P. 1
Namık Kemal - Vatan Yahut Silistre

Namık Kemal - Vatan Yahut Silistre

|Views: 139|Likes:
Yayınlayan: Batuhan Erol

More info:

Published by: Batuhan Erol on Jun 09, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/10/2014

pdf

text

original

NAMIKKEMAL VATAN yAHUT slLlS'l'RE HAZIRLAYAN KEMALBEK

e BORDO

siYAH KlA8b1: YAYIlftAR BASKl2004.lsTANBUL

Dtzt TASARIMI H. HUSEYiN ARIKAN DCNYA KLASiKLERi EDtTORC VEYSEL ATAYMAN TORK KLASiKLERi EDiTORC KEMAL BEK ISBN 975-8688-32-4 TREND YAYlN BASIM DMITDI REKLAlIIIORGANizAsYON SAN. Tic. LTD. ~Tt.

MRK.
MERKEZ EFENOi MAH. DAVUTPA$A CO. iPEK ts MERKEzl 6/3 9-22 TOPKAPl/isTANBUL $B. CAFERAGA MAHALLEsi MOHORDAR CAOOESi NO: 60/5 81300 KADIKOY/isTANBUL TEL: (0216) 348 98 03 - 348 97 63 FAKS: (0216) 349 93 45

NAMIKKEMAL
VATAN yihut

snrsras

HAZIRLAYAN: KEMAL BEK

BORDO~iYAH

TiYATRO

.

NAMIK. KEMAL
Narmk Kemal (asil adiyla Mehmed Kemall, 21 Arahk 1840'ta, dedesi Abdullatif Pasa'mn mutasarnf" olarak bulundugu sadrazamlar, Tekirdag'da onemli kodogdu. Aralannda

numlarda bulunmus askerler, devlet adamlan ve sairler de bulunan bir soydan gelmektedir. Babasi, Padisah 1. Abdiilhamid'in muneccirnbasrsr"

Mustafa Asim Bey, annesi kultur-

Iii bir kadm olan Fatma Zehra Harum' dir, Aile, dede Abdiillatif Pasa'nm Afyon sancagl mutasarnfhgma
SI

(kaymakamlIk) atanma0 SI-

uzerine, 1846'da Afyon'a geldi. Kemal,

rada muftuluk gorevmde bulunan ve bir zamanlar Rusya ve Misir'da bulunmus: Arapca, Farsca, Rusca, Yunanca ve Latince bilen:

gormus gectrmis bir kimse olan Buharah HaCl

Abdulvahid Efendi'den dersler aldi, ondan (Aslmda Namik Kemal'in duzenli bir cok Tanzimat sada, yasama attldiktan sonra, ya1848'de Kiitah-

etkilendi.

bir ogrenim gormemts, natcisi gibi
0

sam deneyimleriyle kendisini yettstirmtstir.l Dedesi Abdullatif Pasa, ya'ya atandi, bu kente gitmeden once de kimi
• Tanzimat'tan soma eyaletten daha kucuk yerlesme birimi olan "sancaktin en yuksek yoneticisi. Onemli tarthlerin saptanmasi konusunda gokbilimsel hesaplar yapmakla gorevlt saray memuru. -5-

isleri dolayisiyla lstanbul'a lesini Afyon'da brraknusti. azledilmesi ladi: daha uzerine

cagnlan dede, aiKemal, bu sirada tasmdi.

annesini yitirdi. Dedesinin de cok gecmeden aile istanbul'a Kemal, Beyazit Rusdiyesi'nde 6grenime bas-

sonra Valide Mektebi'ne verildi. YII boyunca, Vaizzade ilk Iiliir

Dedesi 1853'te Kars'a atandi: Kemal bu kentte kaldigi bir bucuk Seyyid Efendi'den ozel dersler aldi, sporla ilgilendi, hocasmm yiireklendirmesiyle denemelerini kaleme aldi.
Pasa'nm

1854'te yeniden azledilmesi uzetasmdilar: 1855'te Sofya'ya

rine istanbul'a

atanmasi uzerine de bu kente gittiler. Burada ozel ogretmenlerden Arapca, Farsca ve yazi yiireklendersleri gordu. ;;air Esref Pasa'nm

dirmesiyle eski bicemde bir divan olusturacak kadar cok da stir yazdi. Bu arada Nis kadisirun kizr Nesime Harurn'la evlendi: bu evlilikten Feride, Ulviyeve kendisi gibi sair ve yazar olan Ali Ekrem [Bolaytr) adh cocuklan oldu. Namik Kemal, 1857'de istanbul'a kendisinin kulturel yasammda yeri olan Hariciye Nezareti Tercume nemin unlu sairlerinden dondu: Odasi'na" cok onemli bir

memur olarak girdi. Fransizca ogrendi ve doLeskocah Galib'le, onun aracihgryla da bir divan sairleri toplulugu Encumen-i Suara sairleriyle tarusti.
Namik Kemal'in kulturel

gelismesint,

di-

van kultur adarm olmaktan cikarak batili dusunceye yonelmesini saglayan, styasi dustincelerinin siirine girmesinde etkili olan ve ya* Disisleri Bakanhgi <;:eviri OdaSI (Burosul, Bu odarun memurlan Drsislert'run yazismalanru yonetrnekle go· revliydi.
-6-

zmmuzda, yazi dilimizde batih bir cok yeniligi baslatan yazarlan Sinasi Efendi'yle tamsmasi da 1862'dedir; Kemal, Tasvir-i Ejkdr' gazetesinin arasma katildi. Bu gazetede yayimelestirilert konu ladIgI siyasal ve toplumsal m konulu makaleleri,

alan makaleleriyle, Osmanh kulturu ve yazisonradan surgunlere gondertlmesine yol acacak olan rnuhalif kisiYeni Osmanhlar

liginin ilk urunleridir, Narmk Kernal, 1865'te rutiyet istekleri, mesruti ulkenin geri kalrmshktan daki beklentileri Cerniyeti'ne" katildi. Cemiyet iiyelerinin Mesyonetim kurulursa kurtulacagi yolunKeNamik

gerceklesmedi.

rnal'in Muhbir'de yaynnlanan detli bir sansur du; Cerniyet'in uygularnasl varhgmi

"Sark Meselesi" yiiriirliige kon-

bashkh rnakalesi uzerine basm uzerinde sidogrenen hukumet,

Muhbir basyazari Ali Suavi'yi Kastamonu'ya, Narrnk Kernal'i Erzurum

villi yardrrncrhgma, surgun

Ziya Pa:;;a'YJ Kibns mutasarnfhgma olarak gonderdi. Surgunler ris'te bulunan

gorev yerlerine gitmeyerek, PaMustafa Fazil Pasa'nm !;agnsl

1862'de $imisi"nin yonetimlnde yayrmlanrnaya baslayan bu gazete, Terciimdn-l Ahvarden sonra ikinci ozel gazetemizdir. Haftada iki kez cikan bu gazetenin alt bashgi "Havadis ve Maanfe Dair Osmanh Gazetesi"dir. Gazete 1860·tan sonra Nanuk Kernal'in, 1865'ten sonra Ebuzziya 'Tevffk'in, 1867'de de Recaizade Mahmud Ekrem'in yonetimtnde ciknns, aym )'II 830. sayidan soma kapanrmsnr. (M. Orhan Bayrak, Tiirkiye'de Gazeteler ve Dergiler S6z1ugil 1831/1993, Kull Yaymlari, Istanbul, 1994. s.136). •• 1860'larda, aralannda $inasi, Narmk Kemal, Ziyii Pasa, All Suavi gibi yazarlann bulundugu, Mesrutiyet yonetimini kurrnak amaciyla II. Abdulhamid'e basm yoluyla muhalefet eden demek. Daha sonraki Jon TUrk harekeUyle karistmlrnamahdir. -7-

Fazil Pasa'nm yardnmnm 1870 uzerine. 1 Nisan oynandi. Surgunler bu kentte ancak bir ay duzenledigi lararasi Bans Fuari'rn Padisah Abdulaziz'in Fransiz hiikiimeti gectiler. Napolyon'un ziyareti nedeniyle. "Yasasm milletin Kemali!" diye * Emniyet Genel Muduru. Viyana'ya gitti. 1872'de Ebuzziya Tevfik'le birlikte lbret gazetesini yaYIn hakki sahibi olan bir Ermeni'den ile kendisinin kiralayarak cikardi ve bu gazete cikardigr ilk giilmece gazetemiz olan Diyojen'de yeniden yazmaya basladi. Bu arada Zaptiye Nazm'nm" "yurda don" cagnsl uzerine. 1873'te Giillii Agop'un tiyatrosunda Seyircilerin biiyiik bir coskuya kapilarak "Cok yasa Kemal!". lngiltere'ye parasal destegiyle. UrIlii oyunu yazmaya soma taIbret surgunun dogru basladi ve surgunden basma mamladi. Fazil Pasa'nm 1868'de Londra'da yet gazetesini cikararak. M. 186Tde cikarmaya UlusNarruk basladilar. Ziya Pasa iIe birlikte. M. iilkeyi terk etmeleNamik KeHiuri- mal. Paris'e kactilar ve Muhbir'i burada kalabildi: III. siyasal dusunceleri- ni yaymayi surdurdu. 1871'de lstanbul'a dondu.ve FranSIZ elciligtntn de yardnmyla. ib- ret'te yayrrnlanan bir makalesi nedeniyle gazete dort ay kapatildi ve Narmk Kemal Gelibolu'ya mutasamf Vatan'l olarak suruldu. Kemal ve arkadaslanndan rini isteyince. bitimine dondukten gecti. Yeniden cikarmaya basladigi gazetesinin Vatan. -8- . Prusya-Fransa savasmm kesiImesi ve baslamasi soma da Narmk Kemal Cenevre'ye. nazmn yazi yazmama kosulunu kabul ederek.

her gun kolluk gucu merkezine gorunup imza vermek zorundaydi. AkifBey. Zavallt (:0cuk ve Kam Bela oyunlanyla kimi tarih. ~ Kalebendler. yerine V. Ibretu: de bu olan biteni yayrmlamasi uzerine 5 Nisan 1873'te gazete bu kez surekli olarak kapatildi. kendisine karst gehsen muhalefeti bask! altma aImak icin. Kemal. kalenin icinde ozgurdurler. Ebuzziya Tevfik. onu bulamaymca bir tesekkur mektubu yazmaIan. Abdulhamid. Nuri ve Ahmed Mithat Efendi de Rodos'a kalebend' olarak surgun edildiler. yazarhgI bakimmdan cok verimli bir donem oldu. Kibns'taki Magosa kalesine. yerine. N. Murad'm gectrilmesiyle. Mesrutiyet'i kurarak bir anayasa ilan etme sozu vererek getirilen II. elestiri ve yasamoykusu tiirlerindeki yapitlanm bu donemde kaleme aldi. 1884'te Rodos mutasarnfhgma Burada Osmanlt Tarihfni basladi: bir cok okul acilmasmi sagladr. ~. Kibns'ta 28 ay suren surgunden istanbul'a dondu. -9- . Ancak V. Gillnihdl. Bu cezaya carptmlan kisi. Narmk Kemal'in Magosa surgunu. ama kalenin disma cikmalan yasaktir. 30 MaYIs 1876'da Abdulaziz'in tahttan indirilmesi. jntibdh romaruru. KemaI. Surgunun. 1877-78 OsmanII-Rus savasmi bahane ederek meclisi kapatip Kaanun-u Esasi'yi askiya aldi: Narmk Kemal'i olarak Midilli'ye surgun yazmaya "ikaamete mecbur'" atandi. bununla da yetinmeyerek gazeteye kadar gidip Namik Kemal'le gorusmek istemeleri. Murad'm akil saghgIrun bozulmasi uzerine. oturmak zorunda oldugu kentten disan cikmamak kosuluyla ozgur olma cezasi.gosteri yapmalan. etti.

Olilmiiniln 100. turbesinin vasiyeti geregi Gelibolu'ya getirilip Bolayir'da Pasa'nm Tevfik Fikret'in yaptigi la- rmk Kemal. ozelltkle Avrubatih anlamilk etkilerine acik olan. 1965) ve "Namik: Kemal Uzerine Bir Biyograjl Denemesl (Abdullah Ucman." Sanab Yazmmnzda "Vatan Sairi" diye amlan Na2 Arahk go1888'de oldu ve bir caminin haziresine" izniyle cesedi. Daha sonra padisahm Rumeli fatihi Siileyman yanma. dolayisiyla Os- manh devletinin kurtulusunun la olabilecegini temsilcilerinden ogrenen. Marmara Universitesi Yaynu. Yllmda Namik: Kemal kitabi icinde. ~inasi ile tamsmasi ve Avrupa'yi (Fransa ve ingiItere) gormest onemli etkenler oldu. Tanzimat ilkelerinin iyi kotii yasarna gecmlmestyle yetisen.Dr. karsm ro- man. pa'nm yeni dfistmcelere. muldu. Narmk Kemal'in yasamoykusu. tarih. 1988) adh kaynaklardan derlenmistir. tasanrmrn hide konuldu. elestiri. • da siyasal ve kulturel temellerin kurulmasrydusunen biridir. Sinasi ve Ziya Pasa ile birlikte Tanzimat Donemi yazmmmkurucusu Daha cok sair olarak tamnmasma sayihr. Narmk Kemal'in sanat yasarrunda Fransizca'yi ogrenerek Tercurne Odasi'na ginnesi. cevresi duvarla cevrili mezarhk. Hayat~ Sanatl. Namtk Kemal. Eseri (Hikmet Dizdaroglu. yasamoykusu ve benzeri turlerde de yaprtlar verdi. inceleme. -10- . ve divan yazmmi gene kusagm Once dogu kulturunu ustelik bir de divan yazan Narmk Caminin yarunda.: yil sonra Sakiz'a atandi: ama burada bir sure sonra zatiirreeye yakalandi.. Varhk yay.

sanatcrsi. savaslasiirde geleneksel mebir dille "ask" ve "tarm a:. baska konulann gostermek da si"parca bohcasi" diye niteledigi dioldu.leri sanat ra dusunce ve sanat anlayisi da "politik sanat" ya da "politik yoluyla aldogu yaymak" yolunda bicimlendi. aym ana dusuncenin uzaklasarak. siirde aniam Yaziru'nm bu birlikte. yikimlara karsm. yinelenmesi de.. ilk gene- liklerinde saglam bir dogu ve din kulturu ki kusaktaslarmm kulturunun yazarlarsa sanatlannda hem nus oimalan nedeniyle..ibi sozcuklere yeni anlamlar yukleyerek siiri NlyasaIla:.Kemal'in. Narmk Kemal'in (~inasi ve Ziya Pasa'run da) siir aIanmda kendisinin geurdigi en onemli yeniIik. onlann degerleoz- ri bir arada gorulur. Tanzimat -11- . gelecekte "mesrutiyet"i kuracak yasal ve cagmdan Bunu yaparken yrsmdan olan "siher anla- sorumlu insan" tipi aldi. "hurriyet" p. siirde eski "asik tipinin yertni. heyitte farkh mazmunlarla kismen hi\tunlugune Bununia yoneldiler. ~inasi'yle tamstiktan ve Tercume son- Odasr'na girdikten ve hem politikayla hem de Bah kulturuyle ilgilenmeye basladiktan goru:. gent. cazh ve mazmunlu slnden once. kusagm bu Ut. Ancak. uzaklasarak larda kullamlan ve eskiden baska baska anlam"vatan".bu anlayistan ki" hemen hemen tek konu olarak islenirken. Namik KemaI ve otehem de bah kulturunun yazsmlar. hangi turde yapitlarmm yapilanru da belirlemistir. toplumsaI calkantilara. Bu olusum. "millet". Kendi- van siir] konulanndan Irde islenebilecegini ra..urdIlar.

kaside (Narmk Ke- mal'in Hiirriyet Kasidesi. ahlak. toplumsal bunahm getirdiler. donemlerin(Daha sonra.:11nk11 armk KeN mal'in siiri. "yasarruru vatana adayan" insan tipini koyarken. Sinast'nin Resit Pasa icin yazdigr kasideler).il@"tipinin yerine.) Elbet de.11sune bagh kaldilar: siyasal dusuncelerini yabilmek icin kendilerine engel olusturan van siiri dilinde yalmlasmaya mecazsiz soylemeye cahsmalarma ne de eski mecazlan kullanmadan ler." diye tarumlayan Narmk Ke-12- . olmarrussa bile olabilecek bir olayi. Makalelerinde soylediklerini.11e. duygular ve olasihklarla ilgili her t11rl11 aynntisiyla birlikte betimlemektir. Tanzimat Donemi siirinin belirleyici ve besleyici kaynagi olmustur. 1923 ve 1960 sonrasi siirinde de siirin siyasal dusunceleri yayma araci olarak kullaruldigi pek cok kez goruldu. uyakh soylemeye yonelerek siiri siyasal ve toplumsal d11sunceleri yayma araci konumuna oldugu gibi. Narmk Kemal'in siirtni.11111. <. terkib-i bend (Ziya Pasa'nm Terkib-i Bend'i) gibi eski siir turlerine. yiedemedi- og- reticihge yoneldiler.sanatcisi. bir de "siir dili"yle 01e. ufak tefek degisikliklerle gazel (Narmk Kemal'in gazelleri). "Romandan maksat. siirsel duyarhgi da elden kacirdilar: eski siirin "asik" ve "Tann al. bu gelisimden ayn tutamayiz. Romaru. ister istemez yaDi- gitmelerine. "vatam ictn camm vermekten cekinmeyen". karsm. bicimlerine. Siiri bu yola sokarken. nazim birimine ve aruz 01e. ozelllkle $inasi ile birlikte.

n tek yonlu ele alarak. Olasihkla ikinci cildinde de Cezmi'nin oykusu • Asll adr Son Ptsmanltk: olan bu roman. yuzyilda III. Cosumcularm uyarak yazdigi. bu savaslar srrasmdaki Osmanh yigitIigi. konu bakimmdan etkilerini birgelenegine ro- (Romantik) romanlanrun etkisiyle eski Turk anlatilarmm Narruk Kernal'in. savasla- Osmanh-lran nnda gecen olaylari konu olarak ahr. -13izin . lki cilt ilk cildinde yine Cosumcu siyasal gorii~une uygun olarak. etkiyIe ve yazann ilk tarihsel XVI. yurdu icin her turlu ozveriye hazir insan Upi Adil Giray ile Sehriyar'm aski anlatihr. getirecegi maktrr: mutlulugu felaketler evin dismda konusunda amaci aramanm okuru uyargerceklestmrkahramanlaozvenle- bu topIumsal ken. re. rastlantilara. Semseddtn Tarat ve Fitnafl. yazmnmzda man sayilan Cezmfdeyse. teknigi yer vererek. Sami'nin Ahmed Mithat disinda gelene- Efendi'nin populer romanlan gi olmayan Tanzimat yazmmda "yazmsal ilk bir kotu romanlar" olarak kabul edilir. "dogru yoldan saparak yuzunden kadma kapilan ve basma felaketler gelen" Ali Bey'in ve "tutkulan herkesin mutsuz olmasma yol acan" Mahpeyker'in seruvenini anlatirken. Murad zamarundaki olarak tasarlanan. heyecanh davraruslara duzenlemesi Fransiz lestirmeye ve yazrs Cosumcu yonelir. intibdh. sansurun vermemest nedeniyle bu adla yaynnlannustir. yazann amaci okura bir ders vermek.marin intibdh-Sergiize§t-i Ali Bey· ve Cezmi adlanndaki T~§uk-u iki romaru. abartih bir dil kullanarak.

