T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

TEMEL ELEKTRİK MALZEMELERİ
BAĞLANTILARI

ANKARA
MAYIS 2005

İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER.............................................................................................................II
AÇIKLAMALAR..........................................................................................................i
GİRİŞ...........................................................................................................................iii
ÖĞRENME FAALİYETİ. 1.........................................................................................1
1. İLETKENLER VE YALITKANLAR...................................................................... 1
1.1. İletkenler............................................................................................................ 1
1.1. İletkenler................................................................................................................ 1
1.1.1. İletken Tanımı.............................................................................................1
1.1.1. İletken Tanımı.....................................................................................................1
1.1.2. İletken Gereçler:..........................................................................................1
1.1.2. İletken Gereçler:..................................................................................................1
1.1.2.1. Bakır.................................................................................................................1
1.1.2.2. Alüminyum...................................................................................................... 2
1.1.2.3. Gümüş.............................................................................................................. 2
1.1.2.4. Demir............................................................................................................... 2
1.1.2.5. Kurşun..............................................................................................................3
1.1.2.6. Platin................................................................................................................ 3
1.1.2.7. Kalay................................................................................................................ 3
1.1.2.8. Krom................................................................................................................ 3
1.1.2.9. Tungsten...........................................................................................................3
1.1.2.10. Volfram.......................................................................................................... 3
1.1.2.11. Konstantan .................................................................................................... 3
1.1.2.12. Krom. Nikel................................................................................................... 3
1.1.2.13. Çinko..............................................................................................................3
1.1.2.14. Kadmiyum......................................................................................................3
1.1.2.15. Pirinç.............................................................................................................. 4
1.1.2.16. Civa................................................................................................................ 4
1.1.2.17. Su................................................................................................................... 4
1.2. Yalıtkanlar..........................................................................................................4
1.2. Yalıtkanlar..............................................................................................................4
1.2.1. Yalıtkan Tanımı.......................................................................................... 4
1.2.1. Yalıtkan Tanımı.................................................................................................. 4
1.2.2. Yalıtkan Gereçler ....................................................................................... 4
1.2.2. Yalıtkan Gereçler ............................................................................................... 4
1.2.2.1. PVC(Polivinilclorür)........................................................................................4
1.2.22. Porselen.............................................................................................................5
1.2.2.3. Mermer ............................................................................................................5
1.2.2.4. Kauçuk............................................................................................................. 5
1.2.2.5. Mika................................................................................................................. 5
1.2.2 6. Bakalit.............................................................................................................. 5
1.2.2.7. Cam.................................................................................................................. 5
II

1.2.2.8. Vernik.............................................................................................................. 5
1.2.2.9. Yağ...................................................................................................................6
1.2.2.10. Parafin............................................................................................................ 6
1.2.2.11. Amyant...........................................................................................................6
1.2.2.12. Presbant..........................................................................................................6
1.2.2.13. Makaron......................................................................................................... 6
1.2.2.14. Kağıt...............................................................................................................6
1.2.2.15. Ağaç............................................................................................................... 6
1.2.2.16. Pamuk............................................................................................................ 6
1.2.2.17. Kuvars............................................................................................................ 7
1.2.2.18. İzolebant ........................................................................................................7
1.2.2.19. Ebonit.............................................................................................................7
1.3. İletken Sınıfları.................................................................................................. 7
1.3. İletken Sınıfları...................................................................................................... 7
1.3.1. Çıplak İletkenler..........................................................................................7
1.3.1. Çıplak İletkenler..................................................................................................7
1.3.1.1. Tek Telli Çıplak İletkenler...............................................................................7
1.3.1.2. Çok Telli Çıplak İletkenler.............................................................................. 7
1.3.2. Yalıtılmış İletkenler.................................................................................... 7
1.3.2. Yalıtılmış İletkenler............................................................................................ 7
1.3.2.1. Tel Sayısına Göre Yalıtılmış İletkenler........................................................... 7
1.3.2.2. Damar Sayısına Göre Yalıtılmış İletkenler......................................................7
1.3.3. Kablolar.......................................................................................................8
1.3.3. Kablolar...............................................................................................................8
1.3.3.1 N Kabloları(TS)................................................................................................ 8
Sabit olarak sıva üstü ve sıva altında kullanılır. Normal ve hafif işletme şartlarında
çalışan elektrik tesislerinde kullanılırlar. ..................................................................... 8
1.4. İletken Bağlantıları ..........................................................................................13
1.4. İletken Bağlantıları ..............................................................................................13
1.4.1. İletkenlerin Kesilmesi............................................................................... 13
1.4.1. İletkenlerin Kesilmesi....................................................................................... 13
1.4.1.1. Pense ile ........................................................................................................ 13
1.4.1.2. Yan Keski ile .................................................................................................13
1.4.1.3. Demir Testeresi ile ........................................................................................13
1.4.1.4. Kerpeten ........................................................................................................13
1.4.3. İletkenlerin Bükülmesi..............................................................................14
1.4.3. İletkenlerin Bükülmesi......................................................................................14
1. 4. 4. 1. Düz Ek........................................................................................................ 15
1.4.4.2. T Ek................................................................................................................16
1.4.4.3. Çift T Ek ....................................................................................................... 17
1.4.4.4. Özel Ekler...................................................................................................... 17
1.4.4.5. Klemensle Ek................................................................................................. 17
1.4.5. İletkenlerin Terminallere Bağlanması ......................................................18
III

..........31 2...................................................... PVC’den sıva altı ve sıva üstü olarak imal edilir.... 34 2........................................................................................................................................................................2.. Ek Kutuları .................................................................32 2.......................... Kanallar.............. Kasalar ....................2....................... 31 2......................................................33 2.........1............................................................ 27 PERFORMANS TESTİ............. Çeşitleri ve Ek Parçaları. Tablo Tavaları......2............................................ 28 ÖĞRENME FAALİYETİ............................ Çeşitleri............. Tanımı................................. Tanımı.......................................4............ 35 2...........2..................................................................................................... 21 UYGULAMA FAALİYETİ............3.....2....................................................................................................................................................1.....................6..................... 32 2.......7........ 35 IV ..34 2....... 35 2...................................7.............................1....................................... 20 UYGULAMA FAALİYETİ................................ Tanımı................................... İletkenlerin Terminallere Bağlanması ................ Kablo Pabucu Takılması ........................................................................32 2... 28 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...................... 32 2.............2.............4...31 2....2.....................34 2........................ 20 1....................1.. Kablo Pabucu Takılması .2.................................3........ Tanımı................ Çeşitleri...2.................................31 2.................................2. Bükülgen borular.......... Çeşitleri ve Ek Parçaları........ 2.................31 2...................... Düz Borular ....................................................... 35 2...............32 2..1...................... Tanımı................1....... Borular ve Ek Parçaları.............. 21 PERFORMANS TESTİ.............................................................. Çeşitleri ve Ek Parçaları. 35 2............................................................................................1.1.2........................... 32 2.........................4.. 31 2.....................................2...................................1............1................................. 19 1..........................1.................6...........................................5...................................................................4.................. Borular ve Ek Parçaları....................... Tanımı................................................. İletkenlerin Yalıtılması........................... 34 2...........1..........................3.............2...................... Tanımı....4.......................................3...................2...........................4.........................31 2..............................................................................................................................3...............................4................................2................1............ Çeşitleri ve Ek Parçaları............. 19 1. Ek Kutuları ...........................1.....................2......................... Kablo Kanalı....................................................................................... KABLO DÖŞEME MALZEMELERİ.................................................................... Kasalar .................4...............................................................1......................................................................................4.............. 34 2......................... İletkenlerin Yalıtılması............................3...................2....................................31 2.......................................... Busbar Kanal Enerji Dağıtım Sistemi.......................................................................................... 34 2....................1.2.................4................... Çeşitleri....................34 2.................................................... Kanallar............................1...........1.......1..........2.......................................31 2.......................................................................................... 27 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME............ Tanımı.........2.........2............ ...............................................2..32 2....................... 35 Anahtar ve prizlerin montajı için kullanılan gereçlerdir....................18 1..................................................... 32 2.........................2......................3...................................

2.4.2. Çeşitleri............................................................................................................. 35
2.5. Kroşeler............................................................................................................36
2.5. Kroşeler................................................................................................................36
2.5.1. Tanımı....................................................................................................... 36
2.5.1. Tanımı............................................................................................................... 36
2.5.2. Çeşitleri..................................................................................................... 36
2.5.2. Çeşitleri............................................................................................................. 36
2.6. Kablo Bağı ve Spiralleri...................................................................................37
2.6. Kablo Bağı ve Spiralleri.......................................................................................37
2.6.2. Çeşitleri..................................................................................................... 37
2.6.2. Çeşitleri............................................................................................................. 37
UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 39
UYGULAMA FAALİYETİ....................................................................................... 39
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 40
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME............................................................................. 40
CEVAP ANAHTARI..........................................................................................41
CEVAP ANAHTARI..................................................................................................41
ÖĞRENME FAALİYETİ. 3.......................................................................................42
3. TOPRAKLAMA ve SIFIRLAMA......................................................................... 42
3.1. Topraklama...................................................................................................... 42
3.1. Topraklama.......................................................................................................... 42
3.1.1. Tanımı....................................................................................................... 42
3.1.1. Tanımı............................................................................................................... 42
3.1.2. Çeşitleri .................................................................................................... 43
3.1.2. Çeşitleri ............................................................................................................ 43
3.1.2.1. Koruma Topraklaması .................................................................................. 43
3.1.2.2. İşletme Topraklaması.....................................................................................43
3.1.2.3. Yıldırıma Karşı Topraklama.......................................................................... 43
3.1.3. Topraklama Elemanları.............................................................................43
3.1.3. Topraklama Elemanları.....................................................................................43
3.1.3.1. Özgül Toprak Direnci.................................................................................... 43
3.1.3.2. Topraklama İletkeni....................................................................................... 43
3.1.3.3. Topraklayıcı Çeşitleri ....................................................................................43
3.1.3.4. Bağlantı Elemanları....................................................................................... 44
3.2. Sıfırlama...........................................................................................................46
3.2. Sıfırlama...............................................................................................................46
3.2.1. Tanımı....................................................................................................... 46
3.2.1. Tanımı............................................................................................................... 46
3.2.2. Sakıncaları.................................................................................................46
3.2.2. Sakıncaları.........................................................................................................46
UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 47
UYGULAMA FAALİYETİ....................................................................................... 47
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 48
V

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME............................................................................. 48
ÖĞRENME FAALİYETİ. 4.......................................................................................50
4. ZAYIF AKIM MALZEMELERİ........................................................................... 50
4.1. Transformatör.................................................................................................. 50
4.1. Transformatör...................................................................................................... 50
4.1.1. Tanımı....................................................................................................... 50
4.1.1. Tanımı............................................................................................................... 50
4.1.2. Çalışma Prensibi....................................................................................... 51
4.1.2. Çalışma Prensibi............................................................................................... 51
4.2. Butonlar............................................................................................................51
4.2. Butonlar................................................................................................................51
4.2.1. Tanımı....................................................................................................... 51
4.2.1. Tanımı............................................................................................................... 51
4.2.2. Çeşitleri..................................................................................................... 52
4.2.2. Çeşitleri............................................................................................................. 52
4.3. Ziller.................................................................................................................52
4.3. Ziller.....................................................................................................................52
4.3.1. Tanımı ve Çeşitleri....................................................................................52
4.3.1. Tanımı ve Çeşitleri............................................................................................52
4.3.2. Elektromekanik Zil Çalışma Prensibi....................................................... 53
4.3.2. Elektromekanik Zil Çalışma Prensibi............................................................... 53
4.4. Kapı Otomatiği.................................................................................................53
4.4. Kapı Otomatiği.....................................................................................................53
4.4.1. Tanımı....................................................................................................... 53
4.4.1. Tanımı............................................................................................................... 53
4.4.2. Çalışma Prensibi....................................................................................... 54
4.4.2. Çalışma Prensibi............................................................................................... 54
4.5. Numaratör........................................................................................................ 55
4.5. Numaratör............................................................................................................ 55
4.5.1. Tanımı....................................................................................................... 55
4.5.1. Tanımı............................................................................................................... 55
4.5.2. Çalışma Prensibi....................................................................................... 55
4.5.2. Çalışma Prensibi............................................................................................... 55
4.6. Refkontak.........................................................................................................56
4.6. Refkontak.............................................................................................................56
4.6.1. Tanımı....................................................................................................... 56
4.6.1. Tanımı............................................................................................................... 56
4.6.2. Çalışma Prensibi....................................................................................... 56
4.6.2. Çalışma Prensibi............................................................................................... 56
4.7. Diyafon............................................................................................................ 56
4.7. Diyafon................................................................................................................ 56
4.7.1. Tanımı....................................................................................................... 56
4.7.1. Tanımı............................................................................................................... 56
VI

4.7.2. Çalışma Prensibi....................................................................................... 56
4.7.2. Çalışma Prensibi............................................................................................... 56
UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 58
UYGULAMA FAALİYETİ....................................................................................... 58
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 59
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME............................................................................. 59
ÖĞRENME FAALİYETİ-5........................................................................................62
5. AYDINLATMA VE PRİZ DEVRE ELEMANLARI............................................ 62
5.1. Fişler................................................................................................................ 62
5.1. Fişler.................................................................................................................... 62
5.1.1. Tanımı....................................................................................................... 62
5.1.1. Tanımı............................................................................................................... 62
5.1.1.2. Yapıları Bakımından Fiş Çeşitleri................................................................. 62
5.1.1.3. Enerji Alış Şekillerine Göre Fiş Çeşitleri...................................................... 62
5.1.1.4. Jaklar Tanımı ve Çeşitleri.............................................................................. 62
5.2. Prizler...............................................................................................................63
5.2. Prizler...................................................................................................................63
5.2.1. Tanımı....................................................................................................... 63
5.2.1. Tanımı............................................................................................................... 63
5.2.2. Kullanım Yerlerine Göre Priz Çeşitleri.................................................... 64
5.2.2. Kullanım Yerlerine Göre Priz Çeşitleri............................................................ 64
5.2.3. Yapıları Bakımından Priz Çeşitleri...........................................................64
5.2.3. Yapıları Bakımından Priz Çeşitleri...................................................................64
5.3. Duylar.............................................................................................................. 64
5.3. Duylar.................................................................................................................. 64
5.3.1. Tanımı....................................................................................................... 64
5.3.1. Tanımı............................................................................................................... 64
5.3.2. Yapım Gereçlerine Göre Duy Çeşitleri.....................................................64
5.3.2. Yapım Gereçlerine Göre Duy Çeşitleri.............................................................64
5.3.3. Yapılışlarına Göre Duy Çeşitleri.............................................................. 64
5.3.3. Yapılışlarına Göre Duy Çeşitleri...................................................................... 64
5.3.4. Kullanım Yerlerine Göre Duy Çeşitleri....................................................65
5.3.4. Kullanım Yerlerine Göre Duy Çeşitleri............................................................65
5.3.5. Büyüklüklerine Göre Duy Çeşitleri.......................................................... 65
5.3.5. Büyüklüklerine Göre Duy Çeşitleri.................................................................. 65
5.3.6. Soketler..................................................................................................... 65
5.3.6. Soketler............................................................................................................. 65
5.4. Lambalar.......................................................................................................... 65
5.4. Lambalar.............................................................................................................. 65
5.4.1. Tanımı....................................................................................................... 65
5.4.1. Tanımı............................................................................................................... 65
5.4.2. Lamba Çeşitleri.........................................................................................65
5.4.2. Lamba Çeşitleri.................................................................................................65
VII

........................... Armatür Çeşitleri..1.................................................................... 66 5...........2..................................................................................... Sigortalar......................................................2........................................................... Darbe Akımlı Role(İmpuls Role)............1............................................5.2..........................................................................................................4......................................3...6............... 66 5................................................6.........................................................................Kullanım Yerlerine Göre Dağıtım Tabloları......................................................................75 6............... 75 6.................2..........................74 6.... Sensörler................................ 74 6.1....74 6.............. Çalışma Prensibi ..............................5...................................................................3.....74 6.........................................................................................................6...................................................... Tanımı...............................................................................6..............................2.......................................... 76 VIII ....3.2....... Zaman Saati.........Kullanım Yerlerine Göre Dağıtım Tabloları............. 66 5....70 5...........................................1............................................................ Tanımı.70 5......6..................................................................................... Tanımı.........................3...................................................................................................................................................1.......................1......69 5..66 5....3....2..........................75 6. Yapıldıkları Malzemeye Göre Dağıtım Tabloları............... Darbe Akımlı Role(İmpuls Role).......................1.....2........................ Anahtarlar........................ Anahtarlar.......................... 71 UYGULAMA FAALİYETİ.. Tanımı............................... Tanımı...................3................................................ DAĞITIM TABLOLARI VE MALZEMELERİ.2........ 71 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..................................................... 71 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 75 6... 74 6. 70 5......................2............................. Sigortalar............................................5............. 75 6..................................................................... Kaçak Akım Koruma Roleleri........................................................ Dağıtım Tabloları.................................................................. Yapıldıkları Malzemeye Göre Dağıtım Tabloları.....................................................................................5........................................ Sigorta Çeşitleri............. Sensörler... 76 6................................................ Armatürler......... Zaman Saati...................... Armatürler. Sigorta Çeşitleri.. 66 5............1......... 70 UYGULAMA FAALİYETİ........... 76 6.....................3.3......6... Merdiven Otomatiği................................................................................6............................................................4.1.........2........ Tanımı...............................5............................................ 71 ÖĞRENME FAALİYETİ-6.1................................................................................................5...70 5............... Armatür Çeşitleri.........2..2... Tanımı.......70 5.......................5.................. Aydınlatma ve Kontrol Elemanları........................................................................................................................1.................................................................74 6...6............ 75 6.................................... Tanımı.......... Kaçak Akım Koruma Roleleri..........74 6...1.....6.1......... 69 5.................................................................................1...2...................................3.6......... Aydınlatma ve Kontrol Elemanları....66 5.........................................74 6..............................74 6.....................................5.........5............................1................... Dağıtım Tabloları............... 70 5...................................74 6...........................1...........1............................................................................6......................69 5.......... 70 5...................... 69 5...6........ Merdiven Otomatiği....... 76 6........................................1.. 76 6.....2..................