islam birligi. yazann Yazann imgeleminden bu romandaki turumm da Cezda i§ledigi "is- bulrnustur. lrjan Tahrib-i Hariibat gibi yapit ve cevmlenne yaz- dIgl onsozlerde. aym coskulu dille. Yazmmuzda intibdh. veren Narmk Kemal. nir. soz soyleme gucu de tiyatrodur. Osmanh yigitligi. elestiiriindeki yapitlaicin neler tirilerinde de acikca gorulur. tur yapitlarmda sik sik degive romanlann- bir de ogretici bir bicernle bu Oyun yazarbgl Tiyatroyu. kimi siir ve oyunlannda him birligi" dusuncesidir. Mektup roman ilk kullamldigi elestirinin de ilk omeklerini Pasa'qa Mekiup. amacr. ama yasam Cezmi. Ziya Pasa'nm Hariibat zmi antolojisi elestirisidir ve Ziya Pasa'yla arasmm sma neden olmustur. Bahar-i Donis. Siirlennde. Romandaki kimi olaylann genel cercevesinde Pec. yazmnruzda midir. bir divan yaadh yapitmm acilma- verisli olmayan yanlanru elestirir: ancak yabicimler uzerinde olan Tahrib-i Harabai.anlatilacakn: ama bu cilt ne yazik ki yazilma- rmstir. Tarih ve yasamoykusu nnda da. Ceuieddiri Harzemsah. Coskulu ozyapisi." .evi Tarihinde verilen bilgilere bagh kalmistir: Adil Giray gercekten bir tarihi ki~i1iktir. daki konulan. "Bir milletin soz soylerne giicu Yazm'm yasam bulmus diye tarnm-14- yazmsa (edebiyatsa). devletin kurtanlmasi yaprlmasi gerektigi konulanna oyunlannda da Isler. zmsal eski yazm'm yeni doneme elpek fazla dunnaz.

daha iyidir. Tanzimat rilmelerinin toplumsal tiyatrosunun temasirn digi "genclertn birbirlerini kotii sonuclari" konulu gormeden evlendi- oyunlardir: AkiJ Bey.) etkilenerek nihal'de de yurt sevgisi coskulu bir dille sergisik isleisleyen lenir. yazann stirlerinde isledikleri temalara Bunlardan birincica- de yer alan "vatan sevgitemasi islenen tarihsel SiIistre si". kimi sahnelerinde re'dan (Hamlet vb. yalm temasnu isleyen Zavallt diIiyle dikkati ceken ve asiklann olum dose- ~nde birlesmeleri 90- cuk. Rus oldugu net olarak belirtilmeyen isgaline karsi gostenlen yigit~e saanlatrhr: konusu Hindistan'da gecen etkilenen olusu ve Cromwell oyunundan Hnrzemsdh'ta plaru nedeniyle bu oyun epey uzun okunmak ve Hugo'nun Celdleddin zorba yoneticilerin yergisi islenir: karrnasik uygun zilrmstir: yazann uzere yaShakespea- sahne teknigine ve diline en esinlenen Gill- olan. yine ro- yen ve. eglencelertn gmI gormek kadar man okumaktan duygular saghgmda Silistre'nin landi. Ikincisi. -15- . toplam alti oyun yazdi: ancak bunlardan oynandigim Vatan ydhut Kara Bela gordii." yalruzca Narmk Kemal. Cunku siddetle betimlenir. "Giizel bir oyun okumanm. yazann olumunden sonra yaynn- Narmk Kemal oyunlan gore iki kiimeye aynlabilir: si. bu kiimeye girer. "vatan yolunda" cahsma ve "bu ugurda runi bile sakmmarna" oyunlardir: dusman vunma Vatan ydhut Silistre'de. oyunuysa. kalesinin. daha en yararhsi tat vermese olarak niteleoynandioyunda diyen bile.layan.

Me Prisons Muhdhezesi (Me Prisons Elestirisi. Mukaddeme-i Celdl (Celaleddin masi. ~iir: Narmk Kemal'in saghgmda yaynnlannus siir kitabi yoktur. Ril'yd (1898). anlatilannda oyunlannda SlZ oldugu gibi. 1872).. Osrnanh Ta14 cildin yalmzca 4 cildi cika- rihi (Tasarlanan bilmistir. 1873). Kara Beld (1910). Ce- (1875). ozellike Fran- Cosumculugunun Yapltlar1: etkisindedir. Ankara. Takib-i Harabai (1875). Kanye (1874). Silistre Muhasarasl (Silistre Kusatmasi. Tarih: Devr-i 1867).giin. Milntahdbdt-t Ejkdr gazetesinde Tasvir-i Ejkdr cikrms makalelerinden sec- meler.Narrnk Kemal. Harzemsah Oteki Oyununun tiirler: Bahar-i Onsozu. Terceme-i Hdl-i Nevrilz Bey (Nevruz Bey'in Yasamoykusu. Yru. Barika-i Zafer (Za- fer Simsegi. 1875). Renan Mildafaanamesi 1908). Gillnihdl (asil am Son ~manlIk'tlr. Atatfuk Kultur Merkezi Baskanhgi Yaymlan. ZavaIlI C. irian P~a'ya Mektup (1887). ldleddin Harzemsah. $iirleri olumunden ra cesitli zamanlarda yayimlannustir: siirleri bir arada su kaynakta bulunabilir: sonbutun Na- ttuk: Kemiil'in ::)airligi ve Biltiin ~iirleri (Hazirla- yan: Onder Gor. 1885). Roman: intibdh veyd Sergilze~t-i Ali Bey (1876). 1872).amoykiisii: Evnik-l PerUjdn (DagIIInl/? Sayfalar. 1999). da Cosumculugun. 1875). -16- . Elel1tiri: Tohrib-i Hardbdt (1874).ocuk (1873). Cezmi (1880-1882). 1886). Ddn~ (Tasvir-i 1888). Oyun: Vatan ydhut Silistre (1873). 1908-1909). istild (lstila Donemi. (Renan Savun- (1874). Akif Bey (1874).

Fak. tiyatro yazim icin iyi bir baslangic oldugu kabul edilir. Ed. i. Yllt Miinasebe- TUrk DiU ve Edebiyatt Uzerine Goril!jleri ve Yazllan (Hazlrlayan: Ka- zim Yetis. en Ancak. . istanbul. konusma diline yakm yahnhktadir.Dil ve Yazm konusundaki manu icin bk. Olumiiniin tiyle Namik: Kemal'in yazilannm ta- 100. yazihsi: 1859) oldugu kabul edilir. -17- . Yaymlan.hgI gulunc durumlar"i konu alan bir tore giildiiriisii olan Sair Evlenmesfnin. Dolmabahce ve Ciragan saraylannda ceviriler yapilarak mesfnden oynandigiru Moliere'den yine Metin And'dan ogreniyoruz. Dolayrsiyla bu oyunun. 1983. karagoz gibi geleneksel gosteri sanatlanrun tiplerinden yararlanan Sair Evlen- mesfnin dili. 1989).'e Oyunlar.. birinin karsitr kisilerin islenisi baknnmdansa ortaoyunu. s.. "E~lerin goriicii yontemiyle. Vatan ycihut Silistre'den Once Yazmnmzda yayimlanan ve oynanan ilk tiyatro oyununun. ~air EvenmesCnden Onceki ilk 1Urkl. sahneye kondugunu bir ize ratlanmarrustir. Smasi'nin $air Evlenmesi (1860. Metin And. lnkilap ve Aka. Turkce yazilrms Nasnusmalardan • Metin And. $air Evlenonce oyun biciminde karsihkh koolusan. once de. 6." gulamasr bakimmdan gosteren her hangi Sahne teknigi ve kurbir- bah tiyatrosundan. O. istanbul... birbirini gormeden evlenmelerinin yol ar. $air Evlenmesfnden azmdan saray ve cevresi Batih anlamda tiyatronun ne oldugunu bilmiyor da degildir. Melin And'dan ogrendigiInize gore.

"Genel olarak oyunlann konusu ya hayali olur ya da tarihsel bir olayi temel ahr ki Giilnihal. Vatan ydhut Silistre Silistre. tarihirnizde "Silistre Mudafaasi" soma da kaleyi alarnayan Ruslar. Dobruca bolgesinde bulunan bir kenttir. Romanya snunuda. Akif (Bey) ve Zavalh Cocuk birinci. bu giinkii Bulgaristan'da.reddin Hoca'nm MansIbl. Musa Hukarsm kirk bir gun kahramanca adiyla iinliidiir. Tuna irmagmm kiyrsmdadir. -18- kusatmayi kaldirmak zo- yukarda soz konusu ettigtmiz ta- rihsel olaydan alarak ozgur bir bicimde isle- . agIr kayiplara ugradiklanndan runda kaldilar. Silistre ilk kez 1388'de Turkler tarafmdan fethedildi: cesitli zamanlarda el degisttrdt." Vatan ycihut Silistre'den once. Hikaue-i Ibrahim. Vatan yahut Silistre oyununun konusunu • agy." diyen Narmk Kemal. Kmm Savasi (1853-1856) sirasmda. Silistre ile Celal de ikinci kisimdandir. Ahmed Mithat Efendi'nin EyvaJil ise ayru yilm iinlniidiir. $eyh Hnct Bektas. P~a ve tbrdhim-i Gill§eni ve Zor(l)la Hekim adh metinleri yaynn- lamistrr. liisi Pasa tarafmdan. Pasa'nm sehit Bu savunma. ZordJd Tabib (1869) gibi oyunlar vardir. cok kalabahk bir Rus biitiin yoksunluklara savunuldu. Ahmed Ve- fik Pasa'nm Moliere'den uyarladigi Zor Nikcih (1869). Vakdyi-i Acibe ve Havddis-i Garibe-i Ke~ger Ahmed. olmasmdan ordusu tarafmdan kusatilan kent.

min insanma rarh yurtsever boyutludur. sansiiIiin daha sonra Vatan yd- bu ada izin vermemesi iizerine Silistre adiyla oynandi ve yayrmlandi. Cosumcu rulen diU uygulamalan Namik Kemal'in bir az da doneornek olarak duslemledigi. Batilr iizere secanlamda bicim ba- mistir. Oyunda. Oyunda tiyatrosal eylem (aksiyon) pek olmamakla "perde" ve "meclis" bolumlernesiyle kimmdan sahne teknigine yaprtnmz oldugu soylenebilir. sevgililer de birbirlerine kavusur. goko- Kendilerine ozgii olmaktan tiyatronun Toplumsal kaliplasrms . Bir cok yigitlik olacekilir. Asil adi Vatan olan oyun.misnr. Oyunun. Batih orneklertnde tiplerdir. diizenlemesi goIiiliir. oyunlannda uygun ilk tiyatro Victor Naoldugu kisileri ve sahne Ilugo'dan Cosumcu ve Shakepeare'den akimm sahne esinlenen etkisinde nuk Kemal'in genel olarak olayi gelistirme. Bu arada koolmus mutan Miralay Sidki Bey'in. canlandrrma. Kale ozgurlu- suncelerini yetkin seyirciye yansitmak birlikte. Vatan ydhut Silistre. hut Silistre adiyla bilindi. -19- katek cok. Bu konu gelisimtni. tipler olan kahramanlan.illii giden islam Bey'in pesinden ymdan soma.:Ice anlauhr. Zekiye'nin ~e. Zekiye erkek kihgma girerek kaleye goni. dusman gider ve kendisi de goniillii yazihr. Narmk Kemal kendi "vatan". Silistre kalesinin kaleye kosan goniilliilerin tsgah iizerine oykiisii ile islam Bey ve sevgilisi Zekiye'nin asklan ic. "ancak vatanm kulu olan birey" du- sandigi babasi oldugu anlasihr.

hem siyasal goruslertni seyircilere aktarmak isteyen yazann. hemen gunumu dille yazIldlgI icin. Vatan yiihut Silistre. da cevrilip yayrmlannns yurt dismda cesitli ulkelerde de temsil edil- Not: TUrk Klasikleri dizimizin daha once cikan kitaplannda. anla- daha belirginlestirmek -20- . Zekiye. Vatan ydhut Silistre. hie dokunmadIk..numlan geregi islam Bey. Bu da. sahne dilinin nasil olmasi gerektiginin farkmda oldugunu gosterir. Namik Kemal'in baska turdeki yapitlannda gorulmeyecek denli yahndir. gozunii budaktan bir yigit. 10yamet mi kopar!" diyen Abdullah Cavus tenlikli bir askerdir. bilinmeyen dipnotlarla aciklayarak Bunu yaparken. yazann konusmalan anlatnruru gunumuz diline da aynen alrp bilinmeyen sozcukleri dipnotlariyla vermisnk. llJ. "..l yazarmm cumle yapisma icin konulmustur. aski ugruna sakmmayan olumu goze alan asik bir gene kiz: Srtki Bey. yigit ve agrrbash bir komutan: surekli. oynandiktan ic- bir sure sonra Almanca'ya mistir. oyun turunde bir yapit oldugu ve yalm bir az sayida sozciigii diline uyarladIk. Oyunun dill. uyarlanus. ( ) icindeki bir kac sozcuk.

degerstzligtni acikca soylemekle birlikte. alaylannda sHah kullanmak den biridir. Onun iC. size adiyorum.in(bu) degerstz yaprtmu. askerde. serefine ulastigumz Osmanilana h askerinin iinii dunyayi tutan yigitliklerinSizin samrnzi cahstim. milletin tesekkurimu gorurse (onlarla) birlikte olmek. Allah gostermesin. Vatanm ne demek oldugunu bilen kalem sahiplerinm.ADAYI~ Ey vatanm hayatmi koruma ugrunda camru veren mucahitler!' ~u degersiz yapitrmm konusu. Yasasm askerimiz! Yasasm vatan! Kemal 1 Cihat edenler. onu korumak icin yapabilecegi (bir) felaket sey. -21- . din ~da savasanlar. zafer gorurse dile getirmektir.

. . .ONCO zABiT NEFERLER···· OONOLLOLER Gornillu zabit" BEY.VATAN yihut SiLisTRE Dart perde tiyatro Ki~iLER ZEKiYE HANIM HANiFE HANIM IsLAM BEY. ABDULLAH.. . I3IR KAYMAKAM BiR BtNBA$I BtRiNCi zABiT IKiNCi zABiT OC. Albay .. Miralay" Kayrnakam ••• Miralaym cavusu Subay . AHMED SIma ROSTEMBEY.. Erler. ••• Yarbay . riitbeslz askerler.

.

hazirladigm dusuncede baskasi geziyor! Daima seni sevrnek icin terbiye ettigin. druinde bir mum. islam Bey de sokakta Qezinir. oyle genii.siimii yerinden Sanki basirm paralayacak (EUerini ytlztlne Nlnecigirn! Dairna babarm dusunrnek IIt!...PERDE I (Perde aplmea kenan sokaga bakan bir oda. Amavutluga ozgtl dtlz- gun giysisiyle mindere uznnrrus. gonlnilr.) Birinci Meclisl Zekiye (Kitabt yast1fjm uzertne brrakarak) Ah! Ninecigimf Ninecigimt Gonlume nicin verdin? Dusuncerni olurdun. cak. biiyiit1 Oyunda. 2 Oyunun yazildigr donemde bu sozcuk "anne" anIamma kullanIlrrdl. -25- .> gents dusuncelere etsin? Yuregrm ne kadar carkoparacak da Beynim ne kadar sikihyor! da cevreye dagilaNinecigim! icin ackapayarak) piyort Sanki gag. Zekiye.m. elinde bir kitap. kisilerin sahneye girts cikislanyla degisen.. perdenin alt bolumlermden her biri. nibu kadar yumusakhk okuttuguna pisrnan 'WIn kadar actin? Sen de simdi kizmi gorsen bu Benim ganIiim Oyle biiyiik biiyiik duygulara nasil dayansm? Benim beynim nasil tahammul disan fIrhyacak..

. ne kadar gucum varsa toplayrp da gozlenrm baska yaistedim. Isittlgtm. gene gozurne bir dakika uyku girmedi. Allahrml a mektup Atesle yazilsa insamn yuregmt -260 kapane idi? zehrini dokunceye kadar doya kadar yak- . okudu- Sanki omrumde gcrdugum. Beni sen gelmiyor! Ah! Daima o! Go- yoluna olmek degil. (Bir az ~iindiikten sonra) Hayat ne garip hal imis! Bir kac gun once yammda biri aglasa.an s6ndiirerek) Zavalh mum! Acaba ben de senin gibi yana yana tukenip gtdecek miyim? Bes dakikacik uyuyabilseydirn. keske yuzune baktigrm zaman g6nliime dusen ates g6zlerimi ertteydi. dusundugum ne kadar guzel sey varsa hepsi bir yere toplanrms da.tiigun gonulde baskasi hukmediyort bam okutmus okuttun. Seni ba- onun yoluna oldun. bir insan yuzu 01mus karsima gelmis idi. belki dusurnde gorurdum de ayaklanna mr. dokulmus samyorum! ni acilrrns giillerde <. buldum. Daha bir bakista vucudumda na cevirmek gu<.. gozunun yasi nesesinde dokiiluyor samrdrm: bu gun kulagrma kahkahalar agit sesleri gibi geJiyor! Bir kac simsek cakbu giin ye- giin once garnh gamh bulutlarda tikca biri guluyor gibi gorunurdu.. gonlumun doya agIardIm .iggorsem birinin gOzyal?1 Bir kac gun once yuzum guluyordu: sanki her sey de benimle birlikte giiliiyordu! Bu gun gonlum aghyor: sanki her sey de gonlumle birlikte aghyor! Gene sabah oldu.. gum. (Muml... oldiigfme agIa- mak bile hatmma ziimde o! Hayalimde o! Akhmda o! a! a! at Bir kere sokakta gordum. Eyvah! Ne vucudumda ne gozlertme hukmum gecti.

. Seviyorum. (Bir az diisisndiikten sonra:) Kim bilir? En guzel ciceklerin ara- smda yilan bulunuyor. 0 da beni seviyor. Okudukca gozlertmden sanki yuzume.lldl. Gornilde keramet 1111 var' nedir? Kimi zaman gaibi2 de biliyorl Ahl Benim a zaman baska kirni dusundugum vardi? Hilla kimi dusundugum var? Mektup habamdan da gelse yine ondan sanmaz miydim? Belki dunyayi bildim bileli bir kere yiiziiIli. .. Kendi yazisiyla yazih . getirdigi zaman insan se- 1l0~siime dogru damla damla alev parcalan lillt. sevdigi mektubunda yazih... 2 Akll ennedik Is. elbet de gercektir. sevrnekten blr turlu kendimi alarmyorum. Hayir! Elbet de gercektir. -27- .. taydm ne olurdu? Yarabbil Yarabbi! in- sarnn yuzu gibi gonlunu de meydanda yara- iIdnci Meclis Islam Islim Bey Bey.. lcindeki sirlar yine sana gorunmez. .maz.i gonneye ozlem duydugum babamdan gel- dl~ine keder ederdim .. Bilmem sutninem IlllSllutancnndan yerlere gecmednn. vb. Henuz olmamis seyler.. Allah a kadar guzel bir vucudun tctnde hainlik saklamaz a. Kendi gelse belki utamrdim da a kadar CITpI- narak uzerine kosmazdim. Ne yapayim ki. anlam. vtncinden olmuyor: ama cildiracakl Mektup "l~ziinii i~ittigim gibi ondan geldtgmi bildim. Zekiye Hamm (Pencereden girerek) - Ben gonlumu ortaya cikarabilirim.

. tecrubeme soguk) - gozler hala Gece bitiyor.. Bu gun agzmdan beni sevdigini isittirn . Bir Iiziicii sonra. (Zekiye'nin giicenikligi daha artar) Benim buraya girdigim gibi biri bi- zim eve girse.. kendi kendisine soylenerek. uyku daha yeni basladi . Bu gun sana veda edecegim . Bir daha g6recek miyim? Orasmi Allah bilir . artar) Haydut gibi pencere- den bir eve girdim.Zekiye (islam Beu'i goriince...m yok mu? Biri Kimsenin gormek ihtimali icin topraklarda acihyor...Allah askma ellerini yuzune tutma. ki. (Zeki- dinledim... senden aynlacagim . sonsuz derecede bir tel~la ne kendini yamna kostnak: ister. Sizi davet eden rni vardi? Zekiye (Memnunlugunu gizleyerek. Bu kadar gunler. her gece buraIan dolasiyorum. karum helal sayar oldururdum. guven. Dunyayr (topu) bir gun g6rdum.. Gunku bana dunyadan amac sensin. (Zekiye giicenikligini gosterir) KabaOnu biri bana yapsa.. elimde degil. gorduyse bana ne der? islam Bey kendimi yoktur. (Zekiyenin tel~t hep artmakiadui Ne yapayrm .. Deminden bert casus gibi pencerenin hatimin ne kadar buyuk aItmdan sozlerini oldugunu bilirim... benim gozumde kiyamete kadar alcakhktan yenin giicenikligi kurtulamazdi.. Seni seviyorum. i~- te gonlun benden kacinmak istedikce ayakla-28- . Sabah acilmaya baslamadi. ama soziinii i~ittirerek) - Ya simdi her gun Allah'tan olumumu istedigrmde hakkJ. soquk: islim Bey . ama yibir sessizlikten toplar. bu kadar gecelerdir gostermemek yu- varlamyorum ..

ben viicut! Sen ask. sen de benim gibi. oyle mi merhametIIlz? Ben seni gordiigiim vakit gonliimden ne Miler gecttgmi bilir misin? Goz kapaklanm blr kere yumulup acilincaya kadar arada butun omrum kayboluyor samyordum . ha- icinde olsam. yine olmadi.rm bana dogru geliyor . Ben de kendime sahlp olaydim elbet de kendimi tutardim . Uyursarn. olmadi...... yuzune baktikca brrakiyoraun: ben. Ben seni blr kere gordiim.. gunes gibi. kendi kendisi- Zekiye (Gonliiyle d6vii~iircesine bir taktm tdd$ ve duraksamadan lie) - Bu kadar zamandir olum acisma dayanedir? Ben al- myor'um. sonra. beni kendimden elm. golge gibi. islam Bey . Allaha bin sukur olsun ki. . ben gonul! gozlerimi yas tcmde surunuyorum: -29- Sen giizellik. Sen beni bir kere gordiin... yalmz senin aya- Imm altmda Biz birbirimiz- . senin.Beni gordiigiin zaman gozlerlni cevtrmek istemisstn . h~yle nurdan 11lI:? olsun. gonlumde mu istersin? lste esi- ". iste Allah seni bana beni sana vermis . t.. Cammi In1 istersin? Al da kurtulaynn. (jsknn Bey'e seslenerek) lstedigin kendi halimle ugra~lp duruyorum . ben askl Sen.te sen can.("nlYalmz kalsam.. Birdenbi1'(" peri gibi onurne ciktm.. Oonlun sana iistiin geltyor.. elinde olmaksizm seviyorsun. EIlid de senin yamnda maya cahsirdrm. Merhamet! dokulmus vucuda tastan yapil- gonul yakismaz. Olmadi .. karsimda sen! Daima sen! I):1ima sen! Viicudumu rtnim. Iste gonlumuz ikiz yaratil- nne. suclayici olmaMerhamet ki.. dusumde yalimde sen! insan sen! Uyamrsam..

Zihcikarsevgisini Zekiye (Ojkeyle sozilnil keserek) - dim: kardesimm rnezan gonlumde idi. Omrumun her tadisonra kara topragm Bir kac dakikalik can acismdan rm korkaca- . ne bir seyde istegim kaldi... ne baska gonlumde bir elimden getirt(Kendi kendirne soz gectreblhyorum . harneti. Zekiye (Kendini tutamayarak) .. siz gorunduSoyle(Yine soguk- nuz . sonsuz derecede hiik: medici bir tavlrla) Hem beni seviyorsun. dim mi yoksa? Ne diyecektim? kanhl. Simdi de kendini kendin hem de miijdesini yorsun.glnt kaybederek. gerek aynlahm gerek aynlnuyahm: mayacaksm. Ne uykurn kaldi.. kara topraklarda gelmiyor.. (Kendini toplayarak..Vallahi . utang~ bir sesle) Ben yada. otede birlesiriz. den hatmma Simdi hayali de. Ayn samlmz... ben . yine bulusuruz . ben bir ~ey. Bu her zadun- yann birlesiriz ... onu da (sen) unutturdun.. Gel. benden baska kimseye yar 01- kendi kendime soyleniyordum . Bana bir yemin et ki.. soylemedim. hem nicin aynlacagiz? islam nirnden Bey..den burada giin aynhrsak aynhrsak. Gidecegim. yamma gel.. ben nesi var? giderirn. .... kendisi giyatiyor. ninemin Yiinkii .. alacaksm. ahirette. Mezanm gorrnebi.. babamm. Ayn gorunu- ruz. man bmz. kendinden sey birakmadm... Kalbini yaracaktm da bana bu mer- bu insafr nu gosterecektin? kendisine ojkeyle soyleyip gezinerek) Sonun- da ne olacak? 0 bu rnernleketten de bu dunyadan m kaybettikten glm? -30- gider.

. inanrmyor! (Ojkeyle islam Kendi icin olecegnne inanrmyor . I.. Hie.... rahat doseginde 01mus bir adam Isitmedim. nasil olur ki.ignemeye cahsiyor. topraklanrn e. Dusman smirda sehitlerimizin kemiklerini. gidecegim .lim Bey .Hie. gogsiime Azrail'in pencesi dayansa yine I1decegim. sonra? Zekiye (Ojkeyle) - I.. Ailm kendi kendisine) - Ah. ben kendimi olduru- rum. ninemin viicudu ayagi- min altmda ezilecek olsa yine gidecegtrn... Zekiye (Ojkeyle gezinerek. llcy'e donerek) Gideceksin . kar-31- . belki olduzaman da inanmaz. gideceksin . dusmanm silalu vatana cevrilsin de.. Islim Bey (Bir tsrnrit bir agU'b~llhkla) atesleri sacilsa yine gidecemezanm e... Devlet savas acrms.ignemek geGidecegim . sesi ~itilecek tonda.111 gideceksin? islim Bey r1 kabristan (Aglrba~blrkla) - Kandil gecele- ziyaretine gidersin a. yo- 11 una cehennemin atm.v. Anladm a? Bir adam isitmedim. gidecegim .IAm Zekiye Bey (Kendisini tutamayarak (Yamna kosup sozilnil attlui Gldecegim keserek) Once beni oldur. gercekten benim icin olecegini bilsem yine gidece~m. ni- ... benim ocagimdan oralarda yatar adam gordun mu? Atalanmdan kirk iki sehit adi bilirim. babamm rekse yine gidecegtm. Giderim .I.lim Bey (j~itmem~ gibi) Gidecegim Sende 0 Zekiye (Yine sozilnil keserek) kudar erkeklik yoksa...

. ne derirn? Ben . icime kanlan biliyorum. vatan icin besliyor.. vatan sayesmde giyindim. Ancak iki yiiregi birbirinden sanmazdrrn. devlet yerinden oynasm da ben rmhlanrms gtbi burada kalayim? Hi<. akiyor. ben vatan sozunu isitrnistim.. vatana gelvatan buyuttu. Vucudum topragmdan. bir iki damla yas dokerim. Kavgaya gideceksin -32- lanm. vatan sevgisi bu gun her seyden kutsal olsun da ben yalmz senin askmla ugrasayim? Hie nasil olur ki. Vatan olunca .. vatan . dunyada her seym ilerledigini bilip dururken. Ben anamm karnmdan Ciplaktnn.. isterse her damlasi bir damla zehir 01degil mi? Vatanm . Vatamnefesim vatanm havarmn nimeti kemiklertrnde duruyor. Benim gonlumu lstedigi kadar kopanr hala gibi kopardi. G6zumle gormus aksm.nasil olur ki... ben .. vatanm digim vakit actim. ya ben nicin dogdum? Ben adam degil miyim? Gorevim yok mu? Vatamrru sevrneyeyim mi? Ah..... vatamm Zekiye sevrneyen adamdan. rum. Vatamrnm ugrunda olmeyeceksem. sana nasrl sevgi bekleyebilirsin? Eger . ben evimde rahat oturaynn? Hie nasil olur ki. vatan karmrru doyurdu . ben ne diyebilirim? Git! Git beyim! Dunyanm bu hall de varrmsl Ben vataru bilirdim." ben babamdan. atalanmdan asagi kalaynn? Vatanl Vatan! Vatan tehlikede diyoisitrniyor musun? Beni Allah yaratti.. smdan .sismda once benim gogsumu bulmasm? nasil olur ki. Git beyim! sak- Ben olsa olsa.. gonlumde sun. izin vermezsen onu da dokmem. Beni Allah besliyor. vatan tehlikede bulunsun Hie da.

"kit burada bir kul bulursun.&tammicin sehit olacak kadar bahtrrn varsa.l\iln aldeceksin.ftyledtk~e cigertmden Ben her vakit da kulullum . Zekiye .lim Bey . Oluden ne farkrm kalrms (Kendi kendisine) Acaba birbirinden aynlrms lin olmus iki garibin topragirn havada birlesurecek kadar olsun felegin insafi yok mudur? (A~Lk~a bir tavtrla) Gel beyim .. lnsaallah .. dakikada cildmnm. ten yolunda Sen sehit olursan rm? 0 vakit Hayatmdan bikanlara diinyada Bir bentm diinyada ne ilgim kahr? Ben nicin yaOIOmden kolay bir sey mi olur? Beni gercekolernez mi zannediyorsun? kere yiiziime bak.. .. Sus! Yemin 0 (SozUnii keserek) - edeceksen istemem. ben tekmil edeyim.. Ben . degil mi? Beni de unut. senin kulundur... Ah! Bilsen sent gozum nasil goruyor? Gonhrm nasil biliyor? Yiiziine baktikca Allahm bagl~I canlanrrus da onumde geziyor -33- ... Blma gozumm onunde ellerimle gonlumu paralatacaksm? . Agzmdan bir yalan cikabilecegim bir dakika dusunsern... benden bir ye- min istemiyor muydun? Alemleri ask iizerine yaratan Rabbimin bin bir ismine yemin ederim ki. yllYS da unut .) I. Islam Bey Zekiye - Ben de Allahm . o zaman sen de istedigin adarm secebilirsin.. ben bir mektubunu If! IIdemem.. Oft Sanki her sozii bir alev kopuyor bllanzlIna sanhyor. .. (~iddetle aglaYLp yere ka- pumr.Ban. Eger v. Yok eger..yacagIm. diinyada da ahirette de Zekiye senindir. diinbi0 esenlikle gelirsin.Allah yiiz bin kere canmu alsm.

IYor.Sen Allahm adaletini bilmez islam Bey hakkirn. Seni gordukce ne dusunuyorum bilir misin? Buradan gittikten sonra zihnimde kalacak hayalini kiskamyorum lik . Bir az diisiui( dilkten sonra) Bundan sonra olursem.. Deli- isliim Bey . herkesten yasmda rimden (Kendi kendisine) Go- rev yolunda her seyi feda etmeye diinyada cok kendimi hakh bilirken.. on yedi bir kiz kadar olarnadrrn. hayal... Zekiye misin? Zekiye herkesin korunmasi gercek anasi da ustunden.. emin 01. gerekince vatan evlatlarrru smirVatan ki.. herkesin ilacmdan gecintopragi iken bir cok adamlar saghgmhastahgmda birinin vatan ki her karis kamyla lara kirbacla suruyorlar. hayatmi korurken onun Umut ...samyorum. dusman uzerime giiIle degil. hatta gozumde sana sa- senin icm bile gam yemeyeceglm . veda edebileyim.. Benim gonliimii demirden mi samyorsun. kuyruklu yrldizlar isliim Bey . Vatan ki. belki boyle seyler hatmna gelmez. meye cahsiyor: atalanrmzdan Bilmekle ne olur? Bir kere dusun. atsa. aglamamaya cahsiyorum.. Sen erkeksin . yine olmeyeceglm.Allah askma bir az gayret birak ki. Vatanda senin gibi bir kiz gormek. . beni butun butun unuttugunu istiyorum. yanardaglar. Ben kede0 merha- metinden giilmekle uj5rar. yogurulmus iken kimse uzerine iki damla gozyasi dokmek -34- .. degil mi? da. (Uykudan uyamr bir hill ile) Hem .. hip olmaktan da biiyiiktiir...

kirk milyon can besliyor: hala ugrunda isteyerek can verecek kirk kisimstye sahip olmarms! Vatan ki. . bu vatanseverlik cesi memleketimizde yeni dusmus cenin de... Ya Cenab-i Hakk'm adaletine. gurur say..ok zaman yarasmdan yapilrms nisanlarla sus- lenmts gorursun . Elbet de uzaktir. kibir say. hem vahem run karmrn yanp da icindeki saci bitmedik masumu paralamak. beni diinyadan IIH<. turun yakisrr. 0 dusunbir sey 0 daha anasinm karnma alsm da dusun- cocuk gibi kucucuk dusunce sahibinin Iken. Kader oyle zuliimlerden Hem yasayacagiz.. kadmlanrmz ne sayarsan say! Ben vataru admi isitmesana bana gonlunmis: iste. ki. sungu. de ne kadar istegi varsa. vatana benim gibi cocuk yetisUrsin. Tanri'dan bern bagislamasuu -35- . Zekiye Hayal! Hayal! Babam da boyle dilertm. talihini gelecekteki hayirh gorecegiz. hala erkeklerimiz anlammi bilrniyor. her 0 muhtac goruyorum.istemiyor! Vatan ki. vatan sozu ortaya cikar cikrnaz hepsi birden sabaha rastgelmis yildiz gibi gonmmez olsun: sen yaratihsta ana ister ki. dusuncesinde Ben yurekte asker ister ne kadar umudu.. ' Bir kadiKalabaka haydutlanna uzaktrr . dunyada muktan kursun vatan yoluna olmeyi bin yil yasabilir cocuklar birakacagiz.. delilik say.. bir zaman kihcmm sayesinde bir kac devlet yasarken dl bir kac devletin yardnniyle kendini muhafaza edebiliyor! Vatan ki. gecmez beni karsmda <.ma biraksm? de varhgim Estagfurullah . seni. hikrneline nasil yakisir ki.

. yere y. kansma. ($iddetle edelim . 2 Tann'nm. Seni Huda'run" birligine emanet etduayi unutma.... 0 nurdan zmla vatanma lt$arak) dua et. (Kendi keruiisi- den daha mahzun seye gostermestn.gtllr.. baygm gozlerinduruyor. Elbet de Allah kabul dokulen inci taneleri Hani aglama- eder.seyler soylermtst Baham da boyle umutIarda bulunurmust nucunda miyor! islam Bey yorsun? Zekiye Hie sag olan adam on bes )'II I Ninem her gece anlatirdi . . Hala oldugu yeri kimse bilNeden oldugu kamsma van- sevgili haremine. sevgili kizi- na bir haber olsun gondermez mi? Kim bilir! lnsallah esenlikle bir haber almm. (Kendisini tutarak ve gillilmsemeye Gozlerinden nedir ya? Hani dayanacaktm? yacaktm? gulumsemeden Bir az gulmez misin? Gul yuzun ayrildikca. parlak. So- ne oldu.. Gayret. ben sana Olmus adamm ne haberi olaMezanm olsun ogreniriz a.. Vatamna ne) Mertce veda bu ise... islam Bey su savastan Zekiye cak? islam Bey elbet de babandan sevgili ogluna. asikcasmi Allah kim- Bir az gayret lste .. Ben gidiyorum . Gidiyorum Yasasm islam vatan! (Zekiye oturduqu. lste .. gulden temiz agca- Vakit yaklasiyor.... tim . donmek nasip olsun.... Gel seninle mertce bir veda edelim. Ben gidtyorum atllarak) Gidiyorum .. Bey ctkar) 1 Esine.

belki beni boyle birakacagma acirdi d". oyle mi? Ah! Gonlumde ne atesler yamyor. Itlv1necek bir sey olaydi.. 8ent de kendi gibi dayarnkh samr. pencesini atryor da bogazmn v dan yetisecegim. lie Bu giin oluversem olur? Gonlumun paraIanmacbk neresi kalbir de break yarasi bu-37- dr? Varsm uzennde .. Vine aynhk Ah! Sanki nefes mi ahyorum btr parcasi kopuyor da agzlmdan yere dokutuyor. Aslmda ben bu durumda iie.... Topu (topu) iki kerecik gormek naeip oldu. gozumden ne zehirler akiyort Bilseydi. Gordiigiim vakitIerin bir dakikasi "eM donebilse.. tutamadrml sesimi isttecek . (Bir az d~ilndilkten sonra) Nicin olufilii bekleyeyim durayim? Ashnda her nefeste hiitiin omrum gidiyor.. Sanki gonlun sikiyor: zinciri kesiyor. Beyim! Sen beni vatarun icin terk ettin.iincii MecHs Zeklye Itm Sonunda (Bir iki dakika 0 durumda kaldrk- sonra odanm her yanma goz gezdirerek) gitti. Yoksa dus mu idi? Ah . 'OC. cigerime ne hancer- ler vuruluyor. belki dus cikardi.. camm eta sen idin.. AyVine aynhk . oldurur oyle giderdt.. var. tlAJAbagirsam yerine olanca omrumu feda ederdim. Simdi yarumda idi. Vine aynCammm 1:"11 ar. vucudumu nlik Ilk nefesime yol vermiyor! Hala kossam arkasm..:gun yasamam.. degil mi? 06sterdigim cabaya inamr. Aynhk .. Sanki gonliimun sanyor da gucurnu t\yaklanml birbirine dolastmyor. ben seni kiminIcin terk edeyim? Benim vatamm da sen idin.

. .. gitmezdi. Nicin? Nicin oldursun? Onun vatam var. Kimseyi sevrnez.... kendi dusuncemden dim den korkuyorum..... man beni dusunsun? Kara toprak neleri dil§iindiikten sonra) Ya benden art- mez! Yokluk icinde neler kaybolmaz! (Bir az sonra . benden sonra bir ... (Bir az dilijilndilkten yasayacak... -38- Kucagmi hie olmazsa mezanm ac da... Kucagnu a<. dunyada benden baska kimseyi sevrnez .lunsun... Zavalh baksalar 0 her za- gozlerine hala bebeginde Zekiye'si bulunur... dusmansiz rrn brrakayirn? 0 baskasim dusmamrrn sevsin! Ah! Kendimi oldurup de (Yine mindere kapanarak) Yarabbi! Yarabbil Ben mezann yilanlarma... . sine sokulayim . murnkun belki mezarda olmuyor. . Gozumun onunde korkunc korkunc hayaller geziyor! Ninecigiml Ninecigim . Vatarnm benden cok sevmeseydi. (Hayiilet gonnilij gibi korkarak ve minderin iistilne YI9tlarak) Yok.. Sanki oldukten sonra her zaman hayalmde mi kalacagim? kadmm Ninemi gozumun onune gettrmek istiyorum da.. ciyanlarma raziyim. bir baskasmi Dunya bu ya .. Ya severse . Severse mezanrm parcalar.. Kara topraklarda yatacagma kizmm yamnda bulunsan Kendi haKendi kenacrnazsan. .... 0 da benden soma kendisini oldururse . Kollanm a<. Yok . Eger duyar sonra) Ya 0 .. 0. Korkuyorum yalimden... vatanma hizmet edecek ...... kanh kefenimle onune cikanm. Ben ettirmedim.. Ah . ne olurdu! A<.. (Ojkeyle act act giilerek) Ben onun yoluna oleyim de. kim bilir? Yemin de etmedi. . Usuyorum . ben de bir kose- .