.................1...................................................... Şalterler.......................7...............7.................... Tanımı..77 6....1............................. 78 6.................1..................... 80 UYGULAMA FAALİYETİ............................. 78 6...2......................................................................... 77 6.......................................4.................. 83 MODÜL DEĞERLENDİRME...4. Kontaktörler........ Çalışma Prensibi .................................... 78 6................... Selenoidler..................................... 77 6................................................ Çeşitleri...............4.......... 85 IX ...........4...........2...... Çeşitleri.................................................................................................................................................................................................................................................2..................................................4.............................................................................. Tanımı............ Selenoidler.........2........................................ Roleler..5....................................................7........... Tanımı ve Çalışma Prensibi.............................. 78 6...... 78 6...........................................................................5.............................................. 81 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME............................6.5.................................5.... Çeşitleri. Kontaktörler.. Çalışma Prensibi .....5...........1...........................................................................................................................................7..................................................................................................................5..........1................................................................... 77 6.......... 78 6..................... Tanımı ve Çalışma Prensibi.................. Çeşitleri.......................................4.......................... Çalışma Prensibi ................ 81 PERFORMANS TESTİ...................... Tanımı................................................... 77 6..................................................................................6................1.. 76 6.................. 80 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME................................................. 83 PERFORMANS TESTİ........................................ 77 6............7..........................................................................................................84 KAYNAKLAR............................ Roleler.............6...................... 77 6........................... 78 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................7...................................... 78 6.........................................................77 6.................................2...........................2......................... 77 6............................. 77 6...............3..........................................2........................ Tanımı.................... 78 6........................... Şalterler...................................................... 78 6................................................................................................................................................................................

.

Amaçlar: 1. dağıtım tabloları. zayıf akım tesisat malzemelerini seçebilecek ve iletken bağlantılarını yapabileceksiniz. iletken bağlantılarını yapabileceksiniz. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI Temel elektrik malzemelerini seçerek bağlantılarını yapmak. iletken eklerini yapabileceksiniz. aydınlatma ve priz tesisat malzemelerini seçebilecek. 4. bayındırlık bakanlığı elektrik genel teknik şartnamesine. her türlü yerde TS ve uluslar arası standartlara. iç tesisat. i . Standart ve yönetmeliklere uygun. Standart ve yönetmeliklere uygun.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD 522ELK003 523ELT003 ALAN Elektrik Elektronik Teknolojisi DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI Alan Ortak Temel Elektrik Malzemeleri Bağlantıları MODÜLÜN TANIMI Elektrikte kullanılan tesisat malzemelerinin yapıları. Standart ve yönetmeliklere uygun. kablo döşeme malzemelerini seçebilecek ve kullanabileceksiniz. üretim standartları ve bağlantılarının anlatıldığı eğitim materyalidir. 6. 2. Standart ve yönetmeliklere uygun. iletken ve yalıtkan çeşitlerini seçebilecek. 5. çeşitleri. temel elektrik kumanda ve koruma elemanlarını seçebileceksiniz. Standart ve yönetmeliklere uygun. topraklama elemanlarını seçebileceksiniz. Genel Amaç: Bu modül ile. topraklamalar yönetmeliğine uygun olarak elektrik malzemelerini seçebilecek ve bağlantılarını yapabileceksiniz. 3. Standart ve yönetmeliklere uygun.

duy. slayt. kasalar. iletken ve yalıtkanlar. kapı otomatiği. ii . elektrik tesisat boruları. topraklama elemanları. trafo. şalterler. lambalar. doğru yanlış vb. klemens. kablo kanalları. el aletleri. modül sonunda size ölçme aracı ( test. tepegöz ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME  Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra. çoktan seçmeli. sigortalar. selenoidler. projeksiyon. kablo bağı ve spirali. fiş. kroşeler. buton. zil. kablo pabucu. ) uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgileri ölçerek değerlendirecektir. İzolebant. dağıtım tabloları. verilen ölçme araçlarıyla kazandığınız bilgileri ve becerileri ölçerek kendi kendinizi değerlendireceksiniz. kaçak akım rolesi. kontaktör.  Öğretmen.EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Atölye. buat. malzeme katologları. priz.

Çünkü hemen hemen bütün meslekler elektrikle ilişkilidir. Ülkemizdeki bir çok firmanın çok kaliteli ve uluslar arası standartta üretim yaptığı bilinmektedir. nasıl çalıştığını bilmediğiniz elemanları çalıştırmayınız. ayrıca basit devrelerde kullanıp. Elektrik elektronik alanından mezun olduğunuzda. Hızlı gelişmeler özellikle elektrik elektronik alanında daha çok görülmektedir. fakat standartlara uygun olmayan üretimlerde olduğu görülmektedir. Çağımızda teknolojik gelişmeler çok hızlı bir biçimde olmaktadır. sonra devrelerde kullanın. Lütfen elektrikle çalışırken çok dikkat ediniz. size verilen modüllerden başarılı olacağınıza inanmaktayız. Biliyoruz ki elektrikle şaka olmaz. dolayısıyla elektrik elektronik alanı her zaman geçerliliğini koruyacaktır. Öğrendiğiniz bu bilgilerden faydalanarak çevrenizde bulunan elektrik malzemelerini seçebileceksiniz. çünkü standart dışı elektrik malzemeleri ev ve işyerlerinde kullanıldıkları zaman cana ve mala yönelik çok zararlı durumlar meydana çıkmaktadır. bu malzemelerin nerelerde kullanılacağını ve temel devrelerde kullanımını öğreneceksiniz. Sizde elektrik elektronik alanını seçtiğiniz için kendinizi şanslı görebilirsiniz. Bu yüzden elektrik elektronik alanının önemini kavrayıp. çeşitli yerlerde iş bulma veya kendi işinizi kurma imkanına kavuşacaksınız. Türk ve uluslar arası standartlara uygun olarak imal edilmiş olmalıdır.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili öğrenci. arızalı elektrik elemanlarını değiştirebilme becerisi kazanacaksınız. Bu modülümüzde elektrikte en çok kullanılan malzemelerin basit yapılarını tanıyacak. Elektriğin Işığı Herkesi Aydınlatır iii . Eğer elektrik malzemeleri standart dışı ise lütfen kullanmayınız. Kullanacağımız elektrik malzemeleri. Kainatın en değerli varlığı olan insan hayatı her şeyden önemlidir. Elektrik malzemelerini iş güvenliği ve yönetmeliklere uygun olarak kullanmalısınız. Sonuçta temel elektrik malzemeleri modülümüzde verilmektedir. Önce nasıl çalıştığını öğrenin. diğer kullanılan elektrik malzemeleri ve uygulamalarını diğer modüllerde görebileceksiniz.

.

1. 93 kg/dm³. 1 .ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ. ergime derecesi 1083 ºC’dir. İletken Gereçler: İletken gereçlerin öz dirençleri ne kadar az ise . standartlara ve iç tesisat yönetmeliğine uygun olarak iletkenleri. özgül ağırlığı 8. internetten araştırarak rapor hazırlayınız. üretim veya satış yapan firmalardan.1. çok üretilmesi ve ekonomik olması iyi bir iletken olarak kullanım alanını arttırmıştır. 1. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz. Bakır Rahat işlenebilen. 1. Diğer bir ifade ile akım kaynağı ile alıcıyı birleştiren ve elektrik akımının geçtiği yoldur. 0178 Ω mm²/m (1/56).1. İletken Tanımı Elektrik akımını bulunduğu yerden başka biryere iletmek için kullanılan. 1. İLETKENLER VE YALITKANLAR 1. Özdirenci 0.2. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan iletken ve yalıtkan çeşitlerini. Bu özellikleri ile birlikte. yalıtkanları seçebilecek ve iletken eklerini yapabileceksiniz. mekanik dayanıklılığı iyi.2. 1 AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda.1. çıplak(izolesiz) veya yalıtılmış(izoleli) tel veya tel demetine iletken denir.1. elektrik malzeme çeşitlerini. İletkenler 1. değişik firmaların kablo katologlarını.1.o kadar iyi bir iletkendir. uygun atölye ortamında. bir veya birden fazla telden meydana gelen. kırmızı renkte iletken gereçtir.

İçerisinde bulunan karbonun miktarına göre dökme demir(font). role kontaktör ve şalterlerin kontakları ile bazı sigortalarda kullanılmaktadır. Özdirenci 0.4. bakıra göre daha yumuşak yapıdadır. 2 . 7 kg/dm³. 016 Ω mm²/m (63). Demir Parlak gri renkte yumuşak bir metaldir. 028 Ω mm² /m (1/35). 2: Gümüş(Ag) Gereç 1.Şekil 1. Gümüş Beyaz parlak renkte ve oldukça yumuşaktır. saç levha haline getirilerek elektrik motorlarının stator nüveleri ile transformatörlerin manyetik nüvelerinin yapımında kullanılır.2. Elektrik makinelarının gövdelerinin yapımında ve bazı tezgahlarda yapı malzemesi olarak kullanılır. 1 Ω mm²/m. 86 kg/dm³.2. mavimtrak renkte bir metaldir.1. ergime dercesi 1526 ºC’dir.2. ergime derecesi 658 ºC’dir. 5 kg/dm³. özgül ağırlığı 2. Özdirenci 0. Bakırdan sonra ençok kullanılan iletken gereç olan alüminyum daha çok dış tesisatta ve havai hatlarda çelik telle birlikte kullanılır. 1. Ayrıca mıknatıslanma özelliği bulunduğundan. özgül ağırlığı 7.2. Şekil 1. Özdirenci 0. yumuşak demir ve çelik isimlerini alır. ergime derecesi 961 ºC’dir. ölçü aleti yapımı ile. Gümüş beyazı. 1: Bakır(Cu) Gereç 1. Bakır ve alüminyuma göre iyi bir iletken gereç değildir.1. özgül ağırlığı 10.3. Elektriği en iyi ileten gereç olmasına rağmen pahalı olduğundan.1. Alüminyum Mekanik dayanıklılığı azdır.

Kadmiyum Gümüşi mavimtrak renktedir. yer altı kablolarında ve lehim yapımında kullanılır.2.2. Buşonlu sigortaların ergiyen tellerinde.8.1. maden kaplamacılığında kullanılır.1. Kurşun ile birleştirilerek yumuşak lehim yapımında kullanılır.2. pillerde negatif elektrot olarak.10.1.2. Krom Gümüş beyazı renginde sert bir metaldir.2. mekanik dayanımı azyumuşak bir metaldir. 1. havada oksitlenmez. Çinko Beyaz. Pillerde ve akümülatörlerde elektrot olarak. direnç teli yapımı ve ısıtıcı rezistans yapımında kullanılır. Dirençleri yüksek ve ısı ile direnç değişimi az olduğundan. 1. ölçü aletlerinde kullanılır. ölçü aletlerinde ve ısıtıcılarda kullanılır. Konstantan % 40 nikel. Direnç yapımında. 1. mavimtrak renkte.5. sarımtrak renkli yumuşak ve işlenebilirliği kolay olan bir gereçtir. elektrot. paratöner uçları yapımında kullanılır. Kalay Beyaz.1. 3 .13. Platin Parlak beyaz renkli yumuşak bir metaldir.2. % 30 krom alaşımıdır.1.6.2.1. 1.2. kontak. Nikel % 70 nikel. % 60 bakır alaşımından oluşur. akümülatör plakalarında. 1. lehim yapımında kullanılır.1. Kurşun Gri.7.2. 1. Hava ve sudan etkilenmez. Volfram Yüksek ergime derecesine(3500 ºC)sahip olduğundan lamba flamanlarının yapımında kullanılır. Yüksek ergime derecesi (3410 ºC) nedeniyle lamba flamanı.2. Direnç değeri yüksek ve ısı ile direnç değişimi az olduğundan. kondansatör levhalarının yapımında.1.11. bir kısım iletken tellerinin kaplanmasında. Direnç.9.12. Krom.1.14. 1. mavimtrak renkte mekanik dayanımı az ve yumuşak bir metaldir.1. direnç teli yapımı. 1. Oksitlenmediği ve mıknatıstan etkilenmediği için direnç yapımında.1. Tungsten Korozyona dayanıklı sert bir metaldir. direnç teli yapımında kullanılır. 1.

1. PVC üstün özelliklerinden dolayı en çok kullanılan gereçtir. Elektrik cihazlarında cam tüp içerisinde kontak malzemesi olarak kullanılır.16. pil ve galvano banyolarında elektrolit olarak kullanılır. nem ve rutubet almaz. Oksitlenmediği için ölçü aletleri. Şekil 1. tesisat malzemelerinde kullanılır.2.1. iç atlamalara ve yıpranmaya dayanıklı. İçerisine değişik oranlarda yağ içeren maddeler karıştırılarak yumuşak hale getirilir. nem almamalı.2. 22 ºC’de buharlaşma özelliğinde sıvımsı halde bir metaldir. Civa Beyaz parlak renkli.2.2. anahtar. ısıyı iletme özelliği vardır. PVC kendi rengi ile bırakılmayıp değişik renkler verilerek iletkenlerin ve elektrikli aletlerin yalıtımında kullanılır. Şebeke suyu ve deniz suyu iletkendir ! 1. sürgülü reosta gibi aletlerin kontaklarının yapımında. Pirinç Bakır çinko karışımıdır.3 : Civa 1. PVC(Polivinilclorür) Ham petrolün damıtılmasından meydana gelen PVC saf halde iken kırılgandır. 4 . Yalıtkan Gereçler 1.2. şalter.1. eğilir ve bükülür.2. Yalıtkanlar. 18. Akümülatör.17. Buharı zehirlidir. PVC gelişen teknoloji kullanılarak şeffaflaşır.1. tutuşma sıcaklığı yüksek olmalıdır.2. Elektriği.2. Elektrik akımını taşıyan iletkenleri ve diğer cihazları insanların güvenliği açısından yalıtan gereçlerdir. Yalıtkanlar 1.1. Saf su içerisine asit veya metal tuzları katılarak iletken hale getirilir.1. Yalıtkan Tanımı Elektriği geçirmeyen anlamındadır. temiz ve pürüzsüz olarak imal edilebilmektedir. akım geçişine çok direnç göstermeli. ancak kullanılmak üzere tabiattaki su saf olmayıp içerisinde değişik mineraller bulunduğundan kötüde olsa iletkendir. mekanik dayanıklılığı iyi olmalı. ısı ile yalıtkanlık özelliğini kaybetmemeli.1.2. Su Saf su yalıtkandır. suya dayanıklı olmalı.15. 1.