Allah korumazsa bayrak -39- yine kendisi acarak topluyor. lsitiyor sozlen anhyor musunuz? Soyledigim musunuz? Olum korkusunu butun butun gonlunuzden cikarmak elinizden gelir mi? Gogsiiniizii vatamn smmm korumak tcin yapilrms istihkam degerinde bilmek elinizden gelir mi? Kendinizi simdiden olmus tutmak elinizden gelir mi? Olumunuzu da bizi koruyacak. hep (Zekiye sesi ~itir.evreyi siLzerek) islim Bey . mem. dusunenler arayanlar cevrernden cekilsin. korkanlar kanlanrun yanmda otursun. Islam Bey.. gonullulert aramaya j. Fakat olmek niyettyle gidiyorum. Yagrna dusundusmesin. gogsiim parca parca 01madikca bir tasma kimsenin elini dokundurmayacagnn .Kardesler! Bayragnna nussnnz. istiyenler nramam.' toplan- ovunurum. Ayhgnn yok. sth: sik: pencereye kosar.. Rahat arkama '$undan gulleden korkmam.) Bir Goniillii . Kur- memnun rum. Ancak. Miimkiin olsa. (G6ziL ile c. camm bir yanma saklamr. .. islim Bey De goniilliiler disarrda islim buradayiz Bey (Sokakta) degil mi? Arkadaslar.Hep buradayiz.DOrdtiDeti MeeDs ZeJdye odada. butun su zayif viicudumu siper vatan kardeslerime edecegim: miimkiin olsa vatarnrm gonlumun ictnde sakhyacagnn.(tdebilirmisiniz? Biz vataru koruyacagiz.. bilmem benden olacak rmsnuz? Ben kavgay:a gidiyoyamrna gelsin.

bilir. Kendinize bu kadar giiveniyor musunuz? Nereye gidecegimizi bilseniz, nereye gidecegimizi benim gibi gozunuzun onune getlrseniz ... suphe etmem ki, hepiniz benim gibi olurdunuz. Arkadaslarl Tuna boyuna gidecegiz ... Tuna bizim icin ab-i hayattrr,
I

Tuna aradan kalva-

karsa vatan yasarnaz: vatan yasamazsa, bulunur. .. Evet! Belki bulunabilir.

tanda hie; bir insan yasamaz ... Belki yasayan (BilyUk bir ama
ojkeyle) Yok... yok. .. Yasayan bulunur:

insan degildir. insan vatarumn ayaklar altmda e;ignendigini gorurse yasarnaz. insan kendtsini besleyip biiyiitenin ayaklar altmda e;ignendigini gorurse yasamaz. Kendisini besleyip biiyiiteni ayak(lar) altmda goriip de yasiyan. kopekten alcaktir. Kardesleriml insan kopekten
ill·

cak degildir. insan hie; bir vakit kopekten degil, hie; bir seyden alcak olamaz. insandan buyiik bir Allah var! Allah vatana sevgiyi emrediyor. Bizim vatarurmz, Tuna demektir. Cunku Tuna elden gidince, vatan kalrmyor. Tuna kiyismm neresini kanstmrsamz

icinden ya babir kemigi buluiizerine ci-

bamzm, ya kardeslerinizin nur ... Tuna'nm olusturan kan topraklar, korunmasi

suyu bulandikca

ictn olen vucutlan

maddelerdir. Osmanh nann isitileh Osmanhlar

Tuna gecildi, bir kac kere gecildi, bir cok kere gecildi. Fakat bir vakit almtalmadi. durdukca, yine bir vakit alm(a)maz; hele Os-

manhlar, Osrnanhhgm ne demek oldugunu bifuse, hie bir vakit almamaz. Vatamruz tcin 01meye hazir rnrsimz? Tuna boyunda olmekten cekinmez misiniz? Biz olmeyince, dusman Tu1 Siiylenceye gore. yasam veren su; bengisu. -40-

na'dan gecemeyecek.
VR da yarah

Gecenler bizi ya olmus Ben olecegim diyorum, kimdir? Arkam-

bulacak.

1I,;lnizdeolumden korkmayan dnn aynlmamaya lksal Besal

Allah'la yemin eder misiniz?

Goniilliiler - Allah'la yemin ederiz. Besa!l

Islim Bey - Beni seven bir vakit
dnn aynlmaz ... Bellinci Meclis Zekiye yalmz Zekiye (Pencerenin kenanndan
/('rek) -

ardrm-

act act gu-

Beyi seven bir vakit ardmdan aynlbaska
ay-

mazrms! Bak, soz soylerken vatandan hlr sey dusunur nlmayi camndan uynlmamaya vakit ardmdan aynlmayacagim Kim bilecek? AltInCl Meclis Zekiye, Hanife Hanife (Odaya girerek) kizim!
(Zekiye Tel~la bir odaya ko~ar)

mii? Bak, hie; hatmna gelir aynlmaktan beter biJiyor da Seni seven bir

mt ki, burada bir zavalh var: kendisinden care bularmyorl

aynlmaz, oyle mi? lste ben de ... Aroma erkek degilnusim ...

Kizrml Hamm

Hanife -

Nereye gidiyor? Nereye gidiyor-

sun? KIZlm! Benim hamm kizrm! Ben hasta
"Pek cok: epey'' anlarmna gelen bu sozcuk, burada, "Haydi", "yuruyun gidelim" anlarmna kullamlrms.
-41-

olunca bir fincan ilaca iki saatte getirir; kendi istedigi i~ icm, bak keklik gibi sekiyor! Zekiye (Yan giyinm~ oldugu halde odaya
girer, Hanije'yi gormez. bir yandan giyinir)

-

Kardesiml

Efendim kardesim!

Kucagnnda

aldugiin zaman arkandan mistim. olecegim bulasmms! de arkamda

~lkbgl icm saklaHastahk

Simdi kim bilir ben kimin kucagmda bulunacak? Keske gercek olsa da, bana bu-

lassa ... Keske benim de bir kardestm olsa da, onun kucagmda olsem.

Hanife - Bu nasil kihk? Ne yapiyorsun?
Zekiye (Ojke ve iizilntilyle
titreyerek)

Gel buraya kadm! Beni bahcelere

gotur de

erkeklere goster diye sana kim dedi? Bana bir erkekten mektup getir diye sana kim dedi? Kim dedi? Kim dedi? Sayle bakayim?

Hanife - Kizim! Harnm kizrml Ne oluyorsun? Zekiye Ne mi oluyorum? Ben bilir miCrldmyorum. akhm bayim, ne oluyorum?

simdan gidiyor. Kendimi oldurecegim. Anladm rm? Sebep de sensin... sensin ... Hepsine ... Hepsine sebep

Hanife - A kizrmt Ben ne yaptim?
Zeldye kamdan hala buralan Ne mi yaptm? "Beni seven ardedi, isitmedin mi? Sesi isitmiyor musun? asIan pencesini dolduruyor, aynlmaz,"

Yuregime sanlan

gormuyor

musun? Beni cekiyor ... Bilmezsin ki, nasil cekiyor? Bir kere de yuzume bak! Hie benim gazlerimi boyle kan icinde gordun mil? Hie benim yuzumu boyle toprak renginde gordim mii? Cekiyor ... AsIan pencesi cekiyor ... Ta yuregim-42-

gulsem sevincinden dr.KIz sen cildrrdm rm? Beni ak sacnnla timarhanelerde Nereye gidiyorsun? Zekiye .. Anla . ($iddetle Hanife'nin ko~arak) Ah! Ninecigim! Sanki kucagma nem mezardan cikrms da giysilertni degistir-43- .. Ta can evimde ..... Sutninecigim ... lansam sen olum haline gelirdin. Ah! Halirni bil- mezsin ki .Ah! Nasil seviyorum bilsen! Gitmezsem mutlak Cehennemde yada kalacak.1ageldim de hala kucagma yaslar yuzune yakisiyorum .'tim!Hakkmi helal et! Ben gidiyorum.Itt ben ne yaptim deme .. Sebep de sensin . Bak bu ya~ l... Dun- yam. ahiretim yikilacak .. 0 dun0 . Kendimi tutarmyorum. 0 mi siiriindiireceksin? kendimi oldurecegim.. degil mi? Sen bana helal edersin.. gIm.. (Mindere kaparup agIUI/arak) Keske memelerinden agztma sut yenlie zehir akItaydm da bu halleri gormeyeydim. lien cocukken Hala goziimiin onundedir.. Ne diyecegimi de bilmiyorum.. Hanlfe . 0 da gorevim degil.de . Verdigin sut iliklerimde duruyor. degil mi? Sutninecigim! /."tim! Benim merhametli SutnineBen sutninecigim! suna boyle aCI sozler soyler miydim? Ben senln boyle yuzune bagmr rmydnn? Elimde deQII. mu kirNineciBenim icm agIadlgIn elvermedi mi? Doktugtm yer etmis! Gonliinii dim? Sen gucenmezstn. Ben keyfimi bozsam hastalamrdm. Zekiye (Kendisini toplayarak) clj.. . aglasam kedertnden aCI aCI hastagozlerin dolar- jo(lilerdin.... azap ederse Allah eder. Ben kara toprakta yatacant- belki baskasmm . Hanlfe Kizimt Hamm kiznnl Hay Allah oamrm alsm.

Akbm basirnda hennem azabi cekiyorum. hangi mezann ustunde yatacagim? Kim bilir. arkasmdan 1111 dolasacak? Kim 1111 susuzluktan olece- gim? Gidecegim.s~1an zimt Hayayaklanm Zekiye yok. at. bu gece hangi agacm altmda... Kizirnl Kiznnt Zekiye! Gercekten gidiyor. Ce- yaydl. simdiye kadar yasatath geliyor! $imdi gidecegim. gidecegim!" diyordu.. yisimdan degil OO? lste bana bu belalann bir dakikasi. (Zekiye kaplYl gilrUltilyle Yedinci Meclis Hanife yalnIZ Hanife (Kendisini toplayarak) - orter cIkar. yilan bilir... lslam'm gidecegim.) Ah! Neregit- ye? Kapiyi paralarmsl Hilla gidiyor. Onu seven bir vakit ardmdan aynlmaznus! Hanife (. (Aglayarak) Gidecegim. Gidecegim. gercekten ti.. Olumden ~~kU1) - Kizrm. mr kalacagim. (Zekiye bu sozleri soylerken. Ah! (Mindere YJ91111') (PERDE KAPANIR) -44- . cevremde akrep mi bulunacak.mis Beni brrakt Bern dusundurmet Cildirdi- 1 gl1m ister misin? Ne kendimi 6ldiirebiliyorum ne 6lii yasamak elimden geliyor. kizcagi- kmlaydi. cegim. 0 da benim gibi "Gide~~U1T. Gidecegim. Hanife gittikr. Sus! Kendisine beter hiller Ben simdt kendimde degilim.e Zekiye gittik- ce ojkelenerek tnertce bir taVI1'la) Gidecegim. Kim bilir. Hay Allah bin tiirlii belfum vereydi de . Vine gidecegim. ben hala burada duruyorum. Hay agzlm kuruk6tii dua etmel gecmyorum. 0 gitti.

Mizika kavga havasi cahyorsa Ey..Bunun cocukluk nereIIIJlde? Kavgada kavga tiirkiisii luy:\met mi kopar? Sirinei Goniillii Carum susun ..Gelin tiirkiiye! Gesoylemekle Un tiirkiiye! -45- . erkek giysisiyle "ilr. Sirinei Goniillii Zekiye Hava kavga havasi .PERDEll (Perde at. telasm ne? lste as- biz de kavga tiirkiisii soyleriz.Mizrkayi tsitmiyor mulkinei Goniillii krf ~eliyor..) Birinei MeeDs iclerinde goril- Goniilliiler.. Neferler. Zekiye Bir Goniillii 8atka 11\1II'? Susun ...tltnca Silisire kalesinin bir tabyaIU"ria otede beride bir tnktrn gonilUiller otur- mltf.. Abdullah Cavu§. Sir Ka~ Ki§i Birden .. lkinei Goniillii .unun da cocukluguna bak! Abdullah Cavulf . Zekiye. Ne var? 8ir Goniillii - Oneeki Goniillii ... Susun .

susumuz kanh kefendir / / Kavgada sehtt olarak butun sevine duyanz / Osmanhlanz.. efkanmiz ikbal-i vatandir. atesleri cevreye sacilsm / Cennet kaPISI can veren dostlara acilsm / Dunyada ne bulduk ki olumden de kacilsm / / .. dusuncemiz vatanm yukselisidir / Sirurlanmiza kale bizirn.. ateslert etrafa sacilsm Cennet kapisi can veren thvana acilsm Diinyada ne bulduk ki i:iliimden de kacilsm Gavgaada sehadetle biitiin kam almz biz Osmanhlanz can veririz nam ahnz biz' 1 lstegimiz..te: Armllimiz. can veririz. degi~ir sanma / / . Serhaddimize Osmanhlanz kal'a bizim hak-i bedendir ziynetimiz kanh kefendir Gavgaada sehadetle butun kam almz biz Osmanhlanz can veririz nam almz biz Ran ile kihctir gi:iriinen bayragmuzda Can korkusu gezmez ovarrnzda dagmuzda Her kusede bir ~ir yatar topragmuzda Gavgaada sehadetle biitiin kam almz biz Osmanhlariz can veririz nam ahnz biz Osmanh adi her duyana lerze-resandir Ecdadnmzm heybeti maruf-u cihandir Fitrat degistr sanma! Bu kan yine 0 kandir Gavgaada sehadetle biitiin kam ahnz biz Osmanhlanz can veririz nam almz biz Top patlasm. un kazamnz biz / / Ran ile kihctir gorunen bayragimizda / Can korkusu gezmez ovarmzda dagmnzda / Her kosede bir arsIan yatar topragmuzda / / .. . -46- . / / Osmanh adi her duyaIII titretir / Atalarumzm buyuklugunu butun diinya bilir / Yaratihs. / / Top patlasm.Reps! Bir1ik. huy. beden topragidir / Osmanhlanz.

•• dkl Bey Kryamet mi kopar? Kiyamet Illi kopar? Sen sus da bir az sunlar soylesin. kar§LSma gelerek) Blr Goniillii (Miralaym I l 11111. . Sehrin obur flllt('a~lZ? . Kalede kalmak isteyenler bfr Bir Goniillii . buraya geldik. blr lki giine kadar biitiin biitiin kusatmaya . susuzluk da var.. Bir GOniillii Dusman cok. Abdullah Cavuli.IkInci MecUa Onceliller. Allah zeval' vermesm. hemen bu Inn disan ciksm.. -47- eksiklikten ayn tutanrn.Ay. Askerler.hl' Agalar . devlet kalesini kendi askeriyle de kofUyabBir. coktan cok ..Hep burada kalmak istiyofill. giille. ulrayacak gibi gorunuyor.. Bey (Sozilnil keserek) - Subhan-Al- bu. Miralay Suilt! Bey 8uilD. ben soyleyince kiyAmrt mi.. Kusatmada kursundan. •- tllmfmda herkes birbirine giriyor.Asker az olmakla kryamet mi kopar? Azdan az olur. Memleket . yikilma. Kim kendilUll knrtarmak isterse . Birbirimizden nicin ay8ulkl Bey (Hit.. asker az. •• dk. ki. bi1111 It daha azaltmak istiyorsunuz? Abdullah Cavuli . Bey tnrufa aynlsm. kimseye yiiz vermeyerek) Agalar! Dusman suyu gecti. TAlln'yt her turlfi kusurdan. . lcimzden her kim burada mak istemezse.hm baska achk. pasadan bulunizin var.

Bagdat'tan buraya kadar niyetle geldim. Sulkl Bey (Gruip bir bak1. hayirlidir. (Zekiye'ye hitaben) Cocukl Zekiye rak) - . Siz bir elinizle bize dusmaru gostertyorsunuz. sozum size degil. hem de erkek ad! olarak kullaruhr. kapryit Sacima mi bakiyorsun? sakahma Ben yasadigmu sehrtli0 Kefenimi boynuma. insan bir guzel ad birakrnak. I 1 Hem "insan'' anlamma gelir. Ay! Ne danhyorsun? Bir kere de isbenlm karsa kiyamet mi kopar? Sullo Bey (H~ birine yilz venneyerek. Abdullah Cavuli lste hepsi de boyle dedtgim gibi crg6- soyleyecek. hepsi de bu akilda ..!?layilzune bakaSen kim sin? - Zekiye (Tel~la) Adem . Hanglmizedir? Hangimizi daha dusrnandan yuz cevirecek Bir GOniillii - Bir Goniillii Bqka kavga baslamadan Sull[1 Bey - kadar alcak samyorsunuz? Pek iyi! Siz de bizim gibi vaCalismamz sonra olumtan yolunda olmek istiyorsunuz.. Gelistmiz ancak bu gun icin idi. Kurtulamayacagi seyden kacmak insana layik degilEfendim. korksaruz da korkmasamz da elbet de bir gun gelir sizi bulur. dir. gi gozume aldun. se adimz kahr. nizle kacacak dusrnedigine yeter goruyorum. nUlluye) - Birader. G6nlilniizu Allah'm katmda ziyan olmaz. Hayatimz giderolana oldukten saglam tutun..- Bey! Bey! Biz buraya kendi irademizle gelbir eliak dik. belki hie 61memekten i den korkmaym ki.. -48- .

. Abdullah Hayir beyim. - lcimizmi ko- cit.Sldlu Bey rlnn. kale elden giderse. Abdullah (Miralaya yakl~arak) par? SId.su zavalh cocuk kahnca kryamet Sen galiba bir vakit olacak It I. Bu kadar gencler veremden. Ne muna- ftlrbetsiz hulyalarl (Zekiye'ye) Kaleden cikmaZekiye Kalede kalmaya izin yok mu? Cocugumt Ne ise yararsm ki.k1 Bey !!I1Il. emin olun ki sizden daha kolay. ben olmeden sonra da soz soykale elden gitrnez. Oldukten rim .Adem efenSulkl Bey (kendi Kendisine) ya izinlisin. zayifhgma fen. veba- . Adm nedir? Zekiye (Kendini toplayarak) . "Kiyamet mi kopar?" deZekiye Benden ne istersiniz? Vatan bir bakihr rm? Lilt- Allah tekkesi degil midir? Tekkeye gelen kurhanm semizligine.kl Bey par?" diyeceksin. yine..Iu Bey sem ahkoyayrm? Zekiye - Vatan icin olecegim. SId. "Kiyamet mi ko- lcyemem a. cocuklanrnza da devlet yolunda olmeye -49- Izin verin. Baska ne Sen daha silah kullanamazBen size camrm sunuyorum. Nasil. daha rahat olurum. Zekiye - Siz bana yasimm kii~iikliigiinii soyluyorsu- nuz. Buraya adam oldurmek icin mi geldiniz? Olmek icin mi? Oldurrnek Icmse beni de 01durun. hlzmet istersiniz? SId. Olmek tcmse.

.. Basnmza dolu gibi kursun geldik. islam Bey - De.: yuz kisi ile karsiladik. hepsi Lakin en bile iki dusman olsun birlikte go- Cenazeleri yerde yatiyor. Saghkla kalmayaydik.. Bey - Zekiye - Kanh nisanlari gogstinde duruOn bin kadar vardilar. Allah da bilir ki. yara oldugu Bey! Bey! Sudan gectiler.. yagdi. On bin sunguye karsi durduk. halde kO!jarak) - Zekiye-Ah! islam yor. ne diyeyim.. uyur arslan gormu!} kartal gibi birine yaklasarmyor De. bir ikisi de kursundan..: yuz kisi idik.. ak sakalhsi olmek ister . hepsi ahirete gitti.. Allah cumlesini vatana bagislasm. Ah! Hepsi oldu.. Yedi ki!}i kaldik . ben onlara kavusmak -50- iste- . Sonunda sungu sunguye oldugunu Osmanh('nm) ne demek gosterdik. (Kendi kendisine) Biyik- olmek ister. Hala dusda yanlannda dolasiyor.. islam Bey islam Bey (GOgsiinde bir kat. De.. Uc saatte . . Ah.dan oluyor. oldu. uc saatte . Arkadaslann toprak gucsuzu turdu. (j~iincii Meclis Oncekller.: saat ugrastik. Gulle arasmda sektik. giilleden olurse ne olur? Abdullah Su (cocuk da kalsa) sanki ne yiiziine olur? Kiyamet mi kopar? Sulkl Bey (Sevecenlikle Zekiye'nin bakarak) SIZI Cocuk . hepimiz olduk. Bey! man.