Isıtılınca ve hava ile temas edince kuruyarak sertleşen yalıtkan gereçtir. Suya.2. Bakalit Doğal olmayıp.2. Su. yağ. 50 ºC’de birbirine yapışır.7.2. anahtar.4. elektrikli havya. Daha çok iletkenlerin ve aletlerin yalıtımında kullanılır. 0 ºC’de kırılgandır. Kauçuk Bitkisel maddelerin sıvılarından elde edilen ve doğal bir yalıtkan olan kauçuk saf iken nem alır. Eskiden tablo yapımında kullanıldıkları halde günümüzde ağır. Porselen Beyaz renkte pişmiş topraktan yapılmaktadır. Bu nedenle içerisine % 1. duy gibi elektrik malzemelerinde kullanılır. 1. sigorta.8. 1. kurşun ve kireç oksitleri gibi çeşitli maddelerin eritilerek karışımından elde edilen saydam ve kırılgan bir yalıtkandır. ısı değişmelerine karşı dayanıklıdır. priz.3. suya karşı dayanıklı ve serttir.2. Elektrik malzemelerinin yapımında kullanılır.22. asite.2. 4 oranında kükürt katılır. parlak.2. Isıya. 1.2.2 6. Mermer Doğal yalıtkan bir taştır. Mika Doğal bir yalıtkan olan mika. 1. 1. kondansatörlerde. kırılgan ve nem almaları nedeniyle artık kullanılmamaktadır. Kollektör dilimlerinin birbirine karşı yalıtımında. bobin iletkenlerinin titreşimini önleme ve bobinleri bir arada tutmak amacıyla kullanılır. sert yapılı ve ısıya dayanıklıdır. Motor ve transformatör sargılarının yalıtımı. Asit ve yağdan etkilenmeyen mika levhalar halinde bulunur.2.2.2. değişik elektrik gereçlerinin yapımında. Cam Silis ve sodyum. Değişik izolatörlerin yapımı ile elektrikli aydınlatma lamba ve armatürlerinde kullanılır.2. 4 : PVC (Polivinil Clorid) Hammadde Resimleri 1. Vernik Normalde sıvı halde bulunmaktadır. şalter. Genellikle izolatör yapımında. Isı değişiminden etkilenmez fakat uzun süre neme maruz kalırsa içerisine nem alır.Şekil 1.2. ütü ve ısıtıcılarda kullanılır. potasyum karbonatları. 5 .5. asit ve gerilime karşı dayanıklılık gösterirken ani ısı değişmelerine karşı kırılgandır. formik asit(karınca asiti) ile fenol(katran ruhu)bileşiminden elde edilir. 1.

Çeşitli kalınlıklarda levhalar halinde bulunur.16.2. Makaron Pamuğun örülmesi.5 : Makaron 1. Kağıt Kullanma yerlerine ve gördükleri işlemlere göre.9.2. mekaniki etkilere dayanıklı değildir. 1. endüvi ve stator oyuklarının yalıtımında kullanılır.10. yalıtkan gereçlerin üzerine sürülerek yalıtkanlıklarını arttırır ve neme karşı korur. 6 .15.14. kağıdın pres ile sıkıştırılmasından elde edilir. 125 ºC’den yüksek ısılarda yanarak kömürleşir.2. Amyant Kalsiyum silikat ve magnezyum karışımından elde edilen lifli bir yalıtkandır. Yüksek ısıya. yer altı kablolarında kullanılır. yağ veya vernik ile doyurulmasıyla elde edilen boru şeklindeki yalıtkandır. sargıların ek yerleri ile sargı giriş ve çıkış uçlarının yalıtımında kullanılır. 1. kuru iken çok iyi bir yalıtkandır. transformatör sargıları için makara yapımında. Isıya ve yanmaya dayanıklı olduğu için elektrikli soba. Emprenye edilerek ağaç direk. parafinli kağıt şeklinde isimlendirilir.2.2. trafo ile diğer sargıların bandaj ve yalıtımında kullanılır. mumlu. ütü. iyi bir ısı transferi yapma. Yağ Sıvı halde bulunan yağlar.12. ziftli veya katranlı. yağlı. Trafoların yalıtılması ve soğutulmasında. Yalıtkan gereç olarak kullanılan yağların nem almama. Çeşitli renklerde ve kalınlıkta yapılan Makaron.2.13. havya gibi cihazlarda kullanılır.2. 1. Ağaç Doğal bir yalıtkandır.2. kullanıldıkları yere göre trafo ve şalter yağı şeklinde isimlendirilir. Sargıların yalıtımında.2. 1. iplik ve şerit halinde(tiret) motor. 1. 1. Parafin Beyazımsı renkte iyi bir yalıtkan olan parafin. şalterlerde ark söndürücü olarak kullanılır. Pamuk Doğal bir yalıtkan olan pamuk. ölçü aleti altlıkları. kondansatörlerde.11.2. Presbant Dayanıklı ve çok iyi bir yalıtkan olan Presbant.1.2.2.2. yüksek gerilime karşı dayanıklılık gibi özellikleri bulunmalıdır. Pamuk.2. İyi bir yalıtkan olduklarından küçük transformatör bobinlerinin yalıtımında. Şekil 14 : Presbant çeşitleri Şekil 1. trafo takozu ve motorlarda oyuk çıtası yapımında kullanılır.2.2.

2.18. ölçü aleti altlıkları yapımında ve aletlerin yalıtımında kullanılır. 1.2. çıplak iletkenler yapılmaktadır. 16 mm² kesite kadar yapılırlar. 1.1. 1.2. Çok Telli Çıplak İletkenler İletken kesiti büyüdükçe işlemek zorlaştığından. Elektrikli cihazların yalıtkan kısımlarının yapımında. Sert kauçuk veya sert lastik olarakta anılan ebonit. Tel Sayısına Göre Yalıtılmış İletkenler  Tek Telli Yalıtılmış İletkenler: İletken kısmın tamamı tek telden yapılan iletkenlerdir. Günümüzde en çok kullanılan yalıtım maddesi PVC’dir.2. Sabit ve hafif işletme şartlarında sıva 7 .1. birden çok küçük kesitli iletken bir araya getirilip birbiri üzerine burularak(sarılarak). Çoğunlukla elektrolitik bakır ve alüminyumdan yapılırlar. Damar Sayısına Göre Yalıtılmış İletkenler  Tek Damarlı Yalıtılmış İletkenler: Bir veya daha çok çıplak telin üzerinin yalıtkan ile kaplanmasından meydana gelir.3.1. Genelde 16 mm²’den büyük kesitte yapılmamaktadır. İzolebant Bir PVC ürünü olan izolebant.1.1. İletken Sınıfları letkenler çeşitli sınıflara ayrılmıştır.3.2. En çok kullanılanı 10 mm genişliğinde rulolar halinde bulunur Şekil 1. Çeşitleri. 1. asitlerden etkilenmeyen doğal bir yalıtkandır.  Çok Telli Yalıtılmış İletkenler: Çok telli çıplak iletkenin üzeri bir izole ile kaplanarak yapılır. Çıplak İletkenler Elektriki olarak yalıtılmamış iletkenlerdir. 35 mm²’den 150 mm²’ye kadar büyük kesitte çok telli.2. Ebonit Kauçuk içerisine %20.3. topraklama ve havai hat tesislerinde kullanılır.2. 1. Ek yerlerinin ve iletken gereçlerin yalıtılmasında kullanılır.1.3. 1.2.2.3.3. yüksek ısıdan. 1.2. Tek Telli Çıplak İletkenler Bütün iletken tek bir telden meydana gelir.17.3.6 :İzolebant 1. 48 oranında kükürt katılması ile elde edilir. plastik üzerine yapıştırıcı madde sürülerek yapılır. Yalıtılmış İletkenler Elektrik akımına karşı izole etmek için üzerleri yalıtkan bir madde ile kaplanan iletkenlerdir.2. akümülatör kapları. Kuvars Nemden. ısıtma cihazlarında ve toz halinde sigorta buşonlarında kullanılır.19. 1.

Örnek: NVV(TS) . 8 :NVV Kablo Bir veya çok telli. Şekil 1. Ayrıca bir sinyali bir yerden başka bir yere iletmede kullanılır. bir veya çok damarlı protodur(PVC bazlı özel bir termoplastik ) yalıtkanlı. 2. Protodur yalıtkan.1 N Kabloları(TS) Sabit olarak sıva üstü ve sıva altında kullanılır.7 : Değişik kablolar. Tek damarlı tek telli ve tek damarlı çok telli çeşitleri vardır. bir veya birden çok damardan oluşan yalıtılmış iletkendir.3. Kablolar Elektrik enerjisini ileten ve iki elektrik cihazını birbirine elektriki bakımdan bağlayan. 4. (1. Kablolar TS(Türk standartları).  Çok Damarlı Yalıtılmış İletkenler: Birden fazla. Bir veya çok telli bakır iletken. tek telli veya çok telli damar ayrı ayrı yalıtıldıktan sonra.3. 3. 1. 1. VDE karşılığı NYM.3. Protodur manto(kılıf)) Şekil 1.altı ve sıva üstü tesisatta kullanılır. Toprak altına 8 . bakır iletkenli. tek bir yalıtıcı kılıf altında toplanarak yapılırlar. Dolgu. Normal ve hafif işletme şartlarında çalışan elektrik tesislerinde kullanılırlar. IEC.BS sembollerine göre sınıflandırılmaktadır. VDE(Alman standartları). elektriğe karşı yalıtılmış. Çok damarlı tek telli ve çok damarlı çok telli çeşitleri vardır.3. protodur dış kılıflı antigron alçak gerilim kablosudur.

x(Saf polietilenin çeşitli yöntemler uygulanarak. 5. Protodur dış kılıf) Şekil 1. dielektrik kayıpları çok küçük Protothen. Bakır iletken. Protodur dış kılıflı alçak gerilim enerji kablosudur Örnek 2 :YE3SV(TS) – VDE karşılığı 2XSY. bakır iletkenli bir veya çok damarlı. 3. şebeke ve aydınlatma. 4. bakır iletkenli. x yalıtkan. V. 6. 7. toprak altında özel olarak imal edildiği takdirde tatlı ve tuzlu suda kullanılır. 9 : YVV Kablo Bir veya çok telli. bir damarlı orta gerilim enerji kablolarıdır. (E3. özel iç ve dış yarı iletken tabakalı. 4 damarlı gibi. Protodur yalıtkan. Yarı iletken tabaka. 5. Lastik kılıf. 1. Sabit tesislerde kullanılan ve ağır işletme koşullarına dayanıklı kablodur. Y Kabloları(TS): Enerji. Ayırıcı. Protodur yalıtkanlı. 2. Protodur dış kılıf) Hata! Yer imi tanımlanmamış. 3.döşenmez. Çeşitli kesitte ve damarlı yapılmaktadır. Tekstil örgü. Koruma bantı. Protodur yalıtkanlı numaralı damarlar. (1. Bakır tellerden ekran. kablo kanallarında. PVC termo plastik yalıtkan veya kılıf) Örnek 3 :YSLTK. 10 :YE3SV Kablo Çok telli. Örnek 1 : YVV(TS) – VDE karşılığı NYY. (1. 5. ) kablosu olarak hariçte. S. (1. 6. yüksek kısa devre akımlarına karşı uygun kesitte ve özel olarak takviye edilmiş bakır ekranlı. 5. Çapraz bağlı polietilen. Siper. 10. Şekil 1. 16 mm²) 2. 6. protodur dış kılıflı. 2. Protothen. Taşıyıcı eleman. JZ(VDE).2. (1. 2. Bakır iletken.3. mekanik özellikleri geliştirilmiş termoset yalıtkan)yalıtkanlı. kumanda(enerji santrallarının vb. 3.3. 4. Yarı iletken krep kağıdı. 3. Soğuğa dayanıklı Protodur dış kılıf) 9 . 4. 2.

Örnek 1 :HO5V. 50x(2. F(TS) –Eski TS sembolü FVV. 24. Standart kesitleri 0. İnce çok telli bakır iletkenli çok damarlı.3. Standart kesitleri 1x(7. fleksibl kablolardır. 05. 11 :YSLTK. 75.Şekil 1. Eski TS sembolü NV. 1 mm²’dir. (H. Müsaade edilen işletme sıcaklığı 70 ºC’dir. H Kabloları(TS): Kapalı ve kuru yerlerde. protodur yalıtkanlı. 12. kroşeler üzerinde kullanılan bir damarlı kablodur.13 :HO3VV. Harmonize tip. Protodur dış kılıflı.3. 300 ile 500 Volt gerilim. 300 volt gerilim. Standart kesitleri 0. 18. Fleksibl ince çok telli) 10 . 75x(2 . F. 3. vinç ve yürüyen bant tesislerinde kullanılan kablolardır. 1. 12 :HO5V. Pvc yalıtkan. (H. Harmonize tip. U(TS) –. 0. V. Bir telli bakır iletken. U. 30 damarlı) olarak yapılmaktadır. 3 veya. JZ Kablo (Asansör Vinç Kablo) İnce çok telli bakır iletkenli. buharlı ve ıslak yerlerde asansör. (1. Protodur dış kılıf) Şekil 1. sıva altı ve sıva üstünde boru içinde. (1. 03. PVC yalıtkan. kuru. 3 veya. damarları numaralı. V. sabit tesislerde. üzeri lastik kılıflı taşıyıcı elemanlı. F Kablo Mekanik zorlamaların az olduğu kapalı ve kuru yerlerde. Protodur yalıtkanlı. hareketli irtibat kablosu olarak kullanılır.3. 2. U Kablo Kapalı ve kuru yerlerde. sabit tesislerde ve hareketli cihaz bağlantılarında. 4 damarlı). 0. 2. 4 damarlı) olarak yapılmaktadır. Tek telli) Örnek 2 :H03VV. Protodur yalıtkan) Şekil 1. İnce çok telli bakır iletken. dağıtım tablolarındaki irtibatlarda. Protodur yalıtkan. 5. sıva altı ve sıva üstünde kullanılırlar.

1. bakır iletkenli. R. protodur yalıtkanlı. Fleksibl ince çok telli) Örnek 4 : H05VV5.3. 5. Şekil 1. 300/500 V gerilim. 05. Standart kesitleri 0. 75xçeşitli damar sayılarında yapılır. Kalaylı iletken. bakır iletkenli lastik yalıtkanlı. 1. flexibl kontrol.Örnek 3 :H05RR. mekanik etkilerin az olduğu yerlerde kullanılır. F(TS). Harmonize tip. Çok telli. kontrol cihazlarında. 3. 75. damarları numara baskılı. çok damarlı. elektrik ocakları. Kauçuk kılıf) Şekil 1. Diğer Kablola  Alpek Kablolar: Alpek tipi hava hattı kablolarında. (1. Alçak gerilim hatlarında kullanılır. el matkapları ve elektrikli el lambaları gibi taşınabilir atölye cihazlarında.14 :HO5RR. 2.15 :HO5VV5. 1. Askı teli bütün yükü ve gerilmeleri taşır. 16 :Alpek Kablo(Alüminyum) 11 . 5. 2. ince çok telli. Standart kesitleri 0. F(TS). F. Şekil 1. Mekanik zorlamaların bulunmadığı yerlerde. ölçü ve kumanda kablolarıdır. su ısıtıcıları. bilgisayar sistemlerinde kullanılır. Kauçuk izolasyon. F Kablo Kalaylı. 3 veya 4 damarlı)olarak yapılırlar. lastik dış kılıflı endüstriyel tip kablolardır. 4x(2.3. (H. plastik yalıtkanlı alüminyum faz iletkenleri çıplak nötr iletkeni etrafında bükülerek sarılmıştır. F Kablo(Kumanda ve Kontrol Kablo) İnce çok telli.4. Rutubetli yerlerde.

nem içermeyen ve dielektrik özelliği olan polyester bant. 5. 250 ºC sıcaklıkta kullanılabilir. 12 . 6. PE(polietilen) izolasyon. iletken çapları 0. silikon kauçuk yalıtkanlı. Elektrolitik(tavlı) bakır iletken(TS ve IEC’ye göre). 180.  Koaksiyel Kablo: Anten kablosu olarak kullanılmaktadır. bakır iletkenli. Örnek:SİA(E). Örnek: KPD. yüksek ısıya dayanıklı kablolardır. 5 mm çeşitli damar sayılarında yapılır. 2. 10 mm²’dir. 18 : KPD. (S. Aydınlatma elemanlarının ve cihazlarının bağlantılarında. gri renkli PVC dış kılıf. Sıcaklığa dayanıklı kablolar: Yüksek ortam sıcaklığının bulunduğu kuru yerlerde kullanılır. 17 :SİA Kablo(Silikon. Standart kesitleri 1. Silikon kauçuk)  Haberleşme kabloları: Plastik izoleli ve kılıflı. V kablo Bina içi tesisatlarda santral ile abone dağıtımlarında kullanılır. yer altı-kanal askı telli havai. 4 . 0. panoların iç bağlantılarında. Yanmaz Kablo) Bir telli . kablonun ortasında üzeri yalıtılmış ve canlı uç olarak anılan bir iletken bulunur. 4. Şekil 1. Şekil 1. Empedansı 75 Ω. şalt cihazlarının bağlantılarında. Dielektrik kayıpları çok azdır. dış ve iç tesisatta kullanılır. V . 5. Yalıtkanın üzerinde ise hasır şeklinde örülmüş metal siper vardır.

dolayısıyla iletkenleri kullanacağımız zaman kesmek gerekirse.1.1. Yan Keski ile İnce. Şekil 1. 1.4.4. 1. bükülmesi gerekir. ışık aktarımı yapılmaktadır. soyulması.19 : Koaksiyel kablo  Fiber optik kablo: Cam fiberden yapılmıştır. Demir Testeresi ile Kalın kesitli iletken ve kabloların kesilmesinde kullanılır. bükülü iletken ve kabloların kesilmesinde kullanılır. İletkenlerin Kesilmesi İletkenler genellikle 100 metrelik toplar halinde üretilir. Kesmede kullanılan aletler.1. kesme işlemini çeşitli aletlerle iş güvenliği kurallarına uygun yapmamız gerekir.4.4. Kerpeten Örgülü.3.1. bükülü ve çıplak tel.Şekil 1. 1. örgülü. elektromanyetik alanlardan etkilenmezler.4.2. aktarılan ışık dönüştürücü vasıtasıyla tekrar elektrik sinyaline çevrilir. bükülü iletken ve kabloların kesilmesinde kullanılır. 13 .4. kabloların kesilmesinde kullanılır. 1.4.20 : Fiber Optik Kablo 1. örgülü.1. 1. İletken Bağlantıları İletkenlerin bağlantıları için kesilmesi. Pense ile İnce.1.

İletken Üzerindeki Yalıtkanın Soyulması Elektrik tesisatlarında kullanılan iletkenlerin üzeri yalıtkan kaplıdır. İletken ve kabloların üzerindeki yalıtkanın çıkartımı ve eğer iletkende oksit tabakası oluşmuşsa temizlenmesine iletkenlerin soyulması denir. İletkenler ekleneceği veya bir yere bağlanacağı zaman.23 : İletkenlerin Bükülmesi 14 .22 : İletkenlerin Yalıtkanının Soyulması 1. kablo soyma pensi. iletkenin zedelenmemesine ve gereğinden fazla soyulmamasına çok dikkat edilmelidir. Bükülecek iletken büküm noktasından(iletken üzerindeki yalıtkanın zedelenmemesine dikkat edilmeli) sıkıca tutulduktan sonra istenilen açıda bükme gerçekleştirilmelidir. Bükülme işlemlerinde genellikle ince iletkenler için kargaburun. Şekil 1. kalın iletkenler için pense kullanılır. İletkenlerin Bükülmesi İletkenlerin tablo. soyulduktan sonra kullanım yerlerine bağlanması için bükülmeleri gerekebilir. İletkenlerin üzerindeki yalıtkanın çıkartımı sırasında.4. çakı kullanılmaktadır.4.Şekiller 1.21 : İletkenlerin Kesilmesi 1.3. Şekiller 1. İletkenlerin soyulmasının yapılmasında.2. üzerindeki yalıtkanın soyulması gerekir. pano montajında ve uç kısımlarının. Yan keski.

Boru içerisinde kesinlikle ek yapılmamalıdır. 1. ek yerinin sağlam ve sıkı olmasıdır.25 :Kabloların Çeşitli Ek Yöntemleri 15 . 4. ek yerleri izolebant ile yalıtılmalıdır. Şekil 1.1. Genellikle ince kesitli iletkenler el.4. pense ve kargaburun kullanılarak yapılır. hemde iletkenlerde temas zayıf olur ve ark oluşur. Düz ekte dikkat edilecek husus. Ekleme işleminden sonra temasın iyi olması için lehimlenebilir. İletkenlerin Eklenmesi ve Eklenme Metodları Elektrik tesisatlarında iletkenlerin kısa gelmesi veya düz giden bir hattan enerji almak gerektiğinde ekleme işlemi yapılır. pense veya kargaburun ile sarılarak.24 :Ek Yapılmış ve Yalıtılmış Kablo Şekil 1. İletkenin tek damarlı veya iki damarlı olması ekin yapım şeklini değiştirmez. Ancak iki damarlı iletkenle yapılan ekte damarlardaki ek yerleri çakışmamalı ve ekleme işleminden sonra üzerleri izolebantla sarılmalıdır. Gevşek olarak yapılan eklerde hem ek yeri açılır. 1. Düz Ek Genellikle ince kesitli iletkenlerde el. kalın kesitli iletkenlerin eklenmesi ise klemenslerle yapılır.4. 4. Ekleme işlemi yapılırken iletkenler değişik metodlarla birbirleri üzerine sarılır.

T ek yapılırken iletken izolesinin zedelenmemesine dikkat edilmelidir. Eğer çekme kuvveti fazla ise düğümlü T ek yapılır. Havai hatlarda klemens ile ekleme yapılırken iç tesisatta buat içerisinde klemens ile veya sarılarak yapılır.4.4. T Ek Alçak gerilim havai hatlarında ve iç tesisatta çekme kuvveti az olan yerlerde kullanılır.2. Şekil 1.27 :Çift Düz Ek 1. Ekten sonra ek yerinin izolebant ile yalıtılması gerekir.Şekil 1.26 :Düz Ek Şekil 1.28 :T Ek Çeşitleri 16 .

3. Plastik. Şekil 1.4.1. Çift T ek yapıldıktan sonra ek yerinin iletkenliğini ve dayanımını arttırmak için lehimlenebilir. iletkenlerin kalınlığına göre büyüklüğü 17 .4. porselen ve metalden yapılan çeşitleri vardır. Alçak gerilimli iç tesisatlarda ise Klemens bulunmadığı yerlerde veya iki iletkenin aynı yere bağlanması gerektiğinde fare kuyruğu ve geçmeli tip ekler yapılır. ek alınacak iletken üzerinde farklı yada aynı yönlere sarılabilir.4.31 : Fare Kuyruğu Ek Şekil 1.4.29 : Çift T Ek(Tek Damarlı) Şekil 1. Ek alınan iletkenlerin soyulmuş kısımları. Özel Ekler Genellikle dış tesisatta kalın kesitli iletkenler Klemens ve boru ile eklenir. Çift T Ek Düz giden hatlardan iki farklı yöne ek almak için kullanılan bir yöntemdir.5.30 : Çift T Ek (Kordon) 1. ek yerinin izolebantla yalıtılması gerekir. Çeşitli boyutlarda yapılmaktadır.32 : Geçmeli Tip Ek 1.4. Şekil 1. Klemensle Ek Klemens kabloların bağlantı ve ek gerecidir.4.4.

Klemensin sıkıştırma vidaları yeterince sıkıştırıldıktan sonra. Çok telli iletkenler vida içerisine geçirildikten sonra uç kısımları lehimlenmeli veya tel ile sarılmalıdır. Aynı kesitte olmayan iletkenlerin eklenmesi uyumsuzluğa neden olur. kalın kesitli iletkenler sarılarak eklenmesi zor olduğundan klemenslerle eklenir. Şekil 1.33 : Klemens Çeşitleri(Plastik. bağlantı yerinin(terminalin)özelliğine göre şekillendirilir. İletkenlerin Terminallere Bağlanması Yalıtkanı soyulmuş olan iletken uçları. İletken ucu vida çapına uygun olarak kıvrıldıktan sonra meydana gelen halka ucu kapatılır ve iltkene dokundurulur. Ayrıca ince iletkenlerin dayanımını arttırmak için birkaç kez katlanmalı ve klemens vidasının tam altına gelmesi sağlanmalıdır.seçilmelidir. Porselen. Vidalara bağlanacak tek telli ve çok telli iletkenler. Sigortalı. Klemensle ekleme yapılırken iletkenlerin klemens boyuna göre yeterli miktarda açılmasına ve uygun büyüklükte klemens kullanılmasına dikkat edilmelidir. vida çapına göre Kargaburun ile bükülür. klemens dışına taşan açık uçlar varsa kesilerek kaldırılmalıdır. Aynı veya farklı kesitteki iletkenler klemens kullanılarak eklendiğinde iletkenler arasında daha sıkı bir irtibat sağlanır.5. Ray) 1. Daha sonra içerisine. alt ve üst kısımlarına pul veya rondela konularak vida geçirilir. İnce kesitli iletkenler daha iyi elektriki temas sağlanması için.4. 18 . Bu sırada iletkenin vidaya saat ibresi yönünde sarılmasına dikkat edilmelidir.

mekaniki ve elektriki bakımdan iyi bir bağlantı sağlar.4.36 :Kablo Pabuçları 19 . Kablo pabucu.6. Çok telli ve kalın kesitli iletkenlerin uçlarına. Kablo pabuçları değişik tipte ve değişik boyda yapılmaktadır. Bağlantı sırasında iletkenlerin çıplak kısımlarının pabuç dışında kalmamasına dikkat edilmelidir. Gerekirse üzerine takılan iletkenle birlikte lehimlenerek bağlantı mukavemeti arttırılabilir. Şekil 1.34 : İletkenlerin Terminallere Bağlantısı 1. Kablo Pabucu Takılması Kalın kesitli ve çok telli iletkenlerin cihazlara bağlantısı. bağlamadan önce kablo pabucu takılır. çoğu kez mümkün olmaz.35 :Kablo Pabucu Penseleri Şekil 1.Şekil 1.

37 : Kablo Uçları ve Yüksükleri 1.Şekil 1. sargıların ek yerlerinin yalıtılmasında ise makaron kullanılır.38 : İletkenlerin Yalıtılması 20 .4. Şekil 1. Ek üzerindeki izolebant kalınlığı. yalıtkan kısmın üzerinden başlanır ve izolebantın üst üste gelmesi sağlanarak ek yerinin üzeri tamamen sarılır. İzolebant ile yapılan yalıtma işleminde sarma işine. kullanılan gerilime göre değişir. İç tesisatta ek yerlerinin yalıtılmasında İzolebant. İletkenlerin Yalıtılması İletkenler eklendikten sonra çıplak olan ek yerlerinin birbirine dokunarak kısa devre olmaması için ve herhangi bir harici dokunmaya karşı mutlaka yalıtılması gerekir.7.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ 21 .

.... Hafifçe bastırıp döndürmek süreti ile(iletken kısmı zedelemeden)yalıtkan kısmı kesiniz ve iletkenin ucuna doğru çekerek çıkartınız..... c.. seçtiğiniz iletkeni tutacak kadar sıkıştırınız. EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ.. çakı vb.................. Kesilen iletkenin çakı ile soyulması çok pratik soyma işlemini yap.. ....... ......... b..... KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ..... İletkeni kablo soyma pensi ile soymak için.... kablo soyma pensinin ağzına ve uygun olan yere yerleştirip pensenizi............... İletkenlerin yalıtkanının soyulması(kablo soyma pensi ile) a....... ........ olmadığından bu yöntemi denememeniz önerilir....... İletkeni yankeski ile soymak için . 2..... d.... yankeskinin kesici ağzını seçtiğiniz iletken üzerinde işaretlenen yere yerleştiriniz..... uygun bir yankeski alarak... Kesici aleti normal bir kuvvetle sıkarak iletkeni kesiniz... . c......................... 3.. 1... Soyulmak istenen kısım yeterli ve iletkende uygun yerde bulunuyorsa... Bknz:El ve güç aletleri modülü b........ ..... 22 ... pense. .... iletkende işaretlenen yere 90 º dik olacak şekilde koyunuz.. İletkeni keseceğiniz aletlerden(yankeski... b........ Kesici aletin ağız kısmını...... kablo soyma pensenizi biraz daha sıkıştırarak yalıtkan kısmın kesilmesini ve soyulmasını sağlayınız........ soyulmak istenen kısmın başlangıcını ... İletkenlerin kesilmesi a... Gerekli olan iletkeni seçiniz ve uzunluğunu tespit ediniz.....İLETKEN BAĞLANTILARI İŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!! .... )birisini seçiniz........ İletkenlerin yalıtkanının soyulması(yankeski ile) İletkenleri kes ve yalıtkanını a.............

1. Diğer iletkeni. sarılan iletkene zarar vermeden fazlalık kısmı dikkatlice kesiniz. İşinizin düzgünlüğünde emin olduktan sonra yalıtınız. 2. bir iletkenin tamamı diğer iletkenin üzerine sarılana kadar devam ediniz. (şekil 2) e. yap. Uç kısımlarında fazlalık varsa. Düz ek yapımı a. Bükme işlemine. İletkenleri açık kısımlarını üst üste getirerek çapraz şekilde tutunuz. 60º . h. Eklenmek üzere seçtiğiniz iletkenin uç İletkenlerin(bir damarlı) düz ekini kısımlarından 30 mm’lik kısmı soyarak açınız. Bir elinizle iletkeni tutarken diğer elinizdeki kargaburunu hafifçe sıkarak istediğiniz açıda döndürüp bükünüz. T ek yapımı 23 . İletkenleri kesişme noktalarından birini diğerinin üzerine 90º’lik bir açı ile bükünüz. üzerine iletken sarılan bölümün eğilme ve burulma yapmamasına ve sıkı sarılmasına dikkat ediniz. İletkenlerin bükülmesi a. d. Bükme işlemini yaparken. )bükebilirsiniz. İletkenler çapraz durumda iken 1/3 oranında tutulmasına dikkat ediniz. b. 90º vb.İletkenlerin bükülme işlemini yap. Her hangi yöntemle açtığınız iletkeni veya önceden açılmış bir iletkeni kargaburun yada pense kullanarak(30º . Bunun için elinize kargaburunu alarak (iletkeni yaralamadan) bükülmek istenen yerden tutunuz. b. 4. (şekil 1) c. (şekil 3) f. birinci iletkenin üzerine bu kez ters yönde ve aynı şekilde sarınız. (şekil 4) g.

İletkeni şekildeki gibi bükerek sarınız. T ek alınacak iletkenin üzerine dik olarak ve izoleli kısmını iyice yaklaştırarak tutunuz. (şekil 2) c. İkinci iletkenin ek alınacak yerinden 30 mm’lik bir bölümünü soyarak açınız. Ek yerinin üzerini izolebantla yalıtarak teslim ediniz. Seçtiğiniz iki tekli iletkenden birinin ucunu istenilen ölçüde soyarak açınız. 24 . bükülen iletkende fazlalık kalırsa. a. fazlalığı keserek kaldırınız. f. (şekil 1) b. (şekil 4) e. Birinci iletkeni. (şekil 3) d. Sarma işlemi tamamlandıktan sonra.İletkenlerde T ek yöntemini uygula.