. Kryamet mi kopar? Kryamet kopmaz amma! Her ne ise ... (Zekiye bu sozier arastnda ya~ ldm Bey'e yak~lT. Zeki- ye'nin lanlT. taramadim.. beyt ahrsm. ben herkesin Idim. Allah da bilir ki.. Cephanem tukendi.. olmayaydim! tehlikede.) cahsirsam IflIII Beyi kucaklaytp kaldtrmak <. yav~ is- Beni zorla kaleye cektiler. Hie vatandaslarima Ah.. vatan! Vatan! Senin hayatm ben hala sag duruyorum. isldm Bey bcupbr. Esir oldum. ktka yanmdan Abdullah )'R Abdullah. mi alacaksml 1. kollarmu bir turlu kurkovaladim esir tutamadim. Onu da sen Anhyor musun? Seviyorum. Cerrah <. payrm? Ben olumu heni kovalayanlar olrnazsa onunde kihcim kmldi. Herkes ceorestne top- Builu Bey Her hizmetine Hekim getirtirsin.. Ben gelinceye kadar bir daanladm rrn? rmyrm? vakit kiyamet lyi amrna..avU§'a biroku: ve Zekiye (Kendisini sastrarak: ve toplamaya ~tl'l. IKendini toplayarak) Ben de kaleyi kurtarma- y. buraya gel.~arak isldm't Abdullah -51- . Ne yatuttular. Ne oldun cocugum? (.Ir olum halinde .agmrsm. ya dusman kavgaBulunmadigm baslarsa ben bulunmayacak Bldkl Bey ml kopar? Abdullah - Evet! Oyle ya. kurtnrmaya Zekiye tliltyor musun? 81dkl Bey - boyle kaleler deger bir yigidi kiyamet mi kopar? (isister.::ekil! lste camm kucagimda .. dogru benim odama goturursun. aynlmazsm. ~imdi bakarsm.dim . kollanmdan tuttular..) kucagtna dilijer.. cahsacagrma.

Ben onun nerede oldugunu bilirim. Sen de birlikte git.) DOrduncu Meclis Sldkl Bey.... kayboldu ve act act gillerek) Zavalh adam... -52- . :~::a:. ... 6teki beriki yav~ yav~ dagtlmtya b~lar. dogdum.. Geldigim gibi yapyalmz kaldrm. Kavgada vatanm smmyla ahiretin smm 1 Balkan yanmadasmda bulunan Makedonya'da bir kent...yava~ yav~ dogrolur) - Kim? Ben mi? DeDemek. (G6zlerini silerek) Ne kadar senedir ki insanm gozii nasil yasanr unutmustum. Git yavrum..~~~~:::~:::~ nrhyrm. Zati kavgadaYIm. Vatan nedir? BiliGonul nedir? Bilmez misiniz? Sldkl Bey . Oluyor.Git. I Snndiye kadar bu adamm sayesinde yasadrrn. diye beni avutmak istiyor. Mezarlanm getiremiyorum. Anasmm yanmda. .... (Zekiye islam Beyin arkastndan gider. Zekiye de gitti oyle mi? Diinyaya yapyalmz geldim. fakat (Mektuba bir daha g6z zihnimde buluyorum.. 0 da olecekse benim kucagimda olsun. gezdirerek gozumun onune gormedim ki getireyim. ben onun konagmda yorsunuz. kardesinin yamnda . Goruyorsunuz a . Camrm ahp da ona verebilir misiniz? Veremezsiniz degil mi? Hie degilse birakm da. Rustem Bey Sldkl Bey Kaybolmus! Hie adam kay- bolur mu? Ozellikle kiz.. bilmiyorsunuz. lste oluyor. Demek mek ki.

ler. yurnuz 0 Nasil bilmem. Manastir'da olmu:..1m vardi: adr Ahmed'di. -53- . On alb. 2 Eger gecen gun. Ama sordugunuz adann biliyuzbasi filii. M(\b\zlmhklal Manastir'a gitmtstt. "Ben Harbi"Mutalnus" di- )*t!'den cikmadrm" dememis olsaydimz.l1iA'lIlda beyninde ueumuzda ". Bu gun olmazsa Bey (Miralaya yana~arak) gider hepsini gorurum. Itz Ahmed Bey'i nasil severseniz.. Acaba sizin oyle bir kar- df'I. Tipki size benzerdi. 81dkl Bey . kendim gibi bilirim. Ia Harbokulu'ndan.lllIizvar rmdir? Varsa. Belki Ali Bey'i de biIlrllniz. 0 kadar bir olmazdi. sonradan Sidki mahlasr' yf' hiikmedecektim. Zavalhyi kursuna dlzllli:. Ali Bey derler bir arkadasi da vardi. bana durumundan huller verebilir misiniz? 81dkl Bey . ben 0 vakit Bag- dAna idim. Zavalh <.. Itt anarmz babannz bir olsa dusuncemiz. Ink odur.flll ne fark olur? Azrail bas dolasip duruyor.0Oyle kardes ki belhu- da bir kardesimdi. Soma kayboldu.HaYIr beyim! Benim oyle kardf'lflm yoktur. Benim bir okul arkada- . Si- RUstem = Beyefendi! Musade buyurur musunuz? P blr sey soracagim. II Takma adi.Nicin dizdiklerini biliyor mu- sunuz? Rtistem Bey HaYIr.tu. Ahmed Bey de Ali Bey'i oyle severdi. Rtistem Bey ouk . on yedi senedir bir haberini nhmllyorum. Bir haber su evden oteki eve giI Tegmen rutbesiyle..

Ali'yi kursuna cek boliigii kumandaya pardirnz? Riistem Bey kursuna dim. Askeroyle bir kopege ne yapar? Beynine bir tabanlik gayretini. karol olacak edepsiz.dinceye kadar yansi etrafa dokultryor. insanhk namusunu bilenlerin Kim olur da alkislamaz? hepsi. yansmdan cok yalan kansiyor. Riistem Bey . ayak islertni gorerek -54- Allah gostermestnt 0 dizilirdim. Ali evlenmisti. ne yaBen med Bey'in yerine koyun. bir insan. ederek. Riistem Bey dusuncenizde harplerin sunu Bey . dayak yiye- be ust tarafmdaki vekilharchk' rek yetisen agalar! Cocugtm bir mahkemede asker ka~agI gibt. hit. Alaymm kayrnamel'un. yine alcakhgi yegIemez 2 3 . cocugu alkislarlar. ° vakitki divan-r iiyelerini bilirsiniz a? Hani bir rutzabite cubuk doldurarak. Ne misaflrl Kahrolacak vatanm namusunu ne tecavuz ca vurur. ayak operek. I korumak icin beline taki- Ian kihei eline ahr da zorla cocugun haremietmek ister. cannu cehenneme gondertr. Kahyahk ederek. Yuksek askeri mahkeme. Lanet olasi. Bir asker. vatan haini gibi kursuna dizilmesine hukmettiler. Bagdat'a gelen haberlerden Bey Manastir'da Ierne Manastir'dan ne ogrenilebilir? sunu Bey . sizin bulunmadi. bir gece beyin evine misafir gider.Allah Allah!!! Sldlu Bey !?imdi bir de kendinizi Ahdizeemir alaydimz.Divan-r Harpf 0.Soyleyeyrm de dinleyiniz.

dutill II II tamamiyla bilirim. insan namusunu korumamah Sldkl Bey imisl Demek ki. Hatta emfptt I~niz i:.. Hazmm. cellat oimak elimden gelmez. Anlasihyor 0 da tipki sizin gibi dusunki bir okuIda. Gordugu rezaletin. Ahmedi de . 0 gulle.Ahmed Bey emri ahr almaz. kursun kendisini yuzune yagdlgl zaeriyecek manlar metris" altma girmeyen adam. Divan-r Harp bunda da sizin Ali Bey kaatil idi. -55- 3 Siper. iki gunahsiz cocugunun utandi. dogtil I nvan-i Harb'e gitti. bir mesiekte ye- 1I. lnsan Ahrned'im! Adam boyle olur. u~ yasmda hakaretin maktan iizerine. Ben yarunda idim. evine gidemedi. sum. asker 0 ohm cellat olmah imisl Oyle mi? Zavalh Ahmed.. .cellathk da degil. "Ben askere.!siniz. 'l Ordudan utancmdan attilar. adeta kaatillik.' "Kece kuIAII" olmak bir askeri nasil etkiler. An- tin I'Hn vermek icin girdim. (I hizmeti bir baska bendenize' gordurun!" RUstem Bey Sldkl Bey Benim arslan kardesiml dedi. Ahmed Bey dizdiler.lIlt!.Allah oyle hakimlerin yuz bin turlu belasmi versin! Demek ki. 1. on iki rnabak- dart ayhk bir de kizi vardi. biri yuzune baksa I Kulunuza. bu yoldizin. bir ogluyla. Ali'yi kursuna Allmed'i de. bilirsiniz A? RUstem Bey . IlIh! dusunmedi. da Manasur'da evlenmisti..Ildkl Bey ttC\.'11oldu. "ke~e kulah" ettiler. isterseniz beni de All Bey'le birlikte kursuna uak.

..:11.. Ama insan .. top a~mlr . gozunu yumup acmcaya kadar san olur. Vahsi hayvanlar gibi onnanlarda. bu insana 1 baska bir seye yaramayan belalar alemtni bir diracak derecelere geldim .: bulmustu. agzIyla otlardi... dunyanm durumuyla ilgili ne okumus. Ya hele dunya. Her gun bin agac kovuklannda dunyaya saklamrdi.. Dunya. bu zumezar olmaktan cocuk oyuncagirn.. Ah! Kendisini tasiyip da bu dunyaya getiren zaman suphesiz karmru yUz bin parca Bir kere ederdi. dort ayakh yurur. Kac bin kere . gozunu yumup aemcaya kadar egnlir. 0 0 derece alcakti ki kendinin de insan dusundukce... Soma bu kendi tstegiyle gelmedigini dusunurdu: oteki dunyaya kendi tstegiyle gitmekte hak goremezdi.. ~ vurusta yuz bin parca etmek hayaleriyle . insanm bahtiyla.. kere kendini oldurmeye kalkisirdi. (Kendisini kaybederek) Ah! Kac bin kere kuyrukluyildiz kadar bir yildmm olup da bu bu alcak topragi. dunya yuvarlanrr. insan gozunde oldugunu baslarmda ana. kendi adaletintn kavrayismdan Allahr'kadar gozu yaratrms bir kahredici gu. onun gozuyle bak.. ne isitmts ise hepsi her dakika gozunun onunde dolasrrdi. Sirndi kirrmzi gorunen sey. kendi kendisini alkarmm doyunnak icin dag datmaya cahsir.. Allah'm hikmetiyle. kulluk ederdi. Sanki felek. onun yarattIklanm. Cocuk oynar. fakat 0 korkrnustu ki merhamet edilmesi icin yalvarmaya cesaret edemezdi. Dunya onun elinde bir top.. -56- . Felek oynar. Simdi dogru gorunen sey.: .. lum dunyasiru.. inancmda Allah'i.samrdi... rn severdi. bir cocuk .

RU. Bir turlu Bir turdevletin gorey.kendimi bilir gibi bilirim. ates cikardi.ektigi felaketleri gozumun onune getlrtUIII de .ti. • ldIu Bey Sonra ne olacak? Ahrrete gitlemr'ylnce. mutlaka Ahmed'dir it. Riistem Bey (Kendi kendisine) - hI! kalmadi. dunyayi dusunmek ttlezdt." Bey'den si:iz ediyorduk. RHstem Bey )Ill surdu. RUatem Bey - Hicaz'da da yamnda rmyanlatir gi- dl1llz? Sozlerinizi kendi vtcdammzi 1M IIl)yliiyorsunuz! aldltl Bey Size dedim a. I.Nefer . cocugunu In vatamrn unutamadi. .. ~imdi kendinizi - Yok! Za- hazl kere konusurken oyle dalanm.. olnmadlml -57- damna ustun geldi. Amma Nefer mi? birakmadrkca onbasr 81dkl Bey . ama kendisi etkilenmezdi.sup11m.. Sonunda t1r asker! Nefer .aU. Sonra ne 01- ill" (Kendi kendisine) Bu.. Bldltl Bey Garip haldir! Hicaz'da buisteunutmustu. Yine askere girdi. vic- hmdugu zaman hie.tem Bey (SOzilnil keserek) ~nvl"lIIeye basladmiz. Esini..tem Bey Zaran yok . Krlldini bildinnek istemiyor . 0 zamanlar gon- 10 Ackta tas kesilmisti.. diinyada ahiret icin yasayanlann dnl1}'RSl olan Hicaz'a gitmi:... her halmi biliHie. kelldisini yetistirmek icin harcadigi paralan IOnHinden cikararnadi. mlhnlO e.dlu Bey (Kendisini toplayarak) lil'lI Biz Ah- Hu. Belki uzerine luzh car- . Hem neferlik tam bes tezkeresini ...I!!I..

Felabitti mi samrsiruz? Hayirl Dos- ragI dusmana ket bununla tundan bir yeni mektup daha geldi..ektigi belalardan rnanus.. Oglu da vefat etmis.. Allah TIZaSlicin bir yerde -58- . lkinci mektuptan ne yazilnusti.. Manastir'da haber tup gondertsi de colugundan almak icindi. "Yatacagim topyignetIneyiniz!" dermis . Suilu Bey (Tehdit ile bakarak) topllyarak) ben degil . dostundan bir mektup nefesinde haber beklersiniz.. Simdi onun da senin gibi. Arasi iki yil gecmedi. Vatan dedigi vakit cevresine bakmrms: sanki her bakisi.... "Babaci- glm!" demis: soma. Eski rutbe- sini tekrar almcaya kadar hie kimseye kendisini bildirmemisti. Son iki soz soylemis: Once. " Babacigrm dedigi vakit gozlerini g6k yiiziine dikmis. 0 .Riistem Bey mi? Onbasi nu olamadm? Sen Hayir. belki senden buyiik bir riitbesi var. zavalh da ihtiyarlarmsl 0 zavalhmn da yuregine zayiflik gel0 kadar yilrms ki. Saghkla yil kalkismaya yattiktan idi. sanki babasim ararms. Belli ki mist <. kizmm da 6ldiigiinii soylemek istiyor.. Ahmed Bey! (Yine kendisini ls 0 derecede kalsa . "Vatari . ilk aldigr mektupta nin kendisi icm bes verem doseklermde soma ozlemle oteki diinyaya gittigi daha aldi. Icinde 0 "KIZm kayboldu!" diyor.. 0 riitbeye geldikten son- ra Manastlr'da bir dostuna rnektup gonderetopu bir dostu vardi. Bir daha kece kulah olmayi kim ister? Yalmz. mekcocugundan haber bir alnuya haremi- bildi. Ah- med'e kendi derdinden bir pay vermeye kiya- lste Ahmed Bey'in halini anladimz.

. hayall Oglum oleli uc YIh ge~ti. Dusman geliyor . e Rtlstem Bey .. Sen yerini tutar rmsm? Verine seni koysam kabul eder misin? Edersin degil mi? Bell Ahmed Bey'i 6ldii biliyorum. Fakat bana yine bir kardes lAzlm.flull gelirsen tamma! istersen selam bile ver- 1\11'. zihnimde arasan ylUlni bulamazsm. Bir Goniillii. basmu beynimi paralasm. Herkes sildh b~tna kosor.(6remedi.Sanki biz onu bilrniyor muyuz? Dusman gelirse kiyamet mi kopar? Sldkl Bey (Kendi kendisine) da bir turlu zihnimden (Kavga havast b~lar. (pERDE KAPANIR) ·59- .. Abdullah Cavull .. belki kendi mezanm da vatanda buukmazlar...Beyim! Ahmed Bey benim arkudasnndr. Besinc! Meclis Oncekller. Hareminin.altmr.. 0 kadar ha- flhlii ki. TI-ampete t. 111' ngellerler. ben Sidkr Bey'In sevgtsini istiyorum. kardestmdt.Adim isitirlerse. Zavallmm vatam icinde yasa- masmr engellediler.. Agzlmdan Ahmed Bey'ln adim kim isitirse Srdki Bey'i getirsin yi~iime carpsm. Abdullah Cavu.. oglunun.!rrler. belki yine kece ktilah !'..] Su cocuk Ne acayip cikrmyor. belki vatam icin olmesmi ouc. kizmm mezantil j. Gontillti (Tela~la yanlanna gelerek) Bey! Bey! Hucum var . hatta gonlumde..

.

Boyle seyleri insan soyluyor -61- . camm verrnez rnisin? dagilmis. ne deli deli h(\ly{\lar geciyort Acaba ... UYIIY0r. VIllI llekirn ne diyordu? Bu geceyi de gecmrse )'ltrllla tehlike yokrnus. umut.) Birinei Meelis Zekiye. uykusu bir daklkn uzasm! Omrumden bir yil azalsa raziyirn. dogruluguna kahrsa .... Ilyuyor.PERDE III (Perde actlmca diizenli bir ada gorunur. Ah! Aynldigr vakit hayaIirni kiskaruyorduml Prill $imdi bir gece riiyasmda seni gordiigiinii IIC'lyleseler. is- 14m Bey yataktadrr. uyur. Ne guzel uyuyor. ha. islim Bey Zekiye (Kendi kendisine) IlijJ. Keske yorgaru Ii1l1danm olaydi. miijdesine t .. bir tahhke olsa gonlum bu kadar rahatta rrn olur? Nt' kadar da tath uyuyor! Tek.. Melek de uyusa boySaclari yastiga ne tuhaf '\r"ke yasugi gogsiim olaydi.. hekirn sozunun Rem de deli rniyirn? Hie.sunde Uyuyor.. It iliiilmseyerek) insanm akhndar. Bir kerecik olsun . Allah gostermesin.. erdigi sOzii ne de guzel tutmusl Bak V kanh yaralardan kac ovunc nisam Oyle degn rni? Ah.

mandir. (Top sesleri stklasu: Ah! Dusman karsismda gulleslnt kara topraklara. Tarm... 0 kadar dusleri. Topun agzmdan herkese can dagilsa..da sonra dayananuyor.. (Uzaktan uzaga top sesi i1.Ann! Atml Uyur arslanlan uyandmn. Glum karsmiza sahin gormus ordek kadar kacarsmiz.. 1 Tumenler. dagittiglm firkalar' hep ruya imis! Ya Rabb-ul-alemin!' Ben acaba ne buyuk gunah islediml ZeBuhran icinde bile. . pencelenni g6gsuniizde bulursunuz .. lnsam cehennemde kiye'nin.. Oldurecek adam buldukca bulutla yansan kaplan gibi kovalarsirnz . ~6zleIim kapandikca nuyordu ..e stklasu: uyanlT. Vatammz icin 6lmeye mi geldiniz? Ya nicin vatammzdan crktmiz? Pek gelince iyi! Ciktmiz. Yazik ki kazandlglm kavgalar .... acildikca yine Zekrve'nin yuzu goruikf>?lkendislyakisrr cok zaOjkeyle) ne cennette gibi g6stermek adaletinc rm? Cihan bu ya! Elbet de yaralanah ye aylar ister... .. Vucudumda ne var? Ha! Yaralanrmsim .. Oyle degil mi? Sanki aldigirnz canlar vucudunuza duguniiz adamlann (Top sesleri girecek! Sanki oldurislam Bey omru sizin olacak! gittikc.itilmeye b~lar) Hay Allah kahretsin.gonlum. ne yarah dusunur. Kucagima aldim. belki bu kadar vakti vaktine atmaya baslarnazlardi.) islam Bey . Simdi yuzlerini karsuuzda. Ne hasta bilir. Zekiye odanm bir k6~esine saklamr. hulyalan gecirmeadam bulamarms da : yalcm kayalara ati- 2 Evrenin Efendisi. -62- .. olsemz . kollanma geldi sandim. kirdigim kihclar . Ak- 11m. cigertrn hep g6gsume.