İletkenleri klemensle ekle.

1)
2)
a. Eklemek üzere seçtiğiniz uygun klemens ve
iletkenleri inceleyerek, iletkenlerin ucunu klemensin
boyunu geçmeyecek şekilde soyarak açınız ve
bükünüz. (şekil1)
b. İletkeni klemense takmak için, klemensin
vidalarını gevşeterek iletkenin geçeceği kadar boşluk
açınız.
c. Uçları açılmış(aynı kesitte) iletkenlerin tamamı
klemensin içinde olacak şekilde karşılıklı
yerleştiriniz.
d. Gevşetilen klemens vidalarını iyice sıkınız.
e. Çeşitli kesitlerdeki tek ve çok telli iletkenleri
değişik klemenslerle aynı şekilde ekleyiniz.
f. Elinize üçüncü bir iletken alarak ucunu soyunuz ve
daha önce yaptığınız düz klemens ekinden, T ek
alınız.

25

Kablo pabucunu tak.

a. Elinizdeki iletkene uygun kablo pabucunu seçiniz.
b. İletkenin ucunu kablo pabucuna geçecek kadar
uygun boyutta soyunuz.
c. İletkenin soyulmuş ucunu kablo pabucundaki
yerne geçiriniz.
d. Kargaburun veya pense kullanarak(büyük kesitli
iletkenlerde pabuç sıkma aleti kullanarak)kablo
pabucunun kanatçıklarını iletken üzerine yatırıp
sıkıştırınız.
e. Kablo pabucunda fazla iletken varsa dikkatlice
keserek kaldırınız, sıkıştırılmış iletkeni lehimleyiniz.

Lehimleme modülüne bakınız!

26

PERFORMANS TESTİ
PERFORMANS TESTİ
Değerlendirme Konuları
Iletkenleri seçebildin mi?

Evet

Hayır

Hayırsa neden ?

Yalıtkanları seçebildinmi?
İletkenleri kesip, yalıtkanını soyabildinmi?
İletkenleri bükebildinmi?
Düz ek yapabildinmi?
T ek yapabildinmi?
Klemensle ek yapabildinmi?
Kablo pabucu takabildinmi?
Yukarıdaki işlemleri verilen sürede ve
işgüvenliği tedbirlerine uygun yapabildinmi?

İletkenlerin bükülmesi

Düz ek yapımı

T ek yapımı

Klemensle ek yapımı

Kablo pabucu takılması

El ve güç aletlerin yerinde kullanımı

İş güvenliği tedbirleri

Sürenin kullanımı

10

10

15

15

10

10

10

10

10

27
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

TOPLAM

İletkenlerin kesilmesi ve yalıtkanının
soyulması

Öğrencinin Kendi kendini Değerlendirme Kriterleri

100

nikel 5. . denir. . Kalay E. Pense E. Aşağıdaki sorular çoktan seçmelidir. . . Mika D. Hepsi 7. Çinko 4. .Aşağıdakilerden hangisi Türk standartlarını göstermektedir? 28 . Kablo B. 2. . Krom.Aşağıdakilerden hangisi iletken değildir ? A. doğru seçeneği işaretleyiniz. Buşonlu sigortada E. Kargaburun D. denir. . Gümüş E. Harç yapımında B. .Kuvars kumu aşağıdakilerden hangisinde kullanılır? A. . . . . . Elektriği geçirmeyen gereçlere …………………. Porselen C.Boşluğu doldurunuz. Civa D.Aşağıdakilerden hangisi yalıtkandır ? A. . .ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1.Aşağıdakilerden hangisi kabloların ek yapımında kullanılır ? A. . Alüminyum C. Kiremit yapımında D. Elektriği geçiren gereçlere . . Bakır B. . . . . . Yan keski C. 3. . .Boşluğu doldurunuz. . Hiçbiri 6. Tuğla yapımında C. . Demir B. .

4 E. Kablo bükme D. Bükülerek C. Hiçbiri 9. 5 10. Yalıtılarak D. Platin A. 6 D. 2 . Makaron 4. 3 C. Kablo kesme B.İletken yalıtımında aşağıdakilerden hangileri kullanılır.Klemensin görevi nedir ? A. 1. Volfram . Hepsi 29 5. VDE B.A. 2. Kablo ekleme E. IEC C. 2.İletkenin üzerinde oluşan oksit tabakası nasıl giderilir ? A. Kazınarak B. 5 B. Konstantan 6. Kablo soyma C. YDE 8. Kesilerek E. BS D. TS E. 4. Tugsten 3. İzolebant 2. 1.

Yalıtkan 2. 30 .İletken 3.B 5.C 4.A DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.D 9.D 8.D 6.CEVAP ANAHTARI 1.B 10. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.E 7.

1. içi ziftli kartonla yalıtılmış boru). iletkenlerle sağlanmaktadır.1.2. PVC borular aşınmaya ve korozyona dayanıklıdır. kroşe. Devrenin çalıştığı sürede kablolarda. kablo döşeme malzemelerini seçebilecek ve döşemesini yapabileceksiniz. içi yalıtkansız boru) borular kullanılıyordu. çevreye tehlikeli olabilecek enerji geçişi vardır.2. kablo döşeme yöntemlerini inceleyiniz. Günümüzde PVC (plastik) alev almayan borular tesisatlarda kullanılmaktadır.1.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ.1. Tanımı Elektrik tesislerinde alıcılar ile enerji kaynağı ve kumanda araçları arasındaki bağlantı. çeşitli boyda ve çaplarda üretilir. kanal. internetten araştırarak rapor hazırlayınız.1. sıva altı tesisatlarda peşel(çelik saçtan. Bu tehlikeli durumun ortadan kaldırılması için. değişik firmaların elektrik tesisat boru. 2. 31 . Borular ve Ek Parçaları 2.1. kablolar boru ve parçaları içine alınır. 2 AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda. buat ve kasalarının katologlarını. PVC boruların yön değiştirdiği yerlerde dirsekler. Eskiden sıva üstü tesisatlarda bergman(yumuşak çelik saçtan. Düz Borular Sert termoplastikten (PVC) veya saçtan yapılmıştır. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan. 2. standartlara ve iç tesisat yönetmeliğine uygun olarak. KABLO DÖŞEME MALZEMELERİ 2. PVC borular. üretim veya satış yapan firmalardan. uygun atölye ortamında. Çeşitleri ve Ek Parçaları Düz borular ve bükülgen borular olmak üzere ikiye ayrılır. boruların kısa geldiği yerlerde ek parçası(muf) kullanılır. Boru ve parçaları da tesisin yapılacağı ortama uygun özellik ve şekillerde çeşitli gereçlerden yapılır. 2. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz.

1 : PVC Boru. iç köşe. bilgisayar. Çeşitleri ve Ek Parçaları Kablo kanalları(PVC).2. Şekil 2. kuvvet tesisatları yapılmaktadır. 2.2.2. busbar kanal enerji dağıtım sistemi olmak üzere genelde üç kanal çeşiti vardır.1. dış köşe. dekoratif görünümle uyumlu hale getirilmiştir. Kanallar 2. Ara bölme.2. Bükülgen borular Bükülgen(spiral) borular metal ve yalıtkan (PVC)gereçlerden yapılırlar. 32 . Dirsek ve Muf 2. asansör.2. bükülgen. Bu tesisatlar sıvanın üzerine ve değişik şekillerde döşendiğinden özellikle iç dekorasyonun düzenli görünümünü bozar. priz montaj seti gibi ek parçaları bulunur. dekoratif döşemelere uyumlu bir şekilde çekilmesini sağlarlar.1. sonlama. T köşe. Bunun için sonradan döşenen elektrik tesisatları özel taşıyıcılar kullanılarak. Pano tipi ve duvar tipi kanallar mevcuttur. seslendirme ve bildirim tesisatları.2.2 : Pvc Bükülgen(Spiral) Boru 2. televizyon.2. Çeşitli çaplarda ve boyda üretilirler. 2. çarpma ve vurma tehlikesi olan yerlerde kullanılırlar. Tanımı Bina içerisinde sıva altı tesisat döşenip tamamlandıktan sonra telefon.Şekil 2. Kablo Kanalı Genellikle seyyar tesisatların.2. Hareketli. kablo tavaları(saç).1. Çeşitli boyut ve renklerde genelde 2 m uzunluğunda yapılırlar.

2. Tablo Tavaları Kablo tavaları.2. duvara ise ayak bağlanarak monte edilirler.3 : Kablo Kanalları(Pvc. Şekil 2. Tavana özel aparatları ile asılarak.Şekil 2. özellikle havadan veya duvardan geçmesi gereken bir veya birden çok sayıdaki kabloların emniyetli bir şekilde ve bir arada taşınması için kullanılırlar.2. delikli saçlardan U profil şeklinde yapılırlar. Alüminyum Normal ve Pano Tipi) 2. Bunlar çeşitli genişlikte ve uzunlukta.4 : Kablo Tavaları 33 .

5 : Busbar ile Aydınlatma Sistemi Yapılması 2. 2.2.2. Bu dağıtım sistemi aydınlatma. değişik boyutlarda kare buatlar ve nemli yer buatları bulunmaktadır.2. busbar kanallı sistemin değişik uygulama şekilleri ve bunları uygulamaya yönelik.2.3. çeşitli yan gereçleri mevcuttur.3. Ayrıca hareketli makineler için troley sistemi ile hareket halinde kesintisiz enerji sağlanmaktadır. hemde kuvvet tesisatı birlikte yapılabilmektedir. kuvvet ve hem aydınlatma. Çeşitleri Günümüzde sıva altı ve sıva üstü tesisatta kullanılan buatlar PVC’den veya metalden yapılmaktadır. 34 . içinde enerji taşıyan alüminyum veya bakır baraların bulunduğu kanallar döşenir. Tanımı Elektrik tesisatlarında içerisinde iletkenlerin eklendiği ve dağıtımlarının yapıldığı ek kutularıdır(buatlar). Şekil 2. 5.3. Ek Kutuları 2. Busbar sisteminde. atölye içerisinde bulunan makine ve tezgahların tamamına ulaşacak şekilde. 7 cm çapında ve değişik derinliklerde yuvarlak buatlar dışında.1.3. Busbar Kanal Enerji Dağıtım Sistemi Tavana monte edilen kanallar ile baralı dağıtım sistemi olan busbar sistemi günümüzde yeni geliştirilen enerji dağıtım sistemidir.

Norm Kasa. Şekil 2.2.6 : Sıva Altı ve Sıva Üstü Buatlar(Pvc) Şekil 2. Geçmeli Kasa.4. 2.7 : Nemli Yer Antigron Buatlar 2. geçmeli ve alçıpan kasaları olarak çeşitleri vardır. Alçıpan Kasa ve Takoz 35 . Çeşitleri Normal.4. 8 : Normal Kasa.1. Kasalar 2.Şekil 2. PVC’den sıva altı ve sıva üstü olarak imal edilir. Beton Kasa. Tanımı Anahtar ve prizlerin montajı için kullanılan gereçlerdir. norm(derin kasa).4.

çivili kroşe.1. Dübeller plastikten(çelik dübellerde vardır) çeşitli boyutlarda yapılan duvara vida tutturma gerecidir.5. boruların duvar veya tavana tutturulmasına yarayan gereçlerdir.9 : Çivili Kroşe ve Ray Kroşe Şekil 2. PVC veya saçtan yapılırlar. Kroşeler 2.5. Tanımı Kabloların. Şekil 2. Çeşitleri Kroşeler boru veya kabloların özelliğine ve çapına göre. 2.5. Plastik veya saç kroşe.10 : Antigron Kroşeler 36 . Antigron kroşeler dübellerle tutturulur.2. ray kroşe olarak bulunurlar. antigron kroşe.2. değişik büyüklüklerde üretilirler.

Şekil 2.2. Kablo Bağı ve Spiralleri 2. 37 . kabloların bir arada durmasını sağlar.11 : Dübeller 2.6.1.6. 2. Tanımı Plastik malzemeden yapılan. Pano gövdesine yapışmaları için altlıkları da vardır. kilitli bağlar yada spiral şeklindeki şeritler.6. Çeşitleri Çeşitli boyda ve kalınlıkta çeşitleri vardır.

Şekil 2.12 : Kablo Bağları ve Spirali 38 .

..UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ IŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!! ... e.. deliniz. .. Uygun boyutlarda PVC kablo kanalını seçiniz.. KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ... 3x1........ 5 antigron kablosunu seçiniz... Kabloyu kroşelere yerleştiriniz ve kroşe kapaklarını takınız.. EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ...... Bknz:El ve güç aletleri modülü KABLO KANALI DÖŞEMESINI YAP ANTIGRON KROŞE DÖŞEMESINI YAP d. (demir testeresi veya çakı ile)Eğer kanal uçlarında çapaklar oluşmuşsa temizleyiniz. Kanal kapaklarını takınız .... d.. Plançete veya duvara uygun aralıklarla kroşe montaj deliklerini işaretleyip.. e... b.. Kanal... ...... c.... Kanalı duvar veya plançeteye uygun ve düzgün bir şekilde tutturunuz...... f.... a... Uygun boyda ve kesme aleti ile kabloyu kesiniz. Kabloya uygun antigron kroşeyi seçiniz... 39 ... c.. a. plançete veya duvara montaj deliklerini açınız. Plançete veya duvara kanal geçiş yerini işaretleyiniz...... b. İŞLERİNİZİ VERİLEN SÜREDE YAPINIZ... Kablo kanalını ve kapağını istenen uygun boyda kesiniz... .... Kroşeleri montaj deliklerine tutturunuz.... f. .

Boşluğu doldurunuz.Boşluğu doldurunuz. 2. . İletkenlerin içinde ek yapılmasını sağlayan gereçlere ……………denir. 40 ……. Kabloların bir arada durmasını sağlayan gereçlere …………………. . 3. Anahtar ve prizlerin sıva altına tutturulmasını sağlayan gereçlere ……………denir. denir.Boşluğu doldurunuz. .Boşluğu doldurunuz..… . denir. ve…………. İletkenlerin sıva altına döşenmesini sağlayan gereçlere…………. İletkenlerin sıva üstüne döşenmelerini sağlayan gereçlere…………. ve ……denir. 4.Boşluğu doldurunuz. 5.ÖLÇME VEVE DEĞERLENDİRME ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1.

Kanal ve kroşe 3.Kasa 5.Kablo bağı ve spirali DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.CEVAP ANAHTARI 1.Boru 2.Buat 4. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız 41 .

kurşunlu kabloların kurşun kılıfları. 3 AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz. uygun iletkenlerle toprak kitlesi içerisine yerleştirilmiş bir iletken cisme(elektrot) bağlanmasıdır. TOPRAKLAMA ve SIFIRLAMA 3.1 :Topraklama ve Sıfırlama 42 . standartlara ve iç tesisat ve topraklamalar yönetmeliğine uygun olarak.1. Bütün elektrik makinelerinin gövdeleri. elektrikli alıcıları kullananların can güvenliğini sağlamak ve cihazların zarar görmesini önlemektir. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ. Tanımı Gerilim altında olmayan bütün tesisat kısımlarının. topraklama yöntemlerini inceleyiniz.1. değişik firmaların topraklama eleman katologlarını. Topraklamanın amacı. üretim veya satış yapan firmalardan. Şekil 3. boruların madeni kısımları. tablo ve benzerlerinin metal kısımları topraklanmalıdır. internetten araştırarak rapor hazırlayınız. uygun atölye ortamında. Topraklama 3. topraklama elemanlarını seçebileceksiniz. 3.1.

3. kum 200.1. Topraklayıcı Çeşitleri Şerit. m. 3. 3.1. m olarak dirençleri tespit edilmiştir.3.1. Yıldırım topraklaması sistemine paratöner de denilmektedir. çakıl 2000. m. işletme ve yıldırıma karşı topraklama olmak üzere üç çeşittir.2. yuvarlak iletken yada örgülü iletkenden yapılan ve genellikle az derine gömülen topraklayıcılardır.  Şerit Topraklayıcılar: Şerit.3. 3. Bunlar uzunlamasına 43 . Topraklama Elemanları Topraklama iletkeni. Topraklama İletkeni Topraklanacak bir aygıtı veya tesis bölümünün bir topraklayıcıya bağlayan toprağın dışında yada yalıtılmış olarak toprağın içinde çekilmiş bir iletkendir. 3.2. örgülü veya yassı lama şeklinde bakır veya galvanizli iletkenden yapılmaktadır.1.3.2 :Bakır Tel ve Galvaniz Lamadan Toprak İletkeni 3.2. çubuk ve levha topraklayıcılar vardır. 3.1. 2500 ohm. bu çubuğa toprak iletkeni bağlanır ve bağlanan iletken toprak içindeki elektrota tutturulur.1. Paratöner sisteminde yakalama çubuğu vardır ve bu çubuk binaların en üst noktasına monte edilir. Koruma Topraklaması İnsanları ve canlıları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için cihazların gerilim altında olmayan metal kısımlarının topraklanmasıdır. 3000 ohm. 3.2.2. Bataklık 5. topraklama klemensi ve zemindir. Bu direnç kenar uzunluğu 1 metre olan toprak bir küpün karşılıklı iki yüzeyi arasındaki dirençtir.1. killi ve humuslu toprak 20.3.1. topraklayıcılar. m.1.3. Şekil 3. Çeşitleri Koruma.3.1.2. Özgül Toprak Direnci Toprağın özgül elektrik direncidir. 40 ohm. Çeşitli kalınlıkta yuvarlak. İşletme Topraklaması Bir işyeri veya fabrikanın enerjisini sağlamak için çalışan trafonun veya alternatörün yıldız noktalarının topraklanmasıdır. Yıldırıma Karşı Topraklama Yıldırım düşmesi sonucunda işletme gereği gerilim altında bulunan iletkenlere atlamaları(geri atlamalar)geniş ölçüde önlemek için işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır. 200 ohm.

bakır ve galvanizden yapılmaktadırlar.3 :Galvaniz Ve Bakır Çubuk Topraklayıcılar  Levha Topraklayıcılar: Dolu yada delikli levhalardan yapılan topraklayıcılardır.  Çubuk Topraklayıcılar: Boru yada profil çelikten yapılan ve toprağa çakılarak kullanılan topraklayıcılardır. halka. yıldız. Şekil 3.1.4 :Bakır Levha Topraklayıcı( Elektrotu) 3.döşenebileceği gibi. Şekil 3.5 :Topraklama Eleman Bağlantı Parçaları 44 .3. Bağlantı Elemanları Klemens. Bunlar genel olarak öteki topraklayıcılara göre daha derine gömülürler. Şekil 3.4. pabuç ve diğer yardımcı bağlantı elemanlarından oluşmaktadır. gözlü topraklayıcı yada bunların bazılarının bir arada kullanıldığı biçimde düzenlenebilir.

7 :Toprak İletkeni Çekilmiş Örnekler 45 .Şekil 3.6 :Yapılmış Topraklama Örnekleri Şekil 3.

Topraklamaya göre daha kolay ve ucuz olan bu korunma şeklinde. Sıfırlama 3.2. Alternatör. trafo gibi cihazların topraklanmış sıfır (nötr) noktalarından çıkan hatlara sıfır veya nötr hattı denir. sıfırlamanın birtakım sakıncalarıda vardır. Sakıncaları Giriş faz nötr iletkenleri eğer yer değiştirilirse alıcılar üzerinde faz verilmiş olur. Masrafsız ve kolay uygulanmasının yanında.2.2.2.Şekil 3. normalde nötr hattında enerji bulunmamalı ancak şebeke hatlarının dengesiz yüklenmesi sonucu olarak nötr hattında da enerji olabilir. Yani sıfırlama yapılmakla. küçük değerdeki kaçaklar sigorta tarafından algılanmayacağı için. cihaza dokunan kişiler içinde her zaman potansiyel tehlike oluşturur. elektrikli cihazda herhangi bir kaçak olduğunda kısa devre meydana gelir ve sigorta atarak cihazın enerjisini keser. 46 . Tanımı Gerilim altında olmayan bütün tesisat kısımlarının şebekenin sıfırlama hattına (topraklanmış nötr hattına) veya ayrı çekilmiş koruma iletkenine bağlanmasıdır. gövdeye kaçak arızası kısa devreye dönüştürülerek sigortayı attırmak suretiyle devrenin enerjisi kesilmiş olur.8 :Paratöner Tesisi Yapılması 3. 3.1.

Uygun topraklı prizi seçiniz. Toprak iletkenini priz toprak ucuna bağlayınız. . SINI YAP a.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ IŞLEM BASAMAKLARI ÖNERILER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!! PRIZ TOPRAKLAMA. . İŞLERİNİZİ VERİLEN SÜREDE YAPINIZ. . Toprak iletkenini topraklama sistemine bağlayınız. 47 . . . KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ. c. Uygun toprak iletkenini seçiniz. b. d. EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ.

Boşluğu doldurunuz. çakılarak kullanılan 5. Boru yada profil çelikten yapılan ve toprağa topraklayıcılara. . Yıldırım topraklamasının diğer bir adıda ……………………sistemidir. denir.Boşluğu doldurunuz. . topraklayıcıdır. …………………………. ………………………………… ……. Bir işyeri veya fabrikanın enerjisini sağlamak için çalışan trafonun veya alternatörün yıldız noktalarının topraklanmasına. denir. 4. ……… …………. 2. . 3.Boşluğu doldurunuz. denir.Boşluğu doldurunuz.Boşluğu doldurunuz.ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. 48 . İnsanları ve canlıları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için cihazların gerilim altında olmayan metal kısımlarının topraklanmasına. Genel olarak öteki topraklayıcılara göre daha derine gömülen …………….

Paratöner 4.CEVAP ANAHTARI 1. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız 49 .Levha DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.İşletme topraklaması 3.Koruma topraklaması 2.Çubuk topraklayıcı 5.

12 volt ve 220/24 voltluk standart gerilimlerde üretilmektedir. (4. elektromanyetik endüksiyon yolu ile diğer sargılarında aynı frekansta fakat farklı akım ve gerilime dönüştüren ve hareket eden parçası olmayan elektrik makinesidir. Kalınlığındaki birer yüzeyleri yalıtılmış ince silisli saçların paketlenmesi ile yapılmıştır. kalın kesitli iletkenle az sipirli olarak sarılan ikinci sargıya ise sekonder sargı denir. 20. 8 volt. numaratör. sargılarından herhangi birisine uygulanan alternatif gerilimi. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz.1.1. 0. 8. 4 Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda. standartlara ve iç tesisat yönetmeliğine. refkontak. uygun atölye ortamında. Güçleri ise 10. zayıf akım malzemelerini seçebilecek ve bağlantılarını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan. Tanımı Transformatör. 5. Sargılar Primer ve sekonder sargı olmak üzere iki adettir.1.ÖĞRENME FAALİYETİ-4 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ. 220/4. Alçaltıcı trafolarda birbiriyle elektriki bağlantısı olmayan bu iki sargıdan ince kesitli iletkenle çok sipirli olarak sarılan birinci sargıya Primer sargı. ZAYIF AKIM MALZEMELERİ 4. üretim veya satış yapan firmalardan. 35. 4. değişik firmaların zayıf akım eleman katologlarını. Transformatör 4. 50 watt olarak değişmektedir. Demir nüve. demir nüve ve sargılar olmak üzere iki bölümden meydana gelmiştir. kapı otomatiği zayıf akım trafo çıkışına bağlanır. 8. zayıf akım malzemelerini inceleyiniz. 0. 12 volt) 50 . 5 mm. kapı otomatiği. Küçük güçlü transformatörlere zil transformatörü denilmekte ve 220/3. Zayıf akım trafosu. internetten araştırarak rapor hazırlayınız. bayındırlık bakanlığı elektrik genel teknik şartnamesine uygun olarak . Zil.

2.1 :Transformatör 4. demir nüve üzerinde zamana göre yönü ve şiddeti değişen bir manyetik alan meydana getirir.1.araştırınız.1. Bu şekilde aralarında hiçbir elektriki bağ olmadığı halde. 4.2. Çalışma Prensibi Transformatör prensip şemasında. Devresini sekonder sargının bulunduğu ayak üzerinden tamamlayan değişken manyetik alan kuvvet çizgileri. Transformatörün bir sargısına doğru gerilim uygulandığında çıkışından gerilim alabilirmiyiz. sekonder sargısından düşük değerli alternatif gerilim uygularsak bu defa diğer sargısında aynı frekanslı yüksek gerilim alırız. Bu akım. Tanımı Çağırma ve bildirim tesisatlarında devreye enerji verip kesmeye yarayan elemanlara buton denir. düşük gerilim elde edilir. Transformatörün. Primer sargıya uygulanan alternatif gerilimin etkisi ile sekonder sargıdan aynı frekanslı. Buton. bobinden alternatif akım geçer. Butonlar 4. Primer sargıya alternatif gerilim uygulandığında. sekonder sargı iletkenlerini keserek bir emk(elektro motor kuvvet) endükler.Şekil 4. Fakat fazla akım çekilemez.2. iletkenlerin bağlandığı iki vida ve yayın hareket ettirdiği bir kontaktan 51 .

Son yıllarda butoniyerler sesli ve görüntülü haberleşmeye olanak sağlamaktadırlar. Çeşitleri çoktur. elektronik zil. Zil butonu üzerinden elimizi çektiğimizde yay.1. yani devreyi kapatması sağlanır. Buton normalde yay tarafından açık tutulur ve üzerinden akım geçmez. 4. Bu durumda devreden akım geçer.3. 52 . Şekil 4. etiketli. Çeşitleri Zil butonları. köşeli. melodili ziller ençok kullanım alanı bulmaktadır.2. elektromekanik zil. çoklu (butoniyer) şeklinde üretilirler. tekrar kontağı iterek devreyi açar. Tanımı ve Çeşitleri Zil. yuvarlak. Butona basıldığında yay kuvveti yenilerek hareketli kontağın vidalar üzerine basması. 2 :Butoniyer(Çoklu Buton) ve Yangın İhbar Butonu 4. zayıf akım tesisatının bildirim kısmını oluşturmaktadır.2. Ziller 4.meydana gelmiştir.3. sıva altı veya sıva üstü.

Zil ayar vidası ile zilin çalma sesini ayarlayınız.4. Tanımı Apartman veya diğer binaların ana giriş(cümle kapı) kapıları. elektromıknatıs. tokmak.3. bobine gerilim uyguladığımız müddetçe devam eder. Bu durumda nüve mıknatıslığını kaybederek paleti bırakır. çan ve bunların monte edidiği kaideden meydana gelir. Bu amaçla kapı. genelde hidrolik bir kol düzeneği ile sürekli kapalı tutulur. Palet çekildiği anda A kontağı açıldığından bobinin enerjisi kesilir. Elektromekanik Zil Çalışma Prensibi Elektromekanik zil. Kapı otomatiği üzerinde gergi zincirleri vardır. 4. bobin etrafında bir manyetik alan meydana gelerek bobinin göbeğini oluşturan saç nüveyi mıknatıslar.1.2. Mıknatıslanan nüve. Zilin çalışması.4.Şekil 4. Kapı Otomatiği 4. Yeni yapılan kapı otomatiklerinde bu zincir düzeneği kaldırılmıştır. Dışarıdan gelen kişiye kapının otomatik olarak açılmasını sağlayan elektrikli elemana kapı otomatiği denir. 53 . karşısındaki paleti çeker ve ucundaki tokmak çana vurur. Bobin uçlarına 8 voltluk alternatif gerilim uygulandığında. kapı otomatiğine enerji geldiğinde direk kapı açılmaktadır. Palet normal konumuna döndüğünde ise kontak kapanarak tekrar bobine gerilim gelmesi oluşur. bu gergi zincirini ayarlayarak iyi bir açılma sağlanmaktadır. ısı kaybı ve güvenlik açısından kapalı tutulması gerekir.3 :Elektromekanik (Çanlı) Zil ve Elektronik Zil 4.

elektromıknatıs. sürgülü kilitle birlikte kullanılır ve açılır. Bina kapısı kapatılınca. sürgü kolu çekilerek kilidi ve dolayısıyla kapıyı açar. palet gibi elemanlar bulunmaktadır. yerine getirme yayı mandalı. Mekanik parçaların oluşturduğu kilit sistemi elektromıknatısın enerjilenmesi ile harekete geçerek kapı üzerindeki kilidi açar. kurma kolu. Şekil 4.4. kurma yayı gergin duruma gelir ve kurma yayına bağlı sürgü kolu çekilmek ister. kapanır ve bina kapısının iç tarafına monte edilir. Kapının açılması için.2.4 :Kapı Otomatiği(Zincirsiz Yeni Nesil ve Zincirli Tip İç Yapısı) 4. Kapı otomatiği daima. mandal üzerindeki oyuğa girer ve kapı otomatiği tekrar kurularak yeniden çalışmaya hazır hale gelir. Sürgü kolu.5 :Zil ve Kapı Otomatiği Prensip Şekli 54 . Kapı otomatiği bobini enerjilenince(butona basıldığında) bobin mıknatıslanarak paletini çeker çekmez mandal tırnaktan kurtulur ve gergin durumdaki kurma yayı. Kapı açıldıktan sonra yerine getirme yayı yardımıyla sürgü kolu pimi. paletin çekilmesi ve mandalın tırnaktan kurtulması gerekir. sürgü kolu piminin mandal üzerindeki yerinden kurtulmasını sağlar.Şekil 4. küçük bir zincir yardımıyla kilit sürgüsüne. fakat sürgü kolu pimi ve palet üzerindeki tırnağa takılı bulunan mandal nedeni ile çekilemediği için sürgü kolu hareket edmez ve kapı açılmaz. Çalışma Prensibi Kapı otomatiği üzerinde (zincirli tip). kapı mesnedindeki duvara bağlanır. sürgü kolu. kurma kolu ise.

resmi dairelerde ise yönetici odasında bulunur. Kapıcı yada hizmetliyi çağırmak isteyen kişi. Elektromıknatıslara ayrı ayrı butonlar kumanda eder ve her elektromıknatıs tek bir zile seri bağlıdır. Numaratör kurma kolu yardımı ile düşen numarayı yerine kaldırdıktan sonra hizmeti yerine getirmek üzere gider. Çalışma Prensibi Numaratörler üç ve beş aboneli olarak yapılmaktadır. numaratör ekranına düşmesini sağlar. butonlar ise binalarda daire içinde.4. Günümüzde eskiden kalma tesisatlar haricinde kullanımı azdır.5. Yalnız.1.6 :Numaratör 55 . Zilin çalması ile çağırıldığını anlayan hizmetli. 4. elektromıknatısın önünde bir palet ve bu paletin üzerinde düşmeye hazır bekleyen bir numara bulunur.5. bu arada kendisi başkaları tarafından aranmışsa döndüğünde numaratöre bakarak bunu anlayabilir. işyerlerinde hizmetliyi çağırmak amacıyla kullanılmaktadır. Tanımı Günümüzde kullanım yeri çok azalmış olan numaratör tesisatı apartmanlarda kapıcıyı. Daha fazla aboneye ihtiyaç olduğunda üçlü veya beşli gruplar oluşturularak sayı arttırılabilinir.5. kapıcı veya hizmetli odasında. numaratöre bakarak kim tarafından çağrıldığını anlamış olur. Şekil 4. Numaratörlerde her abone için bir elektromıknatıs. numaratör butonuna basarak kapıcı odasındaki zili çalarken kendisine ait olan numaranında. Numaratör 4.2. Numaratör tesisatında numaratör. kullanılan yerler tam olarak bitmedikçe üretimi ve tesisatıda yapılacaktır.