- Ikl. (Top sesi artar) Patla! Patla! Btl kalede senin sesinden degil. yavrusunu koruyan erkek Kimse smmn bir tasmi.:siizii disiyle kihca. yumusak okuzden fark yuzlu koyluler. 0 tath sozlu. Hele bire gog. Bizi istihkam' icinde gonnekle kendisinlie daha cok yigitlik dusunemez • nmuzle. ruhu giie. En sabyor.. Hele karsilarmda bir duspis ayagryla e. Os- manhlar soz arasmda vatan icin kaygIlanmaz I-libigoriiniirler. fIlII? 0 kadar kaygIlanmaz gibi goadarm tastan yapil- runurler ki.vor. -63- . iste yor.. bir cocuk bulamazsm. Danna kursununu gonlumuzle karsilamaboyle gayreti kalababkla biz de elbet de demire isteymce. dan. eliyle kursuna korumada. karsr tutanz.:igneyecegini an0 man goster! Hele vatanm kutsal topraklanm hir yabancmm lasmlar. Ancak. iste 0 vakit halka baska bir hal geli0 vakit insan en miskin koylu ile bevakit 0 utrn aramda hie fark bularmyor: iste nbah kebeli Turkler. konustugun resim samrsm. Baksamza askeri dusmamn getirinceye kadar kirbac degnek kullanrmya I Siper. meydana cikiyor.. icindeki ates I "! kiireyi patlatsa onun gurultusunden bile korNe kacak bir kadm. sungusunu V" hazmz. bnstrrmak IoU)1 0 a. 0 cifte kosulur etrnek isternedigimiz zavalhlar aradan butun butun kayboluyor kahramanhgm da yerlerine Osmanhhgm.. en degerslz bir tasmi disi arslangeri onune anasrm sakman insandan kalrmyor.. bire bel? gelsin . yanhs inancta imisiml Vatan yolunda olecek Galiba dusman da gibi gonniir. (>smanlIlan benim ~.! Evet. kirk kist yoktur samrdim.

Simdi bir kere dusman go- rundu: o. degnekIe egnelleyemiyoruz. senin attigm gul- lelerle almmaz. kirbacla. EIinden gehrse.Kimse yok efendim .. islam - Bey (Yatagtndan Kimdir o. gun ona da meydan kalmadi. bizden bir kisinin goklere g6ndermek miimkiin Ben de kendirni ne giizel sakhyordum.At! At! Tek basrma butun gucune karsi gelmekten cekinirsem ram olsun! Bir kink kihcla sekizini yanm saat kovaladigim askerlerinden (Yule yataga yifjlllr. rak) Estagfurullah! (~iddetle yennden kalka- Bu kale. Abdullah Aga He beraber hizmetinize taytn etmislerdi.Yine kendisitoplanarak) ni hasta edecek . git Azrail He arkadas 01. sungu ile getirdigimiZ askeri ileri gitmekten kihcla. Bu cayrm? On iki gundur bes kisi kanlar. islam 1 Bey - Bu ses! Baksamza ben kac gundur yatIyorum? Mert oJmayan... -64- . siingii Ile. islam Bey (Gittik~e ~iddetini arturaraks Osmanh nann bana hanamert' olayirn! . Gitgide te[~a b~[ar) .. topraklar olanuicinde yuvarlanmadikca.rnecbur oldular.. Ondan sonra belki . Zekiye (Yilzunu gostennemeye ~al~arak) .. Once hepimizin camm alsm. Bendenizim ...) Zekiye (Bu sozlen ~ittigi sirada yertnden kalkar.. Dusman da gormuyor mu ki kendisinden ruhunu yor? Zekiye Yarabbi! Ben simdi nereye kaakh basmda degildi..

Allah Iki Zekiye yaratmaz.... 0 da cikarken "Beni sededigini unuttun etkisi hala Senin basm icin Zekiye'yim. islam Bey . Gozlerimde aksin nasil lkilesiyor ben hala ona saskirum. Bir cok zaman oldu .Ah! Miimkiin degtl.. Bura- ya . Sayle Allah askma soyle ..lim Bey - Sirndi seni birakip da burakadmhgim..nre~lmde duruyor.. I. _. kapmda bir kac hiz- Jm!h. Senin aynlmaz" Zeldyenim. islam Bey - Buraya gelsenize .. Eger Zekiye degil111"11 ben mutlaka sehit olmusum. Siz kimsiniz? Zekiye (Sfrrekli kendisini gizlemeye t. Yaralanmdan bayrldigim zaman senin kucagmdn rm yattrm? Buhran icinde iken gozumun Oniinde daima dolasan sen mi idin? Sen Zeklye'sin degil rni? Allah askma kendini saklama! Sen vallahi Zekiye'sin. duuyada nuyim..... Manastir'dan ven ardimdan mu? Sesinin aksi hala kulagrmda.. hammhgmi begiinde bir kac yoksul IIUA ~eldigim icin beni ayrplar rrnsm? Sen rahatuu.Irr dururken benim icin bu gun bir lokma IIklt1r~e muhtac olursun.. Daha yakm . (EUerini tu- turak) Sayle .. Diinyada bir sevdigim var.. Sayle. .1bulunurken benim icin bu giin bir ya-65- . 1'1l('rbir sevdigin varsa onun basi icin soyle.Zekiye (Pek iizuntU uenct bir taVlrla) - Ben bilir miyim? Her gece yamruzda idim . onurunu.. Allah bana Zrklye kihgmda bir melek gondenrus.al~arak) - Kim? Ben? Bendeniz mi? Miralay bey sizin hizmetinize . cennette mi? Zekiye Itnsin. nllll ictn reddedersin..

(D~andan bir giiriiltii.) isliim Bey Zekiye - 0 ne? Bilmem! ikinei Meen. bence vatan iman ile birliktedir.. sen vatamru dusundukce ben de seni dusun0 Bilir misin. Belki seninle olumu paylasamayiz ...1k... Oncekiler. dukce gonlumde isittikce hayatim kadar biiyiikliik goruyoda vucudoguyor. Sanki artryor. Zekiye Ah. Hem gonlum giysimden (daha) erkektir. Vatamm sevmeyen Alla- ne kadar biiyiiyorsan.. sende.rahya hizmetcilik edersin.. Bir Kaymakam sonra kin» . Yine biiyiikliik sende. Sen vatanm icin cahsiyorsun. duyulur. senin icm.) Sullu Bey - Suraya toplanahm da blr' Bundan -66- rimizin ne Istedtgtni anhyalim.. ya ben nasil edeyim de kendimi yoktan var eden Allalum icin seni birakmayayim. Bir Ka~ Zibit (Birbiri ardmdan girerler. Sen kendi sayende ben senin sayende yetisiyorum. Dusuncemde Bu sozlerinin sayesmde ben de erkek oldum. yetismisstn.. a! Ben de elbet de sana herkesHer fedakarhgi gaze Yine kahramanhk Bell ten yakm bulunurum. Yann kavgaya C. SUlkl Bey. Sen elbet de herkesin onunde bulunacaksm ahnm. artiyor gunesler dumdan tasacak gibi oluyor. Sayle! Bana boyle sozler soyle. rum. him da sevmez . Gonlumde guller acihyor.

Serdar ~ Ittlllilt gonderirdi.mllil. burada. I()rada bulunan zdbitlerin.IIII' rnutfak ve yemek islertnde cahsan yardimgelen busozcuk. erlerin her bin 1.. klVI)lIIetmi kopar? i 101.'yrsinde gecmmiyor musun? Ayvazhga' ! 1111 yokken bu rutbeye gelmisstn. "II lie? Senin beline 0 kihei.1Am Bey (Bilyilk bir (j.] lnuw uk) i ~'I(\ bir sey misin? $eytandan .. Devlete bir kalesini dusmana vermek mi tzuiettn. Kaledeki zavaldevlete gerekeydi. Kaymakam - Sus herif . tlftflll uenneye hazrrland@L stmda. -67- . Ba$SIZasker nasil kavga eder? Abdullah Qavuli Ey bir pasa olmekle lit II ada durahm da .fkeyle yerindenfirHerif.."" aciymt Buras. Pa- goturdu. senin benim burada ne istmiz var? Ser"filAn "I? ne imdat bekliyorsun? Sanki dusmaSen geberdin mi? $u karsmda oturankalenin neresine yetismiyor? Sen bu iJ. Jllllllml. rastgeldigme etsin diye mi taktilar? Ne duruyorsu- " Ntye bu kopegi kursuna dizmiyorsuliz burada teslim SOZUisitmeye de mi _ai.(\Uesiyeni gelenleri aymr da onlan rm "It degn mi? imdat gelip de ne olacak? I -un ekmegmt yemedin mi? Sen bu vata.... Mutlak bu kopek casustur.. seytan rmsm? Seytandan daha kotu ne emanet et- _hit'! CAsus .dryi kimkoruyacak? IF"llm etmemis miydi? ~IIYI bir sey kaldi rm ya? Devlet burayi Pasa'ya lste bir guile geldi. Bu iftIl'Jllltzl Devlet bu kaleyi Pasa'ya MYIilt'."" tstedigini anhyacak I\. komutanm emir ilUlllmma kullarulrms.

dayanacagiz? oynamadan Kanlanruz rm dondu? Yureginiz rm kaldi? Ne saskm saskm bakiBurada benden baska Os- mr durursunuz? manh yok mu? (Uzerine hilcum etmek ister.Yilgmhgm yayilrnasmm.) Kaymakam - Sen sus da ne soyleyecekBak neler- lerse su zabitler soylesin. ikinci Zibit . siz de mi susuyorsunuz Ben kale teslimini teklif Bundan sonra her diRiistem Bey Sldkl Bey zerim. zar kadar hapishane de onunu ahr. Baruta. nicin tehlikeyi dusun- 1 Yeter. kursuna islam Bey ederim.Ugursuzun mekten ne cikar? Birinci Zibit makta tehlike var. Birinci Zibit nuz? ikinci Zibit Dusman karsismdayiz. Kapismm onune de iki nobetci birak. islam Bey (Riistem Bey'e) sacmahyor. meodalardan - eden haine tufek agziyle cevap veririm. birine hapset. zabitler araya girer. Elverir!' kim teslim soziinii agzma alrrsa kursuna Bu haini ne yasatiyorsu- yazik degtl mi? Ben onu bir kihcta iki parca pis kanma gtr- lyi dusununl Sag birakSunu ge. Sldkl Bey (Abdullah 9av~'a) turt Yer altmdaki islam Bey miiyorsunuz? Sldkl Bey . -68- . Bey.

. ne yiyecek var. geliyor.) Dordiincii Meclis Sulk! Bey. asker az.t}~eti Meen.. Bilir misin ki kale gercekten tehIIkededir. devlet bu kaleyi gozden cikarrms. Keske gogsume birinci dokunan kursun rarurm alaydi da sizden bu sozleri Isitrruyeydlm. islam Bey.ka Bir Ziblt (D~ardan gelerek. Ne imdat gelir. Oneekiler. Oluruz .. Her- kes hlZla d~an ugrar. Vesselam..almmaya basiar.i. islam Bey - Bey 0 nasil soz! Hie devlet kalesini gozden cikanr rm? Serdar ne yapsm? Iiusman cok. Sldkl Bey dusunmuyorum. Kavga "cleriz . silah basinal )'1- (Cenk trampetesi (.' I lste bu kadar. Allah bilir amma.Sen bir az dursana. Onlar bizim gayretimize guveniyorlar da duzenlerini bozmuyorlur... Kaleyi teslim etmek istiyen. Boyle hucumlara on- lar da yeter.Dusman sag tarafa Il. -69- . SHah basma. Ne zabit kaldi. Oglum ben kalenin teslimini Kurtarmaya bir care anyo- rum.llml:. Teslim olmayiz . Zekiye onwul alarak) Sullu Bey (islam Bey'in .) Bqka Bir Zibit . ne para var. Ba.. bu konuyu "eninle tartismaz a. tsliim Bey KurtarmIya care.

Olmedin amma. cephanesini ordusuna atesleyebilir misin? .Suilu Bey islam Bey Sulkl Bey islam Bey - Kaleyi kurtarmaya Ben daha olmedim. hastasm. yapacagim islam Bey tabya. islam Bey idim? Sldkl Bey dim. . Bu Bu gmsfme ben yetmez mi gmsmez miydim samrsm? senin varhgmla Yigit<.: .Bu gece dusmanm girer. Bu kadar tehlikeli zamanlarda bosuna gibi gorunen carelere de imkan venneye cahsmak gereklidir. Eger bir kisiyi yeterli goreyseye stmdiye kadar kendim Bey bu nasil dusunce? duruyor. Kusuru bosuna yakalamp kursuna dizilmek.e bir hareket icin maksadi rm harcayacaksm? o donemde bu siizciik "yarah" anlannna da geliyordu. kalede bin kisi bulurum. her tehlikeyi gozune alacak. Bu bence bir inane! Hatta karar verdim.' Siiphanallah! Hasta olan olemez mi? Beyim siz dusuncenizi soylemeye bakimz. .. Bir kere olsem dirilsem. orduya girecegtrn. Ben vatamm icin hasta iken de olurum: sag iken de olurum.~ islam Bey . Yiizde bir umut. Aksam. Elinden tutup da cephanenin basma goturmek miimkiin olsa. Gercekten olecek adam ister. Hatta gerekir- nm delilik gibi goriiniir. yamma bir arkadas anyorum. daha gu- zel bir care var... ya var ya yok. Sulkl Bey .Atesleyebilirrm. gece. yine olurum. Yalmz. -70- .

ltnmI~ zabitlerimiz. bin earn olsa verir de kalenin bir ta'1111 Islim Bey (GOzlertni silerek) - Ben de kiz aglIyorum. savasi kim yonetecek? Herkesin y(\reginde gordiigiin giicii. Bizimkilerin ikiser ucer bin kisililt bir yere toplanmca tabyalan korumakla yecikarbulda Unmezlerdi. kumbarayr' kucaklayip dusmarun kafasma atanlar rm ararsm? Kesilml~ kolunu yerinden kopanp da elinde silah erlenler mi eksikti? Allah bilir kavgalannuzi j.I)riiyor musun? Senin dusunceni de almadik- . Bir kihc. vermez. Meydan muharebelerine Disler.Sehname" hikayelerinin dll~una hiikmederdin. -71- .1~)I. mustu. yuzyilda yazdigi Iran destam.Sidlu Bey . Sldkl Bey . Allah askma etme! Vatanma acr. gercek 01Emin 011 Bu askerin her biri. bu kadar her riitbeyi bir kavgada kat. dusuncesmde ". kimin ne i~ gorebtlecegi var? Hem kendini olcliirteceksin. Sen de kendini telef edersen..1\. Yanar bayagi silah gucunu lnrdi... ordunun basmi beynini para- lnyacaksm: hem sonra kollar ayaklar cahsrr dlyorsun. sehit oldu. eocuklar gibi memnunlugumdan Elllirim! Asker kaleyi vermez.Ne yapayim I 2 evlat. Ir'$mekten cekinmez bu kadar ecelle penceaskerlerimiz var .{l'lreydin. Fakat dusman zorla ahr..~rmii~. En son ca- Blr tiir bomba. Pasa. Dnsman her gun kirkar elliser bin kisi ile hucum ederdi. on on bes sungu ile carpisrrdi.lerine i bakarsm? Burada bu kadar okul m .A bey! Sen deminki edepsizin . trrnaklar. Ah! Hasta idin! Gormedin ki ne mertlikler ettik. Iran salri Firdevsi'nin Xl.

burada "Izin vertn" anlanuna kullamlmis. lnanmazsamz islam Bey'e sorun. bir az lisan bilirim. Ya gtrisim sirasmda yardim gerektiren bir is cikarsa? Orduya kihk degistirtlerek girilecek . -72- . Vine karsida asker Cavulf Sanmm saldm var.' olmeye bir adam anyordunuz. duya kihk degisttrerek girilecek buyurdunuz. 0 kim? Ah. KIIIk degistirmek de bana sizden kolaydrr.Abdullah. Oldurrneye olmeye pek iyi yeter.. Sl(ilu Bey Sen yerinde otur.lkar) - iki kisi gerekiyorsa. Kihk degi~tirerek girdigim yerde kendimi pek cabuk tamtmam. ne olur ne olmaz. ce de soylemistirn: Rumeliliyim. cum yetmezse. Zekiye (Bulundugu kc5~eden t. Abdullah toplamyor. zavalh cocukl Ne soyluyorsun? Merhametsiz. cagmyorlar. biri de ben olurum. Daha onsizden kolay olurum.reyi bir adama nasil teslim edebilirim. Kim bilir. - islim Bey II gibi gorunur. (Duraksayarak) Cocuk hak- Belfinci Meclis Oncekiler.. mesiz guOr- islam Bey zarmm (Zekiye'ye) - Zekiye (isliun Bey'e) yeceksin? bir parca yerini de mi benden esirge(StdkL Bey'e) lhsan buyurun. SlCfiu Bey . Sizi tabyaya 1 "Bagislaym" anlamma gelen bu sozcuk. Abdallah Cavu. Abdullah Cavulf Efendim.

Islam. her yanirmza Mehtap yapraklann e1mas parcalari Ben elimle yuregimi dinliyordum . Bakahm bu giinkii diigiiniimiiz nasil gececek? lsimizi de orada konusuruz.lu Bey .. is daha metin olacak . Bey. Zeldye (SId1aBey'e) zu neden 0 Beyefendi. kara toprak gogsiinii aciyor.cikarlar. O~ olursunuz.) Altmcl Meclis Zekiye (Odada kendi kendisine) - So- nunda. Abdullah orndan. sey degildi. olum kendisini gosteriyor. rna yatnusti. Kryamet mi olmek elinden gelir mi? f. (StdJn Bey. Abdullah da dil bilir. 0 sacnn-73- .islam Bey bu gece bir yere gidecek. Birlikte gidebilir misin? Fakat yiizde doksan dokuz kursuna dizilmek var. Sulkl Bey - ceksin.. Meger Allah nasip etgelinlik duvagmn kendi kammdan mis! Meger sehit olmadan birbirimize sanlmak kaderde yokmus! (Bir az dilijiindilkten sonra) Miimkiin olsaydi yasamak da kotu bir 0 kucagiarasmdan saciyordu . ~u kale ugnmda Olurum... Sonunda. kulunusen de gide- kadar asagr gordunuz? HaYIr cocugum. Abdullah Cavul¥ Kursuna dizilirsem ki- yamet mi kopar? Sulkl Bey Aferin Abdullah! Haydi tabyaya gidelim.Sld... Dun gece gordiigiim dusler ne idi? Sevgilim ve ben oturmustum.avul¥ - Sld. Buraya gel...lu Bey Abdullah kopar.

§ilndillcten sonra) Meger canmdan pek korkunc canlansa iyice vaz gecenlere olmek de bir sey degilmts! Bayagi olum ciksa uzerine yuru- da karsima mekten cekinmeyecegim . Sanki benim goziimden remizde hep otusen bir damla yas dustukce. Ama dusun aym da olmayacak bir sey degil idi ya? Keske butun rum oyle duslerle top alevi gorilniLr.. islim Bey - Meger ne talihsiz adamrmgordukce sim! Seni yammda bilir misin? Bir melek benim icin gokleri birakrms da bu kara topraklara -74- .Bey islim Bey (Odaya girerek) - Zekiyectgim Zekiye (Gillerek) - Efendim! ne samyorum mmis samy. islam. Ben uzgun uzgun aghyordum . Toplann resmini yapison giidumaru da omrumun nunde olsun sabahi seyretmeye meydan birakmaz ki .. viicudumdan Yuzune baktikca nus da kucagimda yatiyordu. Yedinci Meclis Zekiye.. Bahcede biiyiik cmann altmda samyordum.. dus idi . 0 hafif hafif giiliiyordu . camm caglayan sular aynl- onun yiiziinde bir taze giil acihyordu .. Sanki cermet bahcelerinin yor...... Titriyerek) om- geceydi.la yiiziinii ortuyordu .. Cevhalimizi kiskarur gibi gorunuyordu ... (Bir az dii. Vatancignnda idik. bulbuller. (Pencereden bir Bu alevden de sanki insamn icine karlar yagiyort Gunes de ne sahane dogrnusl Bulutlan bin renge boyadi... Ah..

ben bir melegi kandirdrm diyorum. Kendimi seytandan alcak goruyorum. A cocukt Nicin benim icin bu hallere geldin? Nicin viicudunu sin? Zekiye ne yapbm? Ah! Gonlumu de ahirete parca Ben sana parca gondermek mi istiyorsun? benim yolumda toprak 0 guzel edecek- Beni bir melek mi samyorsun? Ben senin icin Gercekten melek olsam. Him merhume nn dusunmekten gozumun onunden Gon- bir ntnemi. 0 zaman.... 0 da ne hayal! Karanhklar icinde . Yine hepsini bozardim. Seni gordurn: sanki haska bir dunyaya geldim. hayatm lie demek oldugunu anladim. hep kucagnnda kl:?tigi gelirdi. merhum kardesibaska eglence bulamazdi. ne hale gelmistm? Dunyada yalmzdim: gu~suzdum. Yine birini sevemezdim. $imdi haya-75- Ouceden yasamak nedir bilmezdim. Otekini dusunecek sam hatmma.. senin arkana duserdim.. Akhmda kaybolmus babamm hayalinden baska bir sey yoktu. ahp 01gonhep beni kucagma Ya 0 da ne eglence: Birini dusunecek da can verdigi gecerdi. cok severdim.. 0 zaman. seytan insam aldatir. olsam. kadar iken can ceher vakit mezarlar icinde gezerdi.rum. yine yaIflllnaYIherkesten nrnm degerini iyice biliyorum. Zihnimde bin turlu sekiller yapardnn. Seni gorunceye hun her vakit kayiplar arasmda. Kendi kendime. insa11111 ne demek oldugunu anlamaya basladim. Yokluklar icinde . mesela bizirn Miralay Bey kadar ba- bahga yakisir bir adam dusunemedtm. yine gokleri birakrrdim. Yine senin icin . Omrumde.

. Vefasiz. Beni yetim cocuklar gibi bagira bagira aglatacaksm. J sen olumu benden cok seviyorsun. olurdum. meseydim. Arna." dedim a. "Teklif vatana idi. Zekiyeciginin ayakta gezer Kimi zaman askere gidersin. cunku 0 Hatmna yanhs yanhs seyler 0 Senin birlikte gelecegmt dusunkadar ferahh. uz1 Bagh olmayan. kimi zaman. gonYine soz verirdim. yine vatamm hizmet teklifi kesinlikle beni oldurur. kadar coskulu yine getirirdim. kosenden siz. lumde kendi askmla vatan askirn karsilasOyle bir karsilastirma. elbet de giderdim.Sus. gelmesin. Bana yuregimde ne varsa srrlarr ortaya sana doktureceksin. Allah askma sus... Yuregimdeki soylemeyeyim de kime soyleyeyim Zekiyecigim? Sen beni alcak sanmazsm degll mi? Miralay Bey'e soz verdigim zaman once vatamrm. sadakatsiz. -76- . yine gorevimi yerine teklif vatana hizmet teklifi idi. All Zekiye! Zekiye! Sakm hatmnda tirmaya kalkisma. yine beni birakrnak istersin. Mutlaka istegin benden aynlmak. Ancak.. mutlaka. islam Bey . Hakikatcok seviyorum.r olmeyi yasamaya de seni cammdan beni birakacaktm sacaktm baska camm tercih ediyorum. olmeye gider- bir cenaze kalacagmi hie hatmna sin. olsun. sonra senin de benimle birlikte gelecegini dusundum. benden aynlmaktan baska bir sey dusunmuyorsun. soz vennezdim. icin oldurur. ben da mezann kucagma oyle mi? Benim dunyada olmadigmi bilmiyor musun? getinnedin Sen kaybolursan mi? (AglayarakJ beni birakrrsm.

bir ben kaldim.. ben soz verdtgim yerinde idi ki. maz. Bu kaumudu kesti. Biz olmeyecegiz. hele nus gibi durur. "Hastada umut yoktur. bir yumurtadan dusmus en yakm yaratilrms dunyalari bulunacagiz. Beyim. olecek olsaydik. Sensiz olmek de istemem. Elbet de uzaktir. dagitacak.. Eger olurdiin. sen yaralanndan ben yarana baktignn zaman cektigrm belalardan. Bilmezsin ki ne durumda idin! Bilmezsin. Belki bilmezsin. hie suphe etme. beni bileHerkes aylarca yatagmm medin! Hekimler cevresinde dolasti. "Kader oyle zulumlerden uzaktir.. canlanmasi olmeye kosuyoruz. sevrniyor samrlardi. Cunku senin birlikte geleceginden ernindim.. umudu kesti.. Belki dikkat 0 kadar etmissmdir.. Biz vatan olmuyoruz. bir dakika kulagimdan aynl- ° soz hie.Imda idi." dedikce. yasamak da . carnrmzr biviicikyticin silahr ayirarruyacak. dar zaman hizmetinde bulundum. ne biz birlikte her dakika Dusmanm ayrracak. Aslmda inancirrn lirsin a. gucluklerden olurdum. ben neler gectrdim! blum sanki ortaya ciktr da. ben ." diye ofagzmdan gonlumde cikan kazilkeli ofkeli soyledigin soz yok mu? Hep kulag. yanyana Gokyuztirnin devletleri. He- kimler. Mira- gorenler belki vatamm zaman coskum ° kadar lay Bey bile saskm kaldi. ve yukselme- Demek ki vatanm Zekiye - sine hizmet icin yaraulrmsiz. donusu yapisik taslarr. hayalimden -77- gitmedi.gun giderdim. sozlerin kimileri zihnimde. Ah! Bilmezsin . uzgtm giderdim ki. etimizi kemigirmzden cudumuzdan nus hayvanlan.

. 0 islam Bey - Keske biz gitseydik. lnsallah bu hizmetten de sag geliriz. islam islam Bey - Ne taraftan gideeegiz? Ben yol buldum.Allah'm bir mucize daha gostermeye gucu yok mudur? Hakkm adaletine. dururdum. bizim ayagnmza Abdullah Qavull - gelirse kiyamet mi kopar? I Asla. Gidecegiuc dort saat ister. Vatan kutsaldir. islam Bey - Kim bilir! Zekiye . Allah bir mucize Allah umudumu yalan cikarmadi. islam Bey - Nereye? Kaleden simdi cikmah olsun.. vatamn biiyiikliigiine Inancmr rrn unuttun? islam Bey - Ha~al bir zaman unutmam. Beyim elbet de ~ vataruna hizmetler edeeek. Sekizinci Oncekiler.. Abdullah Qavull olmaz rm? Abdullah Qavull - Bey ." diye kendi kendime soylenir gosterdi. ..~ bos yere mucize gostermez.Bir kere Miralay Bey'i gorsek 0 zaten geliyor. Allah buyuktur. Ay. -78- . Meclis Abdullah Qavull Haydi Abdullah Qavull (Odaya girerekj bey. Abdullah Qavull - ki orduya girmek mumkun miz yollardan dolasmaya Giysiler hazrr.r "Beyim elbet de iyilesecek .

) Sldkl Bey (Zekiye'ye dikkatli dikkatli karak) ba- OgIum mezarda yatiyor . Yasasm vatan!!! (lsl. Gidiyoruz..Suilu Bey gun demek.. Abdullah ciknr. Saklanmah. Kavgada Haydi. Abdullah Qavulf Siz bilirsiniz.Abdullah'm dedigi gibi olursa. Abdullah Qavulf - di.ocuklar? Abdullah QavUf. islam Bey yok. frrsat aramah. Bence bir gun once olmekle bir gun soma olmenm hie.. i~ daha guvenli olur. bir kae de orduya oyle girmeli. Zekiye.) Sldkl Bey mekten Yine mi saldml Herifler 61- de bikmiyorlart Haydi bey. Sldkl Bey listerim. ama bir kaQ merak etme. top baslaondan gecrneli..fun. Sulk! Bey Sldkl Bey (Odaya girer) e. islam Bey - Ecel bizi bekliyor. Gulle arasmdan ~uvenli yol yoktur. gun bizden haber alamazsan Abdullah Qavulf dusurmeli Misafirlige gitmiyoruz! islam Bey .Dokuzuncu Meclis Oncekiler. farki Ben isin cabuk tutuldugunu Hazir mlSllll~ Bir kac gun ne demek ya? Bir kay gun. (PERDE KAPANIR) -79- . bir i~ iki gun gecikecek olursa kiyamet mi kopar? (SHah b~ma trampetesi nurulur.

'i .I.

olmaya gonderdim.. Dun glma dustu. gercekten tasti. uzerine kihcla vursalar ki bir parcasi kopardi: ben yine duymazdrm.. Meger dusman za- ten gtdiyormus . me hie de gerek yokrnus . Ben sirndiye kaHaremiOglukimmin' benim icin oldiigiinii duydum.Hie gereksiz yere uc adamm kamna girdim. herkesten bildigim lslam'm. Suphe onleyok ki sehit olmuslardir. mun olumunu dediler. kutsal. Diinyada Rustem'den 0 haber aldim. -81- . o cocukl 0 cocukl Gozurnun onune getirdik- ce yiiziiniin parlakhgi ates gibi cigerime yapisiyor. Sanki i~ yaptiml Hie agzmda ninesinin sutu kokan zavalh olmeye gondertltr mi? 1 Esimin. On yildir her Gonlum belturlu kahrirm ceken zavalh Abdullah da birlikte gitti. Meger dusundugum dar gonliimii tas olmus bilirdim.) Sldkl Bey (Kendi kendisine) . Kucabiiyiik sem kalmarmstr.. kurban herkesten lslam'm. KIzm kayboldu baska da sehit oldu. hie birine iiziilmedim.PERDE IV Birinci Meclis (Tabyanm bir baska yen. su kalede herkesten gerekli. elimle gozlerml bagladim..

Cocuk bir az rnerhumeye' benziyordu.Yuzunu gert cevirtrmyelim. hrn.) j gonlume egemenim 'I' J Zabitlerden Biri - Bey.. yazik .Suphanallah! Buradan gittiyse. -82- ... Bir turlu yaratihsma yor. Bir Ka~ Zibit (i<..(Bir az dilijilndilkten sanra) Birak a efen- dim . . Daha bir kac kisiyi bu topraklarda Birinei Zibit ahkoysak ne olur? Cevirirse ne olabilir ki? Sldkl Bey . Askerini Tuna'nm baska bir yerine gonderecek degil mi? Oradakiler de bizim kardesimiz. dusman cadirla- nm yikrnaya basladi. Hala gonlum insan gonlune benzememisl Yuregim tas rm kesildi? Hala.. Bu kadar uzuntu hep ondan degil mi? ins an zayif.. Ben de kendimi samrdnn. Bir turlu kendisini yenemiyor . Emretsenize disan cikaBirinei Zibit nz... icinden kan siziyor.erigirerler. Gece Tuna'ya koprusunu kurmus. Belki bir kac top. Sldkl Bey Yuz cevirrms dusmamn arkasma dusmek neye gerek? ikinei Zibit . devletle bans etmedi ya. kimi zaman kizrm. ustun gelemiinsan gucsuz .. bir iki bayrak biraktm- 1 Olen esinden soz ediyor. ikinei MeeRs Sldlu Bey. yuzune baktikca kirni zaman oglum akhma geliyordu.. Her taraftan cekiliyor. Sldkl Bey Ben de gordiim..

Abdullah! Abdullah Cavu. Hie. olmazsa dostumuz. Sldkl Bey .) Dordiincii Meclis SldkI Bey.Abdullah (Abdullah 9av~ kosarak: gelir. ernredin. - olacak? islam Bey'in yanmda.Buyur. demesin. Askerimizle ugurlaOscikahm.Ey. Abdullah Cavu.Bey. top atsmlar. lldnci Ziibit . yol yordam bilmezmis Sldkl Bey dan yetisirirn. arkasmdan cikahml Emret toplar ne yapa1Dl yiladisa- islesin. pek iyi. U~iincii Meclis Oncekiler. Pek iyi. . .Geldigi zaman ne yapti ki.Abdullah.Efendim. Gidin! Yapm! Ben de arkamz- (Ztibitler t. sizin dedigi- niz gibi olsun. giderken cak? Yuzunden cagiz? Emret Obur tabyalar yilmadik. Abdullah Sldkl Bey .) Sldkl Bey . Her yandan n asker dokuluyor. Yolculan maya manhlar selamlasmlar.Disanda.tkar. islam Bey nerede? Abdullah Cavuli . Sldkl Bey Cocuk nerede? Cocuk mu? Nerede Abdullah Cavu. topa basladi. Sldkl Bey Sag mi? -83- .

Bir turlu ordunun yanma Soma bir gizli yol bulduk." dedim. ne yaptImz? islam Bey midir. 0 magarada saklandik." derken islam Bey cephaneye karst bir tabanca atmasm rm? Meger kapmm -84- .. olmadi: "Dusman gidiyor. Buradan ciktik. ne- dir? 0 adam degtl. 0 bir yere gitti mi. Dusman basladi gece yansi cadirlanru yikrnaya..Abdullah Qavu~ Suikl Bey Ne oldu? Abdullah Qavu~ - Ben biraktrgrm zaman sagdi. ciktik. yanma yapisiyor. Sldkl Bey Ne yaptimz? Abdullah Qavu~ yanasamadik.. . "Ee ." islam tut." Ben: "Etmeym. Ey ne yaptimz? Dc. 01madi: "Gerekmez. Bey bunu gordu mu: tutabilirsen "Ben elbet de cikacagim." dedim. surune surune. Arslan seyOnu soylet ler. radan cikahm. bu. kiyamet mi kopar?" dedim. Aruma simdi bilmem. haydi cikahm. yere sokularnadik." dedim. Ikisi de sagdi. lse gondermeye adam ararmssiruzl nutum. Yigit delikanhlar . yanma epey sarYaklastik amma ne fayda? Cephacahstik. bir turlu istedigirniz Ben: "Haydi selametle su- nenin cevresini karakol icinde karakol nus. Orada bir magara var. Dusunduk. hem beni. SUrune surune ta su tepenin altma gittik. Ben avcihk zamanmdan bilirim. Allahm gazabi. Az kaldi hem kendilerini oldurteamma ceklerdi. gizlene gizlene cephanenin yaklastik. Sayle bakayrm. olmadi. ge- ce bir koyde yattik. Cocuk da sanki golgesi... 0 der: Golge: "Ben de el- bet de cikacagim. Allah da hosnut Ama ben ikisinden de hosolsun.

kimse yok.. Sullu Bey nuz? Abdullah C. cah aralanna ki. Magaradan nasil kurtuldu- tim. bir cephane sandigi daha yakInadan kaleye girmeyeyim. 6teki zaten golge dedik. Sabah acihr acilmaz baktik asker cikiyor. bayildi. Ben omuzlanndan ayaklanna gasahkta sanldi. cikardrm. dustu askerin onune . Tuna'yi magaradan 0 yandaki dusman ascevreme bakgizlene gizlene gece gecmis. islam Bey gordu mu: yine yildmm gibi sicradi: "Allahla andim olsun ki.. I II .. karizimizi bulamadilar.. Yoldaslarla kalktik. Ben sabahleyin basmn cikardnn. a . ya .. Kursun da. mubarek de cocuk da hep on tarafmdan yaralarur. Tufege sanlan Sonra? sanlana . Golgesi zaten Sanki olumu gozumle Bereket versin. ta vardi onu buldu . gittigimiz sapa yola girdik. islam Bey sanki olume asikrrus gibi kurcahsiyor. Hem on tarafta hala duruyor.. magaranm kenanndaki Yavas yavas cahhga girdik." diye bir kere bagirdi. 0 arada iki kursun da Biri sag kuregimin oteki de budumda. Arap tabyasmdan bunlan kaleye yaklastik.. yagnuSonra ne olacak? Bir Basladi iizerimize dolu gibi kursun sunlan kucaklarmya aynlmaz. onu da beraber cektik . Sullu Bey (S6ziinii keserek) Abdullah gurultudur C.onune bir barut sandigi indirmfsler. Ben de yanlanm -85- birak.. islam 0 yamndan gordum desem mamnt Bey iiC. benim kismetime dustu.yerinden yaralandi da. yere YItuttum. kildi.. magaramiza iistiindeydi sokulduk..avu~ koptu...avu~ keri.

ne beygir. Allah hepinizden razi olsun.Afertn. ben dusmanm da o kadar korkagnn sevrnem. Sldkl Bey . kaciyorlar Dusmamn be! Daha ya- nm saat olmadr. Onu da. (islam Bey'e bagtragelsene! Miralay Bey bekliyor. Cocuk yanmda yok mu? Golge.. Her birinin her parcasi gagun bir kosesine firladi. ya yoktu.i.. 0 Ayirabilirsen birini birinden ayrr: baktrm rmyacak. "Bey elvertr. size haber vermeye geldim..Arslan delikanh! Abdullah Cavu. . Dusmana cephane arabasma tabanca. Abdullah Cavu..an baka- Bak. Vatanm ekmegi hepinize helal olsun . Allah Allah! Yine Kaleye gelirken sanki mezara gider gibi geliyor. araba ile arasr.. Kavga barut. ate-86- .Bak. Aceleniz ne? Sldkl Bey yorsun? Abdullah Cavu. benimle sizin ararnz kadar ya vardi. bak bey.mamak istedim ya. haydi gidelim. islam Bey cehennemin cattik.. bir dogru firladi. 01sakladi. Sanki bir saat daha ates karsismda dururlarsa elinde kihei kmlmis rak) Buraya gittigine mi kizi- kiyamet mi ko- par? Bey! islam Bey geliyor. ne yanmda asker. - nhr rm hie? Hele iceri girebildi! Mubarek. Bir elinde agzma atIhyor. "YaAllah!" dedi.. Bir kursunla ne araba kaldi. (Tabyadan rak) dv. Dusmamn zaten yiizu donmus "Bir adam eksilmekle kiyamet mi kopar?" dedim." dedim.. bir elinde kihc . Miralay Bey bizi bekler. Vallahi bey.. arkasmdan aySanki kaleye girersen kiyamet mi kopar? Sldkl Bey Abdullah Cavu. bizi de Allah ates . Sldltl Bey . ..

yuzun ak olsun. Cenab-i Hakka bin kere subosuna yere olumune ya elbet de ya cildmrdim.. siz bu kabenim cabamdan bekledi-87- olsun. elbet sen olurdun. Sunlarm kendimi oldurmek zorunda kahrdim. kiyamet mi kopar? Sl(llu Bey kiir olsun. hele Allah seni vatana bagisladi. (Bu araltk islam Bey gelir.) Beslncl Meclis Oncekiler. lsitmeye de gerek yoktu ya! Seni bir kere goren. Vatan aski ete kemige burunse.sin agzma giderken de bir az boyle yavas yurusenel Ne olur. vatam icin olmek istiyenlere ne guzel ornek oldun. Fakat kim bilirdi? Camadim ki boyle seylert arastirmak bana danlmazsm. islim Bey Sldkt Bey Gel oglum: Gel beyim! Gel arslammt Dunyada. Meger benim tasanm sus kullanmayi hep bosuna imis. Siz bana vatammm en biiyiik yararlanndan birini emniyet ettiniz. ne soyluyorsun? Omrurnde beni bu ise memur ettiginizden biiyiik iyilik gormedtm. umanm lenin kurtulmasmi . iki sozunu isiten ne oldugunu anlar.. ahirette. lah'tan Kahramanhklanm Abdulisittim. Vatamm sevenlere ne buyuk ibret dersi gosterdin. Hele yine Allah'm yardirm yettstt. Cektigm emekleri helal et. Beyim. meger dusmilletimizin sanma yakistirmumkun ki man zaten gidiyormus. hele Allah seni bize bagisladi. islim Bey Bey. sebep olaydnn.

. benden cok daha iyi bilirvatan nerde ben sagla'~. I niz.•.. KIrk elli yilhk degil. Hatta vatammm bir kac -88- . su bildigimiz hayat.. saydim. Ben uc ay hasta yatrmstim. cunku bana hainlik. kendi g6ziimde ne kadar buyurdum.. Vicdanim pek iyi biliyor ki. dusman karsismda duran bin arslam esirlikten kurtarmak sundugunuz icin duen biiyiik careyi benim elime bi- raktimz. Bir kere goziiniiziin onune getirsenize! Sen gayretin ne demek oldugunu.. On iki bin Osmanh kadar dehsetli idim. buyuklugun sin! Vatamrm ben kurtaraydrm. Beni gayrette. bitmez tukenmez olsun. cunku devletin en biiyiik yaran benimle sagIanabilirdi. cunku on iki bin Osmanh'mn gorecegl hizmeti yalmz basima yapmak zorundaydim.. vatanseverlikte.. yine zaran yok. su gordiigiimiiz diinyada yasamak oyle bir biiyiikliigiin acaba bir dakikasma. vatarum icin olecektim. Bir devIet gibi batip da dunyayi dehsetler icinde birakmak.'. Kendinize bir tuttunuz.:. bir insana ne biiyiik sereftir.. Bir hayat. on iki bin mert gibi dovuse dovuse sehit olup da tarihlerde tek basma bir ordu sayilmak.• '• :{.. kahr: su kalecigin kurtulmasiru ne demek oldugunu. Vatan kadar kutsaldim.. milyonlarca nufusu anasmdan aynlrms yetimler gibi arkasmdan aglatmak. siz silah altmda. Bu kaleye hie bir hizmet etmemistirn. aym vatana hainlik idi. ne bu kaleyi kurtarmayi sagladim.. Bir kere dusunsenize! Buradan gittigim zaman ben devIet kadar buyuktum. vatan askmda on bin kahramana tercih ettiniz. bir saniyesine deger mi? Ben ne oldum. ne vatanmu. " j . ' . KIrk elli yilhk bir hayat..

. (Ceorestne baktsonra miralaya yakla. danlmazsaruz soylerim. babacigim. biNe isrm var zim Abdullah! Sen bir az isine gitsene.l Bey (islam Bey'e snnur.l Bey Burada kim var ya? Ha. Halk ya- nmda sonnaym. -89- . Beyim! Siz bana demin oglum demediniz mi? Ben de size baba diyecegim. islam Bey de zorla miralaym duraksamadan sonra) - OgIum. Diinyada babamm sayesinde var oldum. Nicin? islam Bey .Namahremdir' de onun icin. senin sayende ogrendtm. Yalmz size s6yleyebilirim. onu g6remiyorum. gercekten adam 01dugumu. Baba sozunden daha biiyiik. elini oper. Bir az SUlk.{>tp) iz bana ogIum dediniz degil mi? Siz beS ni evlathga kabul ettiniz degil mi? G6nliimde bir SIT var.. Ver beyim. Abdullah ~avull (:lkarken) ki gideyim. Sanki ben burada bulunursam kiyamet mi kopar (Abdullah ~lkar.tastan yapilrms bir kac duvan icin 6lecektim. islam Bey (Yapmaclk bir te~la) narak bir az d~ilndiikten Cocuk mu? Hangi cocuk? Anladim . onunla sesleneyim. daha kutsal bir sey bularruyorum ki. arslamml - Yammzda bir cocuk vardi. elini opeyirn.) Altmcl Meclis Sullo Bey. islam Bey Sldkl Bey islam Bey Sldkl Bey Bir sey soyleyecektin? Cocuk buraya gelemez. aInuu oper. 1 Burada: Kizdir.. Sldk..

Bana senin go- buyuk namussuzluk Su11u Bey . 0 da benim icin arkama dusmus. Beni Hem gunahima girersin. Su- rada . Vallahi ben gettrmede haberim yoktu. <. Git diyorum..Sulkl Bey islam Bey - Namahrem ne demek? Namahrern mi ne demek? Beyim... Kaybolrnus. git! Ah! Zihnimden neler gectigim biliversen? Git cocugu getiro Eger dusundugum makamma seyler dogru cikarsa.Simdi sana kim suclusun dlyor? Yanmdaki cocuk kiz rmdrr.. suclamat buraya gelmis... -90- 0 pek uzakta degil . Ikinci goruste ayrildik . 0 I Beni soyletmek mi istiyorsun? Ma- nastrrh bir kizdirl Birinci goruste birbirimizi sevdik.. Ben vatamm icin buraya geldim . Su evde .. anladm rm? Git de bul.. hem beni Diinyada dim..:aglraYlmrru? Hala duruyor! Zekiye! Zekiye! Kizmnn adim soyluyort lnsan dunyada bu kadar umulmadik devlete' . bana yeniden can verirsin. indimde oglumun gecersin. Geldiginden bir buyuk dert altmda brrakirsm. islam Bey ($~kmhkla) istemiyor musunuz? SUikl Bey islam Bey Sldkl Bey sahip olur mu? islam Bey Zekiye! Seni cagmyorum isitmiyor musun? 1 Tiilihe.. Bulursan vakit belki gerCocukl Cocugu cekten baban olurum . Benim Ma0 nastir'da bir kizim vardi. dedin? Manastirhdir oyle mi? Git simdi.. zunde suclu olmaktan seni biliyorum.. en namuslu olamaz..

ozlemtni Sldkl Bey barm buldum.. gel dim geleli Zekiye (tsldm Beye) - Sirndi sen inanmazsm . Zeldye Zekiye (islcim Bey'e) .agmrlar (Miralay Bey'i gostererek) Baksanat lkimizi de rezil mi edeceksin? Sldkl Bey (Hemen Zekiye'nin yamna kosarak..Adami hangi adiyla r. buyurgan tavlr ile) - Sen Manastirhsm degil mi? Zekiye .. hamm derdi...Yedinci Meclls Sl(ikl Bey. admi isit- Daha bir emriniz var rm? - Sldkl Bey (Kendisini toplayarak) desin var rmydi? Zekiye Evet. islam Bey.. Evde herkes.Adi ne idi? Zekiye (Dikkatle Miralay'm rak) - Kar- yiizilne baka- Acayip aeayip seyler soruyorsunuz! Sadik degil miydi? Ah! Buldum... vardi. Senin icin olecegtme de inanmarmstm uzuntusu . cektigim lste babam...Evet! Sldkl Bey Zekiye Babanm am nedir? Zavalh coBabarm gormedim ki bileyim.. Bak! Bir kere gozlenbir ne bak! Ninem de benim icm gonlunde -91- oldugu vakit yuzume trpki boyle . Sldkl Bey Zekiye Zavalh kadm! Ninem oldiigii zaman ben co- euktum. Sldkl Bey (Kendi kendisine) euk! (Zekiye'ye) Ninenin? Zekiye medim . balste diinyaya babam . Sldkl Bey .

. Beyefendi icin babamdir diyorOyle mi? Ben de ye0 beni ogulluga da kabul etti . isliim Bey hm diyor? Sldkl Bey .Buraya gel! Ninen benim icin verem doseklerinde cevresine da. icin beni biraktigm gibi.. oldu.. isliim Bey Zekiyecigim! Nicin bu kadar vataru tehtelas ediyorsun? Haline bakanlar sun . Sen benim degil misin? Zekiye Seninim . Vallahi babamdir.. . tipki ellerimle gozlertmi nm. mi bakardi? Babacigim. kardesim de bir telasi oldugu zaman tipki boyle gezinirdi.... Ne degtl mi? Vatarun istersen emret! Sakm danlma! SakIn kiskanrna! Babarm kiskanmazsm babarm brraktirmazsm. -92- Benim adaletli Halik'rm!' BeAllah'iml Sonunda kulunu . .. simdi seni de mezardan cikrms sanacagnn da yanmdan kacacagim. oyle mi? Kardesin can verirken ne dedi? Beni anar... . Bak! Yiiriiyii:. Yemin ediyorsun min ederim ki babandir likede samr. bana da ken din icin degil mi? Sana kim babarmzi biraka- onune getinne! 0 kadar benzin atrms ki.. Zaten baban olmasa bile. bana aci! Buna aCl rahat doseklerini gozumun Zekiye mezarlan.bakardi.iine dikkat et. beni arar. mi? Ben de biri icin agladigrm sin a. billahi Gonlum beni boyle sevgi islerinde hie bir zaman aldatmaz. Yine seninim . Simdi benim icin aghyor degil zaman. bilirboyle kapababamdir. Sldkl Bey nim merhametli 1 Yaraticnn: Tannrn. baban olacak..

alettik: ruh senhie ruh olumden ornek oldun.:ekten insan etmissin. Ne yaptm Her yaptigrm bilmem. gordunse.. kendi kendime yakisiksiz rektirecek? islam Bey . acaba kac ki~i gorevtni yerine getirmeye cahsrrdi? Sldlu Bey yorsun? kes anasmdan 0 Sen de mi halkirmzi bilrnivatanseverlikle Ben 0 0 gayret milletin kamnda var. Bagisma yuz bin kere sukurler olsun.Evet beyim! Benim inancimca. Burada gorevimi yerine getirmekten madirn. Ben gucsuz kulum. din. Allah'm bu turlu bagislan bir nedenle. korkar rru? Senin korkrnadigmi gordugu icin Herkese baska Ovgu icin. sozune be1ki senden islam Bey - -93- . hak etmekle gelir .. su kendini gen. Olumden korkmadin: kimse de korkmadi.dunyada yalmz brrakmadml Sonunda bu za- valhyi her seyden umutsuz etmedin. Abdullah'tan 0 tabyada hepimiz organ idik. Herdoguyor. Allah sen yurekte olan insanIan dunyada da mahzun de .. kizmdan.. ovunmek icin soylemem: benden. Ne yaptim ki beni bu kadar iyiligine layik gordun? Bak. kimde gayret gayretin bir azi da senin sayenbirakmaz. ahtrette dedir. nu diyorsun? seyler soyluyorumt Ce- nab-i Hakkm da rm cornertligt bir nedeni ge- su kadar bilirim ki Beyim. Sl(llu Bey Oglum! Zihnin buyuk hayalbaska bir sey yaplere kaciyor. islam Bey - Her gorevi yerine getirmek 0 kadar kolay bir sey midir? Herkes seni onunde gormemi~ olsaydi. lste bak.

nun kadar feria etmezsin. kanhklarrm I Dengi. Ancak. (Zekiye'ye) basladi. siz de bu milletin hep bir ornek gonneye. dunyayi daha simdt goriiyorum. 0 kanlardan onunden geciriyorum.lr agrr konulardan soz ediyoruz. Ya ben! Benim iki cigerparem vardi. Babacigmi sever misin? BuZavalhya bir bakism. Ah! bilmezsiniz . mun onunde nin Hak tarafmdan birinin viicudu duruyor. K1Zlm!Ben yine dirildim. on bes yilhk omrunu. 0 Ben onu tas olmus da otesme berisine damsamyordum... lkisini de biitiin biitiin mahvolmus samyordum.. iki soon bes yilhk ah~- sev demem: ama bir az sevsen zun. Simdi Gonlurrnm ne halde oldugunu la damla kan oturmus hissediyorum. sanki bir mezara gtrmisim de on bes YII uyumusum. Ben yine genceldim. cocugunuz yok ki evladm ne oldugunu bilesiniz. Size aYIP degil. -94- . On bes yilhk omrumu misiniz.. tavnm degUitirerekJ Aeayip seyl Herkes zev- kinde safasmda . tas elmas gibi parlamaya sanki deste deste gulgozumun Ne gibi geliyor bilir simdt uyamyorurn. hep onunde mezsiniz a? Sldkl Bey muhtac Muhtactrr. On bes YIISimdi goziiBirtdir ikisini de gormemi~tim. unutturdu. bir buyuk adam bulmaya muhtac oldugunu inkar edeFakat kendini (Birdenbire sandigi icin muhtactir. Bak! 0 kadar zaman ozlemrni cektigtn babanm yiiziine bak! Simdi mezardan cik- nus sanmazsm. esiti.cok inanmm. gelme bedeli' geziyor. daha ler aciyor. Biz burada ag.

. hayatmn feda ettim.Bu- Sorun babacigim Dugunumuz. Beni de gonlunden butun butun ci- islam Iir? Bey - Acaba dunyada senin gibi babayi sevmemek hangi evladm elinden geSldkl Bey degil mi? Beni sen de bir az seversin Hem ne kadar sevdim bilir islam Bey - misiniz? Vatarnm kadar diyemem.. seye dogru bir ce0 can gozu- me pek degersiz gorunuyor . cunku Babam kadar .. sevdigine inanmaz. Bey - Zekiye sizi sevmeyecegmt eski beni sevdigine de inanmam. ne zaman olacak? (Zekiye utanarak onilne bakar.:in. yalan olur.. Sizin ic. baskasmm ben onun icin Zekiye ahskanhgidrr. Gercekten verim.. Onun sevgiye inanmamak Kendisi sever de.KIZlm!Ben karma! 0 kendi secimimle can verikadanm istemi- yorum.Soracagim nm.. Zekiye kadar desem. yani dugunu- Sldkl Bey (Hafifbir gUlilmsemeyle aralanna sokularak) - nuz.. Carum kadar . ona da siz inanmazsiruz . Eger onu dusunmesem. Eger. Sldkl Bey . ama kendime soz gecirmek elimde degildi. degil..islam soylerse.. Sldkl Bey .) islam Bey (Duraksayarak) -95- Dugun rnu? . rim. Babacigim... Buldum beyim! babam kadar se- yap verirseniz beni sevdigimze vakit inaru- islam yurunl Bey ve Zekiye (Bir zamanda) ..

Daha dart bucuk saat var! Dart bucuk saat! Bir insan omru kadarl Ne care! Allah sabirlar ihsan etsin. goniilliiler.. lste aduv karsida hazir silah Ar~ yigitler vatan imdadma Ar~ ileri. $u bfldigimiz edepsizden baska.) gelir. islam Bey - Halkta gercekten gayret var! Ona suphe yok. Arnan dinle- Sldkl Bey - yin! Bana bu hava pek dokunur. Nasil diigiln? Gene irade' sizin. -96- .. (islam bu kakurtulduklanndan Bey'e) Ne dersin? Bu kadar kusatma.l Bey Eger trade benimse. . kimse hie bir seyden bir kere olsun sikayet etmedi.t ml Sldkl Bey - Bak! Yalmz ben eglenrmyo- rum ya.. Sldk. sozleri de vatan gayretinin yaktigi yureklerden cikrms olmak gerek..Beybabacigrmt Kizcagizimzla egleniyorsun? (Uzaktan uzaga mers basiar. ars bizimdir felah Ar~ yigitler vatan imdadma Ciimlemizin validemizdir vatan Emir. dar sikmti gectrdik. herkes de bir turlu eglemyor.. (Saate bakarak) 0 . kendi kalenin kurtuldugundandir: degtldtr. Abdullah (:av~ Bir boliik qectneue b~lar. Yemin ederim ki bu memnunluk. Siz.. Onlar da bizim kadar memnun. Musikisi de.Bendeniz bilemem . en uzagI bu geceye kadar bekleriz. goniilliilerin sesi de isiiilir. Zekiye . (Askerler..

yuruyun. beldelerin ve kullann korunmasr / Sungunuzun sayesinde olacaktir / Milleti. lufz-i bilad u ibad Etmededir sungunuze istinad Milleti eyler misiniz namurad Ar.:}yigitler vatan imdadma !?an-l vatan. acele bir isirniz kalrnadi.Herkesi hltfiyle odur besIiyen Basti aduv g6gsune biz sag iken Ar. bizimdir kurtulus / Yuruyun yigitler vatanm yardimma / / Tumumuzun annemizdir vatan / Herkesi iyiligiyle odur besleyen / Bast! dusman gogsune biz sag iken / Yuruyun yigitler vatanm yardmuna / / Vatanm unu. bu gun tin kazanmayadir / Yuruyun yigitler vatanm yardmuna / / Yarn rnadalyadir bedenine erlerin / Olumse son rutbestdir askerin / Alti da bir ustu de birdir yerin / Yuruyun yigitler vatanm yardnrnna. Siz bu tabyayi camruzdan Iste dusman karsida hazir silah / Yuruyun yigttler vatanm yardmuna / Yuruyun ileri. tstegme kavusturmamak ister misiniz / Yuruyun yigitler vatamn yardmuna / / Kilavuzumuz ytgttce cabalamaktir / Her tasnmz nice bin cana deger / Cana degil egilim.:}yigitler vatan imdadma Yare nisandir tenine erlerin Mevt ise son rutbesidir askerin Alb da bir ustu de birdir yerin Ars yigitler vatan imdadma' Sullu Bey Arslanlanm. Durun da bir az miralayimzi dinleyin.:}yigitler vatan imdadma Rehberimiz gayret-i merdanedir Her tasirmz bir nice bin canedir Cane degil meyl bu gun sanedir Ar. Yernegi bes dakika sonra yeseniz olmaz rm? Abdullah Qavuli Emredersen bes saat soma yeriz. Kiyamet mi kopar? SlClkl Bey. -97- . nereye gidiyor- sunuz? Dusman defoldu.

sunuza olsa. suphe yok ki. yuce maksatlanndan mz. saygiyla amyorlar. Osmanhnamusunu goklere cikardimz. elbet de admiz yuzyihrmzda tutuen sanh yapraklanna ettiginiz hiz- Cenab-i Hak sizden hosnuttur: metle.degerli gordunuz. soma nereye giderseniz gidin. acaba hizmetinizin degerini siz bilir misiniz? Vatamn buyuk. Vatam kurtardimz esenligi dunyarun yor. metleri. gormediginiz sikmti kalmadi. 0 birini kurtardi- demem. durdunuz. Kiyamet kopmazdi. araya araya evladmi bulmus nineler gibi viicudunuza hathgmdan hosnuttur: Ian tarihlerin dokundukca coskusundan. ancak. namuyemin eder. ben Silistre ummadigmiz topragmda da deseniz Dusman nereye gitseniz muhafizlarmdanim saygiyr gOriirsiiniiz.Ben sikmtiya raziydrm. Ic rasizden yazihr. 0 sanh evladi oldugunuzu gostersanh babalanmzm diniz. Vatanim sevenleri Allah da sever. Abdullah Qavu~ Sanki gelmemis olsaama silar kiyamet mi kopar? Sldkl Bey kmti cekilirdi. mert olan. iic. kihcimza: insan olan. melekler simdiden rahEttigintz fedakarhen gm degenrn ben bilirim. cunku onun kefilligi altmdadir. Biz -98- . Bundan Korkmaym. Baksa- mza. topraklar gosterdigtniz vatanseverligi bilseydi. Vatan sizden hosnuttur: su taslar. Cenab-i Hak katmda almmz aciktir.:devlet gelmis bizimle birlikte ugrasi- islam Bey . de. insanhk par par titrerdi. lann Her biriniz on kisiye karst gundur cekmedtgintz Doksan bela.

Yasasm vatan! Yasasm Osmanhlar. bana bir "***cok yasal" c. Olurduk. Her zaman da koruruz. (Asker Trampete ~allTlarak)- ***yasal Camrmfaydasmi Sldkl Bey (Hepsine) Zl Kardeslerl tehlikeye koyduk. Sldk. Haydi bakayim. Biz Osmanh degil miyiz? Osmanhlann sam her zaman vatanm en kucuk faydasi icin olmektir. da bu topraklan koruyabilirdik. bir cok sehit de verdik. neden memnun olmayahm? Bize yakisan vatan sevgisidir. Yine de koruruz. Biz de her zaman bu yolda olmeye hazmz.yardrmcisiz dIk. mahvolurduk. ama nicin yardimuygarhk bizi dan sikayet edelim? lnsanhk. ***in bir kalesini kurtardik. sesiniz yok - mu? Yasasm vatan! Yasasm Osmanhlar! Hepsi (Bir agLZd. gurur degil! Askerler. Vatamrmzm koruduk.an) Yasasm vatan! Ya- sasm Osmanhlarl (PERDE KAPANIR) SON -99- .l Bey - yine maglup olmaz- Oyledir. hakh gorup de Imdadnmza kosunca.agmn. islam Bey - Haydi bakayrm.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->