çağırma butonuna basılır. Ayrıca görüntülü sistemde yaygınlaşmaktadır.7. tırnaktan kurtulur. bürolarda. Şekil 4.7 :Refkontak 4. okul gibi sessizliğin önemli olduğu yerlerde çağırma ve bildirim amaçlı olarak. kütüphane. Görevliyi çağırmak istendiği zaman.7. ışıklı çağırma (refkontak) tesisatları kullanılır. Diyafon 4. çağrıyı yapan kişinin odasının koridora bakan kısmının üstüne. imalathanelerde kullanılmaktadır. 56 . çağırma butonu kişinin hemen yanında bulunur. Role ve söndürme butonu çağrıyı yapan kişinin odasında. Merkeze bağlı şubelerin tamamı merkezle ayrı ayrı görüşebilirler. Diyafonlar geliştirilerek apartman zil tesisatları ile birlikte kullanılmaya başlanmıştır. 4.1.2. fakat palet tırnağa takılı bulunduğundan kontak açılmaz ve dolayısıyla lambalar yanmaya devam eder. Diyafonlar en çok çay ocakları.2. Diyafonda çağıran ve çağrılan kişiler birbirlerinin sesini duyduklarından. Bu durumda role bobinine enerji uygulanır ve akım geçerek karşısındaki paleti çeker. Böylece sinyal lambaları söner ve role tekrar ilk çalışma durumuna döner. 4. Görevli kişi bulunduğu yerdeki lambanın yandığını görünce koridora çıkar. konuşma butonuna basılarak gerekli ses mesajı şubeye ulaştırılır. okullarda.1. role. Oda içerisine girerek görevini yaptıktan sonra. Çalışma Prensibi Refkontak tesisatı. Butondan basınç kaldırıldığında bobin enerjisi kesilerek paleti bırakır.6. Refkontak 4. yine oda içerisinde bulunan söndürme butonuna basar. Tanımı Diyafon tesisatları günümüzde numaratör ve refkontak tesisatının kullanıldığı yerlerde alternatif olarak kullanılmaktadır. daha kolay iletişim kurulmakta ve zamandan tasarruf sağlanmaktadır. hastane. Çalışma Prensibi Diyafon tesisatlarında bir merkez ünitesi ve ona bağlı şube üniteleri bulunmaktadır. diğeri ise çağrılan görevlinin beklediği yere konulur.7. Sinyal lambalarından biri.6. Konuşulmak istenen şube ünitesinin anahtarı kapatıldıktan sonra. çağırma butonu. Palete bağlı kontak kapandığından refkontak lambaları yanar.6. söndürme butonu ve iki adet sinyal lambasından meydana gelmektedir. Tanımı Çocuk bakım evleri.4. Merkez ünitesinin üzerinde her üniteye ait bir buton bulunur. Hangi kapının üzerindeki lamba yanıyorsa o odadan çağrıldığını anlar ve odaya gider.

Şekil 4.9 :Apartman Diyafon Sistemi Prensip Şekli 57 .8 :Görüntülü ve Normal Diyafon Şubesi Şekil 4.

Buton çıkışından numaratör bobinine kabloyu bağlayınız. Emniyet ve güvenlik tedbirlerine uyarak. k. c. a. Numaratör bobininin diğer ucunu zil bobinine seri bağlayarak trafonun boşta kalan diğer ucuna takınız. trafo çıkış kablosunun birini takınız. .UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ IŞLEM BASAMAKLARI ÖNERİLER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!! NUMARATÖRÜ ÇALIŞTIRIN. ı. Uygun trafoyu seçiniz. f. Zayıf akım transformator primerine enerji kablosunu takınız. h. Butona. Devrenizi sökünüz. g. İŞLERİNİZİ VERİLEN SÜREDE YAPINIZ. Uygun numaratör ve zili seçiniz. Trafo çıkışına (sekonder)zayıf akım kablosunu takınız. o. . b. 58 . Uygun butonu seçiniz. l. EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ. d. Uygun iletkeni seçiniz. Numaratör ve zil enerjileniyorsa devreniz doğrudur. KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ. . Devrenizi son defa kontrol ediniz. e. Butona basınız. (trafo primerine 220 volt) m. . n. enerji veriniz.

B. Role E. Enerji üretmek B. Trafo nüvesi plastiktendir. Hepsi 3. Çağırma butonu C. Alıcıları korumak E.Aşağıdakilerden hangisi doğrudur. Çoklu butonlara…………………denir. A. işaretleyiniz. Alıcılara enerjiyi verip kesmek D. D. Söndürme butonu D. işaretleyiniz.Boşluğu doldurunuz.Trafo frekansı değiştirerek. gerilimi düşürür veya yükseltir. Trafo sargıları arasında elektriki bağlantı vardır.Aşağıdakilerden hangisi refkontak elemanlarından değildir.Butonların görevi nedir. A. Primer ve sekonder sargı.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. A. Enerji yükseltmek ve düşürmek C. Trafonun iki sargısı vardır. C. 59 . E. Sinyal lambası B. işaretleyiniz. Gergi kolu 4. Hepsi 2.

Sesli veya görüntülü haberleşme C. Hiçbiri 60 . Enerjiyi düşürme E. Kapıyı açma B. işaretleyiniz A. Enerjiyi kesme D.Diyafonun görevi nedir.5.

E 4.B DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.C 3. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız 61 .CEVAP ANAHTARI 1.Butoniyer 5.B 2.

Yapıları Bakımından Fiş Çeşitleri Normal fiş. aydınlatma ve priz devre elemanlarını seçebilecek ve bağlantılarını yapabileceksiniz. üretim veya satış yapan firmalardan. Kablonun orta ucu(canlı uç) anten jakının ortasındaki canlı uçla irtibatlandıktan sonra. topraklı fiş. yeni sistemde amerikan ve avrupa fişleri(bu fişler adaptör ile bizim prizlere dönüştürülmektedir) olmak üzere çeşitleri kullanılmaktadır. ARAŞTIRMA.1.1. Tanımı Fiş.4. AYDINLATMA VE PRİZ DEVRE ELEMANLARI 5.1.3.ÖĞRENME FAALİYETİ-5 ÖĞRENME FAALİYETİ-5 AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda. 5. aydınlatma yöntemlerini ve priz devrelerini inceleyiniz. kablonun hasır örgülü kısmıda anten jakının şasesi ile irtibatlandırılarak bağlanır. Televizyonların anten tesisatları ile TV cihazı. üç fazlı fiş. koaksiyel kablo ve anten jakı aracılığı ile irtibatlandırılır. bir aygıt veya uzatma kablosundaki iletkenleri.1.2. Jaklar Tanımı ve Çeşitleri Antenden gelen(TV) yüksek frekanslı sinyali yabancı dış sinyallerden korumak için. 62 . uygun atölye ortamında.1. telefon fişi. 5. koaksiyel kablo kullanma mecburiyeti vardır. Fişler 5. dişi fiş olmak üzere çeşitleri bulunmaktadır. değişik firmaların aydınlatma ve priz devre eleman katologlarını.1. internetten araştırarak rapor hazırlayınız. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan. 5. Elektronik cihazların bir birine bağlanmasında ve osilaskop gibi cihazların sinyal girişlerinde kullanılan BNJ jakını bağlarken de benzer yöntem kullanılır.1. 5. standartlara ve iç tesisat yönetmeliğine uygun olarak.1.1. prizdeki kontaklar aracılığı ile elektrik tesisi iletkenlerine birleştirmeyi veya bunlardan ayırmayı sağlayan bir araçtır. Enerji Alış Şekillerine Göre Fiş Çeşitleri Erkek fiş.

2.2. Panotip. Fırın Fişleri Şekil 5. Tanımı Elektrik cihazlarına. 63 .1.2 :Topraklı ve Normal. bir elektrik devresinden fiş aracılığı ile doğrudan veya uzatma kablosu ile enerji alınması için kullanılan araçtır.1 :Topraklı ve Normal Erkek Fişler Şekil 5. Prizler 5.4 :Telefon ve Çoğaltıcı Fişler 5.3 : Üç Fazlı Pano Tipi ve Yassı Fişler Şekil 5.Şekil 5.

uydu tv prizi olmak üzere çeşitleri vardır. duyun dip kontak kısmına bağlanır.3.5.2. Topraklı Prizler(Sıva Altı) Şekil 5. Tanımı Duy.2. 64 . Duylar 5.1. ups.3. data.2.3. Şekil 5. 5. seyyar grup prizi olmak üzere çeşitleri vardır. vidalanmak veya takmak suretiyle elektrik tesisine bağlanmasını sağlayan araçtır. Yapılışlarına Göre Duy Çeşitleri Süngülü ve vidalı duy olmak üzere çeşitleri vardır. sıva üstü.5 :Telefon. Kullanım Yerlerine Göre Priz Çeşitleri Sıva altı.3. Tv. elektrik lambasının. İletken kısımları genellikle pirinçten yapılır ve anahtardan gelen iletken. Yapım Gereçlerine Göre Duy Çeşitleri Porselen ve bakalitten yapılmış çeşitleri bulunmaktadır. 5. topraklı.2. Ayrıca bronz ve kauçuktanda yapılmaktadır.3. 5. müzik yayın. üç fazlı.7 :Grup(Seyyar) ve 3 Fazlı Yassı Prizler 5. telefon. Yapıları Bakımından Priz Çeşitleri Normal.6 :Antigron ve Sıva Üstü Prizler Şekil 5.3. etanş (Antigron).

Bu işlem.4.4.5.4. fluoresant lamba. kapalı bir ortamda ve özel seçilmiş gazların içinde yapılmalıdır.3. önemli teknolojik aşamalardan geçmektedir.4. minyon duy.3. tavan duy. Soketler Özellikle fluresant armatürlerde kullanılır. kısa zamanda iletkenin kopmasıyla neticelenir. Bu işlemler sonucunda boyu 2 metreye.1. Flamanın yapılışı çok basit olmayıp. Ancak bu işlem açık havada yapıldığında. Tungsten metalinin ergime derecesi yüksektir. civa buharlı. metal buharlı. halojen. elektrik akımı bir iletken üzerinden geçince. iletkenin cinsine bağlı olarak değişen bir ısı ve daha fazla akım geçirilirse. Uzun(düz) fluoresant ve simit fluoresant lamba soketleri bulunmaktadır. sodyum buharlı.9 : Fluoresant Soketi 5. 220 volt 15 wattlık lambanın flaman kalınlığı 15 mikron uzunluğu ise 30 cm dir. bahçe duy. iletken akkor hale geleceğinden ısı ile birlikte ışıkta saçmaya başlar. braçol duy olmak üzere çeşitleri vardır. Bunlardan ençok kullanılan akkor Flamanlı ampülü incelersek. bu derecede eritelemediğinden sıkıştırılarak ve ezilerek işlenmektedir.3. donanma duy. 5. normal duy.6. Akkor Flamanlı lambaların kızaran teli tungsten(volfram)metalinden yapılmıştır.2. ışık elde etmek için. çapı 1 mm’ye getirilen tungsten metali yapılan çok ince işçilik ve teknoloji ile boyu uzatılmış çapı da inceltilmiştir. lamba denilmektedir. led lambalar olmak üzere çeşitleri vardır.8 :Çeşitli Duy Çeşitleri 5. Kullanım Yerlerine Göre Duy Çeşitleri Asma duy. Büyüklüklerine Göre Duy Çeşitleri Minyonet duy. Lamba Çeşitleri Akkor flamanlı. Tanımı Elektrik enerjisini ışık enerjisine çeviren gereçlere kısaca. Şekil 5. 65 . golyat duy olmak üzere çeşitleri vardır. 5.5. Lambalar 5. neon lambalar. Şekil 5.

5. dış aydınlatma armatürleri(yol vb. Armatürler 5. Armatürler değişik harflerle isimlendirilerek standartlaştırılmıştır.1. dekoratif iç aydınlatma armatürleri. Armatür Çeşitleri Günümüzde çok çeşitli ve güzel görünümlü armatürler yapılmaktadır. lambaların bir veya birden çoğunu bünyesinde taşıyan onlara dekoratif bir görünüm veren ve bazen de olumsuz dış etkilerden koruyan aydınlatma araçlarıdır.5. ). etanş armatürler. kamuflaj yapılmakta. ışığın göze vereceği zarar ortadan kaldırılmaktadır. Bunlarla lambanın ürettiği ışık istenilen yere odaklanabildiği gibi.Şekil 5.5.10 :Lamba Çeşitleri Şekil 5. 66 .11 : Değişik Lamba Çeşitleri 5. Çeşitleri olarak ençok kullanılanları. Tanımı Armatürler. atölye aydınlatma armatürleri.5. fluoresant armatür. bina acil çıkış gösteren armatürler bulunmaktadır. bahçe aydınlatma armatürleri.2.

12 :Dekoratif İç Aydınlatma Armatürleri Şekil 5.Şekil 5.13 :İç Aydınlatma Armatür Çeşitleri 67 .

Şekil 5.14 :Dış Aydınlatma Armatürleri Şekil 5.16 :Bina Acil Çıkış ve Atölye Armatürleri Şekil 5. 15 :Bahçe Aydınlatma Armatürleri Şekil 5.17 :Fiber Optikle Aydınlatma Sistemi 68 .

metal kısımları ise nikel kaplı pirinçten yapılmıştır.20 :Arapuar Anahtar ve Pano Tipi Anahtar Şekil 5.sıva altı.6. Aydınlatma ve Kontrol Elemanları 5. Tanımı Elektrik devrelerinde el ile kumanda edilmek suretiyle enerjiyi ani olarak açma ve kapama görevi yapan devre elemanıdır.6.2.5.sert plastik ve porselenden. komitatör.vaviyen. 5. etanş (Antigron) anahtar olarak yapılırlar. Anahtar Çeşitleri Elektrik tesisatının şekline göre. Yalıtkan kısımları bakalit. Vaviyen Anahtar Arka Görünüşü 69 . Kullanıldıkları devreye göre ise çeşitleri.dimmer(ayarlı)anahtarlar bulunmaktadır.21 :Komitatör. adi(tek kutuplu).Komitatör Anahtar ve Lihtbuton Şekil 5.1.1.1.18 : Sıva Altı.6. sıva üstü. Şekil 5.19 :Sıva Üstü(Antigron) Anahtarlar Şekil 5. Dimmer. Anahtarlar 5.1.6.

4. Merdiven Otomatiği Çok katlı binalarda merdiven boşluğunun aydınlatılmasında kullanılan ve zaman ayarlı elektronik bir cihazdır. Darbe Akımlı Role(İmpuls Role) Darbe akımlı role tesisatı bir veya birden çok lamba veya lamba grubunu ikiden çok yerden yakıp söndürmeye yararlar.23 : Zaman saati 5. Şekil 5.buton(liht) aracılığı ile kendisine ulaşan akımın her gelişinde(darbesinde)bulunduğu konumu değiştirme özelliğine sahiptir 5.6.5.22 :Merdiven otomatiği 5. Sensörler Bir yere girildiğinde üzerlerindeki algılayıcılar vasıtasıyla lambaların yakılması ve söndürülmesinde kullanılır.6. 70 .3.6. Zaman Saati İstenen zaman aralığında lambaların yakılıp söndürülmesi işlemini yapar. Darbe akımlı role. Yeni binalarda merdiven otomatiğine alternatif olarak kullanılabilmektedir.2. Mekanik ve dijital olarak yapılmaktadırlar.6. Şekil 5.5. Çeşitli firmaların ürettikleri merdiven otomatiklerinin bağlantısı değişiklik göstermekle birlikte bağlantı şemaları klemens kapağı içerisinde verilmiştir.

g-Yaptığınız işi son kez control ediniz. Tv Anten Uzatma Kablosu Yap Asma Duy Kablosunu Tak a-Uygun anten jakını seçiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. A-Topraklı fiş B-3 fazlı fiş C-Normal fiş D-Vaviyen fiş E-Erkek fiş 71 .. ucunu açınız. d-Duy klemensine uygun bir şekilde kabloyu takınız. c-Anten kablosunu 3 metre kesiniz. e-Anten kablosunun bir ucunu dişi jaka takınız.(dişi ve erkek) b-Uygun tv anten kablosunu seçiniz. k-Grup priz kapağını kapatınız. f-Kabloyu fişe takınız. KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ. e-Fişi açınız. a-Uygun asma duy ve kabloyu seçiniz. topraklı fiş ve prizi(3’lü grup priz seçiniz. h-Seyyar grup priz kapağını açınız ı-Kabloyu grup priz klemenslerine takınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ IŞLEM BASAMAKLARI Toprakli Fiş ve Prizli Uzatma Kablosu Yap ÖNERİLER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!! a-3x1. Şekil 5. e-Duy kapağını kapatınız.. b-Kabloyu 3 metre kesiniz. l-Yaptığınız işi sonkez kontrol ediniz.işaretleyiniz. b-Kabloyu 30 cm. EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ.5 kabloyu seçiniz. d-Anten kablo iki ucunuda uygun bir şekilde açınız. kesip.24c-Uygun :Sensörlerle Aydınlatmanın Kontrolü d-Kablonun iki ucunu açınız. f-Anten kablosunun diğer ucunu erkek jaka takınız. g-Fişin kapağını kapatınız.Aşağıdakilerden hangisi fiş çeşitlerinden değildir. c-Duy arka kapağını çıkartınız.

A-Minyonet B-Golyat C-Minyon D-Normal E-Jak 4.2..Aşağıdakilerden hangisi priz çeşitlerinden değildir. A-Sıva altı priz B-Sıva üstü priz C-Topraklı priz D-Komitatör priz E-3 fazlı priz 3.Aşağıdakilerden hangisi aydınlatma kontrol elemanı değildir. A-Vaviyen anahtar B-Komitatör anahtar C-Adi anahtar D-Darbe akımlı role E-Priz 72 . 5. Çok katlı binalarda merdiven boşluğunun aydınlatılmasında kullanılan cihaza………… ….işaretleyiniz.Aşağıdakilerden hangisi büyüklüklerine göre duy çeşitlerinden değildir.Boşluğu doldurunuz.denir.işaretleyiniz.

D 2.E 4. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız 73 .E DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.CEVAP ANAHTARI 1.D 3.Merdiven Otomatiği 5.

internetten araştırarak rapor hazırlayınız. güvenli ve kesintisiz bir şekilde dağıtım tablosu aracılığı ile sağlanmaktadır. Yapıldıkları Malzemeye Göre Dağıtım Tabloları Saç tablolar. dağıtım tablolarını ve içindeki montajlı malzemeleri inceleyiniz.)tabloları. Dağıtım Tabloları 6.3. kumanda devreleri tabloları.2.1. değişik firmaların tablo ve montaj malzemelerinin katologlarını. şantiye tabloları olmak üzere çeşitleri vardır.1 :Polyester ve Saç Tablolar 6. Dağıtım tabloları. Arkadaşlarınızla tartışarak raporunuzu sununuz.1. kuvvet dağıtım tabloları.). 6. topraklamalar yönetmeliğine uygun olarak . Şekil 6. standartlara ve iç tesisat. 74 .1. bağlı oldukları tesisata enerji dağıtırken. ARAŞTIRMA Çevrenizde bulunan.fiber ve polyester vb. DAĞITIM TABLOLARI VE MALZEMELERİ 6. yalıtkan malzemeli tablolar(sert plastik.ÖĞRENME FAALİYETİ-6 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-6 Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda. pnomatik kontrol vb. kontrol devreleri(Plc.1.dağıtım tabloları ve malzemelerini seçebilecek ve bağlantılarını yapabileceksiniz. 6.pertinaks. tesisatın ve tesisatı kullanan kişilerin güvenliklerini sağlayıcı koruma elemanlarını da üzerinde bulundururlar. üretim veya satış yapan firmalardan. Tanımı Bina içindeki tesisatın enerjisi kolay. uygun atölye ortamında.etanş tablolar olmak üzere çeşitleri vardır.1.Kullanım Yerlerine Göre Dağıtım Tabloları Aydınlatma tabloları.

Korudukları alıcıların akımlarına uygun olarak seçilmelidir. bunları kullanan insanları.2. otomatik sigortalar. cam sigortalar. direnç sigortalar. Sigortalar 6. sofit(oto sigortası)sigortalar olmak üzere çeşitleri vardır.Şekil 6. kullanıldıkları işletmeleri de olabilecek kazalara karşı korumak amacıyla kullanılan koruyucu devre elemanıdır. kısa devre akımlarına. NH (bıçaklı) sigortalar.2. 6.2 :Sigorta.2.2. Sigorta Çeşitleri Buşonlu sigortalar. Döşeme Üstü Priz ve Kombinasyon Priz Tabloları(Kutuları) Şekil 6.3 :Örnek Montaj Yapılmış Bir Dağıtım Tablosu 6. 75 .1. fişli sigortalar. Tanımı Besleme hatlarını ve bağlı bulunduğu alıcıları aşırı yüklere. yüksek gerilim sigortaları.

1.Şekil 6.içinden geçecek şekilde bağlandığından. Şekil 6.bir fazlı devreler için faz ile nötr.4 :Cam ve Fişli Sigorta Şekil 6. herhangi bir tesisatın hattından gelen ve dönen akımların toplamının sıfır olması esasına göre çalışırlar. Kaçak Akım Koruma Roleleri 6. Çalışma Prensibi Kaçak akım koruma anahtarları.3.Belirttiğimiz gibi gelen ve giden akımlar birbirine eşit ise bileşke alan sıfır olacağından.3. Burada tesisatın bir veya üç fazlı olması sonucu değiştirmez. ancak zararları bakımından hiçde küçümsenmeyecek kaçak akımları fark edrek devreyi açan anahtarlara kaçak akım koruma anahtarları(diferansiyel koruma cihazı) denilmektedir.5 :Buşonlu Sigortaİç Yapısı ve NH Sigortalar 6.Ancak tesisatın herhangi 76 .6 :İnsanın elektriğe çarpılması 6. Tanımı Elektrik tesisatında küçük görülen. Normal bir tesisatta gelen akımların meydana getirdiği manyetik alanla giden akımların meydana getirdiği manyetik alan birbirine eşit ve zıttır.tesisata gelen ve giden akımların bileşkesinden etkilenmektedir. Kaçak akım koruma anahtarının akım bobini.3.cihazın akım bobinine etki eden alan bulunmayacaktır.2.

8 :Role çeşitleri ve montaj soketi 6.bu pul bobin akımı kesildikten sonra artık mıknatısiyet nedeniyle paletin demir nüveye yapışık kalmasını önler. Bobinine enerji verildiğinde bobin nüvesi elektromıknatıs özelliği kazanır ve nüve paleti çeker.solid state roleler olmak üzere çeşitleri vardır.Bu bakır halka konmazsa alaternatif alan nedeniyle palet titreşim yapar.kaçak akım koruma anahtarının açma sınırına(30 mA) ulaştığında devreyi otomatik olarak kesmektedir(Faz ve nötrü beraber)300 mA’de devreyi açanlar yangın koruma anahtarı olarak isimlendirilir.Demir nüvenin ön yüzünde açılan oyuğa bakırdan yapılmış bir halka geçirilir.4.Bu emk.7 :Kaçak akım rolesi çalışma prensibi 6.1.4.1. Elektromıknatıs.5. Kontaktörler 6. Tanımı 77 .5.Bobini alternatif akıma bağlanacak rolelerin demir nüveleri saç paketinden yapılır. Şekil 6.4.Bobin doğru akıma bağlanacaksa demir nüve bir parçadan yapılır. Tanımı ve Çalışma Prensibi Elektrik devrelerini açıp kapamaya yarayan ve bir tahrik sistemi ile uzaktan kumanda edilebilen küçük güçlü elektromanyetik anahtarlara role denir.2. palete bağlı kontaklarda konum değiştirir.Kaçak akım koruma anahtarı evde ve işyerinde tesisatın girişine.Kontaklar açılıp kapanır ve role gürültülü çalışır.Demir nüvenin ön yüzüne plastikten yapılmış bir pul konur. Çeşitleri Elektromanyetik.bir yerinden küçük bir kaçak(hata akımı)akım varsa. yangın koruma anahtarları ise ana kolon hattına bağlanmalıdır. Role bobinleri hem doğru hemde alternatif akımda çalışırlar. reed(dil). palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır. Roleler 6. Şekil 6.gelen akım giden akıma eşit olmayacağından cihazın akım bobini üzerinde fark alanı(bileşke alan)meydana gelerek bir emk indükler. yani açık kontaklar açılır kapalı kontaklar açılır. 6.

kollu (üzengili).Bobini alternatif akıma bağlanacak olan kontaktörlerin E şeklindeki demir nüveleri. Demir nüvenin dış bacaklarına plastikten yapılmış iki pul konur.sıfır olduğunda da palet bırakılır. Genellikle elle kumandalı olmakla birlikte otomatik olarak ta devreyi açabilirler. 6.Frekansı 50 olan bir şebeke de bu manyetik alan saniyede 100 kere sıfır olur. Oluşan bu manyetik alanla palet sürekli çekili kalır.Bir trafonun sekonder sargısı gibi çalışan bu bakır halkaların her birinde gerilim indüklenir.9 :Çeşitli selenoidler 6.kontaktör çok gürültülü olarak çalışır. Çeşitleri Kullanıldıkları yerlere göre.7. 78 .1.7. Şalterler 6. Selenoidler Üzerindeki bobine enerji verilince kullanıldığı yere göre sıvı ve hava geçişini kontrol etmeye yarayan elektromekanik vanadır.6.Halkalar kısa devre edilmiş olduklarından. buton tipi. 6.Böylece manyetik devrenin demir kayıpları en küçük değere indirilmiş olur.7.5. nihayet(sınır) şalteri olmak üzere çeşitleri vardır.kontaklar açılır ve kapanır. Alıcıların rahatça çalışabilecekleri akım sınırları içinde seçilmelidirler. Rolelerde olduğu gibi Kontaktörler de elektromıknatıs. otomatik manyetik.Manyetik alan maksimum olduğunda palet çekilir.2.2.Büyük güçteki elektromanyetik anahtarlara kontaktör adı verilir. Tanımı Enerjinin açılıp kapatılması için kullanıldığı devrenin başına konur. Şekil 6.100 kerede maksimum değere ulaşır. palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Çalışma Prensibi Kontaktör bobinleride doğru veya alternatif akımla çalışırlar. Tek hareketle devre akımını ani olarak keserler.Bir kontaktör bobini alternatif gerilime bağlanırsa bu bobin alternatif manyetik alan oluşturur.Bu nedenle palet titreşir.Bu sakıncayı gidermek için demir nüvenin dış bacaklarının ön yüzlerinde açılan oyuklara kalın bakır halkalar takılır. Eğer bobin doğru akımla çalışacaksa E şeklindeki demir nüve yumuşak demirden ve bir parça olarak yapılır.silisli saçların paketlenmesiyle yapılır. Her iki akımla çalışacak kontaktörlerin demir nüveleri genellikle E şeklinde yapılırlar. termik manyetik.indüksiyon gerilimi halkalardan akım dolaştırır ve halkalar ek bir manyetik alan oluşturur.bu pullar bobin akımı kesildikten sonra kalan artık mıknatısiyet nedeniyle paletin demir nüveye yapışık kalmasını önlerler. pako(paket). 6.

10 :Paket Şalterler(Pako) 79 .Şekil 6.

c-Kaçak akım rolesini kutuya montajını yapınız. b-Uygun montaj için dağıtım kutusunu seçiniz. e-Kaçak akım rolesinden alıcıya olan kablo bağlantısını yapınız.EMNİYET ve GÜVENLİK TEDBİRLERİNE UYUNUZ.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ IŞLEM BASAMAKLARI ÖNERILER İş güvenliği tedbirlerine uyunuz!!!Elektrikle şaka olmaz Kaçak Akim Rolesini Devreye Bagla.kontaktörü çalıştırınız. a-Uygun kontaktörü seçiniz. b-Kontaktör bobin uçlarını tespit ediniz. Kontaktörü Enerji Vererek Çaliştir. d-Bobin çalışma gerilimine uygun enerji vererek. a-Uygun akım değerinde kaçak akım rolesini seçiniz. 80 . c-Uygun kabloyu bobin uçlarına bağlayınız. İŞLERİNİZİ VERİLEN SÜREDE YAPINIZ. d-Kaçak akım rolesi giriş kablo bağlantılarını yapınız. f-Devreye enerji vererek test ediniz. KESİCİ ALETLERLERİ KULLANIRKEN DİKKAT EDİNİZ.

işaretleyiniz.denir. A-Buşonlu B-NH(bıçaklı) C-Cam D-Role E-Fişli 2. 81 . A-Elektromıknatıs B-Buşon C-Palet D-Kontaklar E-Bakır halka.Aşağıdakilerden hangisi kontaktör bölümlerinden değildir.işaretleyiniz.Aşağıdakilerden hangisi sigorta çeşitlerinden değildir. Küçük güçlü elektromanyetik anahtarlara …………. A-Saç B-Presbant C-Polyester D-Fiber E-Sert plastik 5.Aşağıdaki boşluğu doldurunuz.işaretleyiniz. 4.Boşluğu doldurunuz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. 3.Aşağıdakilerden hangisi yapıldıkları malzemeye göre tablo çeşitinden değildir. Herhangi bir tesisatın hattından gelen ve dönen akımların toplamının sıfır olması esasına gore çalışan cihaza………………. denir.

D 2.Role DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.B 4.CEVAP ANAHTARI 1.B 5. Yanlış cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız 82 .Kaçak Akim Rolesi 3.

………….. Başarı kriterinin altında olduğunuz faaliyeti tekrarlayınız. DEĞERLENDİRME Malzeme seçimi Soyadı: İŞE BAŞLAMA Tarih: …/.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ TALİ DAĞITIM(KAT TABLOSU)MONTAJI YAPMA Kullanılacak malzemeler 1-Sıva üstü kat tablosu 2-Anahtarlı otomatik sigorta (3 adet) 3-Kapı zili 4-Zil trafosu 5-Kaçak akım rolesi 6-Klemens 7-Elektrik sayacı 8-Kablo YAPILACAK FAALİYET Tabloya./… … Emniyet ve güvenlik tedbirleri ÖĞRENCİNİ N Sınıfı …………. Numarası ……. Adı: DEĞERLENDİRME Yaptığınız uygulamayı değerlendirme kriterlerine uygun olarak değerlendiriniz. İŞİ BİTİRME Zaman Yaz.. sayaç. Saati Saati …………..kaçak akım rolesini standart ve yönetmeliklere uygun montajını yapacak ve sayaç giriş çıkış kablo bağlantılarını yaparak alıcıyı çalıştıracaksınız. 20 25 15 15 10 15 Montaj yapma Tarih: …. anahtarlı otomatik sigorta.zil ve trafosu.../…/…..Gerekli devre bağlantısını araştırıp çizerek işinizi yapınız. NOT: Bu uygulama ile yeterliğinizi pekiştiriniz 83 ... Temizlik ve Düzen Verilen zaman Kullanılan zaman NOT Rak. Bağlantıları yapma ………………. ……………….

Bu değerlendirme sonucuna göre bir sonraki faaliyeti uygulamaya geçebilirsiniz. faaliyetleri ve araştırma çalışmaları sonunda kazandığınız bilgilerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi için öğretmeniniz size ölçme aracı uygulayacaktır.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Temel elektrik malzemeleri bağlantıları modülü. 84 .

HÜRER Ali. Hayati DURMUŞ.www. İSTANBUL 85 .NAYMAN Muhsin.tr 8. ANKARA 13.tr 2.YILMAZ Ünsal.vikoelektrik. 2000 11.com.else.com.serelelektrik.Elektrik Tesisat Projesi Meslek Resmi. Atölye 1.com 6.Teknik Eğitim Fakültesi Matbaasi.unal kardes.com.www.yavaselektrik. Deşarj Lambalar Ve Tesisatlari.Tuzla teknik lise JICA(japon uluslararası işbirliği kuruluşu).serelelektrik.tr 4. 2002 12.com. ANKARA.KAYNAKLAR KAYNAKLAR 1.www.tr 3.com.com 5.www. Elektrik Tesisat Bilgisi. Atelye 1. ANKARA. ANKARA. G.federal.GÖRKEM Abdullah.com.www.kaleporselen. 2002 10.tr 7.www.www.www.Ü.tr 9.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful