T.C.

BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 108

BAŞBAKANLIK OSMANLI ARŞİVİ REHBERİ

İstanbul - 2010

Proje Yöneticisi Doç. Dr. Yusuf SARINAY

Proje Sorumluları Doç. Dr. Mustafa BUDAK Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcısı Dr. Önder BAYIR Osmanlı Arşivi Daire Başkanı Dr. Ahmet Zeki İZGÖER Yayın İşleri Koordinatörü

Hazırlayanlar

Yusuf İhsan GENÇ Dr. Mustafa KÜÇÜK Dr. Raşit GÜNDOĞDU Sinan SATAR İbrahim KARACA Hacı Osman YILDIRIM Nazım YILMAZ
Mizanpaj

Vahdettin ATİK
Baskıya Hazırlama

Murat ŞENER - Salih DUTOĞLU
Baskı Başbakanlık Basımevi Üçüncü Baskı

ISBN: 978-975-19-4805-2

BAŞBAKANLIK OSMANLI ARŞİVİ REHBERİ

Ö N S Ö Z

Her millet tarihî bir mirasın sahibidir. Bu tarihî mirasın çok önemli bir bölümünü arşivler, kütüphaneler ve eski eserler gibi kültür varlıkları teşkil eder. Millet olabilme ve kalabilmede bu tür kültür varlıklarının büyük yeri ve önemi vardır. Arşivler, devletin ve fertlerin haklarını ve milletlerarası münasebetleri belgeleyip korurlar. Bir konuyu aydınlatmaya ve tespite yararlar. Bu arada ait olduğu devrin örf ve âdetlerini, sosyal yapısını, karşılaştıkları problemleri ve bunlar arasındaki münasebetleri ortaya koyarlar. Bir başka ifadeyle, arşivlerde muhafaza edilen belgeler, ait oldukları milletlerin geçmişini yansıtan en canlı şahitlerdir. Türkiye, arşiv malzemesi bakımından çok büyük zenginliğe sahiptir. Osmanlı Devleti'nden devralınan büyük miras, bugün Türkiye'yi dünyanın en zengin arşiv potansiyeline sahip sayılı ülkelerden birisi durumuna getirmiştir. Osmanlı'nın hükümran olduğu topraklar üzerinde, başta Türkiye Cumhuriyeti olmak üzere, hâlen kırka yakın bağımsız ülke yer almaktadır. Bu ülkelerin Osmanlı dönemlerindeki tarihlerinin en zengin kaynağı Osmanlı Arşivleri'dir. Orta ve Yakın Doğu, Balkan ve Akdeniz ülkeleri içerisinde kudretli ve kuvvetli devlet olabilme vasfını uzun süre devam ettiren Osmanlı Devleti'nde arşiv fikri çok eskilere kadar uzanmaktadır. Arşivin, bir milletin tarih ve kültür hazinesi olduğunu idrak eden ecdadımız, bunun içindir ki kurduğu arşiv teşkilatına "Hazine-i Evrak" adını vermiştir.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Osmanlı Devleti'nin merkez teşkilatını meydana getiren Divan-ı Hümâyûn, Bâb-ı Defterî ve Bâb-ı Âsafî / Bâb-ı Âlî'ye ve bunların çeşitli daire ve kalemlerine ait sicil, defter ve vesikaları, yani Osmanlı Devleti'nden intikal eden en zengin ve çeşitli arşiv malzemesini ihtiva etmesi sebebiyle Osmanlı Devleti'nin ana arşivi hüviyetini taşımaktadır. *** Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde, yerli ve yabancı araştırıcıların istifadesine sunulan çok çeşitli ve değerli arşiv malzemesi vardır. Buna karşılık, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ni bütünüyle tanıtan Türkçe yayın fazla değildir. Hele yabancı dillerde, sınırlı sayıda makalenin dışında, bu tür neşriyata rastlamak mümkün değildir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi hakkında bugüne kadar birkaç tane rehber yayınlanmıştır. Bunlardan ilki, Midhat Sertoğlu'nun 1955 yılında yayınlanan Muhteva Bakımından Başvekâlet Arşivi adlı eseridir. Bu eser, araştırmacıların kendi ihtisas dallarına göre arşivdeki malzemeden ne şekilde yararlanabileceklerini tespit gayesiyle hazırlanmıştır. Söz konusu rehber, yaklaşık yirmi beş yıl süreyle, Osmanlı Arşivi araştırmaları için bir el kitabı hüviyetini taşımıştır. Bahse konu rehberlerin ikincisi, Atillâ Çetin'in hazırlamış olduğu ve 1979 yılında neşredilen Başbakanlık Arşivi Kılavuzu adlı kitaptır. Bu eserde, Osmanlı Arşivi'nin ihtiva ettiği malzeme, tasnifler, araştırmaya açık bölümler ve devam etmekte olan tasnif çalışmaları tanıtılmıştır. Eser, bu özelliğiyle yukarıda zikredilen birinci çalışmayı tamamlar mahiyettedir. Üçüncü rehber, Türkiye Cumhuriyeti'nin de üyesi bulunduğu İslâm Konferansı Teşkilatı'na bağlı İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) tarafından Osmanlı Arşivi'nden yararlanacak üye ülkelerin araştırıcıları için İsmet Binark ve Necati Aktaş'a hazırlattırılmıştır. Eser, Arapça olarak El-Arşifü'l-Osmânî adıyla 1986'da Amman'da yayınlanVI

mıştır. Bu eserde, arşivdeki malzemeler, tasnifler ve araştırmaya açık olan fonlar, Osmanlı Devleti merkez teşkilatı tarihi ile birlikte düşünülerek sistematik bir şekilde tanıtılmış; araştırmacıların arşiv malzemesine en kolay yoldan ulaşabilmeleri anlayışı ön planda tutulmuştur. Yerli ve yabancı araştırmacılar için "başvuru" eseri olma özelliğini taşıyan bu rehberler, ilerleyen zaman içinde, yeni tasnif çalışmalarını yansıtamadıklarından ötürü ihtiyaca cevap verememişlerdir. 1987 yılında Osmanlı Arşivi'ne yeni personel alımıyla hızlandırılan tasnif çalışmaları sonucunda hazırlanan kataloglar, yeni bir rehberin yayınlanması mecburiyetini tekrar ortaya çıkarmıştır. Bu gayeyle Genel Müdürlüğümüz tarafından Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi adlı eser hazırlanarak 1992 yılında yayınlanmıştır. Çok kısa zamanda bu eserin mevcudunun tükenmesi ve geçen süre içerisinde pek çok fonun tasnifinin tamamlanarak araştırmaya açılması, mevcut rehberin yeni bir baskısının yapılmasını zorunlu hâle getirmiştir. 2000 yılında genişletilmiş ikinci baskı da çıkmış, fakat daha bu baskının mevcudu bitmeden yeni fonlar araştırmaya açılarak birçok katalog araştırıcının istifadesine sunulmuştur. İşte üçüncü baskı olarak hazırlanan elinizdeki bu rehber, yerli ve yabancı araştırıcılara Osmanlı Arşivi'ni tanıtmak, araştırmaya açık fonlar hakkında bilgiler vermek, hâlen sürdürülmekte olan tasnif çalışmalarına ait en yeni bilgileri araştırıcılara sunabilmek maksadıyla hazırlanmıştır. *** Osmanlı Arşivi Rehberi Önsöz, Giriş, Dört Bölüm, Ekler, Bibliyografya ve İndeks'ten meydana gelmektedir. Giriş kısmında Osmanlı Devleti'nde arşivcilik fikri, evrakın muhafazasına gösterilen titizlik, Osmanlı Arşivleri'nin tarihî seyri ve Hazine-i Evrak'ta bugüne kadar yapılan tasnif çalışmaları hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Birinci Bölüm'de Divan-ı Hümâyûn, Bâb-ı Âsafî, Defterhâne-i Âmire, Bâb-ı Defterî, Bâb-ı Âlî, Yıldız Sarayı defterleri ile nezâretler,
VII

vilâyet ve müfettişlikler (taşra arşivleri), Meclis-i Vâlâ ve Meclis-i Âlî-i Tanzimat gibi büyük dairelere ait "defterler" ve diğer "defter serileri" anlatılmıştır. Aynı isimdeki defter ve belge serileri için gerekli açıklayıcı genel bilgiler, daha çok defterler bölümünde verilmeye gayret edilmiştir. İkinci Bölüm'de Divan-ı Hümâyûn, Bâb-ı Âsafî, Defterhâne-i Âmire, Bâb-ı Defterî, Bâb-ı Âlî, Yıldız Sarayı belgeleri ile nezâretler, vilayet ve müfettişlikler (taşra arşivleri), büyük dairelere ait "belgeler", Ali Emirî Tasnifi ve İbnülemin Tasnifi gibi diğer "belge serileri" ile ilgili bilgiler verilmiştir. Üçüncü Bölüm'de harita, plan, proje, kroki, albüm ve fotoğraf koleksiyonları; Ali Fuat Türkgeldi, Cavit Baysun ve diğer şahıslardan intikal eden arşiv malzemeleri, yurt içi ve yurt dışı arşiv merkezlerine ait arşiv malzemesi, kataloglar ve yeni uygulamaya konulan Otomasyon Sistemi hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü Bölüm'de Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nün idarî yapısı, arşiv hizmetleri ile ilgili kanunlar, araştırmacılar için gerekli ön bilgiler ve Devlet Arşivleri'nde araştırma yapacak olanların tabi olacakları esaslar yer almaktadır. Ekler kısmında, araştırmacıların çalışmalarına yardımcı olmak için "padişahların saltanat yılları ve dönemlerinde görev almış sadrıazamlar" ile "Kanunî Sultan Süleyman'dan XIX. yüzyıla kadar onar yıllık, XIX. yüzyıldan Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar ise her yıla göre düzenlenmiş Hicrî, Miladî ve Rumî takvimlerle ilgili tablolar" ve ayrıca günümüzde "Osmanlı Arşivi'nde kullanılan kodlar ve açılımları" tamamlayıcı bilgiler olarak verilmiştir. Araştırmacıların defter ve belge serilerine daha kolay ulaşabilmeleri için İndeks'in analitik olmasına özen gösterilmiştir. Araştırmacıların bir konu, defter veya belge serisi aramaları durumunda, "İçindekiler"den çok "İndeks" bölümünü kullanmaları kendilerine daha büyük kolaylık sağlayacaktır. Defter serilerinin tamamının tablo olarak açılımını vermek mümkün
VIII

olmadığından, araştırmacıların, açık olarak tablosu verilmeyen defter kataloglarını taramaları gerekmektedir. Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı'nda 2002 yılından itibaren Otomasyon Sistemi'ne geçilmiştir. Daha önce bilgisayar ortamında yazılan katalogların tamamı Otomasyon Sistemi'ne aktarılarak Osmanlı Arşivi ve Cumhuriyet Arşivi araştırma salonları ile birlikte internet ortamında araştırıcıların hizmetine sunulmuştur. Bunun yanında defter serilerinin büyük bir kısmının görüntüleri dijital ortama aktarılmıştır. Söz konusu görüntüler, ilgili katalogları ile eşleştirilerek araştırmaya açılmıştır. Gelecekte bütün belge ve defter serilerinin görüntüleri, özet bilgileri ile birlikte bilgisayar ortamında araştırmaya açılacaktır. Binlerce yerli ve yabancı araştırmacının yararlandığı Osmanlı Arşivi'nin tanıtılması konusunda büyük bir boşluğu dolduracağına inandığım, Osmanlı Arşivi Rehberi'ni hazırlayan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı personeline ve eserin ortaya çıkmasında emeği geçenlere teşekkürlerimi sunar, eserin ilgililere yararlı olmasını dilerim.
Doç. Dr. Yusuf SARINAY

Devlet Arşivleri Genel Müdürü

IX

İÇİNDEKİLER
sayfa ÖNSÖZ ................................................................................................................................................. İÇİNDEKİLER
................................................................................................................................ ............................................................................................................................ V XI XXV

KISALTMALAR

GİRİŞ
Belgelerin Muhafazası ve Tanzimat Devrine Kadar Osmanlı Arşivciliği ........ Tanzimat Öncesi Merkezî Devlet Daireleri ve Arşivlerin Genel Durumu .......... a. Bâb-ı Âlî ............................................................................................................................. b. Bâb-ı Defterî d. Bâb-ı Meşîhat Tasnif Faaliyetleri
.................................................................................................................... ................................................................................................................ XXVII XXXI XXXII XXXII XXXIII XXXIV XXXIV XXXVII

c. Bâb-ı Seraskerî

..................................................................................................................

Osmanlı Devleti'nde Modern Arşivcilik Çalışmaları ...................................................
......................................................................................................................

BİRİNCİ BÖLÜM
DEFTER TASNİFLERİ I. DİVAN-I HÜMÂYÛN, BÂB-I ÂSAFÎ ve DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ .................................................................................................. A. DİVAN-I HÜMÂYÛN ve BÂB-I ÂSAFÎ DEFTERLERİ .........................
1. DİVAN (BEYLİKÇİ) KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER........................................................................................................

5 5 5 5 7 21 22 41 41 41 46 48

a. Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri (A.DVN) ......................................... b. Mühimme Defterleri................................................................................ c. Şikâyet Defterleri..................................................................................... d. Ahkâm Defterleri..................................................................................... e. Askerî Ruznamçe Defteri (A.DVN.ARZ.d)............................................. f. Divan Memurlarına Ait Sicil ve Künye Defterleri ................................... g. Düvel-i Ecnebiye Defterleri (A.DVNS.DVE.d) ...................................... h. Gayrimüslim Cemaatlere Ait Defterler ................................................... ı. Hadariye Defterleri (A.DVNS.HADR.d) .................................................

sayfa j. İzn-i Sefîne Defterleri............................................................................... k. Kalebend, Nefy ve Kısas Defterleri (A.DVNS.NEFY.d) ........................ l. Kanunnâme-i Askerî Defterleri (A.DVNS.KNA.d) ................................. m. Kırım Hanlığı Defteri ............................................................................. n. Nâme-i Hümâyûn Defterleri (A.DVNS.NMH.d) .................................... o. Şehbenderlik Defterleri (A.DVNS.ŞHB.d) ............................................. p. Tevziât, Zehâir, Esnaf ve İhtisâb Defterleri (A.DVNS.TZEİ.d).............. r. Yol ve Menzil Defterleri (A.DVNS.YML.d) ........................................... s. Muhtelif ve Mütenevvî Defterler (A.DVNS.ŞHB.d) ...............................
2. TAHVİL (NİŞAN) KALEMİ DEFTERLERİ (A.NŞT.d) ...................................

49 50 50 51 51 53 53 54 55 59 60 60 74 77 78 78 81 88 88 89 90 92 92 92 94

a. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (A.NŞT.d) ................................................................. b. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (KK.d) ................................................................................... c. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (A.DVNS.NŞT.d) ........................................
3. RUÛS KALEMİ DEFTERLERİ (A.RSK.d) .......................................................

a. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (A.RSK.d).............................................................................. b. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (KK.d).................................................................................................... c. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (A.DVNS.RSK.d)..................................................................
4. ÂMEDÎ KALEMİ DEFTERLERİ (A.AMD.d) ...................................................

a. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Âmedî Kalemi Defterleri (A.AMD.d)............................................................................ b. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Âmedî Kalemi Defterleri (KK.d) ...................................................................................
5. TEŞRİFAT KALEMİ DEFTERLERİ ................................................................. 6. SADÂRET MEKTUBÎ KALEMİ DEFTERLERİ..............................................

a. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Sadâret Mektubî Kalemi Defterleri..................................................................... b. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Bâb-ı Âlî Mektubî-i Sadr-ı Âlî Kalemi Defterleri ..................................................................
7. SADÂRET KETHÜDÂLIĞI (KETHÜDÂ KİTÂBETİ) KALEMİ DEFTERLERİ ......................................................................................................

XII

........ 1............................................ Başmuhasebe Kalemi Defterleri .....................BKL.....RZ...........sayfa 8.............................................................................d) .............................d)......................... 6.................VKN.........................d)....RST. BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) ve MÜTEFERRİK KONULU DEFTERLER..............................d) ................................................. 95 95 96 96 97 99 99 99 100 137 B................ 979 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterhâne-i Âmire Defter Kataloğu'ndaki Tahrir Defterleri (A...... VAK‘ANÜVİSLİK KALEMİ DEFTERLERİ (A..BRM.............. b............................................... AVLONYA GÜMRÜĞÜ ve AVLONYA MUKÂTAASI KALEMLERİNE AİT DEFTERLER (D....... TAHRİR DEFTERLERİ .... Başmuhasebe Kalemi'ne Bağlı Birimlere Ait Defterler.......................................... b.........DFE).................................... 981 Numaralı Tapu Tahrir Defterleri Fihristi'ndeki Tahrir Defterleri .. 2..... 11.......... 7......................... ÇAVUŞBAŞILIK DEFTERLERİ ............. A......... Başmuhasebe Kalemi Defterleri Kataloglarındaki Asâkir-i Mansûre Defterleri.... BAŞBAKIKULU KALEMİ DEFTERLERİ (D....... BÜYÜK KALE ve KÜÇÜK KALE KALEMİ DEFTERLERİ...... 4....... BÜYÜK ve KÜÇÜK TEZKİRECİLİK KALEMİ DEFTERLERİ..................... 9..... 8....d) ..........AVG..... TİMAR RUZNÂMÇE (TİMAR ve ZEÂMET TEVCİHİ) DEFTERLERİ (A...................ASM..........KKL................BŞM..............................d) ............ 141 142 142 143 143 144 144 145 146 147 147 160 161 161 161 162 XIII a.................. 5............................... 1000 Numaralı Ankara Tapu Kadastro Arşivi Tahrir Defterleri Fihristi'ndeki Tahrir Defterleri.................................................. a.BŞB................... II.. a........................................................................................................ 10. Masârıfât-ı Muhasebe Kalemi Defterleri Kataloglarındaki Asâkir-i Mansûre Defterleri.................................................d) ................. BURSA MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D........ c................ 2......... BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER............................................ Küçük Kale Kalemi Defterleri (D.................. b.............. REİSÜLKÜTTABLIK KALEMİ DEFTERLERİ (A................d) ..... 1. b.. .................................DFE..... BAŞMUKÂTAA KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER................. 3...........................d)................................................ ASÂKİR-İ MANSÛRE KALEMİ DEFTERLERİ (D...... ANADOLU MUHASEBESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D............................... BAŞMUHASEBE KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D....................................d) .................. DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ ... Büyük Kale Kalemi Defterleri (D.......... a......d)......................................AMH...........

......d)..............d).........................PYM........ 35...d) ................. 24...........GNK....ÇRS... HASLAR MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMİNE AİT DEFTERLER (D....... 19................. 25.......................................... PİSKOPOSLUK KALEMİ DEFTERLERİ (D.. HAVÂSS-I CEDÎDE KALEMİ DEFTERLERİ (D................................. 32...............d) ........ MENSÛHÂT (KAPUDÂN-I DERYA) KALEMİ DEFTERLERİ (D...d).d) ......d) .......................d)......... 33.. SÜVARİ MUKÂBELECİLİĞİ KALEMİ DEFTERLERİ (D.......................... 30..........d)................................İSM..HMH.......................SLY..... 13. 10.................d) ......CRD..... 28... 14............................................................... MUKÂTAA-İ CEDÎD-İ ÛLÂ KALEMİ DEFTERLERİ (D..d) ............................. 27............d) . İSTANBUL MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D..d) ..............................d).d) .. MASRAF-I ŞEHRİYÂRÎ KALEMİ DEFTERLERİ (D.......... SALYÂNE KALEMİ DEFTERLERİ (D...............................NVL..........d) ...... KEFE MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D......d) ...SVM... Büyük Ruznâmçe Kalemi ve Bağlı Birimlerine Ait Defterler (D. Küçük Ruznâmçe Kalemi Defterleri (D........... BÜYÜK RUZNÂMÇE ve KÜÇÜK RUZNÂMÇE KALEMLERİ ile BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER................................................. DEFTERDAR MEKTUBÎ KALEMİ DEFTERLERİ (D.CMH... CERÎDE ODASI DEFTERLERİ (D......................... TEŞRİFÂT KALEMİ DEFTERLERİ (D............ XIV .....................d) .. 29..d)............d) ...........d)...................HSC..........................d) ..................MNS...................d)......................... 18........................MSF..........MKF...... EVÂMİR-İ MALİYE KALEMİ DEFTERLERİ (D............. GANEM MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D......KFM....................d) . PİYADE MUKABELESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D...................... ÇELTİK RUSÛMU KALEMİ DEFTERLERİ (D. 26. CİZYE MUHASEBESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D..... 15..d)..... 16.....PSK.... 11...TŞF.......... 12...sayfa 9...........d).....MCU................. 17. KALEMİYE DAİRESİ DEFTERLERİ (D.......... HAREMEYN MUHASEBESİ KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D...d)..... 23.................. NAVUL KALEMİ DEFTERLERİ (D......KRZ.. 162 162 163 164 164 165 166 166 166 167 167 169 169 170 170 171 171 171 172 172 173 173 176 176 176 177 177 178 178 a........EVM.... MADEN MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D......CZD......d) . 20.........................................KEV....... 22................MMK.......... CİZYE ZİYADESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. 21........................HMK........KLD..................................................................................... 34.......... MEVKÛFÂT KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D...DMK... HAREMEYN MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D....HSK.............. KÜÇÜK EVKÂF KALEMİ DEFTERLERİ (D.......................... b..... 31.........................BRZ....................

..............DVN... III.. Dahiliye Nezareti Defterleri (DH............. b...... Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Defterleri .................................................d) ............................................................ DAHİLİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (DH.......................... 1............................ a.......... Sadâret Hazine-i Evrak Müdürlüğü İrâde Kayıt Defterleri.... Deâvî Nezâreti Defterleri (DV... Sadâret'e Bağlı Komisyonlara Ait Defterler ............................. NEZÂRETLERE... e....... BÂB-I ÂLÎ DEFTERLERİ ..................... g........... b............... c.............. IV....EE......................................................d) .. 37............................. a....AMD) ...............................................................d)................. d........ c................................... YENİÇERİ KALEMİ DEFTERLERİ (D..... Sadâret Müteferrik Defterleri ................... Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri (A.............................SAİD...........................d) ........ Sadâret Âmedî Kalemi Defterleri (A................................ BÂB-I ÂLÎ SADÂRET DAİRESİ KALEMLERİNE AİT DEFTERLER ........ b. b. 2............ MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) ve BÜYÜK DAİRELERE AİT DEFTERLER ............................................................ f.... Tanzimat-ı Hayriye ve Meclis-i Tanzimat Defterleri...... BÂB-I ÂLÎ EVRAK ODASI (ARŞİVİ) DEFTERLERİ ............. NEZÂRETLER.. Şûrâ-yı Devlet Defterleri (ŞD....... 2....................... Sadâret Teşrifat Kalemi Defterleri..d) .......................... Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahvâl Komisyonu Defterleri (DH............ YILDIZ SARAYI ARŞİVİ DEFTERLERİ .........MRZ... Vilâyât Gelen-Giden Defterleri ..........sayfa 36............... h........... 179 180 181 183 184 184 185 196 203 204 205 205 206 207 207 211 221 222 223 224 224 225 229 230 230 B.............. A..............d) ......................d)................. Sadâret Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Defterleri ........ MÜTEFERRİK KONULU DEFTERLER ......................... V........ BÂB-I ÂLÎ BÜNYESİNDEKİ DİĞER DAİRELERE AİT DEFTERLER ....... a...............YNÇ..... d..........................d).............. ............. 1................................................... 1...................................... VARİDÂT-I ŞIKK-I EVVEL ve VARİDÂT-I ŞIKK-I SÂNÎ KALEMLERİNE AİT DEFTERLER....................................... Nezâret ve Devâir Gelen-Giden Defterleri ............... e...d) .... VARİDÂT-I SALİH...................................................................................................d)....... VİLÂYETLERE................................................................. Meclis-i Vâlâ Riyaseti Defterleri (MVL............. 3................... YILDIZ MÂRUZÂT DEFTERLERİ (Y... YILDIZ ESAS EVRAKI DEFTERLERİ (Y................................. Sadâret Mektubî Kalemi Defterleri................... 235 235 235 237 237 XV a.......

......................d)............ e...................VRD............... EVKÂF-I HÜMÂYÛN NEZÂRETİ DEFTERLERİ................d)................... a.............................d)............ Zabtiye Nezâreti Dönemi ..SR........ DARPHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ (DRB............... f..... 9... 10.... 5............d)................ Umûr-ı Sıhhiye-i Dahiliye ........ HARİCİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (HR...........d)......................... 4....................................................... a.. 238 238 239 239 239 240 242 243 243 243 244 244 245 245 246 246 247 247 249 250 250 251 251 253 253 253 254 254 255 256 256 258 a............. MAÂRİF NEZÂRETİ DEFTERLERİ (MF................. 2.... XVI ...........................d) ........d) ........................... B........... b.. Muvâzene (Bütçe) Defterleri ............................. HAZİNE-İ HÂSSA NEZÂRETİ DEFTERLERİ ....... TİCARET................... 6........MKT. Hazine-i Hâssa Nezâreti Defterleri (HH. c....................d)....... 2...........................................................................................1... b...... 3......d) .......... 8....... c...d).............................................. MALİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (ML........ Evâmir-i Maliye Kalemi Defterleri (ML. Hazine-i Hâssa Nezareti Sicil-i Ahval Defterleri (HH......... ORMAN................................ b........... SIHHİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (SH...................... 7.......................d)..............d) ...d) ............. NÂFİA................... VİLÂYET ve MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) AİT DEFTERLER...d) ............... Evkaf Defterleri (EV......................................... ZABTİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (ZB.............. 3................................ d...................SAİD.................................................. KIBRIS MUTASARRIFLIĞI DEFTERLERİ (TŞR..................... NÜFUS DEFTERLERİ (NFS.. b.. Cerîde Odası Defterleri (ML...... b.................................................KB.... MİLLÎ EMLAK'TAN DEVRALINAN DEFTERLER................... g....................HMH................ Zabtiye Müşiriyeti Dönemi..........................d) ..................HMK............................ a.... Vâridât Muhasebesi Defterleri (ML... Masârifât Muhasebeciliği Defterleri (ML..............................d)................d) ............................EVM..d) ........................... C.................... Umûr-ı Sıhhiye-i Hariciye.........d) ......................................d).......................................................................d) ....................... Maliye Kısmı Müteferrik Defterleri (ML......... Surre Defterleri (EV.......... a......... MAÂDİN ve ZİRÂAT NEZÂRETLERİNE AİT DEFTERLER (T...CRD........... BÂB-I SERASKERÎ DEFTERLERİ (SRA............d) ...... 1............ RUMELİ MÜFETTİŞLİĞİ DEFTERLERİ (TFR............................ Mektubî Kalemi Defterleri (ML........................... BÜYÜK DAİRELERE AİT DEFTERLER...............................................sayfa 2..MSF.... 1............ Evkaf-ı Haremeyn Muhasebeciliği Defterleri (EV.................

.............................YML).......DVN................ b.......................KLB)...... B............... Kalebend Kalemi Belgeleri (A.............. b.................... SADÂRET MEKTUBÎ KALEMİ BELGELERİ (A........AMD).. Divan (Beylikçi) Kalemi Belgeleri ........ Mısır Valiliği Kısmı Belgeleri (A.........DVN) ................. m................. TAHVİL (NİŞAN) KALEMİ BELGELERİ (A............ DİVÂN-I HÜMÂYÛN ve BÂB-I ÂSAFÎ BELGELERİ....................KBŞ)... Gayrimüslimler Dinî ve Hayrî İşler Kalemi Belgeleri (A....... Kıbrıs Şikâyeti Kısmı Belgeleri (A.................................KRM)................................................................................. f...........DVN...MHM)............................. 4........ Nâme-i Hümâyûn Kısmı Belgeleri (A.... Ordu Nişan Kalemi Belgeleri (A.DVE) .. g............................... ÂMEDÎ KALEMİ BELGELERİ (A.......... A.. DİVÂN-I HÜMÂYÛN..DVN...... Kırım Hanlığı Kalemi Belgeleri (A.......... BÂB-I ÂSAFÎ ve DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE BELGELERİ.... DİĞER DEFTER TASNİFLERİ...DVN.................. d...... b........................ KÂMİL KEPECİ TASNİFİ DEFTERLERİ (KK.......... 6............... Askerî Ruznamçe Belgeleri (A........ORD).... Yol ve Menzil Kalemi Belgeleri (A........DVN..................KLS)......... 275 275 275 275 276 276 276 276 277 277 277 277 278 278 278 279 279 279 279 279 280 280 280 280 280 XVII A....DVN..............................DVN............................DVN........................ 5...........DVN................................. a.............................. ı.... RUÛS KALEMİ BELGELERİ (A......TŞF)................... Âmedî Kalemi Belgeleri .....................sayfa VI......... Âmedî Kalemi Kırım Hanlığı Belgeleri (A..... e...................................KBM)..........KRM) ...................................DVN............................. Tahvil (Nişan) Kalemi Belgeleri.. Mühimme Kalemi Belgeleri (A...............NHM)......................MSR) ..NŞT.............. DİVÂN (BEYLİKÇİ) KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (A................ h... TEŞRİFAT KALEMİ BELGELERİ (A.....................ARZ)......................AMD.................. l............... c..............DVN.................. Düvel-i Ecnebiye Belgeleri (A.............................. Şikâyet Kalemi Belgeleri (A.. j.NŞT).d)...............ŞKT) ................................ 3........RSK).. a........................ a....................................................... k........ 1................................................ 2................ Kıbrıs Mühimme Kısmı Belgeleri (A................ ........ 263 263 266 İKİNCİ BÖLÜM BELGE TASNİFLERİ I...d) .MKT) ................DVN............. MALİYE'DEN MÜDEVVER DEFTERLER TASNİFİ (MAD.......................

...........SKT) ................... Avlonya Mukâtaası Kalemi Belgeleri (D...... 10...... Büyük Ruznamçe Kalemi ve Bağlı Birimlerine Ait Belgeler (D. BÜYÜK KALE ve KÜÇÜK KALE KALEMİ BELGELERİ .................................................................... BÜYÜK RUZNAMÇE ve KÜÇÜK RUZNAMÇE KALEMLERİ ile BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER .........BMK) . b................CRD).... CERÎDE ODASI BELGELERİ (D........... BAŞMUHASEBE KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D......................................... 1.. Başmuhasebe Kalemi Belgeleri ............ 9....................VKN)........................... 4............................................................................. VAK‘ANÜVİSLİK KALEMİ BELGELERİ (A...... Küçük Kale Kalemi Belgeleri (D......... BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) ve MÜTEFERRİK KONULU BELGELER ..................... Başmuhasebe Kalemi'ne Bağlı Birimlere Ait Belgeler.............. 8....................ASM).. a................................................................ CİZYE MUHASEBESİ KALEMİ BELGELERİ (D...................................... Büyük Kale Kalemi Belgeleri (D............. XVIII .....BRM)..................................... 5.......................................................BKT) ...................BRZ)....................... BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE KALEMLERİ) ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER..... 7........... 2.... 283 283 283 283 284 284 284 284 284 284 285 286 286 286 286 287 287 287 288 288 288 a...................................................................................... ÇAVUŞBAŞILIK KALEMİ BELGELERİ (A................... BAŞBAKİKULU KALEMİ BELGELERİ (D.......... AVLONYA GÜMRÜĞÜ ve AVLONYA MUKÂTAASI KALEMLERİNE AİT BELGELER ...................ÇVB) ........... BAŞMUKÂTAA KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D....... a.......................... b......................................................................................RST) .................. REİSÜLKÜTTÂBLIK KALEMİ BELGELERİ (A................................. 10... ASÂKİR-İ MANSÛRE KALEMİ BELGELERİ (D. A................. b..... a..........................DFE).sayfa 7................................... 11................. BÜYÜK ve KÜÇÜK TEZKİRECİLİK KALEMİ BELGELERİ (A.... DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE KALEMİ BELGELERİ (A.................. ANADOLU MUHASEBESİ KALEMİ BELGELERİ (D.............. b.........................KRZ).....AVG).. BURSA MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.... SADÂRET KETHÜDÂLIĞI (KETHÜDÂ KİTÂBETİ) KALEMİ BELGELERİ (A.............................................................................. 11........BŞM) ...................................................................... 6...................... 3.. 9. Küçük Ruznamçe Kalemi Belgeleri (D..... II............................ 8............KKL)..............CMH) .. 280 281 281 281 281 282 B.........AMH)................AVM)....... Avlonya Gümrüğü Kalemi Belgeleri (D............BŞB) .......BK).........................................................

............ 16............................DMK) .............HMH)................... OSMANLI ARŞİVİ'NDE BULUNAN TANZİMAT SONRASI FONLAR ..................... PİYADE MUKÂBELESİ KALEMİ BELGELERİ (D..................................................... HAREMEYN MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D................YNÇ) . 37.......... 27.................................PYM) ... 23.....SVM)....MMK) . MÜTEFERRİK KONULU BELGELER..... 17..........TŞF)...................................................... 18.................. 36........ TEŞRİFAT KALEMİ BELGELERİ (D. KÜÇÜK EVKÂF KALEMİ BELGELERİ (D........ VÂRİDÂT-I ŞIKK-I EVVEL ve VÂRİDÂT-I ŞIKK-I SANÎ KALEMLERİNE AİT BELGELER ................ 21... 28..................................... 34........... 20..................................... 15..................................................sayfa 12......................İSM)............................ 24......................... CİZYE ZİYÂDESİ KALEMİ BELGELERİ (D. 19..... ÇELTİK RUSÛMU KALEMİ BELGELERİ (D....... MADEN MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D......MCU)....SLY) ...... MENSUHÂT (KAPUDÂN-I DERYÂ) KALEMİ BELGELERİ (D...... VÂRİDÂT-I SÂLİH................................ 25..................... MUKÂTAA-İ CEDÎD-İ ÛLÂ KALEMİ BELGELERİ (D................................................HMK).......MNS) .............................................CZD).......... KALEMİYE DAİRESİ BELGELERİ (D...... 13.......................................... NAVUL KALEMİ BELGELERİ (D............................KFM) .......................... 29........ MEVKUFÂT KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D..................EVM) ......................... SÜVARİ MUKÂBELECİLİĞİ KALEMİ BELGELERİ (D........ 30. EVÂMİR-İ MALİYE KALEMİ BELGELERİ (D...................................................MKF) ............KLD) .HSK) .......... HASLAR MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMİNE AİT BELGELER (D.. SALYÂNE KALEMİ BELGELERİ (D.............. 35.................. BÂB-I ÂLÎ BELGELERİ......... ................... İSTANBUL MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.............................. 288 289 289 289 289 290 291 291 291 291 291 292 292 292 293 293 293 294 294 294 294 295 295 295 295 296 296 297 297 XIX B.........KEV)... HAREMEYN MUHASEBESİ KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D...........GNK).....................NVL) .................................. MASRAF-I ŞEHRİYÂRÎ KALEMİ BELGELERİ (D.......................... 32.... GANEM MUKÂTAASI KALEMİ ve BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D................... KEFE MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.. HAVÂSS-I CEDÎDE KALEMİ BELGELERİ (D................................. III............. DEFTERDAR MEKTUBÎ KALEMİ BELGELERİ (D......MSF) .. PİSKOPOSLUK KALEMİ BELGELERİ (D....PSK).................. 33..................ÇRS) .......................HSC) ....................................................................... 14................. 26... 22............. 31......... YENİÇERİ KALEMİ BELGELERİ (D.....................

. Sadâret Muhasebe Kalemi Belgeleri (A..................MH).RES) ......... g.MTZ)... h..............DVN)................................. 1............................................... a.......... YILDIZ SARAYI ARŞİVİ BELGELERİ... 4....... Şûrâ-yı Devlet....... Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi Belgeleri (A.............Sadâret................ ı................................ a...................................Mâbeyn Belge........... Nezâret ve Devâir Maruzûtı ................. Sadâret Teşrifat Kalemi Belgeleri (A............................... YILDIZ ESAS EVRAKI (Y............................................ a.............sayfa 1........................... f... 2....................KMS) ................ BÂB-I ÂLÎ EVRAK ODASI (ARŞİVİ) BELGELERİ ...................... Deâvî Nezâreti Belgeleri........ MÜTENEVVÎ MARUZAT EVRAKI (Y.........A............VRK) .................................... SADÂRET RESMÎ MARUZÂT EVRAKI (Y............................... BÂB-I ÂLÎ SADÂRET DAİRESİ KALEMLERİNE AİT BELGELER................................. Sadâret Âmedî Kalemi Belgeleri ve Meclis-i Vükelâ Yazışmalarına Ait Belgeler.............. Sadâret Evrak Kalemi Belgeleri (A........ DAHİLİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (DH)......... b................... BÂB-I ÂLÎ BÜNYESİNDEKİ DİĞER DAİRELERE AİT BELGELER ................................................................................................ SADÂRET HUSUSÎ MARUZÂT EVRAKI (Y............ b................ Meclis-i Vükelâ Mazbataları (MV) .............KP). VİLÂYET-MÜFETTİŞLİKLER (TAŞRA ARŞİVLERİ) ve BÜYÜK DAİRELERE AİT BELGELER .......................EE........M) ........................................... Sadâret Mektubî Kalemi Belgeleri (A............ b.. Sadrıazam Kâmil Paşa Evrakı -Yıldız Esas Evrakı'na Ek (Y.....................A............ 5.. b...................... XX ..................... 1................................................ Yıldız Esas Evrakı (Y..................................................................................... Kalem-i Mahsus Müdüriyeti Belgeleri (DH.. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Belgeleri (DA)............................. 2....................... 3. Hazine-i Evrak Müdürlüğü . a............................................................. d. IV............................. e.........................HUS)................ 298 299 309 313 318 319 320 324 324 325 326 326 326 327 331 334 334 336 337 337 339 340 340 341 342 342 349 359 359 359 360 a.......... NEZÂRETLER......EE) ......................... V. YILDIZ PERAKENDE EVRAKI .............................................................................. Yıldız Perakende Evrakı . d.......... A..............................İrâdeler ....... e........... Yıldız Perakende Evrakı .TŞF) ....MKT) ................. Sadâret Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Belgeleri (A.. 3.... c........................................ Gazete ve Cetvelleri ................EE)................ Sadâret Müteferrik Belgeler (A.............................MTV) ........ Meclis-i Vâlâ Riyâseti Belgeleri (MVL) .......... c... NEZÂRETLER.

.................MUİ).................................... MEÂDİN ve ZİRÂAT NEZÂRETLERİNE AİT BELGELER .......... Mütenevvia Kısmı Belgeleri (HR.............................. Mektubî Kalemi Belgeleri (HR.... e........MEM) .............................. İdâre-i Umumiye Belgeleri (DH........ 6................... Paris Sefareti Belgeleri (HR..........................................................................3) .........SAİD) .................................................. ı.................MKB) ............... b........................ MAARİF NEZÂRETİ (MF....... Hukuk Kısmı Belgeleri (HR....... l......... Dahiliye Nezâreti Tesrî-i Muamelât ve Islahat Komisyonu ..... Şifre Kalemi Belgeleri (DH...... i. g....... Dahiliye Nezâreti Evrakı Dosya Usulü Envanter Kataloğu..............HMŞ.... SIHHİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (SH) ................. a....................... 4......................ISO) ... 360 362 363 363 364 365 375 375 376 377 378 378 379 380 381 382 384 385 386 386 386 387 387 387 397 397 397 398 398 399 401 XXI a........................................... d....................... h...... .............................UMVM) .... ZABTİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (ZB) ............HPS) ... 3................... c...MKT) ....................... e.................................................4)............... b........ c.............................. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Belgeleri (DH............ Dahiliye Nezâreti Sicill-i Ahval İdaresi Memurin (DH.... f.. Tahran Sefareti Belgeleri (HR........ Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi (DH.........EUM).................................................................... Meclis-i Kebîr-i Maarif (MF.......HMŞ)......................... Dahiliye Nezâreti Hukuk Müşavirliği Belgeleri (DH................ NÂFİA....................................İUM) ..........SYS)..........20) ... d.. g...... 7..............................................SFR... Muhaberât-ı Umumiye İdaresi Belgeleri (DH.............. k....... f.......SFR........ Sicill-i Nüfus İdâre-i Umumiyesi Belgeleri (DH....................................................MKT) ..TO) .................... Merkez Teşkilatı. Tercüme Odası Belgeleri (HR.......... 5............SFR............... Sicill-i Ahval İdare-i Umumiyesi Belgeleri (HR..... HARİCİYE NEZÂRETİ BELGELERİ..........MB......................... ı. j.........................................SAİD................... ORMAN........ h..........................MTV).............................. c......... Hukuk Müşavirliği İştişare Odası Belgeleri (HR.... Taşra Teşkilatı .......................... Hariciye Nezâreti Londra Sefareti Belgeleri (HR. EVKÂF-I HÜMÂYÛN NEZÂRETİ BELGELERİ ...... Siyasî Kısmı Belgeleri (HR..sayfa b................................. TİCARET......... Umûr-ı Mahalliye-i Vilayât Müdüriyeti Belgeleri (DH........................................ i.................................ŞFR) ...................................... Mebânî-i Emîriye ve Hapishâneler Müdüriyeti Belgeleri (DH............................SN) . 2...................d) ........H) ...........

....... Rumeli Müfettişliği Makamât Evrakı (TFR...............YN-TFR...................................MEM) ..1.................. HAZİNE-İ HÂSSA NEZÂRETİ (HH................................................ HATT-I HÜMÂYÛN TASNİFİ (HAT) .1.......................................................ŞKT) . j....................A)............1........ Rumeli Müfettişliği Edirne............. Rumeli Müfettişliği Arzuhalleri (TFR.................................................... Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrak (TFR....... b............................................................ED-TFR..... 402 405 405 405 406 406 408 408 411 411 412 412 413 413 414 414 415 415 416 416 a. MUÂHEDELER TASNİFİ ...................TF) ..................KB)...... Hazine-i Hâssa Sicil-i Ahval İdaresi (HH...............THR)............ h........... 1... c..............1. A.............. E.........................................1.............. B................................. C............................ a.......................M-TFR.... d...d)....İŞ)..............................MN) .............. VİLÂYET ve MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) AİT BELGELER ....MKM)........ e.......1..................................................KV) ....................SAİD... Rumeli Müfettişliği Umum Evrak (TFR..... KIBRIS MUTASARRIFLIĞI BELGELERİ (TAŞRADAN GELEN BELGELER) (TŞR..... MUALLİM CEVDET TASNİFİ BELGELERİ (C) ..........1.............. RUMELİ MÜFETTİŞLİĞİ BELGELERİ (TAŞRADAN GELEN BELGELER) (TFR) ................................................................................1...... Yanya ve İşkodra Evrakı (TFR.....................................1.... Rumeli Müfettişliği Kosova Evrakı (TFR.... Rumeli Müfettişliği Jandarma Müşiriyet ve Kumandanlığı Evrakı (TFR.SFR-TFR.. 9.. C............... b............................. MİLLÎ EMLAK'TAN DEVRALINAN BELGELER ....... B........ Rumeli Müfettişliği Sadâret ve Başkitâbet Evrakı (TFR........... İBNÜLEMİN TASNİFİ BELGELERİ (İE) ..... 1... VI............ ALİ EMİRÎ TASNİFİ BELGELERİ (AE)...1....... Rumeli Müfettişliği Konsolosluk....... g..............FTĞ) ....... XXII 418 418 419 420 421 422 423 .........................................................................UM)........ MÂBEYN EVRAKI (MB)............... MÜZEHHEB FERMANLAR ......... Hazine-i Hâssa Nezâreti Tahrirat Kalemi (HH............................. f.................SL) .....KNS-TFR........... DİĞER BELGE TASNİFLERİ ... BÜYÜK DAİRELERE AİT BELGELER .... k................ F.......1....................1....................................................................1....................1....AS) . ı... Sefâret ve Müfettişlikler Evrakı (TFR.................................. Rumeli Müfettişliği Selânik Evrakı (TFR..1.............. Rumeli Müfettişliği Manastır Evrakı (TFR.... 2............sayfa 8.......1.................. D..............

........... PLAN............................................ Müşterek Kararnâmeler Kataloğu .................. 3................... Kâmil Paşa Evrakı'ndaki Resimler................ 427 427 427 428 429 429 433 433 435 435 436 436 436 436 437 438 438 438 439 439 439 440 440 440 441 441 XXIII a................. CAVİT BAYSUN EVRAKI (HSD.............. HARİTA.................................................................... Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrakı Kataloğu'nda Bulunan Resimler..h) ................. C...... TAPU KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARŞİVİ TAHRİR DEFTERLERİ KATALOĞU ...... HARİTALAR (HRT...... Bayındırlık Bakanlığı Kataloğu............... ALBÜM ve FOTOĞRAF İHTİVA EDEN KATALOGLAR.......................... I.................................... a............................................................................ d............................................................................................CB)............... B. 3........... CUMHURİYET ARŞİVİ DAİRE BAŞKANLIĞI KATALOGLARI ............. ............. ÖZEL ŞAHISLARDAN İNTİKAL EDEN (SATIN ALINAN) ARŞİV MALZEMESİ........................ ALBÜM ve FOTOĞRAFLAR....... Defterler ..... Diyanet İşleri Başkanlığı Kataloğu ................................................... Fotoğraflar ..................... Bakanlar Kurulu Kararları Kataloğu......................................... Yıldız Tasnifi Defterleri'ndeki Resimler.................................................... PLAN-PROJE-KROKİ..................................... b............... YURT İÇİ ARŞİVLERİNE AİT KATALOGLAR ................... YURT İÇİ ve YURT DIŞI ARŞİV MERKEZLERİNE AİT ARŞİV MALZEMESİ ve KATALOGLAR ........... A................ III......... Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü Kataloğu ... c............. c...... Toprak İskân Genel Müdürlüğü Kataloğu ........................... b..................... B...........p)............................................................... Yıldız Esas Evrakı .......................................................................................Sadrıazam M..................... e........ A........................ 1............. f....................SABZ).......................................................... ALİ FUAT TÜRKGELDİ EVRAKI (HSD........................ Belgeler .............................sayfa ÜÇÜNCÜ BÖLÜM OSMANLI ARŞİVİ'NDE MEVCUT DİĞER ARŞİV MALZEMESİ ile BAŞKA ARŞİV MERKEZLERİNE AİT KATALOGLAR..................................................... 2............ A............................................. SİVASLI ALİ BABA ZAVİYESİ EVRAKI (HSD.............................. PROJE ve KROKİLER (PLK..................................... 2.................................................. C........................................................... 1..... II............. VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VAKFİYELER KATALOĞU ...............AFT) ......................

..................................... 1.. 461 471 475 509 513 XXIV .......... DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI KATALOGLARI ....................... 3................... Macaristan Millî Arşivi'nde Bulunan Türk Tarihi ile İlgili Belgeler.................................. Devlet Arşiv Hizmetlerinin Hukukî Dayanağı ................... Devlet Arşivleri'nde Araştırma ve İnceleme Yapmak İsteyen Türk veya Yabancı Uyruklu Gerçek veya Tüzel Kişilerin Tabi Olacakları Esaslar .................................................................................... 4..... 442 442 442 442 443 443 443 443 443 B........... Araştırmacılara Faydalı Bilgiler ...................................................................................................... OTOMASYON.............. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Araştırmacı Müracaat Formu ve Taahhütname..............sayfa 4...................................................................... DÖRDÜNCÜ BÖLÜM DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü İdari Yapısı......................................... 3-Tasnifte Kullanılan Kodlar......................................... BİBLİYOGRAFYA. 447 448 448 449 451 455 456 EKLER 1-Padişah ve Sadrıazamların Saltanat Yılları ......................... Yüzyıldan Osmanlı Devleti'nin Yıkılışına Kadar Her Yıla Göre Düzenlenmiş Hicrî............................................................................... Miladî ve Rumî Takvim.. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nün Görevleri.......................................................................................... 2.. 2-Kanunî Sultan Süleyman'dan XIX........... Bulgaristan Arşivlerindeki Osmanlı Evrakı................................ YURT DIŞI ARŞİV MERKEZLERİNE AİT KATALOGLAR....................................................... Devlet Arşiv Hizmetleri İle İlgili Kanunlar..................................................... Gürcistan Arşivlerindeki Türkiye ile İlgili Belgeler....................... Yüzyıla Kadar Onar Yıllık ve XIX............... Rusya Federasyonu Arşivlerindeki Osmanlı Evrakı............................................................................................... Makedonya Devlet Arşivi'ndeki Osmanlı Evrakı ........................................................ 5........ 6. IV.. İNDEKS.............................................. Kıbrıs Şer‘iye Sicilleri....................

Za. El. Muharrem Safer Rebîülevvel Rebîülâhir Cemâziyelevvel Cemâziyelâhir Receb Şaban Ramazan Şevval Zilkade Zilhicce Evâil Evâsıt Evâhir Adı geçen eser Adı geçen makale Bâb-ı Âlî Evrak Odası Bakınız Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerle Türk Tarihi Dergisi Cilt Dosya Envanter Sistemi Diyanet İslâm Ansiklopedisi Gösterilen yer Hicrî . Ca. N. BOA BTTD c. Et. yer h. B. BEO bkz. a. Ra. R. Er. C. L.m. a. S.e. DES DİA gös.g. Ş.g. Z.K I S A L T M A L A R M.

k. yay. vb. Ade. T. TED TOEM Ts. m. MV nu s. vd. Kânunnâmesi var Madalya miladî Mükerrer Meclis-i Vükela Mazbataları Numara Sayfa Timar Tarih Enstitüsü Dergisi Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası Tarihsiz ve benzeri ve devamı Vesika Adedi Yayınları / Yayınlayan XXVI . Ves. mük. Mad.

gerek belgelerin tanzim ediliş tarzı ve büyük bir hassasiyetle korunmuş olmalarından. en canlı ifadesini Sultan Üçüncü Mustafa (1757-1774) devrinde Ordu Divanı'ndan yayımlanan bir fermanda bulmaktadır. Defâtir sandıkları üzerlerine me’mûrlar ile her kangınuzun taht-ı kazâsına dâhil olur ise emîn mahallere konup gecelerde bekletdüresiz ve hılâl-i râhda dahı kadr-i kifâye yarar kılavuz ve muhâfazacılar koşup emîn ü sâlim eyleyesiz ve siz ki. kasaba-i merkûmenin kâdî.. âminen ve sâlimen.. s. 85-86. Mühimme Defteri. Devlet-i Aliyye'nin hazinesi mesâbesinde olmağla muhâfazasına takayyüd ü ihtimâm cümlenüze vâcib ü lâzım idüği ve ıyâzen bi'llâhi Te‘âlâ bir varakına ve bir harfine hatâ vü zarar irişmek lâzım gelür ise cevâba kâdir olamayacağınuzı gereği gibi mülâhaza iderek defâtir-i merkûmeyi kasaba derûnunda metîn ü mahfûz kârgîr bir mahalde.G İ R İ Ş Belgelerin Muhafazası ve Tanzimat Devrine Kadar Osmanlı Arşivciliği Gerek Osmanlı Devleti döneminden günümüze ulaşan ve sadece Osmanlı Arşivi'nde miktarı 150 milyonu bulan belge ve defter serilerinden. . nr. aradan takriben yüz seneye yakın bir zaman geçtikten sonra bile terkedilmemiş. devletin hazinesi olarak vasıflayan bu anlayış. a‘yân ve eşrâf-ı mûmâileyhimsiz. Hacıoğlupazarı kadısına ve Babadağı'ndan adı geçen kazaya varıncaya kadar yol üzerinde bulunan diğer kadı ve nâiblere.vaz‘ idüp. 306. Nitekim defterleri.. hk.. Bu kaydı takip eden 308. hıfzolunduğın tahrîr ü i‘lâma mübâderet eylemeniz. Nâme-i Hümâyûn ve Şikâyet Defterleri ile Ruûs Kuyudât defterlerinin ordu meştâsına hareketle yola çıkarıldığı bildirilen yol hükmünde."1 Fermanın son cümlelerinde yer alan ilgililerin cevap vermeye güç yetiremeyecekleri tehdidi ifadesinden anlaşılıyor ki kayıtların şu veya bu sebeple zâyi edilmesi cezaî bir sorumluluk gerektirmektedir... Sultan Abdülmecid 1 BOA. a‘yân. eşrâf ve zâbitâna hitaben şöyle denilmektedir: ". Defterlerin korunması hususunda gösterilen bu ihtimam ve titizlik. 168.. Ahidnâmeler.. gerekse bürokrasinin her kademesindeki yazışmaların mutlaka deftere kaydedilmesiyle ilgili emir ve nizamnâmelerden anlaşılmaktadır ki. zikrolunan defâtir. Osmanlı Devleti kuruluşundan itibaren resmî belgeleri muhafazaya. bugünkü tabirle arşivciliğe büyük önem vermiştir. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'ne ait Mühimme. 309 ve 311 numaralı hükümler de aynı konu ile alakalı olup defterlerin emin ve salim bir şekilde naklini emretmektedir.

1814.. 4 Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye. Feridun M. günümüze ulaşan erken tarihli koleksiyonları bu disiplin sayesinde vücut bulmuştur. XXVIII . Âtıf Efendi Kütüphanesi. İstanbul 1979."4 Osmanlı Devleti merkez ve taşra teşkilatlarında belge ve defterlerin korunmasında gösterilen hassasiyet ile kayda verilen önem seferler sırasında da kendini göstermektedir. Göngüş kasabasında 1647 yılında çıkan bir yangın üzerine toplanarak. taşradaki beylerbeyi ve kadılardan da istenmiştir.Ü.(1839-1861) döneminde modern anlamda inşa edilen arşiv binasına Hazine-i Evrak adı. Tarih Dergisi. Bu sandıkların saklandığı beylerbeyi arşivlerinden. ve ânın hıfzına dikkat eder. Kadı ve hâkimin defter tutma usulünde tâbi olacağı hususlar. Aynı şekilde kadı ve hâkimler de kararlarını defterlere kaydedip bu defterleri bir sonraki görevliye devir ve teslim etmek suretiyle muhafazasını sağlamakla mükellef tutulmuşlardır. Prof. 5 Bu konuda geniş bilgi için bkz. mahkemeye sicillât defteri vaz‘ edip vereceği i‘lâmâtı. Blaskovic. Osmanlı Arşivi'ne vesika intikal etmemiştir. Merkezî devlet dairelerinde. muntazam bir surette ol deftere kayıt. Emecen. Taşra teşkilatı görevlilerine.. 241-268. bir kısım eyalet arşivinin korunarak günümüze ulaştığı anlaşılmaktadır3. s. Osmanlı Devleti'nin son yıllarında İstanbul'da muntazam bir arşive kavuşan Şer‘iyye Sicilleri'nin.. "Osmanlı Hakimiyeti Devrinde Slovakya'daki Vergi Sistemi Hakkında". Azli vukû buldukta sicillâtı halefi olan hâkime devir ve teslim eder... Osmanlı askerî harekâtları sırasında idarî ve askerî işlerin halli için Divan-ı Hümâyûn'a ait çeşitli büroların orduyla birlikte seferlere katıldıkları ve bürokratik işlemleri layıkıyla ve hızlı bir biçimde yerine getirebilmek ve gerektiğinde müracaat edebilmek için lüzumlu defterlerini de beraberlerinde götürdükleri bilinmektedir5... kanun metninde şöyle zikredilmiştir: "Hâkim. 1734. Bekir Kütükoğlu'na Armağan. 3 J. Bu hükm-i şerîfüm sûretini defterde kaydeyleyüp ve kendüsin dahı ayniyle defter sandıklarında hıfzidüp dâimâ mazmûn-ı şerîfi ile amel eyleyesin. Dr. s. idarecisine de Hazine-i Evrak Nâzırı unvanı verilmiştir. sayı 32. Kanunî Sultan Süleyman devrinde Rumeli Beylerbeyi Mehmed Paşa'ya gönderilen 943 (1536) tarihli fermanda2 ". 2 Kânunnâme. belgelerin saklanmasında ve korunmasında gösterilen arşivcilik anlayışı. 191. nr. Edebiyat Fakültesi. dört yıllık vergi ve hizmetleri affettiğine dair ifadesinden. "Sefere Götürülen Defterlerin Defteri". md. İ.. Çekoslovak araştırıcı Josef Blaskovic'in bir makalesinde Gyöngös'teki bir vesikaya dayanarak Eğri Divanı'nın. vr. 12a. karar ve işlemlerini defterlere kaydetmeleri ve bu defterleri muhafaza etmeleri emredilmiştir." ifadesiyle defter sandıklarına işaret edilmiştir. Ancak bazı eyalet merkezlerinde hâlâ Osmanlı dönemi vesikalarının bulunduğu bilinmektedir.

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren devletin başkenti olan Bursa'da oluşan arşivin Timur'un Anadolu'yu istilası ile birlikte yok edildiği bilinmektedir. Fatih devrinden Kanunî zamanına kadar geçen bir asırlık dönem içinde Osmanlı Arşivi'ne intikal eden belge ve defter azdır. Maliye. Kanunî döneminden (1520-1566) günümüze ulaşan defter serilerinden anlaşıldığına göre. Ancak alt birimlere ait. irâdeler ve diğer önemli görülen evrak 208 sandık içerisinde. 34/42. bugün arşivcilikte kullanılan dosyalama usulüne mukabil. Devletin başşehri olan Edirne Sarayı'ndaki Divanhâne'ye ve ordu Divanlarına ait defterler. tabiî âfetler gibi sebeplerle kaybolan ve günümüze ulaşamayan belgeler ile halen Osmanlı Arşivi'ne devredilmeyen diğer Osmanlı evrakı ve Osmanlı Devleti'nin dağılmasıyla birlikte yeni kurulan devletlerin elinde kalan evrak da göz önüne alınırsa Osmanlı Devleti döneminde oluşan evrakın çok büyük yekûnlara ulaşacağı düşünülebilir. XXIX . Söz konusu evrakın yangın ve rutubet gibi tesirlerden korunması ve kesinlikle hiçbir kimse tarafından açılmasına izin verilmemesi hususunda Konya valisine çok kesin emirler verilmiştir. bazı nezâret ve dairelerde 1309 (1891) yılından itibaren dosya sistemine geçilmeye başlandığı görülmektedir.Osmanlı Devleti'nin arşivlerine verdiği önemi gösteren ilginç misallerden biri de I. müsveddelerine varıncaya kadar aylık torbalara konur. Tahvil. 197/107 ve 201/45. Ruûs. İstanbul'un fethinden sonra ilk defa evrak mahzeni olarak Yedikule'nin kullanıldığı bilinmektedir. Bu yüzden Fatih'e kadar olan döneme ait birkaç ferman. Savaşlar. gerektiğinde müracaat edilmek üzere mahzenlere kaldırılırdı8. BEO Siyasî. Sultan III. muhtemelen Çanakkale Muharebeleri sebebiyle İstanbul'un güvenliği tehlike altına girdiğinden. 8 İsmail Hakkı Uzunçarşılı. bu torbalarda üzerine daire adı ve yılı yazılı olduğu halde. Kayd-ı Divan gibi defterlere kaydolunduğu anlaşılmaktadır. 7 Defter usulü Osmanlılar'da yıkılışa kadar devam etmesine rağmen. Bu dönem hakkında bilgi alınabilecek arşiv malzemesi bir kaç yüz defterden ibarettir. Yaklaşık 1 yıl sonra bu evrak askerî tren ve vapurlar ile tekrar İstanbul'a getirilmiştir6. çoğu zaman deri kaplı sağlam sandıklara konularak. Dünya Harbi sırasında yaşanmıştır. 1915 senesi başlarında. Mevcut defterlerden. Divanlarda alınan kararların Mühimme. Osmanlı Devleti'nin Merkez ve Bahriye Teşkilatı. 43. daha güvenli olduğu değerlendirilen Konya'ya nakledilmiştir. Ahmed'den sonra padişahların tamamen İstanbul'a yerleşmeleriyle Topkapı Sarayı'na taşınmıştır. MV. vakfiye ve mülknâme dışında fazla vesika bulunmamaktadır. defter usulünü esas kabul etmiştir7. s. Osmanlı bürokrasisi. yangınlar. neticeye takaddüm eden muâmeleli evrak. bir yıl içinde biriken evrak. 6 BOA.

.Defterhâne-i Âmirem'de mahfûz Rûznâmçe Defterlerine müracaat olundukda. Mühimme Defteri. ilk dönemlerde Divan toplantılarının yapıldığı Kubbealtı'nın yanıbaşındaki Hazine-i Âmire'de devlet gelirleri. oradan ise Topkapı Sarayı'nın inşasını müteakip Hazine-i Âmire ve Enderûn-ı Hümâyûn'a nakledilmiştir. s. a."11 şeklinde emirler verilmişti. 9 Bâb-ı Âlî'de arşiv binası yapılmasına dair ilk emir Sultan I... a. hk.. 11 BOA. Sadrıazam sarayı bahçesinde yapılan kârgir binanın evrak mahzeni (arşiv deposu) olarak tahsisini emretmektedir (BOA. Divan-ı Hümâyûn toplantılarının Bâb-ı Âlî'de yapılmaya başlanıp orada kârgir bir mahzen inşa edilmesine kadar sürecektir9. I. yani Hazine-i Âmire ile Defterhâne-i Âmire'nin adının geçmesi yukarıdaki bilgileri teyid etmektedir. altın ve gümüş akçeler. nr. İstanbul 1334. s. Burası hazinedarbaşı tarafından mühr-i hümâyûnla mühürlenerek kapatılan ve yine Divan ictimalarında. Divandan çıkan şikâyetlerin halline dair ahkâm kayıtlarında sık sık bu iki dairenin.e. s. Divan defterleri ve battallarının konulması ve orada muhafaza edilmesi. 3. Kubbealtı'nın yakınında bulunan Defterhâne binasının üst kısmının 1076 (1665) tarihinde çıkan yangında diğer saray müştemilâtıyla beraber yandığı ve defterlerin bir kısmının harap olduğu Silahdar Tarihi'nde kaydedilmektedir13. kapısı sadrıazamın nezaretiyle açılan dairedir10. Hazine-i Âmirem'de mahfûz Ahkâm Defterlerine müracaat olundukda. Beylikçi efendilere ve Divan ve Ruûs kîsedârlarına muhkem tenbîh ve defâtir-i merkûmeden mâ‘adâsıyla taşrada bulunan battâlları dahı Hazine-i Âmire'ye vaz‘ ve hıfz itdüresin deyü. Sekiz kubbeden müteşekkil ve çift demir kapılı geniş bir bina olan Hazine-i Âmire'ye. hüküm metinlerinde sık sık ". pek çok kere sadrıazam buyruldularına konu olmuştur. 4. XXX . s.. Osmanlı Arşivi'nde bulunan Ahkâm Defterleri tetkik edildiğinde.. Eyyûbî Efendi Kânunnâmesi'nde onyedinci yüzyılda sadrıazam mührünün kullanıldığı diğer bir yerin de Defterhâne olduğu zikredilmektedir12. Mühimme Defteri...e. 144. nr." veya ".. 19.g. 10 Uzunçarşılı.. 183. 17. Osmanlı Arşivleri." ifadelerine rastlamak mümkündür.. 384. c. Topkapı Sarayı'nın bazı bölümlerinin arşivlerin muhafazası için kullanılması. Silahdar Tarihi. 11).g. Abdülhamid devrinde ısdar edilen buyruldudur. kıymetli eşyalar ile birlikte saklanmıştır. 13 Fındıklılı Mehmed Ağa.Yedikule'den sonra arşivler Atmeydanı'na.. s. 17. 12 Uzunçarşılı. Reisülküttaba yazılan 1149 (1736) ve 1182 (1768) tarihli buyruldularda: "..

514'te Divan-ı Hümâyûn'dan Kurşunlu kadısına hitaben yazılan evâsıt-ı Z. Abdülhamid zamanında başlayan ıslahat ve nizam hareketleri... bu dönemde bir çok müessesede daha bariz olarak görülür.. Tanzimat Öncesi Merkezî Devlet Daireleri ve Arşivlerin Genel Durumu Onsekizinci yüzyıl sonlarına doğru Bâb-ı Âlî'nin de teşekkül etmesiyle Osmanlı idaresinde müessir olan ve bünyesinde evrak biriken dört ana daire görülmektedir: a. 123-124'te Divan-ı Hümâyûn'dan Milan kadısına yazılan evâhir-i R. Savaş alanlarında uğranılan yenilgilerle birlikte ortaya çıkan iktisadî darlıklar. Bâb-ı Meşîhat Tanzimat dönemi Osmanlı arşivciliğinde bir merhale sayılabilecek olan Hazine-i Evrak'ın kuruluş ve işleyişine geçmeden. 1145 (1732) tarihli hükümde ". Kezâ Şikâyet Defteri.. birçok problemi de beraberinde getirmiştir. s. Anadolu Ahkâm Defteri. s. Bâb-ı Seraskerî d. 140. Bunu takiben Batı standartlarına uygun modern bir arşiv binası inşa edilmiştir.. nr. Diğer sahalarda olduğu gibi arşivcilik konusunda da Tanzimat'tan itibaren yeniden düzenleme ve geliştirme faaliyetleri dikkat çekmektedir. Devrin şartlarına göre yapısının sağlamlığı ve iç düzenlemesi ile arşiv müzesi görünümünde olan bu bina. 117. Bu yıllarda Bâb-ı Âlî civarında Sultanahmed Meydanı'ndaki bir takım binaların "evrak mahzeni" olarak kullanılmaya başlandığı görülmektedir. 1212 (1797) tarihli hükümde ".14 Devletin kuruluşundan Tanzimat'a gelinceye kadar geçen beş asırlık süre içinde müsvedde evrakı bile büyük titizlikle saklanan belge ve defterler.. dağınık mekânlardaki arşiv malzemesini bir araya toplama ve muhafazasına lüzum görülmeyen evrakı ayıklama çalışmaları göze çarpmaktadır. XXXI .Defterhâne-i Âmiremde mahfûz olan defter-i icmâl ve mufassala mürâcaat olundukda. Bâb-ı Defterî c. Bütün bu gelişmeler göz önüne alınarak Tanzimat devrindeki Osmanlı arşivciliğini devre devre ele almak gerekecektir. Sandıklar içindeki milyonlarca belgenin sağlıklı bir şekilde muhafaza edildiği söylenemez." denilmektedir. 14 BOA.. idarî yapıdaki değişiklikler ile belgelerin yeni kurulan dairelere nakli gibi hususlar. hâlen Osmanlı Arşivi'ne bağlı depo olarak kullanılmaktadır. İlk planda. Sultan I. artık Topkapı Sarayı'nın hazine dairelerine sığmaz hale gelmiştir.." ifadesi yer almaktadır. Bâb-ı Âlî b. Osmanlı Devleti'nin idarî yapısında bir dönüm noktasıdır.Tanzimat. Tesis edilen binalar ve neşredilen nizamnâmeler Osmanlı arşivciliğine yeni boyutlar kazandırmıştır. nr.Hızâne-i Âmiremde mahfûz rûznâmçe-i hümâyûn ve defter-i icmâl ve mufassala ve defter-i evkâfa mürâcaat olundukda. merkezî devlet dairelerini kısaca tanıtmak ve arşivlerine dair bilgiler vermek gerekecektir.

Bâb-ı Âlî'de tamir olunan kârgir binaya nakledilmesi uygun görülmüştür.g. b. s. Bâb-ı Âlî: Sadrıazamların resmî makamları olan Paşa Kapısı'na. 398 vd... defterlerin hîn-i iktizâda getürdilüp mürâcaat olunmak kâbil olduğuna binâen . Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nde mevcûd olan nâme ve ahidnâme-i hümâyûn ve mehâmm-ı Devlet-i Aliyye-i ebed-makrûna dâir kuyûdât mazbût olan cüzler ve defâtîrin ale'd-devâm muhâfazaları akdem-i umûrdan olduğu derkâr ve muhâfaza husûsu kârgir mahalle muhtâc idüği bedîdâr olduğundan . merkez ve taşradaki bürolarıyla devletin gelir ve giderini düzenlemekle yükümlü daireye denilmektedir.. teşrifatçı ve diğer görevliler buraya taşınmıştır. Yöneticisi olan defter15 Daha fazla bilgi için bkz. Uzunçarşılı. İstanbul 1280.." Bu emir ile Divan-ı Hümâyûn'a ait cüz hâlinde veya ciltli defterlerin Topkapı Sarayı'ndan getirilerek. Sadâret'e ait Dahiliye ve Hariciye odaları.. Abdülhamid devrinden itibaren verilen addır. c. IV. s. Divan-ı Hümâyûn toplantılarının Paşa Kapısı'nda görülmeye başlamasıyla birlikte Divan kalemleri. sadrıazamlara mahsus idare binaları yoktu. XXXII . Zamanla Topkapı Sarayı ile Bâb-ı Âlî arasındaki mesafenin uzaklığı ve her zaman arşive müracaat için saraya memur gönderilmesinden doğan güçlük göz önüne alınarak Sadrıazam Sarayı bahçesinde bir arşiv binası yaptırılmış ve bazı defterlerin buraya nakli temin edilmiştir. Naîmâ.. Tarih-i Naîmâ. Sonraki yıllarda Hazine-i Evrak'ın kuruluşu ile Topkapı Sarayı arşivlerinin ayıklanması ve Bâb-ı Âlî'deki Tomruk Dairesi ile Sultanahmed'deki Defterhâne mahzenlerinde karışık evraktan. Divan-ı Deavî gibi dairelerden oluşan Bâb-ı Âlî müessesesi teşekkül etmiştir. devlet işlerini burada görürlerdi15. a.e. Devrin sadrıazamı Koca Yusuf Paşa tarafından 1200 (1785) yılında Divan kalemlerinin şefi olan reisülküttaba hitaben yazılan buyrulduda arşive duyulan ihtiyaç şöyle dile getirilmiştir: "İzzetlü Reisülküttab Efendi. Genellikle saraya yakın bir yerdeki konağa yerleşerek. defterlerin gerektiğinde müracaat edilmek için sabah çıkarılıp akşam yerine koyulması işinin reisülküttabın mehterbaşısı tarafından yapılması istenmekte ve arşiv deposuna kâtiplerden başka kimsenin girmesi men olunmaktadır. reisülküttab. Sultan I.a... itinâ eyleyesiz deyü. Daha önceleri. Meclis-i Vâlâ. cümlesi dâimâ sandukalarıyla mehterbaşınız marifetiyle hıfz ve zikrolunan defterleri tetebbu‘a memûr olan ketebeden gayrı kimesnenin mahzen-i mezkûra idhâlinden mübâ‘adet kılınmasını. Böylece bugünkü İstanbul Valiliği'ni çeviren duvarın içinde. Bâb-ı Defterî: Defterdarlık Kapısı. Ayrıca. Sadârete ait olanların ayrılması yoluna gidilecektir. 250-251.

18 BOA. Bâb-ı Seraskerî: Yeniçeri Ocağı'nın 1241 (1826) yılında kaldırılmasından sonra zamanın Seraskeri Hüseyin Paşa. 17 Midhat Sertoğlu. Serasker Paşa'nın. I. 5152. İrâde Dahiliye. İstanbul 1954. Kapıkulu Ocakları. İrâde Maliye. nr. a. Ankara 1943. Maliye Hazinesi Kubbealtı'ndan nakledilerek. Divan-ı Hümâyûn ehemmiyetini kaybedip muntazam toplanamaz olunca. 20 BOA. İstanbul 1958.dar Divan-ı Hümâyûn'un tabiî üyesi olarak toplantılara katılır. Sultanahmed'de yaptırılan arşiv deposundan başka Bâyezid'de de bir arşiv binası yaptırmıştır. 221. 1837 yılında Maliye Nezâreti'ne dönüştürülmüştür. yeni torbalarla nakledilmesi düşünülmüştür. Bâb-ı Hümâyûn'dan içeri girilince sağdaki Eski Maliye Dairesi denilen ve 1866 yılında yandığından yeri hâlâ boş olan mahalle taşınmıştır17. Nezâretin Bâb-ı Defterî döneminden kalan ve Topkapı Sarayı'ndaki Enderûn Hazinesi'nde saklanan belgeleri için evrak mahzeni inşa edildiğinden. 8. 1315 N. 21 İsmail Hakkı Uzunçarşılı. I.g. s. avârız ve mukâtaa gibi malî konularda görüş bildirirdi. Önceleri Divan kalemleri ile iç içe çalışan Maliye (Bâb-ı Defterî) kalemlerinin Topkapı Sarayı'nda Maliye Defterhânesi olarak bilinen bir arşivi vardı16. yeniçeri kâtibi emrindeki Efendi Dairesi'nde bulunan Yeniçeri ve Acemi Ocağı halkının maaş ve künye defterleri21 Seraskerliğin kadim arşiv malzemesini teşkil etmiştir. 138.e. s. s.. Devrin Maliye Nâzırı Safvetî Paşa Sadrıazam Mehmed Emin Rauf Paşa'ya sunduğu tezkirede. c. Maliye Nezâretine tahsis edildikten sonra19. 19 İbnü'l-Emin Mahmut Kemal İnal. Saklanmasına lüzum görülmeyen bazı evrakın imha edilmesi isteğine de yer veren tezkire.. diğer dairelere nazaran bünyesinde en çok belge ve defter biriken ve günümüze milyonlarca vesika devreden bir dairedir. Maliye Nezâreti. dairesiyle birlikte Saray-ı Atîk'e (İstanbul Üniversitesi merkez binasının bulunduğu yer) taşınmıştır. ilk önce Enderûn Hazinesi'nde saklanan "evrak ve defâtir-i atîka-i mu‘tebere"nin. Maliye hazinesinden kâtipler görevlendirerek Enderûn'daki defterleri tek tek incelettiğini ve her bir defteri ait olduğu kalemlere göre ayırttığını bildirmiştir18. nr. 1284 (1867) yılında Bâyezid'deki Fuad Paşa Konağı. s. c. padişahın onayından geçerek uygulamaya konulmuştur. Resimli Osmanlı Tarihi Ansiklopedisi. XXXIII . Bâb-ı Seraskerî'de bir "evrak mahzeni" kurulduğu ve bunun için bir görevlinin tayin edildiği 1264 (1848) tarihli Sadâret tezkiresinden anlaşılmaktadır. Bâb-ı Defterî. 95. 605. 1899 yılında Hazine Dairesi'nin altındaki dükkanlar tahliye edilerek büyük bir evrak mahzeni bina edilmiştir20. c. mîrî işlerden sayılan cizye. Osmanlı Devrinde Son Sadrıazamlar. Lağvedilen Yeniçeri Ocağı'nda. 16 Uzunçarşılı.

bahsi geçen tavanın kurşun kaplanmasından vazgeçilerek. müştemilâtıyla birlikte resmî daire ve daimî ikametgâh olarak şeyhülislâmlara tahsis edilmiştir. * Osmanlı Devleti'nde Modern Arşivcilik Çalışmaları Osmanlı Devleti'nde de modern arşivcilik çalışmaları aşağı-yukarı Avrupa'dakinden biraz sonra başlamıştır. Dersaâdet ve Bilâd-ı Selâse mahkemelerinde bulunan sicillerin muhafazasını temin etmek maksadıyla kurulan hususî dairede toplanan defterlerin zayıf ve âdi kâğıtlara değil. d. Bâb-ı Meşîhat: Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla Ağa Kapısı adı verilen (bugünkü İstanbul Müftülüğü'nün bulunduğu) bina. Meclis. İstanbul'un çeşitli semtlerine dağılmış olan şer‘î mahkemelerin atîk sicillerinin. Bu kuruma ait arşiv malzemesinin önemli bir bölümü bugün Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı arşivlerde muhafaza edilmektedir. hâlis harç kullanılarak tamir edilmesi için Ebniye-i Hâssa müdürü marifetiyle yeniden keşif yapılmasını istemiştir22. XXXIV . Meşîhat Dairesi'nden İstanbul Kadılığı'na yazılan yazıda. İstanbul Kadılığı Defterleri. Daha sonra adı Harbiye Nezâreti olarak değişen Bâb-ı Seraskerî'ye ait arşivlerin pek az bir kısmı Osmanlı Arşivi'ne intikal etmiştir. 132). s. 23 "Dersaâdet ve Bilâd-ı Selâse Mehâkim-i Şer‘iyyesi sicillâtının hüsn-i muhâfazası maksadıyla bâ-irâde-i seniyye-i cenâb-ı Hilâfet-penâhî tesis ve inşa kılınan daire-i mahsusaya mehâkim-i mezkûre sicillât-ı atîka celb olunarak sûret-i muntazamada yerleştirilmiş. 334. 1837 yılında Maliye Nezâreti'ne dönüştürülmüş olan Bâb-ı Defterî döneminden kalan ve Topkapı Sarayı'ndaki Enderûn Hazinesi'nde saklanan milyonlarca belgenin günümüz tasnif anlayışına uygun olarak. nefis mürekkeble yazılması istenmiştir23. A. arşiv binası tesis edilerek bir araya toplanması 1312 (1894) tarihinde gerçekleşmiştir. konu Meclis-i Vâlâ'ya havale edilmiştir." (İstanbul Müftülüğü Şer‘iyye Sicilleri Arşivi.. nr. MKT. Bu teşebbüsle. Modern arşivciliğe geçişte ilk adımlar 1845 tarihinde devrin Maliye Nazırı olan Safvetî Paşa tarafından atılmıştır. etraf duvarlarının daha uygun ve sağlam olacak şekilde.tavanı yıkılmaya yüz tutan evrak mahzeninin kiremitle veya kurşunla kaplanarak tamir edilmesi ve mahzenci maaşının karşılanması isteği üzerine. kalemlerine göre ayrılıp depolara konulduğunu görüyoruz. 156/94. Bugün İstanbul Müftülüğü'nü çeviren duvardan açılan cümle kapısının sağında bulunan iki katlı kârgir bina. nr. sicillerin muhafazası için depo ve araştırma salonu olarak kullanılmaktadır. Safvetî Paşa Sad22 BOA.. alakurna denilen kâğıtlara.

28 Fossati'nin ilk çizdiği plan için bkz. bu gibi evrakın devletin önemli senetlerinden olduğu. Binanın. 25 Salahaddin Elker. Ayrıca binanın yapımında kullanılan inşaat malzemesinin defteri için bkz.11.12. Bir kat olarak yapılması düşünülen binanın tamamıyla rutubetten kurtulamayacağı düşünülmüş. 37-2/11-10. Bunun Bâb-ı Âlî içinde uygun bir yere Hazine-i Evrak adıyla inşâsı ve oda oda ayrılarak.1846] 24 BOA. Dârülfünûn binasının da mimarı olan İtalyan Fossati'ye bir resmi yaptırılarak yeni icat tuğladan ve yeni tarz üzere yapılmasıyla rutubetten de kurtulabileceği düşünülmüştür. nr. İrade Mesâil-i Mühimme. nr. kâtiplerden uygun birisinin müstahfız-ı evrak tayin kılınması. 769/51 ve 770/29. Ayniyat Defteri. DUİT.1846 tarihinde çıkarılan bir irâde ile modern arşivcilik konusunda esaslı adımlar atılmıştır25. Maliye Hazinesi'nden kâtipler görevlendirerek Enderûn'daki defterleri tek tek incelettiğini ve her bir defteri ait olduğu kalemlere göre ayırttığını bildirmiştir. çeşitli devletlerle yapılan muâhede ve mukavelelerin asıllarının bu suretle dağınık ve perişan olmasının uygun olmadığı belirtilerek. 658. eski kayıtların bulunması gerektiğinde büyük zorluklar yaşandığı ve hatta bulunamadığı. Bu teşebbüsü.rıazam Mehmed Emin Rauf Paşa'ya sunduğu tezkirede. XXXV . Saklanmasına lüzum görülmeyen mülgâ Yeniçeri Ocağı'na ait bir takım evrak ve eski defterlerin saray fırınlarında imha edilmesi isteği de münasip görülerek uygulamaya konulmuştur. Fossati'nin projesine uygun olarak yapımına başlanan binanın planında aradan çok fazla zaman geçmeden bazı değişiklikler yapılması gerekmiştir. 26 BOA. "Mustafa Reşit Paşa ve Türk Arşivciliği". Türk Tarih Kongresi. ayrıca büyük evrak sandıklarının da konulabilmesi için binanın iki kat olarak yapılması gerektiğine karar verilmiştir28 [17. nr. 658 27 BOA. s. Ankara 1952. İrade Mesâil-i Mühimme. İrade Mesâil-i Mühimme. İrade Dahiliye 5152. o zamana kadar Defterhâne'de ve Bâb-ı Âlî civarındaki mahzenlerde saklanan devletin mühim işlerine ait vesikaların buraların rutubetli olması hasebiyle çürüdüğü ve mahzenlerin dar olmasından dolayı birbirine karışıp yırtıldığı. nakli ve aranıldığında kolaylıkla bulunabilmesi için Bâb-ı Âlî derûnunda geniş ve muntazam kütüphane şeklinde kârgir bir bina yaptırılması öngörülmektedir26. bunların hıfzı. IV. Defterhâne'de olanların dahi perişan bir halde oldukları. Söz konusu irâdede. ayrıca gerektiğinde müracaat etmek maksadıyla içine coğrafya ve tarih kitaplarıyla lüzumlu haritaların konulacağı bir ihtisas kütüphanesi yapılması karara bağlanmıştır27. 659. 183. arşivcilik açısından ileride atılacak radikal ve modern adımların ilk işareti olarak değerlendirmek mümkündür24. Koca Reşid Paşa'nın 1846 yılında Sadâret'e gelmesiyle birlikte 9. bir odasının Dahiliye evrakına ve diğerlerinin de Divan ve Hariciye evrakına tahsis olunması. BOA.

7066. 593-595. Muhsin Efendi'nin "müdürlük tabirinde bir nevi kalem ve maiyyet memuru gibi olacağından" bahisle bu unvanı nâzırlığa çevirmiş ve kuruluşun adı da Hazine-i Evrak Nezâreti olarak değiştirilmiştir29 [20. 699).m.. s. Çünkü Hazine-i Evrak'ta hıfzolunacak evrak devletin önemli işlerine ait olup ve ekserîsi de gizli tutulacak şeyler olacağından güvenlik hususu göz önüne alınmıştır31. XXXVI .1847].Hazine-i Evrak binasının inşası devam ederken bina hazır oluncaya kadar hıfz-ı evrak usulünü yoluna koyması beklenen Muhsin Efendi müdür tayin edilmiştir. MKT. Hazine-i Evrak'la birlikte Mülgâ Sadâret Dairesi'nin bütün eşyasını ve evrakını korumaktı. s. a. Hazine-i Evrak'ta daimî istihdam olunacak memurların. 4093. Hazine-i Evrak binasının inşaatı 1848 yılında tamamlanmıştır30. Sonuç olarak mahdut sayıdaki personeli ile Hazine-i Evrak Mümeyyizliği yeni kurulan Cumhuriyet kurumları arasındaki yerini almıştır. 32 BOA. NZD. Şûrâ-yı Devlet ve Dahiliye daireleri arşivlerinin birleştirilmesi için çalışmalar başlatılmış. İ. 593-595. ancak harp dolayısıyla bu girişim gerçekleşememiştir. sayı 12. Ancak Sadrıazam Mustafa Reşid Paşa. İrade Dahiliye. Mülgâ Hazine-i Evrak Müdürü Mahmud Nedim Bey Mahzen-i Evrak Mümeyyizliğine tayin edilmiştir33. (19811982). Meclis-i Vâlâ. A. 34 Çetin. A. dereceden bir adet nişan verilmesi uygun bulunmuştu (İ. Muhsin Efendi'nin müdürlük vazifesi ile birlikte Meclis-i Vâlâ azalığı da üzerinde bırakılmıştır. evrak tefriki için diğer Bâb-ı Âlî kalemlerinden seçilecek geçici personelin de güvenilir olması hem Meclis-i Muvakkat hem de Meclîs-i Vâlâ tarafından tasvib edilmiştir32. yine Fossati’nin talebi üzerine kardeşine de 4. "Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin. Yeni hükûmet tarafından gönderilen Mahzen-i Evrak Mümeyyizliği'nin teşkili ve görevleri hakkında 1 Mart 1923 tarihli ilk talimatnâmede. Mümeyyizliğin esas görevi. 29 BOA. Osmanlı Devlet Arşivi ve Mülgâ Sadâret Evrakının Muhafazası Hakkında Aldığı Kararlara Ait Bazı Belgeler". DVN. 42/12.g.02. Mesâil-i Mühimme. Ayrıca daimî olarak çalışan hulefâ efendilerden başka. mülgâ kalemlerde kalan evrakın ilgililere buldurularak Mahzen-i Evrak'a konulması ve halen Hazine-i Evrak'ta mevcut bulunan evrakın mükemmel surette tasnif edilerek ehemmiyetle muhafaza edilmesi emredilmiştir34. 33 Atilla ÇETİN. gayet güvenilir kimselerden olmaları işin icabı olarak görülmüştür. 31 BOA. 17/79. 1 Mart 1923'te TBMM İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti'nin Kalem-i Mahsus Müdüriyeti kadrosunda Mahzen-i Evrak Mümeyyizliği ihdâs edilmiştir. 30 İnşaatı tamamlayan Fossati’ye nişân-ı âlî verilmiş. Tarih Enstitüsü Dergisi. 1914 yılı başlarında Bâb-ı Âlî Hazine-i Evrakı'yla Hariciye.

Bunlar Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan beri birikmiş olan evrak ve defterleri inceleyerek Hazine-i Evrak'a konmaya layık olanları tefrik ve tasnif etmekle görevliydiler. Nihayet 18 Haziran 1984 tarih ve 203 sayılı "Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnâme" ile "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" kurulmuş ve 10 Ekim 1984 tarih ve 3056 sayılı "Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun"la Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. Muhsin Efendi'nin maiyyetine kendisine yardımcı olmak üzere bir muavin ile kalemlerden tecrübeli. 20 Mayıs 1933 tarihinde Ankara'daki Evrak Müdürlüğü ile İstanbul'daki Hazine-i Evrak Müdür Muavinliği. Tasnif Faaliyetleri Hazine-i Evrak binasının inşası sürerken Hazine-i Evrak Nâzırı Muhsin Efendi'nin de içinde bulunduğu komisyon öncelikle geçici teşkilat şeması ile tasnif talimatnâmesi hazırlamış ve 11 Rebiülâhir 1263 (29 Mart 1847) tarihinde Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye kararı olarak padişah onayından geçerek yayınlanmıştır..g. 1 Haziran 1927'de de Hazine-i Evrak Müdür Muavinliği olarak Başvekâlet Müsteşarlığı'na bağlanmıştır35. 29 Haziran 1943 tarih ve 4443 sayılı kanunla. 19 Nisan 1937'de Başvekâlet Teşkilatı içerisinde müsteşara bağlı. XXXVII . Başbakanlık Teşkilatı içerisinde Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı adını almıştır. 1929 senesinde.TBMM İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti'nin Kalem-i Mahsus Müdüriyeti'ne bağlı olan Mahzen-i Evrak Mümeyyizliği 31 Mayıs 1925 tarihinden itibaren. Bu ayırım işlemi için yine Bâb-ı Âlî kalemlerinden 35 Çetin. Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde. Başvekâlet Kalem-i Mahsus Müdüriyeti'ne dahil olarak adı Hazine-i Evrak Mümeyyizliği'ne çevrilmiş. 27 Şubat 1982 tarih ve 8/4334 karar sayılı "Bakanlıkların Yeniden Düzenlenmesi ve Çalışma Esaslarının Yürürlüğe Konulması Hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı" ile. a. müstakil bir Arşiv Dairesi haline getirilmiştir.m. s. 597. Müsteşarlık makamı ile olan irtibatını korumuştur. Başbakanlık Merkez Teşkilatı ana hizmet birimlerinden biri haline getirilmiştir. namuslu ve ketum kâtiplerden personel verilmiştir. Başbakanlık Müsteşarlığı'na bağlı Başvekâlet Arşiv Umum Müdürlüğü statüsüne kavuşturulmuş. Başvekâlet Evrak ve Hazine-i Evrak Müdürlüğü adı altında birleştirilmiş ve Müdür Muâvini İstanbul'da Hazine-i Evrak'ın başında kalmıştır. bilâhare 9 Mart 1954 tarih ve 6330 sayılı Başvekâlet Teşkilatı Hakkında Kanun içerisinde yer almış. Başvekâlet Muamelât Müdürlüğüne bağlanmış ise de.

"Osmanlı Döneminde Arşivciliğimiz ve Tasnif Çalışmaları". Meclis-i Vâlâ. sadece devletin karşılaşacağı güçlükleri çözmede bir müracaat merkezi olarak düşünüldüğü görülmektedir. MKL. XXXVIII . DVN. tertip ve saklanması hususunda getirdikleri esaslar son derece pratik ve akılcıdır. 41 BOA.1847] tarihi üçüncü bölüme başlangıç olarak alınmaktadır. 1270'te (1854) alınan bir kararla 1200 tarihinden vazgeçilerek başlangıçtan h. Meclis-i Vâlâ. DVN. Meclis-i Vâlâ. kendi kalemleri ile ilgili evrakı ayırmak üzere evrakın tasnifinin bitmesine kadar geçici olarak görevlendirilmişlerdir36. 1200 (1875) tarihinden Sultan Abdülmecid'in cülûsuna (h. 1200 tarihinin seçilmesinin sebebi ise hâlen Bâb-ı Âlî'nin bu dönem evrakını kullanıyor olmasıdır. Hazine-i Evrak'ta toplanacak arşiv malzemesi üç kısım olarak mütâlaa edilip tasnifine karar verilmiştir. 42/12. A. İ. h. İ. 1264 senesi iradelerinin numune olarak tasnif edilmiş olması göz önüne alınarak 1265 senesi Muharremi'nin üçüncü kısma başlangıç olarak kabul edilmesi daha uygun görünmektedir. nizamnâmenin giriş kısmında devletin kuvve-i hafızası olarak ifade ettikleri arşivlerimizin tasnif. dünyadaki benzerlerinde olduğu gibi Hazine-i Evrak'ın. İ. Sultan Abdülmecid'in cülûsundan h. 1050'de 1264 Muharrem [10. Mart 1985. nr. Üçüncü kısım evrakın. İ. Birinci ve ikinci kısım addedilen evrak konularına göre sınıflandırılıp tarih sırasına konularak Hazine-i Evrak'a nakledilecektir. 63-A/5'te 1265 Muharrem [28. A.12. h.1848] tarihi üçüncü kısma başlangıç olarak alınmaktadır. 1265 Muharrem (1848) tarihinden sonra birikecek evrak ise üçüncü kısım addedilerek üç ana kategoride tasnif edilmesi kararlaştırılmıştır. A. 42/12. 1255/m. 36 BOA. 1849 tarihinde Bâb-ı Âlî kalem amirlerinden müteşekkil bir Meclis-i Muvakkat kurularak bir nizamnâme yayınlanmıştır37. Necati Aktaş. Ancak İ. 12019 ve 9956. DVN. Ancak daha sonra h. 1839) kadar olan evrak birinci kısım addedilmiştir. DVN. Meclis-i Vâlâ. 37 BOA. 68 ve Ali Akyıldız. Meclis-i Vâlâ. 4093. h. 39 BOA. 38 BOA. 40 BOA.memurlar seçilerek. 4093 ve A. Belgelerle Türk Tarihi Dergisi. DVN. Ayrıca bkz. 1255 (1838) tarihine kadar birikmiş olan belgeler birinci kısım addolunmuştur39. A. gerekli olanların ileride Hazine-i Evrak'a nakledilmesi kararlaştırılmıştır38. 42/12 ve Cevdet Dahiliye. Tasnifte. 63-A/1. 76. s. h. 4093. Meclis-i Vâlâ.11. Zira o tarihlerde. 1264 (1848) senesine kadar olan evrak ikinci kısım olarak adlandırılmıştır40. ilim adamlarının istifadesine sunulması düşüncesi olmayıp. 1869. 12019. 1200 tarihinden önceki evrakın ise daha sonra tasnif edilerek. MKL. Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilâtında Reform. Nizamnâmeyi hazırlayan heyetin. İstanbul 1993 s. İ. sayı 1. H. 1264 senesi başından itibaren taşradan ve Bâb-ı Âlî kalemlerine ait evraktan önemli olanlarının belli kalemlerde muhafazası ve nelerin Hazine-i Evrak'a nakledileceği hususları tespit edilmiştir41.

İ. Dahiliye. 316/29. XXXIX . a.Ca/17 ve İ. 37-2/11-4.. 43 BOA. 63-A/13. yeniden bazı değişiklikler yapmak yoluna gidilmiştir.m. 1312.Vesikaların Hazine-i Evrak'a konulmasından sonra muamelelerin hızlı bir şekilde yürütülebilmesi ve evrak akışının sağlanabilmesi için Hazine-i Evrak ile daireler arasında izlenmesi gereken yol şöyle tespit edilmişti: Evrakın hazırlanan kataloglarının birer nüshası Divan-ı Hümâyûn Kalemi ile Âmedî Odası'nda bulundurulacak ve bir belgeye başvurmak gerektiğinde. bu malzemenin tarih ve çeşitli bilim dallarının hizmetinde kullanılması düşüncesi yerleşmeye başlamıştır. 46 BOA. bu dönemde. Bu hususa dair çoğu gizli olan bazı irâdelerin suretleri çıkarılıp iki ayrı kutuya konularak anahtarları padişaha sunulmuştur47. s. o dairenin görevlisinin. İ. İkinci Meşrutiyet döneminde arşiv malzemesinin sadece saklanarak.B/18 ve Y. Ancak bu sistem istenen evrakın iade edilmemesi dolayısıyla verimli bir şekilde işletilemediğinden. 44 BOA. İlgili dairenin belge ile olan işi bitmediğinde süre uzatılabilecekti44. 47 BOA. Ancak uygulamaya konulan dosya usulünün. HUS. DUİT. 45 BOA. Bundan sonra herhangi bir daire tarafından bir belge istendiğinde. gerektiği zaman başvurulacak bir belge olarak görülmesi anlayışının yerine. 1892 senesine gelindiğinde Sadrıazam Cevad Paşa zamanında Hazine-i Evrak'ta ve diğer devlet dairelerinde evrakların muhafazası ile arşivlemede dosya usulü sistemine geçilmiştir45.g. 48 BOA. buradaki kayıtlardan tarih ve numarası tespit olunup bir pusulaya kaydedilecek ve pusula Hazine-i Evrak'a gönderilerek ilgili vesika buradan istenecekti42. Dahiliye. A. Tarîh-i Osmanî Encümeni Reisi olan Abdurrahman Şeref Bey'e Topkapı ve Sultanahmed civarında bulunan evrak depolarındaki arşiv malzemesinin araştırılarak tasnif edilmesi görevi verilmiştir. Meclis-i Vâlâ. İ. 5150. Akyıldız. 1916 senesine gelindiğinde dahi doğru düzgün uygulanamadığı anlaşılmaktadır48. 1311. İ. 37-2/11-4. Önce Hazine-i Evrak'ta evrak mahfazalarının üzerine konulacak numara ve gerektikçe oradan alınacak evrak için verilecek pusula numuneleri yaptırılmıştır43. evrakın kimliğinin yazılı olduğu bu matbu forma atacağı imza karşılığı belgeyi alması ve iade ettiğinde de imza formunu geri alması kararlaştırılmıştır. DVN. A. Alınan evrak 15 gün içerisinde geri getirilmediği zaman Hazine-i Evrak bunu aramaya resmen izinli olacaktı. 74. 1310 Ca/102. Tarîh-i Osmanî Encümeni'nin kurulması ve Tarîh-i Osmanî Mecmuası'nın yayınlanmaya başlaması ile arşivlerin önemi artmış. DUİT. 12019. MKL. Nitekim Topkapı Sa42 BOA. HUS. Bu sisteme göre yapılan ilk tasnif Mısır ve Bulgaristan meselelerine ait belgelerdir46. Meclis-i Vâlâ.

Meclis-i Vükelâ. s. "Arşivlerimizin Değeri ve Son Vak’anüvis Abdurrahman Şeref Bey'in Evrak-ı Atîka ve Vesâik-i Tarihiyyemiz Adlı Yazısı". Osmanlı Devleti'nde arşiv malzemesinin tasnif faaliyetleri devletin en zor durumda olduğu savaş dönemlerinde dahi devam etmiştir. 186/12. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiyle İstanbul Merkez Kumandanlığı'na nakledilmiştir. "Evrak-ı Atîka ve Vesâik-i Tarihiyyemiz". çeşitli nedenlerden dolayı. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni. tasnif işinin doğrudan Hazine-i Evrak'a devredilmesi istenmiştir. BEO. Türk Tarih Kongresi. IV. 1914 senesinde Yıldız'dan Bâb-ı Âlî'ye nakledilen evrakın incelenmesi ve tasnifi ile Hazine-i Evrak'ta iyi bir şekilde muhafazasının temini için Sadâret ve Dahiliye müsteşarlarından oluşan bir heyetin teşkili kararlaştırılmıştır52. Bunun üzerine tasnif işi Sadâret evrak müdürü. Nitekim Bâb-ı Âlî Kütüphanesi'nde bulunan eski evrakın tanzim ve tasnifinin yapılması için Aralık 1920 tarihinde Ali Emirî Efendi başkanlığında Vesâik-i Tarîhiyye Tasnif Encümeni kurulup yeni bir tasnif faaliyetine başlanmıştır53. 349985. bunları tetkik ile devlet işlerine ait olanları ilgili dairelere göndermiş. 52 BOA. Tahsin Öz. Ayrıca dosyaların sıra numarasıyla kısa özetlerinin bir deftere kaydedilmesi için iki kâtibin görevlendirilmesi ve tasnif edilenlerin ait oldukları yerlere gönderilmesi istenmiş. 53 BOA. konularına göre ayrıldıktan sonra numaranlandırılıp mühürlenerek dosyalanmasına karar verilmiştir. s. bozulmuş ve çürüyen kayıt defterlerinin de tamir ettirilmesine karar veril49 Abdurrahman Şeref. 453. TOEM. s. 1. 1910 yılından itibaren dört sene çalışan heyetin çalışma düzeni bozulduğundan dolayı 6 Nisan 1914 tarihinde Abdurrahman Şeref Bey tarafından Sadâret'e verilen maruzâtta. cüz. Heyet de. XL . "Yıldız Maruzât Dairesi Arşivi". Meclis-i Vükelâ. 320696. Sultan İkinci Abdülhamid'in uzun süren saltanatı döneminde Yıldız Sarayı'nda oluşan muazzam arşiv. devlet işlerine ait olanları da Bâb-ı Âlî'de Mahmud Kemal İnal'ın başkanlığındaki heyete göndermiştir. evrakın öncelikle padişah dönemlerine göre ayrı ayrı tomar haline getirilip sandıklara ve raflara konularak daha sonra tomar halindeki evrakın en eski tarihten itibaren komisyona gönderilip evrak ay ay tarih sırasına konulup.rayı mahzenlerinde kalmış toplam 518 araba yükü evrak Abdurrahman Şeref Bey başkanlığında kurulan heyet tarafından tasnif edilmeye başlamıştır49. Burada askerî bir heyet jurnalleri ayırarak el koymuş ve imha etmiş. 265. Tasnif sistemi olarak da. 51 BOA. 1 Kânûn-ı Evvel (1326). İsmet Binark. Hazine-i Evrak müdürü ve Âmedî-i Divan-ı Hümâyûn muavininden oluşan yeni bir heyete verilmiştir50. Türkçe neşri için bkz. İstanbul 1328. Ankara 1952. BEO. 50 BOA. 23-38. 159/81. aralarında jurnaller çıktıkça onları da askerî heyete iade etmiştir51. XXIX/1 (1980).

1931 tarihli genelge ile. tevcihât. 1425-1873 yılları arasına ait 47. muharrerât-ı husûsiye. miktarı tahmini olarak 30-50 ton civarında olan Osmanlı dönemi evrakının büyük bir ihmal ve gaflet sonucu Bulgaristan'a hurda kâğıt olarak satılması ülkede büyük yankı uyandırmıştır. muhallefât. belgelerin konularına göre ayrılmış olmasıdır. Buna bağlı olarak da. hatt-ı hümâyûn. Ayasofya civarındaki depolarda her türlü korumadan uzak olarak yok olmaya terkedilmiş evrakın varlığından haberdar olunmuş ve Topkapı Sarayı'na nakilleri sağlanarak daha iyi şartlarda korunmaları sağlanmış ve Başbakanlığın bütün kamu kuruluşlarına gönderdiği 10. Türk Dünyası Araştırmaları. s. dahiliye.miştir54. tahsisat meselesinden dolayı ortaya çıkan bazı ihtilâfa mebnî Ali Emirî Efendi'nin istifası ve bazı üyelerin işe devam etmemesi yüzünden tasnif işi durmuştur55. vakıf. 56 Çetin. muafiyet ve imtiyazât.000 civarında belge padişahların saltanat süreleri esas alınarak tasnif edilmiştir. İbnülemin tasnifinin özelliği. bahriye. maarif. Şubat 1985 İstanbul. her konu bölümü kendi içinde kaba bir kronolojik sıra takip etmektedir. yine kurulan bir heyet vasıtasıyla yapılan tasnif çalışması 1924 senesi Mayıs'ında başmemur unvanıyla İbnülemin Mahmud Kemal İnal başkanlığında başlamış ve Mayıs 1926 senesine kadar devam etmiştir56. 55 Atilla Çetin. 349985 ve 350226. XLI . hil‘at. umûr-ı nâfia konu başlıkları altında. yabancı ülkelerle olan münasebetler. Ali Emirî heyetinden sonra. darphâne. maliye. Personel adedi bir ara 13'e kadar çıkmış olan komisyondan. inşa ve tamir gibi konularda belgeler bulunmaktadır. defter-i atîka. beylikler döneminden Sultan Abdülmecid zamanına kadar olan süreyi ihtiva eden 180. "II.000 adet belgeyi ihtiva eden 29 ciltlik Osmanlıca kataloğu mevcut olup. Meşrutiyet Döneminde Arşivlerimize Ait Belgeler". ensab. Adliye. 6. timar ve zeamet tevcihleri. maâdin. BEO. askeriye. Bu tasnifte siyasî. hariciye. timar ve zeâmet. Ali Emirî heyeti Nisan 1924 tarihine kadar çalışmalarına devam etmiştir. sayı 34. 1926 yılından sonra tasnif işleri Hazine-i Evrak'ın sınırlı sayıdaki personeli ve Maarif Vekaleti'nden görevlendirilen personele bırakılmıştır. 57 Bu konuda daha fazla bilgi için Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü yayınlarından Bulgaristan'a Satılan Evrak ve Cumhuriyet Dönemi Arşiv Çalışmaları ve Bulgaristan'daki Osmanlı Evrakı adlı eserlere bakınız. 1931 yılında Maliye deposunda. 54 BOA. müsted‘iyât. Divan-ı Hümâyûn'a ait meseleler. saray mesâlihi. şükr ü şikayet. Ali Emirî tasnifinde. sıhhıye. aynı yer.06. Yine bu olaya bağlı olarak Bâb-ı Âlî'deki Sadâret evrakının tasnifi konusu yeniden gündeme gelmiş ve en önemlisi Devlet Arşivi'nin kurulması konusu Türk idare ve kültür hayatının gündemine girmiştir57. askerî. tarihî arşiv evrakının değerinin takdirinin ihtisas erbabına bırakılarak hiçbir bahane ile evrakın kaybına sebebiyet verilmemesi emredilerek evrakın imhası ve satışının önüne geçilmiştir.

1980 yılına kadar yapılan tasnif çalışmaları sonucu 2. 58 Necati Aktaş-Yusuf Halaçoğlu. Başbakanlık müsteşarı. Çıkarılan kanunlar ile birlikte Başbakanlık Tanıtma Fonu'ndan arşivlere belli bir payın ayrılması. Hâlihazırda bir yandan henüz tasnif edilmemiş belgeler tasnif edilirken bir yandan da tasnifi tamamlanmış belgeler dijital ortama aktarılmaktadır. c. 1937 yılından sonra provenans tasnif sistemine göre ciddî manada tasnif çalışması ancak 1956 yılından sonra başlamış ve staj için arşiv görevlileri yurt dışına gönderilmiştir. 12 Ocak 1935 tarih ve 2/1849 sayılı İcra Vekilleri heyeti kararnâmesi ile devlet arşivinin kurulması. Osmanlı Arşivi'ni bir devlet meselesi olarak ele aldıklarını ve bu konuda bir reform hareketine başlama konusunda kararlı olduklarını belirtmesiyle birlikte arşiv konusunda büyük gelişmeler sağlanmıştır. katalogları hazırlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Fekete. 17-19 Mayıs 1985 tarihinde düzenlenen Osmanlı Arşivleri ve Osmanlı Araştırmaları Sempozyumu'na59 devrin başbakanı. s. DİA.642 adet belge tasnif edilerek kataloğu hazırlanmış. Arşiv meselesine çözüm bulmak ve düzenlemek üzere Macar arşiv uzmanı ve Osmanlı tarihçisi Dr. 1936-1937 yılları arasında Osmanlı Arşivi ve Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nde provenans tasnif sistemi yani arşiv malzemelerinin işlem gördükleri tarihlerdeki aslî düzeni içerisinde fonların parçalanmadan korunup tasnif edilmesi prensibine göre örnek bir tasnif gerçekleştirmiştir. XLII . çok sayıda personel istihdamı. "Başbakanlık Osmanlı Arşivi". ancak daha sonra yapılan tasniflerde bu belgeler diğer tasnif birimlerine kaydırılmıştır58. Lajos Fekete Türkiye'ye davet edilmiştir.5 milyon belge tasnif edilmiştir. İstanbul 1985. ekipman ve teçhizat imkanlarının arttırılmasıyla birlikte tasnif çalışmaları büyük bir ivme kazanmış ve tasnifi tamamlanan önemli sayıda belge. Yükseköğretim Kurulu başkanı ve Türkiye'nin önde gelen tarihçileri katılmıştır. Özellikle devrin başbakanının. Bu çalışmada 4. Osmanlı Arşivi ve Osmanlı Araştırmaları Sempozyumu. Bu çerçevede. V. binaların inşası ve arşivci yetiştirmek üzere Avrupa'ya öğrenci gönderilmesi kararlaştırılmış. 59 Bu konuda geniş bilgi için bkz.8 Ekim 1932 tarihli İcra Vekilleri Heyeti kararıyla Muallim Cevdet başkanlığında oluşturulan tasnif heyeti Muallim Cevdet'in 1935 yılında istifa etmesine rağmen 1937 yılına kadar tasnife devam etmiştir. 122-126. 1980'li yıllarda arşivin önemi iyice ortaya çıkmıştır.833 belge tasnif edilmiştir. bina. dışişleri bakanı. "Cevdet Tasnifi" olarak adlandırılan bu çalışmada 218. ancak bu tasarı gerçekleşmemiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM DEFTER TASNİFLERİ 1 .

.

yüzyılda mufassal. sandıklar içinde taşınarak idarenin kesintisiz çalışmasında pratik rol oynamışlardır. c. IX. zamanla devlet erkânının bulunduğu değişik mahallere. 1 Nejat Göyünç. bir kısmı ihtiyaçtan doğan ve sayıları sadece Osmanlı Arşivi'nde yaklaşık 300. arazi tahrirlerine ait bugüne ulaşabilen en eski defter 835 (1432) tarihini taşır ve XVI. Büyük Osmanlı askerî harekâtları sırasında malî. "Defter" DİA. Dr.000'e ulaşan defter türlerini oluştururlar. Buna bağlı olarak Osmanlı Arşivi'nde XIV. devletin sınırlarının ve teşkilatının zamanla büyümesi sonucu. idarî. Hatta bu defterler. ruûs. deftere kaydolunmayan hüküm ve beratlar muteber sayılmamıştır. avârız ve mukâtaa işleriyle ilgili konuların düzenlenip kaydolunduğu Maliye. devletin siyasî ve hukukî kararları ile beldelerin asayiş ve nizamına dair hükümlerin kaleme alındığı Divan-ı Hümâyûn Defterleri'dir."Sefere Götürülen Defterlerin Defteri" Prof. iki ana seri hâlinde günümüze intikal etmiştir. İkincisi ise sadece malî konularda mirî işlerden sayılan cizye. s. ve askerî işlerin halli için Divan-ı Hümâyûn'a ait çeşitli büroların ordu ile birlikte seferlere katıldıkları ve bunların bürokratik işlemleri lâyıkıyla. mukâtaa. Bekir Kütükoğlu'na Armağan. yüzyıl başlarından itibaren defterlere rastlanmaktadır. bazıları evvelden mevcut. 2 Sefer sırasında cepheye götürülen defterler hakkında geniş bilgi için bkz. yani Bâb-ı Defterî Defterleri'dir. Osmanlı bürokrasisinde alınan kararların. seri bir şekilde yerine getirebilmek ve gerektiğinde müracaat edebilmek için lüzumlu defterlerini beraberlerinde götürdükleri bilinmektedir2. askerî teşkilata ait mevâcib. İstanbul 1991. Meselâ. defterdarlığa ait muhasebe. icmâl ve timar-ruznamçe olmak üzere sayıları bini geçer. 90. Feridun Emecen. Birincisi. yüzyılda Divan-ı Hümâyûn kalemlerine ait mühimme. daha ilk dönemlerden itibaren defter tutma geleneğinin olduğunu görmekteyiz. vakıflara ait vakıf ruznamçe defterleri ve benzerleriyle XVII. yüzyıldan sonra görülen şikâyet defterleri. 241-268. tahvil. Osmanlı merkez teşkilatının Tanzimat öncesi dönemine ait defterler. tamirat. Ayrıca XIV. İstanbul 1991. 3 .DEFTER TASNİFLERİ Defterler. hükme bağlanan konuların Divan ve Maliye kalemlerinde kaydolunduğu serilerdir. keşif ve ahkâm. Defter tutmanın esas alındığı Osmanlı yazışmalarında. s. merkezden gönderilen emirler ve mahallî kararların yazıldığı kadı sicilleri de önemli miktarlara ulaşmaktadır1. ruznamçe. Bunların dışında kazalarda kadılarca tutulan mahkeme kayıtları. Osmanlı Devleti'nde.

mülk. timar. vakıf gibi arazi türlerini tayin ve tescil eden ana defterlerin muhafaza edildiği ve bu defterlerle ilgili günlük işlemlerin yapıldığı Defterhâne-i Âmire'ye ait defterler de vardır. Bu dairede biriken defterler hüküm ihtiva etmezler. 4 . zaman zaman yapılan değişikliklerle vergilerin müfredâtını. zeâmet. kimlere tarh ve tevzî edildiğini gösteren muhtelif defterlerdir.Ayrıca has. Bunlar. hazineye ait arazinin kimlere ve ne maksatla tevcih edildiğini.

Tanzimat öncesi ve sonrası dönemleri ihtiva etmektedir. 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'dur. Bu fonlar için hazırlanan katalogların toplamı 28 cilttir. Katalogların muhtevasını ortaya koyan giriş kısımlarındaki kalemlere göre defter dökümleri yani fihristleri. Mahzen Defterleri'nin yeni harflere çevrilmesiyle elde edilen 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'dur. kaymakam veya defterdar başkanlığında toplanan Divanlarda alınan kararlar. Aşağıda Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri başlığı altında değerlendirilen defterler. Osmanlı Arşivi'nde provönans sistemin tatbik edilmeye başlamasından sonra kod verilerek yapılan ilk defter tasnifidir. rumuzu ile ifade edilen Divan ve Bâb-ı Âsafî'nin birimlerinden biri de A. Ordu Divanları'nda. 1. değişik bölümlerde tam liste hâlinde verilmiştir. Divan-ı Hümâyûn ve Bâb-ı Defterî'ye bağlı kalemlerde tutulan defterlere kaydedilir ve yürürlüğe konulurdu. ilk üç fona ait kataloglardan derlenmiştir. Osmanlı Arşivi kodlama sisteminde A. Beylikçi Kalemi'nin Hazine-i Evrak binasında saklanan defterleri bunlardır. DİVAN (BEYLİKÇİ) KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER a. Osmanlı Devleti merkez teşkilatı içinde Defterhâne-i Âmire'den sürekli bilgi alan bir çalışma tarzı içinde görülmektedir. DİVAN-I HÜMÂYÛN VE BÂB-I ÂSAFÎ DEFTERLERİ Tanzimat öncesi merkez teşkilatının büyük daireleri olan Divan-ı Hümâyûn ve Bâb-ı Âsafî'nin günümüze intikal eden defterleri 4 ana fonda tasnif edilmiştir. Üçüncü fon.DFE koduyla Defterhâne-i Âmire'dir. Önemli fonksiyonu olan bu dairelere ait defter serileri aşağıda sırasıyla verilmiştir. Birinci fon.DVN) Tanzimat devrine gelinceye kadar Divan-ı Hümâyûn'da. A. DİVAN-I HÜMÂYÛN. sadrıazam. Diğer fonlarda Tanzimat sonrası dönemi de içine alan defterler mevcuttur.I. BÂB-I ÂSAFÎ VE DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ Divan-ı Hümâyûn ve Bâb-ı Âsafî Daireleri. Divan ve Bâb-ı Âsafî'nin Tanzimat öncesi ve sonrası devrelerine ait defterleri ihtiva etmektedir. Dördüncü fon ise Maliye'den Müdevver Defterler Kataloğu'dur ki 25 cilt katalogdan ibarettir. 980 numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'dur. Bunlardan sadece bir tanesi dönem olarak Tanzimat öncesine aittir. padişah. Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri (A. İkinci fon. 5 . serdâr-ı ekrem.

43. 1-113 . s. müsvedde veya perakende evrak paketlere. Bunun için muktezâ kayıtları. sayı 6. Osmanlı Devleti teşkilatında olduğu gibi yazışma tekniklerinde de bir dönüm noktası olmuştur. Defterlere kaydetme usulü Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar devam etmiştir. torbalar da yıllık hazırlanan sandıklara konularak evrak mahzenlerine kaldırılırdı. 129-175. 3 Bu defterlerin yer aldığı Divan-ı Hümâyûn kalemleri ve çalışma tarzları hakkında geniş bilgi için bkz.DVN TARİH Hicrî 880-1254 Milâdî 1475-1838 Defter Adedi 129 Katalog Tertibi Analitik Envanter ab. kanun. Divan-ı Hümâyûn teşkilatının ana kalemlerinin başında gelen Divan (Beylikçi) Kalemi defterleri şunlardır: aa. 6 . Yönetimdeki ağırlığın Tanzimat öncesi yıllarda Divan'dan.O özel numaralarda 880-1254 (1475-1838) tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 129 adet defter mevcuttur. Tevfik Temelkuran. Tarih Enstitüsü Dergisi. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Beylikçi Kalemi Defterleri 986 numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'nda kayıtlı bulunan bu defterler. Aynı zamanda ferman ve beratlar da bu kalemde yazılırdı. Bu kalem. Tanzimat öncesinde defterlere aynen kaydın sürdürülmesi neticesinde sadrıazam emirlerine mahsus yüzlerce ciltlik Buyruldu ve Ayniyat Defterleri teşekkül etmiştir. Artık padişah fermanlarıyla yapılan hüküm ısdârı azalmaya başlamış ve yerini sadrıazam buyrulduları almıştır.O genel. 787-899 . Divan sicillerini tutardı. Katalog No 980 Sıra No 787-899-O FONUN KODU A. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Beylikçi Kalemi Defterleri Bu katalogda. gerekse azınlıklara ait meselelerin ahdî ve hukukî cepheleri de bu kalemde incelenir ve her türlü anlaşmalar. İstanbul 1986. paketler aylık torbalara. Osmanlı Tarih Lûgatı. 971-1275/1563-1858 tarihleri arasındaki kayıtları hâvi olup mükerrer sayılar ile toplam 122 adettir. s.Kararların aynen kaydı usul olarak kabul edildiğinden. Böylece İstanbul'un fethinden Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar geçen zaman süresinde zengin defter koleksiyonları oluşturulmuştur3. yani Saray'dan Sadâret'e geçmesi ile Bâb-ı Âsafî idaresinde Divan üyeleri birer nâzır vazifesi görmeye başlamışlardır. yani Divan'dan çıkacak bir kararın devlet kanunlarına ve anlaşmalara göre nasıl olması gerektiğini belirten kayıtlar da burada tutulurdu4. Divan'da müzakere olunan evrakı gereken yere gönderir. nizamnâme ve talimatnâmeler burada saklanırdı. Tanzimat. "Divan-ı Hümâyûn ve Kalemleri". İstanbul 1975. Gerek yabancı devletlere. 4 Midhat Sertoğlu.

defterdar ve nişancının katıldığı Divan toplantılarında alınan kararlar. 3. deftere kaydetmenin. hiçbir Doğu ve Batı devletinde bulunmayan kültür ve tarih zenginliğini ihtiva eden Mühimme Defterleri. Divandan verilen bir karar veya neticelenen bir dâva. Ordu Mühimmesi: Ordu ile birlikte sefere çıkan sadrıazamın sefer sırasında akdettiği Divan toplantılarında alınan kararların yazıldığı defterler. Osmanlı Arşivi'nde 961-1333/1553-1915 tarihleri arasında tutulmuş 419 adet Mühimme Defteri mevcuttur. padişah tasdikinden geçtikten sonra kronolojik sıra içinde defterlere kaydedilmiştir. iktisadî. Mühimme Defterleri Divan-ı Hümâyûn toplantılarında müzâkere edilen dahilî ve haricî meselelere ait önemli siyasî. kubbe vezirleri. Kaymakamlık Mühimmesi: Padişah ve sadrıazamın aynı anda Dersaâdet'ten ayrıldığında. Rikâb Mühimmesi: Sadrıazamın sefer veya başka bir sebeple payitahttan ayrılırken yerine vekil olarak bıraktığı Rikâb kaymakamı veya Sadâret kaymakamı denilen görevli başkanlığında toplanan Divan'da alınan kararların yazıldığı defterler. küçük zaman bölümleri hariç ortalama 350 yıllık zaman dilimi itibarıyla. Mühimme Defterleri. Osmanlı Arşivi'ndeki defter fonları arasında çok önemli bir yer tutmaktadır. sosyal ve harp tarihine dair kararlar teşkil eder. 2. hükümlerin sâdır oldukları Divanlar bakımından dört ayrı grupta değerlendirilebilir: 1. yüzyılın ortalarından XX. Anadolu ve Rumeli kazaskerleri. askerî.Katalog No 986 Sıra No 74-179 7519-7538 FONUN KODU Kâmil Kepeci Kataloğu TARİH Hicrî 971-1275 Milâdî 1563-1858 Defter Adedi 122 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. Sadrıazamın başkanlığında. kültürel. Ana konularını. devlet işlerini idare etmek üzere tayin edilen Sadâret kaymakamının müstakil olarak akdettiği Divanlarda alınan önemli kararların yazıldığı defterler.gönderilen berat ve fermanların suretleri hüviyetindedir. yani tescil işleminin. XVI. ferman şeklinde hazırlanmadan evvel. içtimaî ve iktisadî kararların kaydedildiği bu defterlere Mühimme Defterleri adı verilmiştir. Mühimme Defterlerindeki kayıtlar. hükme bağlamanın bir ifadesi olmasıdır. Mühime Defterleri: Padişahın payitahtta bulunduğu sırada. Sadrıazam başkanlığındaki Divan toplantısından çıkan emirlerin kaydolunduğu defterler. 4. yüzyılın ilk yıllarına ulaşan bir dönem içinde. mahalline -muhatap makama. Önemli bir husus da. devleti ilgilendiren siyasî. 7 . tashih edilen müsveddesi ilgili defterine kaydolunmamışsa bir hüküm ifade etmezdi.

İlk sayfalarda başlık yerine sadece kayıt tarihini belirten Arapça toplantı günü ve onun hemen altında ay ve yıl yazılıdır. beylerbeyilik ve Şer‘iye Sicilleri Arşivlerinde bulmak mümkündür. Bu durum. Nişancının. Kafkaslar ve Rusya tarihleri açısından önemli kayıtlar. 3. Mühimme Defterleri'nin yukarıda ifade edilen şekil özelliklerinin yanında. Orta Doğu. Mühimme Defterleri'nde yer alan konular. devrin zaman. Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatındaki idarî ve askerî organların yapısı. Defterlerde kayıtlı hükümler. yani iptal edilerek yırtılması. azınlıklar hukuku. halkın sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarının temini hususlarındaki yönetim politikası. Bazen hüküm metinleri içinde geçen "bu husus mevâdd-ı mühimmedendir" veya "husûs-ı mezbûr mühimmâtdandır" şeklindeki ifadeler ile konuların önemine dikkat çekildiği görülmektedir. Kuzey Afrika. çalışma tarzları ve fonksiyonları. mâbedlerin inşası. emr-i âlî ile yerine getirilirdi. yani ilk dönemlerdeki Divan kalemleri şefinin defterler üzerinde tashih yapabilmesi. Mühimme Defterleri'ndeki hüküm tarihlerinin yazılışı. Daha sonraları bu usulden vazgeçilerek günler.. karşılıklı münasebetleri." şerhlerinden anlaşılmaktadır.. ibadet ve âyin serbestiyeti. padişahın "Kendi kalemiyle düzeltme yapabilir" müsaadesini taşıyan fermanıyla mümkündü. Osmanlı Devleti'nin. müesseselerin organizasyon ve işleyişi ve hukukî prosedür hükümlerine dair bilgiler 2. evâsıt ve evâhir tabirleriyle onar günlük dilimler hâlinde ifade olunmaya başlanmıştır. evâil. yani "terkîn" edilmesi veya kaydedilen bir fermanın kaydedilmeden önce "şakk". Komşu ülkeler ile Avrupa.Defterlerdeki bir kaydın iptali veya tashih edilmesi ancak padişahın iznine bağlıydı. Divan-ı Hümâyûn kararı gereğince ferman şeklinde düzenlenerek ilgililere gönderilen emirlerin suretleridir. Arabistan Yarımadası. gayrimüslim tebeası ile olan münasebetleri. Yazıları daha karmaşıktır. Mühimme Defterleri'nin tertibinde. yukarıda bahsedildiği üzere "başlık tarih" atmak suretiyle olmuştur. 8 . Bu suretlerin diğer kayıtlarını veya asıllarını ilgili devlet. Mühimme veya diğer ahkâm defterlerindeki bir hüküm kaydının geçersizliği. şekil ve muhtevâ yönünden zamanla bir tekâmül göze çarpmaktadır. muhteva bakımından önem ve değerlerini de aşağıdaki başlıklarda toplamak mümkündür: 1. ilk dönemlerde. mekân ve telakkisi çerçevesinde mühim görülenlerinden teşekkül etmiştir. defter kayıtları üzerine yatık çizgi ile çekilen terkîn çizgilerinin uç tarafında yazılı "ber-mûceb-i hatt-ı hümâyûn" ifadesinden veya hükmün baş tarafındaki "terkîni bâbında fermân-ı âlî mûcebince kaydı terkîn oluna. Klasik döneme (1553-1642) ait ilk defterler başlık taşımazlar.

imar ve iskân siyaseti. 12. DİVAN-I HÜMÂYÛN DEFTERLERİ KATALOĞU'NDAKİ MÜHİME DEFTERLERİNİN LİSTESİ Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 Mühimme DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 961-962 963-964 966-968 967-968 973 973 975-976 977-978 Milâdî 1553-1554 1555-1556 1558-1560 1559-1560 1565 1565 1567-1568 1569-1570 Sayfa Adedi 317 245 570 213 703 673 1. Sayıları hayli fazla olan ve Ordu Divanınca tutulan Mühimme Defterleri. mühimme kayıtlarını tutan Divan kalemleri az sayıdaki kâtip kadrosu ile Sadâret teşkilatı içinde yer alarak Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine kadar eski görevini sürdürmüştür. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme Defterleri (A. ba. Osmanlı kültür ve sanat faaliyetleri cümlesinden. İlk 73 Mühimme Defteri'nin. 83 ve 85 numaralı Mühimme Defterlerinin de tıpkıbasım ve indeksli olarak basımı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılmıştır. sağlık ve eğitim işleri. 6. 5. (20. Netice olarak. surre alayları ve mukaddes beldelere götürülen hizmetler.d) Bu katalogda.4.DVNS. XVIII.MHM. 21-28.017 173 9 . hüküm özetlerinden oluşan hülâsa katalogları mevcuttur. 66. 1-19. 72 hariç). 1-266 sıra numaralarında kayıtlı 961-1323/1553-1905 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 266 adet Divan-ı Hümâyûn Mühimme Defteri mevcuttur. 6. geniş vakıf idarelerinin problemleri ve teftişleri. . yüzyılda devlet işlerinin Divan-ı Hümâyûn'dan Paşa Kapısı'na kaydığı ve Bâbıâlî'nin yönetimde ağırlığının hissedilmeye başladığı dönemlerde padişah fermanlarının yerini zamanla sadrıazam buyrulduları almaya ve bu buyruldular için Ayniyat Defteri adı altında yeni bir defter türü tutulmaya başlanmıştır. çevre ve belediye hizmetleri. 7. askerî tarih.54. Hac organizesi. 5. harp tarihi ve lojistik hizmetler tarihi yönünden birinci el kaynaktırlar. 260 ve 261 numaralı Mühimme Defterleri'nin eski harflerle indeksi mevcuttur. 82. 3. Bununla birlikte.

Sıra No 9 10 11 12 13 14/1 14/2 15 16 17 18 19 20* 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 977-978 978-979 978-979 978-979 978-979 978 978 979 979 979 979 980 x 980-981 981 981 981-982 981-982 982 983 984 984 985 985 985-986 985-986 986 986 986-987 986-987 987 987-988 987 987 987-989 988 988-992 989-989 Milâdî 1569-1570 1570-1571 1570-1571 1570-1571 1570-1571 1570-1571 1570 1571-1572 1571 1571 1571-1572 1572 x 1572-1573 1573 1573-1574 1573-1574 1573-1574 1574 1575-1576 1576 1576-1577 1577 1577 1577-1578 1577-1578 1578 1578 1578-1579 1578-1579 1579-1580 1579-1580 1579 1579-1580 1579-1581 1580 1580-1584 1581 Sayfa Adedi 122 356 646 646 252 578 1.220 287 394 30 148 371 x 336 353 365 345 347 343 408 399 230 370 311 398 387 327 418 381 278 278 363 331 504 511 309 231 388 Mühimme * 20 Numaralı Mühimme Defteri mevcut değildir. 10 .

Sıra No 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 989-990 990 990-991 991 991-993 991 991-992 992-993 992 992-993 993 1127-1201 993 993 993 994-995 995-996 995-996 996 997-998 997-998 998-1000 998-999 1000-1001 1001 1001-1002 1002-1003 1003-1004 1004-1005 1011-1013 1013-1016 1013-1014 1018 1019-1020 1022-1023 1024-1025 1026-1027 1036-1037 1038-1040 1040-1042 Milâdî 1581-1582 1582 1582-1583 1583 1583-1585 1583 1583-1584 1584-1585 1584 1584-1585 1585 1715-1786 1585 1585 1585 1585-1586 1586-1587 1586-1587 1587 1588-1589 1588-1589 1589-1591 1589-1590 1591-1592 1592-1593 1592-1593 1593-1594 1594-1595 1595-1596 1602-1604 1604-1607 1604-1605 1609-1610 1610-1611 1613-1614 1615-1616 1617-1618 1626-1627 1628-1630 1630-1632 Sayfa Adedi 379 266 380 161 161 100 391 339 291 236 206 147 357 78 314 131 271 48 235 241 287 235 72 336 272 412 472 590 268 331 158 251 907 516 571 284 174 83 95 293 Mühimme 11 .

Sıra No 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 114/1 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1046 1046-1048 1046-1048 1052-1053 1056-1056 1056 1067-1069 1069-1071 1073-1076 1075-1076 1089-1090 1090-1092 1100 1100-1101 1101-1102 1102-1103 Milâdî 1636-1637 1636-1638 1636-1638 1642-1643 1646-1647 1646-1646 1656-1658 1658-1660 1662-1665 1664-1665 1678-1679 1679-1681 1688-1689 1688-1689 1689-1690 1690-1691 1690-1691 1690-1691 1691-1692 1693-1694 1694-1695 1694-1695 1695-1696 1696-1697 1696-1697 1698-1701 1701-1702 1701-1703 1702-1703 1703-1706 1706-1708 1708-1711 1710-1713 1711-1712 1711-1713 1713-1714 1713-1714 1714 1715 1715-1717 Sayfa Adedi 91 198 134 115 179 160 69 115 76 93 205 78 191 180 145 106 235 111 284 159 383 40 429 71 689 754 464 121 719 767 719 357 283 518 478 291 395 176 107 121 Mühimme Rikâb Mühimmesi 1102-1103 1102-1103 1103-1104 Mühimme 1105-1106 1106-1107 1106-1107 1107-1108 1108-1109 1108-1110 1110-1113 1113-1114 1113-1115 1114-1115 1115-1117 1118-1120 1120-1123 1122-1125 1123-1124 1123-1125 1125-1126 1125-1126 1126 1127 1128-1130 Mühimme Ordu Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi Mühimme 12 .

Sıra No 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1128-1129 1129-1130 1130-1131 1130 1131-1133 1133-1135 1135-1136 1136-1138 1138-1139 Milâdî 1715-1716 1716-1717 1717-1718 1717-1718 1718-1720 1720-1722 1722-1723 1723-1725 1725-1726 1726-1727 1727-1728 1729-1730 1729-1730 1730-1732 1732-1733 1733-1735 1735 1735-1737 1736-1737 1736-1737 1737-1739 1737-1738 1739-1741 1741-1742 1742-1743 1743-1744 1744-1745 1745-1747 1747-1748 1748-1750 1750-1752 1752-1754 1754-1755 1755-1756 1756-1757 1757-1758 1758-1759 1759-1763 1762-1763 1763-1765 Sayfa Adedi 213 294 390 83 387 489 482 409 489 389 490 403 202 418 453 429 95 360 230 247 487 147 467 341 191 447 372 398 382 530 538 318 335 339 345 377 401 486 381 497 Mühimme 1139-1140 1140-1141 1142-1143 1142 1143-1145 1145-1146 1146-1148 1148 1148-1150 1149-1150 Rikâb Mühimmesi Mühimme Rikâb Mühimmesi Mühimme 1149-1150 1150-1152 1150-1151 1152-1154 1154-1155 1155-1156 1156-1157 1157-1158 1158-1160 1160-1162 1162-1164 1164-1166 1166-1168 1168-1169 1169-1170 1170-1171 1171-1172 1172-1173 1173-1175 1176-1177 1177-1179 Mühimme 13 .

Sıra No 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1179-1182 1181-1190 1182-1183 1183-1185 Milâdî 1765-1768 1767-1776 1768-1769 1769-1771 1770-1772 1771-1774 1771-1773 1772-1774 1775-1776 1776-1778 1777-1779 1777-1780 1778-1779 1779-1787 1780-1781 1780-1781 1781-1783 1783-1784 1784-1785 1785-1787 1787-1792 1787-1792 1787-1791 1788-1789 1788-1789 1788-1789 1789-1791 1789-1790 1789-1790 1789-1790 1790-1813 1790-1791 1790-1791 1791-1800 1792-1793 1793-1794 1794-1795 1794-1795 1796-1797 1797-1798 Sayfa Adedi 429 1016 180 378 322 226 588 440 218 326 395 391 98 360 288 340 344 206 390 358 276 352 372 151 191 200 144 280 134 475 187 295 116 154 396 292 192 344 400 160 Mühimme Ordu Mühimmesi 1184-1186 1185-1188 1185-1187 Mühimme Rikâb Mühimmesi 1186-1188 1189-1190 1190-1192 1191-1193 1191-1194 1192-1193 1193-1202 1194-1196 1195-1196 Mühimme 1196-1198 1198-1199 1199-1200 1200-1202 1202-1203 1202-1207 1202-1206 Ordu Mühimmesi Rikâb Mühimmesi Mühimme Rikâb Mühimmesi Ordu Mühimmesi Rikâb Mühimmesi Ordu Mühimmesi Rikâb Mühimmesi Mühimme Rikâb Mühimmesi 1203-1204 1203-1203 1203-1204 1204-1206 1204-1204 1204-1205 1204-1205 1205-1228 1205-1206 1205-1206 1206-1215 1207-1208 1208-1209 1209-1209 1209-1210 1211-1212 1212-1213 Mühimme 14 .

Sıra No 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1212-1213 1212-1214 1213 Milâdî 1797-1798 1797-1799 1798 1798-1800 1798-1799 1799-1800 1799-1800 1800-1801 1800-1802 1800-1801 1800-1802 1800-1801 1801-1802 1803 1803-1804 1803-1804 1804 1804-1805 1805-1806 1806-1807 1807 1807-1808 1807-1809 1808-1809 1809-1811 1809-1813 1809-1810 1808-1810 1811-1812 1812-1813 1813-1814 1814 1815-1818 1818-1820 1820-1821 1820-1822 1822-1833 1825-1827 1827-1828 1828 Sayfa Adedi 159 157 227 67 290 194 187 239 91 240 192 137 200 193 298 194 299 296 298 297 129 169 319 110 285 374 143 175 218 397 399 388 393 385 382 397 398 392 370 242 Mühimme 1213-1215 1213-1214 1214-1215 1214-1215 Rikâb Mühimmesi Mısır Ordu Mühimmesi Mühimme Mısır Ordu Mühimmesi 1215 1215-1217 1215-1216 1215-1217 1215-1216 1216-1217 1218 1218-1219 1218 Mühimme 1219 1219-1220 1220-1221 1221-1222 1222 Rikâb Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi Rikâb Mühimmesi Ordu Mühimmesi 1222-1223 1222-1224 1223-1224 1224-1226 1224-1228 1224-1225 1223-1225 1226-1227 1227-1228 1228-1230 1230-1231 1231-1234 Mühimme 1234-1236 1236-1237 1236-1238 1238-1241 1241-1243 1242-1244 Ordu Mühimmesi 1244-1244 15 .

980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme Defterleri (A.DVN. A.DVN.d TARİH Hicrî 977-1252 Milâdî 1570-1836 Defter Adedi 43 Katalog Tertibi Analitik Envanter bc. daha sonra yapılan tasnifler neticesi Mühimme Zeyli Defterleri adı altında ayrı bir grupta değerlendirilmiştir.MHM. 16 .d) Mühimme Defterleri serisinden yanlışlıkla diğer defterlere karışmış bulunan bazı Mühimme Defterleri. sonradan tasnifsiz defterler arasından çıkmış ve Mühimme defteri olduğu tespit edilerek buraya kaydedilmiştir.Sıra No 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 2675 DEFTERİN ADI Ordu Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi Mühimme Ordu Mühimmesi TARİH Hicrî 1244-1245 1244-1246 1245-1247 1246-1248 1247-1249 1248-1249 1249-1252 1252-1254 1254-1256 Milâdî 1828-1829 1828-1830 1829-1831 1830-1832 1831-1833 1832-1833 183 3-1836 1836-1838 1838-1840 1840-1842 1842-1844 1844-1846 1846-1849 1850-183 1853-1857 1857-1860 1860-1863 1863-1869 1869-1905 1666-1792 1784-1798 1715-1791 1770-1772 Sayfa Adedi 241 395 44 299 139 196 294 161 218 198 188 184 239 231 241 335 281 361 286 538 236 204 480 Mühimme 1256-1258 1258-1260 1260-1263 1263-1266 1267-1270 Mektum Mühimme Mühimme Mühimme Mahlûta Mühimmesi Muhzır Mühimmesi Mühimme 1270-1274 1274-1277 1277-1280 1280-1286 1286-1323 1077-1206 1198-1212 1127-1206 1184-1186 bb.DVN.MHM. Katalog No 980 Sıra No 932-975 FONUN KODU A. Mühimme Zeyli Defterleri (A.DVNS. 5 Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi'nin önceki baskılarında yer almayan bu defter.MHM.MHM koduyla 932-975 genel sıra numaralarıyla kayıtlı 977-1252/1570-1836 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 43 adet Mühimme Defteri parçası mevcuttur.d) Bu katalogda.ZYL.

989 numaralı katalogda. Mühimme-i Asâkir Defterleri (A. tevcihâtlar. Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Mektûm Defteri 6 Mühimme Zeyli Mühimme Zeyli DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 980-981 982-983 983-984 998-999 999 1000-1001 1013 1016 1044 1054 1107-1108 1117 1139-1143 1154-1159 977 1099-1101 1159-1195 1013-1015 Milâdî 1572-1573 1574-1575 1576 1590-1591 1591 1592-1593 1604 1607 1634-1635 1644-1645 1696 1705 1727-1730 1741-1746 1570 1688-1690 1746-1780 1604-1606 SAYFA ADEDİ 112 342 354 230 164 248 42 218 176 200 166 234 76 78 18 14 390 260 bd.DVNS. 980-1195/1572-1780 yılları arası kayıtları ihtiva eden 17 adet defter bulunmaktadır. 989 numaralı katalogda.d) 1781 senesinden sonra tutulmuş olan bu defterlerde askerî teşkilat.MHM. askerî sahadaki ıslahatlar ve askeriye ile alâkalı mühim mevzularla ilgili kararlar kayıtlıdır. 1196-1328/1781-1910 tarihleri arasındaki mühim askerî kayıtları ihtiva eden 68 adet defter bulunmaktadır.ASK. DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1196-1198 1199-1201 1201-1202 1203-1204 1203-1206 1203-1204 1204-1205 1205 Milâdî 1781-1783 1784-1786 1786-1787 1788-1789 1788-1791 1788-1789 1789-1790 1790 Sayfa Adedi 349 302 398 362 172 283 456 308 Ordu Mühimmesi 17 . Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 6 Nâme-i Hümâyûn no: 17'ye nakledilmiştir.

Sıra No 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1213-1213 1213-1214 1213-1215 Milâdî 1798 1798-1799 1798-1800 1800-1802 1803-1807 1806-1807 1807 1807-1808 1807-1809 1809 1809-1810 1810-1811 1811 1811-1813 1811-1813 1821-1824 1824-1827 1825-1828 1827-1831 1828-1830 1830-1834 1734-1738 1838-1843 1843-1845 1845-1847 1847-1850 1850-1855 1856-1863 1863-1870 1853-1876 1845-1852 1853-1858 1858-1865 1865-1869 1869-1871 1834-1836 1837-1843 1843-1853 1854-1866 1867-1877 Sayfa Adedi 200 232 282 158 256 196 232 134 330 304 438 232 204 144 292 402 398 289 394+4 199 198 252 236 184 192 276 144 202 176 225 318 302 310 240 200 188 196 186 200 200 Ordu Mühimmesi 1215-1217 1218-1222 1221-1222 1222-1222 Asâkir-i Rikâb 1222-1223 1222-1224 1224-1224 Mühimme-i Asâkir 1224-1225 1225-1226 1226-1226 Mühimme-i Ordu-yı Asâkir 1226-1228 1226-1228 1237-1240 1240-1243 1241-1244 1243-1247 1244-1246 1246-1250 1250-1254 1254-1259 1259-1261 1261-1264 1264-1267 Mühimme-i Asâkir Mevâdd-ı Askeriye Mühimme-i Asâkir Asâkir-i Mürettebe 1267-1272 1273-1280 1280-1287 1270-1293 1261-1269 1270-1275 Tevcihât-ı Askeriye 1275-1282 1282-1286 1286-1288 1250-1252 1253-1259 1259-1270 1271-1283 1284-1294 Asâkir-i Redîfe Asâkir-i Mansûre-i Redîfe Asâkir-i Redîfe 18 .

DVN.MKM koduyla 976 genel sıra numarasıyla.MKM.MKM.d TARİH Hicrî 1223-1224 Milâdî 1808-1809 Katalog Tertibi Analitik Envanter bf.d) 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1-10 sıra numaralarında kayıtlı 1203-1302/1788-1885 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet Mühimme-i Mektûme Defteri mevcuttur.MHM.d) Mektûm Mühimmeler.MKM. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme-i Mektûme Defterleri (A. Katalog No 980 Sıra No 976 FONUN KODU A. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme-i Mektûme Defteri (A.DVN. 1223-1224/1808-1809 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 44 sayfalık 1 adet Mühimme-i Mektûme Defteri mevcuttur. Divan-ı Hümâyûn'da karara bağlanan gizli hususların kayıtlarını hâvi defterlerdir.MHM.Sıra No 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 DEFTERİN ADI Mevâdd-ı Askeriye Tevcihât-ı Askeriye Asâkir-i Mürettebe Tevcihât-ı Askeriye Redîf TARİH Hicrî 1287-1301 1288-1291 1291-1293 1293-1322 1293-1295 1293-1314 1295-1300 1300-1303 Milâdî 1870-1883 1871-1874 1874-1876 1876-1904 1876-1878 1876-1896 1878-1883 1883-1885 1885-1889 1889-1893 1893-1897 1896-1909 1893-1900 1892-1899 1899-1904 1900-1904 1904-1910 1884-1891 1905-1910 1907-1908 Sayfa Adedi 400 236 214 212 238 216 242 241 398 270 278 322 270 288 294 278 298 308 322 246 Tevcihât-ı Askeriye 1303-1307 1307-1311 1311-1315 Redîf Tevcihât-ı Askeriye Mevâdd-ı Askeriye Tevcihât-ı Askeriye Umûr-ı Askeriye Jandarma Tevcihât-ı Askeriye 1314-1327 1315-1318 1310-1317 1317-1322 1318-1322 1322-1326 1302-1309 1323-1328 1325-1326 be.DVN. 980 numaralı Bâb-ı Asâfi Defterleri Kataloğu'nda A.MHM.DVNS. 19 .

Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1203-1208 1208-1211 1211-1215 1216-1220 1220-1224 1224-1230 1225-1227 1230-1246 1246-1274 1276-1302 Milâdî 1788-1793 1793-1796 1796-1800 1801-1805 1805-1809 1810-1815 1810-1812 1815-1831 1831-1858 1859-1885 Sayfa Adedi 155 193 195 198 167 242 58 378 197 235 Katalog Tertibi 989 Mühimme-i Mektûme Kronolojik Fihrist bg. 1119/1785 yılına kadar Ana Mühimme Defterleri serisine kaydedilen Mısır'a ait hükümler bu tarihten itibaren müstakil Mısır defterlerine kaydolunmuştur Bu katalogda. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme-i Mısır Defterleri (A.MHM. Onbeşinci defter Mısır'a ait mahrem kayıtları ihtiva ettiğinden mektûm olarak ifade edilir.d) Mısır meselelerine ait önemli konuların kayıtlarını hâvi defterlerdir.DVNS. Katalog No Sıra No 1 989 2 3 4 5 6 7 8 989 9 10 11 12 13 14 15 Mühimme-i Mısır Mühimme-i Mısır DEFTERİN ADI TARİH Hicri 1119-1131 1129 1131-1139 1139-1146 1146-1156 1156-1165 1165-1174 1174-1189 1189-1199 1199-1217 1218-1219 1220-1241 1241-1280 1280-1330 1256-1333 Miladi 1785-1718 1717 1718-1726 1727-1733 1733-1743 1743-1752 1752-1761 1761-1779 1779-1784 1784-1803 1803-1804 1805-1825 1825-1863 1863-1913 1840-1915 Sayfa Adedi 282 128 300 298 277 300 355 385 400 399 196 286 245 181 151 Kronolojik Fihrist Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 20 . 1-15 sıra numaralarında kayıtlı 1119-1333/1785-1915 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 15 adet Mühimme-i Mısır defteri mevcuttur.MSR.

1649 yılına kadar ferman. Konu olarak bu defterler. Katalog No 980 Sıra No 977 FONUN KODU A.DVN.DVNS. Şikâyet Defterleri Osmanlı Devlet sistemi adalet prensibi üzerine kurulmuştur.d) Bu katalogda.d Hicrî TARİH Milâdî 1710-1716 Defter Adedi 1 Katalog Tertibi Analitik Envanter 1122-1128 c. Bu adalet kavramı. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Şikâyet Defterleri (A. Adâlet ve devlet mekanizmalarının en iyi şekilde işlemesinde halkın şikâyetlerinin rolü büyük olup.MHM. Atik Şikâyet Defterleri adıyla 1-213 sıra numaralarında kayıtlı 1059-1253/1649-1837 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 213 adet Atik. halkın dilek ve şikâyetlerini icabında doğrudan padişaha sunabilmesi.DVN. 980 Numaralı Bâb-ı Asâfî Defterleri Kataloğu'ndaki Mühimme-i Mısır Defterleri (A.bh. Katalog No 989 Sıra No 1-213 7 FONUN KODU A.d TARİH Hicrî 1059-1253 Milâdî 1649-1837 Defter Adedi 213 Katalog Tertibi Analitik Envanter 7 40 numaralı Şikâyet Defteri.d) Bu katalogda. Ordu ve Rikâb Şikâyet Defteri mevcuttur. A.MSR. idarî ve askerî yetkililerle ilgili şikâyetleri.MSR. Divan-ı Hümâyûn Şikâyet Kalemi bu teşekkülün en başta gelenidir. bu tarihten itibaren yalnız devlete ait işler Mühimme Defterleri'ne yazılmış. 21 . 1742 tarihinden itibaren ise şikâyetlerin eyaletlere göre ayrı defterlere kaydedilmesi usul edinilmiştir. Merkezden verilen bir emrin görevlilerce en iyi şekilde uygulanıp uygulanmadığı. Bu temel anlayış Osmanlı idaresinde bir takım teşekküllere vücut vermiştir ki.ŞKT. köylünün toprak anlaşmazlıklarını.MHM. yapılan şikâyetler dikkate alınarak değerlendiriliyordu. berat ve hükümlerin tamamı Mühimme Defterleri'ne kaydolunurken. borçlarla ilgili şikâyetleri.ŞKT. şikâyetin ana esprisi otokontrolün sağlanması idi. onun emri ile isteklerinin yerine getirilmesi ve haksızlıkların giderilmesi ilkesine dayanıyordu.DVNS. Mühimme 114/1'e nakledilmiştir.MSR. mahkeme kararlarına itirazı.d koduyla 977 genel sıra numarada kayıtlı 1122-1128/1710-1716 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 12 sayfalık 1 adet Mısır Valiliği Defteri parçası mevcuttur.MHM. soygunları. berat ve benzeri kayıtlar için Şikâyet Defterleri adı verilen ayrı defterler tutulmaya başlanmıştır. şahsî dâvalara ait ferman.DVN. timarlı sipahinin vergiyi toplayamama şikâyetlerini ve esnaf şikâyetlerini hâvidir. ca.

e. Ahkâm-ı Ruûs ve Tahvil olup Divan Sicilleri'nin bir kısmını teşkil ederlerdi.ŞKT. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Ahkâm Defterleri (KK. Ahkâm-ı Şikâyet..g. Vilayet Ahkâm Defterleri.DVN. Tarih olarak Şikâyet Defterleri'nden 104 sene sonra (Mora Ahkâm Defteri hariç) hepsi 1155/1742 tarihinden başlayıp. 927-1068/1520-1658 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 61-73 genel numaralarda kayıtlı 13 adet Ahkâm Defteri mevcuttur. Meşrutiyet dönemine kadar devam etmektedir.ŞKT. Padişah adına hazırlanan bu hükümlere ferman da denilirdi. Genel No 61 62 63 64 65 DEFTERİN ADI .d TARİH Hicrî 910-1234 Milâdî 1504-1819 Defter Adedi 38 Katalog Tertibi Analitik Envanter d.d) Bu katalogda.) Muhteva itibariyle Şikâyet Defterleri'nin devamı olan bu defterler eyaletlere göre tutulmuşlardır. Başlıcaları Ahkâm-ı Mühimme.cb. Divan-ı Hümâyûn'dan çıkan hükümlerin kaydına mahsus olan defterlere genel olarak verilen addır. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Şikâyet Defterleri (A.KONUSU Ahkâm (Rumeli) Ahkâm (Anadolu) Ahkâm Ahkâm (Anadolu.DVN. Hükümler konularına göre değişik defterlere yazılırdı.d koduyla 978-1014-A genel sıra numaralarında kayıtlı 910-1234/1504-1819 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 38 adet Şikâyet Defteri parçası mevcuttur. Katalog No 980 Sıra No 978-1014-A FONUN KODU A. II. Katalog No Özel No 1 2 986 3 4 5 8 Sertoğlu. a.DVN. Rumeli. eyaletlere göre şu şekilde tertip edilmiştir: Adana Diyarbekir Karaman Rumeli Anadolu Erzurum Maraş Sivas Bosna Halep Mora Şam-ı Şerif Cezâir ve Rakka İstanbul Özi ve Silistre Trabzon da. Ahkâm Defterleri Ahkâm Defteri.ŞKT.d) Bu katalogda. s. (Divan sicili: Divan-ı Hümâyûn'da hazırlanan ve sâdır olan ferman ve beratların hülâsa kayıtlarını tarih sırası ile ihtiva eden deftere denir8. 88. A. Halep) TARİH Hicrî Milâdî 927 951 960 977 979 1520-1521 1544-1545 1552-1553 1569-1570 1571-1572 Katalog Tertibi DES 22 .

1247 B. Anadolu Ahkâm Defterleri (A. Kars.N. Teke. Haçin.1155 . Anamur. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 989 5 6 7 8 9 Adana DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C. Aydın.Katalog No Özel No 6 7 8 9 10 11 12 13 Genel No 66 67 68 69 70 71 72 73 DEFTERİN ADI .d) 1155-1306/1742-1889 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 186 adet defterden oluşmaktadır. Payas. Merkez sancağı Kütahya olan Anadolu eyaletine ait bu defterlerde.1261 B. Karaisalı. Ermenak.AHK.1174 Ra.1156 Milâdî 1742-1743 Sayfa Adedi 296 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist 23 . Teke. Ankara. Katalog No 989 Sıra No 1 DEFTERİN ADI Anadolu TARİHİ Hicrî C.Ra.KONUSU Ahkâm (Genelde Rumeli) Ahkâm Tiflis'e Müteallik Ahkâm Ahkâm Ahkâm (Mühimme) Ahkâm TARİH Hicrî Milâdî 979 980 981 996 1013 1017 1060 1068 1571-1572 1572-1573 1573-1574 1588 1604-1605 1608-1609 1650 -1657-1658 Katalog Tertibi 986 db. Adana Ahkâm Defterleri (A. Bolu. Osmaniye. Yarpus. Kangırı (Çankırı).DVNS.1164 . Hassa. Islahiye. Cebel-i Bereket.d) 1155-1295/1742-1878 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 9 adet defterden oluşmaktadır.1233 L.1261 .B.ADN. Gülnar. Karahisar-ı Sâhip.Za.1247 . 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Ahkâm Defterleri db1.1164 Ra.1198 L. Hamit ve Karesi sancaklarına ait hükümler bulunmaktadır.1182 . İçel.C.Ra. Kastamonu. Kozan.Ra. Mersin sancaklarına bağlı Hamidiye. Hüdavendigâr.S.C. Sultanönü.AHKA. Saruhan.1295 Milâdî 1742-1750 1750-1760 1760-1768 1768-1783 1783-1802 1802-1817 1817-1831 1831-1845 1845-1878 Sayfa Adedi 295 387 367 391 295 195 257 169 167 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi db2.1198 .1174 .L.1182 Ş. Bulanık.DVNS.1217 Za.1155 . Menteşe. Silifke. Bu defterlerde Nefs-i Adana. Sis ve Tarsus kazalarına ait hükümler bulunmaktadır.1233 .1217 .

1158 .1158 Za.1162 Ca.1176 Ca.1156 Ra.Ca.Z.1173 M.1177 .1162 .1158 .S.S.Ca.1168 .1171 M.Z.1168 .1158 .Z.1167 M.1170 .1162 .1173 M.1170 S.1169 M.Ş.L.1161 .1175 .S.1168 Milâdî 1742-1743 1743-1744 1743-1744 1744-1745 1745 1745 1745 1745-1746 1745-1746 1746-1748 1746-1748 1748-1749 1748-1749 1749-1750 1749-1750 1750-1751 1750-1751 1751-1752 1751-1752 1752-1753 1752-1754 1754-1755 1754-1755 1755-1756 1755-1756 1756-1757 1756-1757 1757-1758 1757-1758 1758-1759 1758 1759 1759 1759-1760 1759-1760 1760-1761 1760-1761 1761-1762 1761-1762 1762-1763 1763-1764 Sayfa Adedi 291 289 295 398 384 197 197 295 297 385 375 290 287 394 395 387 393 381 377 373 375 385 379 381 376 381 381 354 357 359 361 337 396 389 373 393 298 394 380 395 397 Katalog Tertibi 989 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Anadolu L.1173 M.1166 .Ca.1158 .Za.1172 M.1176 .1159 .1178 Kronolojik Fihrist 24 .1156 .1157 Ra.1158 Ca.1166 .1176 Ca.1177 Ca.1165 .1166 L.1171 S.1157 .1169 .1166 B.1159 Z.1174 Za.1164 Ra.Ca.1173 .1173 Za.1171 .1159 .Za.Z.S.1165 .1158 Ra.1161 .Katalog No Sıra No 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 DEFTERİN ADI TARİHİ Hicrî C.1164 .S.1175 L.1164 Ş.Za.1165 Ra.1172 .S.Ca.1161 Za.1175 Ca.M.1170 .1164 .1172 .N.Ca.M.1156 .B.1174 .1158 .B.1173 .1173 .Ca 1161 Ca.M.M.Ş.1171 .M.1170 M.M.1162 Ş.1172 S.1169 S.R.1159 Za.1165 B.R.Za.Ca.1173 .1174 N.1157 Ra.1175 .M.1158 Ca.Za.1169 .1174 .L.M.1155 .Ra.

1196 Ra.1194 .C.1180 .Z.1196 N.1192 L.1197 Kronolojik Fihrist 25 .1195 Ca.S.1193 .1196 Ca.1193 C.Ra.1184 S.S.1182 S.L.S.B.N.Z.1193 Ca.1195 .1189 B.S.1191 .1192 C.1180 .1178 Za.1193 .1178 Ra.1195 N.B.1179 Za.1191 S.1181 Ca.1196 .1189 .1182 .1192 .1192 Milâdî 1763-1764 1764-1764 1764-1765 1764-1765 1764-1765 1765-1766 1765-1766 1766-1767 1766-1768 1767-1768 1767-1768 1768-1770 1768-1770 1774-1775 1774-1775 1775-1776 1775-1776 1776-1777 1776-1777 1777-1778 1777-1778 1777-1778 1777-1778 1778-1778 1778-1779 1862-1901 1778 1778-1779 1779 1779-1780 1779 1780-1781 1780-1781 1781-1782 1781-1782 1781 1781 1780-1782 1782-1782 1782 1783 Sayfa Adedi 391 395 399 395 378 358 389 379 420 380 380 299 299 391 191 195 375 350 259 78 253 297 295 195 193 191 193 169 193 302 187 282 275 234 294 295 303 356 229 84 275 Katalog Tertibi 989 63 64 65 66 67 67mük.Ca.Ş.R.1179 Za.Ra.1191 .1194 .Za.1184 Ra.1190 .S.B.1195 .1196 .1179 .1189 Ra.1196 .Za.1179 .1192 L.C.1178 .S.1195 C.1178 .Ca.1193 1279-1319 Ra.1178 .1179 B.1192 Ra.Ra.1177 .C.1188 .Ca.1196 Z.1181 .Z.1191 .1182 .1192 C.1194 Ca.1192 .1193 .Ra.1195 .1193 L.1182 S.1196 S.1182 S.1194 .1191 . 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 Anadolu Za.Z.1191 Ş.S.R.1180 Ca.Katalog No Sıra No 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 DEFTERİN ADI TARİHİ Hicrî Ca.1195 .1188 .N.1178 .B.1195 S.1189 .1190 B.1190 S.1180 B.1190 .N.1181 .1192 .S.R.Z.S.1192 .R.Ca.

1200 .1208 M.1196 .B.1200 N.1214 .N.1208 .Z.1209 Ca.1212 Z.Z.1206 M.1211 .1199 .1201 .N.1206 .1211 .1210 .Ca.1198 B.1197 .B.1205 .1214 Z.1199 .1211 Ra.C.1212 Ra.R.1204 .1207 N.1211 M.1213 .1209 .1212 .1199 N.1197 .1198 .1206 N.1200 B.1206 .Ş.1205 .1209 .1207 .1206 C.S.1201 B.1206 N.M.1200 .1212 Ra.1209 Ca.Za.1214 C.R.N.1214 .1208 M.1205 .1215 989 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 Anadolu Rikâb Anadolu Kronolojik Fihrist 26 .1205 Milâdî 1782-1783 1783-1784 1783-1784 1783-1784 1784-1785 1784-1785 1785-1786 1785-1786 1786-1787 1786-1787 1787-1792 1787-1792 1789-1789 1789-1789 1790-1790 1790-1791 1790-1791 1790-1791 1790-1791 1791 1791-1792 1791-1793 1792-1793 1793 1793 1793-1794 1793-1794 1794 1794-1795 1795-1796 1795-1796 1796-1797 1796-1797 1797 1797 1797-1802 1797-1802 1798-1799 1798-1799 1799-1800 1799-1800 Sayfa Adedi 301 221 243 90 403 391 339 361 359 357 321 395 189 181 131 92 189 195 191 43 102 359 293 191 187 143 181 141 194 282 295 297 309 196 197 299 291 278 197 157 167 Katalog Tertibi Anadolu Anadolu Rikâb S.Ca.Za.1215 C.Z.1205 .Z.B.Za.1204 M.R.S.1217 Z.Ra.1198 .1208 .1206 .Ca.C.1204 Ra.1213 .M.C.1204 .1212 .1199 B.1208 R.R.1206 N.Ş.Ş.Ş.Ş.1212 Ra.1217 Z.Z.Katalog No Sıra No 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 DEFTERİN ADI TARİHİ Hicrî Z.1201 B.1197 .1206 B.1206 Ra.1208 .1201 .1208 Ca.1212 .N.1198 N.Z.1208 .S.Ş.1198 Za.Ş.1205 .1210 .1209 C.Z.1212 .1197 L.1210 M.M.

1215 .1238 .1216 Milâdî 1800 1800 1800-1801 1800-1801 1801-1802 1801-1802 1802-1803 1802-1803 1803-1804 1803-1804 1804-1805 1804-1805 1805-1806 1805-1806 1806-1809 1806-1809 1807 1807 1807-1808 1808 1808 1809 1809-1811 1809-1811 1811-1813 1811-1813 1813 1814-1816 1814-1816 1816-1817 1816-1817 1817-1818 1817-1818 1818-1819 1818-1819 1819-1821 1819-1821 1821-1823 1821-1823 1823-1824 1823-1824 Sayfa Adedi 177 177 224 335 401 397 415 217 357 299 399 393 253 233 239 259 367 271 298 187 187 177 241 191 338 329 177 273 198 199 197 247 250 270 271 299 299 293 291 194 190 Katalog Tertibi Anadolu Rikâb C.Ş.1219 .1216 .1229 .1217 .1235 989 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 Anadolu Anadolu Rikâb Kronolojik Fihrist L.C.1218 .S.Ca.1224 M.1216 Ra.1219 .1228 Ra.Ş.1236 Ca.Ra.L.1233 Ş.1221 Za.1232 C.Za.1218 M.Katalog No Sıra No 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 DEFTERİN ADI TARİHİ Hicrî M.N.1219 C.1231 .L.1224 L.1218 R.1221 L.S.1223 M.1228 Ş.C.1220 .R.1221 .1226 Ra.1215 .B.Ca.S.1223 .Za.Ca.1239 27 .1224 .1215 M.1229 .R.C.1220 .1228 M.Ca.Z.1223 M.1222 .Ca.1221 .Za.1220 Anadolu Za.1235 .1215 C.M.M.Ş.1231 .1224 L.1226 L.1217 Ra.1215 .1236 .1231 L.C.Za.1233 .1231 C.1218 .1239 Ş.L.R.R.1226 .1215 .Ra.1232 .Ş.1223 Ca.1238 Ca.1235 S.1238 Ş.L.L.1222 C.1222 .1217 .S.1217 M.1232 .1220 C.1236 .1226 .1216 .1224 .M.1232 Ş.C.1222 .1223 .1222 C.1228 .1236 S.1224 .1233 L.1233 .1235 .C.1219 R.C.1238 .

1239 . Lubin.1281 .N.1195 Z.1250 Ra.R.Za.C.DVNS.1245 .Ş. Glamoc. Berçka.AHK.R.Ş.d) 1155-1285/1742-1867 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 9 adet defterden oluşmaktadır.Za.1274 Ra.1245 . Bosna Ahkâm Defterleri (A. Prinyavor.S.1263 Ca. Koniça. Foyniça.1250 .1196 .1281 Ca.L.1259 Za. Foça.1241 . Sazin. İstolaç.Za.R. Çelebi Pazarı. Blene. Jobçe.Akhisar.1241 Za.Katalog No Sıra No 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 DEFTERİN ADI TARİHİ Hicrî Za. Graçaniça.1213 Milâdî 1742-1755 1755-1765 1765-1778 1778-1781 1782-1785 1785-1799 Sayfa Adedi 300 315 404 192 151 377 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 28 .1267 Ra.1267 Milâdî 1824-1826 1824-1826 1826-1830 1826-1830 1830-1834 1830-1834 1834-1839 1834-1839 1839-1843 1839-1843 1843-1847 1843-1847 1847-1851 1847-1851 1851-1858 1851-1858 1858-1864 1858-1864 1864-1878 1864-1876 1878-1889 Sayfa Adedi 296 295 399 399 379 373 295 293 240 232 191 197 199 195 271 237 239 236 183 179 197 Katalog Tertibi Anadolu Anadolu Rikâb 989 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 Anadolu Kronolojik Fihrist Ca. Bugoyna .R. Bileke.1245 Ş.1168 . Liyobuşka.1255 Ra.1199 Ca.1155 .1245 L.1274 . Katalog No Sıra No 1 2 989 3 4 5 6 Bosna DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.L.C.1255 Ş. Maglay. Yayçe ve Zeniça kazalarına ait hükümler vardır.BN.1263 Za.N.1241 .1199 . Saneski moset. Bu defterlerde Bosna'ya bağlı Banaluka. Gaçka.1255 . Kladani.R.1259 .R.1306 db3.1281 . Çaniça. Gradaçaç. Bihke.1295 Ca. Prozor. Hersek.1281 Ca.Z .S. Pridor.R.R.R.1168 Za. İzvornik ve Travnik sancakları ile Derbend.1267 .1192 . Novasin.1293 S.1259 . Kostaniça.1295 . Klivaç. Srebreniça.1250 Ş.1263 .1259 Ş. Jopanyaç.B. İhlevne. Petrovaç.Za. Krupa. Trebin.1255 .1178 Ş.S.1241 L. Visoka. Teşne. Viçgrad.1178 .Ra.1250 . Vlaseniça.1263 .1239 .1274 . Gradişka.1274 Ca.1267 .1192 C.

1226 . Orşa.1226 Z. Kale-i Sultaniye.Za.1165 Ş. Taşoz.1189 M.1230 . Ayvalık. Kandiye.L. Karahisar-ı Şarkî. Karine. Sultanhisarı. Rodos.Ra.1224 M.1179 Ra. Makşa. Bodrum.1217 .1198 . Resmo.S.1214 . Biga. İstanköy.Ş.1159 . Çekmece-i Kebîr. Hisariye.1175 Za. Gelibolu.Ş. Benî Rabîa.1217 S. Tuzla. Ladişe. içerisinde Ruha. Marmara.1234 Milâdî 1746-1752 1752-1758 1758-1762 1762-1767 1767-1775 1780-1782 1782-1784 1784-1794 1794-1797 1797-1801 1799-1802 1802-1805 1805-1809 1809 1809-1811 1811-1815 1815-1819 Sayfa Adedi 304 302 260 400 382 162 146 348 162 200 172 200 266 150 196 264 200 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 29 .1165 . Yukarıda verilen malumattan anlaşılacağı üzere bu defterlerin Kuzey Afrika'daki Cezâyir eyaleti ile alâkası olmayıp yalnızca Ege adaları ve sahil bölgelerini ihtiva etmektedir.1198 N. Çeşme. İskinoz.1224 Z.1208 . Kıbrıs.1216 S. mahallerin vali. İstandil.1213 .Za.Ş. Molova. Semadirek. Yund.1211 R.DVNS. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 989 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Cezâir Cezâir Rikâb Cezâir DEFTERİN ADI TARİH Hicrî B.1229 . Üsküdar.d) 1159-1308/1746-1891 tarihleri arasındaki ahkâm hülâsalarını ihtiva eden 25 adet defterden müteşekkildir.1194 .1241-1285 Milâdî 1799-1809 1813-1826 1826-1867 Sayfa Adedi 317 129 173 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist db4.1171 Ra. Sıblaice. Girit. Lapseki.1224 . Sisam.R. nâib ve kadılarına hitaben yazılan ahkâm kayıtlarını ihtiva etmektedir.1223 Z. Bozcaada. muhassıl.1230 Za. Edirne.1220 R. Habur ve Suruc sancaklarına ait hükümler bulunmaktadır.CZRK.1196 R.Z.Katalog No 989 Sıra No 7 8 9 DEFTERİN ADI Bosna TARİH Hicrî B.1220 . Pire vb. Bolayır.Za. Kalonya. Şarköy. kaymakam. Tekfurdağı.1223 .Ca. Bu defterlerden 24 ve 25 numaralı olanlar Rakka Defterleri olup.1175 .AHK. muhafız.Ra. Taşözü.1196 . Erdek. Lefkoşe.1241 Ca.1171 . Galata. Karaman. Cezâir ve Rakka Ahkâm Defterleri (A. Saknos.Ca.1208 Ca. Birecik.R.1179 . İzmid. Sakız. Cemmâse.R.M.R. Mısır. Bu defterlerde Limni.1211 . İmroz. Trepoliçe. Midilli.C.

İntab (Tutak).1176 Ş. Çermik.1167 – Ş.1247 . Katalog No Sıra No 1 2 3 4 989 5 6 7 8 9 Diyarbekir DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1308 C.1206 – N. Malazgirt. Kiğı.1176 – C. 30 . Bu eyalete bağlı Âmid.Ra. Ergani Madeni.Katalog No Sıra No 18 19 20 21 22 23 24 25 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî Za.1257 – Ş.Ra. Pasinler. Bu eyalete bağlı Bayezid. Tercan. Nusaybin.DVNS.DVNS. Hamur.1194 – Ca.1267 N. Ergani. Derik. Burban. İvanye.1234 . Patnos. Çapakçur. Kemah. Atak.1247 M. Bayburt. Tercil. Kulp. Seğmen.R.1292 Milâdî 1819-1831 1831-1838 1838-1844 1844-1850 1850-1860 1860-1891 1742-1780 1780-1875 Sayfa Adedi 202 168 160 194 198+8 190+5 281 300 Katalog Tertibi Cezâir 989 Kronolojik Fihrist Rakka db5. Namarvan ve Hınıs kazalarına ait hükümleri ihtiva etmektir.1249 – N.1260 Ra. Çemişkezek. Harput.1277 – Z. Silvan. Sebki. Pesban.1294 N. Diyadin.d) 1155-1292/1742-1875 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 9 adet defterden müteşekkildir. Kuzican.1202 Ş.1267 – L. Keskim. Palu. Eleşkird.1228 Za. Diyarbekir Ahkâm Defterleri (A.AHK. Sincar. Cizre.1155 – L.1266 Ca.1277 Ra.S. Meyafarikin.1249 Za. Siverek. Çermik. Lice.d) 1155-1296/1742-1876 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 19 adet defterden oluşmaktadır. Erzincan.1257 N.1266 . Siverek.Ra. Mührani ve Akçakala sancakları ile Beşiri.1292 Milâdî 1742-1754 1754-1763 1763-1780 1780-1788 1792-1813 1813-1833 1833-1841 1841-1851 1851-1875 Sayfa Adedi 285 311 397 173 586 96 162 188 146 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi db6.1167 Za. Pertek.1194 C. Mardin. Refahiye. İspir.1253 . Midyat ve Nusaybin kazalarına ait hükümleri ihtiva etmektedir. Hısn-ı Keyf. Kara Kilise.1255 – M. Kuruçay.1254 Za.DB.1260 . Erzincan ve Hınıs sancakları ile Bayezid. Siirt.AHK.ER.1228 – Za. Erzurum Ahkâm Defterleri (A.1301 – Ş.

Bâb-ı Cubul. Maarretü'n-Numan. Katalog No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Halep DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1236 B. Cisr-i Şugur. Rakka.1232 – Ra. Elbistan.1224 – B. Zeytun.1266 Milâdî 1742-1751 1751-1762 1762-1780 1780-1784 1784-1797 1796-1813 1813-1839 1839-1850 1850 Sayfa Adedi 295 353 389 141 197 199 140 195 163 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 31 .1176 – S.1178 Ra.1296 db7.1195 – Ş.Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1255 – Ra.1155 – R. Suruç ve Urfa kazalarına ait hükümler bulunmaktadır. Rumkala. Andırın. İdlib.1162 – Ra.1178 – Ra.1190 Ra.1155 – C.AHK.1220 – C.1251 – Ş.1255 – Ca. İskenderun.1224 B.1211 Ca.1250 M.1194 – S. Maran.1281 R.1255 Ra.1175 M.1267 B. Harim.1198 S. Halep Ahkâm Defterleri (A. Cebel-i Seman.1164 Ca. Menbic.1220 C.1276 Milâdî 1742-1749 1742-1777 1749-1758 1758-1764 1764-1776 1776-1781 1781-1784 1784-1796 1795-1805 1805-1809 1809-1821 1817-1822 1822-1834 1835-1839 1840-1844 1844-1851 1851-1859 1859-1864 1864-1879 Sayfa Adedi 293 259 383 359 397 330 192 351 292 169 200 285 197 196 189 189 133 157 Katalog Tertibi Erzurum 989 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Erzurum Erzurum Rikâb Kronolojik Fihrist M.HL.1155 – L.1260 – C. Harran. Birecik.1211 – M.1276 – Ra.1191 Za.1190 – C.1171 Ra.1266 B. Pazarcık.1281 – Ş.1229 S. Beylan.1171 – Ra.DVNS.1237 – M.1229 – M.1260 Ra.1198 Ş.1255 L. Bu eyalete bağlı Maraş ve Urfa sancakları ile Antakya.1198 – Ş.1267 – M.1210 Ra.1198 – R.1195 C.1194 S.1210 – Ca. Ayntab.1237 Ra.1162 C.d) 1155-1266/1742-1850 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 9 adet defterden oluşmaktadır.1164 – Z. Kilis.

1219 – Ca.db8. 32 .1158 R.1219 Za.DVNS. İstanbul Ahkâm Defterleri (A. Karamürsel.1174 – B.1288 M.1180 Ş.1263 – L.1263 L.1210 Ca.1227 Ra. Nevşehir. Harameyn ve Evkâf Müfettişliği'ne ve Serbostaniyân makamlarına hitaben yazılan hükümler bulunmaktadır.1162 – N.KR.1158 – Ca.1190 Ra. Çatalca.1199 – M. Kayseri.İS.1210 – Ş. Bu defterlerde İstanbul merkezi ile Beyoğlu.1328 Milâdî 1742-1745 1745-1749 1749-1755 1755-1758 1758-1761 1761-1764 1764-1767 1767-1777 1777-1779 1781-1784 1785-1792 1792-1795 1796 1795-1804 1802-1804 1805-1809 1809-1812 1812-1815 1815-1820 1820-1832 1832-1842 1842-1847 1847-1853 1853-1859 1859-1871 1871-1910 Sayfa Adedi 293 357 389 349 344 368 398 394 367 296 336 300 288 161 198 348 184 227 199 293 240 191 160 149 185 196 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi db9.1198 Ca.AHK. Adalar.1223 L. Niğde.1210 B.1155 – R.d) 1155-1328/1742-1910 tarihleri arasındaki hükümleri hâvi 26 adet defterden oluşmaktadır.DVNS.1276 – M.1162 Ş. Silivri ve Bandırma kazalarına. Karaman eyaletine bağlı Konya.1235 Ş.1235 – N.1174 Za.1207 – C.1247 L.1210 – R. Beykoz.1288 – R.1168 – Z.1168 L. Beyşehir.1231 M. Küçükçekmece.1190 – Ca. Galata.AHK.1219 Ca.1269 – R.1207 S.1224 – S. Edirne. Üsküdar.1257 Ra. Bu defterler. Kale-i Sultaniye. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 989 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 İstanbul İstanbul Rikâb İstanbul İstanbul Rikâb İstanbul DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1177 – Ş. Aksaray ve Akşehir sancaklarına ait hükümleri ihtiva etmektedir.1217 – Ş.1247 – Ra.1276 R.1171 L.1177 B.1227 – M.1231 – Ş. Karaman Ahkâm Defterleri (A.d) 1155-1295/1742-1878 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 39 adet defterden oluşmaktadır. Kartal.1257 – N.1195 – Ra.1180 – Ra.1171 – Za.1269 L.1193 S. Gebze. Şile.

1170 – Za.1194 L.1167 M.1217 Ca.1198 – L.1295 Kronolojik Fihrist 33 .1234 C.1232 S.Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1290 Z.1181 – S.1190 Za.1239 – B.1162 – Ş.1261 – M.1197 Ş.1252 – Za.1157 – B.1198 Z.1243 – B.1200 – Za.1159 Ş.1243 B.1195 – B.1176 Za.1172 Za.1224 L.1162 Ra.1189 – Za.1178 – M.1207 Z.1174 Z.1193 – Ş.1165 – S.1207 – Z.1261 R.1232 – C.1252 Ca.1226 Z.1200 Milâdî 1742-1745 1744-1746 1746-1748 1749-1753 1751-1756 1754-1756 1756-1759 1759-1761 1761-1763 1763-1765 1765-1767 1767-1775 1775-1777 1776-1777 1777-1779 1779-1780 1781-1783 1783-1784 1784-1786 1786-1793 1793-1795 1795-1797 1796-1802 1802-1806 1806-1809 1809-1811 1811-1814 1814-1817 1817-1819 1819-1821 1821-1824 1824-1827 1827-1832 1832-1836 1836-1842 1842-1845 1845-1857 1857-1874 1874-1878 Sayfa Adedi 298 292 297 322 378 374 381 330 296 398 398 364 399 161 198 198 267 157 300 354 196 160 297 402 196 178 138 204 200 300 298 300 294 240 183 189 293 193 209 Katalog Tertibi 989 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 Karaman L.1224 – R.1211 C.1239 Za.1191 – S.1170 S.1236 Ca.1217 – Ra.1155 – Za.1193 S.1191 L.1236 – L.1221 R.1197 – Za.1257 Za.1172 – Za.1257 – S.1247 – Ca.1234 – R.1167 – S.1159 – Ra.1247 Ş.1174 – Za.1189 S.1221 – L.1209 – B.1290 – Z.1273 – Za.1226 – R.1229 N.1229 – S.1170 Ş.1273 Ca.1209 Z.1190 – N.1158 S.1176 – L.1211 – Ca.1181 M.1178 L.

d) 1128-1255/1716-1840 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 21 adet defterden oluşmaktadır. 2 numaralı defter ise.1249 – Z. Kızılhisar. Ayntab. Gördos. kiliseler ve ahidnâmelerle ilgili hükümler kaydedilmiştir. Bu defterler Eğriboz (Ağriboz). sancak ve kazalara hitaben tüccar gemileri. Karlıili.d) 1155-1294/1742-1877 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 6 adet defterden oluşmaktadır.1163 C.1196 – R. Saline. Beyşehir. mülkî ve adlî memurlarına hitaben yazılan hükümleri ihtiva etmektedir. Katalog No Sıra No 1 2 989 3 4 5 Mora DEFTERİN ADI TARİH Hicrî L. kadı. Balyabadra.db10. İnebahtı. 1 numaralı defter Fransızların İstanbul'daki elçisi De Bönnak'ın ( De Bonnac) muhtelif tarihlerdeki arzuhallerine binâen verilen hükümlerin "Rikâb ve Âsitâne" kayıtlarını ihtiva etmektedir.1196 Ş.1278 – C. Livadya.1128 – L.DVNS.1277 M. Mora. muhassıl.1294 Milâdî 1742-1751 1765-1782 1782-1814 1813-1834 1834-1861 1861-1877 Sayfa Adedi 297 423 310 128 167 278 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi db11. Badracık. Katalog No Sıra No 1 2 989 3 4 5 6 Maraş DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1228 – Za. İstefe. Sumeysat ve Kars-ı Zülkadriye sancaklarına ait hükümleri ihtiva etmektedir.1141 Ra. Maraş eyaletine bağlı Malatya.AHK. Bu defterler. Meselâ.1249 Za. Mora Ahkâm Defterleri (A.1162 – Ş.1178 – N.1164 R. Enekli ve Mezistre'nin vali. Bu defterlerde diğerlerinde olduğu gibi konu ile ilgili olmayan hükümlere de rastlanmaktadır. muhâfız vb. Trabiçe.1166 Milâdî 1716-1729 1717-1750 1742-1746 1742-1749 1749-1753 Sayfa Adedi 258 221 290 296 152 Kronolojik Fihrist Katalog Tertîbi 34 . Urmiye. Normal ahkâm hükümleri yerine çeşitli eyalet.1129 – S. Ayrıca Cezâir defterlerinde geçen bazı mahal isimleri de zikredilmiştir.1155 – C.ME. nâib. Maraş Ahkâm Defterleri (A.1155 – B. Holomie.AHK.1159 C.1229 Ş.DVNS.1155 – Ş.1162 C. İngiltere elçisinin mektup ve arzuhallerine binâen ticarî meselelerle ilgili sâdır olan hükümlerin kaydedildiği defterdir. İzdin.MR. Çatalca.

1158 M.1177 – Z.1234 Ş.1155 – Ş.1175 Ş.1165 – N.1212 B.1173 Ra.Katalog No Sıra No 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî N.1161 Ca.1175 – Ca.1171 – Ş.1167 L.1159 – Ca.1214 C.1173 – B.ÖZSİ.1165 Ş.1178 – C.1156 Ş.1177 Ca.1224 Ş.1163 S. (Daha sonra Özi ve Silistre birbirinden ayrılmıştır.1255 Milâdî 1753-1768 1758-1762 1762-1765 1765-1775 1775-1779 1775-1797 1781-1783 1783-1785 1785-1794 1794-1795 1795-1799 1802-1806 1806-1809 1809-1814 1814-1819 1819-1840 Sayfa Adedi 350 364 374 392 396 144 164 120 336 130 304 302 216 260 198 138 Katalog Tertîbi 989 Mora Kronolojik Fihrist db12.1189 Ca.1169 C.1175 – C.d) 1155-1294/1742-1877 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 49 adet defterde.1220 – Ş. Silistre.1189 – C. Çirmen ve Kırkkilise sancakları ile bunlara bağlı kazalara ait hükümler zikredilmektedir.1210 S.1199 – Ca.1229 – Ş.1167 – C.1199 R.1171 Ş.1179 C.1184 B.AHK. Vize.1208 C.1189 – Ra.1159 B.1180 Milâdî 1742-1743 1743-1745 1745-1746 1746-1748 1748-1750 1750-1752 1752-1754 1754-1756 1756-1757 1757-1759 1759-1760 1761-1770 1761-1762 1762-1763 1763-1765 1765-1766 Sayfa Adedi 293 295 378 301 286 399 381 380 381 361 298 143 291 391 397 394 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 35 . Özi ve Silistre Ahkâm Defterleri (A.1174 R. Kefe beylerbeyiliği.1174 – B.1197 – Ra.1193 Ş.) Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 989 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Özi ve Silistre DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.DVNS.1163 – Ş.1229 L.1197 R.1217 – Za.1156 – M.1224 – Ş.1220 Za.1174 – Ra.1158 – B. Niğbolu. Eflâk ve Boğdan voyvodalıkları.1169 – Ş.1175 Ş. Özi ve Silistre eyaleti.1208 – S.1178 Z.1161 – S.1179 – Ra. Tekeyolu.1234 – Z.1181 Z.1210 – Ra.1171 – Ra.1166 – Za.1195 – Ra.

1182 – M.Katalog No Sıra No 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1196 – Ş. Köstendil.1237 – C.1214 S.1189 – S.1212 Z.1191 – Ca.1189 B.1194 Z.DVNS.d) 1155-1326/1742-1908 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 85 adet defterden oluşmaktadır.1247 – L.1291 C. Vulçıtrın.1209 – Za. Duka36 .1190 S.1211 – Ra.1274 C.1247 L.1254 Z.1210 Za.1215 Ca.1294 Kronolojik Fihrist db13. Alacahisar.1182 R.1198 – S.1237 Ş.121O – Za. Kırkkilise.1208 – S. Bu defterlerde Rumeli eyaletine bağlı Paşa livası (Sofya).1190 – C.1215 – Za.1192 Ca.1214 – C.1197 – Ş.1231 – S.1209 Milâdî 1776-1768 1768-1775 1774-1776 1775-1776 1776-1777 1777-1778 1778-1780 1779-1780 1780-1782 1782-1783 1783-1784 1784-1786 1786-1787 1787-1793 1793-1794 1794 1795-1796 1796-1798 1796-1799 1799-1800 1800-1802 1802-1804 1804-1809 1814-1816 1816-1820 1820-1822 1822-1826 1826-1832 1832-1838 1839-1848 1848-1857 1857-1874 1874-1877 Sayfa Adedi 295 193 187 159 340 157 177 296 300 285 162 299 305 367 195 167 160 189 283 158 194 201 355 197 380 399 332 198 232 195 193 195 209 Katalog Tertibi 989 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 Özi ve Silistre L.AHKR.1264 C.1200 S.1196 R.1194 – R.1229 – Ra.1194 B.1193 – Ra. Çirmen.1197 B. Niğbolu.1224 S.1180 – R.1216 – Za1218 Ra. Prizren.1192 – C.1274 – C.1254 – Ca.1216 Za.1188 – Za1189 Ca.1201 – Za. Vidin.1264 – C.1291 – Za.1242 – N.1242 C.1208 – Za.1207 M.1198 Ş.1200 – Ş1201 B.1235 – N. Vize.1235 S.1231 Ra. Rumeli Ahkâm Defterleri (A.1208 Za.1219 – Ca. İşkodra.1191 C. Silistre.

1167 – N.1195 L. Ohri. Mora.1194 – Z.1194 – L.1183 – Ş.1189 Z.1169 – S.1181 – Z. Bender ve Akkirman sancaklarına ait hükümler bulunmaktadır Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 989 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Rumeli Rumeli Rikâb Rumeli DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C.1191 M.1174 B.1180 Ş.1177 – M.1188 – R.1175 – M.1171 – Za.1167 C.1174 – S.1157 – Z.1158 Za. Üsküp.1175 S.kin.1171 Za.1194 Ra. Elbasan.1192 – S.1191 B.1176 R. Yanya. Tırhala.1193 – Ra.1168 – Za.1155 – S.1192 – Z.1178 – C.1186 – Ş.1197 Milâdî 1742-1743 1743 1743-1745 1745 1746-1747 1747-1749 1749-1751 1751-1752 1752-1754 1754-1755 1755-1756 1756-1758 1758 1758-1759 1759-1760 1760-1761 1761-1762 1762 1764 1765-1766 1764-1765 1766-1767 1767-1768 1768-1770 1770-1775 1774-1775 1772-1775 1777 1776-1777 1777 1777-1778 1778 1779-1780 1779-1780 1780 1780-1781 1781-1782 1782-1783 Sayfa Adedi 298 296 300 384 304 398 393 384 380 330 384 350 304 370 397 301 300 398 342 396 400 362 400 369 401 187 189 159 398 187 191 195 193 280 291 297 288 196 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 37 .1189 R.1193 – Ra.1196 – S.1181 L.1178 Z.1162 – Ra.1179 Ra.1156 – Za1156 Za.1165 Z.1189 B.1190 – Z.1156 S. Selanik.1156 – Z.1196 B.1192 B.1162 B.1164 Ra.1171 S.1195 – B.1160 L.1178 – L.1190 Ra.1194 Z.1157 Z.1179 L.1168 N.1169 Za.1159 – L.1172 Z.1160 – B.1165 – C. Delvine.1194 B.1171 – Za.1192 S.1180 – L.1179 – Ş.1191 – B.1164 – Z.1190 – Ca.1172 – Za. Avlonya.1173 Za.1183 Za.1173 – B.

1239 – Ca.1226 Z.1245 – L.1252 – N.1220 – Ca.1224 M.1236 – Za.1253 Ş.1239 Z.1208 – B.1236 Ca.1218 – M.1247 L.1220 C.1208 Ş.1231 Za.1252 R.1198 – R.1219 M.1262 – Za.1204 – Ş.1197 – M.1249 – Za.1206 M.1259 Z.1206 – Za.1228 N.1250 Za.1207 Za.1206 Za.1199 Ca.1259 – S.Katalog No Sıra No 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî S.1242 – L.1216 – Ra.1212 – S.1256 – S.1256 B.1215 – Ra.1264 Kronolojik Fihrist 38 .1218 M.1210 C.1243 Za.1258 – Z.1204 – L.1219 – C.1205 – Ş.1210 – Ra.1231 – L.1250 – R.1213 S.1223 Rumeli Rikâb Rumeli 989 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 Rumeli Rumeli Rikâb Ca.1247 – Ca.1224 – S.1201 – L.1243 – Ra.1262 Ra.1198 M.1214 R.1205 Ş.1200 – C.1204 L.1242 C.1233 L.1222 – C.1207 – Ş.1228 – Ş.1257 Ra.1209 – C.1212 R.1216 Ra.1213 – R.1253 – C.1226 Za.1225 – Z.1233 – Ca.1245 Ra.1226 – Ş.1249 Ca.1215 Ra.1214 – R.1209 Milâdî 1783 1783-1785 1786-1787 1787-1791 1789-1790 1790-1791 1791-1792 1792-1793 1793-1794 1794-1795 1795 1795-1797 1797-1798 1798-1799 1799-1800 1800-1801 1801-1803 1803-1804 1804-1805 1805-1809 1807-1808 1809-1811 1810-1811 1811-1813 1813-1816 1816-1818 1818-1820 1820-1824 1824-1826 1826-1828 1828-1829 1829-1832 1832-1833 1833-1835 1835-1836 1836-1837 1837-1840 1840-1841 1842-1843 1843-1846 1846-1848 Sayfa Adedi 282 298 274 316 193 193 225 159 163 168 281 193 201 193 203 303 300 199 295 272 262 238 148 317 295 198 255 297 300 197 199 279 237 300 244 139 291 183 188 188 265 Katalog Tertibi Rumeli Rumeli Rikâb Rumeli Ş.1201 Ca.

1230 Milâdî 1742-1744 1744-1747 1747-1750 1750-1752 1752-1753 1755-1757 1757-1760 1760-1761 1761-1763 1763-1765 1765-1767 1767-1775 1775-1778 1778-1780 1780-1781 1781-1783 1783-1786 1786-1793 1795-1796 1796-1803 1803-1805 1805-1809 1809-1812 1813-1814 Sayfa Adedi 291 476 380 297 328 366 377 285 379 293 275 339 399 189 196 251 397 352 191 295 191 328 242 117 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 39 . Sivas Ahkâm Defterleri (A. Merzifon.1157 – M.1177 – Ra. Zara.1278 – B.1168 – Ra.1195 – Za.1197 Za.1173 R.1189 – Ş.Katalog No Sıra No 80 81 82 83 84 85 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî Z.1326 Milâdî 1848-1852 1852-1856 1856-1859 1859-1861 1862-1866 1866-1908 Sayfa Adedi 291 233 198 201 196 258 Katalog Tertibi 989 Rumeli Kronolojik Fihrist db14.SS. Karahisar-ı Şarkî ve Tokat sancakları ile Amasya. Karahisar-ı Şarkî.1179 – M.1177 R.1175 – Ra.1228 – M.1197 – Z.1163 S.1163 – M.1171 – R.d) 1155-1326/1742-1908 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 36 adet defterden oluşmaktadır.1155 – C.1283 – N.1208 L.1227 M.1283 B. Havza. Niksar. Hafik. Ladik.1166 – N.1272 C.1173 – S. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 989 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Sivas DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C. Tokat ve Zile kazalarına ait hükümler bulunmaktadır.1224 – C.1160 – S. Koyulhisar. Darende.1217 – Za.1157 C.1166 N.1200 – R.1181 M.1192 – Ra. Bu defterlerde Sivas eyaletine bağlı Amasya.1160 M.1278 B. Köprü.1276 – C.1166 M.1224 Ş. Kangal. Aziziye.1200 Z.1194 Ra.1272 – M. Hamidiye.1219 L.1211 – C.1268 – Ca.1181 – M.1189 B. Divriği. Bünyan-ı Hamid. Yıldızeli.1268 L.1217 L. Alucra.1175 S. Mecidözü. Gürün.1194 – B.1171 R.1195 B. Gümüşhacıköy.1219 – Ş. Suşehri.1211 C.1276 S.1264 – N. Tenos. Erbaa.DVNS.1209 – C.1192 Ş.1179 Ra.AHK.

1326 Milâdî 1814-1817 1817-1820 1820-1822 1822-1826 1826-1830 1830-1834 1834-1836 1836-1842 1842-1847 1847-1854 1854-1863 1863-1908 Sayfa Adedi 196 253 287 290 294 299 199 296 188 191 199 199 Katalog Tertibi 989 Sivas Kronolojik Fihrist db15.1266 M. Şâm-ı Şerîf Ahkâm Defterleri (A.1197 – R.1246 Ra.1197 Za.1267 – N.1167 B.ŞM.1252 Ra. Kudüs.1271 – C. Torul.1232 – R. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 989 5 6 7 8 9 Şâm-ı Şerîf DEFTERİN ADI TARİH Hicrî C. Lecun.1233 B.DVNS.1177 Za. Görele.1208 – B.1241 Za.1246 – Z. Bu defterlerde Şam eyaletine bağlı Safed.d) 1155-1329/1742-1911 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 8 adet defterdir.d) 1155-1326/1742-1908 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 9 adet defterden oluşmaktadır. Ordu.1246 – S. Akçaabad. Trabzon Ahkâm Defterleri (A. Giresun.TZ. Of.1250 – Ra.1230 – Ş.1193 – Za. Gazze. Katalog No 989 Sıra No 1 DEFTERİN ADI Trabzon TARİH Hicrî C.1155 – C. Sürmene.1237 – Ş.1235 – B. Kelkit.AHK. Tedmür.1167 – Za.1252 – Ş. Sayda. Çarşamba.1173 Milâdî 1742-1769 Sayfa Adedi 219 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist 40 .AHK.1219 B.1155 – R. Nablus. Atina.1270 M.1235 R. Tirebolu ve Vakfıkebir kazalarına ait hükümler bulunmaktadır.1232 B. Bu defterlerde Trabzon eyaletine bağlı Canik ve Gümüşhâne sancakları ile Bafra.1237 B.1219 – B.1233 – Ca. Terme. Aclun. Şiran.1326 Milâdî 1742-1754 1754-1764 1779-1783 1783-1793 1794-1804 1804-1818 1818-1830 1830-1860 1860-1908 Sayfa Adedi 292 323 159 194 142 197 233 253 159 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi db16. Samsun.1258 – M.1264 M.1250 S.DVNS.Katalog No Sıra No 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî M. Hopa. Ünye. Rize. Beyrut ve Karekşüveyk sancaklarına ait hükümler bulunmaktadır.1280 C.1264 – Z.1241 – R.1258 Ş. Fatsa.1280 – L.1208 Ca.1246 C.

1211 – M. Ruznamçe (Timar ve Zeâmet Tevcihi) Defterleri kısmı ve Bâb-ı Defterî bölümü.1275 Ca.138 adet olup bunlar arasında Divan-ı Hümâyûn Ahkâm Defterleri de mevcuttur.DVN.ARZ. her türlü günlük varidat ve vukuât kayıtlarını ihtiva eden defterlerdir. Dahiliye Nezâreti Sicill-i Ahvâl Komisyonu Defterleri aynı fon içinde zikredilmektedir. Katalog No 980 Sıra No 900 FONUN KODU A. Askerî Ruznamçe Defteri (A.DVN.DVN.d) Maliye'den Müdevver Defterler 23. yabancı elçilere. protokolleri. Dahiliye Nezâreti Sicill-i Ahvâl Komisyonu Defterleri ile 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu içerisinde yer almaktadır.1262 – R. g. Düvel-i Ecnebiye Defterleri (A.1249 – Za.ARZ. Yine ileride görüleceği üzere Divan memurlarına ait Sicil ve Künye Defterleriyle. Divan Memurlarına Ait Sicil ve Künye Defterleri Bu defterler.1249 Milâdî 1760-1796 1796-1817 1817-1833 1834-1838 1838-1846 1846-1858 1859-1911 Sayfa Adedi 280 192 200 119 193 272 189 Katalog Tertibi 989 5 6 7 8 Trabzon Za. şahsiye ve idâriyesine ait işleri gören kalemde tutulan defterlerdir.Katalog No Sıra No 2 3 4 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî Ca. görüşme mazbatalarını. Maliye'den Müdevver Defterler Kataloğu'ndaki Ahkâm Defterleri (MAD. Büyük Ruznamçe ve Küçük Ruznamçe kalemleri ile bağlı birimlerine ait defterler kısmına bakılmalıdır. Ruznamçe-i askerî defterleri ise.1211 R.DVE.D TARİH Hicrî 1083 Milâdî 1672 Defter Adedi 1 Katalog Tertibi Analitik Envanter f.d) Ruznamçe defteri.1253 – C. e.1173 – Ra.1233 M.ARZ koduyla kayıtlı 1083/1672 tarihini ihtiva eden 22 sayfalık 1 adet Askerî Ruznamçe Defteri parçası mevcuttur.DVNS.d) Divan-ı Hümâyûn'a bağlı kalemlerden biri olan Âmedî Kalemi.1233 – R. 980 numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'nda 900 genel ve 114 özel numaralarda A. konso41 . her çeşit anlaşma ve ahidnâme metinlerini. Kazaskerlik Dairesi'nin kazâiye.1253 Za.1275-1329 Kronolojik Fihrist dc.1262 C. Ruznamçe Defterleri'nin asıl serileri için Defterhâne-i Âmire Defterleri bölümü.

Fransa. Bu defterlerde. yabancı tüccar ve elçilerden gelen her türlü yazışmalar burada muhafaza edilmiştir.DVE. özel mahkemelerde yargılanmaları vb. Sardunya. konuları ihtiva eden hüküm ve beratlar da Düvel-i Ecnebiye Defterleri'nin konuları arasında yer alır. Yabancı devletlere ait gemilerin Osmanlı limanlarından yararlanmaları için gerekli izinlerin verilmesi.DVNS.DVN. konsolos ve tercümanların oğullarına ve yardımcılarına tanınan imtiyazlar. bu izinlerin muntazam olarak takibi ve yabancı devletler ile ilgili muhtelif konulardaki havadisler de bu kalemde bulunmaktadır.d) Bu katalogda.DVE. Diğer devletlerle ilgili ahidnâmelerin yanısıra ahkâm.DVN. konsolosluk beratlarına dair kayıtlar bu defterlerde tutulmuştur. birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 17 adet Düvel-i Ecnebiye Defteri parçası mevcuttur. giyecek yiyecek ve içeceklerine karışılmaması. çeşitli vergilerden muaf tutulmaları. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Düvel-i Ecnebiye Defterleri (A. İran. Toskana. Bulgaristan. Ceneviz. Belçika. Danimarka. Bu kalemde tutulan defterlerden bir kısmına Ecnebi (Düvel-i Ecnebiye) Defterleri adı verilmiştir.d koduyla 901-916-A genel numaralarda kayıtlı 1001-1242/1592-1826 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden. İsveç. Amerika. İspanya. Norveç. A. Son dönemde elçi. Avusturya. en son tarihli defter ise 1328-1332/1910-1913 tarihini ihtiva eden Prusya Konsolosluk Defteridir. Bu dtefterler. Flemenk. Romanya. İngiltere. Yukarıda bahsedilen konuların yanı sıra menzil ve yol hükümleri. Sırbistan vb. nişan.d) Bu fonda 975-1332/1567-1913 yıllarını ihtiva eden 122 adet defter bulunmaktadır. tüccar beratları ve bazı nizamnâmelerin kayıtları da yer almaktadır. Katalog No 980 Sıra No 901-916-A FONUN KODU A. Yunanistan.DVN. Dubrovnik. Konsoloslardan. Meksika. Venedik. Brezilya. devletlerle ilgili konular vardır.DVE. Rusya. Katalog No 989 Sıra No 1/1 2/2 DEFTERİN ADI Amerika Nişan Defteri Amerika Ahkâm Defteri TARİH Hicrî 1245-1328 1278-1323 Milâdî 1829-1810 1861-1905 Sayfa Adedi 191 259 42 .D TARİH Hicrî 1001-1242 Milâdî 1592-1826 Defter Adedi 17 Katalog Tertibi Analitik Envanter gb.DVE.loslara ve tüccarlara ait yazıları tanzim ederdi. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Düvel-i Ecnebiye Defterleri (A. En erken tarihli defter 975/1567 yılına ait Nemçe (Avusturya) defteri. iki seri hâlindedir: ga. Lehistan.

43 .Katalog No Sıra No 2/2 3 3 3/1 4 4/2 5/1 6/2 7/1 8/2 9/1 10/2 11/1 12/2 13 14/2 15/3 16/4 DEFTERİN ADI Rumlar Atik Ahkâm Defteri İngiltere Defteri Belçika Ahkâm Defteri Mahlûta-i Kuyûd Defteri Belçika Ahidnâme Defteri Brezilya Nişan Defteri Bulgaristan Berat Defteri Bulgaristan Konsolosluk Defteri Cemâhir-i Ahkâm-ı Selâse Defteri Cemâhir-i Nişân-ı Selâse Defteri Danimarka Ahidnâme Defteri Dubrovnik Ahkâm Defteri Venedik-Dubrovnik Defteri Dubrovniklü Defteri9 Venedik Ahidnâme Defteri Venedik Hududnâme Defteri Venedik Ahidnâme Defteri Venedik Dubrovnik Defteri Venedik Defteri Flemenk Ahidnâme Defteri Flemenk Ahkâm Defteri Flemenk Nişan Defteri Fransa Atik Nişan ve Ahkâm Defteri Fransa Nişan Defteri Fransa Atik Ahkâm Defteri Fransa Ahidnâme ve Nişan Defteri TARİH Hicrî 1253-1273 1275 1276 1254-1325 1209 1254-1327 1274-1324 1280-1315 1286-1329 1327-1329 1255-1281 1257-1282 1170-1330 1171-1324 1013-1028 1038-1056 1057-1075 1081-1211 1112 1131-1189 1193-1221 1203-1221 1217-1221 1091-1278 1203-1212 1216-1232 1234-1331 1044-1077 1084-1224 1099-1113 1153-1324 1193-1225 1225-1255 Milâdî 1837-1857 1859 1860 1838-1907 1794 1838-1909 1858-1906 1863-1897 1869-1911 1909-1911 1839-1864 1841-1865 1756-1911 1757-1906 1604-1618 1628-1646 1647-1665 1670-1696 1700 1718-1775 1779-1806 1788-1806 1802-1806 1680-1861 1788-1797 1801-1816 1818-1912 1634-1666 1673-1809 1687-1701 1740-1906 1779-1810 1810-1839 1838-1843 1839-1861 1887-1910 Sayfa Adedi 186 64 48 220 210 184 71 75 199 195 91 91 180 274 195 182 128 199 120 391 69 137 109 175 517 30 168 248 164 210 194 197 434 381 124 196 186 989 17/5 18/6 19/7 20/8 21/9 21/10* 22/1 23/2 24/3 25/4 26/1 27/2 28/3 29/4 30/5 31/6 32/7 33/8 34/9 Fransa Ahkâm Defteri 1254-1259 1255-1278 1295-1328 9 Hadariye Defterleri içerisindeki 2 numaralı defter Düvel-i Ecnebiye Defterleri serîsinden 15/3 numaralı "Dubrovniklü Defteri" ile aynı mahiyettedir. * Venedik Arşivi'nden fotokopisi alınmıştır.

Katalog No Sıra No 34/1 34/2 35/1 35/2 36/2 37/3 38/4 39/5 40/6 41/7 42/8 43/1 44/2 45/3 46/1 47/2 48/3 49/1 50/2 DEFTERİN ADI Fransa Konsolosluk Defteri Fransa Ahkâm (Defter-i Hadariye'den Nakil) İngiltere Nişan Defteri İngiltere Ahkâm Defteri İngiltere Mahlût Defteri İngiliz Sefîne Defteri İngiltere Ahkâm Defteri İngiltere Ahidnâme Defteri İngiliz Konsolosları İngiltere Konsolosluk Beratı İran Nişan Defteri İran Ahkâm Defteri İran Devleti Konsolosluk Defteri İspanya Nişan Defteri İspanya Ahkâm Defteri İspanya Nişan Defteri İsveç Ahidnâme Defteri İsveç Ahkâm Defteri Tercümân-ı Düvel Defteri İsveç Ahkâm Defteri İtalya Ahkâm Defteri Karadağ Berat-ı Ahkâm Defteri Beratlu Defteri Lehistan Ahidnâme Defteri Meksika Ticaret Defteri Nemçelü Ahid Defteri Nemçelü Ahkâm Defteri Nemçelü Ahidnâme Defteri TARİH Hicrî 1324-1331 1159-1192 1086-1257 1245-1277 1163-1197 1236-1265 1278-1315 1254-1309 1264-1290 1300-1332 1304-1331 1238-1327 1239-1326 1327-1331 1196-1331 1198-1326 1218-1223 1149-1172 1172-1242 1243-1331 1239-1314 1321-1332 1320-1323 1228 1016-1173 1282-1282 975-1210 1153-1169 1160-1162 1169-1195 1195-1200 1200-1213 1213-1218 1218-1235 1235-1242 1242-1252 1255-1285 1285-1318 1266-1315 Milâdî 1906-1912 -1746-1778 1675-1841 1829-1860 1749-1783 1820-1848 1861-1897 1838-1891 1847-1873 1882-1913 1886-1912 1822-1909 1823-1908 1909-1912 1781-1912 1783-1908 1803-1808 1736-1758 1758-1826 1827-1912 1823-1896 1903-1912 1902-1905 1813 1607-1759 1865 1567-1795 1740-1755 1747-1748 1755-1781 1776-1785 1785-1798 1798-1803 1803-1819 1819-1926 1836 1839-1868 1868-1900 1849-1897 Sayfa Adedi 202 356 176 183 190 200 186 238 176 114 30 305 251 200 171 284 28 160 193 136 176 319 176 178 108 50 193 315 170 81 396 102 297 194 381 289 204 180 92 121 989 51 51/3 52/1 53/2 54/1 55 55/1 56/1 57/1 58/2 59/3 60/4 61/5 62/6 63/7 64/8 65/9 66/10 67/11 68/12 69/13 Nemçe Ahkâm Defteri 44 .

Katalog No Sıra No 70/14 71/1 72/1 73/2 74/3 74A/4 75/1 76/2 77/1 78/2 79/3 80/4 81/5 82/6 83/1 84/2 85/3 86/4 87/5 88/6 DEFTERİN ADI Nemçe Nişan Defteri Norveç Ahkâm Defteri Prusya Ahidnâmesi Defteri Prusya Ahkâmı Defteri Prusya Nişan Defteri Prusya Konsolosluk Defteri Portekiz Konsolosluk Defteri Romanya Eflâk Defteri Romanya Atik Boğdan Defteri Romanya Boğdan Ahkâm Defteri Romanya Ahkâm Defteri Romanya Berat Defteri Rusya Ahidnâme Defteri TARİH Hicrî 1315-1332 1325-1332 1174-1266 1175-1296 1268-1304 1328-1332 1259-1324 1260-1330 1142-1174 1144-1173 1173-1183 1188-1284 1217 1234-1324 1113-1249 1134-1190 1190-1200 Milâdî 1897-1913 1907-1913 1760-1849 1761-1878 1851-1886 1910-1913 1843-1906 1844-1911 1729-1760 1729-1759 1759-1769 1774-1867 1802 1818-1906 1701-1833 1721-1776 1776-1785 1785-1797 1797-1800 1800-1806 1806-1817 1822-1829 1829-1899 1774-1903 1823-1902 1837-1913 1886-1907 1740-1859 1801-1859 1846-1888 1832-1857 1833-1859 1834-1854 1854-1901 1854-1889 1889-1911 1800-1807 1834-1867 1805-1842 1712-1715 Sayfa Adedi 156 124 71 206 164 196 85 137 190 143 84 490 193 215 266 154 188 195 197 403 278 349 456 364 194 179 191 149 270 195 200 297 85 78 181 199 173 192 Rusya Ahkâm Defteri 1200-1212 1212-1215 1215-1221 1221-1233 989 89/7 90/8 91/9 92/10 93/1 94/1 95/2 96/1 97/2 98/1 99/1 100/2 101/1 102/2 103/3 104/4 105/1 106/1 107/1 108 Rusya Nişan Defteri Sardunya Nişan Defteri Sırbistan Nişan Defteri Sırbistan Ahkâm Defteri Sicilya Ahidnâme Defteri Sicilya Defteri Sisam Ahidnâme Defteri Toskana Ahidnâme Defteri Toskana Ahkâm Defteri Yunanistan Nişan Defteri Yunanistan Ahkâm Defteri Yedi Adalar Ahkâm ve Berat Defteri Avrupa Ahkâm Defteri (Beratlı Avrupalılar) Muhtelif Konsolosluk Defteri Ceneviz Ahidnâme ve Nişan Defteri Rusya Ahkâm Defteri 1238-1245 1245-1317 1188-1321 1239-1320 1253-1332 1304-1325 1153-1276 1216-1276 1263-1306 1248-1274 1249-1276 1250-1271 1271-1319 1271-1307 1307-1330 1215-1222 1250-1284 1220-1258 1124-1127 16 45 .

Yahudi ve Süryani Patrikliği. Kıbrıs Başpiskoposluğu'na tâbi piskoposlar. Bu defterler arasında bulunan Şurût-ı Milel-i Muhtelife Defterleri. Mısır ve İskenderiye Patrikliği.Katalog No 989 Sıra No 109 110* 111 DEFTERİN ADI Defter-i Zât-ı Müste’men Rikâb Defteri Ecnebi Tüccarları Şurût Defteri Fransa Konsolosluklar Defteri TARİH Hicrî 1206-1206 1207-1231 1252-1330 Milâdî 1791-1792 1792-1816 1836-1912 Sayfa Adedi 37 -192 Ayrıca. 3.d) Bu katalogda.DVNS. Bu hükümlerde ruhanî reislerin vazife ve selâhiyetleri ile gerek devlet ve gerekse cemaatleriyle olan münasebetleri tayin ve tasrih edilmiştir. 46 . toplam 18 adet defter mevcuttur. h. Çanlı Kilise Murahhaslığı. Efrenc (Fransız) Piskoposluğu. İstanbul ve tevâbii Ermeni Patrikliği ve buna bağlı murahhaslıklar. gayrimüslim cemaatin her türlü hak. Hadariye Defterleri içerisindeki 2. Kudüs Ermeni Patrikliği. ve 10 numaralı defterler de Düvel-i Ecnebiye Defteridir. 1236-1337/1820-1918 tarihleri arasında gayrimüslimlerle ilgili konuları ihtiva eden. Kudüs Rum Patrikliği. 7538 numaraya nakledildi. Üç Kilise Katogikosluğu. Tûr-ı Sina Keşişleri.GMC. Papazlara verilen beratlar da bu kalemde hazırlanırdı. Gayrimüslim Cemaatlere Ait Defterler Divan-ı Hümâyûn tarafından tutulan bu defterler. muhtelif Hıristiyan cemaatlerinin bağlı bulundukları mezheplerin patrik ve metropolitlerine ait hükümleri muhtevîdir. 1837 senesinde Piskopos Halifeliği'nin Divan-ı Hümâyûn'a bağlanması üzerine Divan-ı Hümâyûn tarafından tutulmaya başlamıştır. 6. ha. Atina ve Sis Murahhaslığı. 8. imtiyaz ve muâmelatına ait hükümleri ihtiva etmektedir. Nasturi Murahhaslığı. gayrimüslimlerle ilgili konularla. Defterlerde şu ruhanî reislere ait hükümler vardır: İstanbul Rum Patrikliği ve buna bağlı metropolidler. Evâmir-i Maliye Kalemi'ne bağlı olup. Ermeni ve Katolik Patrikliklerinin tashih olunan beratları. Antakya Rum Patrikliği ve buna tâbi metropolitler. Gayrimüslim Cemaat Defterleri. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Gayrimüslim Cemaatlere ait Defterler (A. Katalog No 989 Sıra No 1 DEFTERİN ADI Şurût-ı Milel-i Muhtelife Defterleri TARİH Hicrî 1247 Milâdî 1831 Sayfa Adedi 146 * Kâmil Kepeci Defterleri.

989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Kilise Defterleri (A. 860-1340/1456-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet Kilise Defteri mevcuttur. Bu seride 8. tamirine veya buraların genişletilmesine dair sadır olan fermanların kayıtlarını ihtiva etmektedir. havra. okul ve yetimhâne inşasına. hb1. 47 . sinagog.DVN. Katalog No 980 Sıra No 930 FONUN KODU A.D TARİH Hicrî Milâdî 1327 1822 Defter Adedi 1 Katalog Tertibi Analitik Envanter hb2.d) Bu katalogda.KLS.DVN.KLS.KLS. Kilise Defterleri Divan-ı Hümâyûn defter serilerinden birini teşkil eden Kilise Defterleri. 9 ve 10 numaralı defterler Kamâme adıyla kayıtlıdır.Katalog No Sıra No 2 3 4 5 6 7 8 9 DEFTERİN ADI Rumların Atik Ahkâm Defterleri Rumların Berat Defterleri Rumların Ahkâm Defteri Rumların Berat Defterleri Melkid Rum Katolik Berat Defterleri Melkid Rum Katolik Berat Defterleri Ermenilerin Ahkâm Defteri Ermenilerin Berat Defteri Ermenilerin Atik Ahkâm Defterleri Ermenilerin Berat Defteri Katolik Ahkâm Defterleri Katolik Berat Defterleri Latin Patrikliği Defterleri Yakubî ve Süryanî Defteri Marunî Defterleri (Boş) Katolik ve Musevî Defteri Musevî ve Karayî Defteri TARİH Hicrî 1253-1273 1255-1324 1272-1330 1321-1337 1264-1329 1263-1289 1277-1322 1255-1328 1236-1274 1329-1334 1246-1318 1261-1327 1329-1333 1251-1329 1333-1333 1249-1254 1256-1331 Milâdî 1837-1856 1839-1906 1855-1911 1903-1918 1847-1911 1846-1872 1860-1904 1839-1910 1820-1857 1911-1915 1830-1900 1845-1909 1911-1914 1835-1911 1914 1833-1838 1840-1912 Sayfa Adedi 230 126 200 94 102 194 38 180 286 202 138 194 150 200 194 190 989 10 11 12 13 14 15 16 17 18 hb.KLS. gayrimüslim cemâatlere ait kilise. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Kilise Defterleri (A. mezarlık.d koduyla Gayrimüslimlere Ait Dinî ve Hayrî İşler Defteri başlığıyla 930 genel numarada kayıtlı ve 1237/1822 tarihli 16 sayfalık 1 adet Kilise Defteri parçası mevcuttur.DVNS. A.DVN.d) Bu katalogda.

Hadariye Defterleri (A. 983-1260/15751844 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 16 adet Hadariye Defteri mevcut olup. bulundukları yerlere göre aşağıda görüldüğü şekilde gruplandırılmışlardır: İstanbul Hüdavendigâr Konya Ankara Aydın Adana Kastamonu Sivas Diyarbekir Erzurum Mâmuretülazîz Van Trabzon Cezâir-i Bahr-i Sefîd Edirne Selanik Kosova Yanya Trablusgarp Beyrut Suriye Halep Musul Bağdad Mısır Yemen Kudüs Bitlis İşkodra Manastır İzmit Biga Kale-i Sultâniye Çatalca Cebel-i Lübnan ı. imdâd-ı seferiye bir kerede toplanırdı. Fihristte. bu defterlerin 7'si değişik muhtevadadır.DVNS. diğeri de savaş zamanında alınan imdâd-ı seferiye idi.d) Osmanlı Devleti'nde iki türlü örfî vergi mevcuttu: Bunlar. biri barış zamanında ve bütçe açığını kapatmak için tahsil edilen imdâd-ı hadariye. Hadariye Defterlerinde. 48 . Bu yüzden de hadariye ve seferiye iç içe girmiştir. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı.Katalog No Sıra No 1 2 3 4 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1286-1290 1290-1304 1304-1317 Milâdî 1869-1873 1873-1887 1887-1900 1900-1908 1908-1911 1911-1913 1913-1922 1455-1757 1613-1885 1412-1687 Sayfa Adedi 177 238 285 332 248 243 88 41 200 - Katalog Tertibi Kilise Defteri 1317-1326 1326-1329 1329-1331 1332-1340 860-1171 989 5 6 7 8 9 10 Kamâme Kronolojik Fihrist 1022-1303 815-1099 Mühimme ve Kilise defterlerinde kayıtlı olan her cemaati göstermek için 1125/ 1713 tarihinden başlayan 3 ciltlik kronolojik bir fihrist de yapılmıştır. aynı defter içerisinde hem hadariye hem de seferiyenin tahsili ile ilgili hükümler yer almaktadır. sözkonu bu dinî müesseseler. İmdâd-ı hadariye taksitler hâlinde toplandığı hâlde.HADR.

İZN.d) Bu katalogda.İZN.Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 DEFTERİN ADI Timar Ahkâm Düvel-i Ecnebiye (Dubrovnik) Düvel-i Ecnebiye (Romanya) Hadariye-Seferiye Mühimme Düvel-i Ecnebiye (Sicilyateyn) Hadariye-Seferiye Düvel-i Ecnebiye (Fransa) Hadariye-Seferiye Düvel-i Ecnebiye (İngiltere) TARİH Hicrî 983 1061-1193 1188-1211 1143-1182 1149-1150 1153-1218 1159-1192 1172-1247 1183-1198 1197-1227 1198-1202 1202-1204 1206-1213 1213-1223 1223-1231 1231-1260 Milâdî 1575 1650-1779 1774-1796 1731-1769 1736-1737 1740-1803 1746-1776 1758-1831 1769-1783 1782-1812 1783-1787 1787-1789 1791-1798 1798-1808 1808-1815 1815-1844 Sayfa Adedi 336 358 298 324 80 226 250 374 280 162 340 154 178 160 184 989 Hadariye-Seferiye j. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki İzn-i Sefîne Defterleri (A.D TARİH Hicrî 1143-1238 Milâdî 1730-1822 Defter Adedi 7 Katalog Tertibi Analitik Envanter jb.d) Bu katalogda. ja. A.DVNS.DVN.DVN. 980 Numaralı Bâb-ı Asâfi Defterleri Kataloğu'ndaki İzn-i Sefîne Defterleri (A. Katalog No 980 Sıra No 917-923 FONUN KODU A. 1194-1262/780-1846 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet İzn-i Sefîne Defteri mevcuttur.d koduyla 917-923 genel numaralarda kayıtlı 11431238/1730-1822 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden.İZN.İZN. Katalog No 989 DEFTERİN ADI İzn-i Sefîne TARİH Hicrî 1194-1262 Milâdî 1780-1846 Defter Adedi 10 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist 49 . birkaç sayfa veya formadan müteşekkil olan 7 adet defter parçası mevcuttur. İzn-i Sefîne Defterleri Yerli ve yabancı ticaret gemilerinin İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişleri için verilen fermanların kaydına mahsus defterlerdir.DVN.

989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Kalebend Defterleri (A. Kanunnâme-i Askerî Defterleri (A. devletin askerî teşkilatına dair kanun ve nizamların kayıtları mevcuttur.DVN. 10911239/1680-1824 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden.KLB. birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 6 adet Kalebend Defteri parçası mevcuttur. Katalog No 980 Sıra No 924-929 FONUN KODU A. Kalebend Defterleri de.NEFY.DVN. Katalog No Sıra No 1 2 3 989 4 5 6 7 DEFTERİN ADI Kanunnâme-i Askerî Muhasebe Asâkir-i Mühimme Kanunnâme-i Askerî Mühendishâne Nizamnâmesi Asâkir-i Nizamiye Nizamnâmesi Nizamnâme-i Asâkir Hicrî TARİHİ Milâdî 1826-1829 1866 1835-1839 1865-1900 1808 1826-1827 1846 Sayfa Adedi 220 242 278 381 41 188 48 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi 1241-1244 1243-1318 1251-1255 1282-1318 1222 1242-1242 1262 50 . Nefy ve Kısas Defterleri (A. bir kimsenin herhangi bir suçtan dolayı bir kalenin hisarından dışarı çıkmamak üzere içinde oturmaya mahkûm edilme cezasıdır.KLB.d) Kalebend. 1135-1256/1722-1841 tarihleri arasındaki ceza hükümlerinin kaydını ihtiva eden 44 adet Kalebend Defteri mevcuttur.KNA. ka. Katalog No 989 Sıra No 1-44 DEFTERİN ADI Kalebend TARİH Hicrî 1135-1256 Milâdî 1722-1841 Defter Adedi 44 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist l.k. Divan-ı Hümâyûn'dan verilen bu cezalara ait hükümlerin kaydına mahsus defterlerdir.d) Bu katalogda.d) Divan kaleminde tutulan bu defterlerde.KLB. Kalebend.D TARİH Hicrî 1091-1239 Milâdî 1680-1824 Defter Adedi 6 Katalog Tertibi Analitik Envanter kb.d) Bu katalogda.DVNS.d koduyla 924-929 genel numaralarda kayıtlı.DVNS.KLB. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1222-1318/1808-1900 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 8 adet defter bulunmaktadır.DVNS. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Kalebend Defterleri (A. A.DVN.

Sefir gitmeyen devletlerin sefirlerine ise yeni padişahın tuğrasıyla nâme-i hümâyûn verilir ve bunlar da nâmeyi kendi hükümdarlarına yollarlardı12.e. n.e. s.g. temessük gibi belgelerin de suretleri bu defterlere kaydolunmuşlardır. 1128/1715 tarihli. Bununla birlikte. tasdiknâme. Venedik. Kırım hânına.g. s.AMD. yeni padişahın hükümdarlığını bildirmek için dost ve civar memleketlere elçi ile birer nâme göndermek âdet idi. a.DVNS.DVN..e.. Fransa vesair yerlerden gelen nâmelerin tercü10 M. 980 numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'nda A. sadrıazama hitâben yazılan bazı hatt-ı Hümâyûnlar ile muâhedenâme.d) Padişahlar tarafından İslâm ve Hıristiyan hükümdarlar ile Osmanlı Devleti'ne tâbi imtiyazlı olan Mekke şerîfine.DVN. c. Erdel kralına. 236.g. bilhassa yeniçeri mevâcibi itâsı. 295. 11 Sertoğlu. padişahlar tarafından önemli devlet işlerine dair. Nâme-i Hümâyûn Defterleri (A.D TARİH Hicrî Milâdî 1128 1715 Defter Adedi 1 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca Belgeler kısmında yer alan ve A. saklandığı yerdir. Nâme-i Hümâyûn Kalemi de bu tür nâmelerin hazırlandığı ve nüshalarının kaydedilip. Gürcü ve Dağıstan hânlarına gönderilen mektuplara Nâme-i Hümâyûn denir10.. Eflak ve Boğdan voyvodalarına. II.KRM kodlarıyla ifade edilen fonlara bakılabilir.KRM. Kırım Hanlığı Defteri Fatih Sultan Mehmet zamanında Osmanlı Devleti hâkimiyeti altına giren Kırım (1475) Bükreş Muâhedesi'ne kadar (1812) devlete bağlı bir hanlık olarak kalmıştır. 8 sayfalık 1 adet Kırım Hanlığı Defteri parçası mevcuttur.DVN.d koduyla 931 genel ve 145 özel numarada kayıtlı. "Nâme Defterleri" adlı defterlere kayıt olunur ve Divan Sicilleri'nden sayılırdı11.KRM. 12 Sertoğlu. a.NMH. Bu fonda nâme-i hümâyûnlar haricinde Nemçe. a. Bunların bir sureti ile gelen cevaplar. 652. s.KRM ile A.Katalog No 989 Sıra No 8 DEFTERİN ADI İdare ve Muhasebe-i Askeriye Nizamnâmesi Hicrî 1289 TARİHİ Milâdî 1872 Sayfa Adedi 462 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist m. Katalog No 980 Sıra No 931 FONUN KODU A. 51 . Osmanlı hükümdarlarının tahta cülûslarında. Zeki Pakalın.

989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1111-1336/16991918 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 18 adet Nâme-i Hümâyûn Defteri mevcuttur. ** Mukavelât Defterleri içinde 23 numaralı Muâhede-i Umumî Defteri olarak gözüken bu defter. Bazı Nâme-i Hümâyûn defterlerinin tamamı. Mühimme Zeyli Defterleri'nden 17 numaralı Mektûme Defteri olup sonradan Nâme Defteri olduğu anlaşıldığından bu listeye dahil edilmiştir.NMH. Bunları şöylece sıralayabiliriz: Katalog No 1001 1002 1003 1004 1005 1006 Cilt No 1-4 5 6 7 8 9 A. 52 . Osmanlı Devleti'nin diğer devletlerle yapmış olduğu anlaşmaları ihtiva etmektedir. Nâme Defteri olduğu anlaşıldığından bu fona dahil edilmiştir. Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 989 9 10 11 12 13 14 15 16 17 * 18 ** Nâme-i Hümâyûn DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1111-1174 1143-1190 1149-1176 1203-1206 1099-1114 1115-1133 1133-1153 1153-1186 1186-1218 1218-1245 1246-1262 1262-1281 1282-1295 1295-1313 1314-1331 1331-1336 1159-1195 1272-1288 Milâdî 1699-1761 1730-1776 1736-1762 1789-1791 1687-1702 1703-1721 1721-1741 1741-1772 1772-1803 1803-1830 1831-1846 1846-1865 1865-1878 1878-1895 1897-1913 1913-1918 1746-1780 1855-1872 Sayfa Adedi 138 103 97 113 695 523 655 610 504 457 397 351 223 385 135 189 390 187 Kronolojik Fihrist Katalog Tertibi Bu defterlerin ilk dokuz adedinin baş taraflarında bulunan fihristler fotokopi yoluyla çoğaltılarak Nâme-i Hümâyûn Defterleri Fihristi adıyla katalog hâlinde basılmıştır.DVN.meleri de bulunmaktadır.D FONUN KODU TARİH Hicrî 1111-1206 1099-1114 1115-1133 1133-1153 1153-1186 1186-1218 Milâdî 1699-1791 1687-1702 1703-1721 1721-1741 1741-1772 1772-1803 Analitik Osmanlı Türkçesi Tasnifin Cinsi Dili * Bu defter.

sahtiyan vb.g. köprüler ile su yollarının tamiri. Tevziât Defterleri'ne o bölge halkının ödemesi lâzım gelen memleket masrafı. 337. oradan gelip-geçen memurların menzil ücretleri ile kaldıkları müddet zarfında oluşan masrafları.13 Osmanlı Devleti tarafından muhtelif Avrupa şehirlerine tayin olunan şehbenderlere mahsus hükümleri hâvi defterlere ise Şehbenderlik Defterleri adı verilmiştir.d) Tevziât Defteri. vs.d) Şehbender.ŞHB. "Resm-i İhtisâb" gibi resmlerin alınması ve halkın zaruri ihtiyaçlarının karşılanması konularında kayıtlar mevcuttur. devlet memurları tarafından tespit edildikten sonra yürürlüğe konulur ve senede iki defa kasım ve hıdrellez aylarında defterleri hazırlanarak tahsil olunurdu. İhtisâb Defterlerinde. harir. Katalog No 989 DEFTERİN ADI Şehbenderlik Defteri TARİH Hicrî 1217-1330 Milâdî 1802-1911 Defter Adedi 3 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist p. kömür. maddelerin üretimiyle denetlenmesi ve bu suretle vurguncularla mücadele edilmesi.. 53 . Yüzyıl başlarından itibaren eyaletlerin mahallî masrafları için toplanacak vergiler. 13 Pakalın. Ticaret Nezâreti'nin teşekkülünden evvel ticaret işerine bakmak ve tüccarlar arasındaki ihtilâfları halletmekle vazifelendirilen memurun unvanıdır. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1153-1275/1740-1858 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 32 adet Tevziât.. Şehbenderlik Defterleri (A. Zehâir Defterleri. Bu defterlere Tevziât Defterleri14 veya Salyâne Defterleri adı verilmiştir. Bu tabir daha sonra konsolos karşılığı olarak. devlet tebeasının ticarî menfaatlerini korumak üzere görevlendirilen memurlar için kullanılmıştır.DVNS. yabancı memleketlerde. Esnaf ve İhtisâb Defterleri (A. III . a. et. a. Zehâir. kışlalar. afyon. kumaş.)nin temin ve sevki hususunda tutulan defterlerdir.g. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1217-1330/18021911 tarihleri arasındaki Şehbenderlik hükümlerini hâvî 3 adet defter mevcuttur. s. 316. muhtelif mahallere havâic-i zarûriye (odun. 14 Sertoğlu. Zehâir.e. "Resm-i Mîzân". revgan-ı zeyt.e.DVNS. bu maddelerden "Darb-ı Damga". Esnaf ve İhtisâb Defteri mevcuttur. vali. Tevziât. un. XVIII.o. c. inşası ve bedelleri kaydolunurdu. mütesellim ve voyvodalar ile köy muhtarlarının masrafları ve hükûmet konakları. s.TZEİ.

DVNS. dinlendikleri. Yol ve Menzil Defterleri (A. vasıta değiştirdikleri yer demektir.YML. 54 . mânâ itibariyle seyahat edenlerin geçtikleri.Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1207-1208 1208-1209 1209-1211 Milâdî 1792-1793 1793-1794 1794-1796 1796-1799 1833-1837 1837-1840 1833 1740-1749 1748-1755 1755-1758 1758-1768 1768-1770 1776-1780 1780-1786 1786-1794 1788-1789 1788-1791 1789-1791 1794-1795 1795-1800 1800-1803 1803-1804 1804-1806 1806-1809 1809-1813 1813-1822 1822-1829 1829-1858 1820-1826 1826 1826-1836 1836 Sayfa Adedi 192 196 198 309 246 204 92 222 386 372 398 96 382 314 400 204 78 94 194 290 276 198 300 240 342 364 295 392 288 212 188 167 Katalog Tertibi Tevziât 1211-1214 1249-1253 1253-1256 1249 1153-1162 1162-1169 1169-1172 1172-1182 1182-1184 1190-1195 1195-1201 1201-1209 1203-1204 Mühimme-i Zehâir Zehâir Mühimme-i Zehâir Zehâir 989 Zehâir-i Rikâb Z1203-1206 1204-1206 1209-1210 1210-1215 1215-1218 1218-1219 1219-1221 1221-1224 1224-1229 1229-1238 1238-1245 1245-1275 1236-1242 1242 1242-1252 1252-1252 Kronolojik Fihrist Zehâir Esnaf İhtisâb r. yabancı elçi ve bunların hizmetkârları ile yerli ve yabancı tüccarlara Osmanlı toprakları içerisinde seyahat edebilme izni olarak Divan tarafından verilen hükümleri ihtiva eder. Osmanlı Devlet teşkilatı nizamına göre.d) Menzil.

YML. Bu dağıtımı esas alan cetvel aşağıda verilmiştir.ŞHB. saman. muhtelif ve mütenevvî olmaktan çıkarılıp ait oldukları fonlara ilâve edilmiştir. bazı vergilerden muaf olduklarına dair hükümleri çıkarır. 276'da kayıtlıdırlar.DVNS. 1 Numaralı Mahzen Defteri'nde s. seferden dönüşte ordunun ihtiyacı olan zehair tayinatın hazırlanması. 199201 ve s.YML.Yol ve Menzil Kalemi. ulakların taşıdıkları ahkâm ve bunların taşırken kullandıkları yollar. ulaklara verilen bârgirlerin in‘amât ücretleri. menzillerden gelip-geçen ulakların her türlü masrafını görmek zorunda olan ahâlinin. seferden veya avdan dönüşte menzillerde bulundurulması gereken arpa. Değişik tarihli olup.DVN. zahire tayinatının cinsleri ve miktarları. 980 numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'nda A. l0l5l0l7 genel. Muhtelif ve Mütenevvî Defterler (A. Özel Nu. 105 106 107 108 1242-1254 1251-1257 1258-1275 1251-1279 1826-1838 1835-1841 1842-1858 1835-1863 7519 7520 7521 7522 Kâmil Kepeci Tasnifi. Menzillerde. MUHTELİF VE MÜTENEVVÎ DEFTERLERİN NAKLEDİLDİĞİ FONLAR İLE BU DEFTERLERİN ESKİ VE YENİ SIRA NUMARALARI Muhtelif ve Mütenevvî Defterleri Eski No 39 1 2 3 TARİH ORİJİNAL ADI Divan-ı Hümâyûn Memurlarını Gösterir Defter Anadolu Jurnal Rumeli Jurnal Divan-ı Hümâyûn Kalemi Mühimme Odası'nda Tahrir Olunmakta Olan Evâmir-i Aliyye vesairenin Müzekkire Defteri Hicrî Milâdî Defterin Nakledildiği Tasnif Fonu Yeni Numarası Genel Nu. Fakat tasnif faaliyetleri sırasında bu defterler. Menzillerde olan masraflar ve menzillerdeki masrafları karşılayan halkın durumu ile ilgilenirdi. menzillerde bulundurulması gereken tayinatın tertibi ile ilgili işler bu kalemin vazifesiydi. 229-231 özel numaralarda kayıtlı 1178-1207/1765-1792 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 3 adet Yol ve Menzil Defteri mevcuttur.d) Divan-ı Hümâyûn'un değişik kalemlerine ait ve farklı tarihli olan defterler bu başlık altında toplanmışlardır.d koduyla.DVN. ot vs. Katalog No 980 Genel Sıra No 1015-1017 FONUN KODU A. Divan-ı Hümâyûn Divan Kalemi (Katalog No: 986) 40 1272-1279 1755-1863 7523 109 55 .D Tarih Hicrî 1178-1207 Milâdî 1765-1792 Defter Adedi 3 Katalog Tertibi Analitik Envanter s.

Divan-ı Hümâyûn Divan Kalemi (Katalog No: 986) 7524 7525 7526 7527 7535 7536 7537 7538 7501 7502 7503 7504 7505 7506 7507 7508 7509 7510 7511 7512 7513 7514 46 1015-1019 1607-1610 7530 399 56 . Özel Nu. 110 111 112 113 114 115 116 117 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 1309-1317 1316-1338 1292-1299 1195-1248 1197-1200 1261-1275 1073-1278 972-976 972-973 989-990 989-990 992-993 998 1099-1104 1125 1134-1145 1199-1245 1220-1260 1245-1260 1287-1317 1217 1891-1899 1898-1920 1875-1881 1781-1832 1782-1785 1845-1858 1662-1861 1564-1568 1564-1565 1581-1582 1581-1582 1584-1585 1589 1687-1692 1713 1721-1732 1784-1829 1805-1844 1829-1844 1870-1499 1802 Kâmil Kepeci Tasnifi. Tahvil Kalemi (Katalog No: 986) Kâmil Kepeci Tasnifi.Muhtelif ve Mütenevvî Defterleri Eski No 60 85 51 25 53 33 67 68 71 11 12 13 48 14 41 42 43 26 19 27 21 64 TARİH ORİJİNAL ADI Hazine-i Evrak'a Dair Sâdır Olan İrâdeler vesair Muâmelât Muharrerât-ı Umumiye Tercüman-ı Düvel Defteri Atik Muktezâ Sicill-i Mahfûz-ı Suver-i Dâva-i Medine-i Balkan ve Medine-i Kefe Mazbata Defteri Defter-i Mahlût Ecnebî Tüccarların Şurût Defteri Tahvil Defteri (Malta Seferi Münasebetiyle) Tahvil Köhne Tahvil Tahvil Berat Defteri Köhne Tahvil Alaybeyilik Kayıt Defteri Alaybeyilik ve Ahkâm-ı Saire der-Cânib-i Hotin Alaybeyilik Defteri Mütesellimlik Müteferrika. Çavuşân ve Divan-ı Hümâyûn Kâtiplerine Ait Zeâmetler Mütesellimlik Tahvil Atik Şurût Defteri (Mühendishâne hakkında) Serdarlarla Sefere Gitmeyip Rikâb'da Kalan Maliye ve Divan Kâtipleri ile Emekdar Çavuşların Defterleri Hicrî Milâdî Defterin Nakledildiği Tasnif Fonu Yeni Numarası Genel Nu.

Cimme ve Müezzin ile Sair Görevlilerin ve Bunların Vazifelerini Mübeyyin Defter Istabl-ı Âmire Müdürlüğü ve Kapıcıbaşılık Payesini İhraz Edenlerin Defteri Rum Fesadı Defteri Karantina Defteri Kigalık Kıtası Defteri Muharrerât-ı Umumiye Kalem Nizamnâmesi Menzil Nizamnâmesi Tahrîr-i Emlak ve Nüfus talimat Defteri Kânun-ı Kalemiye Zeâmetler Hakkında Nizamnâme Gülhâne Hatt-ı Hümâyûnu ve Onu Takiben Neşrolunan Nizamnâme ve Talimatnâmeler (Matbu) 1256-1279 1841-1862 7531 400 20 15 16 17 1282-1287 1014 1073-1080 1084-1085 1865-1870 1605 1662-1670 1673-1674 Nişan Defterleri (Katalog No: 989) 7515 7516 7517 45 19 20 21 89 1157-1266 1744-1850 Kâmil Kepeci Tasnifi. Tersâne-i Âmire'ye Merbût Atik Evamir Defteri Muhtelif Kimselere Tevcih Olunan Rütbeler Tahvil (Kul Kaydı) Ruûs İstanbul'daki Sultan Süleyman Evkâfı Vakıflarından Maaş Alan Müderris. Ruûs Kalemi (Katalog No: 986) 7518 22 58 1261-1273 1845-1856 7528 23 62 69 70 34 83 37 56 74 38 72 1239 1254-1255 1265-1293 1261-1262 1299-1318 1211-1268 1239-1246 1255-1259 1256-1260 1261 1823-1824 1838-1839 1840-1876 1845-1846 1882-1900 1796-1851 1823-1830 1839-1842 1840-1844 1845 Nizamât Defterleri (Katalog No: 592) BEO-Ayniyat Defterleri Kataloğu (Katalog No: 595) 1713 1714 1715 1716 1717 17-A 17 C 17-F 17 B 17 D 82 1267 1850 17-K 57 . Hâfız-ı Kütüp.Muhtelif ve Mütenevvî Defterleri Eski No 57 TARİH ORİJİNAL ADI Hicrî Milâdî Defterin Nakledildiği Tasnif Fonu Kâmil Kepeci Tasnifi. Duagûyân. Özel Nu. Tahvil Kalemi (Katalog No: 986) Yeni Numarası Genel Nu.

Muhtelif ve Mütenevvî Defterleri Eski No 79 78 TARİH ORİJİNAL ADI Bilumum Nişân-ı Âlîler Nizamnâmesi Karadeniz ve Tuna Nehri Demiryoluyla Köstence Limanı Kumpanyası Umûr-ı Dahiliye Nizamnâmesi Kanunnâme-i Arazi Memleketeyn Nizamnâmesi Mahlûta Mühimme Muhzır Mühimme Muâhede-i Umumî Defteri Muâhede-Avansİstikraz Muharrerât-ı Umumiye Hicrî 1263-1337 1270-1322 Milâdî 1846-1918 1853-1904 Defterin Nakledildiği Tasnif Fonu Yeni Numarası Genel Nu. 27 209 210 211 212 213 109 110 111 8 9 10 37 36 5 7 Şikâyet 1122 1127 1150 Defter-i Müste’men Der-Rikâb Ecnebî Timarları Şurût Defteri Fransa Konsolosluk Defteri Kamame Defteri 1206 1207-1231 1252-1330 860-1171 1022-1303 815-1099 1317-1132 3 1316-1324 1222 1262 Muktezâ Muktezâ Mühimme Mühendishâne Kanunu Nizamnâme-i Askerî(Matbu) 58 . 77 1276 1859 Nizamât Defterleri (Katalog No: 592) 17-H 75 73 6 9 7 59 36 84 5 8 23 25 24 54 65 50 30 32 31 28 29 76 80 1274-1278 -1077-1206 1198-1212 1127-1206 1272-1288 1334-1337 1309-1318 1069-1195 1115-1253 1857-1861 -1666-1792 1784-1798 1715-1791 1855-1872 1915-1918 1891-1900 1659-1781 1704-1837 1710 1715 1737 1791-1792 1792-1816 1836-1912 1455-1757 1613-1885 1412-1687 1900-1905 1899-1907 1807 1845 Kilise Defterleri (Katalog No: 989) Muktezâ Defterleri (Katalog No: 989) Kanunnâme-i Askerî Defterleri (Katalog No: 989) Düvel-i Ecnebiye Defterleri (Katalog No: 989) Atik Şikâyet Defterleri (Katalog No: 989) Mühimme Defterleri (Katalog No: 989) Nâme-i Hümâyûn Defterleri (Katalog No: 989) Mukâvelât Defterleri (Katalog No: 989) 17-G 17-E 264 265 266 18 24 mük. 17-J 17-I Özel Nu.

Bu kaleme Nişan Kalemi veya Kese Kalemi de denirdi15. Özel Nu. Tahvil Kalemi.III .d) Tahvil. Sadâret Mektubî Kalemi (Katalog No: 986) Kâmil Kepeci Tasnifi. TAHVİL (NİŞAN) KALEMİ DEFTERLERİ (A. 15 Pakalın.e. s.NŞT. a. 59 . Muhallefât Defterleri Kalemi (Katalog No: 986) Yeni Numarası Genel Nu.Muhtelif ve Mütenevvî Defterleri Eski No 81 35 45 66 TARİH ORİJİNAL ADI İdare-i Muhasebe-i Askerî Nizamnâmesi (Matbu) İmtiyaz Defteri Alaybeyilik Mühür Tatbik Defteri İmtiyazı Hazine-i Hassa'ya Ait Maâdin Defteri Sadâret Mektubî Kalemi'nden Devlet Ricaline Yazılan Mektupların Müsveddâtı Ardahan ve Ahısha Kalelerinin Müstahfızân ve Mukataât Defteri Kıbrıs Muhassılı İken Vefat Eden Silâhdar Osman Ağa'nın Tereke Defteri Suhte Eşkiyasına Karşı Muhafız Sipah Tefriki HakkındaVerilen Evâmir ve Sancakbeylerinin Verdikleri Cevaplar Hicrî Milâdî Defterin Nakledildiği Tasnif Fonu Kanunnâme-i Askerî Defterleri (Katalog No: 989) İmtiyaz Defterleri (Katalog No: 989) Tatbik Mühürleri (Katalog No: 986) Milli Emlak'tan Müdevver Defteri Kâmil Kepeci Tasnifi. 381..g. 1289 1245-1289 1103 1274-1326 1872 1829-1872 1691 1857-1908 8 6 88 1203-1204 1789-1790 7534 49 1041 1631 7533 63 1178 1764 7532 47 987 1579 Tapu Tahrir Defterleri Kataloğu 1081 2. Anadolu Muhasebesi Defterleri (Katalog No: 986) Kâmil Kepeci Tasnifi. merkezden tayin edilen büyük memurlar ile mahlûl timar ve zeâmetlerin tevcihine dair olan kayıtları tutup tezkire ve vesikaları yazan kalemin adıdır. c. sefere iştirak etmemek veya ölüm sebepleriyle mahlûl kalan timar ve zeâmetlerin başka birine tevcihi yerine kullanılan bir tabirdir.

Defterhâne'den derkenar olunarak Divan'a gelen arz üzerine mucebince tevcih olunmak buyruldu yazılıp Tahvil Kalemi'ne gönderilir.NŞT. Katalog No 980 Sıra No 1062-1451/25 FONUN KODU A. Nişan Kalemi. bu hükme binâen de Defterhâne'den berat tezkiresi verilir ve son olarak Divan Kalemi'nde bunun beratı yazılırdı.d) 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu (A) kısmında 280-663. beylerbeyi ve sancakbeyinin beratları ile zeâmet ve timar kayıtları burada tutulurdu.NŞT.d) Bu katalogda.D TARİH Hicrî 977-1249 Milâdî 1570-1834 Defter Adedi 415 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. Muhtelif konulara dair vârid olan sualler ve iktizâlar. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (A. 1-390/25 özel numarasıyla 977-1249/15701834 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 415 adet Tahvil (Nişan) Kalemi Defteri parçası mevcuttur. beylerbeyi ve sancakbeyi beratları ile bunlara verilmesi şart ve vazife icrâsını mutazammın olan tevcih fermanları. a. 7501-7531 genel ve 1-400 özel numaralarda kayıtlı 921-1317/1515-1899 tarihleri arasında 400 adet.Birinci sınıf şehir hâkimlerinden olan mevalî denilen vilayet kadılarının. vezir. mülâzemet ve mütesellim hükümleri de verirdi. (B) kısmında ise 904-1189/1498-1775 tarihleri arasında 6 adet defter bulunmaktadır. cebelü. Mülknâme ve muafnâmelere ait emr-i âlî ve beratlar. Mahlûl timar ve zeâmetlerin tevcihine ait olan tahvil hükümleri. terakkî. 1062-1451/25 genel. Mahlûl zeâmet ve timar tevcihi hususunda Divan'a gelen arz önce derkenar olmak üzere Defterhâne'ye gider. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (KK. yani tahvil tezkireleri. Vezir. Defterler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiştir. 2. Bu defterlerin muhtevaları şu şekildedir: 1. Tahvil kesedarı denilen müdür ve onun yardımcısı durumundaki mümeyyiz ile mübeyyiz ve mülâzım adı verilen memurlar tarafından yerine getirilirdi. Tahvil Kalemi'ndeki muamelât. 3. bu kalemde tahvil hükmü yazılır. ibtidâ. 4. istihdam. tahvil. 60 .

Konya. Mora. Arapgir Sipahilerinin Yoklaması Tırhala ve Ağrıboz Livalarının Yoklaması Rumeli Vilayeti Timar Tevcihâtı 61 . İçel. Tarsus. Avlonya. Ohri. Niğbolu. Divriği. Niğde. Bosna. Bozok.Katalog No Özel No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Genel No 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Belgrad. Üsküp. Livalardaki Sipahilerin Timarları Sigetvar Seferi'nde Bulunanların Yoklaması Karesi ve Hüdavendigar Livalarının Mevcudât Defteri Anadolu ve Rumeli Vilayetleri Sipahilerinin Mevcutları Van Livası Sipahilerinin Yoklaması Budin Vilayeti Mîr-i Mîrân Çavuşlarıyla Timar Kâtiplerinin ve Sefere Katılan Züemâ ve Timarın Yoklaması Sigetvar Seferi'nde Bulunan Karaman Sipahilerinin ve Çavuşlarının Yoklaması Rodos Muhafazasında Bulunan Sipahilerin Yoklaması Rodos Muhafazasında Bulunmayan Sipahilerin Yoklaması TARİH Hicrî 921 925 936 937 952 952 954 955 956 961 961 961 961 964 964 966 967 974 974 974 975 975 978 979 979 Milâdî 1515-1516 1519 1529-1530 1530-1531 1545-1546 1545-1546 1547-1548 1548-1549 1549 1553-1554 1553-1554 1553 1553-1554 1556-1557 1556-1557 1558-1556 1559-1560 1566-1567 1566-1567 1566-1567 1567-1568 1567-1568 1570-1571 1571-1572 1571-1572 986 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 302 303 304 Sivas. Mardin vb. Delvine vs. Sofya Livalarının Timarlıları Mevzuat Defteri Rodos Cezîresi Livası İcmâl Defteri Kayseri. Selanik. Beyşehri ve Karaman Sipahilerinden Van Seferi'ne Varmayanların Esâmisi Terakkî Verilen Sipahilerin Esâmisi Muharebe ve Muhasaralarda Hizmet ve Yoldaşlıkta Bulunan Timar ve Timar Erbâbı Karaman Sipahilerinden Nahcıvan Seferi'nde Yoldaşlıkta Bulunup Terakkîye Müstehak Olanların Mevcudu Kütahya Livası Sipahilerinin Yoklaması Nahcıvan Seferi'ndeki Sipahilerin Yoklaması Âdilcevaz. Kalelerin Muhafızlarına Ait Timar Defteri İzvornik'deki Haslarla Timar ve Timarın Mufassal Kayıtları Saraybosna Kazası'nın Timar Kayıtları Bosna'nın Timar Kayıtları Maraş Livası'ndaki Timara Dahil Ocakların Ruznâmçesi Paşa. Ergiri Kasrı.

Amasya. Mehmed ve Osman Paşaların Adamlarının Timarlariyle Niğde. Arapgir. Divriği. Hüdavendigar vb. Niğbolu Timar ve Timar Yoklaması Siyavuş. Kastamonu. Konya. Aksaray. Beyşehri.Katalog No Özel No 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Genel No 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Akşehir. Sinan. Kırşehri. Livalardaki Sipahilerin Yoklaması Donanmada Bulunan Züemâ ve Timarın Yoklaması Kale Muhafazalarında ve Donanmada Bulunan Züemâ ve Timarın Yoklaması Rumeli Çavuşlarının Defteri Harput Livası'nın Timar Defteri Rumeli Vilayeti Züemâ ve Timar Yoklaması Halkulvâd Seferi'ne Gelmeyen Züemâ ve Timarların Yoklaması Teke Livası ve Anadolu Eyaleti Timar Yoklaması Musul Livasıyla Seferde Bulunan Timar ve Timar Sahipleri Yoldaşlıkta Bulunanların Taltif İnhâları Vilayet-i Zülkadriye'nin Timar Yoklaması Yoldaşlıkta Bulunanların Taltif İnhâları Timar Tevcihâtı Anadolu Vilayeti Çavuşları Sivas. Livalardaki Timar Tevcihâtı TARİH Hicrî 979 980 980 980 982 982 982 983 983 983 987 987 987 989 990 Milâdî 1571-1572 1572-1573 1572-1573 1572-1573 1574-1575 1574-1575 1574-1575 1575-1576 1575-1576 1575-1576 1579-1580 1579-1580 1579-1580 1581 1582 986 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 990 990 991 991 992 992 992 992 993 994 994 996 996 997 998 1582 1582 1583 1583 1584 1584 1584 1584 1585 1585-1586 1585-1586 1587-1588 1587-1588 1588-1589 1589-1590 62 . Beyşehri vb. Bozok. Kayseriye Livalarındaki Timar Sahibleri Anadolu Çavuşları Muhtelif Yerlerdeki Timar Tevcihâtı Semendire Livasındaki Timarların Kayıtları Timar Mahlûlâtı Hizmetleri Görülenlerin İnhâları Timar Tevcihâtı Yoldaşlıkta Bulunanlar Rumeli Timarlarının İcmâli Rumeli Züemâ ve Sipahiyân Yoklaması Eyalet-i Anadolu'daki Vefayyâtın Kuyûdâtı Züemâ ve Timarlıların Yoklaması Mahlûl Kaydı Budin. Kırşehri. Niğde.

Katalog No Özel No 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 Genel No 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Rumeli Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Anadolu Mahlûlâtı Bazı Beylerin Adamlarının Timarları Timar Tevcihâtı Dergâh-ı Âlî Çavuşlarının Timarları Tur Muharebesi'nden Firar Edenler Timar Tevcihâtı Nuh ve Murad Paşalarla Hamdullah Bey vesairenin Adamlarının Timarları Rumeli ve Anadolu Mahlûlât Kayıtları Hamid Livası'nın Timarları Timar Tevcihâtı Seferdeki Timar Tevcihâtı TARİH Hicrî 998 998 999 991 1003 1004 1005 1005 1005 1006 1007 1008 1008 1011 1012 1013 1016 1018 1019 1019 1019 1021 1023 1023 Milâdî 1589-1590 1589-1590 1590-1591 1583 1594-1595 1595-1596 1596-1597 1596-1597 1596-1597 1597-1598 1598-1599 1599-1600 1599-1600 1602-1603 1603-1604 1604-1605 1607-1608 1609-1610 1610-1611 1610-1611 1610-1611 1612-1613 1614-1615 1614-1615 1615 1617 1617-1618 1618-1619 1619-1620 1619-1620 1620-1621 1620-1621 1621-1622 1621-1622 1623-1624 1623-1624 1623-1624 986 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 Timar Tevcihâtı Anadolu Mahlûlâtı Timar Serdar Halil Paşa'nın Şark Seferi'nde Bıraktığı Timar Sahipleri Rumeli Mahlûlâtı Timar Tevcihâtı Seferde Bulunmayanların Timarlarının Ali Paşa Zamanında Diğerlerine Tevcihi Timar Tevcihâtı 1024 1026 1027 1028 1029 1029 1030 1030 1031 1031 1033 1033 1033 Muhtelif Timar Kaydı Anadolu Timar Ahkâmı Pusulaları Timar Tevcihâtı 63 .

Karaman. Sivas. Timar ve Timarlardan Erbâb-ı İstihkaka Bayram Paşa Marifeti ile Tevcih Olunanlar Rumeli Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Rumeli Timar Kayıtları Vezir Mustafa Paşa Zamanına Ait Rumeli Timar Pusula Kaydı Timar Tevcihâtı Rumeli Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Pusula Kaydı Timar Tevcihâtı Tezkire Kaydı Timar Tevcihâtı Rumeli Mahlûlâtı Timar Tevcihâtı Anadolu ve Rumeli Muhtelife Defteri Timar Tevcihâtı Anadolu.Katalog No Özel No 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 Genel No 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Anadolu. Erzurum. Rum. Karaman. Trabzon ve Zülkadriye Eyaletleri Timar Kayıtları Timar Tevcihâtı Ankara Livası'nın Timarları Anadolu Mukarrer Defteri Rumeli Eyaleti Timarları Timar Mahlûlâtı Rumeli Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Rumeli Timar Tevcihâtı Rumeli Timar ve Timarlarının Bayram Paşa Tarafından Tahsisi Selâtîn Peştemallıklarına İlhak Olunan Kılınç. Halep ve Adana Eyaletleri Mukarrer Defteri Anadolu Eyaleti'nin Gelmedik ve Firâr Edenlerin Kaydı Gazi Hüseyin Paşa'nın Timar Tevcihâtı TARİH Hicrî 1034 1034 1036 1036 1036 1036 1037 1038 1038 1041 1042 1042 Milâdî 1624-1625 1624-1625 1626-1627 1626-1626 1626-1627 1626-1627 1627-1628 1628-1629 1628-1629 1631-1632 1632-1633 1632-1633 109 110 111 112 986 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 1042 1042 1042 1042 1043 1043 1043 1044 1046 1046 1049 1052 1054 1055 1058 1059 1059 1059 1059 1059 1062 1062 1632-1633 1632-1633 1632-1633 1632-1633 1633-1634 1633-1634 1633-1634 1634-1635 1636-1637 1636-1637 1639-1640 1642-1643 1644-1645 1645-1646 1648 1649 1649 1649 1649 1649 1651-1652 1651-1652 64 .

Bosna. Özi. Halep ve Adana Eyaletlerinden Sefere Gelmeyenlerin Kayıtları Anadolu. Çıldır. Sivas. Van. Kanije ve Eğri'deki Mahlûl Timarlar Anadolu. Karaman. Sivas. Batum. Halep. Halep. Karaman. Kars. Budin. Maraş. Halep ve Adana Eyaletlerinin Timar Tevcihâtı Mânde Defteri Erdel Seferi'ne Memur Olanlar. Erzurum. Bağdad ve Şehrizor Eyaletlerinin Mukarrer Defteri Saruhan Livası'nın Gördes Kazasındaki Timarlar Bozcaadası Mukarrer Defteri Kadılık Tevcihâtı Anadolu Eyaleti Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Vezir Mustafa Paşa'nın Timar Tevcihâtı Rumeli. Sivas. Adana ve Karaman Eyaletlerinin Mukarrer Defteri Tevkiî Cafer Bey'in Hasları Timar Tevcihâtı Timar Mahlûlât Kaydı Timar Tevcihâtı TARİH Hicrî 1062 1062 1062 1062 1063 1063 1063 1063 1064 1064 1064 1066 1066 Milâdî 1651-1652 1651-1652 1651-1652 1651-1652 1652-1653 1652-1653 1652-1653 1652-1653 1653-1654 1653-1654 1653-1654 1655-1656 1655-1656 144 145 146 147 986 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 1067 1067 1067 1068 1069 1069 1069 1069 1070 1070 1070 1070 1070 1070 1072 1075 1075 1076 1077 1079 1656-1657 1656-1657 1656-1657 1657-1658 1658-1659 1658-1659 1658-1659 1658-1659 1659-1660 1659-1660 1659-1660 1659-1660 1659-1660 1659-1660 1661-1662 1664-1665 1664-1665 1665-1666 1666-1667 1668-1669 65 . Adana. Karaman.Katalog No Özel No 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 Genel No 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Timar Tevcihâtı Rumeli Eyaleti Muhtelife Defteri Rumeli Mahlûlâtı Rumeli'nin Gelmedik ve Firar Edenler İskenderiye Livası'nda Bir Timarın Kaydı Maraş Eyaleti'nin Timar Defteri Rumeli'nin Timarları Timar Tevcihâtı Halep ve Adana Eyaleti'nin Mukarrer Defteri Rumeli'nin Timar Tevcihâtı Timar Tezkire Defteri Timar Tevcihâtı Anadolu. Eyalet ve Elviyelerin Tevcihleri. Tamışvar. Cebelü ve Defterli Kayıtları Anadolu.

Semendire. Bosna. Saruhan. Köstendil. Novigrad. Timar kayıtları. Kilis. Alâiye. Tamışvar. Uyvar. Sirem. Tarsus. Menteşe. Hersek. Ohri. Estergon. Makri. Şimontornya. Sigetvar. Segedin. Bakriç. Istolni Belgrad. Kastamonu. Seksar ve Filek Livalarının Timar Tezkire Kayıtları Ömer Paşa Zamanındaki Şöregey Livası Ruznâmçesi Timar Tevcihâtı Özi Eyaleti Mahlûlât ve Muhtelife Defteri Timar Tevcihâtı Hersek Timar Kayıtları Anadolu Muhtelife Kayıtları Gedikli Dergâh-ı Âlî Müteferrika ve Çavuşları ve Kâtip ve Şâkirdleri Anadolu Muhtelife Defteri Sadrıazam İsmail Paşa ve Reisülküttab Şemsi Efendi Zamanındaki Timar Tevcihâtı Anadolu Eyaleti Mukarrer Defteri Karahisar-ı Şarkî Livası Müstahfızları Anadolu Mahlûlâtı Timar Tevcihâtı Halil Paşa Zamanındaki Anadolu Mahlûlâtı Rumeli Eyaleti Mahlûlât Defteri Vezir-i Âzam Ali Paşa Zamanındaki Tevcihât Rumeli'deki Gedikli Müteferrikalar. Singüp. Aydın. Kilis-i Bosna. Rumeli Tarafı Mahlûlü Teke. Elbasan. Hatvan. Karesi ve Sultanönü Livalarının Timar Tevcihâtı Karaman Eyaletinde Ali Paşa'nın Timar Kaydı Budin. Vulçıtrın. Çavuşân ve Divan-ı Hümâyûn ve Defter-i Hakanî Kâtibleri ve Şâkirdleri Timar Tevcihâtı Rumeli ve Anadolu Muhtelife Defteri Amasya. Adana. Vize. Bolu. Sofya. Solnok. Kırkkilise. Balis. Teke. Vrad. Bozok. Kopan. İzvornik. Sivas ve Menteşe Livaları Cedîd Timar İcmâli Ankara ve Canik Alaybeyilerinin Tatbik Mühürleri Timar İcmâl Defteri TARİH Hicrî 1079 1079 1079 1083 Milâdî 1668-1669 1668-1669 1668-1669 1672-1673 168 447 1088 1677-1678 169 170 171 172 173 174 175 986 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 1088 1093 1095 1095 1098 1099 1099 1099 1099 1099 1100 1100 1102 1102 1103 1103 1104 1104 1104 1677-1678 1682 1683-1684 1683-1684 1686-1687 1687-1688 1687-1688 1687-1688 1687-1688 1687-1688 1688-1689 1688-1689 1690-1691 1690-1691 1691-1692 1691-1692 1692-1693 1692-1693 1692-1693 188 467 1105 1693-1694 189 190 468 469 1105 1105 1693-1694 1693-1694 66 . Delvine.Katalog No Özel No 164 165 166 167 Genel No 443 444 445 446 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Anadolu. Kangırı. Delvine. Sivas ve Karaman Timar Tevcihâtı Cezayir Kalemi.

Germen ve Üzeyr Livalarındaki Cedîd Timar İcmâli Kocaeli Livası'ndaki Timar ve Timarların Füruhtu Üzeyr Livası'ndaki Hâss-ı Hümâyûn Timar Tevcihâtı Mezistire Livası'nın Cedîd Timar İcmâli Timar Kayıtları Trabzon Eyaleti Timar Tevcihâtı Erzurum. Diyarbekir. Sis. Edirne. Şam ve Trabzon Eyaletleri Mahlûlât Defteri Ruha Timar Kayıtları Rumeli Vilayetindeki Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelüleri Karaman Eyaleti'nin Yoklaması Maraş Eyaleti Timar Tevcihâtı Anadolu Eyaleti Timar Tevcihâtı Trabzon Livası Timar Tevcihâtı Harput Kazası'nın Züemâ ve Erbâb-ı Timarından Tahsil Olunan Bedeliye Karaman ve Sivas Eyaletlerinin Timar Tevcihâtı Adana'daki Hâss-ı Hümâyûn Anadolu Eyaleti'ndeki Sıbyan ve Mütekâidîn Kayıtları Timar Tevcihâtı Anadolu ve Rumeli Dergâh-ı Âlî Müteferrikaları. Silistre ve İçil Livalarının Cedîd Timar İcmâli Çorum Livasının Cedîd Timar İcmâli Sadrıazam Mustafa Paşa Zamanındaki Belgrad Serdengeçtileri Ankara. Aydın. Kâtibân ve Şâkirdân-ı Divan-ı Hümâyûn'un Timarları Diyarbekir Eyaleti'nin Züemâ ve Erbâb-ı Timar Bedeliyeleri Miralay Defteri Divriği Cebelü. Divriği. Vulçıtrın.Katalog No Özel No 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 Genel No 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Niğbolu. Gümülcine. Mütekâidîn Züemâ ve Erbâb-ı Timar Bedeliyeleri Timar Tevcihâtı Eyüp Paşa Zamanında Beyşehri Timar Tezkireleri TARİH Hicrî 1105 1105 1105 1105 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1106 1107 1107 1107 1107 1108 1109 1109 1109 1111 1112 Milâdî 1693-1694 1693-1694 1693-1694 1693-1694 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1694-1695 1695-1696 1695-1696 1695-1696 1695-1696 1696-1697 1697-1698 1697-1698 1697-1698 1699-1700 1700-1701 986 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 67 . Sıbyan.

Özi. Teke. Saruhan. Bosna. Menteşe. Sultanönü. Ankara ve Kangırı Livaları Timar Tevcihâtı 986 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 244-1 245 246 247 248 68 . Hüdavendigâr. Hamid. Kıbrıs ve Cezâir Eyaletlerinin İbtidası Halep Eyaleti Züemâ ve Erbâb-ı Timarından Sancağında Sâkin Olanlarla Olmayanlar Musul Sancağı'nın Yoklaması Yanya Livası'nın Yoklaması Tersâne'ye Ait Olan Cezâir Eyaleti Timar Tevcihâtı Cebelü Timar Tevcihâtı Muhtelif Rikâb Defteri Timar Tevcihâtı Anadolu Mahlûlât ve Muhtelife Defteri Mora Ceziresi'nin Timarı Eyalet. Sancak ve Alaybeyilik Defteri Anadolu Mahlûlât ve Muhtelife Defteri Kangırı ve Canik Livası'nın Yoklaması Mezistre Livası'nın Timarı Kütahya. Kastamonu. Karahisâr-ı Sahib. Voyvodalık. Tamışvar. Karasi. Belgrad.Katalog No Özel No 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 Genel No 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 523M 524 525 526 527 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU TARİH Hicrî 1112 1114 1120 1121 1123 1123 1123 1123 1125 1125 1125 1125 1126 1126 1127 1127 1127 1127 1128 1128 1129 1129 1129 1129 1129 1129 1129-1142 1130 1130 1130 1130 Milâdî 1700-1701 1702-1703 1708-1709 1709-1710 1711-1712 1711-1712 1711-1712 1711-1712 1713 1713 1713 1713 1714 1714 1715 1715 1715 1715 1715-1716 1715-1716 1716-1717 1716-1717 1716-1717 1716-1717 1716-1717 1716-1717 1716 1730 1717-1718 1717-1718 1717-1718 1717-1718 Timar Tevcihâtı Anadolu Mahlûlât Defteri Anadolu ve Rumeli'deki Mütekâidîn ve Sıbyandan Timarlarından Aynî Cebelü Alınması Rumeli Eyaleti Muhtelife Defteri Rumeli Eyaleti Tekaüdleri Anadolu Eyaleti Mahlûlâtı (Nehr-i Prut'ta Yazılmış) Serasker Abdi Paşa ve Reisülküttab Mehmed Sırrı Efendi Zamanında Karaman ve Adana Eyaletlerindeki Timarların Tevcihi Sirem ve Semendire'nin Tahvilâtı Sivas ve Halep Eyaletleri Mahlûlâtı Rumeli Eyaleti Serasker Abdi Paşa ve Reisülküttab Mehmed Sırrı Efendi Zamanlarında Timar Tevcihâtı Rumeli. Bolu. Aydın.

Kırşehri. Debre. Çirmen ve Kırkkilise Sancaklarının Mütekâidîn ve Cebelüleri Rumeli Eyaleti Sıbyanı Niğbolu Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Karaman Eyaleti Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi İnebahtı Livası Timarları Kastamonu Livası Züemâ ve Erbâb-ı Timar Bedeliyesi Hüdavendigâr Livası Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Bosna Livası'nın Timar İcmâli Mora Ceziresi'ndeki Livaların Erbâb-ı Timar ve Züemânın Bedeliyeleri Muhasebesi İcmâli Bender Canibi Alaybeyiliği Defteri Akşehir. Niğde. Kars ve Ayntab Livalarının Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Timar Tevcihâtı Bolu Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Timar Tevcihâtı Halep Eyaleti Cebelü Defteri Sivas ve Maraş Eyaletleri Timarları Hüdavendigâr Livası Mütekâidîn Sıbyan Cebelü Bedeliyesi TARİH Hicrî 1131 1138 1143 1145 1145 1146 1146 1146 1147 1148 1148 1149 1149 1149 1150 1152 1152 1152 1153 1154 1154 1154 1155 1157 1157 1158 1159 Milâdî 1718-1719 1725-1726 1730-1731 1732-1733 1732-1733 1733-1734 1733-1734 1733-1734 1734 1735 1735 1736-1737 1736-1737 1736-1737 1737-1738 1739-1740 1739-1740 1739-1740 1740-1741 1741-1742 1741-1742 1741-1742 1742-1743 1744-1745 1744-1745 1745 1746 986 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 69 .Katalog No Özel No 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 Genel No 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Ahmed Paşa Zamanındaki Muhtelif Tahvilât Kayıtları İzvornik Livası Timarları Timar Tevcihâtı Anadolu Eyaleti Timarları Gence Eyaleti Timar İcmâli Köprülüzade Abdullah Paşa ve Reisülküttab İzzî Süleyman Efendi'nin Tahvilât Kayıtları Üsküp. Aksaray. Köstendil. Ohri. Konya ve Üsküp Livalarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Alaybeyilik Aydın Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Maraş. Malatya. Beyşehri. Kayseriye.

Bolu. Ankara ve Kangırı Livaları Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Bender Kalesi'nde Bulunan Timar Sahipleri ile Züemânın Yoklaması Maraş Livası'nın Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Niğbolu Livası'nın Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Rumeli Valisi Abdi Paşa'nın Hacıoğlu Pazarı'nda Yaptığı Timar Sahipleriyle Züemâsının Yoklaması Malatya ve Maraş Livaları Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi TARİH Hicrî 1159 1159 1159 1159 1159 1159 1159 1159 1160 1161 1162 1164 1166 1168 1169 1170 1172 1174 1174 1176 1177 1181 1182 1182 1185 1185 1186 1187 Milâdî 1746 1746 1746 1746 1746 1746 1746 1746 1747 1748 1748-1749 1750-1751 1752-1753 1754-1755 1755-1756 756-1757 1758-1759 1760-1761 1761 1762-1763 1763-1764 1767 1768 1768-1769 1771-1772 1771-1772 1772-1773 1773 986 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 70 . Kastamonu ve Kangırı Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Erzurum Cebelü Bedeliyesi Paşa Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Kastamonu. Karesi ve Hüdavendigâr Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Hüdavendigâr Livası Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Anadolu Timar Tevcihâtı Üsküp Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Alaybeyiliği Niğde Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Bolu. Erzincan ve Tercan Timar Tevcihâtı Karahisar-ı Şarkî'de Bir Timarın Kaydı Anadolu Eyaleti Timar Tevcihâtı Erzurum ve Kars Eyaletleri Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Üsküp Timar Kayıtları Kütahya ve Alacahisar Livası Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Paşa Livası Sol Kol Mütekâidîn ve Sıbyan Cebelü Bedeliyesi Adana Eyaleti Timar Tevcihâtı Kütahya. Saruhan. Bayburd.Katalog No Özel No 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 Genel No 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Anadolu Eyaleti Timar Tevcihâtı Timar Tevcihâtı Erzurum Muhtelifesi Erzurum.

Çirmen. Saruhan. Beyşehri. Ankara ve Kangırı Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Anadolu Eyaleti'nin Eşkinci Züemâ ve Erbâb-ı Timarının İsmail Cânibine Memur Olduklarına Dair Cebelü Defteri Timar Tevcihâtı Niğbolu Sancağı'nın Eşkinci. Kastamonu. Züemâ ve Erbâb-ı Timarının Özi'ye Memur Olduklarına Dair Cebe Defteri Gedikli Divan-ı Hümâyûn Kâtipleri Timarları Halep ve Kilis Livalarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Karahisar-ı Sahib. Ayntab ve Selanik Livası Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Bolu Livası Timar İcmâli Bolu Livası'nın Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Ayntab ve Malatya Livalarının Timar Tevcihine Dair Yazılan Ahkâm Timar Tevcihâtı Özi Muhafazasına Memur Züemâ ve Erbâb-ı Timarın Yoklaması Timar Tevcihâtı Yanya Livası Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Bolu. Vize.Katalog No Özel No 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 Genel No 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Üsküp ve Köstendil Livalarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyeleri Kars (Maraş) Livası'nın Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyeleri Hotin Seferi'ne Memur Rumeli Eyaleti Şartlu ve Mütekâidleri Sivas. Akşehir ve Kayseriye Livalarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Timar Tevcihâtı Menteşe ve Kütahya Livaları Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Niğbolu'daki Timarın Kaydı Seferde Bulunan Timar Mülâzımlarının Kayıtları Yanya ve Çirmen Livalarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi TARİH Hicrî 1189 1189 1190 1190 1190 1191 1191 1191 1192 1194 1196 1197 1197 1198 1198 1199 1199 1199 Milâdî 1775-1776 1775-1776 1776-1777 1776-1777 1776-1777 1777 1777 1777 1778 1780 1781-1782 1782-1783 1782-1783 1783-1784 1783-1784 1784-1785 1784-1785 1784-1785 986 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 602 603 604 605 606 607 1202 1203 1203 1204 1204 1205 1787-1788 1788-1789 1788-1789 1789-1790 1789-1790 1790-1791 71 . Saruhan ve Hüdavendigâr Sancaklarının Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Kırkkilise.

İnebahtı. Karlıili ve Rodos Livalarındaki Timar Sahiplerinin Mevcutları Belgrad Muhafazasında Bulunan Rumeli Eyaleti Erbâb-ı Timar Mülâzımları Defteri Vefatlarıyla Vârissiz Kalan Bazı Timarların Darphâne'ye Zabtlarına Dair Ruznâmçe-i Hümâyûn Suretleri Timar Tevcihâtı Beyşehri Livası Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Levent Çiftliği Teşkilatı için Tertip Olunan Timarlar Halep'teki Bazı Timarların Hâss-ı Hümâyûn'a Tahsisleri Maraş Eyaleti'nin Timar Tevcihâtı Niğbolu Sancağı'ndaki Bir Timarın Ruznamçe-i Hümâyûnu Sahipleri Yoklamada Bulunmadıklarından Dolayı Mülâzımları Arzolunacak Timarlar Sahipsiz Timarların Kayıtları ve Başka Mahallere Tahsisleri Anadolu'daki Timar Mülâzımları Divan-ı Hümâyûn Kalemi'ne Ait Timarlar Sahipsiz Timarların Kayıtları ve Başka Mahallere Tahsisleri Kastamonu. Kangırı. Ankara ve Aydın Sancaklarındaki Bazı Timarların Kayıtları Sahipsiz Timarların Kayıtları ve Başka Mahallere Tahsisleri Ankara Sancağı'ndaki Bir Timarın Kaydı Divriği Sancağı'ndaki Bir Timarın Kaydı Sofya Sancağı'ndaki Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Sahipsiz Timarların Kayıtları ve Başka Mahallere Tahsisleri Erzurum'daki Bir Timarin Kaydı Canik'teki Bir Timarin Kaydı Avlonya Livası'nda Bir Timarın Kaydı Hamid Sancağı'ndaki Bazı Timar Kayıtları Karlıili Sancağı'ndaki Bir Timarın Kaydı Teke Sancağı'ndaki Bir Timarın Kaydı TARİH Hicrî 1206 1206 1206 1206 1206 1207 1207 1208 1208 1208 1209 1211 1212 1213 1213 1213 1215 1215 1216 1216 1217 1217 1218 1218 1219 1224 1225 1225 1228 Milâdî 1791-1792 1791-1792 1791-1792 1791-1792 1791-1792 1792-1793 1792-1793 1793-1794 1793-1794 1793-1794 1794-1795 1796-1797 1797-1798 1798-1799 1798-1799 1798-1799 1800-1801 1800-1801 1801-1802 1801-1802 1802-1803 1802-1803 1803-1804 1803-1804 1804-1805 1809-1810 1810 1810 1813 986 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 72 . Tarsus.Katalog No Özel No 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 Genel No 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Ağriboz Kalesi'nde Mevcut Bulunmayan Timar Sahiplerinin İsimleri Midilli.

Çakırcı vesaire Timarları Mehmed Vahid Paşa Tarafından Hamid Livasında Emanet Suretiyle Zabtolunan Timar ve Mukâtaât Hisseleri Nablus Sancağı'ndaki Timar Kayıtları Sivas Eyaleti'ndeki Timar Mülâzımları Sivas Eyaleti'ndeki Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Ankara Livası'ndaki Timar Hisse Kaydı Paşa Livası'nda Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Saruhan Livası'nda Timar Hisse Kaydı Rumeli'de Bazı Timar Kayıtları Anadolu Eyaleti Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Kayıtları Biga. Kırkkilise. Sıbyan ve Mütekâidlerinin Timarlarından Alınacak Nısf Hâsılât Bazı Timarların İhâlesi Timar Bakâyâ Muhasebesi Mansûre Süvarisine İlhak Olunan ve Olunmayan Timarlar Tırhala Sancağı'ndaki Mukâtaât ve Timarlar Timar Tevcihi ve İlmühaber Kayıtları Konya'daki Bazı Timarların Hesabâtı Timar ve Timar Bedelâtı Tahvil (Malta Seferi Münasebetiyle) Tahvil Köhne TARİH Hicrî 1228 1228 1229 1231 1231 1232 1232 1233 1234 1235 1238 1239 1240 1241 1242 1243 1247 1248 1249 1251 1251 1253 1254 1256 1258 1259 972-976 972-973 989-990 Milâdî 1813 1813 1813-1814 1815-1816 1815-1816 1816-1817 1816-1817 1817-1818 1818-1819 1819-1820 1822-1823 1823-1824 1824-1825 1825-1826 1826-1827 1827-1828 1831-1832 1832-1833 1833-1834 1835-1836 1835-1836 1837-1838 1838-1839 1840-1841 1842-1843 1843 1564-1568 1564-1565 1581-1582 986 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 73 . Gelibolu. Mahallerde Sıbyan ve Mütekâidîn Cebelü Bedeliyesi Rumeli Eyaleti'ndeki Timar Mülâzımlarının Tatbik Mühürleri Şahinci. Foça ve Suğla Sancakları'ndaki Timar Kayıtları Çirmen. Lağımcı. Hüdavendigâr vesair Mahallerindeki Timar Kayıtları Anadolu ve Rumeli'deki Bazı Timar Kayıtları Yanya Livası'ndaki Bazı Timar Kayıtları Zabtolunan Bazı Timar ve Timarların Kayıtları Humbaracı.Katalog No Özel No 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 Genel No 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 7501 7502 7503 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Selanik Sancağı'ndaki Bazı Timarların Kaydı Rumeli Eyaleti vb.

d) Bu katalogda. 35 ve 46 numaralar mükerrer olup. 19. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Tahvil (Nişan) Kalemi Defterleri (A. Çavuşân ve Divan-ı Hümâyûn Kâtiplerine Ait Timarlar Mütesellimlik Tahvil Atik Şurût Defteri (Mühendishâneler Hakkında) Divan-ı Hümâyûn Hizmetine Tayin Olunup Min-ba'd Serdarlar ile Sefere Gitmeyip Rikâb-ı Hümâyûn ile Eşmek Ferman Olunan Gedikli Kırk Nefer Divan Kâtibi Paşa Sancağı Timar Tevcihi TARİH Hicrî 989-990 992-993 998 1099-1104 1125 1134-1145 1199-1245 1220-1260 1245-1260 1287-1317 Milâdî 1581-1582 1584-1585 1589 1687-1692 1713 1721-1732 1784-1829 1805-1844 1829-1844 1870-1899 - 986 395 396 397 398 399 400 7530 7531 1015-1019 1256-1279 1606-1610 1840-1862 Katalog No Özel No 1 2 Genel No 697 698 699 700 701 702 (B) DEFTERİN ADI/KONUSU Hersek Mirlivasının Haslarıyla Sipahilere Ait Timarların Kasım b. 18.DVNS. 46 numaranın mükerrer adedi 2'dir. 1-86 numaralarda bulunan 91 adet defter. Defterler kronolojik olarak tasnif edilmiştir.Katalog No Özel No 388 389 390 391 392 393 394 Genel No 7504 7505 7506 7507 7508 7509 7510 7511 7512 7513 7514 (A) DEFTERİN ADI/KONUSU Tahvil Berat Köhne Alaybeyiliği Alaybeyiliği ve Hotin'deki Ahkâm-ı Sâire Alaybeyiliği Mütesellimlik Müteferrika. İsa'nın Emaneti ve Hayreddin'in Kitâbetiyle Yazılan Tahriri Tortum Livası'ndaki Haslar Ankara Livası'nın Timar Defterinin Üçüncü Cildi Anadolu Eyaletlerinin Cebelü Bedeliyesi Tırhala Livası'ndaki Lâğımcı Salih'in Timarının Kayıt Sureti Erzurum Livası Kemâh Nahiyesi'nin Zeâmet ve Timarlarının Defteri TARİH Hicrî 904 980 997 1189 Tarihsiz Tarihsiz Milâdî 1498 1572 1588 1775 986 3 4 5 6 c. 1024-1335/1615-1916 tarihleri arasındaki kayıtları hâvidir. 5.NŞT. Katalog No 989 Sıra No 1 2 DEFTERİN ADI Atik Divan Atik Vüzerâ TARİH Hicrî 1024-1029 1108-1183 Milâdî 1615-1619 1696-1769 Sayfa Adedi 226 230 74 .

Klis Nişan-ı Hümâyûn Divan Müstahfız-ı Rumeli Atik Müstahfız-ı Anadolu Ordu-yı Hümâyûn Atik Karaman Atik Ulemâ Atik Cezâir Kaza TARİH Hicrî 1130-1221 1147-1160 1144-1315 1152-1152 1157-1254 1157-1254 1159-1257 1159-1257 1160-1255 1160-1229 1160-1256 1162-1191 1167-1255 1167-1255 1169-1191 1170-1255 1173-1256 1169-1256 1173-1259 1238-1240 1174-1229 1177-1242 1118-1210 1173-1257 1180-1256 1182-1256 1183-1257 1189-1272 1190-1256 1183-1247 1196-1211 1194-1273 1197-1321 1202-1236 1202-1206 1203-1204 1167-1257 1207-1243 1201-1247 1215-1256 Milâdî 1717-1806 1734-1747 1731-1897 1739 1744-1838 1744-1838 1746-1841 1744-1841 1747-1839 1747-1813 1747-1840 1845-1777 1753-1839 1753-1839 1755-1777 1756-1839 1759-1840 1755-1840 1759-1843 1823-1825 1760-1813 1762-1826 1706-1795 1759-1841 1776-1840 1768-1840 1769-1841 1775-1855 1776-1840 1769-1831 1781-1796 1780-1856 1782-1903 1787-1820 1787-1791 1888-1889 1753-1841 1792-1827 1786-1831 1800-1840 Sayfa Adedi 496 462 193 101 695 257 280 702 681 752 402 468 749 576 297 419 567 856 741 334 178 250 164 525 809 610 513 327 211 443 119 712 434 377 327 267 244 563 241 989 20 21 22 23 23/mük.Katalog No Sıra No 3 4 5 5/mük. DEFTERİN ADI Halep Atik Mısır Atik Kaza Mükerrer Sivas Atik Anadolu Ordu Sanî-i Anadolu Sâlis-i Anadolu Atik Sâlis-i Anadolu Atik Mısır Atik Sanî-i Anadolu Atik Divan Maraş Atik Karaman Sancak Sanî-i Rumeli Mahlûl Anadolu Anadolu Evvel-i Erzurum Sanî-i Erzurum İmâmet. Hersek. 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 18/mük. Atik Şurût Salyâne Evvel-i Rumeli Mükerrer Atik Mahlûl-i Sânî-i Rumeli Atik Özi Şerh Sâlis-i Rumeli Mahlûl Bosna. 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 33/mük. Hitâbet. 36 75 . 34 35 35/mük. Nişân-ı Hümâyûn Eşkinci-i Sanî. İzvornik. 19 19/mük.

Müstahfız-ı Anadolu Atik Nizam Atik Lağımcı Mükerrer Humbaracı Lağımcı Adana Atik Mahlût Atik Paşa Anadolu Atik Kaza Atik Vüzerâ Karaman Mahlût Atik Cezâir Sanî-i Rumeli Halep Tersâne-i Âmire Evvel-i Maraş. 46/mük.Katalog No Sıra No 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 46/mük. Mevalî Kadılar Şurût Eyalet-i Özi Sivas Atik ve Kâtib Nişân-ı İmâret ve Hitâbet Vüzerâ Tahvil Anadolu Rumeli Mahlût Defter Vüzerâ Rumeli Askerî Mektebi ve Harbiye Bölüğü Mîrimîranlık TARİH Hicrî 1202-1228 1221-1228 1253-1268 1229-1242 1229-1255 1229-1258 1229-1329 1239-1327 1211-1263 1141-1252 1242-1253 1241-1243 1243-1253 1242-1257 1243-1259 1245-1254 1249-1258 1252-1272 1215-1228 1256-1280 1256-1278 1256-1281 1256-1276 1256-1279 1256-1278 1256-1278 1256-1278 1256-1292 1320-1329 1256-1278 1258-1278 1259-1279 1269-1885 1274-1335 1279-1319 1279-1312 1279-1299 1285-1293 1288-1324 Milâdî 1787-1813 1806-1813 1837-1851 1813-1826 1813-1839 1813-1842 1813-1911 1823-1909 1796-1846 1728-1836 1826-1837 1825-1827 1827-1837 1826-1841 1827-1843 1829-1838 1833-1842 1836-1855 1800-1813 1840-1861 1840-1861 1840-1864 1840-1859 1840-1862 1840-1861 1840-1861 1840-1861 1840-1875 1902-1911 1840-1861 1842-1864 1843-1862 1852-1868 1857-1916 1862-1901 1862-1894 1862-1881 1868-1876 1871-1906 Sayfa Adedi 141 107 536 229 396 217 255 137 183 120 140 205 115 265 289 255 233 241 271 393 291 453 109 113 151 171 431 262 302 370 191 214 276 264 Yok 186 196 276 323 989 53 54 55 56 57 58 59 60 61 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 76 . 47 48 49 50 51 52 53 DEFTERİN ADI Ordu-yı Rumeli Defter-i Anadolu ve Rumeli Atik Vüzerâ Humbaracı Salyâne Nişân-ı Hümâyûn Menşûr Atik Sivas. Anadolu Evvel-i Rumeli Sanî-i Anadolu Sudûr-ı Izâm.

timar ve zeâmet sahipleri dışındaki bütün hizmetliler ile hazine. vezir. seferde olan Kapıkulu süvari bölüklerine.d) Ruûs Kalemi.Katalog No Sıra No 72 73 74 75 76 77 78 DEFTERİN ADI Atik Vüzerâ Vüzerâ-yı İzâm Vüzerâ-yı İzâm ve Vükelâ-yı Fihâm Hazarâtı Ulemâ-yı Kirâm ve Sudûr-ı İzâm Zeâmet. b. Bu çeşit devlet memurlarının tayin muamelesini gösteren kâğıda ruûs adı verilir ve bunlar bu kalemde tutulan Ruûs Defterleri'ne kaydolunurdu. Anadolu'daki vakıflara ait vazifelerin ve kale muhafızı neferlerin ruûsları bu ismi alırdı. sancakbeyi. mevalî. Ordu Ruûsları: Sadrıazam nezâretinde olan vakıflara. c. Bâbüssaâde ağasıyla Yeni Saray ağası ve Enderûn serkilercisi nezâretinde olan evkaftaki vazife sahiplerinin. Timar Menşûr-ı Hümâyûn Vüzerâ-yı İzâm ve Vükelâ-yı Fihâm Hazarâtı Anadolu Vilayet Fihrist Vilayet-i Karadağ. beylerbeyi. RUÛS KALEMİ DEFTERLERİ (A. bunları sefer zamanı sadrıazam inha ederdi. ulûfeli müteferrikalara ait ruûslardır ki. Divan-ı Hümâyûn kâtipleri. cebeci. Küçük Ruznamçe Ruûsları: Kapıcılar. Rikâb Ruûsları: Bunlar da iki kısımdı: ca. Ruûs Kalemi Ruûsları: Şeyhülislam ile İstanbul. Gedik. Avcı bölükleri. Eyüp. İstanbul'da bulunan Divan çavuşları ve mütekâid müteferrika ruûsları. Nevâhi-yi Râbia Vilayet-i Hüdavendigâr Berat-ı Âlî Tahvîl-i Nizam Tahvil Kalemi Umum Fihristi Muharrerât-ı Umumiye Müzekkire TARİH Hicrî 1292-1315 1292-1306 1206-1312 1313-1325 1315-1326 1322-1327 1320-1326 1321-1331 1302-1320 1302-1320 1302-1320 1312-1319 1144-1316 1145-1315 1316-1335 Milâdî 1875-1897 1875-1888 1791-1894 1895-1907 1897-1908 1904-1909 1902-1908 1903-1912 1884-1902 1884-1902 1884-1902 1894-1901 1731-1898 1732-1897 1898-1916 Sayfa Adedi 293 254 268 251 249 196 189 193 188 148 146 136 174 211 287 989 79 80 81 82 83 84 85 86 3. Galata ve Üsküdar kadılarının. topçu.RSK. 77 . evkâf ve gümrükten maaş alan her türlü devlet memurlarının tayin muamelelerinin yapıldığı ve bunlara dair kayıtların tutulduğu kalemdir. Divan-ı Hümâyûn'un en önemli kalemlerinden olup. çaşnigirler. top arabacı. Ruûslar umumiyetle üç çeşitti: a.

a. A. 75157518. Saray tabip ve cerrahları.cb. 286-287. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (KK.d) Bu katalogda. s. Tersane mensupları.d) Bu katalogda..A 1 208 Padişahın Yanbolu'ya Hareketinde Yollarda Verdiği Ruûsların Kayıtları 953 1546-1547 TARİH Hicrî Milâdî 16 M. Katalog No 980 Sıra No 1452-1698-F FONUN KODU A. A grubunda 208-261/24 genel ve 1-79 özel numaralarda. Ali Emirî.RSK 247-F numarasından sonra A.e.RSK koduyla kayıtlı 946-1253/1539-1837 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden. İbnülemin ve Muallim Cevdet belge tasnifleri içerisinde de Ruûs Defterleri'ne rastlamak mümkündür. 1452-1698-F genel ve 1-247-F özel numaralarda A.D TARİH Hicrî 946-1253 Milâdî 1539-1837 Defter Adedi 254 sayfa Katalog Tertibi Analitik Envanter Tasnifsiz defterler arasından çıkan ve 970-1256/1563-1841 tarihleri arasını ihtiva eden 13 adet defter. Saray'a mensup ehl-i hiref. Anadolu kalelerindeki zabitler. Piyade Ruûsları: Saray aşçıları.RSK. Hassa çamaşırcıları. 953-1237/ 1546-1822 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 80 adet. 7528 genel ve 1-23 özel numaralarda. Alemdarlar. Eski Saray ve Galata Sarayı kapıcıları. 11051246/1693-1830 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 3 adet olmak üzere toplam 106 adet Ruûs Defteri mevcuttur. esnaf kethüdaları ve mukâtaa kâtiplerine ait ruûslar16. Bunlar Tanzimat sonrası teşekkül eden Sadâret Dairesi Divan (Beylikçi) Kalemi'nin tuttuğu defterlerdir. Ayrıca 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 277-291 genel ve 1-15 özel numaralarda. 78 .RSK Ek-13 numaraları arasında bu kataloğun sonuna kaydedilmiştir. Özel No Genel No DEFTERİN ADI Ru ûs K ayı tl arı . 1258-1337/1842-1919 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden Divan-ı Hümâyûn Kalemlerine Ait Muhtelif Defterler arasında da Ruûs Defterleri mevcuttur. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (A. Sertoğlu. Mehterler. 983-1273/1575-1857 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 23 adet. yani sanatkârlar. Divan-ı Hümâyûn sakaları.RSK.g. birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 254 adet Ruûs Defteri parçası mevcuttur.RSK Ek-1 / A. B grubunda 262-279. C grubunda 703-705 genel ve 1-3 özel numaralarda. b. a.

Özel No 2 3 4 5 6 7 8 9 9a 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Genel No 209 210 211 212 213 214 215 216 216/A 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 DEFTERİN ADI Ruûs Kaza Kayıtları Ruûs Kayıtları TARİH Hicrî 957 959 961 961 962 962 963 966 Milâdî 1550 1551-1552 1553-1554 1553-1554 1554-1555 1554-1555 1555-1556 1558-1559 1556-1557 1659-1660 1563-1564 1564-1565 1565-1566 1569-1570 1570-1571 1571-1572 1572-1573 1572-1573 1573-1574 1574-1575 1574-1575 1574-1575 1576-1577 1577-1578 1578-1579 1578-1579 1578-1579 1579-1580 1579-1580 1580-1581 1580-1581 1581 1581 1582 1583 1583 1584 1584 1585 1585 Ruûs Kayıtları 964 1070 971 972 973 977 978 İnebahtı'da Yazılan Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları Halkulva‘d ve Tunus Muharebelerinde Tutulan Ruûs Kayıtları 979 980 980 981 982 982 Ruûs Kayıtları 982 984 985 986 986 986 987 987 988 988 989 989 990 991 Osman Paşa'nın Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları Köprübaşı'nda Yazılan Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları Erzurum'daki İbtida Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları 991 992 992 Serdar Ferhad Paşa'nın Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları 993 993 79 .

Gedikli. Defter-i Hakanî Kâtipleri Kayıtları Muhtelif Tevcihât Kayıtları 983 1036-1041 1037 1038 1575-1576 1626-1632 1627-1628 1628-1629 80 .Özel No 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 Genel No 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 261/5 261/6 261/7 261/8 261/9 261/10 261/11 261/12 261/13 261/14 261/15 261/16 261/17 261/18 261/19 261/20 261/21 261/22 261/23 261/24 DEFTERİN ADI Üsküdar'da Tutulan Ruûs Kayıtları TARİH Hicrî 994 995 997 Milâdî 1585-1586 1586-1587 1588-1589 1588-1589 1588-1589 1592-1593 1596-1597 1598-1599 1605-1606 1619-1620 1644-1645 1645-1646 1647 1655-1656 1728-1729 1740-1741 1743-1746 1757 1763-1764 1780-1781 1779-1780 1780-1781 1781-1788 1781-1793 1787-1788 1790-1794 1795-1800 1798-1802 1801-1804 1807-1808 1807-1809 1808-1811 1809-1811 1820-1822 Ruûs Kayıtları 997 997 1001 Davud Paşa'nın Serdarlık Ruûs Kayıtları Satırcı Mehmed Paşa'nın Varad Seferi Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları Sadrıazam Mehmed Paşa'nın İkindi Ruûs Kayıtları Ruûs Kayıtları Sadrıazam Mehmed Paşa'nın Ruûs Kayıtları 1005 1007 1014 1029 1054 1055 1057 1066 1141 1153-1175 1156-1159 1171 1177 1195 1193-1194 1195 1196-1202 1196-1207 1202 1205-1208 1210-1214 1213-1216 1216-1218 1222 1222-1223 1223-1226 1224-1226 1236-1237 Ruûs Kayıtları 1 2 3 4 262 263 264 265 Ruûs Kayıtları . Kâtib.B Vilayet ve Liva Mutasarrıfları ve Mülkî Teşkilat Kayıtları Kaleler Tevcihâtı Müteferrika.

d) Bu katalogda.DVNS. Defterler kronolojik olarak tasnif edilmiştir. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Ruûs Defterleri (A. Katalog No Sıra No 1 2 989 3 4 5 6 Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât DEFTERİN ADI Evkâf-ı Hümâyûn TARİH Hicrî 1116 1117 1117-1118 1118-1118 1118-1119 1119-1120 Milâdî 1704 1705 1705-1706 1706-1706 1706-1707 1707-1708 Sayfa Adedi 442 510 326 320 321 242 81 .C Rikâb-ı Hümâyûn'daki Müstahfız.Özel No 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Genel No 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 7515 7516 7517 7518 7528 DEFTERİN ADI Vilayet ve Liva Mutasarrıfları ve Mülkî Teşkilat Kayıtları TARİH Hicrî 1040 1044 1048 1048 1067 1069 1070 Milâdî 1630-1631 1635-1636 1638-1639 1638-1639 1656-1657 1658-1659 1659-1660 1662-1663 1662-1663 1672-1673 1696-1697 1716-1717 1720-1721 1736-1737 1605-1606 1662-1670 1673-1675 1744-1850 1845-1857 Muhtelif Tevcihât Kayıtları 1073 1073 1083 1108 1129 1133 1149 Tahvil (Kul Kaydı) Ruûs Kayıtları Gazi Sultan Süleyman Evkâfı'nın Hademe ve Duâgûyân Defteri Istabl-ı Âmire Müdürlüğü Kapıcılık Payesini İhrâz Edenlerin Defteri Ruûs Kayıtları .RSK. Şahinci ve Çakırcıların Kayıtları Ruûs Kayıtları 1014 1073-1080 1084-1085 1157-1266 1261-1273 1 2 3 703 704 705 1105 1193 1246 1693 1779 1830 c. 1-261 numaralarıyla 1116-1326/1704-1908 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 262 adet Ruûs Defteri mevcuttur.

Katalog No Sıra No 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1120-1121 1121-1122 1122 1122 1123 1124 1124 1125 1125-1126 1126-1127 1127 1127 1127 1127 1128 1128 1128-1129 1128-1129 1129 1129-1130 1130-1131 1131-1132 Milâdî 1708-1709 1709-1710 1710 1710 1711 1712 1712 1713 1713-1714 1714-1715 1715 1715 1715 1715 1715 1715 1715-1716 1715-1716 1716 1716-1717 1717-1718 1718-1719 1719 1719-1720 1720-1721 1721 1721 1721-1722 1722-1723 1723-1724 1724-1724 1725-1726 1726-1727 1727-1728 1727-1838 1729 1729-1730 1729-1730 1730 1730-1731 1730-1731 Sayfa Adedi 280 470 330 360 136 460 364 510 336 398 192 84 102 244 181 108 398 338 196 370 474 484 454 456 486 480 480 504 480 480 410 480 504 506 402 394 402 32 412 484 412 Vakıf ve Mukâtaât Rikâb Vakıf ve Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Mukâtaât Tevliyet ve Mukâtaât Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn 989 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 İstihdam Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Kuyûdât-ı Ruûs-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn 1132 1132-1133 1133-1134 1134 1134-1135 1135-1136 1136-1137 1137 1137-1138 1138-1139 1139-1140 1140-1141 1140-1254 1142 1142-1143 1142-1143 1143 1143-1144 1143-1144 82 .

(Umumî) Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Vakıf Vakıf ve Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn (Umumî) Mukâtaa Vakıf Müstahfız-ı Atik (Anadolu) Vakıf vesaire Mukâtaa vesaire Ruûs-ı Hümâyûn Mukâtaa Ruûs-ı Hatt-ı Hümâyûn Mukâtaât Vakıf Vakıf vesaire Vakıf Mukâtaa Vakıf Vakıf ve Mukâtaa Vakıf Ruûs-ı Hümâyûn Mukâtaa Ruûs-ı Hümâyûn TARİH Hicrî 1144 1144-1145 1144-1171 1146 1146 1147 1147 1148 1150 1150-1151 1151 1151-1152 1151-1152 1152 1153-1153 1154-1154 1154-1154 1154-1155 1155 1155-1156 1156 1156-1157 1156-1157 1156-1170 1157-1158 1160-1163 1162 1163-1165 1164-1167 1165-1169 1167-1169 1169-1171 1171-1173 1171-1173 1173-1174 1173-1175 1174-1176 1176-1177 1176 1177-1182 1178-1181 Milâdî 1731 1731-1732 1731-1757 1733 1733 1734 1734 1735 1737 1737-1738 1738 1738-1739 1738-1739 1739 1740-1740 1741-1741 1741-1741 1741-1742 1742 1742-1743 1743 1743-1744 1743-1744 1743-1756 1744-1745 1747-1749 1748 1749-1751 1750-1753 1751-1755 1753-1755 1755-1757 1757-1759 1757-1759 1759-1760 1759-1761 1760-1762 1762-1763 1762 1763-1768 1764-1767 Sayfa Adedi 480 216 376 262 288 380 408 434 296 284 240 218 186 218 270 216 358 372 358 312 460 194 272 203 394 596 578 494 494 572 498 578 588 590 438 500 498 410 556 564 576 989 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 83 .Katalog No Sıra No 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 DEFTERİN ADI Kuyûdât Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaât Ruûs-ı Hümâyûn .

93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 DEFTERİN ADI Vakıf Vakıf ve Mukâtaa Vakıf Mukarrer Vakıf Vakıf ve Mukâtaa Ruûs-ı Hümâyûn Tevârih-i Muhtelife Tevcihât-ı Vakfiye Vakıf ve Mukâtaa Ruûs Mukâtaât Vakıf Vakıf ve Mukâtaa Vakıf Vakıf ve Mukâtaa Ruûs Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf ve Mukâtaa Vakıf Vakıf Nizamât Mukâtaa Ruûs (Umumî) Mukâtaa Evkâf-ı Şerife Vakıf ve Mukâtaa Vakıf ve Mukâtaa Vakıf Evkâf-ı Hümâyûn Vakıf Mukâtaa ve Tevcihât-ı Divaniye Vakıf TARİH Hicrî 1181-1188 1182-1190 1182-1183 1185-1186 1186-1193 1188-1189 1189-1191 1190-1193 1191-1235 1193-1196 1196-1198 1196-1199 1199-1201 1200-1202 1201-1207 1202-1206 1202-1206 1203 1203-1244 1203-1207 1203-1207 1203-1205 1205-1206 1205-1241 1206-1207 1207-1210 1207-1208 1208-1210 1210 1210-1212 1210-1211 1211-1213 1212-1213 1213-1214 1213-1216 1214-1215 1215-1217 1216-1219 1217-1219 Milâdî 1767-1774 1768-1776 1768-1769 1771-1772 1772-1779 1774-1775 1775-1777 1776-1779 1777-1819 1779-1781 1781-1783 1781-1784 1784-1786 1785-1787 1786-1792 1787-1791 1787-1791 1788 1788-1792 1788-1792 1788-1792 1792-1590 1790-1791 1790-1825 1791-1792 1792-1795 1792-1793 1793-1795 1795 1795-1797 1795-1796 1796-1798 1797-1798 1798-1799 1798-1801 1799-1800 1800-1802 1801-1804 1802-1804 Sayfa Adedi 384 414 290 400 872 400 712 398 202 502 606 308 252 403 70 140 188 128 394 218 378 218 168 188 156 906 320 372 302 628 296 376 352 320 396 396 400 382 380 989 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 84 .Katalog No Sıra No 89 90 91 92 93/mü k.

Katalog No Sıra No 127 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 DEFTERİN ADI Mukâtaât Mükerrer Hatt-ı Hümâyûn Zeâmet Çavuşân-ı Âlî Vakıf Tevcihât Mukâtaa Ruûs Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs Vakıf ve Mukâtaa TARİH Hicrî 1218-1222 1218-1260 1218-1230 1219-1220 1219-1223 1220-1222 1220-1235 1222-1223 1223-1225 1223-1230 1225-1229 1229-1230 1230-1231 1231-1277 1231-1236 1232 Milâdî 1803-1807 1803-1844 1803-1814 1804-1805 1804-1808 1805-1807 1807-1819 1807-1808 1808-1810 1808-1814 1810-1813 1813-1814 1814-1815 1815-1860 1815-1820 1816 1817 1817-1820 1820-1821 1820-1829 1821-1822 1822-1825 1826-1828 1828-1830 1828-1852 1829-1839 1830-1832 1832-1834 1832-1834 1834-1835 1835-1836 1835-1836 1836-1837 1836-1838 1837-1838 1837-1839 1839-1841 1840-1844 1840-1841 1841-1849 1842-1845 Sayfa Adedi 282 394 298 378 236 302 310 268 254 632 839 136 401 140 362 168 140 398 196 360 222 403 223 300 294 294 195 200 28 299 286 374 294 278 200 299 298 200 192 300 300 Ruûs Medâris-i Edirne ve Bursa Ruûs 1233 1233-1236 1236-1237 Mukâtaa Vakıf Ruûs 1236-1245 1237-1238 1238-1241 1242-1244 1244-1246 1244-1269 1245-1255 1246-1248 1248-1250 1248-1250 1250-1251 1251-1252 1251-1252 1252-1253 1252-1254 1253-1254 1253-1255 1255-1257 1256-1260 1256-1257 1257-1265 1258-1261 989 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 Ruûs-ı Hümâyûn. Ruûs-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf. Ruûs-ı Hümâyûn 85 . Cihad Ruûs Evkâf Vakıf Ruûs Vakıf Ruûs Evkâf Ruûs Evkâf Mukâtaât Evkâf.

Katalog No Sıra No 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 DEFTERİN ADI Evkâf-ı Şerif Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf-ı Şerif Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs-ı Hümâyûn Mukâtaât Evkâf-ı Şerif Ruûs-ı Hümâyûn Evkâf-ı Hümâyûn Ruûs Evkâf Ruûs-ı Hümâyûn Mukâtaât Medrese Evkâf Evkâf-ı Şerîf TARİH Hicrî 1258-1259 1258-1289 1259-1261 1259-1261 1260-1262 1261-1264 1261-1266 1263-1266 1263-1269 1264-1266 1264-1266 1266-1268 1266-1268 1266-1270 1268-1270 1268-1271 1268-1270 1269-1282 1269-1282 1270-1273 1270-1273 1270-1273 1273-1275 1273-1275 1273-1275 1275-1277 1275-1277 1275-1277 1277-1279 1277-1279 1277-1278 Milâdî 1842-1843 1842-1872 1843-1845 1843-1845 1844-1845 1845-1847 1845-1849 1846-1849 1846-1852 1847-1849 1847-1849 1849-1851 1849-1851 1849-1853 1851-1853 1851-1854 1851-1853 1852-1865 1852-1865 1853-1856 1853-1856 1853-1856 1856-1858 1856-1858 1856-1858 1858-1860 1858-1860 1858-1860 1860-1862 1860-1862 1860-1861 1861-1862 1861-1862 1861-1862 1862-1863 1862-1863 1862-1865 1863-1864 1863-1865 1864-1865 1865-1869 Sayfa Adedi 200 200 288 284 280 276 426 302 192 298 296 298 300 188 288 140 287 188 254 383 378 377 302 350 396 402 258 206 198 197 198 198 198 197 192 190 300 192 300 208 196 989 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 Evkâf 1278-1279 1278-1279 1278-1279 1279-1280 1279-1280 1279-1282 1280-1281 1280-1282 1281-1282 1282-1286 86 .

Katalog No Sıra No 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1282-1284 1282-1284 1282-1283 1283-1285 Milâdî 1865-1867 1865-1867 1865-1866 1866-1868 1866-1868 1867-1868 1868-1869 1868-1869 1868-1869 1764-1765 1764-1815 1777-1830 1788-1831 1788-1845 1845-1850 1845-1863 1832-1867 1860-1862 1860-1864 1856-1864 1855-1865 1848-1856 1854-1858 1865-1866 1866-1868 1868-1869 1265-1869 1870-1875 1870-1879 1870-1874 1872-1881 1870-1879 1868-1879 1880-1889 1880-1882 1880-1889 1878 1876-1888 1897-1898 1895-1898 Sayfa Adedi 197 200 192 185 186 185 258 195 215 154 16 196 204 159 206 239 144 144 193 193 50 207 151 408 408 371 121 199 200 204 204 196 157 159 159 155 200 204 120 193 Evkâf 1283-1285 1284-1285 1285-1286 1285-1286 1285-1286 Defter-i İlmühaber Ağalar Rütbeler Menâsıb Menâsıb-ı Divan ve Rütbe-i Seniyye Menâsıb Medâris-i Âsitâne-i Aliyye Mühimme Rütbe (Dördüncü) Ruûs-ı Hümâyûn (Üçüncü) Nizam Defterleri Fihristi Rütbe (İkinci) Medâris-i Edirne Ruûsu Hülâsa 1178-1179 1178-1231 1191-1246 1203-1247 1203-1262 1261-1267 1261-1280 1248-1284 1277-1289 1277-1281 1273-1281 1272-1282 1265-1273 1271-1275 1282-1283 1283-1285 1285-1286 1282-1286 1287-1292 1287-1297 1287-1291 1294-1299 1294-1297 1285-1297 1298-1307 1298-1300 1298-1307 1290-1296 1293-1306 1315-1316 1313-1316 989 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 Menâsıb-ı Divaniyye Medâris-i Edirne ve Bursa Rütbe-i Seniyye-i Mütenevvia Ruûs-ı Hümâyûn Rütbe-i Seniyye-i Mütenevvia Harc-ı Teşrifat Müderrislik Müderrislik-i İstanbul Müderrislik-i Edirne Müderrislik-i Bursa Müzekkere Menâsıb-ı Divaniye Rütbe 87 .

18 Ayrıca bilgi için Divan (Beylikçi) Kalemi Düvel-i Ecnebiye Defterlerine bakınız.Katalog No Sıra No 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 DEFTERİN ADI Menâsıb-ı Divaniye Rütbe Cihet-i Kuyûdât Rütbe ve Menâsıb Esâmi-i Hurûf Rütbe-i Muhtelife Rütbe Ruûs-ı Hümâyûn İrâdeleri Kayıtları Ruûs Müzekkere Rütbe ve Menâsıb Divan-ı Hümâyûn 989 TARİH Hicrî Milâdî 1307-1315 1889-1897 1313-1314 1895-1896 1255-1285 1839-1868 1307-1311 1889-1893 1317-1318 1899-1900 1318-1319 1900-1901 1320 1902 1316-1319 1898-1901 1319-1323 1901-1905 1324-1326 1906-1908 1290-1294 1873-1886 1304-1309 1886-1891 1255-1285 1839-1868 1320-1322 1902-1903 Sayfa Adedi 194 193 508 307 280 470 323 205 172 166 422 400 274 362 4. a. 88 . Yine Osmanlı Devleti'nin hâriçte bulunan elçilerinden gelen raporların şifreleri burada çözülür. vekiller heyetinin teşkilinden sonra da bunun zabıt kâtipliğini bu kalemin şefleri yapmış ve bu durum 1908 yılına kadar sürmüştür. reisülküttabın hususî kalemidir.e. 15 vd. görüşme mazbataları ve protokoller. ÂMEDÎ KALEMİ DEFTERLERİ (A. Sadrıazam tarafından padişaha yazılacak telhis ve takrirlerle. yabancı elçi. Âmedî Kalemi'nin şefine Âmedci.d koduyla 1702-1704-A. sulh anlaşmaları ile her çeşit ahidnâme ve anlaşmaların metinleri.AMD. Âmedî Efendi veya Âmedî-i Divan-ı Hümâyûn denilmiştir. 1-3-A özel numaralarda bulunan ve 1192-1241/1778-1825 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden.d) Bu katalogda.. konsolos ve tüccarlara ait her çeşit yazı ve evrak burada yazılır ve asılları bu kalemde saklanırdı. a.AMD. cevapları da bu kalem aracılığı ile verilirdi17.AMD. yabancı devletlerin hükûmet başkanlarına yine sadrıazam tarafından gönderilecek mektupların müsveddeleri. 17 Sertoğlu. Divan muameleleri Paşa Kapısı'na geçtikten sonra Saray ile Sadâret Dairesi'nin irtibatı bu kalem vasıtasıyla sağlanmış ve Paşa Kapısı kalemlerinden biri olmuştur.g. A. birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 4 adet Âmedî Kalemi Defteri parçası mevcuttur18.d) Âmedî Kalemi. Tanzimat'tan sonra Âmedî Kalemi'nin ehemmiyeti artmış. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Âmedî Kalemi Defterleri (A. s.

Erzurum Tekâlif Kayıtları.D TARİH Hicrî 1192-1241 Milâdî 1778-1825 Defter Adedi 4 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. 948-1259/15411842 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 18 adet Âmedî Kalemi Defteri mevcuttur. Roma İmparatoruna. Katalog No Özel No 1 2 3 4 5 6 Genel No 51 52 53 54 55 56 DEFTERİN ADI/KONUSU Niğbolu Kanunnâmesi Leh Musâlaha Protokolü Müsveddesi.AMD. İsveç Kralına. Konsolos. Feldmareşal Prens Koburg. Toskana Dükasına.Katalog No 980 Sıra No 1702-1704-A FONUN KODU A. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Âmedî Kalemi Defterleri (KK. analitik envanter sistemine göre düzenlenmiştir. Diyarbekir Eyaleti'nin Vâridât ve Masârifâtı Nemçe Çesarına Verilen Ahidnâme-i Hümâyûn Kaydı Pasarofça Muâhedesi Nemçe Elçisi İçin Yapılan Masârifât ve Vidin'deki Emirlerin Kayıtları Nemçe Başvekiline.d) Bu katalogda. 51-60/7 genel ve 1-18 özel numaralarda bulunan. İngiltere Kralına vesaireye Yazılan Nâme-i Hümâyûn Kayıtları Nemçe Devletiyle Hudut Tahdidi Protokolleri Fransa Elçi. Katalog. Rusya Feldmareşalı Potemkin'e vesaireye Yazılan Mektup Kaydı Rusya İmparatoriçesine ve Murahhas-ı Sanî İbrahim İsmet Efendi'ye.Tercüman ve Tâcirlerinin Himayesine Dair Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa ile İngiliz General Kirijer Arasında Mükâleme Şurûtu ve Mükâleme Memuru Halil Efendi ile Nemçe Elçisinin Reisülküttab Hânesindeki Mükâlemeleri ve İran Sefiriyle Yapılan Mükâlemeler Rusya Meselesi'ne Dair İngiltere Elçisiyle Yapılan Mükâlemâtın ve Parga'ya Dair Padişaha Yazılan Takrirlerin Kayıtları Mora Vakasına Dair Bir Zâtın Yazdığı Tarih Humbaracı Ocağı ve Mühendishâne Kanunnâmeleri Osmanlı-Lehistan Hudut Tashihi Rus Seferine Dair Bir Zâtın Tuttuğu Günlük TARİH Hicrî 948 1081 1110 1131 1153 1204 Milâdî 1541-1542 1670-1671 1698-1699 1718-1719 1740-1741 1789-1790 7 986 57 1205 1790-1791 8 9 58 59 1206 1217 1791-1792 1802-1803 10 60 1222 1807-1808 11 12 13 14 15 60 60/1 60/2 60/3 60/4 1236 1177 1222 1115 1182 1820 1763 1805 1703 1768 89 .

e. Teşrifat Defterleri ise. yer. İki başlık hâlinde bulunan bu defterlerin bilgileri aşağıda verilmiştir. Avusturya ve İran Elçi ve Maslahatgüzârları ile Yapılan Çeşitli Konulardaki Görüşmelerin Zabıtları Tahrir-i Emlâk ve Nüfus ile Vergi Tayini için Gönderilecek Muhassıllara Verilecek Talimat ve Bu Konuda Yapılan Yazışmalar TARİH Hicrî 1222 Milâdî 1805 986 17 60/6 1225-1229 1810-1814 18 60/7 1255-1258 1839-1842 Tanzimat sonrası merkez teşkilatı içinde oluşan Bâb-ı Âlî daireleri arasında yer alan ve Âmedî Kalemi'ne ait olan defter serileri muhtelif kataloglarda kayıtlıdır. Bu işi görene "Teşrifatî Efendi" veya "Teşrifatçı Efendi" denilirdi. yalnız Kâmil Kepeci Tasnifi'nde bulunmaktadır. 20 Pakalın. kabul günü ve saatlerini gösteren deftere verilen addır20.g. 90 . merâsim sırasını. 477. III .e. 21 Sertoğlu.g. a. Kanunî Sultan Süleyman tarafından ihdâs edilmiş mühim bir memuriyettir. s. vezir ve beylerbeyileriyle diğer devlet erkânına ait rüsûm ve harç defterlerini tutardı. TEŞRİFAT KALEMİ DEFTERLERİ Teşrifat. gös. Daha sade bir tarifle. Divan-ı Hümâyûn ve Bâb-ı Defterî olmak üzere iki ana fona dahil edilerek tasnif edilmiştir. a. gerek Saray'da ve Divan-ı Hümâyûn'da.Katalog No Özel No 16 Genel No 60/5 DEFTERİN ADI/KONUSU İngiltere ile Yapılan Antlaşma Hakkında Ordudan Çeşitli Yer ve Makamlara Yazılan Yazılar İngiltere. c.. "merâsim sırasında mansıp ve rütbe sahiplerinin makam ve rütbelerine göre muteber ve mer‘î olan öncelik ve sonralık" yerinde kullanılır bir ıstılâhtır. Bu defterler. 5. Bâb-ı Âsafî veya Divan-ı Hümâyûn başlıkları altında bir araya getirilen Teşrifat ve Teşrifatçılık Defterleri. Rusya. devlet ricâli ve memurların resmî günlerde bulunacakları sıra ve sınıflar demektir19. 19 Pakalın. 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda 664 mükerrer-676 mükerrer genel ve 1-16 özel numaralarda kayıtlı 955-1241/1548-1826 tarihleri arasında (mükerrer sayılar ile) 19 adet Teşrifat Defteri mevcuttur. 336. gerekse Paşa Kapısı'nda yapılan merâsimlerde elindeki defter gereğince protokolü idare ve tatbik ederdi. Evvelce Divan-ı Hümâyûn'a bağlı iken Sultan Üçüncü Ahmed zamanında Paşa Kapısı'na nakledilmiş ve Sadâret Kethüdâlığı'na bağlanmıştır21. Kendisi Saray'da ve devlete ait bütün merâsimleri bilir. Teşrifatçılık. Bundan başka. s. Fransa.

2 (A) DEFTERİN ADI/ MUHTEVASI Giydirilen Hil‘atların Cins ve Miktarları Teşrifata Tâbi Tahvilât Defteri Saray'da Yapılan Arzlarla Bazı Tevcihâtı ve Padişahın Gittiği Yerleri Gösterir Defter Teşrifat ve İn‘amât Defteri Bîrûn Hazinesi için Mübâyaa Olunan Kumaşlar ve Mevcut Hil‘atlar İn‘am Olunan Hil‘at vesairenin Kayıtları Kaymakam Mahmud Paşa Tarafından İn‘am Olunan Hil‘atlar İn‘am Olunan Hil‘at vesairenin Kayıtları Ser-Kaftânî Mehmed Ağa'nın Masârifâtı İn‘am Olunan Hil‘at vesairenin Kayıtları. 673 mük.1 676 mük. İn‘am Olunan Hil‘atlar Saray'da Yapılan Ziyafetlerdeki Sarfiyatve İn‘amâtın Kayıtları Ordunun İhracı için Yapılan Merâsim Programı Teşrifatçılık Yevmiye Defteri TARİH Hicrî 955 976 976 1025 1036 1042 1060 1092 1093 1099 1099 1099 1103 1114 1155 1220 1224 1173-1241 1235-1240 Milâdî 1548 1568-1569 1568-1569 1616 1626-1627 1632-1633 1650 1681 1682 1687-1688 1687-1688 1687-1688 1691-1692 1702-1703 1742 1805 1809 1759-1826 1819-1825 Özel No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Genel No 682 683 684 685 686 687 688 689 690 (B) DEFTERİN ADI Hil‘at Defteri Hil‘at İn‘am Defteri Hazine-i Hümâyûn Mübâyaât Defteri Padişah Huzurunda Giydirilen Hil‘atlar Hil‘at İn‘am Defteri Hil‘at ve Samur Muhasebesi ve Dış Hazine Masrafları Hil‘at İn‘am ve Masraf Kayıtları Hil‘at ve Samur Postu Mübâyaası İran'a Elçi Tayin Olunan Sivas Valisi Ahmed Paşa'ya Muvakkaten Verilen Mücevher ve Eşyanın Defteri Tarih Hicrî 988 1080 1084 1098 1111 1123 1129 1143 1159 Milâdî 1580 1669-1670 1673-1674 1686-1687 1699-1700 1711 1716-1717 1730-1731 1746 91 . Özel No 1 2 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 11 11 12 13 14 15 15 Genel No 664 mük. 674 675 676 676 mük. 664 665 666 667 667 mük.Ayrıca aynı kataloğun 682-696 mükerrer genel ve 1-15 mükerrer özel numaralarda "Teşrifat Kalemi (B)" kaydı altında 988-1194/1580-1780 tarihleri arasında (mükerrer sayı ile) 16 adet Teşrifat Kalemi Defteri daha mevcuttur. 668 669 670 671 672 673 673 mük.

a.MKT TARİH Hicrî 1177-1245 Milâdî 1763-1859 Defter Adedi 45 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. 22 Ayrıca bkz. 1186-1228/1773-1813 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 38 adet defter mevcuttur. Mektubî Mühimme Belgeleri ve Kâmil Kepeci Tasnifi Sadaret Mektubî Defterleri. 6. buyruldular ve risaleler kaydedilirdi. sadrıazamın çeşitli yerlere gönderdiği tahrirler. Bunlar Bâb-ı Âlî Defterleri bölümünde ayrıca verilmiştir. 92 . 1177-1245/1763-1859 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden.MKT koduyla 1018-1061-A genel ve 1-44-A özel numaralarda. (B) DEFTERİN ADI Tarih Hicrî 1168 1168 Milâdî 1754-1755 1754-1755 1757-1758 1760-1761 1760-1761 1780 1756-1757 Hil‘at ve Samur Muhasebesi ve Dış Hazine Masrafları 1171 1174 1174 1194 Teşrifat Defteri 1170 Tanzimat sonrası merkez teşkilatı belge ve defterleri için hazırlanan katalogların bazılarında da Teşrifat Kalemi Defterleri yer almaktadır. 980 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'ndaki Sadâret Mektubî Kalemi Defterleri 980 numaralı Bâb-ı Âsafî Defterleri Kataloğu'nda A. Kalemin başında Mektubî Efendi adı verilen sadrıazam mektupçusu bulunurdu. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Bâb-ı Âlî Mektubî-i Sadr-ı Âlî Kalemi Defterleri Bu katalogda. SADÂRET MEKTUBÎ KALEMİ DEFTERLERİ Bu kalemde tutulan defterlere.Özel No 10 11 12 13 14 15 15 Genel No 691 692 693 694 695 696 696 mük. 1-38 genel ve özel numaralarda Bâb-ı Âlî Mektubî-i Sadr-ı Âlî Kalemi Defterleri adıyla. Mektubî Kalemi Defterleri'ni değişik kataloglardaki başlıklarına göre şöyle sıralayabiliriz22. birkaç sayfa veya formadan müteşekkil 45 adet Sadâret Mektubî Kalemi Defteri parçası mevcuttur. Katalog No 980 Sıra No 1018-1061-A FONUN KODU A. asker toplanması ve buna benzer önemli meselelerle ilgili emirler.

7534 genel ve 1-7 özel numaralarda Sadâret Mektubî Kalemi B kaydı ile 1108-1204/1696-1789 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 7 adet Mektubî Kalemi Defteri daha mevcuttur. Katalog analitik envanter sistemine göre hazırlanmıştır.Ayrıca. Katalog No Genel No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 986 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Sadrıazam İzzet Mehmed Paşa'nın Yazdığı Tahrirât Kayıtları Sadâret Tahrirât Kayıtları Sadrıazam İzzet Paşa'nın Vidin Meselesi için Yazdığı Tahrirât Kayıtları Sadâret Tahrirât Kayıtları Ordudan Etrafa Yazılan Tahrirât Kayıtları Rusya Mütarekesine Dair Sadâret'ten Yazılan Tahrirât Kayıtları Sadâret Tahrirât Kayıtları Sadâret Kaymakamı Hasan Paşa'nın Anadolu'ya Yazdığı Tahrirât Kayıtları Sadâret Kaymakamı Hasan Paşa'nın Rumeli'ye Yazdığı Tahrirât Kayıtları Kaymakam Tarafından Sadrıazama Yazılan Tahrirât Kayıtları Kaymakam Osman Paşa'nın Rumeli'ye Yazdığı Tahrirât Kayıtları Kaymakam Osman Paşa'nın Anadolu'ya Yazdığı Tahrirât Kayıtları Kaymakam Tarafından Sadrıazama Yazılan Tahrirât Kaymakam Ahmed Şakir Paşa'nın Anadolu'ya Yazdığı Tahrirât Kayıtları Sadâret Tahrirât Kayıtları Sadrıazam Şerif Hasan Paşa'nın Şumnu'dan Hareketinden Avdetine Kadar Yazdığı Tahrirât Sadâret Tahrirât Kayıtları (A) DEFTERİN ADI Sadâret'ten Etrafa Yazılan Tahrirât Davutpaşa Sahrası'ndan Sadrıazamın Yazdığı Tahrirât Kayıtları Hicrî 1186 1202 1203 1204 1204 1205 1205 1207 1208 1209 1210 1210 1212 1212 1213 1213 1214 1222 1224 1224 1224 1225 1225 1225 1226 1226 1226 1226 Milâdî 1772 1788 1789 1789 1790 1791 1790 1792 1794 1794 1797 1796 1797 1798 1799 1799 1800 1808 1809 1809 1809 1810 1810 1810 1811 1811 1811 1811 93 . aynı katalogda 39 mükerrer-39/1-5.

XVIII. yüzyıldan itibaren ve Nevşehirli Damad İbrahim Paşa'nın Sadâretinden başlayarak bunların da devlet kadrosuna girmek suretiyle resmî memur olmaları kabul edilip azil ve tayinleri sadrıazamların inhâsı üzerine yapılmağa başlanmıştır. SADÂRET KETHÜDÂLIĞI (KETHÜDÂ KİTÂBETİ) KALEMİ DEFTERLERİ Sadâret Kethüdâsı. Boğdan ve Bosna Taraflarına Asker Tertîbâtı Edirne vesair Mahallere Asker Tertîbâtı 1203 Senesi Mâh-ı Şaban-ı Muazzamın Gurresinden Berü Mektubî-i Hazret-i Sadâret-penahî Kalemi'nde Tahrir Olunan Mekâtib-i Seniyyenin Müsveddâtı TARİH Hicrî Milâdî 1108 1157 1193 1197 1203 1204 1203-1204 1696 1744-1745 1779 1782-1783 1788-1789 1789-1790 1788-1789 986 5 6 7 7. hatta reisülküttapların üstüne çıkartılarak birinci derecede mühim bir mevki sahibi olmuşlardır. 39/1 39/2 39/3 39/4 39/5 7534 (B) DEFTERİN ADI Engürüs Seferi'ne Asker Cem‘i Tertîbâtı Asker Cem‘i Tertîbâtı İsmail Seraskeri Abdullah Paşa Maiyetine Asker ve Erzak Cem‘i Hakkında Tertîbât Anadolu Valisi Abdullah Paşa Maiyetine vesair Mahallere Asker Tertîbâtı Rusçuk Meştâsına. yüzyılın ilk yarısından sonra bütün devlet memurlarının fevkine. XVIII. sadrıazamların birinci derecede yardımcısı olan memurlar hakkında kullanılan bir tabirdir.Katalog No Genel No 29 30 31 32 33 (A) DEFTERİN ADI Rumeli Tahrirât Kayıtları Kaymakam Ahmed Şakir Paşa'nın Rumeli'ye Yazdığı Tahrirât Kayıtları Kaymakam Mehmed Rüştü Paşa'nın Rumeli Tahrirât Kayıtları Serdar-ı Ekrem Hurşit Ahmed Paşa'nın Tahrirât Kayıtları Kaymakam Tarafından Sadrıazama Yazılan Tahrirât Kayıtları Kaymakam Tarafından Serdâr-ı Ekreme Yazılan Tahrirât Kayıtları Serdar-ı Ekrem Hurşit Rüştü Paşa'nın Anadolu'ya Yazdığı Tahrirât Müsveddeleri Hicrî 1226 1226 1227 1228 1228 1228 1228 1228 1228 1228 Milâdî 1811 1811 1812 1813 1813 1813 1813 1813 1813 1813 986 34 35 36 37 38 Katalog No Özel No 1 2 3 4 Genel No 39 Mük. Hotin. 94 . İlk zamanlarda sadrıazamların doğrudan doğruya maiyet memurlarından olan Sadâret kethüdâsının hiçbir sıfatı yok iken. Özi. Bender.

Divan'dan çıkan hükümlerin icrâsı ve sefirlerin kabûlünde onlara refakat etmekle vazifeliydi. sadrıazamlara verilmeden evvel kethüdâların elinden geçer ve Bâb-ı Âlî'den çıkan bütün emirler onun tavsiyesine göre tatbik olunurdu. 1837 yılında ise Mülkiye Nezâreti'nin adı Dahiliye Nezâreti'ne çevrildi23.. a. Aynı zamanda Divan'ın intizamını muhafazayla görevliydi. l835 senesinde bu makam ilga olunarak.g. alayla saraya götürmek de onun vazifelerinden idi. s. REİSÜLKÜTTABLIK KALEMİ DEFTERLERİ (A.e. 9. 288. 1-12 özel numaralarda kayıtlı 1150-1255/ 1737-1839 tarihleri arasında 13 adet defter bulunmaktadır. Mülkiye Nezâreti ihdas olundu. Bu makam 1870'de Adliye Nezâreti'ne dönüşmüştür24.. Bundan başka merkezden çıkan emirleri vilayet ve sancaklara tebliğ işlerini idare ve Divan'da halkın istidalarını sunmalarına da delâlet ederdi. s. 24 Sertoğlu. 40-50 (44 ve 50 mükerrer) genel. a. ÇAVUŞBAŞILIK DEFTERLERİ Çavuşbaşı. DEFTERİN ADI/KONUSU Hicrî 1150 1168 1185 1189 1190 1191 1195 1195 1198 1218 1225 1228 1255 TARİH Milâdî 1737-1738 1754-1755 1771-1772 1775-1776 1776-1777 1777-1778 1780-1781 1780-1781 1783-1784 1803-1804 1810 1813 1839 Katalog Tertibi 986 Emirlerin Hülâsaları ve Kimlerle Gönderildikleri Kronolojik Fihrist 8. Divan-ı Hümâyûn çavuşlarının âmiridir. Katalog No Özel No 1 2 3 4 5 5 6 7 8 9 10 11 12 Genel No 40 41 42 43 44 44 mük. 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda Sadâret Kethüdâlığı Kâtibi kaydı adı altında.g. Defterhâne'yi mühürlemek.Devlet işleri. Zamanla bütün dahilî işlerin mercii hâline geldiler. 71. azlolunan şeyhülislâmlara bunu tebliğ ile yeni tayin olunan şeyhülislâmı konağından alıp. Sadâret kethüdâları daha ziyade dahilî meselelerle meşgul olurlardı. Belgeleri için Reisülküttablık Kalemi Belgeleri bölümüne bakınız. Hariçten İstanbul'a gelenlerin hüviyetini tetkik etmek.e. 45 46 47 48 49 50 50 mük. 23 Sertoğlu.d) Bu kaleme ait defter bulunmamaktadır.RST. 95 . yani adlî icrâ kuvvetinin başı ve teşrifât işlerinin en büyük âmiri idi.

Mehmet İpşirli. s. ancak vak‘anüvisler kendilerine resmî vesikaları kullanma imkânı verilmeyişinden ve devlet adamlarının kendilerini önemsemeyişlerinden yakınmışlardır. 11.986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda 677-678 genel. Saray vukuatı. İlk Vak‘anüvis Halepli Mustafa Naimâ Efendi'dir. 12. Tarih Enstitüsü Dergisi. 271-287. c. VAK‘ANÜVİSLİK KALEMİ DEFTERLERİ (A. İstanbul 1982. Zorluklara rağmen bunlar içerisinde Halil Nuri Bey. hükümdarların ve muhitinin faaliyetleri nisbeten edebî ve övgü dolu bir üslup çerçevesinde biraz abartmalı olarak hikâye edilmiştir. arşiv belgeleri kullanması. Bkz. sayı 12 (1981-82). olayları sadece görünen şekliyle nakletmekle yetinip. Vak‘anüvisler arasında Cevdet Paşa'nın. Asrın İkinci Yarısında Kürek Cezası ile İlgili Hükümler".d) Vak‘anüvis. asrın başlarında teşekkül ettiği anlaşılmaktadır26. resmî değişiklikleri. Osmanlı merkez teşkilatında vazifeli devlet tarihçisine verilen unvandır. Mehmet İpşirli tarafından yayınlanmıştır. Cevdet Paşa gibi vesikaları kullanan vak‘anüvisler de çıkmıştır. olayları 25 Bunlardan 677 numaralı defter. Vak‘anüvislik müessesesinin XVIII. "Vekâyi‘nüvîs". 203-248. kendilerinden önce yazılanları tedvîne ve hizmette bulundukları zamanın hâdiselerini tahrire memur edilerek Osmanlı tarihinin telifine çalışmışlardır. İran'a ait edebî ve tarihî bir tür olan şehnâmecilik Osmanlılar'da resmî tarih yazıcılığı olarak gelişmiş. Bu konuda Sultan Fatih ve Bayezid devirlerinde bazı uygulamalar olmakla birlikte müessesenin gerçek mânada ortaya çıkışı Kanunî Sultan Süleyman döneminde olmuştur. Vâsıf Ahmed Efendi. İÜEF. İA. Katalog No Sıra No 677 986 678 DEFTERİN ADI Hapis ve İdam Edilen Eşhâsın İsimleri Muhtelif Yerlere Nefyolunan Eşhasın İsimleri TARİH Hicrî Milâdî 955 1116 1548 2 1704 Defter Adedi Katalog Tertibi Analitik Envanter 10. Osmanlılar'da resmî tarih yazıcılığı şehnâmecilik ile başlamıştır. 26 Geniş bilgi için bkz. Vak‘anüvisler. s. BÜYÜK VE KÜÇÜK TEZKİRECİLİK KALEMİ DEFTERLERİ Bu kaleme ait defter bulunmamaktadır.VKN. 96 . Belgeleri için Büyük ve Küçük Tezkirecilik Kalemi Belgeleri bölümüne bakınız. merasimleri vermişler. "XVI. 1-2 özel numaralarda kayıtlı 955-1116/1548-1704 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden Çavuşbaşı Defterleri'nde Divan-ı Hümâyûn'da alınan kararlar neticesi hapis cezası verilenlerin veya sürgüne gönderilenlerin isimleri ve tarihleri verilmiştir25. Vak‘anüvis tarihlerinin önemli bir kısmı. Bekir Kütükoğlu. tayinleri.

Tarih Dergisi. s. Divan-ı Hümâyûn toplantıları sırasında sadrıazamın mührüyle açılıp kapanan temel bir daire ve arşiv idi. 9. 100. bir kaç sayfa veya formadan müteşekkil olan 3 adet defter parçası bulunmaktadır. vak‘anüvis tarihlerinde önemli bir yer tutan tevcihâtın (tayinlerin) gazetelerde günü gününe verilmesiyle vak‘anüvislik geri plana itilmiştir27.tahlil ve tenkit süzgecinden geçirmesi. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan beri tutulan bu nevi tahrir ve kayıtların. 1699-1701 genel 1-3 özel numaralarda A. I. İlk resmî gazete olan Takvîm-i Vekâyi'in yayınlanması. 46. Defterhâne'nin 27 Mehmet İpşirli. Bu katalogda. defter emininin protokoldeki yeri ve Defterhâne kâtipleri hakkında hükümler bulunmaktadır29. 184-185. üzerlerinde işlemlerin yapıldığı ve muhafaza edildiği yer olan Defterhâne.VKN koduyla kayıtlı 9401206/1533-1791 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden. "Defterhâne". 97 . (14 sayfa) TARİH Hicrî Milâdî (940) (1109) 1206 1533 1697 1791 Katalog Tertibi Analitik Envanter B. 29 Abdülkadir Özcan. Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi. Doğu ve Batı kaynakları ile mukayeseler yapması. Katalog No 980 Sıra No 1699 1700 1701 İZAHAT Peçevî Vekâyinâmesi'nden parça Zenta felaketine dair vekâyinâme parçası. dil. Fatih Kanunnâmesi'nde. müstakil bir hâlde olmasa bile Divan-ı Hümâyûn'un bünyesinde böyle bir birimin mevcut olabileceği ihtimalini kuvvetlendirmektedir. timar kayıtları. Defterhâne'nin açılıp kapanması. sayı 33. yetkililerden gelen arzlar ve halktan gelen şikâyetler ile yakından ilgili olması sebebiyle daima Divan'ın yakınında muhafaza edildiği anlaşılmaktadır. 28 Erhan Afyoncu. c. (8 s) Vak‘anüvis notları. DİA. c. vak‘anüvislik için bir darbe olmuş. 44. DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ Klasik dönemde nişancıya bağlı bir teşkilat olarak çalışan ve arazi tahrirleri. Osmanlı devlet teşkilatının oluşmasında büyük tesirleri bulunan İlhanlılar ve Anadolu Selçukluları'nda da Defterhâne'ye benzer müesseselerin varlığı bilinmektedir28. "Fatih'in Teşkilât Kanunnâmesi ve Nizâm-ı Âlemin Kardeş Katli Meselesi". Osmanlı Devleti'nin ilk devirlerinde timar sisteminin mevcudiyeti ve arazi tahriri yapıldığına dair daha sonraki tahrir defterleriyle Osmanlı tarihlerinde bilgi bulunması. üslup ve gramer olarak Türkçe'yi kullanmadaki mahareti sebebiyle müstesna bir yeri bulunmaktadır. s. vakıf muamelâtı ile ilgili defterlerin tutulduğu. 36. s. Defterhâne'nin hangi tarihte kurulduğuna dair elimizde kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Bekir Kütükoğlu'na Armağan. mülk ve vakıf topraklarının timar sistemine dahil edilme teşebbüsü. Bunlardan mufassal defterlere dayanılarak hazırlanan İcmâl Defterleri. bundan sonra nişancının yetkisinde bulunan timar ve zeâmet işleri defter emini ve reîsülküttâb tarafından görülmüştür. Kanunî'den sonraki dönemlerde aksamıştır. Nişancının maiyetinde görev yapan defter emini. yüzyıldan sonra nişancının yetkilerinin azalması ile onun üstünde bir mevki kazanmıştır. arazi tahririnin ayrıntılı sonuçlarını ihtiva eden Mufassal Defterlerdi. Her timarın maruz kaldığı aralıksız değişikliklerle sahipsiz kalan timarlar bu defterlerde yer almaktaydı. defter emini denilen bir memurun idaresi altında bulunuyordu. Defterhâne'nin Sultan Fatih zamanında bir daire şeklinde teşkil edilmiş olabileceğini düşündürtmektedir. seferler sırasında timarlarla ilgili muamelât artık merkezde halledilmiştir. Kanunî Sultan Süleyman'ın. Derdest Defterlerinde ise timarların çekirdeğini oluşturan yerlerin bir listesi bulunurdu. Fatih devrinde umumî tahrirlerin yapılması. vassâle adı verilen ek belgeler ve derkenarlarla imparatorluğun sonuna kadar kullanılmıştır. Defterlerin tuğralı bir nüshası da ait olduğu eyalette bulunurdu. Zira Sultan Üçüncü Mehmed devrine kadar padişahların bizzat sefere çıkmamaları dolayısıyla. Ancak uzun Osmanlı-Avusturya savaşları döneminde Vezîriâzam Sinan Paşa'nın cepheye yeniçeri ağası ile Defterhâneyi istetmesi. mufassal defterler kadar teferruatlı olmayan başka defterler de vardı. timarların dağıtılması ve bu konuda beylerbeyilerin yetkilerinin yeniden düzenlenmesiyle ilgili 1531 tarihli fermanı. veziriâzamların serdar olarak katıldıkları seferlere yeniçeri ağası ve Defterhâne'nin götürülmesi usûlünü başlatmıştır30. Yoklama Defterleri ve Arz Sureti Defterleri de Defterhâne'de tutulan önemli defterler arasında yer almaktadır. Diğer bir defter olan Ruznâmçe Defteri ise. s. Bu defterler. Defterhâne. devlet gelirlerinin kimler tarafından tasarruf edildiğini göstermekte ve yalnız idarî teşkilatla köy isimlerini ve yıllık hasılat miktarını ihtiva etmekteydi. Sivas civarına gelindiğinde ordunun ağırlıkları ile hazine ve timar defterleri Sivas Kalesi'ne gönderilip koruma altına alınmıştır. iki tahrir arasındaki günlük muamelâtı ihtiva ederdi.âmiri olan Defter Emini'nin teşkilatta önemli bir yere sahip olması. Defterhâne'nin gelişiminde önemli bir yer tutar. 243-246. 30 Feridun Emecen. Bunun dışında Defterhâne'de. Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Seferi sırasında Defterhâne. "Sefere Götürülen Defterlerin Defteri". Ancak padişahın katıldığı seferlerde Defterhâne'nin götürülmesi geleneği. o vakte kadar âdet olmamasına rağmen. XVI. Dr. Defterhâne'deki en önemli defter. 98 . bu durumu desteklemektedir. Bu usûlün hangi tarihte başladığı bilinmemektedir. Osmanlı padişahlarının bizzat katıldığı seferlere. diğer kalemlerle beraber Defterhâne de götürülmüştür. Cebe Defterleri. Bu sebeple. Prof.

99 . Arnavutluk. 981 Numaralı Tapu Tahrir Defterleri Fihristi'ndeki Tahrir Defterleri Bu katalogdaki defterler. benzeri başka hiçbir yerde bulunmayan mufassal istatistikî kaynaklardır.DFE) Bu katalogda 1-786/-65 genel ve özel numaralarda kayıtlı 857-1269/1453-1852 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden toplam 851 adet mufassal. Yunanistan. 373. Osmanlı İmparatorluğu'nun sosyal. 979 Numaralı Bâb-ı Âsafî Defterhâne-i Âmire Defter Kataloğu'ndaki Tahrir Defterleri (A. O bölgede vergi kaynakları çeşitli etkenlerle değiştiği zaman. Askeriye) ihtiva ettiği de belirtilmiştir*. Tahrir defterleri. liva ve kaza adlarına göre aşağıda zikredilen fihrist teşkil edilmiştir. cinsi ve defter hakkında malumat mevcuttur. Evkâf. bir kısmı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyûd-ı Kadime Arşivi'nde bulunan bu defterler. Osmanlı Arşivi'nin en değerli koleksiyonlarından birini meydana getirmektedir. Defterhâne'de muhafaza edilen Tahrir Defterleri 1086 numaraya kadar olup. tarihi. böylece her sancak için ayrı bir nüfus ve gelir defteri meydana getirirlerdi. Burada defterin numarası. Türkiye. 438 ve 998 numaralı defterler. Fihristte defter numarası yanında hangi padişah devrinde düzenlendiği ve hangi hususları (Maliye. 387. Yugoslavya. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü yayınları arasında.1. Timar. 167.100 adet olan Tahrir Defterleri. Ankara Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'nde bulunan 2. Macaristan. 370. Katalog No 979 Sıra No 1-786/-65 FONUN KODU A. Gürcistan.322 defterle seri teşkil etmektedirler. demografik ve ekonomik tarihine ait. Bunların ekserisi parçalar hâlindedir. taksim ve cebe defteri vardır. Osmanlı Arşivi'nde 835-1300/1431-1882 yıllarına ait 1. her 10. 166. Bugün. Önemi anlaşılan bu defterlerin yayınlanmasına. hem tıpkıbasım ve hem de indeksli olarak yayınlanmıştır. 20 veya 30 yılda bu tahrir işlemi yenilenirdi. Osmanlı Arşivi'ndeki Tapu Tahrir Defteri Katalogları şunlardır: a. TAHRİR DEFTERLERİ Osmanlılar. mücmel tahrir. mükerrerleri ile birlikte 1. Suriye ve Ürdün'de başlanmıştır.100 adettir. bir yeri fethettiklerinde o bölgeye yetkili bir emin gönderip nüfus ve gelir kaynaklarını ayrıntılarıyla araştırıp deftere geçirirler. Katalog No 981 Sıra No 1-1086 FONUN KODU Tahrir Defterleri TARİH Hicrî 835-1300 Milâdî 1431-1882 Defter Adedi 1.100 Katalog Tertibi Analitik Envanter * Bu defterler arasından.DFE TARİH Hicrî 857-1269 Milâdî 1453-1852 Defter Adedi 851 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. Bulgaristan. 835-1300/1431-1882 tarihlerini ihtiva ederler. Bu defterlerdeki vilayet.

ML.K. Ayrıca Aslıhan Doğan'ın yüksek lisans tezi olarak hazırladığı Tapu Kadastro Kuyûd-ı Kadîme Arşivi Mufassal. 177 (943. T.K. Selim. Ağriboz 31 Ts :Tarihsiz. ML. T.).T.).) 192 (945.) 208 (947.) 558 (II.E. 969 (932. K : Kanunnâmesi var (Kanunnâmesi olan defterlerin altı çizilidir).). ML.). Mehmed) 84 (I. 69 (925. 420 (Kanunî. ML. 846 (1105. As : Askeriye. E. Selim.). c. T : Timar. Aclun 266 (955 ?). 367 (Kanunî. T.). T.). 109 (928. katalogda yer alan defterlerden istifade etmek isteyen araştırmacıların Ankara'da bulunan Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'nden istekte bulunmaları gerekmektedir.) 35 (912.) Sivas İcmâl Defteridir.). ML : Maliye. Ahmed. Evkâf ve Derdest Defterleri'nin Toplu Kataloğu'ndan da araştırmacıların istifade etmeleri mümkündür. Yer Defter 547 (II. 789 (1069. ML.). 450 (943.). 484 (977. ML.). TAHRİR DEFTERLERİNDEKİ YERLEŞİM MERKEZLERİ VE BULUNDUKLARI DEFTERLERİN FİHRİSTİ31 Yer Acere-i Süfla Acere-i Ulya Defter 558 (II. Adana 110 (928. 797 (1079.ML. Dahiliye).). 998 (932.) Ada kazası Adalar 116 (926. ML. ML.). ML.) 100 . As. T. T. As.). ML. ML.Bunların dışında Maliye'den Müdevver Defterler Kataloğu'nda da tahrir defterleri bulunmaktadır. 254 (954.). 1000 Numaralı Ankara Tapu Kadastro Arşivi Tahrir Defterleri Fihristi'ndeki Tahrir Defterleri Katalogda 1087-1141 numaralar arasında kayıtlı 54 adet defter bulunmaktadır.As.). 522 (980.E.). Âdilcevaz 297 (963. Selim. Adana 840 (1105. Bu katalog bilgi mahiyetinde olup.K.) 761 (1044.T. 886 (1129-1130.).). T.E. 989 (Ts..).). E : Evkâf. T. T. 954 (1233.E.) Ahstâbâd Akçaabad 699 (III. fotokopileri çekilerek arşivimizde araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. İcmal.). 970 (Ts. Orijinalleri Tapu Kadastro Arşivi'nde bulunan bu katalogdaki defterlerin.K. ML. ML. ML.). E. 730 (I. 431 (Kanunî. 196 (946..). Selim T. As. ML.ML. 836 (1104. T.E. ML.).). 921 (1152-1153. 786 (1065.E.

M.E. 392 (Kanunî). ML. 371 (930. T. T.).) 483 (977.).) 455 (Kanunî.).).). T. 968 (983.) Âmid Alacahisar 617 (993.). As.). 786 (1065. ML. T.).). 937 (1191.E.Murad.). T. 542 (II. 765 (1046. Selim.).).). 778 (1052.). 55(922.E.T.E.E.E.).). ML. E. T. T. T.). 786 (1065. 86 (I. 166 (937. Tapu).). T.) 670 (III. 893 (1237. 455 (Kanunî. T. T. Mehmed. As. As. Dahiliye).E.). ML.K. 934 (1179. 404 (Ts. T.) 3/I.).E.). T. ML. T.). ).. 666 (III.). ML. 95 (926. As.E. T.) 844 (1105. Selim.). ML.K. T. 455 (Kanunî..) Alan (Van) Alara Alaşehir Alipaşa Altunözü Amasra 352 (972. As.). 371 (930. Alâiye 790 (1069. ML. T.ML.). As. T.).). Bayezid. T. T. ML.). Adliye).) 391 (Kanunî.). T. T.(873.) 537 (983. TS. ML.). 339 (970.). 968 (Ts.). II. T. 852 (1107-1186.) 15 (II.). 972 (T. 786 (1065. 776 (1052. Bahriye).) 180 (943. 179 (943.).) 188 (944. ML.. Mehmed. Anadolu 438 (Kanunî. ML.) 107 (927. T. 54 (920-921.) Yer Defter 696 (1012. 691(1008. 786 (1065. As. 245..). 840 (1105.).K.T. Selim.) 266 (955) 1020 (Ts. Bayezid. 88 (I. 690(1008. 599 (989. Murad. T. (940-953. T.E. 101 .). E. As. As.). ML.) 559 (II.). 990 (Ts. 37 (898.) 990 (Ts. Aksaray Akşehir Amasya 760 (1044. ML. 643 (1003.). ML. ML.).E. 161(937. 428 (Kanunî. T. Selim. ML.E.).) 21 (892.). 641(1001.).) 768 (1049. ML. 764 (1045. Selim.) 134 (932. ML. Saray) 32 (II. Akyazı Alacahan 1059 (Ts. T. 567 (II.). T. Selim. T. Alaçam Aladağ Alâiye 37 (898. As.).) 15 (II. 842 (1105. 937 (1191. ML.). ML.). T. T.) 604 (991.E. ML.Yer Akçakale Akçakızanlık Akçaşehir Akdağ Akhisar Akka Akkirman Akköprü 991 (T. As.). 780 (1052. As.) Defter 172 (938. 843 (1105. E. 167 (937. 188 (944.K. ML. 90 (I.). TS. ML. T. 148 (935..

T.). T. 880 (1128. As. 807 ( 1088.). 947 (1214.). E. T.E. ML. 852 (1107-1186. 509 (979.) 115 (926. ML.) 712 (1022. ML.) 1031(Ts.). E. 714 (1022.).) (Gence) 527 (981.). Anavarin Anavarza Andresa (Mora) Ane (Bağdad) Anık Ankara Ankara 102 .Mehmed.). Arkadya (Mora) 446 (Kanunî.).).).). As.K.).). ML. As.). T. 451 64 (924. T.). 582 (987. As. 797 (1079.) 390 (Kanunî. 829 (1100-1106. 560 (II.).E) Araban Arabgir Anapoli Araç (Kastamonu) 456 (Kanunî. 489 (977.). 739 (1028.). 446 (Kanunî.As. ML. 786 (1065. T. T.). T. 951 (1224. T.E.). 712 (1022. ML. ?). ML.As. 596 (988. 924 (1157.).). 21 (IV. T.E..). 786 (1065. T. 438 (Kanunî. 605 (991.. T. T.E. T.E.).E.). 446 (Kanunî.).E.).E.).) 178 (943. ML.). 845 (1105-1110. As. T. 219 (949. 849 (1105. 649 (Ts.. 828(1099-1107. 851(1106. ML.K. 841(1105. 373 (Kanunî. 998 (932.K. ?). 998 (932. ML.). Anadolu Antakya 391(Kanunî. ML. Dahiliye). ML. 838 (1104. 741(1032.K. 786 (1065. As. T.) 80 (I. 248 (953.).Selim. 714 (1022. T. Sar. ML. ML.).Mehmed. 605 (991.).). 863 (1115-1138.). ML. As.).). 894 (1138. T.). ML. 760 (1044.Yer Defter 697 (1012. T.).).) 390 (Kanunî.). K.). ML.Selim.).). As. T. 406 (Kanunî.K. ML. 934 (1179.E. ML. ML. As. T.). 994 (Kanunî.). Selim. T.E. ML. 841 (1105..E.). 994 (Kanunî. Dahiliye). Ankara 588 (988. 826(IV. Arhos (Mora) 509 (979.) 378 (Kanunî). 422 (Kanunî.K.).) 777 (1052. As. ML.E. Yer Defter 458 (975.K. As. Bahriye). As.). 815 (1097-1099. 560 (II.).). 496 (978.). 509 (979. 162 (930-937.K.E. As. ML. 879 (1128. T. ML. Dahiliye). 999 (Ts. T.As.K.E. E.) Arasbar/Ersibar 903 (1140. T.E.).) 109 (928.T. ML. ML. 464 (975.) 496 (978. As.).) 378 Kanunî. As).).). As. 843 (1105.). T.). ML.). 952 (1224. ML. ML. 117 (929. Ardahan Arhavi 627 (996. ML.

) 169 (932-938.). ML.. As. ML. 484 (977. 94 (926.) 499 (978. 956 1238. Mehmed.). 469 ( 967. ML.). 8 (883-888.) 456 (Kanunî. Mehmed. ML. T. T. E. E. T.K. T. 789 (1069. 301 (964.). ML.K. ML. As. ML.) 110 (928.).Murad. ML.).K.E.K. 516 (980. 825 (IV. 442 (Kanunî.K. ?) 759 (1044. T.) 214 (949.K.T. ML. 166 (937.K. 371 (Kanunî. T. 786 (1065. E.).). ML.).).) Atina Atranos Avlonya Avratpazarı Avrathisarı Avşar Ayandon Ayntab Aynaroz Azak A‘zâz Baalbek Bâb Babaeski 723 (1022. Aydın 238 (952.).As. 948 (1290. E. T. ML. 450 (Kanunî. 488 (977. 806 (1087. 129 (932.).) Ayas Ayasluğ 139 (934. As.E.) 286 (960. As. T. 1078 (Ts.) 1m (835.) 196 (946. ML. 1080 (Ts. ML.E..). 844 (1105. ML. ML. T. ML.) 178 (943. ML. ML.).K. 1066 (Ts.).).K. 403 (Kanunî.K. 963 (1291?). T. 378 (Kanunî) 391 (Kanunî.). 109 (928.E.). ML.).) 617 (993. T. T.) 1/1m (855-857?).). ML. 148 ( 935. T.).).).).).).) 785 (1060. ML. T.) 25 (895.).).) 70 (925. 103 .).ML.).). 780 (1052. T. 893 (1237.) T/1m (855-857?). T. ML. 254 (954.). 231 (950. Yer Ayasluğ Ayasofya Ayazmend Defter 537 (983. As. 842 (1105.) 44 (Ts.E. ML. T.).). 176 (939. Bahriye) 186 (943. T. ML.). ?).). ML. ML.).E. T. T. ML. ML.E. Mehmed.).).).K..). T. 87 (Kanunî.Selim?).) 617 (993.K.E.).K.). 34 (912. T. 786 (1065. ML.). T.. T. E.Yer Arkadya (Mora) Arpaz (Aydın) Arsus (Arsuz-ili) Assan Astari (?) (Astarigrad) Astiye / İstiye Aşudi Atak Defter 777 (1052. 541 (II. ML. 87 (Kanunî. 700 (III.) 181 (943. ML.) 453 (Kanunî.E. 139 (934.). 938 (1191. ML. 148 (935.K. 858 (1110.) 604 (991.). T. Ml. 1062 (Ts. ML. 148 (935.) 208 (947.As. 841 (1105.).K.). 414 (Kanunî. 99 (926. 66 (924. 670 (III. ML. 998 (932.).) 8 (883-888. 980 (IV.).E.).). T. 270 (957. T. T. E. E. 110 (928.

ML. ML. ML.). As.Bayezid.T. ML.. T. ML) 211 (948. T.). 181 (943.Ahmed. As.) Behram Behramşah Bekiri Behisni Beçkerek 365 (974. 123 (930.).)..As. Adliye). 37 (898.).) 779 (1052. 1049 (Ts. ML. T.) 593 (ML. 37 (898.) 564 (Ts. 617 (993. 1031 (Ts. ML. 728 (I.ML. 313 (966.) 582 (Kanunî. ML. 156 (937.).) Belgrad 104 . ML.) -334 390 (Kanunî). 255 (Ordu).E. T..E. ML.) Defter 282 (959.) 842 (1105..Murad?) 348 (971 ?). T. 154 (956.)..) 71 (925.). 1050 (Ts. ML.). 636 (1000. ML. 387 (Kanunî.K... 612 (992.E.). 746(1035. T. T. 487 (977. As). T..E.).E. III. ML.E.) 339 (970.).) 515 (979.. T.) 1073 (Ts.). ML.).). E. ML. T.Yer Baban Bacı Badra Badracık Baf Bafra Defter 352 (972. Ml. T.) Bayburd Bayındır 402 (Kanunî. As.).) 617 (993.). E. 1028 (Ts. E.) 13 (Fatih. ML.). 499 (978.).) 41(II.) 134 (932.).) 1052 (Ts.. Sınırnâme. ML. ML.).K. 997 (954.).). E. ML.) 972 (Ts.). 623 (994. ML. T. ML.K. ML. ML.) Yer Barsum 1079 (Ts. 712 (1022.) Başya Batnoz (Sakız) Batum Bağdad 690 (1008. 163 (937. 445(Ts.) 710 (1019. 355 (973. 453 (Kanunî..T. 534 (982. T. 316 (967. ML.K.). ML. 199 (937.). 509 (979. 359 (973.E.K. ML.E.K. ML.) 334 (969. 408 (937.) 59 (992..K. 95 (Ts. T. T. 716 (1022. 1046 (Ts.E.). ML.) 245 (940-953.) 912 (III.)..) 557 (II.) 36 (?. 386 (Kanunî. As.). ML.. Basra 313 (966..E.K.E.). 966 (937.Ahmed.K).E. T.). T.K.) Balyabadra Bana Bar Barçınlu (Hüdavendigâr) Barin Barit Barnavar (Tatarpazarcık) 1066 (Ts.K. ML.).K. T. ML.) 108 (928-937. T.) 44 (Ts.). ML. ML. Selim. 437 (Kanunî. 954.). ML.E.) 537 (983.).E. 827 (1099. ML. 1061 (Ts.E.). ML. 1022 (Ts.) 60 (922-924. ML. ML. ML. ML.) 144 (934. T. ML. K. T. E.E.K.K.E.).) Bakriç Bayramlu Bâlâ Balagirive Balat (Sığla) Balıkesir Balis Balya 139 (934. ML.K.). ML.

) 63 (924. 118 (929.E. Mehmed. T. Birecik Berkofça 488 (977.). As. ML. Bergama Bergos 541 (II. 617 (980. 683 (1004. ML.) 247 (953. T. T.).). As. As.). 450 (Kanunî. ML. Selim. 992 (Ts.E. ML. T. E. 764 (1045.) 991 (Ts.K. T.).K. As.).) 40 (906.) 515 (979. ML. 957 (1238.).) 64 (924. 399 (Kanunî. ML.Murad. T.). T.).K. ML.. ML. 998 (932.) 192 (945. 731 (I.) 883 (1128.). ML. 166 (937. T.).).E.).).). T. E.. ML. 198 (946. As. 392 (Kanunî). 954 (1233. Selim. 1033 (Ts. T.). T. ML.) 192 (945. T.K..). T. As. 844 (1105-1110. Ahmed.). ML. 1020 (Ts..).). 934 (1179. ML.Ahmed. ML. E. 1042 (Ts.) 589 (988.). T. T. ML..) 667 (III.As.. E.E. ?).) Bender Benefşe Beni Atike Beni Beşare Beni Cehim Beni Kınane Beni Rabia Berda 912 (III.). 495 (978. 535 (982.) 569 (984.E. Bahriye). 184 (943.) 559 (II.) 59 (922. E.As.Yer Belgrad Belih Belkavak Belviran Defter 849 (1105. As. ML. ML.). ML.). 935 (1190.) Bilecik Bihilişte (Manastır) Bihor Biga Berendi 433 (Kanunî.K. T.. ML. T. E. ML.) 1033 (Ts. 893 (1237. 496 (978.). T.). 948 (1290.). 1029 (Ts. 72 (925-936.E. 451 (Kanunî. ML.) 192 (945. ML. 334 (969. 110 (928. 495 (978. As.E.E.).) 368 (Kanunî.) 109 (928. 130 (932. Beyşehri 599 (989. T. Selim ?).K. 968 (Ts. Selim ?) 956 82 (I. 391 (Kanunî.E.) 169 (932-938.) 913 (1145. ML.).E.).). T. T.E.K. 188 (944.). 903 (1140.T. 378 (Kanunî. 615 (992. T. ML) 44 (Ts.. 538 (983. As. 700 (III.).). As.) 860 (1112.). ML.). T.). 455 (Kanunî. 1050 (Ts.E.).K. ML.. ML.E.).K.) 566 (II.). 710 (1019. 813 (1093. 279 (959.).. 278 (959. 501 (978. 254 (954.). Yer Defter 119 (929.). T.) Bey Beypazarı Beyrut Beyşehri 105 . ML. ML.). ML. T.).). ML.).). T.). T. 334 (969. As.). ML.). ML.E. 536 (982.

804 (1083. Dahiliye). ML. ML. 193 (946.E. 86 (I.) 337 (970. T.) Bolu 504 (977-978.). As. T.).E.).Ev. 851 (1106.) 617 (993. 303 (964. Bahriye). T. 732 (I. 1009 (Ts.).). 148 (935.). As. 438 (Kanunî. 1014 (Ts.K. ML..). 702 (III.E. T.). 432 (947. 622 (994..). Dahiliye). T. ML.) 161 (937. 587 (987.). ML.). 460 (975. As. 893 (1237.). 411 (Kanunî.). T. ML. ). T.). 742 (1033. 1013 (Ts.) 226 (950.E.E.E.).).E. ML. T. ML. 212 (948. As.E.) 226 (951.). 250 (953. T. T).). T.) 295 (963. T. ML).K.).).).K.).). Yer 57 (922.). Selim. ML.K. Mehmed.Yer Bi’retü'l-Fırad Defter 378 (Kanunî. T. ML. 1071 (947.56 (922. 994 (Kanunî. Selim.). ML. ML. 414 (Kanunî. As.).). T. T. As.E. 285 (960. T.). ML. 983 (Ts.). Selim.K.). 440 (Kanunî. ML. Ahmed.). As.. T.). 553 (II.).) I/1m (855-857)..).). Birgi Bitlis Bodrum Boğazkesen Bokay 208 (947. ML. 809 (1089. As. 87 (Kanunî.K.).).). 211 (948. Bozdoğan Bozcaada Boyabad Bozabad Bozapa Tatarları 327 (968.Selim.E.) 116 (929. ML.). T. 647 (III. Bosna 533 (ML.). Murad. 861 (1113.Ahmed. ML. 201 (947.K. ML.) 211 (948. ML.).) 5m (883.) 189 (944. 379 (Ts. ?) I/Im (855-857. 806 (1087. 435 (Kanunî. 728 (I. ML. 428 (Kanunî. ?). 459 (975. 413 (Kanunî. 546 (II. T. ML. T.Murad. 584 (987. 284 (960. ML. 157 (937. As. Selim.).E.) 434 (Kanunî. T.T. ML. 148 (935. As). 425 (Kanunî. 24 (894.). ML.).) Bolvan Borac Boran Borana Borlu Bosna 106 .).). ML. T.E. ML. 1072 (Ts. 575 (987. 463 (975. E. 88 (I.). 618 (993. As.. ML). ML. Selim. ML. ML. As. 462 (975.). 465 975. ML. ML). As. ML. T.) 51 (921.. 974 (Ts. 576 (987.).) 679 (III.).K.). T.).). 783 (1055. T.) 86 (I.). ML. M. 164 (937.).. M). 556 (II. 425 (Kanunî. Defter 28 (904. T.

448 (Ts. As.) 305 (965. 246 (953.).T.) 960 (1277. 859 (1110.. Selim.(892.) Bozok Canik Bozöyük Bozulus Böğürlüce Bratar Budaközü 940 (1193. T. ML.. Selim. İktisat) 200 (947.E. E.).).) 79 (926.)..).K.). 691 (1008. ML. Dahiliye). 735 (1027. T. E.) 667 (III.).K.) 224 (950. T.).) 804 (1083.). ML. 592 (988. E. T. ML.). T.).). 934 (1179. 322 (967.). 410 (Kanunî.) 731 (I. As. 998 (932. Bursa 107 . 931 (1168.).).E. 218 (949. As.).) 86 (I.). 410 (953. ML. T. ML.. T. ML. 449 (953.). Saray. ML.).) 257 (957. ML. ML.) 247 (953. Saray) 1066 (Ts. 867 (1119.) 23 m.) 1028 (Ts.).). 590 (988.).). T.K. 384 (Kanunî. ML. T. ML. 13 (Fatih.K.).).. T.). Ahmed. 760 (1044. ML. 982 (Ts.). Murad. 934 (1179.). 611 (999. T.).).). 786 (1065. 166 (937.). T.) 295 (963. As. ML. As.) 406 (Kanunî.) 314 (966-967.) 314 (966-67.) 113 (928. ML. 54 (920-921. Dahiliye) 322 (967. As. T. İktisat).). ML. ML.).. T. 760 (1044. E.K. ML. T).) 228 (950. ML.).K.E.K. 843 (1105. ?).. 1044 (Ts. ML.. 302 (964. E.) 617 (993. T.) Budin Bulgarlı Burdur 254 (954. 334 (969.E. As.) 524 (980. 53 (921-939.) 6 (Ts. 315 (966.) Cebele Cebel-i Âlâ (Halep) Cebel-i Hınzır Cebel-i Seman (Halep) Cemale Cemmase Cemşid Cevazir Cezâyir Eyaleti Cezire Cezire-i Koyun Cica Cincife (Erzincan) Cisr-i Ergene Cisr-i Mustafa Paşa Civanrud Cubas Culap Cum Cünin Çağa 512 (979.). T. ML. E.).K.).E. T.) 391(Kanunî. 1064 (Ts. 453 (Kanunî. ML. ML.).K. As.).E. 843 (1105. ML. 305 (965. 345 (970. Saray). 388 (Kanunî.). ML.) Yer Bursa Bursa Caber Candar (Kastamonu) Defter 940 ( 1193. 343 (970. T. T.) 378 (Kanunî. 852 (1107-1186. ML. ML. 329 (968. ML. ?) 559 (II. T. 389 (Kanunî.). ML. 852 (1107-1186. Saray. ML. E. 1033 (Ts. Saray) 915 (1145. 262 (955. ML.T. 786 (1065?. As. ML.E. ML.) 915 (1145. T.Yer Defter 155 (936.K.

ML.) 653 (III. ML.) Çetroz 433 (Kanunî.). 786 (1065.).) 185 (943. 1019 (Ts.) 456 (Kanunî. Ahmed.Yer Çaldıran Çamurlu Çan Defter 911 (III.). Karabağ) Darende Davudpaşa Debreçin Değirmencik 817 (1097. As. 213 (948.).K. ). 998 (932. T.) 134 (932. E. . E. E. ML. TK. T. ML) 847 (1105.).).Sınurnâme K. T. E.) 59 (922. Murad.) 455 (Kanunî. 286 (960.) 444 (Kanunî. ML. T. ML. ML.).. T. Selim. E. 998 (932. T. 191 (944.E.E. 462 (975.) 156 (937. T. 403 (Kanunî. E.). Murad. As.E. Murad. 651 (III. AS) 365 (974. ML. 760 (1044. T.) 582 (987.). T.) 36 (ML. 982 (Ts..) 372 (Kanunî.K.).E.K. As. As) 334 (969.) Çepne Çernovi Çeska Çeşme 317 (967. 7 (883. T.E.) I/Im (855-857. 210 (947.) 170 (938.). 370 (1051.E. T.). T.K.). Çanad Çapakcur Çatalca Çayhisar Çaynitçe Çelebipazarı Çorlu Çemişgezek Çorum 843 (1105. T. ML. 206(947. T. ML. ML.As.As. As. As. ML. E.As. ML. ML. 625 (994. As. As.).K.T. 786 (1065. Saray) 382 (Kanunî.) 764 (1045.) 670 (III.E.) 1043 (Ts.) 800 (1080. As. ML.E.) Çorş Yer Çirmen (Çermen) Çirmük Çokunya Defter 643 (1003. Mehmed. 225 (950. 818 (1098. ML. ?) 699 (III..) 334 (969. T. ML. T..E.).) 617 (993.).E.) 852 (1107-1186.). Çöke Çubuk Çubukâbâd Daday Dağbeyi Dağıstan (Gence.) 70 (925. Ahmed. As.) 804 (1083. E.).) 139 (934. T. 148 (935. 934 (1179.) 842 (1105.E. 986 (Ts. 580 (987.) 911 (III. Dahiliye) 64 (924.) 394 (Kanunî. T. 299 (963.).).). 385 (Kanunî.E. 70 (925.) 50 (921. 541 (II. ML. Ferman ve Hududnâme K. Delvine Çirmen (Çermen) Demirhisar Derbisak 108 .).). 537 (983. ?). 64 (924. ML.). As.).). Tapu) 802 (1082. E. ML.K. ML. ML.K.E. 521 (980.).K.). 956 (1238.).). 764 (1045. 518 (980.).) 3 (869.) 634 (1000. As. ML. 172 (938. ML.). ML. 608 (991. As.) 224 (950.E. Fatih). ML.). Çıldır Çimenili Çine Çingâne Çirmen 128 (932. 273 (958.E.). ML. E.). As. T.).).K.).

) 23m. E.) 668 (III. 200 (947.) 643 (1003. ML. As. 915 (1145. T. Mehmed.)..) Dimitrofça Direger Direnofça (Direnof) 437 (Kanunî. ML.). 934 (1179. E. 313 (966.) 1043 (Ts.) 36 (?. Hududnâme). Dahiliye). E. Murad. E..). T. E. 719 (1022. ML.) 109 .E.K...).). ML. T. Edirne 370 (Kanunî. 306 (965. As.E.) 699 (III.). ML. T. E.).) (Kars) 702 (III. 143 (934. ML.).). ML. 786 (1065. ML. ML. 597 (989.E. 262 (955.(892. 959 (1273. 455 (Kanunî.) 77 (925.) 661 (III.). E.) 130 (932. Selim.) 529 (981.). 764 (1045.. T.K. As. E. 220 (949..E. 256 (954.K.).E. Diyarbekir Dobrican Dolca Doliçe Dömeke Dimetoka Draman 403 (Kanunî.). ML. ML. T.E.E. T.).K. T. T. Saray). Murad. T. t. Mehmed. 786 (1065.).) 1048 (Ts. ML.). E.).). 786 (1065. T.) 254 (954.). T.).). 528 (981.). ML. 7 (883.) 3 (869. T. T.E. 222 (950.E. 998 (932. MLE.).K. ML. 852 (1107-1186. T. T.K. Duragan Dündarlu Düşkaya Ebri Ebruman Edincik Divriği 408 (Kanunî. As. ML.). 341 (970.). 310 965. 932 (1174. 498 (978.).K..). ML. 499 (978.E.K. 690 (1008. 252 (954. T. 456 (Kanunî.K. ML. 73 (921-925.) 723 (1022.) 367 (Kanunî.) 1056 (Ts. ML.(Ts. E. 138 (934.).).). ML.) 912 (III. Diyarbekir 358 (973.K. ML. 1019 (Ts.).) 133 (932. ML. Maliye). 359 (973.). T.Yer Develi Devrekâni Deyrikaraman Dezmar Dızak Defter 46 (II.). 939 (1191.) 1066 (Ts.) 64 (924. K. E. 932 (1174.). 992 (Ts.).E. As.) 453 (Kanunî. T.E.).). 456 (Kanunî. ML.E.. 311 (965.E. 210 (947. Bayezid.. Drama-Zihne (Selanik) Dubnitsa Dukakin 70 (925.E.). 1036 (Ts. ?). 965.) 95 (Ts. ML.E. 705 (1017. Saray).).). MLE. T. Fatih).) 327 (968. ML. T.). ML.). 494 (978. 924 (1157. 163 (937. ML.E. 561 (II.).As. Adliye).). E. 220 (949. As. Ahmed. Saray). ML.) 843 (1105.) 20 (890. ML. T. E. ML.). T.) Yer Defter 937 (1191. 156 (937.

.E.).Seli 185 (943. 758 (1042-1043. ML. Dahiliye).) 32 (II. 915 (1145.).). Adliye).).. 933 (1177. 615 (992. 643 (1003. As. 402 (Kanunî.). T.) 63 (924. T. 760 (1044.). ML.. ML.). 636 (1000.K. T. T. T.K. T. As. 786 (1065. 197 (946. ML.). 1001(Ts.). T.) 20 (890.). Saray. T. ML. E. 449 (Kanunî.).). T. 936 (1191. ML. Ahmed.) 388 (Kanunî..) 704 (1016. ML.) 902 (1140.). 930 (1165.) 1066 (Ts.Yer Defter 729 (I.) 25 (895.). 799 (1080-1082. T. T. ML. 967 (Ts.). Hariciye). Estergon Ermenek Erzincan Evreşe 110 . m. Tapu).). 857 (1110.).). 154 (936. 1065 (Ts. İktisat) 597 (989.K. E. 426 (Kanunî.).K.E. T.). ML. ML.E.) 64 (924.) 931 (1168. 875 (1127.).).) 434 (Kanunî.). 953 (1224-1229. Selim. ML.)...) 152 (935.E. Saray).).E. Ergene 172 (938.). ML. T.E.). 86 (I.E. Eskiil Eskişehir Eskizağra Ergani 764 (1045. As. 935).) 802(1082. Bayezid. ML.). (ML.) 124 (931.. 1044 (Ts. As. 966 (Ts. T. As. 313 (966.). T. T.. E.). 190 (944. T. 387 (Kanunî.). As) 1 (888. ML.). As. Ev.K... Mehmed.). 1032 (Ts. ML) 60 (922. Saray). ML. 1070 (Ts. As..).). K. 138 (934.). Saray).). ML.K. E. E. 205 (947. 1047 (Ts. T. 992 (Ts. E. Bayezid. T. Erzurumâbâd Eski Menderes Eskihisar Erzurum 690 (1008. Mehmed. 468 (976.). T.K. 199 (937-947. 998 (932. E.) 69 (925.) Elbistan Emlâk En-nahşa Erciyes Erdalan Erdebil Ereğli 210 (947. E.) 334 (969. ML. T.).K.).) 693 (1009. 455 (Kanunî.).). ML.) 367(Kanunî..K. ML.E. Edirne Eflak Eğri Eğrigöz Elbasan 16 (II. ML. ML.) 702 (III. E.). 818 (1098.). ML. E. ML. T. ML.). 817 (1097.).) 154 (936. 31 (II. ML. Saray).E.). 199 (937-947. ML. 216 (949.K.E.) 183 (943-944. 410 (Kanunî. 874 (1126.T. ML. 1037 (Ts. Adliye).E. 932(1174. 921 (1152-1153. 979 (Ts.). T. 540 (II. ML. Vakıf) Yer Erzincan Defter 168 (937.. 940 (1193. 1061 (Ts.E.).

Ev. ML. T. T..). Saray). S.). 408 (Kanunî. 231m (958-981.) 627 (996. ML.) 930 (1165. ?) 59 (922.).E. ML.E. 343 (970.).).K. T. E.E.E.) Filek 782 (1054. T.). Bahriye). 224 (950. E. ML. 67 (924.K. T.)..E.) 20 (890.E. ML.).).. 220 (949.). 699 (III. E.. 210 (947. E. Mehmed.). Masârıfât) 487 (977. 702 (III.) 86 (I.E.).) 410 (Kanunî. T.) 699 (III. 722 (1022. 733 (I. ML. E. ML. Hududnâme).).). 222 (950.E. 123 (930.).. T.) 335 (969.) Yer Defter 131 (932. 893 (1237. Bahriye. 240 (952.). 460 (975.).K.). T. K.. ML.Yer Eyinvar Eyüb İli Eyüb Sultan (Has) Ezinepazarı Feke Fener Feslek Fiğli 972 (Ts. 915 (1145. 903 (1140. T.).E. 766 (1046.E.E. T. ML. T.(886. ML. T. ML. ML.). 992 (Ts. ML. T. ML.). E.) 731 (I.).) 381 (Kanunî.).K. 312 (965. T.). 1043 (Ts. Gebze Geçmelik Geçvan (Kars) Gazze 630 (999.K. 522 (980. 913 (1145.E.) I/Im. ML.) 138 (934. Gelibolu Florina (Manastır) 235 (951. ML.) 434 (Kanunî.). Saray) 174 (939.) 44 (Ts. ML. As. ML. 791 (1070.). 597 (989. 1058 (Ts. 602 (990. Saray) 16m. ML.). As.K. 111 .Ahmed. As.).). T.). ML. T.Ahmed. ML. 151 (935. 75 (925. Filibe 354 (973. 541 (II. ML.) 36 (?. ML. T.K.).ML.) 178 (943. 265 (955. 954 (1233.E. T. Selim..).E.) (Kars) 12 (879.). ML. Mehmed.E. As. 736 (1028. ?) 116 (929.Murad. 914 (1146. E. 1015 (Ts.).). ML. ML. ML. 724 (1023.). ML.). 646 (III.).) 116 (929. E. (855-857.).).Selim. 837 (1104. Gelinkirasa Kelmeriye (Selanik) Gelmişim 802 (1082. 725 (1024. T. T.). T.E.E. T. T.ML. ML. 993 (1177. ML.). Firecik 341 (970. 680 (1003.E. T) 26 (895.). 839 (1104. 818 (1098.).).) Defter 593 (988.) Foça Fotra Gence Gerede Galata Galos Gargajal Gerger 163 (937.) 71 (925. 304 (964.). ML.).). ML.) 490 (977.E. ML. T.E.E.).K. T. ML. ML.) 1032 (Ts.E. 950 (1022.K. Mehmed.

ML. Mehmed.E. ML.Mehmed.E. ML.).) 93 (926. T.).) 702 (III.) 604 (991. 825 (IV. T. 527 (981. ML.) 426 (Kanunî.).). ML.) 70 (925.). Yer Gümüş Gümüş Madeni Gümüşhâne Güney Güney Penbik Günyüzü Defter 161 (937. 279 (959. 1067 (Ts.E.K. ML. 786 (1065. ML. T. T.) 116 (929.) 90 (I.). 597 (989.) 802 (1082.. 391 (Kanunî. 227 (950.E. T. 524 (980.E.K.). 422 (Kanunî.) (Lori) 44 (Ts. 580 (987.K.K. 148 (935.). T. T. Ahmed.).) 70 (925.) 900 (1140. E. T. ML. ML.) 796 (1076. ML. T.) 769 (III.).).). T. ML.).T. ML. Ferman ve Hududnâme ML. 1035 (Ts. E.) 617 (993.).)..).) 699 (III.) 87 (Kanunî. ML. Adliye). T.).E. 143 (934. ML. 801 (1081. 313 (966. ML.. 610 (992. 387 529 (981.K.ML. ML.) 221 (950. 280 (959.) 699 (III.) Girid 820 (IV. ML.E.) 254 (954.).K.) 544 (II. E. 397 (Kanunî. 341 (970.K.). 493 (978. T.) 802 (1082.).E. 953 (1224-1229. Hududnâme).K. T. 146 (934.Yer Gernovi Gersin Gevaş Geyve Grebene Defter 911 (III. Mehmed. ML. 564 (Ts.) 365 (974. ML. ML. T. ML.) 769 (III.K. ML. Murad.K.K.) 499 (978.E. 545 (II. T.) 515 (979.).Mehmed.) 52.). Selim. T. ML.) 802 (1082.ML. (892. Mehmed.) 416 (Kanunî.As.E.K. ML. Gümülcine 112 .K. 604 (991.E.) 192 (945. T.).E. T. ML.E. Bayezid. 125 (931. ML.E.K.Mehmed.E. ML.).) 456 (Kanunî.E.). T. 690 (1008. 288. As. As.E. T. Hariciye) 350 (972. ML.). 932 (1174. T. 834 (1103. ML.).).K. ML. T. E.).E.K. T.K.. Saray) Gürcistan Güvercinlik Güzelhisar Hacılu Haçin Hakeri (Gence) Halep 454 (Kanunî. T.). 789 (1069. 980 (IV. 271 (957. ML.) 23 m. ML.) 525 (981. 433 (Kanunî. 530 (981.) 402 (Kanunî. ML.).Sunurnâme K. ML.).).ML. Selim. Selim. T. ML.). T. T.).). ML. ML.) 799 (1080-1082. E. T.) 31 (II.) 402 (Kanunî.. ML. 973 (Ts.Murad.) 639 (1001.E.) Girne Göksu Göksun Göl Göl Göle Gölegiren Gönen Gördos Görele Göri Görice Gözene Grad Gur Gülek Gülnar Gümerkan Gümrük 779 (1052. E.

). E. 712 (1022. T. 1052 (Ts. 956 (1238. 520 (980.) 902 (1140.). T.) 137 (933. T.).E.). E. ML. Hamid Hatman 113 .) 785 (1060.). ML.). Selim.). 609 (991. 564 (Ts.) 907 (III. 418 (Kanunî. T.E).). Hamidili Hani Hanya Halilürrahman Hapsamane Harameyn Halomiç 509 (979. 410 (Kanunî. 344 (970.Selim. ML. T.). Askeriye). T. 340 (970.) 786 (1065...As).E. ?) 859 (1110.). 233 (951.).. T. 822(III.K. 791 (1070. ML. Yer Hamid Defter 851 (1106. As.).). ML.) 998 (932. 994 (Ts. 176 (939.). 782 (1054. Mehmed. T. 388 (Kanunî.) 390 (Kanunî. T.).) 172 (938. Selim. 121 (929.. 994 (Kanunî. 519 (980. ML.Ahmed. 1016 (Ts. ML. ML. ML. E.E. Murad.K.ML. Masârıfât) 210 (947. 452 (Kanunî.ML). ?). T. Halhana (Erdebil) 903. Murad.As) 416 (Kanunî. 602 (990. 764 (1045. 286 (960.E).) 295 (963.). ML.E.). 1068 (Ts ?).).) 972 (Ts. ML.).)..). ML. 662 (III.).) 1066 (Ts.E.) 30 (906. 998 (932.). 541 (II.). E. T. Mehmed. 550 (II. T. 438 (Kanunî. ML. ML.).ML..K. ML.).).) 823 (IV. 346 (970. ML. 705 (1017. T. ML. 991 (Ts.).Yer 963 (1291).ML.). 107 (927.). ML. ML.). T.K. As). 626 (995.).). ML. 541 (II.) 289 (961. ML. ML.K. E. T. ?) 244 (952.K.) 255 (954. Selim. 841 (1105. Mehmed.).. As. ML. T. T. 675 (III. 980 (II. 159 (937. ML?).K. T. ML. As. ML.). Halep Defter 998 (932. 643 (1003. ML. ML. ML. (958-981. ML.K. ML. 910 (III. T. ML.ML. 137/1 (933. ?) 597 (989. ML. 1040 (Ts.K.).K.).). ML. T.). Ahmed. 336 (970.) 64 (924.). E.) 913 (1145. ML.).E. 349 (971. 562 (II. ?).) 231 m. ?) Halonik Harput Harran Hasanâbâd Hasandağı Hama Hasköy Hasköy Haslar (Eyûb Sultan) Hass-ı Mahmud Paşa Hamamlu Hamedan 604 (991. 335 (969.) 318 (967.) 118 (929. T. 824 (IV. 449 (Kanunî.). E.) 134 (932. E. 391 (Kanunî. Mehmed.). E). As. E). T..K. T.

). T.ML.). 209 (947. 391 (Kanunî. E.E.) 529 (981.).E.) 5 (882. T. T.).E.).) 888 (1131.K. 899 (1140. T. ML). 198 (946. 956 (1238. ML.). T. ML.). T. ML. ML. ML.) 185 (943. 1031 (Ts. T.) 995 (Ts..).. T. T.) 261 (955.) 233 (951. 370. T. T.).E.). Ahmed. Selim. T.). 417 (Kanunî.). T.) Hısn-ı Mansur (Adıyaman) Hısn-ı Keyf Hayrabolu 181 (943. Hızırbeyli Hoca Hoçvan Honaz Horpişte Hoşalay 86 (I.) Hazale Hazergrad Helb Hemşin Herse 702 (III.). E.).).). (925. 430 (Kanunî. 210 (947. T. Ahmed. ML. 617(993.K.Yer Defter 981 (Ts.). T.) 382 (Kanunî.). ML. E. T.K. 654 (III. As. ML. 419 (947. 156 (937. ML.E. Hoy Humus 340 (970.). 123 (930.).). ML. ML.). T.)..).. 987 (Ts. T. Selim. 433 (Kanunî. Hotin Hersek 150 (935. ?). ML. 68m..).).) 495 (978.) 456 (Kanunî. 1076 (Ts.) 623 (994.) 856 (1108. ML.).) 831 (1100-1106.K.). 281 (959.)..K. 764 (1045.).Kanunî. 986 (Ts.K. ML.K. T.). ML.E.) 274 (958. 927 (1158. ML.).E.. 1003 (Ts. 491 (977.) 911 (III. 286 (960.. T. 1028 (Ts. ML.).). ML.). Havran Haymane-i Padişahî 117 (929.K. T.. 207 (947. ML. ML. ML.) 1032 (Ts.). T.) 215 (949.). 874 (1126. 76 (925.E. 303 (964.As.. 387 (Kanunî. 956 (1238.. ML.) 71 (925. T.) 96 (926. 268 (957. Murad. ML.) 424 (Kanunî. 541 (II. T.Selim.) (Kars) 1051 (Ts. ML. ?). 930 (1165.).) 455 (Kanunî. ML. 174 (939.E. T. T. E. E.). ML. 1063 (Ts. ML. 766 (1046. E.). 991 (Ts. 935 (1190.) 169 (932-938.). ML. E. ML. 114 . ML. 91 (926. T.). ML..) 802 (1082.).) 1002 (?.). T. ML.).). E.. T.) Hatun İli 541(II. ML. ML. T.) 294 (963. ML. 1044 (Ts. ML. Maliye). ML.). ML. Hatman Hersek 1027 (Ts.. 1043 (Ts. 1034 (Ts. T.E.).. 78 (925.). ML. Yer Defter 861 (1113.E.) Heştrud Hılle Hınıs Hınzıri Hırsova Hatunsaray Havar 902 (1140.) 208 (947.

As.) 1079 (Ts. 392 (931).). 272 (962. 954 (1233. 896 (1139. Murad. (935) ML.). ML. 43 (II. Bahriye). ML.). 940 (1193. As. T.).).).).). As. 434 (Kanunî. ML. Murad. E. ML. Saray İktisat) 455 (Kanunî. T. 83 (I. ML.E. ML. 774 (1051.E..). 765 (1046.). T.). 968 (C. ML. 636 (1000. T.). As.. ML. As. T.).983.K. ML.E.As.. T.) İnönü İnsuyu İpek İçel İpsala İran (?) İsfirlek İshaklu İhtiman İlâna iliçi İlok 224 (950.) 1 (Kanunî.) 105 (927.). T. ML.). As. 797 (1079. ML. 702 (III. T. T.) 735 (1027.) 912 (III. 387 (Kanunî. ML.K. T. ML.. E. 683 (1004.. As. 246 (953.).E.) 984 (Ts. 118 (929. ML. ML. 166 (929.. T. ML. ML. As.K. Saray). As. E.. 188 (944. Ahmed. 247 (953. ML. 1021 (992. Selim. 810 (1090.) 13 (Fatih. 840 (1105.) 1060 (Ts. 1026 (Ts.).). ML.) İnik İnegöl İnebolu 23 m.E. 939 (1191.). 334 (969. T.).Bahriye K. 702 (III.) 198 (946. Bayezid. Ahmed. 531 (946.).. 768 (1049. As. E. 696 (1012. ML. ML. 557 (II.).). 893 (1237.).) 161(937. E.E.) 437 (Kanunî. 1059 (Ts.).Murad.). 354 (973. 453 (Kanunî.). Mehmed.K.K.) 17 (890.).K.) Hüdavendigâr 319 (967.). T.). (892. E.) 670 (III. 111(928. ML.) 769 (III. 182 (928.K.Yer Humus Hurremâbâd Defter 502 (978.). Saray).). 971 (Ts.) 23 (892.).).) 455 (Kanunî. 664 (III. ML. T.Bayezid.).) 138 (934. Mehmed. ML. 41 (II.) 814 (845.).) İskefser 115 .. ML.).Selim. 910 (III. E.).).) İnebahtı 731 (I. 786 (1065.E. 915 (1145.E. 1059 (Ts. (873. 886 (1130-1131.E.). T. ML.) 152 (935. ML.). T. 562 Hüseyinâbâd İbrahimpaşa 1066 (Ts. 487 (977. ML.E.). 931 (1168. 1061 (Ts. Saray).).. ML.E. ML. As. T.). ML. T.E. T.Ahmed. 31 (906.). 1051 (Ts.) 3/1m.). E.).).E. T.). 445 (Ts. T.). T.). 113 (928. 515 (979. T. 998 (932.E.). Yer İmroz Defter 75 (925. As. ML.

As. E. As.(902.).). 728 (I. 166 (929. Dahiliye). T.).) İskenderun 110 (928. 246 (953. ML. 786 (1065. ML.) 116 (929. ML.).As. T..) Kalonya Kaloyan Kamaniçe 261 (955. 859 (1110.) 130 (932.). 743 (1033 ML. E. T. ML). Selim.). T.K.). T. ML. ML.E.).As).) 199 (937-947.E..) 211 (948. T. ML. Hududnâme.) 148 (935. Defter 161 (937.). T.) 109 (928.).). Bayezid.K.E. T. 224 (950. ML. ML.).Yer İskenderiye (İşkodra) Defter 26 m. T.).) 71 (925. 839 (1104.As. 523 (980. T. 259 (955.). 733 (I. 240 (952.).E. ML.).E. 523 (980. 537 (983. 565 (II.). ML.K) 497 (978. 341 (970. 842 (1105. 1069 (Ts. T.E. 376 (Kanunî.E. ML.As. T. 217 (949. Murad.). T.).) İzvornik İspir İstanbul İstanköy İstolni Belgrad İşgradin 640 (1001.). Fatih) 805 (1084.E.K. T. 354 (973.).) 97 (926. ML.E. ML. 141 (934. (886.) 196 (946.) Kalkandelen 149 (935. ML.) 70 (925. ML. Ahmed. T. T.. As.) 17 (890. 657 (III.).).).) 589 (988.) Kabakoz Kağızman (Kuzey ve Güney) 41 (II. 874 (1126.K. As.) 24 (894. İşkodra Kâhta (Gâhta) Kakun Kalamata Kalecik Kalikviran İştib İvraca İvranya İzdin 416 (Kanunî. 630 (999.). T. T. Ahmed.).).).As. T. T.). 232 (951.).). T. Murad.E.). 879 (1128. E. ML. Murad. Hududnâme). 450 (Kanunî. 05 (Ts. ML. ML.. ML. ML.). 171 (938. T.). 1029 (Ts.).).E.). T.). 175 (939. 655 (III. E. K.( 950.) 74 (925.). ML.) 210 (947. T. 74 (925.). T.). ML. 123 (930. ML. T.K.). ML. 837 (1104. 670 (III.E. 7 (883. ML. 210 m. As. 367 (Kanunî.).) 3 (869. 426 (Kanunî.E. ML.Selim. ML. Yer İzmirlik İznebol (Znepolje) İznik (İznikmid) 21 (892.).) 560 (II.K. 975 (Ts. E. ML. 156 (937.) 192 (945.) 627 (996. ML. T. 251(953. 26 m (902. 395 (Kanunî.) 4 (881. 163 (937.) 260 (955. E. T. As. 500 (978. E. ML. Hariciye). T. 231 m. ML. Hariciye) İzmir 116 . ML.). 16 m.).).E. ML. 1029 (Ts. ML.As. T..E. T.).. T.). 889 (1131.

972 (Ts. Selim.Selim.E. 1085 Karamürsel Karapınar 630 (999. T. 255 (954. 399 (Kanunî (931).K. 818 (1098. 797 (1079.).).T.).). 40 (Ts.E.) 133 (932. 455 (Kanunî. Bayezid.) 63 (924.). 937 (1191. ML. ML. ML. Dahiliye).K. ML. 371 (930. ML.). ML. T.).).K. 387 (Kanunî (935).). ML.). ML.).E. 858 (1110.) 70 (925. ML. 37 (898.).).) 785 (1060. 482 (977.E. 733 (I.K. ML. 272 (962.). As. E.E.).E.).).). T. ML. ML.. ML. 599 (989. T. As. 798 (1080. 450 (Kanunî.). ML. E. ML.K. ML. ML. Karahisar 85 (I.).Mehmed. As.. ML.) 117 . 162 (930-937. ML. Bahriye). 118 (929.) Karahalil 802 (1082.) 630 (999.) 46 (II.).K.Murad. ML.) 352 (972. Karaferye 433 (Kanunî.) 85 (I.). 825 (IV. Selim. 339 (970.). T. T. ML. 6 (II. 58 (922.).) 6 (Ts.) 986 (Ts.). Selim.K. 508 (979. T. 980 (IV. ML. T.) Karaisalu Karaköy Karacakoyunlu 414 (Kanunî.K. Karaman 392 (Kanunî).). Bayezid. T. As. T. ML. 697 (1012.).K. E.) 636 (1000. T.Yer Kân Kanad Kandıra Defter 219 (949.).E. T. ML.).).).). As.E. 424 (Kanunî.E.E. ML.K. 930 (1165.). (987. 874 (1126. T. ?). ML.E. T. 188 (944.E.Mehmed. Karahisar-ı Sâhib 320 (961. ML. T.). ML. T.). 801 (1081. T.).).Ahmed. 339 (970. ML. Yer Karahisar-ı Sâhib Defter 851 (1106.K. E. 968 (C. T. 562 (II. T. ML. 32 (906.).). ML. Adliye).). T.) Karacaşehir 515 (979.).). ML. As. As).983. ML.E.) 254 (954. 499 (978. ML.).). 636.) 438 (Kanunî. ML.T.) 147 (935. 723 (1022. T. ML. 478 (977. 574 (987..E. ML. ML. 63(924.).E). 940 (1193 Saray. 893 (1237.. İktisat) 106 (927.E.).) Karahisar-ı Şarkî Kapulubük Karacadağ 667 (III.).K. 116 (929.K.). 994 (Kanunî. 690 (1008.) Kandiye 799 (1080-1082. T. 237 (952. 415 (Kanunî (948). 841 (1105.).). T. 574m. ML.)..).) 615 (992. T. 1002 (?.E. 557 (II. 183 (943-944. ML.). ML.E. Karadağ Karadonlu 122 (929.K. T.). 455 (Ts.

K. 446 (Kanunî.).). 601 (990. As. T. ML.E. T.E. T. 249 (953.). K. ML. Selim. 327 (968. As. T. 188 (944. ML. 758 (1042-1043. Bahriye). 605 (991. 118 (929.).). 994 (Kanunî. T.. ML. 920 (1150.K. 449 (Kanunî.T.).E. E.). 560 (II.).) Kastelbahri Kavala Kavurgalı Kayağlıili Kayalar Kayıili 894 (1138.). ML. ML.) 23 m.). 851 (1106.). T. As.) 390 (Kanunî. T.) 75 (925. 921 (1152-1153. As..). 370 (Kanunî. 710 (1019. T.).). 968 (C. 371 (930. T. T. As. Kars Kayseri Kars-ı Zülkadriye Kebsud Keçkemek Kartine (Mora) Kefe Kasaba Kasrıkal Kastamonu Kelkit Kemah 118 .).). ML.). 839 (1104. As. 392 (Kanunî).E. As. ML. 841 (1105. T.). 678 (993. 199 (937-947. 954 (1233.) 314 (966-67. T.).).).). 893 (1237.).) 247 (953. T. E.). 277 (959. Saray) 126 (931. T.K. 1085 44 (Ts.E.K. T.) 33 (906.Bahriye. 456 (Kanunî. ML. 461 (975. T. 95 (Ts.K.K. ML. As. ML. T. 837 (1104.. ML. T.).). Selim.) Kastamonu Karesi 683 (1004.).) 326 (968. Yer Defter 375 (Kanunî.).E. 893 (1237.).). Karinâbâd Karinova Karlı Karlıili 915 (1145. 89 (I.). ML. 402 (Kanunî.As.) 984 (Ts.). T.). 529 (981. 509 (979.) 438 (Kanunî.).). 1024 (999. Fatih) 178 (943.). 813 (1093. T.T. 714 (1022.) 72 (925-936. (892. 786 (1065. ML.). T. T.) 154 (936. T.).). 786 (1065. 786 (1065. ML. T.) 214 (949.).).Yer Karasu Karataş Karayazı Defter 7 (883 II. ML. 807 (1088. T.).E. T. ML. 818 (1098. 387. T. Ahmed.). 938 (1191. T.).). T. As. 976 (951.). T.) 334 (969. Bahriye). T.) 140 (934.E.E. T.K. As. ?).). 627 (996. 599 (989. ML.E. ML.).E. ML.).) 841 (1105.). ML.. 966 60 (922. T.983. ML. ML. 591 (988. T. As.) 257 (954. 38 (888. 153 (936. ML.E.) 527 (981.). E.) 7 (883.) 6 (Ts. As. 937 (1191.) 731 (I. As. T.K.).). 949 (1221. ML.). Mehmed) 31 (906. E. 697 (1012.

) 73 (921-925.). T. ML. 1064 (Ts. 138 (934.E.E. ML. 991 (Ts. T.).).) 97 (926. ML. ML.). 254 (954. 708 (1017.K.).).). ML..E. 100 (927. Saray).). T.).).) Kırkkilise 214 (949. T. ML. As. ML. 774 (1051. 1033 (Ts.) 7 (883 II.). Maliye). E. ML. ML.). E. ML. ML.) 70 (925..). Bahriye). ML.). T. Keşan 702 (III. E.). T.Ahmed.) 902 (1140. Kızılağaç Kızılca (Tuzla) Kızılhisar Kızılöz Kızkulesi Kızuçan Keşişlik Keyvenan Kıbrıs 119 . 438 (Kanunî. 847 (1105. (929'dan evvel) K.E. 168 (937. Kırşehir 728 (I. Hariciye).E. 286 (960.). (958-981. Kınık Kengiri (Çankırı) 291 (962. 375 (Kanunî. 937 (1191.).) 622 (994. 875 (1127.). ?) 705 (1017. 433 (Kanunî. 70 (925.) 185 (943. ML.) Kırka 453 (Kanunî. 19 (890.) 874 (1126.K. As. As.) 696 (1012. 424 (Kanunî. 95 (Ts. Hariciye) 433 (Kanunî.) 1028 (Ts. 786 (1065.). 370 (Kanunî. 16 m.). ML.). 1006 (Ts.T. E.).).).Ahmed. E. 932 (1174. ML. E. T. 599 (989. 958 (1241.) 20 (890.E. T. (886.. 450 (Kanunî.).E..). T.) 231m.) 6 (Ts. As. ML.K.).K.E. 861 (1113. T.K.Yer Kemah Kendvan Keneşt Defter 154 (936. T. T. T. 305 (965.) 529 (981.). T.) 109 (928. K.) 196 (946. Ahmed.) 4(881. 893 (1237.) 912 (III. ML.) 15.). T. 629 (997. T. ML. ML. As. Kıraçova Kırçova 217 (949. ML. ML. 149 (935.E. ML. ML.) 732 (I.T. Masârıfât).). 148 (935. 786 (1065. Selim.E. Mehmed). 956 (1238.K. 815 (1097-1099. E.).E. T. ML. Yer Kıbrıs Defter 832 (1102. ML.). ML.) Kepsud Kerkük Kermud Kermüçek (Germüçük) Kerş Kestane Kestel Kesterye 424 (Kanunî. 831 (1100-1106. ML. T. 779 (1052..).) 912 (III. 806 (1087.). T. ML.) 352 (972. ML.). ML.).). 110 (928. Ahmed. T. 851 (1106. T. ML.E. ML.).. 87 (Kanunî. T.) 407 (Ts.). 232 (951.).). T.E. 210 (947. Bahriye). 541 (II. Mehmed.). Kengiri (Çankırı) 841 (1105.). As. E.) 70 (925. T.).K. T.)... ML.) 902 (1140. ML.

Selim.) 75 (925 ML.K.) 40 (906.).). ML. T. E. 972 (Ts. 1033 (Ts. T. ML.).). As. 63 (924. 998 (932. ML. 770 (1049. 605 (991.). 874 (1126. ML.). K. As. ML. E.).).Ahmed. 533 (ML. T. ML. Bahriye) 954 (1233. 930 (1165. 844 (1105. 676 (III.).) 526 (981.. 797 (1079. ML.). T.).).). ML. T..). 731 (I. 387 (935.. Selim.E. T. ML. ?). 614 (992.Murad. ML.). 647 (III.Ahmed.) 79 (926. 509 (979. As.).Bahriye. Bayezid. Kite Klaverte (Mora) Konya 399 (Kanunî.K.As.). 392 (Kanunî. 391 (Kanunî. As.). T. T. ML. T. ML.). 425 (Kanunî.K.). 118 (929.) 26 (981. ML. T. T.. 728 (I.E.E. As. 285 (960. Murad.). 665 (III. T.E. 505 (978. ML. ML. 455 (924.) 453 (Kanunî. 732 (I.). 563 (Ts.E.).). ML. Korintos (Mora) Korintos 120 .K.).).).). T.) Yer Kocaeli Defter 760 (1044. ML.) 622 (994.).E. T.).). 928 ML. ML. 968 (983.As.). ?). E. E. T.E. ML.E.). As. Kocaeli 893 (1237. 353 (973. T.ML.). E.) 1031 (Ts. 436 (Kanunî. ML. ML.K. Selim. E. ML.Ahmed.). T. 546 (II. 659 (III. 415 (946.). ML. 599 (989. ML.) 390 (Kanunî.). T.).).).).) 46 (II.Yer Kiğı Kilef Kilidbahir Kiliğra Kilis (Ayntab) Kirmanşah Kirmasti Defter 64 (924. 733 (I. ML. ML.). Ahmed. ML. E.) 116 (929. 275 (958.) 878 (1127.).). E. 937 (1191. T. 861 (1113. ML. 449 (Kanunî.. T.). 994 (Kanunî.) 390 (Kanunî. 683 (1004. ML.).K. ML. As.Ahmed.K. ?). T.E.).E.. 553 (II.).).). E. E.E. 446 (Kanunî.).. 509 (979.Murad. 1020 (Ts. ML.). 284 (960. 963 (1291) 912 (III.) 214 (949. 714 (1022. T. 1064 (Ts. 818 (1098.) Klis (Bosna) Klopotnik Kocacık Yörükleri 1056 (Ts. Kopan Kocaeli 630 (999. ML.). 438 (Kanunî.).).) 378 (Kanunî.Murad. 556 (II.) 215 (949 T. T.) Koçanya Koçhisar Komanat Konar Koniye 267 (957. 1033 (Ts. T. T. T. 604 (991.). 786 (1065. T.).) 453 (Kanunî..) 222 (950. 119 (929. ML.).K.

Selim. T. 369 (989'dan önce E.). 515 (979.).). ML.).E.E. E. As. 529 (981.) 372 (Kanunî. 1015 (937. T. T.As.). ML.E. T. T. T.E. 602 (990. T. ML.). ML.). 560 (II. 237 (952. 217 (949. ML.E. 328 (968.) 16 M (886. As. ML.).). ML.). 41 (II.).E. ML. 269 (957. 950 (1222.K. 141 (934. T. T. T. ML. 522 (980. ML. Tapu) 712 (1022.K. T.) 247 (953. 478 (977.).). 510 (979.).) 450 (Kanunî. 49 (918. E.). E.).T.) 527 (981. ML..K.) 196 (946.).) 154 (936. ML.) 802 (1082. ML.) 636 (1000. T.).K. As. Selim.) 23m (892. 557 (II.). ML.K.). Bayezid. ML.E.K. ML. Kudüs Koyulhisar Kureyşözü Kurşunlu Kusun Kuştimur Kuzeyalabert Kuzeypenbik Küçük Ardahan Küpdere Küpeli Koyun Kozeli Koznik Kozyaka Koğans Kökas Köprü Köprülü 149 (935.Yer (Mora) Korita (Kalairita) Koron Kosun Kotur Kovacık Defter 944 (1212. 456 (Kanunî.As. ML. T.). T. Murad. 427 (924.).). ML.). ML. ML. 669 (III. ML. T.).) 121 . 447 (Kanunî.). ML. 428 (Kanunî. 404 (Ts.).) 37 (898.). ML.).) 4 (881. 562 (II. ML.) 3m (870.) Kütahya 247 (953. ML.ML. 523 (980. ML. T.E. Küre Kulb Yer Krilova Kucacık Defter 133 (932. T. T. 482 (977.). 410 (Kanunî.).). ML.) 23m. T. ?) 314 (966-67.Selim. ML. 232 (951.E. T.) 769 (III.) 764 (1045.). T. Bayezid.) 565 (II.K. As.).). ML. As.) 450 (Kanunî.). E.)..). Kral (Bosna) Kratorya Kratova 18 (890. E.) 21 (892.).). 854 (1107-1112. E. As. 16m (886. T. Selim.K. 242 (952. ?) 161 (937. ML. E. T.).).E. 103 (927.).E.ML.).Murad. Murad.). ML. (892. E. 629 (997. (Göle) 178 (943. 167 (937. ML.) 390 (Kanunî. 45 (II.) 267 (957.) 161 (937. 342 (970. As.) 64.) 69 (925. ML.E.K. 134 (932. 346 (970. 74 (925.). 152 (935.As. 438 (Kanunî. ML. 924 (1157. ?).E. ML. ML. T.).) 6 (Ts.) 499 (978. 511 (979. ML) 289 (956. T. Köstendil 267 (957. T. E.) 769 (III.) 199 (937-947.

). 497 (978.Yer Defter 589 (988.. 702 (III. T.Mehmed.). 437 (Kanunî. T.). 632 (999. ML. ML.). As.E.) Lefkoşe Leh Lemberd Leskofça Limanhisar Limasol 779 (1052. Murad. 858 (1110. ML. ML. 434 (Kanunî. ML. Selim. ML.) 1048 (Ts.).). ML. T.). ML.) 779 (1052. Murad. T. İktisat).). T.). 318 (967.E. Mehmed. ML. ML. 593 (988.. T.K. ML.). ML.) 779 (1052. Murad. ML.).) 25 (895. 550 (II.) 292 (962.) 196 (946. ML. 580 (987. 841 (1105.). Live Yer Lomniç Londar Lori Luristan Maarra Defter 247 (953.E.E. ML.). T.) 950 (1222.). ML. 981 (Ts.) 161 (937. 698 (IV. 612 (992..K. T. 723 (1022. T.K.K. ML. T.). T ). 505 (978.).E. T.K.) 391 (Kanunî.).). 658 (III.. T.K.E.).. 1057 (Ts. Murad. ML. 682 (1004.K. 188 (944.E. K.). ML.E.K. 355 (973. ML.E.).. ML.). Macaristan Limnos Lipova 578 (987.). T.) 122 .K. ML.) 506 (978) 1035 (Ts.).EK.) 316 (967.). T. ML. Selim. 1037 (Ts.K. T. ML. 893 (1237. 410 (Kanunî. 412 (Kanunî.)..) 702 (III. 903 (1140.). 400(Kanunî.).) 769 (III.).) 59 (922.). ML. 293 (962.) 879 (1128. Ferman ve Hududnâme K. ML. 457 (974 II. Hariciye. Bahriye).) 307 (965. 335 (969. As. Murad. ML..). 652 (III. ML. ML.). Ahmed. 551 (II. 679 (III. As. 859 (1110. 615 (992.) 119 (929. T.K. 786 (1065.K.) 805 (1084. 563 (Ts. T. 676 (III.) Litova Livâdiye Livâ-i Ekrad Livâna 292 (962.). Selim.) 912 (III. ML. Selim.). Murad. ML.E. 457 (974 II.).). T. ML.).). 1010 (Ts. ML..).. 994 (Kanunî.E. Sınırnâme) 178 (943.). Saray.. E. ML. 356 (973).).K. 1065 (Ts. 75 (925. ML.). T. T. Mehmed. ML.BahriyeK. ML. 1032 Ts.). ML.).) 356 (973). Selim. ML. ML.K. ML. T.). 940 (1193.) 313 (966.E.) Blasiça Madeni Magosa 133 (932. T.) 90 (I.K. 1030 (Ts. ML. ML.). ML.K.K.E. 334 (969.T.) Kütahya Lâb Laccun Ladik Lâhsa Lapseki Larende 392 (Kanunî). ML. 396 (Kanunî. 679 (III. As. T.). 455 (Kanunî. ML. T. 1041 (Ts. ML.).

).) 79 (926.).).).. ML..). T. T. T. 938 (1191. 142 (934.).E.) 4 (881.).) 604 (991. ML. Murad. T..). ML.).). ML. Bayezid.) Margılıç Mastura Mecengered (Mecinker) Mecidözü Medine Medine Vakfı Meduş Medveç Mekke Melegübü (Derinkuyu) Melendos Melgave Melvan Mendilcin Mendos Mengen Menküb Menlik 350 (972. ML. Bayezid.) 466 (976.E. 360 (973. E. ML. ML.) 930 (1165.). ML. ML. ML. Tapu) 156 (937.K) 895 (1139. 817 (1097.) 669 (III. T. ML) 42 (II. 337 (970. 702 (III.K.). T. ML.K.K. Mehmed.) 176 (939. Bayezid. 139 (934. ML.). T.ML. 323 (967.) 8 (883-888. ML.) 64 (924. E. T. 946 (1221. ML. T).). T. 984 (Ts. Malatya Mardin 617 (993. 878 (1127. T. ML. ML.).). 361 (973. T. ML. E.) 975 (Ts. ML. 988 (Ts.) 944 (1212. T.). ML.E.) 352 (972. E..E. 16m (886.E. 313 (966. ML. T. T.). 998 (932. ?). 61 (Bayezid.K.) 86 (I. 402 (Kanunî.) 42 (II.) 677 (III.K. E.) 39 (II. ML. Menteşe Maraş 123 . 149 (935. ML.E.). 722 (1022.K.E. T. ML.). ML. ML.).). T.). ML. ML.E.). E.Yer Mahmudlar Makû Malakas Defter 636 (1000.E. Maraş 938 (1191.) 124 (931. 338 (970.). ML. 331 (968. ML.). As.) 23m (892.). T. E. ML. ML.) 812 (1093. Bayezid.E..K.. T.) 874 (1126.) 1028 (Ts. 434 (Kanunî. 758 (1042-1043. ML. Malazgird Malkara Mamervan (Kars) Mana 874 (1126.).E. Murad.) 802 (1082. ?). 257 (954. T.).). E..).E. ML. T.T.E.). T.) 104 (927. T. ML. 324 (967.E..). 758 (1042-43. 998 (932.). 200 (947. 217 (949.) Manastır Manavaşya Manavgat Mancınık Manisa Manye 565 (II. ML). Tapu). As.K. 66 (924. Selim. ML.) 930 (1165. 993 (Ts.) 161 (937.). 764 (1045.E.) 12 (879. ML.) 69 (925. T. Mehmed.).K. E.) Yer Defter 419 (Kanunî. T.) 262 (955.).) 15 (II.K.) 214 (949.).Selim. 232 (951.As. T. 339 (970. 219 (949.). 1033 (Ts. 1058 (Ts. 166 (937.). E. T.E. 408 (Kanunî. E.K.). 997 (Ts. 47 (II. ML.). 163 (937. ML.

T. E. Selim. ML. 552 (II.) 902 (1140.). 731 (I.) 10 (II.).) 441 (Kanunî.) 390 (Kanunî. Ahmed.). Saray. 734 (1027. iktisat).). ML. 364 (974.. ML. T. ML. ML.) 1052 (Ts. E. 890 (1131.) 378 (Kanunî.. Menteşe 841 (1105.).K. 1033 (Ts. 133 (932. Murad.) Moran Mihranî Mikail 674 (III. ML. ?). 671 (III.) 257 (954. ML. ML.).).). 451 (Kanunî. ML.). T. 114 (929-938. ML. T. ML..). ML. 594 (988.E. 603 (991. ML.).E. Bayezid. 818 (1098.). 786 (1065.T.) 192 (945. 797 (1079. 446 (Kanunî. 390 (Kanunî. 883 (1128. As. ML. 764 (1045.). Dahiliye).) 1002 (?. T. 878 (1127. ML. ML.).K. 593 (988.).E. Selim.K.).). ML. 879 (1128. 731 (I.As. 882 (1128.).). Selim.). 607 (991. 1048 (Ts.). ML. 715 (1022.). 880 (1128.).As. 565 (II. ML. As. 881 (1128-1129. ML. ML..K. 579 (987. T. T. T. ML.). 1059 (Ts. 1057 T(s. 954 (1233.E. 851 (1106.K.). ML. T. 777 (1052. E.E. ML.K. Selim. As.) 642 (1002. ML.Yer Defter 573 (986. ML.). T. 677 (III. Mezistre Mısır 726 (1025. ML. ML.).) 6 (Ts.). Mora 712 (1022.).). 803 (1082.).). 80 (I. ML. T. ML. ML..). Murad.) 208 (947. 884 (1128.E. Yer Milan Milas Misyaf Defter 41 (II. ML.E. Mehmed. ML. Molova Mohaç Modava 443 (Kanunî.). T.) 261 (955. ML.?). ML.). 894 (1138.) 453 (Kanunî. T.).) 560 (II. ML.) Meraga Mercbeni-âmir Merzifon Merzuman Meşad Mevsud Meyane 909 (III. 876 (1127.K.E. ?). Selim. 1046 (Ts.). T. Selim.E.) Midilli Mihaliç (Mihaliççık) 940 (1193.As.).Ahmed. As. T.) 124 . E. ML.K. ML.). 844 (1105.As. As.) 90 (I. T.). ML. T. 264 (955. ML.). 565 (II. As.K.E.Ahmed). T.). ML. 509 (979. 560 (II. Mehmed. ?). 594 (988.).).).).) 261(955. ML.E.). 496 (978. ML. T.). Selim.). 797 (1079. As.). 367 (Kanunî.K.K. 598 (989. ML. T.). T. Selim..).As.) 557 (II.). 524 (980. Murad.) 9 (II. 796 (1076.K.) 605 (991. T.T. ML.

) 99 (926.E.). Musul 660 (III. ML. As. 370 (Kanunî.As.K.).). 998 (932.E. ML. 943 (1211.). 467 (976.).).).). 258 (955.) 800 (1080.). 730 (I. T. 925 (1156. ML. As. 1053 (Ts. 625 (994. ML. 387. Saray). As.) Nevrekob 70 (925.Yer Mostar Defter 987 (Ts. 296 (963-964. ML. 317 (967. T. 1047 (Ts.) 126 (931.E.). ML. E.E. ML.) Niğbolu Muş 452 (Kanunî. 950 (1222.As. Murad.K. 775 (1052. 1083 27 (903. T.) 390 (Kanunî.ML. T.) 771 (1052. 602 (990.).) 195 (946. T..E..). Nablus Nagikalva Nahcivan Nakşe 634 (1000. ML. 357 (973. ML.E.) 711 (1021. 151 (935. ML.E. 968 (C. As. T.E. ML..). ML. 295 (963.). Murad. Dahiliye). Mud Muradpaşa Mustafapaşa 31 (II.).) 392 (Kanunî).) 413.). 7 (883. T.) Niş Nogeriç Niksar 339 (970.) 192 (945. T. 937 (1191. ) 125 .E.E. ML.) 42 (906. E.). Murad. ML. ML. 718 (1022.).). Moton 560 (II.).).E. 509 (979. 620 (993. ML. 308 (965. Saray). As.). Yer Nemrun Nemrut Defter 1067 (Ts. 522 (980. 818 (1098.K.).).) 354 (973.) 3 (869.K. ML. T. 312 (965.)..Bayezid. 227 (950.) 777 (1052. 143 (934. ML.).) 670 (III.As.). T.As. ML. Bayezid. Niğde Naldöken Yörükleri 616 (993.E. E. T. ML. Dahiliye).As.). 712 (1022. ML. As.) 223 (950.Selim. 41 (II. ML. 416 (Kanunî. T.).E.).) 637 (1000.E.K. ML.). ?). ?) 437 (Kanunî. 188 (944.). T. Ahmed.As. ML.). T. ML. Murad. Dahiliye) 231 (950. E.. Fatih).). 350 (972.. As. ML.). T. T.).) Namarvan Narda Nehricedîd Nehrülcevaz Nemçe 1035 (Ts.) 382 (Kanunî. As. 664 (III. ML. ML. 586 (987. 905 (1140.). 1007 (922. ML.) 670 (III. 387(Kanunî(935). As. 439 (Ts.). As. Saray).) 15. 707 (1017. ML.). 685 (1005.). 118 (929. T.K. ML.K. As.). 371 (Kanunî.). 786 (1065. 403 (Kanunî.). ML. E. ML.E.E.ML. As. 983. ML.). E.) 221 (950. ML.ML. ML.

) 808 (1089.E. 167 (937. ML.).) 75(925. 433 (Kanunî. T.). 581 (987.).. 343 (970. As. 1054 (Ts. ML. ML. 77 (925. 70 (925.K.). ML. Novoberda Nusaybin Ofcabolu Yörükleri 991 (Ts.).).K.). ML.E.). ML. ML. T. 720 (1022. T.E. ML. 37 (898. ML.). 449 (Kanunî.) Pazarcık Pazarköyü Pazarsuyu Ordu (Bayramlu) Ortaköy Osad 915 (1145. ML.K. 507 (978.). T.) 200 (947.). T. ML. Murad. As. 316 (967.) 11 (II. As. ML.. 136 (933. ML.).K. Murad. 661 (III. ML.E. 875 (1127. ML. T.) 20 (II. ML. 977 (Ts. T.K.). 314 (966-967. ML. 557 (II.). ML. 211 (948..).. ML. Selim.E. 819 (1022.). ML. As. ML.. ?). 975 (Ts. ML. 217 (949.K. Murad. ML. 28 (904.E. As.).) 729 (I. Saray).. 370 (935.). T.) 224 (950. T. ML. 1027 (Ts. ML.K. 255 (954.).E. T.).) 878 (1127. 722 (1022. ML. 717 (1022. ML. 981 (Ts.). ML. 382 (Kanunî.) 1066 (Tz. ML.) 529 (981.K. 22 (892. As.).) 716 (1022. ML.K. 388 (Kanunî.) Paşa livası Olofça Oltu Opar 211 (948.).) 10 (Kanunî.K. 924 (1157. 986 Ts.E. 984 (Ts.) 981 (Ts.K. ML.) 81 (I. 998 (932.). 133 (932.E..).).E. 664 (III. Bahriye. T. ML. T.E. Dahiliye).E.). E.). ML. Ohri 664 (III.). 566 (II. T.) Novigrad 485 (977.).) 199 (937-947.) 126 .).ML.K.) 255 (954.). ML.). 925 (1156.).).).). E. ML. Yer Ostrova Ösek Özi Palu Pane Para Pasbanan Pasin (Pasinâbâd) Pasova Pastuh Defter 3 (869. E. T.). Murad.). E. 847 (1105.Selim. E. 648 (III.). 786 (1065.E. 984 (Ts.. K. ML.E.). 354 (973.E.). Selim. 644 (III.E. ML. ML.. 597 (989.) 25 (895. ML.K.). E.K.).K. Ahmed.).). T. Bayezid.).E. ML. ML. 354 (973.). Mehmed.).).E. ML. As. T.E.) 437 (Kanunî. 786 (1065..).. 492 (978. Murad.).K. ML. T.). ML. ML. 167 (937.E. 1000 (Ts.) 198 (946. T.) 802 (1082.) 70 (925..). T. 462 (975.) 144 (934. ML. 367 (Kanunî. ML.) 800 (1080.E. Saray) 630 (999. ML.Yer Nova Novesin Defter 995 (Ts. ML.

E. 727 (1044.). T.).E.). 956 (1238. E.) 9 (II. 1045 (Ts. Mehmed. Renbas Resava Resmo Ramle 602 (990. ML.). ML. 988 (Ts. ML. 243 (952. 215 (949.. ML. Prut Raab 149 (935. 127 . ML. ML.) 1043 (Ts. As.) 4 (881. ML. ML. ML.).) 16 (M.) 359 (973.E..K.). ML.K. 368 (Kanunî. T.). T. Mehmed.).) 133 (932.E.).) 1058 (Ts.) 617 (993. 16 m. 633 (999. ML.K. ML. As. 92 (927-937.).ML. ML. Murad.) 161 (937. ML.K. ML. ML. 167 (937.K.) 895 (1139.). 1029 (Ts. Selim.). 886.. 587 (987. 991 (Ts. (886. ML. T.). ML. ML. As. T.) 911 (III. ML. Murad.. Ahmed. Murad.. 1048 (Ts. ML.).K.) 973 (Ts. 416 (Kanunî. Prevadi Preveze Preznik Priştine 234 (951.). 73 (921-925.)..). ML. ML. ML. 1012 (Ts. ML.) 350 (972.E. ML. ML.).E. T. ML.E. T.As.) 161 (937. 217 (949. ML.. ML.) Yer Defter 20 (890.T.). Mehmed. 667 (III.). ML. 650 (III. T. As.E. ML. ML. ML.). 831 (1100-1106. ML. 822 (IV. 1063 (Ts.. ML.). 939 (1191. T. ML. T.E. 224 (950.E. Plamude Plastine Platomana Podgoriça 894 (1138. As.. 1015 (937. 980 (IV. ML.K. ML.).E.) 99 (926..K. ML. ML.).E. Mehmed. T.) 902 (1140.) 769 (III.) 628 (996. 541 (II. ML. 637 (1000.As. ?).)..).E.).).E.Yer Pecin Peçuy Penbik Pepecik Pervane Peşte Petremeran Petroş Pınarhisarı Pilo Defter 337 (970.) 70 (925.E.) 314 (966-67.).K.) 486 (977.) 286 (960. ML. ML. Prizren Pirlepe Rakka 835 (1103.E.K.).).).E.) Revan 681 (1003. 652 (III.) 108 (928-937.) 36 (?.. ML. T.) 17 (890. T.).) 495 (978. Dahiliye).As. 992 (Ts. ML. ML.E. ML.E..). T.) 203 (947. ML. ML. 1057 Ts. ML.).) 585 (987.) Pravişte Prepol Prepolya Presne Prespe 723 (1022.) 785 (1060. ML. ML. ML.) 995 (Ts.).) 9 (II.).E. ML.).E. Pojega 351 (972.). ML.).) 639 (1001. E.). 449 (Kanunî. Murad. T. ML. 410 (Kanunî.). T.) 672 (III. 133 (932. Murad.) 232 (951. ML.).) 312 (965. 204 (947. ML.K. 898 (1140. T.) 211(948.

ML.). Selim. As. 826 (IV. T. 366 (974. 838 (1104. T. Rum 313 (966. As.) 41 (II.). T. 230 (950. 1073 (Ts. 202 (947. 455 (Kanunî.) 64 (924.).) 495 (978.) Rumeli Rudnik 16 (II.) 132 (T.). Bayezid.).) 645 (III. As..). T. As. T. T.) 367 (Kanunî.).).E. ML. ML.K.K). 224 (950. ML. ML.). E. 1038 (Ts.. ML.).).As.). 309 (965. 287 (961. ML. 300 (963.). 830 (1100.K.). 947 (1214.E.. ML.E.K. E. ?).) Safed Rumahiye 602 (990.). 965 (973.).K. ML.E. 616 (993. 522 (980.).T.) 98 (926. ML. ML.).E.. ML.). 923 (1156. Mehmed. 815 (1097-1098. ML. Mehmed.Bahriye) 821 (IV.K.). ML.). S.). As. E.E. 312 (965. T. T.E.E. 226 (950.). ML.) 123 (930. S. 999 (?. 829 (1100-1106). 786 (1065.).Yer Revan Rişvan Rjana (Jejne) Defter 901 (1140. 427(Kanunî. As. 913 (1145. ML.).). 686 (1005.E. 151 (935. 354 (973. 1004 (Ts..). T.).) Rodos 640 (1000. ML. Dahiliye).).).).).) 1028 (Ts. ML. 223 (950.).). 339 (970. 128 .). 120 (929. ML. 362 (973.Mehmed. 710 (1019. As. ML.K. S. 656 (III. Dahiliye). 303 (964. 972 (Ts. 863 (1115-1118. 295 (963. T. ML.).). ML.). ML. E.). 1025 (Ts. Evkâf) 363 (974. 818 (1098. Saray). T. Murad ?) 70 (925.). 604 (991. T. Dahiliye).). As.). T. 620 (933.). 635 (1000. E.E. ML. 872 (1123. T.). As. 865 (1119. ML. 641 (1001. ?) 784 (1058.). III.) 63 (924.) Rumeli 240 (952. ML.. T. As. 325 (967. 631 (999.). 1039 (Ts. As.. 998 (932. As.) 334 (969. ML. 781 (1053. As.).K. 916 (1145. T. Kanunî. ML. As.). ML.).).E. E.)..) 455 (Ts.ML. As K.). Murad. S. 561 (II. T.ML.).).). Selim. ML. 559 (II. Rumkale Sadıklar Ruha (Urfa) 219 (949. 870 (1123.K. Yer Defter 770 (1051.. 1034 (Ts.).E. Murad. ML.). ML. 357 (973. ML. Sahil Kinyolu Sahra Sahrâ-yı Karakuş Saidâbâd Saidili Sakız 23m (892.

). ML.E. ML. E. Bahriye) 48.) 353 (973. 791 (1070. T. 782 (1054. 102. T.T. 48 (II. S. 333 (968.) 645 (III. 72.). 700 (III. ML.. ML.).).E. T. ML.) 1032 (Ts.ML. 940 (1193.K.) 6 (Ts.).K. 602 (990.). 784. 568.). 786 (1065. 239 (952. 700. As.).E. T.E. 450 (Kanunî.).K. 505 (978. 572 (986. S.).) 148 (935.. ML. E.). ML. 166 (937. T.) 169 (932-938. Ahmed.Selim. 786 (1065. 151 (935. ML. E. 566 (II.) 582 (987. 683. As. 841 (1105.) 293 (962.).) 505 (978.). 317 (967. As.E. As. As. Murad.K.). 165. ML. T. 893 (1237.). 54 (920-921.).). T.As.).). Bayezid.) 198 (946. ML. ML.) Yer Saruçam Defter 858 (1110.).). 538 (983. 551 (II.K.).).K. 683 (1004.). 858 Samakov Sambor Samsad 1043 (Ts..). 335 (969. T. ML.) 254 (954. 398. T. 165 (937. ML.) 41 (II. As. S. 37 (898.). 770 (1051. 568 (983. T.) 185 (943..). T. 166 (937. Selim.).K.). 318 (967. T. Sarıçam Sarıkaya Sarıkorgan Sarıoğlan Saros Sart Sarucayüzü Seçen Seddülislâm Seferihisar Segedin 570 (986. Selim.).) 295 (963.) 789 (1069. As. As.) 800 (1080. Saruçam Sekçuy Sekmenâbâd Seksar 593 (988. ML.). T. As. ML. 453 (Kanunî. İktisat) 332 (968.).).). T. E. ML. 841. 992 (Ts.E. T.) 911 (III.). 555 (II. 632 (999.K.).) 799 (1080-1082.K.Yer Sakız Defter 1066 (Ts. ML. 492 (978. T. 600.) (Van) 802 (1082.E. Selim.). 705 (1017.). 554 (II.). ML. ML. Mehmed. T. As. ML. 72 (925-936. As. ML. T.) 130 (932. 384 (Kanunî. E. T. 102 (927. T. ML. ML.K. ML) 211 (948.).). T. ML.) 902 (1140. Saruhan Samsun Santorin Sarab Saray Sas Madeni Sayda 133 (932. ML. 129 .).E.K.). 239.. Bayezid.). 398 (Kanunî. ML. 600 (990. ML. ML. ML.).). As.

).). 933 (1177. 167. T.). E. ML. T. S. E.) 541 (II.ML.). Silistre 626m (995. ML. As. 542 (II. As. ML.K. 286 (960.) 75(925. ML. 144 (934. 215 (949.. Murad).E. E.) 343 (970.).). ML. ML.). ML. 632 (999.). 992 (Ts. ML. 736 (1028.). 625 (994.). As.K.E. 370 (Kanunî.K.).).) 503 (978.).). T. 991 (Ts.) Selim Selimiye Selman 670 (III. As. ML.K. 847 (1105.) 31 (II. ML. As.E.As. ML.K.). Murad. Selim. 775 (1052.). 788 (1067..).) 143 (934. T. T. ML. 665 (III.) 65 (924.E.) 528 (981. 986 (Ts.Bahriye.K. T.) 7 (883. T. Murad. S. 663 (III. 224 (950.) Semendirek Silivri Serfice 991 (Ts.) 925 (1156.).).).K. ML.E.E.E. ML. T. 374 (Kanunî..E.T.) 247 (953. ML.K.).). ML. T. 771 (1052. ML. Dahiliye).).). ML.E. 70 (925. T. Bayezid.) 701 (III. 403 (Kanunî.). ML.E.).E.) 185 (943.). T. Dahiliye). ML. T. As.). Semendire 330 (968.). 515 (979. T.).) 416 (Kanunî.) Servilü 130 .).K.). ML.K. 702 (III. As. T.Yer Defter 593 (988. As. 924 (1157. Selim. T.E. Yer Seydişehri Seyyidgazi Sındırgı Defter 455 (Kanunî. Mehmed.E. T. ML.). E. 517 (980. E. ML. T. Mehmed. E.K. 210 (947. ML K.).). ML.).).). 403 (Kanunî. 143 (934. Mehmed.E.K. ML. ML. T. 424 (Kanunî.E. 370 (Kanunî. 688 (1006. As. As. 433 (Kanunî. 723 (1022. 978 (Ts.E.). T.) 16 (II. 316 (967. 483 (977.E. 770 (1051. Seksar Sidre Kapısı Sigetvar Siird Silifke Selanik 723 (1022. 225 (950.). 836 (1104.E. As. E.) 70 (925. 424 (Kanunî. T..E. As. 354 (973.). ML.K.) 524 (980.).). ML..) 617 (993. 434 (Kanunî.K.).). 998 (932. As. 940 (1193. Murad. 1011 (Tz.). As.).E. Murad.E.E. T. ML. ?). 786 (1065.). 303 (964. ML. K.). Fatih).). ML.).).) 1007 (922.). 638 (1001.). 187 (943. ML. 135 (932.). ML.). 664 (III. ML. 766 (1046. 886 (1130-31.) Sincar 354 (973. 959 (1273. İktisat) 334 (969. 666 (III.E. K.K. 429 (Kanunî.

ML.).E. Bayezid.).). Selim. 566 (II. ML. 133 (932. 791 (1070. 245 (953. ML. T.). 786 (1065. 549 (II Selim.). 151 (935.). Selim.).). 409 (Kanunî. Sis Sisorta 562 (II. S. 998 (932. 595 (988. 760 (1044.) 634 (1000.). T. 998 (932. ML. 339 (970.E. 658 (III.) 204 (947. 7 (883.E. 450 (Kanunî. ML. ML.) 178 (943.). 1041 (Ts. 19 (890. 130 (932.). 959 (1273.. 236 (951. ML. T. 341 (970. 935 ML.). E. E. 79 (926.E.Murad. 992 (Ts.).). T.K.). ML. S.). ML. ML. E. As.K. İktisat) 984 (Ts. 915 (1145.E.E. 85 (I.).) 41 (II.) 930 (1165.) 64 (924. 429 (Kanunî. 539 (II. Cezire-i Sirem). 764 (1045.E. E.E. T.E. 934 (1179. ML. T.). T. 932 (1174. 706 (1017-1025.).K. ML.K. T. ?) 2 (859.) 117. E.) 852 (1107-1186..E. 143 (934.K.). ML. Murad. 766 (1046.). ML.K.).).) 95 (Ts.). 571 (989. T. (892. 696 (1012. 561 (II. As.). Murad.). T. ML.E. S.).). E. ML.).). ML. ML. ?). T.). As. T.K.). T.E. 70 (925.).).).). 339 (970.)..). Mehmed). ML. 456 (Kanunî.).). T.) Solnok Sokol 1043 (Ts.). Selim.E. ?).). E. T. ML. As.) 735 (1027..). 327 (968. ML. ML.) 82 (I. ML..E.K. Selim. Dahiliye).K. 537 (983.) 387 (Kanunî. ML. 1077 (Ts.). ML.) 3 (869. T. Selim. Sivas Yer Defter 786 (1065.E.). ML. ML. II.).).Yer Sinob Defter 23 m. T.K. 15 (II. ML. 145 (934. 492 (978. 562 (II. ML. T. Mehmed.). T. Selim.).) 940 (1193. 262 (955. 843 (1105. 664 (III. Selim. As. Hududnâme).). 723 (1022.) 322 (967.).).E. ML. Sonisa Sorgun Söğüd Söylemez Sudirhemi Suğdak (Kırım) Suğla Sivas 131 .K. 840 (1105. 437 (Kanunî.).E. 673 (III. ML. 389 (Kanunî. T. ?).). T.K. ML. T. 322 (967. S.).).K. T. 969 (932.) 144 (934. T.) 214 (949. 287 (961. As.). Siverek Sirem Sivrihisar Sofya Siroz 403 (Kanunî. 782 (1054. 760 (1044. ML. ML. As.

Bayezid. Selim. ML. T. T. Selim.) Sultan Mehmed Sultanhisarı Sultaniye 670 (III. 818 (1098.). T.. ML. As.) 82 (I. ML.).E. ML. 1034 (Ts.).E. T. T.). ML.K. ML. ML. ML. ML.) 295 (963. T.).) 352 (972.ML. T. Bahriye). E. 893 (1237.). ML.E. T.). ML. İktisat). Mehmed. E. T. 347 (971. As.).). As. Murad.T. As.). 844 (1105. 496 (978..K. ML. 532 (981.).). E. 950 (1222. 841 (1105. 962 (1289).).K. ?). ML.E. İktisat). T. ML. ML. ?). S. 515 (979.). T. E. E. T.). As. ML. 656 (III. 539 (II. 851 (1106. ML. T. 893 (1287. 577 (987.) 127 (932. 786 (1065. Ahmed.).. 1055 (Ts. ML.). As. 731 (I.) 391 (Kanunî. 383 (Ts.) 1002 (964. 247 (953. 401 (Kanunî.). 423 (Kanunî.). Murad.E.E.K.K.).).).).E. T.). 192 (945. T. ML.) 634 (1000. T.).). Ahmed. T. ML.K. 438 (Kanunî.).).E. Osman. T. T.).).).) Şile Şeyzer Şehrizor Şemikloş Şervin Şetrer Şehirköyü Şamardı Şehir (Ruha) Şam 42 (II. E.E. 992 (Ts. 158 (937.).). T.). 543 (II.).).). As.). 148 (935.) Suğla Sultan Bayezid 670 (III. 393 (Kanunî. 994 (Kanunî.). ML. 263 (955.Selim.) Yer Sütisa Süveyda Şakif Defter 133 (932.K. 740 (II..). 116 (929. As. 954 (1233. ML. E. T. ML. 998 (932.). Selim. 844 (1105. 130 (932. 451 (Kanunî. 1052 (Tz.K..E. T. Murad.) 87 (Kanunî. 425 (Kanunî. 621 (994. 868 (1120.). ML. 710 (1019.) 391 (Kanunî. T. As.). 430 (Kanunî. ML. As. 940 (1193. 768 (1049. As.).) 535 (982.) Süleyman Saray Sünne 911 (III.) 378 (Kanunî. ML.). 313 (966. T.).). Sultanönü 700 (III. 564 (Ts. 602 (990.) (1066 (Ts.). T. Selim.. Suruc 391 (Kanunî. 132 . 583 (987. 275 (958.) 559 (II.) 112 (928.E. S.K.) 391 (Kanunî.). 842 (1105.). ML. 492 (978.Yer Defter 700 (III. ML. 169 (932-938.E. Bahriye). S. Mehmed. 566 (II.). 797 (1079. ML. As. 152 (935.). 964 (1300).). 474 (977.).). T.

Ahmed. 676 (988. Mehmed. 563 (Ts. As.).) 837 (1104.).K. E. 893 (1237.).). ML.).).) 912 (III. ML. E. ?) Tarsus 133 .E. ML.).).E.. ML. 321 (As.). 241 (952.).E. As. 505 (978. Ahmed. 149 (935. 840 (1105. 382 (Kanunî. 851 (1106. (Kars) 559 (II.) 44 (Ts. Selim. ML. Dahiliye) Şumnu Şuregel Taberiye Tabtab Taife Talas Taman Tanrıdağı (Karagöz) Yörükleri Tansekan Taraklıborlu Tedmür 491 (977.). ML.). T. Ahmed. ML. 1053 (Ts. 904 (1140. ML.). 303 (964. As. As.).). 786 (1065.). ML. 1030 (Ts.E.).). T.).).) 327 (968. E.K. 844 (1105. Mehmed. T.) 606 (991.). ML.).).). T.K. Tapu) 626 m.) 230 (950.. 636 (999. T. 733 (I.) 660 (III. 799 (1080-1082.E.. T. T.Yer Şile Şimontornya Defter 630 (999. 354 (973. 185 (943.).). T. ML. 774 (1051. 632 (999.. Murad.). ML. 702 (III. T. ML.) 69 (925. As. ML.). ML.) 353 (973. ML.E. 969 (932.) 816 (1097-1098. ML. 221 (950. As. 210 (947. 696 (1012. ML..) 434 (Kanunî. Murad.E.).) 214 (949. T. 841 (1105. As.) Tekfurgölü Tekman Tekrit Telbaşar Tekfurdağı Teke Tebriz 710 (1019. S. 07 (927. As.). ML.).) 902 (1140.K.) 872 (1123. 597 (989.E.As.). 456 (Kanunî.) 400 (953. 450 (Kanunî.. 466 (976.).E.). ML.) 126 (931.. As. ML.K.K. ML.) Taşır Taşil Yer Defter 769 (III. T. ML.). ML.E. 988 (Ts. As.E. Murad. As.) 231 (950. ML. 665 (III. ML.) 14 (II. T.K. ML. 1030 (959.). ML. 1005 (Ts. (995. E. 624 (994. ML.).) 783 (1055. 1067 (Ts.).) 199 (937-947. 659 Ts. Taşköprü Taşöz Şimontornya Tatarcık Tatarpazarı Şira Şirvan Şuayib 800 (1080.K.). 908 (III.). T.).) 151 (935.E. 229 (950. T.). Murad. T.) 224 (950. ML.As.). T.). T. ML.E.).). ML. 668 (III.).. 631 (999.). T. 220 (949. T.) 245 (940-953.).) 802 (1082.E. ML.K.E.). 416 (Kanunî. As. ML. ML.K. 614 (992. As. 645 (III.E. 227 (950. ML.).) 117 (929. 992 (Ts.). (As. E.K. Dahiliye) 172 (938. As.). ML.).. E. Murad. 166 (937. ML. T.

) 1035 (Ts.). ML.) Tercil 208 (947. Yer Defter 79 (926. E. ML.). 920 (1150.K.) 897 (1140. T.) 134 (932.). 421 (Kanunî. T. T.).) Trepoliçe Tur Turgut Tirgovişte Tokat 495 (978. ML.).) 1048 (Ts.).). ML. 998 (932. T. T.).).E.). 108 (928-937.) Tırhala Tatarları Tırnova 252 (950.) 1017 (Ts.).) 605 (991.Yer Tenun Tercan Defter 352 (972. 613 (992. 695 (1010. Sınırnâme..E. T.) 2 (859. 253 (954. ML. Trabzon Tire 148 (935.). Murad. E.).). ML. 799 (1080-1082. T. ML.E.). 87 (Kanunî. Tolna Tonuzlu Topkapı Topolinç Toragan Tortum Toyhisar Tımışvar 593 (988. Murad.) 36 (?. T.). T.). Tırhala 225 (950.). E.) 68 (925.. ML. 634 (1000.). ?). 453 (Kanunî. ML. T. ML. T. ML. ML. T.). 387 (Kanunî. ML. 298 (963. ML.)..K.).K.) Trablusşam 513 (979. As.). ML. As.). As.E. E. As. 953 (1224-1229. T. Dahiliye).E. 364 (974. ML. ML.) 290 (962.. 85 (I. 664 (III. 597 (989. 767 (1048. Dahiliye). ML.) 617 (993. K. ML.K. 924 (1157. ML. As.). ML. Mehmed.. ML. Selim. 183 (943-944.).) 52 (921. As.K. ML.)..E. 548 (II.). ML. Tokat 339 (970. T.). 1080 (Ts.. 836 (1065.) 670 (III.). T.) 327 (968.).E. Tiflis Tikveş Timuş 900 (1140.). Selim.).). 105 (927.). ML. 44 (Ts. ML.K.). (855-857.).As. Murad.E.).E.E.).).). 288 (961. 656 (III.). ML. 199 (937-947. E.E. 354 (973. E.) 150 (935. 19 (890. T. T.) 453 (Kanunî.).). 710 (1019. ML. 786 (1065. ML.). T. 190 (944. ML. ML. ML.) 975 (Ts. T.E.) 352 (972.). 15 (II. E. 764 (1045. 101 (927.). 367 (Kanunî. T.E.).). 772 (1052. ML.) I/Im. ML.).). 287 (961. T. 414 (Kanunî.).).). 456 (Kanunî.T. E. 1061 (Ts. ML. 372 (Kanunî. 134 . 380 (Kanunî.. 53 (921-939. Selim.K.) 224 (950.T. 198 (946.) 634 (1000. ML.) 1051 (Ts. ML. 442 (Kanunî. 1033 (Ts. ML. E. 84 (I. ML. As. T. T. 365 (974..).K. ML. As. ML. 876 (1127.).

) 215 (949.).). ML. T. ML.) 1048 (Ts. ML. ML. 1037 (TS.K.).Yer Turgutili Turhal Tuzhisarı Tuzla Ulaş Ulubat Uluköy Ustrumca Defter 334 (969. T. ML.) 699 (III.E.E.) 455 (Kanunî.). T. 410 (Kanunî.T.) 792 (1072. E.).).K. 450 (Kanunî. T.).As.K.. ML. As.K. ?) Vinmah Viranşehir Virişan (Verişan) Visoka 462 (975. 116 (929. ML. ML. ML.E.) 86 (I. ML. T. Van Vaç Yer 963 (1291). Uziçe Uzun Ülgün Ünye Ürgüb Varad Varadin Varna Venedik Verende Vılk Üsküb Vidin 625 (994. 16m (II..) 211 (948.).).). E. T.). ML. Üsküdar Vişegrad Üzeyir (Özer-ili) Vize 194 (946.E. 514 (979. 639 (1001. ML.). E.). (859.).).).).E. Tapu) 109 (928. E. T. T.). 786 (1065.). ML. ML. Valpova Uyvar 794 (1075.). 1023 (Ts. Üzeyir (Özer-ili) Üzitsa Defter 969 (932. 499 (978.T. ML. 739 (1030. T.) 453 (Kanunî.) 802 (1082. Mehmed.) 211 (948.). As.E.) 79 (926.). 316 (967.E. ML. K. ML. ML. 110 (928.) 529 (981.). 880 (1128. 206 (947. 314 (966-967. 817 (1097. ML.) (Gence) 2m.K. 141 (934.) 80 (I.). 228 (950.). Selim.E.). T.).. T.). ML. 455 (Kanunî.) 74 (925.K. ML.K.). ML. As. 523 (980. ML.) 224 (950. 135 .) 6 (Ts.) 20 (890. E.).).).K. 645 (III.). E. 1056 (Ts.) 453 (Kanunî. As. T. Selim. ML.). T. 924 (1157. T. T. ML. 449 (Kanunî.).E.K. 818 (1147-1153. T. E.) 69 (925. Ahmed. ML. Mehmed.K. Mehmed. ML. ML. T. 354 (973. ML. T. ML. ML.) 144 (934.).).) 769 (III. 1074 (Ts. ML. 530 (981. T.).K. 617 (993.). 730 (I. 262 (955. ML. T.E..). T.. 73 (921-925.K. 449 (Kanunî. ML. 339 (970.) 144 (934. ML..K.) 46 (II. Bayezid. ML.) 437 (Kanunî. 161 (937.).E. 795 (1075. E.E. E.) 314 (966-67. Murad. ML.). 217 (949. As.). ML. 450 (Kanunî.) 313 (966. ML.) 185 (943.K.K. ML.) 384 (Kanunî. As.). ML.). 410 (Kanunî. 232 (951. 998 (932. T. Murad.).). As.K.) 4 (881.) 160 (937. ML.) 698 (IV.

).As. 786 (1065. Selim. 198 (946. T.). 36 (?.E.ML. 286 (960. ML. T. As.E. 847 (1105. ML.E.E. 723 (1022. ML.). ML. ML. 44 (Ts. As.E.As.). 630 (999.) 99 (926.K.) 154 (936. T.).Yer Defter 210 (947.) 116 (929. ML. E.)..) 226 (950. As.K.E. 133 (932.).). Yenice Zağra 172 (938.). 230 (950. T. As.E. T.) 116 (929. E. 143 (934.).) Yeniil Yenipazar 262 (955. T. As. ML. 22 (892.). 234 (951. 597 (989.E. 541 (II. 705 (1017.) 9 (II. ML.E.E. 977 (Ts. 354 (973. As. ML.). ML. T. T.). As.) Yanyalu Esnek 62 (923-937.). E. 425 (Kanunî.).). ML.). E.).K.). Yenişehir 148 (935. As.).).E. Mehmed. Yenice 116 (929.) 247 (953.). As.).).). 782 (1054. E. As. ML. 274 (958. T.. 108 (928-937.K.As. Murad.K. 377 (Kanunî. 630 (999.As. Yanya 136 . 1058 (Ts. ML.). 382 (Kanunî.). K. Yanova 578 (987. As.). T. ML. ML.). 424 (Kanunî.) 339 (970. Yer Yanya Defter 586 (987.). ML.). As. 370 (Kanunî.).).) 70 (925. ?). T.E.K.K.) 26 (895. ML.K. T. 433 (Kanunî.E.E. 105 (927. 303 (964.). T. 736(1028.K.. As.K. 299 (963. ML.).).).E.).) Yarhisar 246 (953.) Yılanluca Yıldız Yoncalu Yoros 198 (946.).). As. ML.K.). ML. Vize Vulçıtrın Vulkaşin Yağmurderesi Yahşikargın Yalak Yalakâbâd Yanbolu 382 (Kanunî..). 224 (950.). ML. T. ML.). ML.). T. (ML.). 597 (959. As. 733 (I. ML. ML.). Mehmed).) 126 (931. 614 (992.Selim. As. ML. ML. 786 (1065. ML.) 295 (963. 721 (1022. 11 (II. 350 (Kanunî.).) 589 (988.K. 643 (1003. As.). As. ML. 339 (970.) 211 (948.). T. 225 (950.).) Yenicehisar Yenice-i Karasu 89 (I. T.) 70 (925. T. Ahmed. Mehmed. T.E.). 992 (Ts.K. As.K. Yenice-i Vardar 433 (Kanunî.).).). E. ML.). T. T. 246 (953.) 70 (925. 766 (1046. 679 (III.) 133 (932..) 7 (883 II. 944 (1214. ML. E. 604 (991. 1048 (Ts. T. ML.). T. As.). 956 (1238.

E. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü. T. T.Yer Yoros Yund Yüregir Zablana Zagor Zagorye Zağanospaşa Zağra Zağra-i Eskihisar Zalim Zamantı Zartana Zarvişin Zengicik Zenkâbâd Defter 732 (I. 382 (Kanunî.K..E. T.).) 1002 (?. ona daha iyi şartlar temin ederek toprağa arzuyla bağlamak ve ziraati geliştirmek timar sahibinin kendi menfaati icabı idi.K. 723 (1022. Tapu) 1048 (Ts.). E.) 416 (Kanunî.). 137 . 32 Timar Ruznâmçe Defterleri hakkında daha geniş bilgi için bkz.E. Zihne (Selanik) Ziştovi Zülkadriye 402 (Kanunî. T.E. 998 (932. T.K.). 313 (966. T. ML.) 124 (931. 15 (II.E.Ahmed. Ahmed.) 1002 (?. 27-30. ML. ML. ML. TİMAR RUZNÂMÇE (TİMAR VE ZEÂMET TEVCİHİ) DEFTERLERİ (A.E. ML.).) 126 (931. 339 (970.) 1043 (Ts. Erhan Afyoncu. 403 (Kanunî. 452 (Kanunî.) 7 (883 II.).K.E. Timar sahipleri. Bunlar.). T. E.E. Osmanlılarda timar sahibi. T.DFE. ML. ML. ML.) 733 (I.) 138 (934. Sefere giderse yanında yıllık geliri nispetinde silahlı ve iyi yetişmiş cebelü denilen süvari askeri getirirdi.) 2. Ahmed.) 402 (Kanunî.). T.) 124 (931.E.).).E. Yüzyıllar)".K. ML. her eyalette bulunan ve o eyaletin tahrir defterine göre timarlara ait her çeşit malî işleri tedvir eden kimselerdir.) 455 (Kanunî. Köylüyü himaye etmek. T. İstanbul 1997.). ML. her hangi bir toprak parçasının veya birden fazla toprak parçalarının senede 20. ML.E. ML. T.) Zile Yer Zerniça Zeytun Defter 133 (932. ML.) 878 (1127. ML. ML. "Osmanlı Devlet Teşkilatında Defterhâne-i Âmire (XVI. Marmara Ü.) 161 (937. kendisine tahsis olunan arazinin rusûm-ı şer‘iyesini tamamen ve rusûm-ı örfiyeden tekâlif kısmını timarın nevine göre eyaletin kanunnâmesinde tasrih olunan miktarda alırdı. 70 (925.E. Mehmed).) 305 (965. T. Basılmamış doktora tezi.) 944 (1212.RZ. 450 (Kanunî. 143 (934.) 930 (1165. 326 (968.d) Timar.As. ML. T.). ML. Mehmed.) 254 (954.-XVIII.).K.. 758 (1042-1043.K. s.) 732 (I.000 akçeden az olan gelir miktarının muayyen bir vazife ve hizmet karşılığında ve belli şartlarla bir şahsa münferiden veya birden fazla kimseye müştereken tahsisi hakkında kullanılan bir tabirdir32.K. ML. mirî toprakları devlet nâmına tasarruf ederler ve sâhib-i arz diye anılırlardı. ML.

geliri 20. Timar ruznâmçe defterleri. Zeâmetlerin hepsi serbestti.000 ile 100. beylerbeyi gibi yüksek kademedeki devlet adamlarına verilirdi. Yani rusûm-ı örfiye ve rusûm-ı şer‘iyesinin hepsini zeâmet sahibi alır ve sancak beyi ile subaşılar buna müdahale etmezlerdi. Timarlı sipahilerin haricindeki müstahfız ve bazdâr gibi timar tasarruf eden özel görevlilere ait tezkireler. becayiş gibi sebeplerle hazırlanan timar beratları. Bunlar genellikle bir yıla ait ve bir eyalete bağlı sancakların tezkirelerinin. günü gününe bu defterlere kaydedilirdi. Ruznâmçe Defterleri. Bu defterler timar sisteminin sona ermesine kadar kullanılmışlardır. timar sisteminin kontrolü açısından son derece ehemmiyetlidirler. ya timar ruznâmçe defterlerinin sonuna kaydedilmiş. vezir. Bazen bir kaç sancağın bir yıllık tezkireleri aynı defterde toplanmıştır.000 akçe arasında olan toprak dirliğidir. timar almağa hak kazanmış kişinin berat alabilmesi için Defterhâne tarafından verilen tezkire suretlerini ihtiva etmeleri ve bununla birlikte timarlarla ilgili en son bilgilere sahip olmaları bakımından. zeâmet. iki tahrir arasındaki günlük muamelâtı ihtiva ederdi. Tevcih.000 akçeden yukarı ise.000 akçesinden sonra. yahut da müstakil defterler hâlinde düzenlenmiştir. timar sisteminin gelişmesi ile birlikte daha dar bölgelere göre hazırlanmağa başlanmışlardır. her 5. nakil. ayrı cüzler içerisinde bir defter hâline getirilmesiyle oluşmuşlardır. Fakat elimizde en erken tarihli defter Sultan İkinci Bayezid devrine aittir.000 akçe için sefere bir cebelü götürürdü. Timarlı sipahi sayısının çok fazla olduğu sancaklar yıl yıl müstakil defterlere kaydolmuşlardır. terakki elde ederek zeâmete yükselebildiği gibi yüksek ulûfeli bir çok hizmet sahiplerine dirlik verildiği zaman zeâmet tevcih olunurdu. orta derecedeki memurlara. Bir zeâmet sahibi. terfi. Devlet merkezinde muhtelif hizmetlerde çalışan zeâmet sahipleri de mevcuttu. sefer zamanında yıllık gelirinin ilk 5. bilhassa devletin ilk dönemlerinden itibaren yapılan tevcihlere ait olmaları ve vilayetlere göre ayrılmış bulunmaları sebebiyle çok önemlidir. Timar ruznâmçe defteri.Zeâmet. 138 . Defterhâne'nin ve dolayısıyla timar sisteminin en önemli kaynaklarındandır. timar sistemine paralel olarak çok erken tarihlerde tutulmaya başlanmış olmalıdır. sipahilere. Defterhâne'nin günlük muamelâtıyla ilgili tutulan bu defterler. Zeâmetin senelik geliri 50. has ise hükümdar. buna ağır zeâmet denirdi. Erken tarihli timar ruznâmçe defterleri çok geniş sahaları ve bir kaç yılı ihtiva ederken. Bir timar sahibi. Umumiyetle timar. Bu tevcihâta ait kayıtlar Defterhâne'de tutulur ve Ruznâmçe adı verilen defterlere kayıt olunurdu. Timar ruznâmçe defterleri. Tezkireli zeâmetlerden biri münhal olunca timarlara ayrılması katiyen câiz olmayıp. gene zeâmet olarak tevcih olunurdu.

923-1251/1517-1836 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup.Timar ruznâmçe defterlerinin kapaklarında. Katalog No 982 983 Sıra No 1-768 769-2232 FONUN KODU Timar ve Zeâmet Tevcihi Defterleri TARİH Hicrî 923-1073 953-1251 Milâdî 1517-1663 1546-1836 Defter Adedi 768 1. 982 ve 983 numaralı Timar ve Zeâmet Tevcihi ve Yoklama Defterleri (Ruznâmçe) Katalogları'nda yer alan bu defterler.463 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca Maliye'den Müdevver Defterler Kataloğu'nda da timar ruznâmçe defterleri bulunmaktadır. Bunun altında timarın gelirini oluşturan yerlerin isimleri. 139 . yılı ve o dönemdeki defter emininin isminin yazılı olduğu bir etiket bulunurdu.231 adettir. Timar tezkirelerinin defterlere kaydı ise şöyle olurdu: Timarın ait olduğu bölgeyi (nahiye ve bağlı olduğu sancağı) gösteren başlığın altında timar sahibinin ismi ve timarın intikal şekli "an-tahvîl-i …" şeklinde yazılır. hâsılları ve genel yekün yer alır. defterin ait olduğu bölgenin ismi. toplam 2. Daha sonra timarın veriliş safhalarını anlatan izahat ile tezkirenin verildiği tarih kaydolur.

.

33 Erhan Afyoncu. Bâb-ı Defterî'nin kalemleri şunlardır: 1. yüzyılda kurulduğu söylenebilir. Mevkûfât Kalemi. Bunlardan sonra gelen Bâb-ı Defterî'nin büyük âmirleri. Maliye kalemleri XVI. öbürleri hazine-i Âmire Dairesi'ne. ihtiyaca göre eski kalemler yeniden şubelere ayrılmış ve bir kısım yeni kalemler de kurulmuştu. Osmanlı Devleti'nin bütün malî işlerini yürüten kuruluşun adıdır. 9. yüzyılda ise. Kale Tezkirecisi Kalemi. XIV. Küçük Ruznâmçe veya Ruznâmçe-i Sanî Kalemi. Ayrıca her vilayette bulundukları yere göre bu defterdarların birine bağlı bulunan kenar defterdarları vardı. Anadolu Defterdarlığı'na. Başbakıkulu Kalemi. s. Osmanlı resmî terminolojisinde Bâb-ı Defterî olarak anılan Defterdarlık müessesesinin ne zaman kurulduğu hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte33. Hazine-i Âmire Dairesi'ne bağlı olanlar: Büyük Ruznâmçe veya Ruznâmçe-i Evvel Kalemi. Fatih Kanunnâmesi'nde defterdarın vazife ve selâhiyetleri ile teşrifâttaki yeri tespit edilmiş olduğuna göre. DİA. Doğrudan doğruya Başdefterdarlığa bağlı olanlar: Başmukâtaa veya Mukâtaa-ı Evvel Kalemi. Sonra sırasıyla. XVIII. Muhasebe-i Anadolu Kalemi. 141 . Bâb-ı Defterî'nin en büyük âmiri "Başdefterdar" veya "Şıkk-ı Evvel Defterdarı" denilen zattı. yüzyıl ortalarında tamamen şekillenmiş olduğu açıktır34. DİA. "Şıkk-ı Sânî Defterdarı" Anadolu yalılarıyla Rumeli ve İstanbul'a ait işlere. Şıkk-ı Sanî Defterdarlığı'na bağlıydılar. Başmuhasebe teşkilatı XVII. Mukâtaa-i Sanî Kalemi. yüzyılda kurulmuş ve mevcut kalemlerin bir kısmı buraya bağlanmıştır. 100.. Kütükoğlu. Yalnız Nizam-ı Cedîd devrinde bir de "Şıkk-ı Râbi‘ Defterdarı" vardı ki kendisine bu teşkilatın masraflarını karşılayan İrad-ı Cedîd Hazinesi'yle meşgul olmak vazifesi verilmişti. c. "Defterdar". Ayrıca buraya bağlı bazı kalemler de yeniden kurulmuştur. 9. s. Kendisinden sonra "Anadolu Defterdarı" gelir ve Anadolu'ya ait malî işlerle meşgul olurdu. 95. defterdarlığın XV. "Defterhâne". Bir kısmı doğrudan doğruya Başdefterdarlığa.II. Mukabele Kalemi. BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) VE MÜTEFERRİK KONULU DEFTERLER Bâb-ı Defterî. 2. bütün maliye hesaplarını kontrolle vazifeli ve bugünkü Sayıştay'ın vazifesini gören Başmuhasebe Kalemi'nin âmiri olan "Başmuhasebeci" veya Muhasebe-i Evvel ve hazine-i Âmire Dairesi'nin âmiri olan "Büyük Ruznâmçeci" veya "Ruznâmçe-i Evvel"di. yüzyılda dört ana gruba ayrılmıştı. c. Tezkire-i Ahkâm-ı Rumeli Kalemi. "Şıkk-ı Sâlis Defterdarı" ise Tuna sahilleri bölgesine ait işlere bakarlardı.. Varidat Kalemi. 34 Mübahat S.

XVIII. Avlonya ve Ağrıboz Mukâtaaları Kalemi. Aşağıdaki çizelgede. hitabet ve benzeri hususlara ve bunların teferruatına bakmak. Matbah. Haslar Mukâtaası Kalemi. s. Tophâne. Mevkufât-ı Anadolu Kalemi. Mukâtaa-ı Sanî Kalemi. imamet.AMH. Bursa Mukâtaası Kalemi. Bâb-ı Defterî teşkilatı bazı gelişmeler göstererek Tanzimat döneminde Maliye Nezâreti'ne dönüşmüştür. Başmuhasebe'ye bağlı olanlar: Arpa. Süvari Mukabelesi Kalemi. Çizelgede mevcut defterlerin yanısıra yine Kâmil Kepeci Tasnifi 35 Sertoğlu. Zahire ve Nüzul. Ganem Kitâbeti ve Menzil Halifeliği kalemleri35. 3. Sipah Kalemi. kitâbet. Evâmir-i Maliye Kalemi ve buna bağlı Piskopos Halifeliği Kalemi. Mektubî-i Defterî Kalemi. Küçük Evkâf Kalemi.d) Bu kalem. Harameyn Mukâtaası Kalemi. duâguyân.g. BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER 1. Tezkire-i Ahkâm Kalemi. Ayrıca Erzurum Kalesi hariç Anadolu'daki kalelerin yıllık muhasebeleriyle Anadolu beylerbeyileri tarafından tevcih olunan timarların tezkirelerinin tetkiki ve beratlarını vermek de bu kalemin görevleri arasındaydı.Anadolu Muhasebesi Kalemi'ne bağlı olanlar: Mukâtaa-ı Evvel-i Anadolu Kalemi. sultanlar. Tarihçi Kalemi. Büyük Kale Kalemi. 5. Mevkufât Kalemi'ne bağlı olmak üzere Kalemiye Dairesi. ANADOLU MUHASEBESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. iki ayrı katalogda yer alan Anadolu Muhasebesi Kalemi Defterleri yer almaktadır. Maden Kalemi. Tersane. Baruthâne emanetleri ve Kasapbaşılık ile Malikâne. Küçük Kale Kalemi. A. vezirler ve diğer bazı şahıslara ait Anadolu'daki vakıfların tevliyet. cibâyet. Salyâne Kalemi.e. 142 . Tezkire-i Ahkâm-ı Anadolu Kalemi. Kefe Mukâtaası Kalemi. Cizye Muhasebesi Kalemi. 27-28. a. yüzyılda mevcut bulunan diğer kalemler: Harameyn Muhasebesi Kalemi. Zimmet ve Muhallefât halifelikleri.. Kale Tezkirecisi Kalemi. huddâmân ve sâdât-ı kirâm cemaatlerinin maaşlarının muhtelif yerlerden alınarak ödenmesini sağlamakla görevliydi. Mukâtaa-i Sâlis Kalemi. Mukâtaa-ı Sâlis-i Anadolu Kalemi. Mukâtaa-ı Sanî Anadolu Kalemi. 4. Şıkk-ı Sanî Defterdarlığı'na bağlı olanlar: Mukâtaa-ı Evvel Kalemi.

Bu sekiz alayın ikisi Serasker Kapısı'nda. Katalog No 624 KATALOĞUN ADI Asakir-i Mansure Defterleri TARİH Hicrî 1219-1253 Milâdî 1804-1837 Defter Adedi 2544 a. İstanbul'un inzibat işlerine nezâret de ona havale edilmişti.d) Asâkir-i Mansûre.ASM. her tertibin âmirine de "binbaşı" denmişti. ciltlerde Asâkir-i Mansûre ile ilgili defterler mevcut olup. Bu şekilde teşkilatı oluşturulan ordunun daha sonra bütün yurtta teşkilatlanmasını tamamladığı. saf yerine bölük tabirleri kullanılmağa başlanılmış. Teşkilat "serasker" unvanını taşıyan birisinin kumandasına verildiği gibi. Katalog No 986 629 Sıra No 4093-4240. Bu sekiz tertibin umumuna "başbinbaşı" unvanıyla bir âmir tayin edilmiş. ASÂKİR-İ MANSÛRE KALEMİ DEFTERLERİ (D. 1243/1828 yılından sonra yeni bir değişiklik yapılarak tertip yerine alay. Bursa Mizan-ı Harîri. her taburun kumandası da bir binbaşıya verilmişti. Alayların merkezi İstanbul ve Üsküdar olmak üzere "Hâssa" ve "Mansûre" adıyla iki kısma ayrılmıştı. her alay sekizer bölüklü üç taburdan oluşturulmuştu. 5 ve 6. Başbinbaşılık lağvedilerek her alayın kumandası "miralay" unvanını taşıyan bir büyük zabite. bunların dökümü şu şekildedir: 143 . İlk defa İstanbul'da "tertib" adıyla ve sekiz alay olarak teşkil olunmuştur. Başmuhasebe Kalemi Defterleri Kataloglarındaki Asâkir-i Mansûre Defterleri Bâb-ı Defterî Başmuhasebe Kalemi Defter Katalogları'ndan ancak 4.Kataloğu'nda Anadolu Muhasebesi Kalemi başlığı altında bağlı birim olarak İstanbul Gümrüğü. Bölükler ise "yüzbaşı"ların kumandasında bırakılmıştı. Bu tertipler onbeş bölüğe taksim edilmişti. Sultan İkinci Mahmud'un. Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak 1241 (1826) senesinde onun yerine kurduğu muntazam ordunun adıdır. Edirne Gümrüğü Tütün ve Kahve Rusûmu başlıkları altında defterler yer almaktadır. 7533 24519-25362 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. redif ve ihtiyat askeri yazım ve temini ile ilgili işlemleri de yürüttüğü bilinmektedir. altısı da Davudpaşa ve Üsküdar'daki baraka ve kışlalarda kalmaktaydı.AMH) TARİH Hicrî 1084-1282 989-1257 Milâdî 1673-1865 1581-1841 Defter Adedi 149 844 Katalog Tertibi Analitik Envanter 2.

Araştırmacının elinde.d) Bu kalem Avlonya ve Ağriboz mukâtaaları ile Teselya bölgesindeki bazı mukâtaaların gelirlerini denetlemek ve diğer işlemlerini yapmakla görevliydi. 3. 144 .AVG.BŞM) (Katalog No: 599) 9262 9374 9419 9427 9442 9476 9482 9483 9525 9528 9532 9548 9556 9569 9582 9592 9599 9603 9607 9612 9625 9629 9630 9652 9665 9673 9688 9699 9701 9706 9709 9743 9746 9760/A 9762 9775 9820 9825 9832 9846 9864 9849 9878 9951 9956 9965 9968 9969 9973 9977 9992 10012 10014 10015 5. Bazı kaynaklarda 1162/1748 tarihinde Bursa Mukâtaası ile birleştirildiği belirtilmektedir.BŞM) (Katalog No: 600) 10056 10077 10081 10009 10015 10132 10136 10139 10146 10147 10151 10156 10157 10167 10171 10178 10232 10234 10266 10267 10271 10278 10315 10362 10365 10366 10378 10388 10392 10419 10437 10451 10452 10455 10471 10479 6. Katalog (D. 5. Yine araştırmacı Asâkir-i Mansûre'yi bütünüyle incelemek istiyor ise katalogların yaklaşık olarak yüzde otuzunu teşkil eden bu defterlere ait kayıtları taraması gerekmektedir.BŞM) (Katalog No: 601 42013 42017 42018 42019 42020 42026 42028 42035 42044 42065 42071 42072 42074 42095 42115 42118 42126 42144 42155 42159 42165 42167 42168 42175 42196 42201 42202 42238 42241 42264 42271 42272 42278 b. 6. Masârıfât-ı Muhasebe Kalemi Defterleri Kataloglarındaki Asâkir-i Mansûre Defterleri Masârıfât Defterleri kronolojik olarak ve özetleri çıkarılarak kataloglara geçirilmiştir. Katalog (D. AVLONYA GÜMRÜĞÜ VE AVLONYA MUKÂTAASI KALEMLERİNE AİT DEFTERLER (D.523 defterinden 33 adedi Asâkir-i Mansûre konuludur. Katalog (D. Avlonya Gümrüğü ve Avlonya Mukâtaası Kalemlerine ait defterlerin dökümü şöyledir.142 defterinden 5'i. Kataloğun 36 defteri.2. Kataloğun 1. 4. Kataloğun 1.000 defterden müteşekkil olan 4. araştırdığı zaman dilimi hakkında bir kayıt mevcut ise kronolojik olarak dizili Masârıfât Defterleri kataloglarında o zaman dilimine denk düşen kısımlara bakması gerekir (Katalog No: 498-507).

yüzyıla ait kayıtlara göre. Bu davalarda daha çok ölen mültezimlerin zimmetinde kalanlar ile müsadere sebebiyle el konulan malların meseleleri görülürdü. Başbakıkulları. Maliye'ye borcu olanlar başbakıkulu hapishânesinde tutuklu bulunurlardı. merkezdeki bu memuriyetten başka taşradaki defterdarların emrinde çalışan bakıkulları da vardı. Defterdarlık ile halk arasındaki davalarda herhangi bir vergi tahsildarı sıfatıyla. Bundan dolayı. Defterdarlığın bünyesinde böyle bir işi yapan görevlinin bulunması mümkün ise de bunun bir daire şeklinde teşekkülü muhtemelen XVI.d) Bir adı da "Ser-gulâmî-i bakı" olan bu kalemin ne zaman kurulduğu tam olarak bilinmemektedir. Maliye nâmına iddia makamı olarak bulunurdu. aylık olarak topladıkları hasılâtı ve masraflarını gösterir bir defter tutardı. Başbakıkulu Kalemi'ne ait defterlerin dökümü şöyledir: Katalog No 986 619 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Başbakıkulluğu 1249/1833 tarihinde Cizye Başbakıkulluğu ile birleştirilmiş ve Tanzimat'ın ilânından bir kaç yıl evvel kaldırılmıştır.AVG) Hicrî TARİH Milâdî 1770-1786 1583-1836 Defter Adedi 3 64 Katalog Tertibi 1184-1201 991-1252 Analitik Envanter 4. Ayrıca Başbakıkulu. Yavuz Sultan Selim zamanında ihdâs edildiği belirtilmekle birlikte bu husus her hangi bir kaynağa dayandırılmamaktadır. Vefat eden bazı zengin şahısların geride bıraktıkları malların tespiti ve gizlenenlerin yakalanmasıyla da Başbakıkulu görevlendirilebilirdi. hazine'ye borcu olup ödemeyenleri hapis ve tazyik yoluyla tahsilât yapardı. XVII.BŞB. defterdarın icraat ve tahsilâtta görevlendirdiği icra memurlarının başında gelmekteydi.Katalog No 986 621 Sıra Numarası 5278-5280 24455-24518-A KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu (Avlonya Mukâtaası) Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Yine Rumeli kazaskerinin defterdar nezdindeki mirî kâtibi denilen memuru ile birlikte istinâf ve temyize tâbi olmayan malî dâvaları hallederdi. asrın ikinci yarısından itibaren olmuştur. Tanzimat'tan sonra ise bu vazife Maliye Müfettişliği tarafından yürütülmüştür. Emrinde çalışanlara bakıkulu denirdi.BŞB) Sıra Numarası 679-681 26416-26560 TARİH Hicrî 1216-1235 982-1255 Milâdî 1801-1819 1574-1839 Defter Adedi 3 145 Katalog Tertibi Analitik Envanter 145 . Bu defterde hasılât dökümü yapıldığı gibi Başbakıkulu Dairesi'nden maaş alanlar da masraf bölümünde gösterilirdi. Başbakıkulu. BAŞBAKIKULU KALEMİ DEFTERLERİ (D.

36 Feridun Emecan. Şeyhlu. 355. Darphâne-i Âmire.g. hudut muhafızlarının hesap defterlerinin tutulması ve saklanması. Kasabbaşılık ve Bina Emîni hesapları da burada görülüp tetkik olunurdu37. Ankara'dan itibaren Güney Anadolu. masraf ve mukâtaalarının kayıtları bu kalemde olmakla beraber Darphâne. 2. Fatih Sultan Mehmed'in teşkilat kanunundan anlaşılmaktadır. İstanbul 1988. Mâlikâne Halifesi buraya bağlı olduğu gibi. Tophâne Arabacıları ve çadır levâzımâtının masrafları için de oralara. 37 Mesude Çorbacıoğlu. Tersâne-i Âmire. Cebehâne. Tophâne-i Âmire..m. Matbah. s. Tersâne ve Arpa Eminlikleri. Vilayetlerin vergi hesaplarının. Zimmet Kalemi ve bu kalemin müdürü olan Zimmet Halifesi ile Muhallefât Dairesi de Başmuhasebe'ye bağlıydı39. Mezopotamya (Kilis. Aras. 5. Baruthâne ve Nüzül Emânetleri. Önceki yıllarda ise "Muhasebe-i Evvel" veya "Başmuhasebe" tabirine rastlanmamaktadır. Başmuhasebe Kalemi'nin görevi bugünkü Sayıştay'dan farksızdı. 146 .g. mâlikâne usulü ile arazi iltizam eden Mâlikâne Halifeliği. 38 Uzunçaraşılı. Bu üç halifelik. BAŞMUHASEBE KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D. Mardin ve havalisi hariç). DİA. Merkez Taşkilâtı. s. 74.BŞM. İstabl-ı Âmire işleri.e. 134. yüzyıl başlarında ihdâs olunmuştur. s. 208. devletin alacaklarını tahsil eden Zimmet Halifeliği ve müsadere edilen emvâl ile hükümdara düşen verasetlere ait Muhallefât Halifeliği'dir38. Osmanlı Devleti'nin bütün irad ve masraflarının kayıtlarının tutulup bakıldığı ve bu kayıtların muhafaza edildiği kalem olan Başmuhasebe Kalemi'nin görevlerini ayrıca maddeler hâlinde şu şekilde zikredebiliriz40: 1. Suriye. a. O dönemlerde muhasebeci tabirinin kullanıldığı.d) Osmanlı maliyesinin en mühim kalemi Başmuhasebe Kalemi olup XVII. c. 40 Günday. s. Başmuhasebeci Nasuhi Efendi başkanlığında üç halife ve dört şâkirtten teşekkül etmiştir. yine bu kaleme gönderilen hesap pusulalarının teftiş ve göz altında bulundurulması gibi işler de bu kalemin sorumluluğundaydı. Devletin bütün irad. yukarıda ismi geçen eminliklerle diğer malî kalemlerden Harameyn. Malî hesapları kontrolle vazifeli kalemlerin bir araya getirilip mesul bir âmire bağlanmasıyle meydana gelmiştir36. yine bu daireden kâtipler tâyin olunurdu. a. Matbah-ı Âmire.5. 1615 tarihli bir kayda göre Başmuhasebe. "Osmanlı Devlet Teşkilatında Mevcut Kalemler ve Görevleri" Tarih Boyunca Paleografya ve Diplomatik Semineri. 39 Çorbacıoğlu.

tahtiravancıbaşı. ba. Bazı yerlerin haydutluk yapmayacaklarına dair verdikleri taahhüt akçeleri (nezir akçesi) işleri. 6. kâğıtçıbaşı. bütün muhallefât (evkâf hariç). 5. Bozulus ve Danişmentli Türkmenleri işleri. arpa emini. mahzar. Katalog No 986 596-601 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. hassa mumcubaşıları.BŞM) Genel Sıra Numarası 1670-1688. Ocaklık beratının ve mülknâme-i Hümâyûn mezat kâimesinin verilmesi. a. mehterhâne. üserâ ve pençikli işleri. Cebelü ve gedik bedelleri ile düyûn işleri. Umumî masraflardan arta kalan para ve subaşı işleriyle demirbaş işleri.128 12. Başmuhasebe Kalemi Defterleri Başmuhasebe Kalemi'ne ait defterlerin bulunduğu kataloglar . çadırcılık. 7. 2281-2408 6 cilt Katalog TARİH Hicrî 990-1255 961-1255 885-1269 Milâdî 1582-1839 1553-1839 1480-1853 Defter Adedi 19. Bunların dökümü şu şekildedir: Katalog No KATALOĞUN ADI Sıra Numarası 2409 Mâlikâne Halifeliği 986 2410 180-207 5529 Zimmet Halifeliği Muhallefât Halifeliği 2411-2433 2434-2465 7532 3291-3297 TARİH Hicrî 1168 1210 1078-1287 -887-1255 955-1251 1178 1021-1251 Milâdî 1754 1795 1667-1871 -1473-1839 1548-1835 1764 1612-1835 Defter Adedi 1 1 28 1 23 33 1 8 Analitik Envanter Katalog Tertibi Katalog No 986 BAŞMUHASEBE'YE BAĞLI EMÂNETLERE AİT DEFTERLER TARİH Defter Sıra KATALOĞUN ADI Adedi Numarası Hicrî Milâdî Arpa Emâneti 5528-5563 1061-1242 1650-1846 36 Katalog Tertibi Analitik Envanter 147 .3. Kasabbaşılık işleri. saraciye ve tereke işleri. hükkâm. 4. Başmuhasebe Kalemi'ne Bağlı Birimlere Ait Defterler Bu defterler iki ayrı katalogda yer almaktadırlar. 986 Numaralı Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Başmuhasebe'ye Bağlı Birimlere Ait Defterler Başmuhasebe Kalemi'ne ait olmak üzere Kâmil Kepeci Kataloğu'nda muhtelif defterler bulunmaktadır. 8. timar gediği bedelleri. mehter. nev-müslim kisve bahaları.471 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. Mâlikâne beratları.

BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 1 Bu isimle anılan kataloğun birinci cildi. Müteahhidlerin yaptıkları yolsuzluklar üzerine 1280 senesinde ekmek işinin levâzım idaresince temini kararlaştırıldığından.e.BŞM. kasabbaşıların yıllık hesaplarını görürdü.BŞM.e. 569.g. genel numara olarak 602. Matbah-ı Âmire Defterleri 934-1253/1528-1837 tarihleri arasında. 148 . Bu kalemde mübâyaa.g. 602-613 Numaralı Başmuhasebe Kalemi Ek Kodları Kataloglarındaki Bağlı Birimlere Ait Defterler Bunlar başlıklar hâlinde katalog genel numaraları belirtilerek aşağıda verilmiştir. a. 1. s. Umum levâzım müdürüne "Matbah Emini" denilirdi.ETM): Ekmekçibaşı.e. Ekmekçibaşı Defterleri.263 adet defterden müteşekkildir. 1106-1245/ 1695-1829 tarihleri arasında 29 adet defterden müteşekkildir. Askerin ekmek tayinini iltizâm suretiyle üzerine alırdı. Ayrıca 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda 7270-7381 genel numaralarda kayıtlı 873-1268/1468-1852 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 110 adet "Saray-ı Hümâyûn Matbah-ı Âmire ve Kiler Defteri" mevcuttur. 416-417. 1..MTE): Saray mutfağı yerinde kullanılır. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Matbah-ı Âmire (D. 2.BŞM. maaş. ekmekçibaşılık tarihe karışmıştır42. Matbah-ı Âmire anbarlarının her sene muhasebesi yapılarak erzak vesaire devredilirdi. c. Kasabbaşı (D. 42 Pakalın. 41 Pakalın. 179. kiler. saray erkânının ekmek işleriyle ilgilenirdi. 43 Sertoğlu. Ekmekçibaşı (D. Kasabbaşı Kalemi. ihracat defterleri gibi defterler tutulmaktaydı41. Saray'ın et işleri ve hayvan kesimi ile meşgul olan kasapların başıdır. s. s.KSB): Kasabbaşı43. Bunun dışında devlete ait vergi şeklinde toplanan koyunların mera ve kışlıklara tevzîi ve gereken yerlere sevki de kasabbaşının görevlerindendi. masraf. sırada olup. a. Matbah-ı Âmire'de her gün dört-beş bin kişiyi doyuracak yemek hazırlanırdı. c. a.g. Saray mutfağında Enderûn Kilerbaşısı'na bağlı olarak çalışan.Katalog No KATALOĞUN ADI Tersâne Emâneti Zahire ve Nüzül Emâneti Tophâne Emâneti Matbah Emâneti Baruthâne Emâneti Kasabbaşılık Kalemi Sıra Numarası 5636-5778 5564-5594 4638-4724 7270-7381 6687-6710 7399-7411 TARİH Hicrî 936-1266 1145-1272 1242-1265 873-1268 1129-1257 1106-1260 Milâdî 1529-1849 1732-1816 1826-1848 1468-1851 1616-1841 1694-1844 Defter Adedi 141 31 87 110 24 13 Katalog Tertibi 986 Analitik Envanter bb.

1036-1244/1627-1828 tarihleri arasında 34 adet defterden müteşekkildir.. Peksimet Emini (D.BZB) Peksimet Emini (D.KSB) Buzcubaşı (D.MTE) Ekmekçibaşı (D.BŞM. a. s. M.Kasabbaşı Defterleri 1021-1266/1612-1850 tarihleri arasında 434 adet defterden müteşekkildir. Asâkir-i Mansûre'ye vesair askerî birimlere ve bazen de ahali ve reayâya dağıtılmak üzere pişirilen peksimetlerle alâkalı defterler bu kod altında toplanmıştır. 1010-1254/1601-1838 tarihleri arasındaki kayıtlara ait 1. 2.PKS): Donanma-yı Hümâyûn'a. 44 Pakalın.BŞM. 149 . Sertoğlu.BŞM. 228.g.BŞM. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Muhallefât Halifesi (D. Buzcubaşı Defterleri 1080-1241/ 1669-1826 tarihleri arasında 84 adet defterden müteşekkildir. BAŞMUHASEBE KALEMİ'NE BAĞLI BİRİMLERE AİT DEFTERLERİN LİSTESİ Katalog No KATALOĞUN ADI Matbah-ı Âmire (D. genel numara olarak 603. pişirilmesi.MHF): Vazifesi.g. sırada olup.ETM) 602 Kasabbaşı (D. Peksimet Emini Defterleri. bu işlemlere kimlerin mübâşeret ettiği. nerelerde muhafaza edildiği. ne kadar masraf yapıldığı ve bu mevzuyla alâkalı muhtelif malumat yer almaktadır. Yeniçerilere.381 adet defterden müteşekkildir. peksimetin pişirilme yeri.BŞM. Cebecilere. miktarı ve kimlere ne kadar dağıtıldığı.BZB): Saray'a ve devlet erkânına dağıtılan kar ve buz miktarlarını gösteren defterler. Muhallefât Halifesi Defterleri.. Bu defterlerde pişirilecek peksimet için gerekli malzemeler. taşınması.e. 564-565. a. Buzcubaşı (D. bu kod altında yer almaktadır. vâris bırakmadan ölenlerin bıraktıkları terekelerle müsadere olunan emvâle ait kayıt vesair işlere ve hükümdara ait verâset işlerine bakmaktı44.e.BŞM.PKS) 986 Kâmil Kepeci Tasnifi Saray-ı Hümâyûn Matbah-ı Âmire ve Kiler Defterleri TARİH Hicrî 934-1253 1106-1245 1021-1266 1080-1241 1036-1244 873-1268 Milâdî 1528-1837 1695-1829 1612-1850 1669-1826 1627-1828 1468-1852 Defter Adedi 1263 29 434 84 34 110 Analitik Envanter Katalog Tertibi BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 2 Bu isimle anılan kataloğun ikinci cildi. s.BŞM. c.BŞM. bunların satın alınması.

150 .e.MHF) TARİH Hicrî 1110-1254 Milâdî 1601-1838 Defter Adedi 1.MLK) Zimmet Halifesi (D. mukâtaaların satılması ve alınan muaccelât miktarlarını ihtiva eden defterler bulunmaktadır.BŞM. 1040-1262/1631-1846 tarihleri arasında 356 adet defterden müteşekkildir.ZMT): Zimmet Halifesi Defterleri. 1106-1254/1695-1838 tarihleri arasında 145 adet defterden müteşekkildir.BŞM. Mâlikâne Halifesi Defterleri. Zimmet Halifesi sadece Başmuhasebe Kalemi'ne bağlı malî konulardaki zimmetlerle ilgilendiğinden. şahıs ve müesseselerin zimmetlerinde bulunan devlet alacaklarıyla ilgili kayıtları ihtiva etmektedir.BŞM. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: 45 Sertoğlu. ilmühaber ve evâmir-i şer‘iye kayıtları.EMK): Bu kod altında genel olarak Emlâk-ı Hümâyûn olan çiftlik ve mukâtaaların gelir kayıtlarının tutulduğu 1185-1243/1771-1827 tarihleri arasındaki 15 adet defter bulunmaktadır.BŞM.BŞM..ZMT) TARİH Hicrî 1185-1243 1106-1254 1040-1262 Milâdî 1771-1827 1695-1838 1631-1846 Defter Adedi 15 145 356 Katalog Tertibi Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 4 Bu isimle anılan kataloğun dördüncü cildi. sırada olup. Bu kalemde ahkâm. Zimmet Halifesi Defterleri.BŞM. mirî araziden kayd-ı hayat şartıyla iltizâma verilen mâlikânelerin kontrolu ve hesaplarının tutulmasıyla vazifeliydi45. cülûs münasebetiyle yenilenen berat kayıtları. genel numara olarak 604. genel numara olarak 605. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Emlâk-ı Hümâyûn (D. a. mâlikâne ahkâmı ve berevât kayıtları. diğer maliye kalemlerinin borç-alacak kayıtları kendi kalemlerinde yer almaktadır.g. s. Mâlikâne Halifesi (D.EMK) Mâlikâne Halifesi (D. sırada olup. Zimmet Halifesi (D.Katalog No 603 KATALOĞUN ADI Muhallefât Halifesi (D. 208.381 Katalog Tertibi Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 3 Bu isimle anılan kataloğun üçüncü cildi.MLK. Katalog No 604 KATALOĞUN ADI Emlâk-ı Hümâyûn (D.BŞM.): Mâlikâne Halifesi.

Bu seri.SRB): Padişahın develerine bakan teşekkülün başında bulunurdu. Arabacıbaşı.e.MKB): Mekârecibaşı Defterleri'nde.MKB) TARİH Hicrî 1041-1253 1076-1244 1182-1231 1136-1233 Milâdî 1632-1837 1665-1828 1768-1816 1724-1818 Defter Adedi 278 23 5 5 Analitik Envanter Katalog Tertibi BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 5 Bu isimle anılan kataloğun beşinci cildi. Sârbânbaşı Defterleri. bunlar ordu için toplanan. ot vesair yem tayinâtları.. 1041-1253/1632-1837 tarihleri arasında 278 adet defterden müteşekkildir. 1136-1233/1724-1818 tarihleri arasında 5 adet defterden müteşekkildir. satın alınan ve kiralanan deve miktarlarını ihtiva etmektedirler.ARB): Arabacıbaşı Defterleri'nde.BŞM. Arabacıbaşı (D. a. yulaf. İstanbul'da Tophâne'de bir imalâthâneleri. Top Arabacıları Ocağı'nın en büyük ağası ve âmiri olup.APE) 605 Arabacıbaşı (D. saman.BŞM. s. masrafları.APE): Saray'a ve devlet erkânına mensup kişilerin at. Şehremini'de kendilerinin ikamet ettikleri kışlaları vardı. kendisine "Ser-arabaî" de denirdi.BŞM. 3. Arpa Emini Defterleri. deve gibi binek ve koşum hayvanları ile Istabl-ı Âmire'de bulunan büyük ve küçükbaş hayvanların arpa.BŞM. Sârbânbaşı (D.BŞM. sırada olup.ARB) Sârbânbaşı (D. Mekârecibaşı Defterleri.SRB) Mekârecibaşı (D. Ayrıca Istabl-ı Âmire'de bulunan raht takımları ile ilgili defterler ve Istabl-ı Âmire'nin masraflarının karşılanması için çeşitli mukâtaa. Ahırkapısı'nda araba ve hayvanların konulduğu ahırları. ordudaki nakil işlerinde kullanılan hayvan ve vasıtalarla ilgili konular bulunmaktadır. genel numara olarak 606. 1076-1244/1665-1828 tarihleri arasında 23 adet defterden müteşekkildir. c. bunların tevzîi ve yem karşılığı olarak ilgili kişilere verilen ücretler bu defterlere kaydedilirdi. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: 46 Pakalın. 1182-1231/1768-1816 tarihleri arasında 5 adet olup. 128. Mekârecibaşı (D. Devecibaşı demektir46.Arpa Emini (D. cizye ve avârız gelirlerinden temin edilen meblağları gösterir defterler de bu kalem içinde yer almaktadır. 151 .BŞM. ordunun ihtiyacı olan muhtelif cins arabaların çeşitli yerlerden temini ve mübâyaası ile ilgili konular bulunmaktadır. katır. Top Arabacıları Ocağı büyük topların nakilleri için teşkil edilmiş olup.BŞM.BŞM.g. Katalog No KATALOĞUN ADI Arpa Emini (D.

BŞM. Tersâne Emini (D. Tersâne Zindanı Defterleri 1058-1217/1648-1802 tarihleri arasında 1. 155. tamir ve yeniden düzenlenmeleri ile ilgili 47 Pakalın. yani devlet tarafından yapılan saray.TRE): Tersâne'nin malî ve idarî işleriyle meşgul olan memurun unvanıdır. 465-466. Bu seri.068 adet defterden müteşekkildir. Kapıkulu askerlerinden edepsizlik edenler de burada hapsedilirdi. e. köprü.068 189 Katalog Tertibi Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 6 Bu isimle anılan kataloğun altıncı cildi. a. 2. a.BŞM..KLM) Tersâne Zindanı (D.BŞM. bunların iâşe ve aylıklarını.Kalyon Kâtibi (D.BNE): Bu kalemde mirî binaların. çeşme. askerî binalar. Bütün levazımâtı satın alıp hazırlar ve depoların eşyalarıyla ayniyat defterlerini tetkik ve kontrol ederdi.g.TRZ) Tersâne Emini (D. Tersâne Emini Defterleri 979-1253/1571-1837 tarihleri arasında 189 adet defterden müteşekkildir.e. a.BŞM.e..BŞM. s. selâtîn camileri. 1117-1244/1763-1828 tarihleri arasında 43 adet defterden müteşekkildir.BŞM. tamirat ve alım-satım işlerine bakardı. Katalog No 606 KATALOĞUN ADI Kalyon Kâtibi (D. taş gemilerinde ağır işlere mahkûm bulunanlar ve yine kürek hizmetinde kullanılan savaş esirleri bulunurdu. han. genel numara olarak 607.BŞM.TRZ): Değişik isimler taşıyan Tersâne Zindanı'nda. 49 Pakalın. c. kale. ambar. 3. Kaptan Paşa'nın denize çıkışında kendine ait muamelâtta ona vekâlet ederdi49.. c. kalyonların levâzım hesaplarını tutardı.g. Tersâne'nin ve gemilerin vâridât ve masraf defterleriyle inşaat. s. Tersâne Zindanı (D. zindacılarına "Vardiyan" denilirdi48. 48 Sertoğlu. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Bina Emini (D.g. su yolları. Kendisine muavin olarak "Kalyonlar Halifesi" denilen bir memur ile bir de kalem heyeti vardı47.KLM): Kalyon denilen harp gemilerindeki efradla. gemilerde kürek çekmeye mahkûm olan suçlularla.TRE) TARİH Hicrî 1117-1244 1058-1217 979-1253 Milâdî 1763-1828 1648-1802 1571-1837 Defter Adedi 43 1. palanga. 333. kemer ve bend gibi yapıların inşa. sırada olup. Hülâsa Tersâne ile alâkalı bütün irad ve masraf kayıtlarını Tersâne emini yerine getirirdi. 152 . s. Burası Kanunî zamanında yapılmış olup.

Saray-ı Hümâyûn-ı Galata'nın. Yeniçeriyân-ı Dergâh-ı Âlî'nin. s. su yolları.BŞM. Bunlar. satın alma ve dağıtma esnasında yapılan masraflar yer almaktadır. hamamlar gibi işlerin yapım ve tamiriyle ilgili hesapları bulunur. XVIII. resmî dairelere. çeşitli ödemeleri ile inşaatın tamamlanmasından sonra yapılan son keşif. 1036-1143/1627-1730 tarihleri arasında 6 adet defterden müteşekkildir. Bunlar 10561255/1646-1839 tarihleri arasında 661 adet defterden müteşekkildir.g. Şehremini (D. 1073-1254/1663-1838 tarihleri arasında 19 adet defterden müteşekkildir. Saray-ı Atik ve Cedîd'in. Bu defterlerde yukarıdaki türden binaların ilk keşifleri. c. kimlere ve nerelere ne kadar verildiği kaydedilmiştir. kömür ihtiyaçları ve masrafları hakkında malumat yer almaktadır.defterler bulunurdu. ölçümler ve muhtelif masrafların icmâli yer alırdı. 92. a. Bunlar.İSA): İstanbul Acemi Ocağı. Yeniçeri ağasına bağlı olmakla beraber. 2. Bu kaleme ait defterlerde satın alınan odun ve kömürün rayiç fiyatı. hanlar.DRB): Asıl işi para basımı ve bunun için gerekli madenlerin temini olan Darphâne. Bu seri.BŞM. mürekkep gibi kırtasiye malzemesinin teminiyle görevli kalemdir. . yani Ocağın ağası "İstanbul Ağası" diye anılırdı.DKE): Bu kalemde Anadolu eyalet ve livalarında tahsil olunan züemâ ve erbâb-ı timar tezkireleri. ahkâm-ı şikâyet ve berevât rusûmu. 1152-1249/1739-1833 tarihleri arasında 21 adet defterden müteşekkildir. Bu mühimmâtın satın alınması. nüzül akçelerinden hasıl olan vâridât ve teslimâtın muhasebe defterleri bulunmaktadır.BŞM. İstanbul ağasının vazifesi. Yeniçeriliğin lağvı ve İhtisap Nezâreti'nin teşkiliyle. Bunlar. malzemelerin tedariki.KGB): Saray dışındaki resmî daireler ile Ordu-yı Hümâyûn'un kâğıt.e. buranın âmir ve mesûlü. kimlere ve ne kadar dağıtıldığı.ŞHE): Şehremâneti Defterleri'nde. Odun Emini (D. hesapları. İstanbul Ağası (D. İhtisap nâzırlarına intikal etmiştir50. Bu defterlerde kırtasiye malzemesinin miktarı. Dış Kâğıt Emini (D. işçi yevmiyeleri. Bu seri. Kâğıtçıbaşı (D. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı 50 Pakalın. 1076-1247/ 1665-1831 tarihleri arasında 30 adet defterden müteşekkildir.BŞM. kalem. Saray'ın çeşitli kısımlarına. devlet ricâline ve resmî fırınlara verilen odun ve kömürün satın alınması ve dağıtılmasıyla ilgilenirdi. dairelere tevzîi ve teslimini kâğıtçıbaşı yapardı. Ocağ-ı Bostaniyân-ı Hâssa'nın odun. 153 . asker ocaklarına. Bu defterlerde.BŞM.ODE): Odun Emini. Darphâne-i Âmire (D. fiatları.. bir anlamda bugünkü belediye başkanının görevini yürüten şehremininin saraylar. 965-1242/1558-1827 tarihleri arasında 14 adet defterden müteşekkildir.BŞM.

Budin.ODE) Kâğıtçıbaşı (D. Bu mukâtaaların idaresi Darphâne'ye bırakılmıştır. Girid. Trabluşşam ve Trabzon Gümrükleri.maliye teşkilatı içerisinde ayrı bir önem kazanmış.KGB) Dış Kâğıt Emini (D.BNE) Şehremini (D.BŞM. 5624-5635 genel numaralarda kayıtlı 1103-1261/1691-1845 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 12 adet Darphâne-i Âmire Defteri mevcuttur. Belgrad. Halep. 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda da. 990-1252/1582-1836 tarihleri arasında 108 adet defterden müteşekkildir.BŞM. Ayntap. Diyarbakır. İkinci önemli kaynak ise 1222'de lağvedilen "İrâd-ı Cedîd hazinesi" gelirleridir. Erzurum Gümüşhânesi. Katalog No KATALOĞUN ADI Bina Emini (D. Bu giderlerin karşılanması için de kendisine bazı gelir kaynakları ihdâs edilmiştir. Bu cildin ek kod sayısı 42 olup. Bosna. Bu kaynaklardan ilki öncelikle vakıf mukâtaaları. Uyvar ve Vidin hazineleri. Revan. Ayrıca. İstanbul Beytülmalı. İstanbul Gümrük Eminliği. Hotin. Ordu. sırada olup. Şam. faaliyet ve yapısında bazı önemli değişiklikler meydana gelmiş ve ikinci bir devlet hazinesi gibi devletin gelir ve giderinin idaresinde görev alan bir kurum olarak ortaya çıkmıştır. Azak. Ergani Madeni.BŞM.BŞM.ŞHE) İstanbul Ağası (D.BŞM. Musul. Espiye Madeni. bunlar şunlardır: hazinedarbaşı. yapılan harcamalar.BŞM.BŞM. Kastamo154 . Erzurum. Haleb. Mısır. 1182/1768 yılında savaş giderlerinin karşılanması için bir "İhtiyat hazinesi" biçiminde devreye girmiştir. para miktarları. Bağdat. Niş. Erzurum. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Hazinelerdeki mevcut eşyalar. Adana. değişik memuriyetlere tayin edilen kimselere verilen maaşlar ile aşağıda belirtilen yerlere ait vâridât ve masraf defterleri bulunmaktadır. Bu seri.İSA) 607 Odun Emini (D. Kamaniçe. Basra. özellikle "Haremeyn Mukâtaaları ve Tevliyetleri"dir.DKE) Darphâne-i Âmire (D. genel numara olarak 608. Trabluşşam. Bu şekilde güçlenen Darphâne.DRB) 986 Darphâne-i Âmire Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu TARİH Hicrî 1056-1255 965-1242 1076-1247 1073-1254 1152-1249 1036-1143 990-1252 1103-1261 Milâdî 1646-1839 1558-1827 1665-1831 1663-1838 1739-1833 1627-1730 1582-1836 1691-1845 Defter Adedi 661 14 30 19 21 6 108 12 Analitik Envanter Katalog Tertibi BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 7 Bu isimle anılan kataloğun yedinci cildi. devrinin en önemli malî kurumu hâline dönüşerek hazine-i Âmire ve Tersâne'yi desteklemiştir.

e. odun.nu Küre-i Nühas. çalışanların ücretleri gibi konuların yer aldığı görülmektedir. sırada olup. 1086-1259/1675-1843 tarihleri arasında 893 adet defterden müteşekkildir. barut verilen kişilerden alınan temessük ve hüccet kâğıtları. sırada olup.. BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 8 Bu isimle anılan kataloğun sekizinci cildi. Bu defterler şu mevzuları ihtiva etmektedir: Selanik. Halep ve Mora Muhassıllıkları. Trabzon vesair sancak ve livalara ait cebelü bedelleri. s. Boğdan ve Tokat Voyvodalıkları. genel numara olarak 610. Bu katalogda 981-1253 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 633 defter bulunmaktadır. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Cebelü Bedeli (D. 1160-1227/1747-1812 tarihleri arasında 9 adet defterden müteşekkildir. kömür. genel olarak barut imali için gerekli olan güherçile. Bunlar.BŞM. barut vb. Köstendil.TBL): Bu defterlerde.BŞM. muhtelif yerlere ait sıbyan ve mütekâidînin cebelü bedelleri.TBL) TARİH Hicrî 1086-1259 1160-1227 Milâdî 1675-1843 1747-1812 Defter Adedi 893 9 Katalog Tertibi Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 9 Bu isimle anılan kataloğun dokuzuncu cildi. defter suretleri. Bunlar. 51 Sertoğlu. Bunlar.CBL): Timar ve zeâmet nevinden bir çok dirliklerden ve bilhassa eşkincili vakıf ve mülklerden zamanla cebelü yerine onun masrafına eşit bir miktar para alınmış ve bu uygulama giderek vergi hâline gelmiştir51. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Gelibolu Baruthânesi (D. Maraş.CBL) Timar Bedeli (D.BRG): Hesapları Başmuhasebe içinde ele alınan Baruthâne Defterleri'nde. Keban Madeni. Timar Bedeli (D.BŞM.g. a. malzemeler depolamak için varil vesair malzemenin masârıf muhasebe icmalleri. Aydın.BŞM. Sayda ve Beyrut Mukâtaaları. genel numara olarak 609. koyun postu. Eflak. eşkinci. 62. kükürt. 155 . züemâ ve erbâb-ı timardan alınan bedellerin muhasebelerini bulmak mümkündür.BŞM. 1137-1203/1725-1789 tarihleri arasında 20 adet defterden müteşekkildir. Baruthâne nâzırlarının harcamaları. bazı mukâtaaların peşin ödenen muaccel cebelü bedeliyeleri defteri ve cebelü bedeliyesi icmâl ve hesaplarını gösterir defterler. Katalog No 609 KATALOĞUN ADI Cebelü Bedeli (D.

Tophâne-i Âmire (D.BŞM. kundak. a.BŞM.TPH): Merkez ve taşradaki kaleler ile donanmanın ihtiyacı olan top.BRS): Barut için gerekli olan malzemenin masrafı ve muhasebe icmâli gibi konular Selanik Baruthânesi Defterleri'nde yer almaktadır.BRS) Cebehâne-i Âmire (D. silah ve cephânenin kalelere gönderilmesi.BŞM.İstanbul Baruthânesi (D. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Nüzül Emini (D.CBH): Silah imâli ve tamiri. sırada olup.NZE): Nüzül Emini. yapılan teslimler.BRİ): Baruthâne'ye ait günlük gelirler.BŞM. Tophâne-i Âmire Defterleri 1086-1256/1675-1840 tarihleri arasında 356 adet defterden müteşekkildir.BRİ) 610 Selanik Baruthânesi (D. Bu seri 1129-1209/1717-1795 tarihleri arasında 15 adet defterden müteşekkildir. çeşitli kişilere yapılan barut tevziâtı. Selanik Baruthânesi (D. irâd ve masraflar.BRG) İstanbul Baruthânesi (D. işçilere verilen ücretler. seferler sırasında ordunun İstanbul'dan hareketinden düşman hududunu aşıncaya kadar olan müddet içinde halktan para ile satın alınan zahirenin toplanmasına ve muhtelif menzillerde hazır bulundurulmasına nezâret ederdi52. Tophâne eminlerinin kendi zamanlarında yapılan işlerin muhasebesi. barut için gerekli olan malzemeler.e.CBH) Tophâne-i Âmire (D. silah ve cephâne imâlinde kullanılan malzemenin satın alınması.g. 52 Sertoğlu. Cebehâne-i Âmire (D.BŞM.TPH) TARİH Hicrî 1137-1203 1129-1254 1129-1209 1078-1253 1086-1256 Milâdî 1725-1789 1717-1838 1717-1795 1667-1837 1675-1840 Defter Adedi 20 84 15 228 356 Analitik Envanter Katalog Tertibi BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 10 Bu isimle anılan kataloğun onuncu cildi.BŞM. genel numara olarak 611. Katalog No KATALOĞUN ADI Gelibolu Baruthânesi (D. 238. s.BŞM. Azatlu Baruthânesi neferlerine verilen ulûfeler gibi konular bu kalem içinde yer almaktadır. muhtelif top dökümhânelerine ait belirli bir zaman diliminde kullanılan mühimmât ve ödenen ücretler ile Tophâne eminleri arasındaki görev devirlerinde tutulan devirteslim hakkındaki defterlerden müteşekkildir. Bu seri 1078-1253/1667-1837 tarihleri arasında 228 adet defterden müteşekkildir. Bu seri 1129-1254/1717-1838 tarihleri arasında 84 adet defterden müteşekkildir.BŞM.. top arabası gibi aksâmın imâli. kalelerde tamire muhtaç durumda bulunan top ve diğer aksamın tamirâtı. Tophâne-i Âmire ve kale ambarlarında yapılan mühimmât sayımı. kale cebehânelerinde bulunan malzemenin sayımı gibi işlerle ilgili defterler bu kalemdedir. 156 .BŞM.BŞM.

Marmara sahillerinden İstanbul'un muhtelif yerlerine (Samatya.BŞM. Zecriye Rusûmu Kalemi (D. bir kısım vergilerin birleşmesiyle yeni bir hazine de ihdas edilmişti.İCH) TARİH Hicrî 1023-1248 1205-1242 Milâdî 1614-1832 1791-1826 Defter Adedi 113 363 Katalog Tertibi Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ EK KODLARI: 11 Bu isimle anılan kataloğun onbirinci cildi. Bu hazine. ordunun masrafını karşılamak üzere kurulmuştu. Sultan Üçüncü Selim'in hal‘ edilmesi üzerine Nizam-ı Cedîd teşkilatı ile birlikte İrâd-ı Cedîd hazinesi de ilgâ olunmuştur53.İCH): Sultan Üçüncü Selim zamanında (17891807) "Nizâm-ı Cedîd" adıyla yeni bir askerî teşkilat vücuda getirildiği zaman. Galata. Bu seri 1205-1242/1791-1826 tarihleri arasında 363 adet defterden müteşekkildir. 1023-1248/1614-1832 tarihleri arasında 113 adet defterden müteşekkildir. Sonradan her cins tahvile ve hisse senetlerine bu isim verilmiştir.BŞM. 163. Kumkapı. Osmanlı Devleti sınırları içinde müskirât imâli işleriyle gayrimüslim tebea meşgul olur ve bu müskirâtın sevki ve satımı yine gayrimüslimler tarafından yapılırdı. aşağıdaki defterleri ihtiva etmektedir: Eshâm Kalemi (D. sırada olup. Eshâm Defterleri. Ayrıca 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda 5281-5481 genel numaralarda kayıtlı 1189-1281/1775-1865 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 200 adet "Eshâm Muhasebesi" defteri mevcuttur. genel numara olarak 612. Müskirât.BŞM. Beşiktaş vs. İrâd-ı Cedîd hazinesi (D. Zecriye Defterleri'nde genel olarak muhtelif karyelerden elde edilen hamr (şarap) ve arak (rakı) miktarı ile bunlardan alınan resm.Nüzul Emini Defterleri. s. 1188-1271/1774-1855 tarihleri arasında 811 adet defterden müteşekkildir. zecriye muhassılı olan kişilerin tutmuş olduğu zecriye muhasebe icmâlleri..ZCR): Alkollü içkilerden alınan vergiye "Zecriye" adı verilirdi. müskirât taşıyan gemilerin getirdikleri içki miktarı.g.) getirilen rakı ve şarap miktarı. a. Katalog No 611 KATALOĞUN ADI Nüzül Emini (D.BŞM.SHM): Eshâm ilk defa Sultan Üçüncü Mustafa zamanında çıkartılan istikraz tahvillerine verilen isimdir.e. 157 . Âsitâne'ye gelen müskirât kayıtlarından alınan perakende hasılât ile muhtelif kazaların zecriye rusûmu.NZE) İrâd-ı Cedîd hazinesi (D. Bu hazineye "Nizâm-ı Cedîd hazinesi" denilmekte olup.BŞM. nâzırına "İrâd-ı Cedîd Nâzırı" adı verilmekteydi. meyhânelerde çalışan usta ve çırakların isim ve eşkâlleri. tesli53 Sertoğlu. imâl edilen bölgelerden kara ve deniz yoluyla merkezlere taşınır ve buralardan da muhtelif yerlerdeki meyhânelere dağıtılırdı.

Sûr-ı Hümâyûn esnasında esnaf tarafından verilen hediyeler. Simkeşhâne resmî bir müessese hâlinde idare edilirdi. Bu defterler 1135-1225/1722-1810 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedirler.BŞM. Salhâne Kâtibi Defterleri şu konuları hâvidir: Salhânelerde kesilen koyun ve keçi miktarı ile sakatat miktarı.BŞM. Sûr-ı Hümâyûn (D.KBK): Kıbrıs adasındaki bazı kalelere gönderilen tophâne ve cebehâne mühimmâtını mübeyyin 1 adet defterden müteşekkildir. salhâne çalışanlarına verilen maaşlar. Zecriye Defterleri 1206-1258/1792-1842 tarihleri arasında 297 adet defterden müteşekkildir. İstanbul'un bazı muhitlerindeki kasaplara verilen ağnâmın icmâl kayıtları.SRH): Padişahların erkek çocuklarının sünnetleri. Kıbrıs Emvâli (D. 1118-1147/1706-1734 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. Salhâne Kâtibi (D.İSS): Gümüş ve altın teller çeken sırmacı ve kılaptancı esnafın bulunduğu yere "Simkeşhâne" denilmiş. hayvan kesilip yüzülen yerdir. ne de memurlarla halkta evvelki hâl ve vaziyet kalmadığı için faaliyetine devam edememiştir. sünnet çocukları için lâzım olan eşyaların cins ve miktarı ile Sûr-ı Hümâyûn sebebiyle merkezden taşradaki bazı idarecilere gönderilen kâimeler ve meşâyih ile bazı hak sahiplerine yapılan masârıf. ancak 1283/ 1867 senesinde tekrar faaliyete geçirilmiştir. ne devlette eski malî kudret. Bu defter. salhânenin muhtelif masrafları. Tanzimat sıralarında işlerin azalmasından dolayı kapanmış. İstanbul Simkeşhânesi (D. sonradan Bayezid'den Aksaray'a giden cadde üzerindeki binaya nakledilmiştir. ilk olarak Irgat Pazarı'nda Çorlulu Ali Paşa Camii ve Medresesi'nin yerinde iken. 1190-1191/1776-1777 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 1 adet defter mevcuttur. Kıbrıs Kaleleri (D. Bu seri. 158 . kızlarının da evlenmeleri münasebetiyle yapılan düğünler hakkında kullanılan tabirdir.KBE): Kıbrıs'ta Kofla Çiftliği'nin çiftlik kethüdâsı zimmetinde kalan mallar.BŞM.BŞM. ahalinin ödemeyi taahhüd ettikleri tekâlifler ve Magosa ile sair yerlerde hâsıl olan ibrişim miktarı ve müstahsilleri ile ilgili 4 adet defterden müteşekkildir. 1166-1255/1753-1839 tarihleri arasında 43 adet defterden müteşekkildir. Bu defterler.mat ve bakayâ işlemleri. emvâl-i mîriye ve reâyadan talep olunan mebâliğ. Fakat. 1086-1252/1675-1836 tarihleri arasında olup 5 adettir. bunlardan elde edilen gelir. bağlardan alınan zecriye rusûmu kayıtları gibi konular yer almaktadır.SHK): Salhâne. Bu fonda.BŞM. bu defterlerin ihtiva ettiği konulardandır.

ve teçhizat gibi masraflarına tahsis edilmiştir. Mukâtaât hazinesi Defterleri.Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Kataloğu'ndaki Eshâm Kalemi Defteri (Sıra No: 5281-5481) Eshâm Kalemi (D. Mansûre Defterdarlığı kurulmasına rağmen Başmuhasebe ile olan irtibat kesilmiş değildir.BŞM. Böylece Mukâtaât hazinesinden yapılacak ödemelerde her iki nâzırın da görüşü alınmaya başlanmıştır. gelirlerin hemen tamamı Yeniçeri Ocağı'nın lağvından sonra kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye Ordusu'nun maaş. 1250/1834-35 tarihinde Mukâtaât Nâzırlığı.KBE) Kıbrıs Kaleleri (D.KBK) Salhâne Kâtibi (D. tayinat. 1242 tarihinden itibaren bu hazine Başmuhasebe'nin kontrolü altında müstakil bir hazine olup Mukâtaât Nâzırlığı kurulmuştur.BŞM. Mukâtaât hazinesi büyüyünce.BŞM.MKH) TARİH Hicrî 1238-1255 Milâdî 1823-1839 Defter Adedi 778 Katalog Tertibi Analitik Envanter 159 .BŞM. Katalog No 613 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Başmuhasebe Kalemi Mukâtaât hazinesi Defterleri (D. Maliye Nâzırlığı'nın kurulmasıyla Defterdarlık son bulur.BŞM. "Mansûre Defterdarlığı"na dönüştürülmüştür. Fakat buna rağmen hesapların kontrolü Başmuhasebe'den yapılmakta ve son kararı da yine Başdefterdar vermektedir.ZCR) İstanbul Simkeşhânesi (D. Buradan elde edilen gelirlerin toplandığı yere de "Mukâtaât hazinesi" denilmiştir. "Masârıfât Nâzırlığı" da gider hesaplarına bakmaya başlamıştır.BŞM. Hesapların ayrı tutulması istenilen sonucu vermeyince. 1238-1255/1823-1839 tarihleri arasındaki hükümleri ihtiva eden 778 adet defterden müteşekkildir.BŞM.İSS) TARİH Hicrî 1189-1281 1188-1271 1206-1258 1190-1191 1135-1225 1118-1147 1166-1255 1086-1252 Milâdî 1775-1865 1774-1855 1792-1842 1776-1777 1722-1810 1706-1734 1753-1839 1675-1836 Defter Adedi 200 811 297 1 4 1 43 5 Katalog Tertibi 612 Kıbrıs Emvâli (D. senelik belli bir bedel karşılığında devlet adamlarına verilir veya emanet usulü ile idare edilirdi. "Mukâtaât Nâzırlığı" gelir hesaplarına.SRH) Analitik Envanter BÂB-I DEFTERÎ BAŞMUHASEBE KALEMİ MUKÂTAÂT HAZİNESİ DEFTERLERİ (D.BŞM. Kurulan bu nezâretin gelir kaynakları sürekli artmasına karşılık.MKH) Mukâtaalar.SHM) Zecriye Rusûmu Kalemi (D.SHK) Sûr-ı Hümâyûn (D.BŞM.

İbrail. Maçin. mukâtaa işleriyle meşgul olan Haslar.BMK. Bundan önce mukâtaalarla ilgili kayıtları tutan ve hazine-i Âmire kâtipleri arasında yer alan bir mukâtaacının varlığı bilinmektedir. bu kalemin hazine'ye bağlı olarak kurulduğunu düşündürmektedir. Bu arada bazı vazife. Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Başmukâtaa Kalemi (D. Rumeli'ye ait eminler ve diğer görevlilerin beratları. Başmukâtaa Kalemi de lağvedilmiştir. Kili. asırda gerçekleşmiş olmalıdır. Varna.AHM) Sıra Numarası 4988-5166 22440-22603 22604-22627 22628 TARİH Hicrî Milâdî 895-1269 904-1260 953-1239 1235-1239 1489-1852 1498-1844 1546-1824 1820-1824 Defter Adedi 179 164 24 1 Analitik Envanter Katalog Tertibi 160 .6. asrın ortalarında kurulmuştur. 969/1561-62 tarihli bütçedeki kâtipler listesinde hazine-i Âmire kâtipleri arasında mukâtaacı-yı evvel unvanlı bir görevliye rastlanmış olması. Bunun bir kalem olarak teşkilatının tamamlanması ve görevlerinin belirlenmesi ise XVII. Ayrıca Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda da Başmukâtaa Kalemi'ne bağlı birimlere ait defterler bulunmaktadır.BMK. Kratova. bu mukâtaalar hakkında çıkan emir ve nizamların kayıtlarını tutar ve muhafaza ederdi. Tolcı. muhtemelen XVI. kalemin fonksiyonu da azaltmıştır. İsakçı. 934/1527-28 tarihli bütçedeki kâtipler listesinde ise Rumeli. Bundan dolayı savaşlardan sonraki toprak kayıpları ve bir çok mukâtaanın işgal bölgesinde kalması geniş kaynakları azalttığı gibi. has ve salyâne tahsislerine de bakardı. İstanbul ve Mâlikâne kalemleriyle birlikte yeniden teşkil edilen Mukâtaât Muhasebesi'ne devredilmiş. Başmukâtaa Kalemi'nin görev alanına giren mukâtaaların büyük çoğunluğu Rumeli'de bulunmaktadır. Maliye Nezâreti'nin kurulması sırasında 1254/1838 bu kalemin görevleri. özellikle Rumeli'deki Filibe pirinç sahaları. BAŞMUKÂTAA KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER Mukâtaacı-yı Evvel Kalemi de denilen bu kalem. Başmukâtaa Kalemi. Anadolu ve Arap vilayetleri mukâtaacılarının isimleri kaydedilmiştir. Başmukâtaa Kalemi'nin bağlı birimlerine ait defterler onbir birim başlığı altında tasnif edilmiştir.BMK) 631 Ahyolu Mukâtaası (D. Ahyolu gibi Tuna nehri kıyısındaki bütün iskele ve tuzlaların mukâtaa hesaplarını denetler.AHM) Balçık Mukâtaası (D. hüküm ve tezkireleri de bu dairedeki kâtipler tarafından yazılırdı.

Diyarbekir. müstahkem mevkilerin erzak. 161 .Katalog No KATALOĞUN ADI Filibe Mukâtaası (D.d) Bursa. Büyük Kale Kalemi Defterleri (D. Katalog No 986 621 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.BMK. Çankırı gibi bölgelerdeki bazı mukâtaalarla mîzân-ı harîr (ipek kapanı) mukâtasının ve Akdeniz adalarındaki çeşitli mukâtaaların gelirlerini denetler ve Rumeli'deki bazı kale muhafızlarının mevâcib hesaplarını tutardı.SLM) Samako Mukâtaası (D.VDM) Varna Mukâtaası (D. Ayrıca Mısır.BMK. genellikle Mora ve Arnavutluk dışında kalan büyük kalelerin. tuzla ve gümrük gelirlerini denetlediği görülmektedir.FLM) İbrail Mukâtaası (D. Biga.NGM.BMK.BMK.BMK. Adapazarı. Lahsa.BRM.KAM) Niğbolu Mukâtaası (D.) Kili ve Akkerman Mukâtaası (D. Bolu.VRN) Analitik Envanter 7.BMKİBM.) Üsküp Mukâtaası (D. Musul. Kastamonu.ÜSM) Vidin Mukâtaası (D. onarım işleri ve personelin maaş işlerini yürütürdü.BMK.BMK.SMM.BKL.BRM ) Sıra Numarası 5269-5275 24233-24454 TARİH Hicrî 1003-1204 925-1252 Milâdî 1591-1789 1519-1836 Defter Adedi 7 221 Katalog Tertibi Analitik Envanter 8. BURSA MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D.BMK. Bu kalemin daha çok damga resmi.) Sıra Numarası 22629-22639 22640-22644 22645-22649 22650-22655 22656-22676 22677-22679 22680-22687 22688-22689 22690-22691-A TARİH Hicrî Milâdî 992-1251 1171-1217 997-1219 1001-1244 1184-1249 1216-1240 1128-1250 1144-1154 1165-1242 1584-1835 1757-1802 1589-1804 1592-1828 1770-1833 1801-1825 1716-1844 1731-1741 1751-1826 Defter Adedi 11 5 5 6 21 3 8 2 3 Katalog Tertibi 631 Silistre Mukâtaası (D. Bağdat. mîzân-ı harîr.d) Önemli bir gider kalemi olan Büyük Kale Kalemi. cephâne. BÜYÜK KALE VE KÜÇÜK KALE KALEMİ DEFTERLERİ a.

askerlere senede dört defa ve üç ayda bir muharrem. Küçük Kale Kalemi Defterleri (D. ulûfe demektir. Şam.BRZ. Bu tür havalelerle sağlanan mevâciblere de "ocaklık mevâcibi" adı verilmiştir. Büyük Ruznâmçe Kalemi ve Bağlı Birimlerine Ait Defterler (D. Halep.KKL) Sıra Numarası 4976-4987 32844-33117 TARİH Hicrî Milâdî 1124-1286 959-1251 1712-1870 1552-1835 Defter Adedi 11 274 Katalog Tertibi Analitik Envanter 9. Tanzimat'tan sonra Yevmiye Defteri adını almıştır.d) Ruznâmçe. yahut vukuatın kaydına mahsus deftere verilen addır.BKL) Sıra Numara 4725-4975 32167-32843/A Hicrî TARİH Milâdî 1486-1861 1519-1836 Defter Adedi 250 680 Katalog Tertibi Analitik Envanter 892-1277 925-1252 b. İlk üç aylık olanı masar. hasılâtı iyi olan vilayet ve sancaklara havale edilmek suretiyle temin edilirdi. Bu tabir. Kars ve Erzurum'daki yeniçeri ve bunların teşkilatına uygun olarak ulufe ile kullanılan askerlerin yoklamalarına bakardı. ikinci üç aylık olanı recec. Bu tabirler. Bazı kalelerin muhafızlarına ait mevâcib. Mevâcib. BÜYÜK RUZNÂMÇE VE KÜÇÜK RUZNÂMÇE KALEMLERİ İLE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER a. Bu defter tutana ruznâmçeci denirdi. Günlük vâridat ve masârıfın. Ruznâmçe Defteri. Mevâcibleri ocaklık olarak nehirlerin vâridatından karşılanıyorsa havaleleriyle tevcih tezkireleri de bu kalemden verilirdi. rebîülâhir.KKL. Bosna. Temeşvar. ayların adlarının rumuzlarından oluşmaktadır. Budin. Katalog No 986 620 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. receb ve şevval aylarında verilen ücret. Arnavutluk ve civarı ile Hersek'in bazı kalelerinin yerli kulu neferâtının mevâcib hesaplarını tutardı.d) Mora. üçüncü üç aylık olanı reşen ve son üç aylık olanı ise lezez tabir olunmuştur. muhasebe kelimesi yerine de kullanılırdı. nâmçe de defter demektir. Bosna-Hersek bölgesindeki bütün kaleler Büyük Kale Kalemi'ne bağlı iken Podgorice Kalesi Küçük Kale Kalemi'ne bağlıydı. Rûz Farsça gün. 162 . İlk zamanlarda Ruznâme denildiği halde sonraları Ruznâmçe hâlini almıştır. Bu kalem ayrıca hazine tezkiresi vermeye de yetkiliydi. Katalog No 986 620 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.Van.

Bu kalem. gümüş. her gün hazine'ye giren ve çıkan para.KRZ. altın. üç aylık ve yıllık olurdu.d) "Müşâherehorân" da denilen bu kalem. Hazine dairesinin baş kalemi olan Büyük Ruznâmçe Kalemi mukâtaa. yaya bir posta sınıfı olup çok süratli koşmakla bilinirlerdi. bunlar ruznâmçe kayıtlarıyla karşılaştırılarak bulunurdu. mimarlar ve diğer bazı cemaatlerin özlük ve maaş işleriyle uğraşırlardı. "Ruznâmçe-i Hümâyûn". gümüş vesairenin kayıt ve hesaplarında Büyük Ruznâmçe Kalemi'ne yardım ettiği gibi kazaskerler. 1256/1840 yılında ilgâ olunmuştur. kumaş. Defterler ise günlük. "ruznâmçe temessükü" denilen ibrâ tezkireleri yazılırdı. irâd-masraf şeklinde kaydedilen meblağların günlük olarak tutulmasından oluşurdu. çâşnigîrler. diğeri de padişahın bulunduğu yerde olmak üzere iki ayrı ruznâmçe defteri tutulurdu. merkezî bir kuruluştur. Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Sıra Numarası 3398-3507 TARİH Hicrî 1013-1219 Milâdî 1604-1804 Defter Adedi 110 Katalog Tertibi Analitik Envanter * Peykân. müşâherehorân denen aylıklılar. Ruznâmçe Kalemi. önceleri padişahların irâdelerini tebliğ için kullanılmış iseler de zamanla süslü elbise ve sorguçlarıyla saltanat şiârından sayılmışlardır. Bundan başka Başdefterdarlığın günlük gelir ve giderlerinin özetleri burada gözden geçirilir.Büyük Ruznâmçe Kalemi. Küçük Ruznâmçe Kalemi Defterleri (D. aynı zamanda Büyük Ruznâmçe Kalemi'nin yardımcısı mahiyetindeydi. Toplama kolaylığı sağlamak üzere ayrı defterlere sadece rakamlar yazılarak "Erkâm Defterleri" oluşturulmuştu. Hünkâr müteferrikaları. dolayısıyla hazine'nin bütün gelir ve gider işlemlerinin yapıldığı bürodur. Bu bakımdan Bâb-ı Defterî'ye bağlı gelir ve giderlerle ilgili muhasebe kalemlerinin kayıtlarında hata varsa. Katalog No 986 627 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Burada tutulan hazine kayıtları "mîzân-ı adl" olarak kabul edilmiştir. Divan-ı Hümâyûn ve saray peykânı*. kumaş. Savaş gibi durumlarda padişah İstanbul'dan uzakta kaldığı zaman biri İstanbul'da. 163 . altın. aylık. Ruznâmçe. çâşnigirler ve ulûfeli divan kâtiplerinin maaşları bu kalem tarafından verildiği gibi. divan çavuşları. Maliye Nezâreti'nin kuruluşuna kadar (1253/1839) Bâb-ı Defterî'nin. vesairenin kayıt ve hesaplarını da bu kalem tutardı. "Ruznâmçe-i Evvel" ve "Harc-ı Hâssa Ruznâmçesi Kalemi" de denmekteydi. mevkufât ve cizyeden hâsıl olan gelirleri her gün kaydederdi. Her gün hazine'ye giren ve oradan çıkan para.BRZ) Sıra Numarası 1649-1669 1696-2280 20610-21193/B TARİH Hicrî 936-1255 932-1259 896-1254 Milâdî 1530-1839 1526-1843 1491-1838 Defter Adedi 21 581 584 Analitik Envanter Katalog Tertibi b.

Osmanlı Devleti'nin en önemli gelir kaynaklarından birini teşkil edegelmiş ve bütçe gelirlerinin büyük kısmını oluşturmuştur. muhtelif liva. Katalog No 623 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Kataloğunda kaydolunan defterler. CERÎDE ODASI DEFTERLERİ (D. EflakBoğdan Voyvodalıkları ile Erdel Krallığı ve Dubrovnik Cumhuriyeti'nin bedel-i cizye veya harac denen tâbi devlet vergisi niteliğindeki maktû cizyeleri de oldukça önemliydi. 10. Rahipler. devlet hizmetinde bulunan aileler ve iş yapamaz durumda olanlar cizyeden muaf tutulurdu. Maliye Nezâreti'nin teşekkülünden sonra Cerîde Muhasebeciliği olarak teşkilattaki yerini almıştır. Osmanlılar. 1101-1103/1689-1691 yılları arasında sadrıazam olan Köprülüzade Mustafa Paşa bir cizye reformu yaptı. Bağdad ve Basra eyaletlerinin maktû olan cizyeleri irsaliyeleri içinde yer alırdı. Bu sırada hâne başına eşit olarak toplanan cizyeyi ilk devirlerde olduğu gibi yükümlülerin malî durumuna göre üç sınıfa ayırarak farklılaştırdı. Cizye tahsili genellikle.Katalog No 620 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. nüfus defterleri demektir. CİZYE MUHASEBESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. yave cizyesi hariç. kaza ve nahiyelerin müslim ve gayrimüslim nüfus yoklamalarını ihtiva etmektedir.CRD) Sıra Numarası 39876-40813/O TARİH Hicrî 1213-1254 Milâdî 1785-1838 Defter Adedi 952 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu ve Maliye Nezâreti Cerîde Odası Defterleri içeresinde de Cerîde Muhasebesi defterleri ve nüfus defterleri bulunmaktadır. Fakat bu vergilerin miktarı her yerde aynı değildi.d) İslam devletlerinde zimmî statüsündeki Müslüman olmayan azınlıkların faal erkek nüfusundan alınan cizye. cerîde-i nüfus. bâliğ olmayan çocuklar. 11.CMH.d) Cerîde. fethettikleri yerlerde yaşayan yerleşik zimmî nüfusa cizye tarh ederlerdi. genel anlamıyla muamele ve vukuatın hülâsalarını kayda mahsus defterlere verilen addır.CRD. Maliye lisanında.KRZ) Sıra Numarası 33118-33554 TARİH Hicrî 940-1254 Milâdî 1533-1838 Defter Adedi 437 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca "Maliye'den Müdevver Defterler Kataloğu'nda da Küçük Ruznâmçe Kalemi'ne ait defterler bulunmaktadır. bunlardan alınan cizyeye de yâve cizyesi denirdi. Mısır. hâne hesabı üzerinden ve ortalama alınarak yapılıyordu. yahut da tamamen bağışlanmış idi. 1102 (1690) 164 . Belli bir yerde oturmayan ve belli bir işi olmayan gayrimüslimlere yâve. Bazı bölgelerin cizyeleri ya maktû idi.

d) Sultan. Bu kalemin en önemli gelir kaynağı cizye. vezir vakıfları ve diğer vakıfların cizye.CZD) Sıra Numarası 3508-3926 26015-26019/C TARİH Hicrî Milâdî 958-1279 1551-1863 Defter Adedi 420 8 Katalog Tertibi Analitik Envanter 1013-1101 1604-1689 165 . Bağdad ve Basra gibi eyaletlerin cizyeleri bunların irsaliyeleri içinde olup denetimi Başmuhasebe'de kaldı. resm-i ağıl ve vakıflardaki cizye fazlaları idi. 12.yılında uygulamaya konan reforma göre cizye. şer‘î mahkemelerde ve kadı huzurunda muharrem ayının başında açılırdı. Bu kalem 1103/1691 tarihli cizye reformundan sonra feshedilerek gelir kaynaklarının hemen hepsi Cizye Muhasebesi Kalemi'ne aktarılmıştır. Cizye tahsiline mahsus makbuz senetleri. Cizyedara düşen harc ise sırasıyla 30. a‘lâ (yüksek).CMH) Sıra Numarası 3508-3799 26561-27415/34 Hicrî TARİH Milâdî 1551-1848 1558-1848 Defter Adedi 293 887 Katalog Tertibi Analitik Envanter 958-1264 966-1264 Buna ilaveten Maliye Nezâreti Cizye Defterleri kataloğu içerisinde de Cizye Muhasebesi Kalemi defterleri bulunmaktadır. CİZYE ZİYADESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. Bütçelerde çeşitli kalemlere dağılmış olan cizyeler ile Cizye Ziyadesi (Mensûh) Kalemi'nin bütünü Cizye Muhasebesi'ne aktarıldı. bütün cizye gelirleri Cizye Muhasebesi Kalemi'nde toplanırdı. Katalog No 986 619 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Buna göre çeşitli mukâtaa. sultan vakıfları. Cizye dilimleri a‘lâdan 4. evsattan 2 ve ednâdan 1 şerifî altın olarak belirlenmişti. Tâbi devletlerin ödedikleri maktû cizye ile Kıptîlerin ödedikleri cizye hariç. vezir ve sancakbeyi hasları. Boğdan ve Dubrovnik cizyeleriyle Kıptiyân cizyesi de eskiden olduğu gibi Maden Kalemi'nin denetimine bırakıldı. Mısır. her sene bu kalem tarafından hazırlanarak mühürlenir ve zamanı geldiğinde torbalar içinde cizye memurlarına veya mültezimlere teslim edilirdi. ocaklık gibi yerlerde mevcut bulunan cizyeler bu birimlerden bağımsız olarak ve tek elden toplanırdı. 24 ve12 akçe idi. âdet-i ağnâm ve avârız türünden bazı gelirleriyle ilgilenen kalemdir. evsat (orta) ve ednâ (düşük) mertebelerinden alınacaktı. Bu torbalar. Eflak. Katalog No 986 628 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.CZD. Dolayısıyla bütçede yer almaya başladı. âdet-i ağnâm.

evkâf idare edenlerin. bu tarihten sonra Evâmir-i Maliye Kalemi adı altında birleştirilmiş ve başdefterdara bağlı bir birim hâlinde hizmet vermesi sağlanmıştır.d) Malî yazışmaların idare edildiği ve emirlerinin yazıldığı Maliyenin Kançılarya Kalemi'dir. Tamamlanmış tasnifler incelenmiş ve Bâb-ı Defterî teşkilatında görev yapan kişilere yazılmış özel mektupların da Defterdar Mektubî Kalemi'ne ait belgeler arasında değerlendirildiği görülmüştür. Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Bu kaleme Vâridât-ı Şıkk-ı Sanî Kalemi (D. Bu kalem. DEFTERDAR MEKTUBÎ KALEMİ DEFTERLERİ (D. XVIII.d) Bu kalem. Mukâtaalarla eshâm beratlarının da bu kalemden yazılması usuldendi. sefere müteallik muameleler için gerekli emirler.DMK) Sıra Numarası 26228-26277/A TARİH Hicrî 1186-1252 Milâdî 1773-1837 Defter Adedi 51 Katalog Tertibi Analitik Envanter 15. Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Sıra Numarası 2467-2538 TARİH Hicrî 1053-1203 Milâdî 1643-1789 Defter Adedi 72 Katalog Tertibi Analitik Envanter 166 . yüzyıldan önce "Tezkire-i Ahkâm" ve "Maliye Kalemi" olarak iki ayrı birim şeklinde iken. Maliye dairesindeki önemli işler.ÇRS. başdefterdara gelen tahrir. mirî mukâtaaların usulüne göre tahririne ait kararlar.d) Anadolu ve Rumeli'ndeki bazı çeltik nehirleri ve pirinç ekim alanlarının gelirlerine ait hesaplara bakardı. Kalemin tuttuğu defterlere ait çizelge aşağıdadır. Diyânet memurlarının.13. ÇELTİK RUSÛMU KALEMİ DEFTERLERİ (D. Ayrıca. Hıristiyan cemaatlerin ruhanî reislerinin pîşkeşleriyle ilgili hesapları da tutardı. Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. muhallefâtın zabtı için yazılan hükümler ve diğer kalemlerin kaydı gereği defterdar kesedârı tarafından yapılan tahrirâtlar bu kaleme gönderilerek emirleri burada yazılırdı. Evâmir-i Maliye Kalemi'nde hazırlanan emirlerde defterdarın imzası ve padişahın tuğrası bulunurdu. telhis ve derkenarlara icap eden havaleleri yazardı.VRS) de denilmektedir. EVÂMİR-İ MALİYE KALEMİ DEFTERLERİ (D.EVM.DMK. defterdarın hususî kalem müdürünün dairesi durumunda olup. vakıflardan para alanların beratları da bu kalemde tertip ve tanzim olunurdu.ÇRS) Sıra Numarası 25994-25600 TARİH Hicrî 926-1244 Milâdî 1520-1828 Defter Adedi 7 Katalog Tertibi Analitik Envanter 14.

Celebkeşân ağnâmı mukâtaalarına.HMH.KŞE) 986 Kâmil Kepeci Kataloğu Kasabbaşılık Defterleri Sıra Numarası 23788-24156 24157-24212 24213-24232 7399-7411 TARİH Hicrî 973-1256 1099-1253 1168-1212 1106-1260 Milâdî 1565-1840 1688-1837 1755-1798 1694-1844 Defter Adedi 369 56 20 13 Analitik Envanter Katalog Tertibi 17. Mekke ve Medine'ye ait olup İstanbul ve Rumeli'nde bulunan mevkûf arazilerle alâkalı defterler ve kayıtlar burada tutulurdu. Haremeyn'e (Mekke ve Medine) ait ve bunlara bağlı vakıfların kayıtlarını tutar ve her sene muhasebelerini kontrol ederdi. 167 . bu verginin iltizâma verilmesine bakmak.Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. mütekâid ve duâcı vazifelerini de yine bu kalem denetlerdi.GNK. Katalog No KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. GANEM MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D.GNK. Ayrıca bazı kişilerin uhdesinde olan Haremeyn mâlikâneleri ve bunlara dair şartlar ve bazı Haremeyn mukâtaalarından tertip edilmiş olan eshâm ve "cihât" tevcihleri ile evkâfa mülhak olan esnaf ve sanat erbabı nizamı ve bazı emirler ile ilmühaberler de buradan yazılırdı.GNK) 621 Kasabbaşı Defterleri (D. HAREMEYN MUHASEBESİ KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D. Haremeyn Muhasebesi'ne bağlı olan vakıfları şu başlıklar hâlinde toplamak mümkündür: Sultan vakıflarının hepsi. mirî tayinat için koyun satın almak başlıca vazifesiydi.KSB) Kışlak Emini Defterleri (D.EVM) Sıra Numarası 26278-26367 TARİH Hicrî 976-1253 Milâdî 1568-1837 Defter Adedi 90 Katalog Tertibi Analitik Envanter 16.d) Bu kalemin bir adı da "Evkâf Muhasebesi"dir.d) Mevkufat Kalemi'ne bağlı olarak görev yapar ve halife rütbesindeki bir reis tarafından idare edilirdi. Selâtîn denen büyük camilerin vakıflarına ve bu camilerde hizmet eden görevlilerin maaşlarıyla ilgili işlemlere bakardı. Bunların yanı sıra bazı kale neferlerinin mevâciblerini.GNK. İstanbul ve Rumeli'ndeki din görevlilerinin dinî vazife ve tayinlerine dair vesikalarını hazırlar ve bunları Maliye Kalemi'ne göndererek oradan beratlarının çıkmasını sağlardı. celebkeşân ağnâmı tahsiline.

HMH) Atik Ali Paşa Evkâfı Ayasofya Evkâfı Bina Emini Evkâfı Beşir Ağa Evkâfı Çorlulu Ali Paşa Evkâfı Eyüp Sultan Evkâfı Fatma Sultan Evkâfı Gülbahar Hatun Evkâfı Gazi Turhan Bey ve Ömer Bey Evkâfı Gazi Süleyman Paşa Evkâfı 614 Haremeyn Ruznâmçe Evkâfı Kara Mustafa Paşa Evkâfı Laleli Evkâfı Medine-i Münevvere Evkâfı Mahmud Paşa-yı Veli Evkâfı Mardin ve Nusaybin Mukataaları Nur-ı Osmaniye Evkâfı Sultan Ahmed Han Evkâfı Beyezid-i Veli Evkâfı Abdülhamid Evkâfı Sultan Fatih Evkâfı Sultan Mahmud Evkâfı Sıra Numarası 3275-3284 3298-3356 21353-21884 21885 21886-21888 21889 21890-21896 21897-21898 21899-21900 21901-21906 21907-21909 21910-21911 21912 21913-21914 21915 21916-21917 21918 21919 21920-21921 21922 21923-21925 21926-21933 21934-21937 21938-21941 21942-21945 TARİH Hicrî 1012-1291 905-1255 966-1285 1003-1081 1091-1281 1156 1157-1205 1187-1231 1136-1155 1186-1192 1119-1245 1119-1245 1157 1222-1245 1218 1235-1247 1174 1199-1224 1142-1146 1107 1178-1259 1122-1125 1233-1251 1086-1269 1180-1251 Milâdî 1603-1874 1500-1839 1558-1868 1594-1671 1680-1804 1743 1744-1791 1709-1801 1723-1742 1772-1778 1707-1830 1707-1830 1744 1807-1830 1803 1820-1832 1760 1785-1809 1729-1733 1695 1764-1843 1710-1713 1818-1835 1675-1850 1766-1835 Defter Adedi 9 59 532 1 3 1 7 2 2 6 3 2 1 2 1 2 1 1 2 1 3 8 4 5 4 Analitik Envanter Katalog Tertibi 168 . Medine-i Münevvere ve Mısır Evkâfı. HAREMEYN MUHASEBESİ KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLERİN LİSTESİ Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Haremeyn Muhasebesi Defterleri (D. Evliyâ vakıfları. Sadrıazam ve şeyhülislâm nezâretindeki vakıflar. Şahısların Medine-i Münevvere'ye tahsis ettiği vakıflarla bunlara ait tevcihât.Dârüssaâde ağası nezâretinde olan vakıflar.

her sene Haremeyn'e. HASLAR MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMİNE AİT DEFTERLER (D. Bundan başka âdet-i ağnâm gibi gelir kay169 . Menteşe. Ayrıca Medine-i Münevvere'ye bağlı arazilerin mahsul işleriyle İzmir. Katalog No 986 631 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.Katalog No KATALOĞUN ADI Sultan Murad Han Evkâfı Selimiye Evkâfı Sultan Süleyman Han Evkâfı Sultan Yıldırım Evkâfı Sıra Numarası 21946-21950 21951-21955 21956-21963 21964-21965 21966-21968 21969-21976 21977-21978 21979-21993 21994-22008 TARİH Hicrî 1092-1250 1114-1217 986-1252 1096-1097 1117-1241 1123-1278 1231-1241 1188-1230 1143-1294 Milâdî 1681-1834 1702-1802 1578-1836 1685-1686 1705-1825 1711-1862 1816-1825 1774-1815 1730-1877 Defter Adedi 5 5 8 2 3 8 2 15 15 Katalog Tertibi 614 Şehzade Sultan Mehmed Evkâfı Vâlide Sultan Evkâfı Mihrişah Sultan Evkâfı Vakf-ı Hümâyûn Evkâfı Yeniil Türkmenân-ı Halep Evkâfı Analitik Envanter 18. Haremeyn halkına dağıtılmak üzere gönderilen eşya ve paraları korumakla görevli özel birlik ve merasime de "surre alayı" adı verilmiştir. senet ve emirlerin yazıldığı ve saklandığı kalemdir.HSK. Surre. HAREMEYN MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D. yine hac dolayısıyla padişah tarafından Haremeyn'e yollanan para ve hediyelere "surre-i Hümâyûn". şeriflere ve ileri gelenlere dağıtılmak üzere Osmanlı padişahları tarafından gönderilen para vesair eşyaya verilen addır. Bunun için Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti defterlerine bakılmalıdır.d) Bu kalem.HMK) Sıra Numarası 3285-3287 3357-3397 22009-22385 TARİH Hicrî 1080-1275 884-1280 1024-1254 Milâdî 1669-1859 1479-1863 1615-1838 Defter Adedi 3 43 377 Analitik Envanter Katalog Tertibi 19. Midilli. Surre Defterleri için ayrı bir katalog tertip edilmiştir.d) Padişah ve hânedan azâlarıyla sadrıazam haslarının kayıtlarının tutulduğu. Hac dolayısıyla İstanbul'dan Haremeyn'e surre yollanmasına "surre ihracı". Antalya ve Alâiye mukâtaaları işlerine bakardı.HMK. Sakız. Mekke ve Medine-i Münevvere'de oturan ve o tarafta bulunan seyyidlere. yani Mekke ve Medine'ye gönderilen surrelerin kayıtlarını tutmak ve Haremeyn'e ait mukâtaaların işlemlerini yürütmekle görevliydi.

İSM.İSİ). vergiden muafiyetleri ve diğer imtiyaz işleri de buradan yürütülürdü. 1733 yılında Kefe Mukâtaası ile birleştirilmiştir. İSTANBUL MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D. bağlı birimi İstanbul İhtisabı Mukâtaası'dır (D.AAĞ) Sıra Numarası 3060-3206 25569-25932/C 25933-25986 TARİH Hicrî 963-1247 854-1254 919-1251 Milâdî 1556-1831 1450-1838 1513-1835 Defter Adedi 146 367 54 Analitik Envante r Katalog Tertibi 20.HSK. Selanik Gümrüğü. Bu kalemin. Bu defterlerde İstanbul İhtisabı ile ilgili muhtelif hesaplar mevcuttur. Belgeleri için Havâss-ı Cedîde Kalemi Belgelerine bakınız.İSİ) Sıra Numarası 25363-25562 25563-25568 TARİH Hicrî 930-1256 Milâdî 1528-1840 Defter Adedi 200 6 Katalog Tertibi Analitik Envanter 618 1118-1243 1706-1827 170 . ipekten alınan mîzan rusûmuyla altın ve gümüş mamulleri üzerindeki vergilere dair işlere bakardı.d) İstanbul İhtisabı.naklarının hesapları da burada tutulurdu. 21.İSM. haslarına karşılık ayrılan tahsisat bu kalem tarafından yönetilirdi. Haslar Mukâtaası Kalemi'nin bağlı birimi olan "âdet-i ağnâm" defterleri 54 adet olup. HAVÂSS-I CEDÎDE KALEMİ DEFTERLERİ (D. Mora İskelesi gümrükleri gibi mukâtaalar.İSM) İstanbul İhtisabı Defterleri (D. 919-1251/1513-1835 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedirler.HSC. Bazı memurların alınmasında da yetkiliydi.İSM. İhtisab gelirleri. Katalog No 986 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Haslar Mukâtaası Kalemi (D. Rumeli bölgesi fetholundukça Anadolu'nun muhtelif yerlerinden getirilip buraya iskân edilen ve sefer zamanında ayrı birlikler hâlinde sefere iştirak eden evlâd-ı Fatihânın muayyen maaşları. Katalog No KATALOĞUN ADI İstanbul Mukâtaası Kalemi Defterleri (D. Özellikle Rumeli ve Güneydoğu Anadolu'daki bazı mukâtaalar ve mahallî kalemler ile bunların gelirlerinden vezir vs.HSK) 618 Haslar Mukâtaası Kalemi Âdet-i Ağnâm Bedeli (D. mukâtaalar hâlinde iltizam usulüyle yönetilmiş ve değişik şehirlerin ihtisab gelirleri. değişik kalemlerin denetimine verilmiştir.d) Bu kaleme ait defter zuhur etmemiştir.

d) Kalemiye Dairesi XVIII. 5277. 26368-26415 TARİH Hicrî Milâdî 892-1105 959-1246 1487-1693 1558-1830 Defter Adedi 3 48 Katalog Tertibi Analitik Envanter 24.KFM. Kefe'nin elden çıkması üzerine İzmir. yüzyıl başlarında Bâb-ı Defterî'nin Mevkufât Kalemi'ne bağlı olarak meydana getirilen bir teşekküldür. 5280 m. İstanbul. Kefe bölgesindeki mukâtaaların gelirleri ile bazı kale mevâcibleri.KEV. Bu vakıfların idarî işleri ile hesapları. KALEMİYE DAİRESİ DEFTERLERİ (D. Ayrıca nezâreti sadrıazamlara ait "sadaka tevliyetleri" adlı küçük tevliyetlerin defter ve hesapları da burada tutulurdu. Burası.KLD. Daha sonraları müstakil bir kalem hâline getirilmiştir. Diğerleri "Haremeyn Muhasebesi" ve "Anadolu Muhasebesi" kalemleridir.KLD) Sıra Numarası 26105-26227/A TARİH Hicrî 1101-1253 Milâdî 1689-1837 Defter Adedi 124 Katalog Tertibi Analitik Envanter 23. Katalog No 986 619 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. KEFE MUKÂTAASI KALEMİ DEFTERLERİ (D. 1733'te İstanbul Mukâtaası ile birleştirilmiştir.d) Bu kalem. Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. bazı memurların atamalarını yapmakla görevliydi.22.KFM) Sıra Numarası 5276.d) Tanzimat'tan önce üç ayrı dairede idare edilen vakıfların bir bölümü "Küçük Muhasebe Kalemi" de denilen bu kalem tarafından yönetilirdi. Aydın ve Kırım'daki bazı önemli mukâtaaların hesaplarını tutmak ve hazine tezkirelerini vermekle görevlendirilmişti. hâcegân rütbesinde bir büro olmayıp halifelik ile idare edilmekteydi. Rumeli ve Anadolu'daki bazı vakıflar bağlıydı. Katalog No 986 631 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. tayin ve tevcih gibi işleri Bâbüssaâde ağasının idaresindeki bu kalem tarafından yürütülürdü. KÜÇÜK EVKÂF KALEMİ DEFTERLERİ (D. Bu büronun vazifesi kayd-ı hayat şartıyla iltizama verilen çiftliklerden ve mâlikâne mukâtaalardan alınan %10 nispetindeki Kalemiye Resmi'ni tahsil etmekti. Bu kaleme.KEV) Genel Sıra Numarası 3288-3290 22386-22439 TARİH Hicrî Milâdî 1284 1026-1264 1867 1617-1848 Defter Adedi 3 54 Katalog Tertibi Analitik Envanter 171 . vazifeler ve salyâne harcamalarını denetlemek.

d) Maliye kalemlerinden birisi olan bu kalem. Darphâne mukâtaalarını ve Simkeşhâne mukâtaasını idare eden ve her sene muhasebelerini hazırlayan bürodur.25. Mîzân-ı Harîr Mukâtaasını. Serçin ve Derçin Gümrük Mukâtaasını. yani Matbah emini. Erdel Krallığı ve Dobrovnik Cumhuriyeti kefere cizyelerini.MMK.MMK.MMK.EFK) İstanbul Gümrük Emini (D. arpa emini ve darbhâne emininin Saray ihtiyacı için hariçten yaptıkları alımların defterlerini tutar ve hesaplarına bakardı. Eflak ve Boğdan voyvodalıklarındaki kefere cizyelerini.MMK. büyük gümrük mukâtaalarını. Âmiri "masraf-ı şehriyârî kâtibi" unvanı verilen memurdu. Masraf-ı şehriyârî kâtibi.MMK. Saray'ın Bîrûn kısmına mensup eminlerin. haşhaş rusûmu mukâtaalarını.DHN) Eflak Cizyesi (D. Emtia Gümrüğü.d) Saray'ın Enderûn ve Bîrûn kısımlarının her türlü masraf ve tayinatının idare edildiği kalemdir. maden mukâtaalarını. MASRAF-I ŞEHRİYÂRÎ KALEMİ DEFTERLERİ (D. istiridye ve midye çıkarıcılığı.MMK) Boğdan Cizyesi (D.MSF. MADEN MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D.BGN) Duhan Dönümü (D. MADEN MUKÂTAASI KALEMİ'NE VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER ŞUNLARDIR Katalog No KATALOĞUN ADI Maden Kalemi 986 Maden Kalemi İstanbul Gümrüğü Maden Kalemi Gümrükler Maden Mukâtaası Kalemi Def. şaphâne mukâtaalarını. kantar resmlerini. (D.İGE) Kıptiyân Cizyesi (D. İdare bakımından Saray'a. Anadolu ve Rumeli Kıptîlerinin cizyelerini. muamele bakımından Defterdarlığa bağlı idi.KBC) Sıra Numarası 5167-5206 5207-5237 5238-5268 22692-23246 23247-23249 23250-23377 23377/A-2337 7/C 23378-23767 23768-23787 TARİH Hicrî 997-1234 1012-1258 1084-1268 948-1256 1114-1197 1100-1252 1097-1183 1015-1255 1100-1250 Milâdî 1589-1819 1700-1842 1673-1852 1541-1840 1702-1783 1689-1837 1686-1769 1606-1839 1689-1835 Defter Adedi 39 31 31 555 3 128 3 390 20 Analitik Envanter Katalog Tertibi 622 26.MMK. Efrenç Eşyası Gümrüğü ve Duhan Gümrüğü mukâtaalarını. 172 .

sancaklar. Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. menzil kayıtlarını tutmak ve masraflarını karşılamak. MENSÛHÂT (KAPUDÂN-I DERYA) KALEMİ DEFTERLERİ (D. kazalar.MNS) Sıra Numarası 25987-25993 TARİH Hicrî 1014-1237 Milâdî 1605-1822 Defter Adedi 7 Katalog Tertibi Analitik Envanter 28. Navul Kalemi'nin kuruluşuna kadar 1200 (1785-86) yılının başlarında İstanbul zahiresinin yanı sıra ordu ve donanmanın ihtiyacı olan zahirenin satın alınması. yüzyılda ortadan kaldırılınca bunlara ait olan çiftlikler "Mensûhât" adı altında Derya Kalemi'ne bağlanarak Kaptanpaşa Eyaleti'ne tâbi timar ve zeâmetlerle birlikte idare olunmuştur. Bunlar sahillerin muhafazasında kullanılan bir sınıf olup. harp zamanı vilayetlerin gönderdiği askerlere verilen tahsisat ve iaşe masraflarını temin etmekti. Bunlardan başka ordunun ot.d) Yeniçeri Ocağı'nın kurulmasından önce Osmanlı Devleti'nin ücretli ve daimî ordusunu teşkil eden "Yaya" ve "Müsellem" teşkilatları XVII.MNS. Başlıca görevleri.MKF.Katalog No 986 620 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. hâlâ verimli arazide yetişen tarım ürünleri. Maliyeden Müdevver Defterlerden 8989 numarada kayıtlı 1250 tarihli defterde Mevkûfât Kalemi şöyle tarif edilmektedir: "Eyaletler. köyler ve araziler ile bunlarla ilgili nizam ve şartların keyfiyâtı. saman ve yem ihtiyacını temin ile sefere katılan paşalarla sivil memurlara ödenecek paraları sağlamak da bu kalemin vazifelerindendi. nahiyeler. Mevkûfât Kalemi'yle ilgili emirler Mühimme Kalemi'nden çıkmaktaydı.MSF) Sıra Numarası 7094-7269 32079-32166 TARİH Hicrî Milâdî 883-1264 1478-1848 Defter Adedi 176 88 Katalog Tertibi Analitik Envanter 1099-1247 1687-1832 27. ihtiyaç olduğu zamanlarda Bahriye askerlerini tamamlamak için kullanılmışlardır. örfî vergilerle avârız ve bedel-i nüzül vergilerine bakmak. nakledilmesi ve depolanmasını da bu kalem karşılamaktaydı. ağaçlar ve güherçile gibi bitkiler ve koyun ve tavuk ve bârgir gibi hayvanlara müteallik tasarru173 . Mensûhât Kalemi'ne ait olan çiftliklerin tevcihi kaptan paşalara aitti. Bu çiftliklerin öşür ve rusûmunu tasarruf edenlere "Mensûhât Efrâdı" adı verilmiştir. Defterhâne-i Âmire Kalemi kayıtlarına düşürüldüğü gibi. bir gider için tahsis edilip harcanmadan kalan parayı (mevkûf akçe) hazine'ye geçirmek.d) Doğrudan Defterdarlığa bağlı olan bu kalemin bir adı da "Rusûm Kalemi" idi. MEVKÛFÂT KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT DEFTERLER (D.

Mevkûfât Kalemi'nin gördüğü bu hizmetlere karşılık gelir kaynakları ise avârız. iki menzil arasını haberciler bu atlarla katederlerdi. Aynî olarak toplanması kural olan nüzül. Osmanlı ordusu sefere çıkarken konakladığı menzillerde çoğunlukla un ve arpa şeklinde belirli miktar zahirenin sağlanıp hazır hâle getirilmesidir. kazalardan istenen zahireyi görev alanlarına giren kent. Kadılar. "tekâlif-i örfiye" veya kısaca "avârız" adı altında toplanmıştır. tekâlif ve iskân gibi şartları ve hatta hukûk-ı insâniyeden. bedel-i nüzül. Ayrıca. Önceleri savaş harcamaları için toplanırken. Menzil Halifeliği tarafından idare edilen bu teşkilat devletin haberleşmesini temin ediyordu. nakil masrafı da yükümlüler tarafından ödenirdi. Avârız akçesi olarak alınan bu maktû ve nakit vergi zaman içerisinde paranın değer kaybına bağlı olarak artırılmıştır. köy. bedel-i sürsat ve bedel-i iştirâdan oluşmaktaydı. Haberleşmenin süratle yapılabilmesi için oluşturulan menzillerde her an hizmete hazır menzil atları bulundurulur. s. Muaf olanlar çıkarıldıktan sonra geri kalan köy ve mahalle nüfusu tespit edilip belirli sayıda gerçek hâne bir avârızhânesi sayılarak köyün veya mahallenin kaç avârızhânesi olduğu belirlenirdi. Böylece hâneler belirlendikten sonra yükümlüleri ister yerleşik isterse konar-göçer olsun bu vergiden bir bütün olarak sorumlu tutulurdu. 26. kasaba. Bunlar çoğunlukla ülkenin 54 Maliye'den Müdevver Defterler. özellikle ordunun iaşesinin kolay olduğu hâllerde. savaş ile ilgili diğer hizmetlere dönüştürülebilirdi. sonraları her yıl düzenli olarak toplanan bir vergi hâlini almıştır. nu: 8989. Yukarıda da kısaca bahsedilen bu gelir kaynakları şöyle açıklanabilir. Avârız Vergisi: Osmanlı maliyesinde olağan dışı ve düzensiz (gayr-ı mukarrer) vergiler. "avârız-ı divaniye". yıllık vergiler ve teşrifât-ı aliyyenin ortaya ilk çıkışında Mevkûfât Kalemi'ne düşürülüp. Geçmişi ne zamana uzanırsa uzansın ve ne amaçla konmuş olursa olsun bu vergiler savaş masraflarının finansmanına yönelikti. Mevkûfât Kalemi'nin önemli görevlerinden birisi de menzil teşkilatının işlerini yürütmekti. "avârızhâne" denen birimler üzerine tarhedilirdi. Nüzül/Bedel-i Nüzül Vergisi: Nüzül mükellefiyeti. Avârız vergileri. mezraa ve çiftliklere avârızhâne esası üzerinden tarh ve tahsil ederek menzillere teslim ederlerdi. başlangıçta bu kalemin zabitân ve ketebesi çok ve hünerli ve nasbolunan hâceleri âlî-kadr ve maarif-perver olarak kalem-i mezbûra…54". 174 .fât-ı hazine-i Âmire'nin tafsilâtı ve esasen ilk yaratılışı toprak olan insanın da avârız. Ulaştığı yeni menzilde atını değiştirir ve yeni bir atla bir sonraki menzile giderlerdi. Bu teşkilat zamanın şartlarına göre oldukça hızlı haber ve posta ulaştıran bir yapıya sahipti.

dolayısıyla bedelinin kapsamı genişlemiş. bal ve odundur. un.) 1093/1683 sonrası ağır savaş şartlarında hazinenin gittikçe artan nakit açığını kapatmak için sürsat bedeli kadar geniş kapsamlı olmamakla birlikte "iştirâ" yerine bedelinin alınması yaygınlaşmış olmalıdır. (Sürsatla arasındaki fark da bu fiyat hususunda ortaya çıkıyordu.ARB) Mübâyaa Mübaşiri (D. Sürsat/Bedel-i Sürsat: Sürsat. Bu şekilde iştirânın. reayânın gerektiğinde askerî birliklere tespit edilen bir fiyat üzerinden yem. Bedel-i nüzül. bu bölgelerin dışında kalan yerler için ise nakdî bir yükümlülük hâline geliyordu. piyasa fiyatıydı.MBŞ) Sıra Numarası 2543-2990 2991-3059 27416-31799/A 31800-31805 31806-31832 Hicrî TARİHi Milâdî 1494-1840 1701-1785 1527-1841 1769-1791 1607-1802 Defter Adedi 442 69 4. yiyecek maddesi ve yakacağı sağlamasıdır. 1103/1693-1694 yılında bütün bölgelerden elde edilen ürünün miktarıyla orantılı olarak nakden toplanmasına karar verilmiştir. Sürsat.382 6 27 Analitik Envanter Katalog Tertibi 900-1256 1112-1199 933-1257 1183-1205 1015-1217 617 175 . Halk bu fiyatlardan devletin istediği kadar zahireyi satmakla yükümlüydü.MKF. askerî birliklerin geçtiği yollar veya konakladığı yerlere en yakın bölgelerden aynî. koyun eti.MKF) Arabacıbaşı Defterleri (D. Bu maddelerin başlıcaları arpa. (Avârız muafiyetinin dışında olduğu için avârızhânesine dayanmamaktaydı). Avârızın umumî tahsil ve teslim usulleri bunda da geçerliydi. koyun veya beygir gibi hayvanların da iştirâ yükümlülüğüne girmesi kararlaştırılmıştır. uzak olan bölgelerden de nakdî olarak alınıyordu.savaş alanlarına yakın veya ordunun geçeceği yol üzerindeki konaklara komşu bölgeler için aynî. Mevkûfât Kalemi ve bağlı birimlerine ait defterler şunlardır: Katalog No 986 KALEMİN ADI Mevkufât Kalemi Defterleri Menzil Defterleri 615-617 Mevkufât Kalemi Defterleri (D.MKF. Her kazanın iştirâ yoluyla teslim edeceği zahirenin miktarı önceden kazalara bildiriliyordu. piyasa fiyatları üzerinden devlete belirli bir miktar zahire satma mükellefiyetidir. Bazan nüzül ve sürsat yerine iştirâ zahiresi seçiliyordu. hukuken sözleşmeye dayanan bir yükümlülüktür. Böylece bir yükümlülük biçimini alıyordu. 1093/1683 tarihinden sonra ağır savaş şartları altında sürekli ve düzenli olarak toplanan bir vergi hâline gelmiştir. Yalnız iştirâda fiyat. Bedel-i İştirâ: İştirâ. Sürsat. saman.

Aydın. Hamid. MUKÂTAA-İ CEDÎD-İ ÛLÂ KALEMİ DEFTERLERİ (D. gemilere yüklemek ve onların nakliye ücretlerini ödemek. NAVUL KALEMİ DEFTERLERİ (D.Katalog No KALEMİN ADI Nüzül Emini (D. sinagog ve manastırların kayıtlarını tutmak. peksimet ve benzeri ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli yerlerden zahire satın alır ve bunları İstanbul'a naklederdi.NZE) Sıra Numarası 31833-31965 31966-31987 31988 Hicrî TARİHi Milâdî 1665-1831 1683-1837 1674-1676 Defter Adedi 133 22 1 Katalog Tertibi 1076-1247 1094-1252 1085-1087 617 Odun Emini (D.d) Yenişehir. nakli ve benzeri işleri devam ettirmek üzere 1200/1785'de kurulmuş olan bir kalemdir.NVL. İznik. Daha sonra Mevkûfât'tan ayrılarak bağımsız hâle getirilmiştir. Bolvadin gibi mukâtaaların hesaplarına bakardı. Kütahya.MKF.d) Mevkûfât Kalemi'nin yürütmekte olduğu zahire satın alımı.ODE) Şaîr Kâtibi (D.MCU.MKF. Zahire Hazinesi'nin mevcudu ile aylık gelir ve giderlerini tutmakla yükümlüydü.MKF. İnegöl. nakledilen zahirenin anbarlara teslimini yapmak.MCU) Sıra Numarası 26001-26004 TARİH Hicrî 1010-1051 Milâdî 1601-1641 Defter Adedi 4 Katalog Tertibi Analitik Envanter 30. Teke. Osmanlı Devleti dahilindeki kilise. PİSKOPOSLUK KALEMİ DEFTERLERİ (D. Aynı zamanda duâgû.d) Bâb-ı Defteri'ye bağlı Evâmir-i Maliye Kalemi'nde bir halifelik olarak bulunan Piskopos Kalemi. Tavşanlı. Katalog No 619 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.PSK. Kefe. imam ve diğer din görevlilerinin yevmiye ve maaşları bu mukâtaalardan ödenmekteydi. Zaman zaman ortaya çıkan ekmek ve zahire kıtlığını gidermek için Sultan Üçüncü Selim tarafından kurulan Zahire Hazinesi bu kalem tarafından yapılan masrafların finansmanını sağlamak gayesine yönelikti. Evâmir-i Maliye Kalemi'nden yazılan patrik ve metropolitlere ait kayıtlar ile 176 . Katalog No 620 KATALOĞUN ADI Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Bu işler için iskelelerde gerekli hizmetleri yürütmek.ŞRK) Analitik Envanter 29. İstanbul halkı ile askeriye ve donanmanın zahire.NVK) Sıra Numarası 31989-32078 TARİH Hicrî 1201-1255 Milâdî 1786-1839 Defter Adedi 90 Katalog Tertibi Analitik Envanter 31. müezzin.

PSK) Sıra Numarası 2539-2541 26005-26014 Hicrî TARİH Milâdî 1641-1765 1756-1834 Defter Adedi 6 10 Katalog Tertibi Analitik Envanter 1051-1178 1169-1250 32. Basra. yüzyılda Piyade Mukabeleciliği ve Sipahi Mukabeleciliği olmak üzere ikiye ayrılmıştır. vefat.YNÇ) bölümüne bakılmalıdır.PYM. Piyade Mukabeleciliği'ne Piyade Mukâtaası Kalemi de denirdi. maaşlarının ödenmesi gibi işleri yürütmekti.SLY. Ayrıca kaptan paşalara da salyâne olarak tahsis edilen maaş olursa işlemleri burada yapılırdı. topçu. Yeniçerilere ait işlemler 1081/1670 tarihinden sonraki dönemlerde buradan ayrılarak müstakil bir birim hâline getirilen Yeniçeri Kâtibliği tarafından yürütülmüştür. Bunlara dair tevcih ve mahlûllerin tezkire ve ilmühaberleri buradan yazılırdı. Maaşları ocaklık olarak tahsis edilmiş olanlarla varidâtı devlet tarafından alınarak valilerine yıllık maaş verilen Bağdat. veraset gibi muameleleri takip ve kaydetmek. câmeşûy (çamaşırcı). Yemen. merkez ve kalelerdeki yeniçeri. Yöneticisinin adı ise mukabeleci idi. Salyâne tabirine Fatih Kanunnâmesi'nde de rastlanmaktadır: "Hazinemden vüzerâya salyâne verilürse iki yüz kırk binden. top arabacısı ile Saray'da görev yapan alemdar. Matbah-ı Âmire. Habeş.d) Salyâne.d) Kapıkulu efradı. Piskopos ve metropolitlerle diğer ruhanî reislerin berat ve pîşkeşlerine de bakardı. SALYÂNE KALEMİ DEFTERLERİ (D. yani yıllık maaşlarına bu kalem bakardı. Lahsa. üçyüz kırk binden. hayme mehteri. Trablusgarp ve Tunus eyaletlerinin ve bunlara bağlı sancakların salyâne. Mısır. Katalog No 986 619 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. cebeci. sanat ehli gibi görevlilere ait nasb. Has Ahur ve diğer yerlerde çalışan görevlilerin maaşlarıyla ilgili işlemleri yapan Mukabeleci Kalemi. hâssa terzisi. Cezayir." 177 . Katalog No 986 626 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D.diğer emirlerin kayıtlarını muhafaza etmekle görevliydi. XVII. Bu kalemin görevi. Tanzimat'tan önce Kırım hanlarıyla han ailelerine ve bir kısım memurlara senelik olarak ödenen maaşa verilen addır. tayin. azil. Matbah ve kiler hizmetçisi. üç yüz elli bin akçeye dek verilsün.PYM) Sıra Numarası 3207-3274 35111-36067/C Hicrî TARİH Milâdî 1579-1832 1556-1842 Defter Adedi 66 956 Analitik Envanter Katalog Tertibi 987-1248 963-1258 33. PİYADE MUKABELESİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. Bu hususta ayrıca Yeniçeri Kalemi (D.

TEŞRİFÂT KALEMİ DEFTERLERİ (D. Büyük Ruznâmçe. * Aslında Saray kapıcılarına mensup ve ayrı bir ocak olan harem kapıcılarına verilen isim. Sipah ve silahtarlar için verilen senetlerin bu kalem tarafından kontrol edilerek tasdik edilmesi gerekirdi. silahtar.SVM. Küçük Kale Tezkireciliklerinin birleştirilmesinden meydana gelen birimin içerisine dahil edilerek ortadan kaldırılmıştır55. Katalog No 986 630 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. kabul gün ve saatlerini gösteren deftere verilen addır. merasim sırasını. Istabl-ı Âmire. SÜVARİ MUKÂBELECİLİĞİ KALEMİ DEFTERLERİ (D.Salyâne Kalemi XVII. 178 .d) Bir adı da "Atlı Mukabelesi" olan bu kalemde. Ayrıca ebnâ-i sipâhiyân. Bu tarihten sonra müstakil olarak çalışmaya başladı. maaş.SVM) Sıra Numarası 4585-4623 36068-36804/A TARİH Hicrî Milâdî 1103-1264 972-1242 1692-1848 1564-1827 Defter Adedi 38 737 Katalog Tertibi Analitik Envanter 35. Katalog No 986 620 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. gurebâ-i yemîn ve gurebâ-i yesâr bölüklerinin isim ve maaş kayıtları tutulurdu. bevvâbân-ı Bâb-ı Hümâyûn. azil.TŞF. işlerini yürütürdü. ulûfeciyân-ı yesâr. Mutad merasimlerde. yüzyıl ortalarına kadar Maden Kalemi bünyesinde bulunmaktaydı.SLY) Sıra Numarası 5595-5618 33555-33611 TARİH Hicrî 1063-1194 1103-1229 Milâdî 1653-1780 1691-1814 Defter Adedi 24 57 Katalog Tertibi Analitik Envanter 34. yani Kapıkulu Süvari bölüklerinden sipah. ulûfeciyân-ı yemîn. bevvâbân-ı sofiyân-ı kule*. Kanunî tarafından ihdâs edilmiş olan mühim bir memuriyettir. Saray seremonisini ve bütün merasimleri bilmesi gereken teşrifâtçı. vs. bevvâbân-ı Dergâh-ı Âlî.d) Teşrifâtçılık. Kapıkulu Ocağı'ndan altı bölük. gerek 55 Maliye'den Müdevver Defterler. Teşrifât Defterleri. Harem Dairesi'ndeki Kızlar Kapısı'nda bulunarak zenci harem ağalarına hizmet ederlerdi. bevvâbân-ı Saray-ı Atik gibi cemaatlerin kayıtlarıyla tayin. Bunun için mukabeleci her birine kırmızı mürekkeple mim harfini yazardı. Bu işaret mastûr (yazılmış). Tanzimat'tan hemen önce 1249/1833 tarihinde Aklâm-ı Seb‘a adıyla oluşturulan ve Piyade Mukabeleciliği. nu: 8989. Görevlisine "Teşrifâtçı" veya "Teşrifâtî-i Divan-ı Hümâyûn" denilirdi. yani mevcut ve muvâfık (uygun) manalarına gelmekteydi. Küçük Ruznâmçe. törene katılanların bulunacakları yerleri belirlemek ve merasimlerle ilgili işlemleri yürütmekle görevli büronun adıdır.

Bundan başka. Resmî günlerde ve sair merâsim sırasında teşrifâta dâhil olanlara bu daireden devlet tezkiresi yazılırdı57. elçi kabulü. ziyaretler.VSA.TŞF olarak rumûzu belirlenen yani Bâb-ı Defterî Kalemleri arasında kodlanan bu kalemin arşiv malzemesinin. padişah cülûsu ve diğer tebrikler.g. vezir. Teşrifât Dairesi (Tanzimat sonrası). 477. muhasebe işlemleri yoğun olan defter veya belgelerini burada serdetmek gerekmiştir. 3. 179 . Katalog No 986 619 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. Kaftancıbaşı ise padişah ve sadrıazamların huzuruna kabul edilecek olanlara giydirilecek hil‘atları korurdu. Mısır Hazinesi'nin gelişindeki törenler. Varidât-ı Salih Kalemi Defterleri (D. sadrıazam dairesindeki merasim dolayısıyla mevcut teşrifât kanununa uyularak yapılan işler. a.Saray ve Divan-ı Hümâyûn'da ve gerekse Paşa Kapısı'nda yapılan merasimlerde elindeki deftere göre protokolü tatbik ederdi. teşrifâtçının görevlerindendi.g. Evvelce Divan-ı Hümâyûn'a bağlı iken Sultan Üçüncü Ahmed zamanında Paşa Kapısı'na nakledilmiş ve Sadâret Kethüdâlığı'na bağlanmıştır56. teşrifât işleriyle meşgûl olan dairenin adıdır.e. a. Ancak Osmanlı Arşivi kod sisteminde D. donanmanın denize çıkarılması veya bir geminin denize indirilmesi ve benzeri işlerin tanzimi. 36.e.. beylerbeyi ve devlet erkânına ait rusûm ve harçların da defterlerini tutardı. 57 Pakalın. 336. s. Teşrifâtî-i Divan-ı Hümâyûn unvanı dikkate alınarak Divan-ı Hümâyûn Defterleri arasında değerlendirilmiştir. Divan'da maaş verilmesi. 56 Sertoğlu. Başındaki memura "Teşrifât Nâzırı" denilir. 682-696 26020-26104 TARİH Hicrî 955-1241 988-1194 1061-1253 Milâdî 1548-1825 1580-1780 1651-1837 Defter Adedi 28 105 Katalog Tertibi Analitik Envanter Teşrifât Defterleri hakkında ayrıca Divan-ı Hümâyûn Teşrifât Kalemi Defterleri ve Bâb-ı Âlî Sadâret Teşrifât Kalemi Defterleri'ne bakılmalıdır. c.. s. Saray ve devlet merasiminin bütün sicillerini korumakla sorumluydu.d) Her defterdarlıkta ayrı ayrı mevcut bulunan varidât kalemlerinin şeflerine "varidâtçı" denirdi. Teşrifât halifesi veya teşrifâtçı kalfası ve kesedarı.TŞF) Sıra Numarası 664-676. VARİDÂT-I ŞIKK-I EVVEL VE VARİDÂT-I ŞIKK-I SÂNÎ KALEMLERİNE AİT DEFTERLER a. Teşrifât Kalemi Defterleri. Bunlar tahsilat sonunda elde edilen gelirlerin hesaplarını tutmakla görevliydiler. VARİDÂT-I SALİH.

d) Filibe. yeniçerilerin ve Acemi Ocağı halkının maaş ve künye defterleri tutulurdu.Varidât-ı Salih Kalemi. Defterleri Çeltik Rusûmu Kalemi'ndedir. Yeniçeri ağasıyla anlaşarak yolsuzluk yapmasın diye bu makama Yeniçeri Ocağı dışından atanırlardı. Yeniçeri kâtipleri. Varidât-ı Şıkk-ı Sânî Kalemi Defterleri (D. Varidât-ı Şıkk-ı Evvel Kalemi Defterleri (D. teberdârân ve Saray-ı Atik cemâatlerinin maaş ve diğer işlemleri de burada görülürdü.499 Katalog Tertibi Analitik Envanter * Padişahın muhafız bölükleri vazifesini görenler.d) "Efendi Dairesi" ve "Yeniçeri Mukâtaası Kalemi" de denilen bu kalemde. Azil ve naspları doğrudan doğruya sadrıazama aitti. Bu kalem Yeniçeri Ocağı'nın 1242/1826 yılında kaldırılmasıyla beraber lağvedilmiştir. Belgeleri için Vâridât-ı Şıkk-ı Evvel Kalemi Belgeleri bölmüne bakınız. Defterleri zuhur etmemiştir. ocak meseleleri ile ilgili olarak sadrıazama bilgi verirdi. Bu memuriyetin azamî müddeti bir yıl idi. solakân*. Tatarpazarı ve buralara tâbi yerlerin çeltik nehirleri reislerinin pîşkeş beratlarına bakardı.YNÇ) Genel Sıra Numarası 6590-6686 33612-35110 TARİH Hicrî Milâdî 919-1239 961-1242 1513-1824 1554-1825 Defter Adedi 97 1. c. 37. 1103/1691 tarihinden sonra teşekkül etmiş olup. YENİÇERİ KALEMİ DEFTERLERİ (D. Defterleri zuhur etmemiştir. 1079/1669-70 bütçesinde yeniçeri mevâcibleri Piyade Mukabelesi Kalemi'nde yer alıyordu.VRE.VRS. Vâridât-ı Salih Kalemi Belgeleri.YNÇ. Drama. Belgeleri için bkz. Bir yıl sonra yeniçerilere yapılan ödemeler bağımsız olarak Yeniçeri Kalemince yönetilmeye başlanmıştır. Tırhala. Katalog No 986 625 KATALOĞUN ADI Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu(Yeniçeri Efendisi) Bâb-ı Defterî Defter Kataloğu (D. b. Ayrıca Hâssa bostancıları. yeniçeri sekbânları. 180 .d) "Çeltik Rusûmu Kalemi" olarak da adlandırılmaktadır. Yenice-i Karasu gibi bazı yerlerdeki çeltik reislerine ait pîşkeşlere ve beratlara bakardı. Yeniçeri kâtibi haftada bir. Eğer vazife sahibinin namus ve doğruluğu tahakkuk ederse bir sene daha yerinde kalabilirdi.

Katalog No 986 Özel No 30 120 125 Genel No 746 5107 5112 BULUNDUĞU FON ADI Muhtelif Defterler Başmukâtaa Kalemi Başmukâtaa Kalemi DEFTERİN ADI/KONUSU Hayrabolu Ahalisine Verilen Evrak ve Mühür Tatbik Mühürleri Tatbik Mühürleri İzmir Gümrüğü Eshâmına Rabtolunan Müste’men Tarifesi Fazlası ve Yemen Kahvesi Zammı Eshâmı Mutasarrıflarının Tatbik Mühürleri Fâiz Tevziatı ve Tatbik Mühürleri Rumeli'deki Şahincilerin İsimleri ve Şahincibaşıların Tatbik Mühürleri Tatbik Mühürleri Eshâm Tevziat Defteri ve Tatbik Mühürleri Tatbik Mühürleri Eshâm Mutasarrıflarının Tatbik Mühürleri Tatbik Mühürleri Eshâm Fâiz Tevziatı ve Tatbik Mühürleri Eshâm Sahiplerinin Tatbik Mühürleri Hicrî 1141 1214 1224 TARİH Milâdî 1728-29 1800 1809 38 5319 Eshâm Muhasebesi (A) 1224 1809 13 5464 Eshâm Muhasebesi (B) Saray Çakırcı ve Şahinci Başmukâtaa Kalemi Eshâm Muhasebesi (B) Başmukâtaa Kalemi Eshâm Muhasebesi (A) Başmukâtaa Kalemi Eshâm Muhasebesi(B) Eshâm Muhasebesi (A) 1232 1830-31 8 986 146 15 166 137 148 169 30 169 7177 5133 5466 5153 5417 5428 5156 5481 5449 1234 1241 1246 1259 1255 1258 1266 - 1818-19 1825 1818-19 1843 1839 1842 1849-50 - 181 . 632 numaralı Müteferrik Konulu Defter Kataloğu'nda yekün 565 adet defterin hülâsası verilmiştir.B. MÜTEFERRİK KONULU DEFTERLER Yukarıda belirtilen defterler dışında kalan muhtelif konulara ait defterler için de Müteferrik Konular adlı bir katalog teşkil olunmuştur. Kepeci Tasnifi'ne ait kataloğun tetkiki neticesi tespit edilen Mühür Tatbik Defterleri liste hâlinde aşağıda verilmiştir. Katalog No DEFTER GRUBU ADI Müteferrik Konular 632 Meşîhât Tıb Mühür Tatbik NUMARASI 36805-373l5 373l6-37328 37329-37330 37330/l-37330/40 TARİH Hicrî 875-l264 l025-l256 ll26-ll37 ll48-l273 Milâdî 1470-l847 1616-l840 1717-l724 1735-l856 Analitik Envanter Katalog Tertibi Bununla birlikte 986 numaralı Kâmil Kepeci Tasnifi Kataloğu'nda muhtelif serilerde Mühür Tatbik Defterlerine rastlanmaktadır.

.

4. Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform. BEO Nezâret ve Devâir Gelen-Giden Kayıt Defterleri: 1844-1922 yılları arasında Sadâret ile nezâretler ve diğer daireler arasında yapılan yazışmaların kayıtlarını ihtiva eder. 58 Bâb-ı Âlî ile ilgili daha geniş bilgi için bkz. BÂB-I ÂLÎ DEFTERLERİ Bâb-ı Âlî. yüzyıl kaynaklarında nâdiren Bâb-ı Hümâyûn. Meclis-i Vâlâ. Bu tarihten sonra "Bâb-ı Âlî" tabiri Bâb-ı Âsafî'nin yerine kullanılmağa başlanmıştır. "Bâbıâli". Sadâret ve Bâb-ı Âlî Evrak Odası'na ait defterler önceki yıllarda değişik başlıklar altında tasnif edilmişlerdir.889 adettir. Divan-ı Hümâyûn manasında geçmekte olup o dönemde Sadrıazam Dairesi anlamında kullanılmıştır. asır sonlarına kadar bu faaliyetini sürdürmüştür. Ayniyat Defterleri: Sadâret Mektubî Kalemi'nin 1812-1892 tarihleri arasında nezâretler. DİA. Bâb-ı Âlî tabiri onaltı ve XVII.III. Bunlar kısaca şunlardır: 1. 3. XIX. Dahiliye Nezâreti. BEO Vilayât Gelen-Giden Kayıt Defterleri: 1849-1922 yılları arasında Sadâret'in vilayetler ile yaptığı yazışmaların hülâsa kayıtlarını ihtiva eder. 425 adet defteri vardır. nezâretlerin kurulmasından sonra da Osmanlı Hükûmeti manasında kullanılan bir tabirdir. Sadâret'in Saray ile yazışması sonucu irâdeleri çıkan evrakın aynen veya hülâsa kayıtlarını ihtiva etmektedir. Meclis-i Vükelâ.608 adet defterdir. aynı zamanda Osmanlı Hükûmeti'ni ifade eden Bâb-ı Âlî (Sublime Porte) teşekkül etmiştir. XVIII. İstanbul 1993. 1. 1. c. Devletin en önemli işlerini yürüten Sadâret.. Divan-ı Hümâyûn toplantılarının tamamen terkedilmesinden sonra bütün devlet işlerinin görülmeye başlandığı Bâb-ı Âsafî. 2. 183 . Hariciye Nezâreti ve Deâvî Nezâreti Bâb-ı Âlî teşkilatını oluşturmuş ve ufak tefek değişikliklerle bu anlayış Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar devam etmiştir. asrın başlarından itibaren sadece Paşa Kapısı'nı değil. Bu birimlerin defter ve vesikalarının da bir arada işlem görmesi ve muhafaza edilmesi için 22 Ramazan 1267'de Bâb-ı Âlî Evrak Odası kurulmuştur58. 4. Mehmet İpşirli. diğer daireler ve vilayetler ile yaptığı yazışmaların aynen kaydını ihtiva etmektedir. BEO Âmedî Kalemi Defterleri: 1255-1341/1839-1922 tarihleri arasında. 1. yüzyılın sonlarından itibaren Paşa Kapısı ve Sadâret Dairesi. XVII. 378-386 ve Ali Akyıldız. s.060 adet defterdir.

Diğer nezâret ve devâir defterlerinin arasına karışan bu defterler tek tek tespit edilerek ayıklanmıştır. l3l0/l892 senesine kadar 5 kısımda düzenlenmiştir. Bilindiği gibi 1255-1341/1839-1922 tarihleri arasındaki dönem Tanzimat'tan İstanbul Hükûmeti'ne kadar geçen 83 yıllık zaman dilimini kapsayan çok önemli bir devredir. Bâb-ı Âlî Evrak Odası. 1310-1334 Yılı İrâdeleri 184 . Tanzimat'ın ilânından sonra sâdır olan ve Bâb-ı Âlî kalemleri tarafından Hazine-i Evrak'a teslim olunan irâdelerin bu birim tarafından tasnif edildikten sonra kaydedildiği defterlerdir. BÂB-I ÂLÎ SADÂRET DAİRESİ KALEMLERİNE AİT DEFTERLER a. diğer Divan sicillerinin eksikliğini gidereceği de düşünülmektedir. taşra teşkilatının merkezî idareyle yaptığı yazışmaların yönetildiği bürokratik bir merkezdir. 24 Şaban 1277/5 Mayıs 1861 tarihli nizamnâmede belirtildiği gibi Bâb-ı Âlî teşkilatı içindeki dairelerle.Son yıllarda yapılan depo tanzim çalışmaları esnasında ortaya çıkan ve bu fonlara dahil edilmediği görülen 1054-1341 yıllarına ait 2. 1255-1309 Yılı İrâdeleri 2. cevap olarak verilen ve padişahın onayı manasına gelen yazıya irâde denmiştir.706 adet defter için ayrı bir katalog hazırlanmıştır. 1832'den sonra "Serkâtib-i şehriyârî" denilen padişahın hususî kâtibine hitaben sunulan "arz tezkireleri"ne. Bunların tasnifi sonucu ise aşağıdaki defter serileri oluşturulmuştur. Yukarıdaki araştırmaya açık defter serilerini tamamlayıcı nitelikte olan bu defterlerin. nezâretler ve taşradaki resmî ve sivil şahıslarla yaptığı yazışmaların hülâsa ve aynen kayıtlarını ihtiva eder. İrâde kayıt defterleri. fermânı. Nezâretlerin kurulması ve Divan-ı Hümâyûn kalemlerinin Bâb-ı Âlî'ye taşınmasıyla şekillenen Sadâret makamının defterleri bu yıllarda tutulmuştur. Sadâret'in Saray. Bunlar aynı zamanda Hazine-i Evrak'ın kataloglarıdır. Hariciye. Meclis-i Mahsus ve Şûrâ-yı Devlet kısımlarıdır. Daha evvel bunun için "Hatt-ı Hümâyûn" tabiri kullanılırdı. Bâb-ı Âlî Evrak Odası Defterleri. padişahın emri. Bu defterler şu şekilde sıralanmıştır: 1. arzusu manasına gelir. Meclis-i Vâlâ. Bunun için 592 genel numarada kayıtlı kataloğa bakılmalıdır. 1. Bunlar: Dahiliye. Bu defterler. 1892'den sonra bu defterler nezâretlere göre tanzim edilmiş ve her nezâret için müstakil defterler düzenlenmiştir. Tasnif çalışmasında depolarda ve muhtelif mekânlarda dağınık halde bulunan bu defterler bir araya getirilmiştir. Sadâret Hazine-i Evrak Müdürlüğü İrâde Kayıt Defterleri İrâde.

15 adet defter bulunmaktadır. Arzuhal Defterleri ba1. Katalog No 592 Sıra No 60-74 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1268-1337 Milâdî 1851-1919 Defter Adedi 15 Katalog Tertibi Analitik Envanter ba2.d) ba. Mesâil-i Mühimme İrâdeleri Yukarıda adları geçen irâde gruplarına ait gerekli bilgi. Mısır d1. Cebel-i Lübnan c. Girid d.DVN. b. Katalog No 593 Sıra No 724-844 FONUN KODU BEO TARİH Hicrî 1264-1342 Milâdî 1848-1924 Defter Adedi 121 Katalog Tertibi Analitik Envanter 185 . Mısır irâdeleri d2. 593 Numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Arzuhal Defterleri 593 numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'nda 724-844 genel numaralarda 1264-1342/1848-1924 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 121 adet Arzuhal Defteri bulunmaktadır. 1-15 özel numaralarda 1268-1337/1851-1919 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden defterlerdir.3. "Belgeler" bölümünde ayrıntılı olarak verilecektir. Bulgaristan b. Sisam f. Mısır Taltifat İrâdeleri e. Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri (A. Dosya Usûlü İrâdeler 4. Eyâlât-ı Mümtâze ve Diğer İrâdeler a. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Arzuhal Defterleri 592 numaralı "BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 60-74 genel. Yunanistan 5.

Gayrimüslim Cemaatlere Ait Defterler59 bb1. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı olan Hanedan Defterleri 1328-1341/1910-1922 tarihlerini muhtevî olup 2 adettir. Katalog No 593 Genel Sıra No 1351-1358 Fonun Kodu BEO Tarih Hicrî Milâdî Defter Adedi 8 Katalog Tertibi Analitik Envanter bc. Katalog No 592 Sıra No 198-269 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî Milâdî Defter Adedi 72 Katalog Tertibi Analitik Envanter bb3. Katalog No 592 Sıra No 270-276 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1279-1292 Milâdî 1862-1875 Defter Adedi 7 Katalog Tertibi Analitik Envanter bb2. 592 Numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Kilise Defterleri 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 198-269 genel. 186 . 592 Numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Gayrimüslimlerden Gelen Takrirlerle İlgili Defterler 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 270-276 genel sıra numaralarında kayıtlı 7 adet gayrimüslimlerden gelen takrirlerle ilgili defter mevcuttur.bb. 593 Numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Kilise Defterleri 593 numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'nda 1351-1358 genel numaralarda 8 adet Kilise Defteri bulunmaktadır.d) Son devir Osmanlı hanedanına mensup padişah. Hanedan Defterleri (A. Katalog No 989 Sıra No 1 2 FONUN KODU Hanedan Defterleri TARİH Hicrî 1328-1329 1331-1341 Milâdî 1910-1911 1913-1922 Sayfa Adedi 192 199 Katalog Tertibi Analitik Envanter 59 Gayr-ı Müslim Cemaatlere Ait Defterler ile ilgili bilgi ve diğer defterler için Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri ile Piskoposluk Kalemi Defterleri kısımlarına bakınız. 1-72 özel sıra numaralarında kayıtlı 72 adet Kilise Defteri mevcuttur.DVNS.HND. sultan ve şehzadelerin doğum tarihleri ile vâlidelerinin soy kütükleri ve bunlara verilen nişanların kaydedildiği defterlerdir.

telgraf işletmeciliği. telgraf hattı inşası. 187 . fabrika inşası ve şirket teşkili gibi konuları ihtiva eder. karayolu. madencilik. liman ve vapur işletmesi. seri olarak Tanzimat sonrasında Bâb-ı Âlî bünyesindeki dairelerde tutulmaya başlanmıştır. İzn-i Sefîne Defterleri Bu defterler. ziraat mektebi inşası. 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 25-34 genel numaralarda İzn-i Sefîne Talebiyle İlgili Defterler" başlığı altında 1263-1294/1847-1877 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet İzn-i Sefîne Defteri vardır. Katalog No 592 Sıra No 25-34 FONUN KODU İzn-i Sefîne Defterleri TARİH Hicrî 1263-1294 Milâdî 1847-1877 Defter Adedi 10 Katalog Tertibi Analitik Envanter bf. banka teşkili.İMTZ.DVNS. Mukâvelenâme ve Mukâvelât Defterleri (A.d) Bâb-ı Âlî'nin resmî müsaadesi neticesinde şahıslara veya müesseselere verilmiş olan her türlü imtiyaza dair hükümlerin kaydedildiği defterlerdir. Maaş Defterleri 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 35-59 genel 1-25 özel numaralarda 1269-1339/1852-1921 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden Bâb-ı Âlî ve diğer dairelerin görevlilerinin maaşlarını gösteren 25 adet defter bulunmaktadır.bd. İmtiyaz Defterleri (A. İmtiyaz defterlerinin başında verilen imtiyazların kronolojik bir fihristi bulunmaktadır. demiryolu inşası. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1245-1334/1829-1916 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 6 adet İmtiyaz Defteri mevcuttur. Katalog No 989 Sıra No 1-6 FONUN KODU İmtiyaz Defterleri TARİH Hicrî 1245-1334 Milâdî 1829-1916 Defter Adedi 6 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist Bu konuyla ilgili olarak ayrıca Mukavelenâme ve Mukâvelât Defterleri bölümüne bakılmalıdır. aydınlatma. genel olarak maden işletme imtiyazlarının yanında tersane inşası.MKL) Devletin özel şirket veya şahıslar ile demiryolu. Bu defterler.DVN. fabrika ve benzeri konularda yaptığı mukâvelelerin aynen kaydolunduğu defterlerdir. be. bankacılık. vapur işletmesi. Katalog No 592 Sıra No 35-59 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1269-1339 Milâdî 1852-1921 Defter Adedi 25 Katalog Tertibi Analitik Envanter bg.

MUKÂVELENÂME DEFTERLERİ Katalog No Sıra No 1 989 2 3 4 Mukâvelenâme Defterleri FONUN KODU TARİH Hicri 1273-1286 1286-1303 1299-1303 1300-1304 MUKÂVELÂT DEFTERLERİ Katalog No Sıra No 1 2 3 989 4 5 6 7 8 Mukâvelât Defterleri FONUN KODU TARİH Hicrî 1301-1302 1303-1304 1305-1307 1306-1307 1308-1308 1309-1313 1310-1312 1312-1314 Milâdî 1883-1885 1885-1886 1887-1889 1888-1889 1890-1891 1891-1895 1893-1895 1894-1896 Sayfa Adedi 189 188 297 286 287 291 291 238 Miladi 1855-1869 1869-1885 1881-1885 1882-1887 Sayfa Adedi 395 329 369 393 188 . yine aynı serinin devamı olup. Not: Osmanlı Arşiv Rehberi'nin birinici baskısında (1992) gösterilen 23 numaralı Mukâvelât defteri "Muâhede-i Umumî" defteri olduğu için "Nâme-i Hümâyûn" defterleri serisinde 18 numaraya nakledilmiştir. 26 sıra numaralı 1301-1341/1883-1923 tarihli 27 adet defter "Mukâvelât" ve 27 (eski no: 25) numaralı defter de 8.bg1. Katalog No 592 Sıra No 18-24 FONUN KODU A. Aşağıdaki birinci cetvelde gösterilen 1-4 sıra numaralı ve 1273-1304/1855-1887 tarihli ilk 4 defter Mukâvelenâme. kronolojik olarak tasnif edilmiştir. ikinci cetvelde gösterilen 1-24. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Mukâvelenâme ve Mukâvelât Defterleri (A. 24 mükerrer ve 25. 9 ve 10 numaralı Mukâvelât defterlerinin fihristidir.DVN TARİH Hicrî 1298-1319 Milâdî 1880-1902 Defter Adedi 7 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist bg2.DVNS.MKL) Bu katalogda toplam 31 adet defter bulunmakta olup. 1-7 özel numarada kayıtlı 1298-1319/1880-1902 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 7 adet Mukâvelât Defteri mevcuttur. 592 Numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Mukâvelât Defterleri 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 18-24 genel.

989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1282-1330/18651912 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 37 adet Muktezâ Defteri mevcuttur.MKTZ. Divan Kalemi'nde hazırlanıp saklandığı için.Katalog No Sıra No 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 FONUN KODU TARİH Hicrî 1314-1315 1315-1317 1317-1318 1318-1320 1320-1321 1321-1323 1323-1326 1324-1327 1326-1328 Milâdî 1896-1897 1897-1899 1899-1900 1900-1902 1902-1903 1903-1905 1905-1908 1906-1909 1908-1910 1909-1910 1910 1910 1910-1912 1913 1911-1912 1913-1917 1917-1918 1917-1921 1919-1923 -- Sayfa Adedi 196 198 298 297 297 303 398 399 246 250 246 210 253 265 321 253 267 251 -- Mukâvelât Defterleri 1327-1328 1328 1328 1328-1331 1332 1329-1331 1332-1335 1335-1336 1336-1339 1338-1341 989 19 20 21 22 23 24 24 Mük. 9 ve 10 numaralı defterlerin fihristi -- Bu konuyla ilgili olarak ayrıca İmtiyaz Defterleri bölümüne bakılmalıdır. kanun. Bu defterler kronolojik olarak tasnif edilmiştir. resmî dairelerde bulunan kalemlerin usul ve kaideler çerçevesinde. Divan-ı Hümâyûn'dan çıkacak her hangi bir kararın devlet kanunlarına ve anlaşmalarına göre nasıl olması gerektiğini belirten ve "muktezâ kayıtları" adını alan defterler de burada tutulurdu. Katalog No 989 Sıra No 1 2 FONUN KODU Muktezâ Defteri TARİH Hicrî 1282-1285 1285-1286 Milâdî 1865-1868 1868-1870 Sayfa Adedi 392 324 189 . Muktezâ Defterleri (A.DVNS.d) Muktezâ. bh. nizamnâme ve talimatnâmeler. 25 26 27 8. Gerek yabancı devletlere ve gerekse azınlıklara ait meselelerin ahdî ve hukukî cepheleri ile her türlü anlaşmalar. resmî evrak üzerine yazdıkları derkenara denir.

190 . İslâm hukukunda. Nefy ve Kısas Defterleri (A.NEFY.DVNS. işlenen suç için tayin olunan cezadır. Nefy ve Kısas Defterleri. Divan-ı Hümâyûn tarafından verilen bu tür cezaların icrasına ait hükümlerin kaydına mahsus defterlerdir. Nefy ise.Katalog No Sıra No 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 FONUN KODU TARİH Hicrî 1286-1287 1287-1289 1289-1290 1290-1296 1290-1291 1292-1294 1294-1297 1296-1302 1297-1300 1302-1309 1300-1302 1302-1306 1306-1310 Milâdî 1870-1871 1871-1873 1873-1873 1873-1879 1873-1875 1875-1877 1877-1880 1879-1885 1880-1882 1885-1891 1882-1884 1884-1889 1889-1893 1893-1895 1895-1898 1898-1899 1900-1901 1901-1904 1902-1903 1903-1904 1904-1905 1905-1906 1906-1907 1907-1908 1907-1912 1908-1909 1908-1911 1908-1911 1909-1911 1910-1912 1911-1912 1911-1912 1899-1907 1900-1895 Sayfa Adedi 164 240 240 230 236 252 240 190 236 120 238 340 228 200 339 282 310 292 287 295 325 228 231 244 257 246 224 247 199 493 496 307 221 383 Muktezâ Defteri 989 1310-1313 1313-1316 1316-1317 1317-1319 1319-1322 1320-1321 1321-1322 1322-1323 1323-1324 1324-1325 1325-1326 1325-1330 1326-1327 1326-1329 1326-1329 1327-1329 1328-1330 1329-1330 1329-1330 1316-1324 1317-1323 Muktezâ Konsolosluk Muktezâ Müessesât-ı Ecnebiye Muktezâ Muktezâ Mühimme bı. sürgün cezasıdır.d) Kısas.

989 numaralı "Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1256-1327/ 1840-1903 tarihleri arasındaki ceza kayıtlarını ihtiva eden 10 adet defter vardır. Bu defterler kronolojik olarak tasnif edilmiştir.
Katalog No Sıra No 1 2 3 4 989 5 6 7 8 9 10 Kısas Defterleri Nefy ve Kısas Defterleri FONUN KODU TARİH Hicrî 1256-1259 1259-1264 1264-1272 1272-1279 1279 1264-1273 1273-1278 1278-1287 1287-1291 1291-1327 Milâdî 1840-1843 1843-1848 1848-1856 1856-1863 1863 1848-1856 1857-1862 1861-1870 1870-1874 1874-1903 Sayfa Adedi 137 192 187 202 356 190 160 232 242 233

bj. Nişan Defterleri Nişan, devlet tarafından hizmet mükâfatı olarak muhtelif tarihlerde verilen ve göğüse takılan alâmetin adıdır. Divan kalemine ait olan Nişan Defterleri'nde muhtelif rütbelerdeki kişilere verilmiş olan nişan beratlarının kayıtları bulunmaktadır. Ayrıca ecnebîler tarafından verilen nişanlar da bu defterlerde kayıtlıdır. bj1. 592 Numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Nişan ve Nişan Beratı Koçan Defterleri 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 75-84 genel 1-10 özel numaralarda kayıtlı 1294-1310/1877-1893 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet Nişan Beratı Suret Kayıt Defteri; 85-197 genel 1-113 özel numaralarda kayıtlı 1300-1326/18831908 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 113 adet Nişan Beratı Koçan Defteri; 278, 285, 290 ve 291 genel numaralarda kayıtlı 1269-1337 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 4 adet Nişan Defteri mevcuttur.
Katalog No Sıra No 75-84 592 FONUN KODU Sadâret Defterleri (Nişan Beratı Suret Kayıt Defteri) Sadâret Defterleri (Nişan Beratı Koçan Defteri) Sadâret Defterleri (Muhtelif Defterler) TARİH Hicrî 1294-1310 Milâdî 1877-1893 Defter Adedi 10 Analitik Envanter Katalog Tertibi

85-197 278, 285, 290, 291

1300-1326 1269-1337

1883-1908 1853-1919

113 4

191

Ayrıca 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda "Teşrifat Kalemi Defterleri" başlığı altında Osmanî Nişanı, Ecnebî Nişanı, Mecidî ve Osmanî Nişanı, Madalya, Nişan Zimmet Defterleri adı altında toplam 191 defter daha mevcuttur. Bunlar ileride "Teşrifat Kalemi Defterleri" başlığı altında tablo hâlinde verilmiştir. bj2. 593 Numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Nişan Defterleri Bu katalogda, 1378-1608 genel numaraları arasında da 1274-1340/1858-1922 yıllarına ait 231 adet Nişan ve Madalya Defteri bulunmaktadır.
Katalog No 593 Sıra No 1378-1608 FONUN KODU BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterler TARİH Hicrî 1274-1340 Milâdî 1858-1922 Defter Adedi 231 Katalog Tertibi Analitik Envanter

bj3. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Nişan Defterleri (A.DVNS.NŞN.d) Bu katalogda, 1262-1341/1846-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 45 adet Divan-ı Hümâyûn Nişan Defteri mevcuttur.
Katalog No 593 Sıra No 1378-1608 FONUN KODU BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterler TARİH Hicrî 1274-1340 Milâdî 1858-1922 Defter Adedi 231 Katalog Tertibi Analitik Envanter

bj3. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Nişan Defterleri (A.DVNS.NŞN.d) Bu katalogda, 1262-1341/1846-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 45 adet Divan-ı Hümâyûn Nişan Defteri mevcuttur.
Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 989 6 7 8 9 10 11 12 Hanedan-ı Osmanî Nişan ve İmtiyaz Mecidî Nişan ve Madalya Fihristi DEFTERİN ADI Nişan Nişan (Fihristi var.) TARİH Hicrî 1262-1307 1307-1315 1315-1324 1324-1331 1275-1317 1317-1328 1325-1328 1319-1320 1322-1324 1311-1334 1268-1277 1269-1277 Milâdî 1846-1889 1889-1898 1838-1906 1906-1913 1858-1899 1899-1911 1907-1910 1901-1902 1904-1906 1893-1915 1851-1860 1852-1860 Sayfa Adedi 344 259 344 323 189 199 200 80 147 303 274

192

Katalog No

Sıra No 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45

DEFTERİN ADI Mecidî Atik Ecnebî Mecidî Beşinci Rütbe Mecidî Tebea-i Ecnebiyye Nişan Berat Mecidî Tebea-i Şâhâne Mecidî Esâmî Mecidî Mülkiye ve İlmiye Esâmî Mecidî Askerî Nişanı Nişân-ı Osmanî Osmanî Esâmî Osmanlı Mülkiye ve İlmiye Esâmî Osmanlı Askerî Esâmî Madalya Ecnebî Esâmî Osmanî ve Ecnebî Esâmî Mecidî Ecnebî Esâmî Mecidî ve Osmanî Ecnebî Esâmî Tebea-i Şâhâne Madalya Esâmi Tebea-i Osmanî Madalya Altın İmtiyaz Madalyası Hilâl-i Ahmer Madalyası Hilâl-i Ahmer Madalyası Müsvedde Hilâl-i Ahmer Madalya Şefkat Nişanı Şefkat Nişanı Müsveddeleri Maârif Nişanı Esâmî Donanma-yı Osmanî Muâvenet-i Milliye Madalyası Madalya Esâmî Ecnebî Nişanları (Elif-Dal) Ecnebî Nişanları (Zel-Gayn) Ecnebî Nişanları (Kaf-He) Ecnebî Nişanları (Vâv-Ye) Muhtelif Kimselere Tevcih olunan Rütbeler60

TARİH Hicrî 1274-1279 1289-1297 1279-1286 1277-1292 1321-1332 1332-1335 1332-1335 1278-1294 1320-1332 1332-1334 1332-1334 1320-1334 1333-1334 1332-1334 1319-1332 1330-1334 1334 1309-1320 1311-1333 1334-1335 1335-1340 1332-1334 1334-1341 1325-1340 1331-1332 1332 1310-1333 1317-1320 1308-1326 1308-1326 1308-1326 1326-1337 1282-1287 Milâdî 1857-1862 1862-1879 1862-1869 1860-1879 1902-1913 1913-1916 1913-1916 1861-1879 1902-1913 1913-1915 1913-1915 1902-1915 1914-1915 1913-1915 1901-1915 1911-1915 1915 1891-1902 1912-1915 1915-1916 1916-1919 1913-1915 1915-1922 1910-1915 1912-1913 1913 1892-1914 1899-1902 1890-1908 1871-1908 1890-1908 1908-1913 1865-1870

Sayfa Adedi 292 300 294 218 295 411 395 181 407 403 203 407 395 231 343 360 204 198 402 390 43 238 212 204 210 184 548 400 476 243+17 --

989

60 Bu defter, Kâmil Kepeci Tasnifi'nin 7.529 numaralı defteri olup buraya nakledilmiştir.

193

Yukarıda cetveli verilen "Divan Kalemi Nişan Defterleri" ana seriyi oluşturmaktadır. Osmanlı Arşivi'ndeki kataloglarda Tanzimat'tan sonra ihdas edilen çeşitli nişan ve madalyaların kaydedildiği muhtelif başlıklarda Nişan Kayıt Defterleri bulunmaktadır. Ayrıca 524 numaralı Sadâret Âmedî Kalemi Defterleri Kataloğu'nda "Muhtelif Kişilere Verilen Rütbe ve Nişanlara Dair İrâde Kayıt Defterleri" ve "Tesisât-ı Askeriye İânesi İçin Tesis Buyurulan Hamiyet-i Vataniye Madalyası Esâmisi Defterleri" başlıkları altında da nişan defterleri mevcuttur. Nişan, madalya ve rütbe kayıtlarının bulunduğu defterler hakkında toplu bilgi verilmeye çalışılmıştır. Ancak yukarıda gösterilen fon ve serilerin dışında Muallim Cevdet, İbnülemin ve Ali Emirî belge tasniflerinde de çeşitli defterler mevcuttur. Bunlar arasında nişan, madalya, taltifat ve benzeri konularda defterlere rastlanmaktadır. Ayrıca 594 numaralı BEO Vilâyât Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'nda 1.378 sıra numaralı kayıttan sonraki defterlerin tümünü bu seri defterlerden kabul etmek gerekir. bk. Nizamât Defterleri Divan-ı Hümâyûn'da görüşüldükten sonra karara bağlanan ve devlet bünyesinde yapılacak yeni düzenleme ve ıslâhatlarla ilgili nizam, düstûr, kanun vesairenin kaydedildiği defterlerdir. bk1. 592 Numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Nizamât Defterleri 592 numaralı Sadâret Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı, 1211-1339/1796-1921 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 28 adet Nizamât Defteri mevcuttur. (17-A/ 17-K numaralı defterler önceki envanterlerde "Muhtelif ve Mütenevvî Defterler" adıyla kayıtlı seriden naklolunan numaralı defterlerdir).
Katalog No 592 FONUN KODU Nizamât Defterleri TARİH Hicrî 1211-1339 Milâdî 1796-1921 Defter Adedi 28 Katalog Tertibi Analitik Envanter

bk2. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Nizamât Defterleri 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1301-1341/18841922 tarihleri arasındaki nizamât kayıtlarını hâvi bu seride 33 adet defter bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere 22, 23, 24 numaralı defterler 22 numarada tek cilt hâlinde birleştirilmiştir. Bu şekilde 31 cilt olmaktadır. 22/22 şeklindeki numaraların birincisi sıra, ikincisi ise cilt numarasıdır. Bu defterler kronolojik olarak tasnif edilmiştir.
Katalog No 989 Sıra No 1 2 DEFTERİN ADI Kavânîn ve Nizam TARİH Hicrî 1301-1302 1303-1304 Milâdî 1884-1885 1885-1887 Sayfa Adedi 357 368

194

Katalog No

Sıra No 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22/22 23/22 24/22 25/23 26/24 27/25 28/26 29/27 30/28 31/29 32/30 33/31

DEFTERİN ADI

TARİH Hicrî 1305-1305 1306-1308 1308-1309 1309-1312 1312-1314 1314-1318 1318-1320 1320-1323 1321-1326 1323-1327 1327-1328 1327-1328 Milâdî 1887 1888-1890 1890-1892 1892-1894 1894-1897 1897-1900 1900-1902 1902-1906 1903-1908 1906-1909 1909-1910 1909-1910 1909 1910-1911 1910-1911 1910-1913 1910-1913 1911-1913 1911-1914 1913-1914 1914 1914-1915 1915-1922 1914 1915-1917 1916-1918 1918-1919 1920-1922 1922

Sayfa Adedi 299 299 275 287 381 238 298 398 396 398 247 251 242 246 251 250 250 250 263 302 250 251 239 251 250 250 250 250 250

Kavânîn ve Nizam

Nizamât

Kavânîn Nizamât Kavânîn Nizamât ve Talimat Kavânîn Nizamât ve Talimat Kavânîn Kavânîn Nizamât Kavânîn Nizamât

1327-1327 1328-1329 1328-1329 1329-1331 1328-1331 1329-1331 1329-1332 1331-1331 1331-1331 1331-1332 1332-1332 1332-1334 1334-1341 1332-1332 1333-1336 1335-1336 1336-1338 1338-1341 1341-1341

Kavânîn

bl. Tekâüd Defterleri Askeriye ve ilmiye sınıfı memurları haricindeki mülkiye memurlarının emeklilik işlemleriyle ilgili kayıtları ihtiva eden defterlerdir. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1297-1333/1880-1914 tarihleri arasındaki memur tekâüd kayıtlarını ihtiva eden 4 adet Tekâüd Defteri mevcuttur. 195

Katalog No

Sıra No 1

FONUN KODU

TARİH Hicrî 1297-1310 1310-1326 1326-1333 1328-1330 Milâdî 1880-1893 1893-1908 1908-1914 1910-1912

Sayfa Adedi 227 254 231 477

Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist

989

2 3 4

Tekâüd Defterleri

bm. Tevcihât-ı Mülkiye Defterleri Mülkiye memurlarının vazife tevcihleri ile ilgili kayıtların yer aldığı defterlerdir. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1280-1330/1863-1912 tarihleri arasındaki tevcihât kayıtlarını ihtiva eden 3 adet defter bulunmaktadır.
Katalog No 989 Sıra No 1 2 3 FONUN KODU Tevcihât-ı Mülkiye Defterleri TARİH Hicrî 1280-1301 1301-1327 1327-1330 Milâdî 1863-1884 1884-1909 1909-1912 Sayfa Adedi 279 300 253 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist

bn. Sadâret Divan-ı Hümâyûn Kalemlerine Ait Muhtelif Defterler 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 277-291 arası numaralarda, 1258-1337/1842-1919 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden muhtelif konularda 15 adet defter mevcuttur.
Katalog No 592 Sıra No 277-291 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1258-1337 Milâdî 1842-1919 Defter Adedi 15 Katalog Tertibi Analitik Envanter

c. Sadâret Mektubî Kalemi Defterleri61 Mektubî Kalemi Defterleri; Buyruldu ve İlmühaber Defterleri ile Ayniyat Defterleri olmak üzere iki bölümda tasnif edilmiştir. ca. Buyruldu ve İlmühaber Defterleri Buyruldu; sadrıazam, kaptan-ı derya, vezir ve beylerbeyi gibi devlet erkânının yazılı emirleri mânâsına gelir. Sadrıazamın İkindi Divanı'nda çıkardığı emirler, yine bu Divan'da tutulan Buyruldu Defterleri'ne kaydolunmuştur. İlmühaber; bir resmî dairenin her hangi bir iş münâsebetiyle başka bir daireye yazdığı malûmatı ihtiva eden kâğıda denir. Sonraları bunun yerine "müzekkere" tabiri kullanılmıştır. Buyruldu defterleri arasında zikredilen bu defterlerde, Bâb-ı Âlî'den diğer dairelere yazılan tahrirât kayıtları bulunmaktadır.
61 Mektubî Kalemi hakkında bilgi için bkz. Divan-ı Hümâyûn Sadaret Mektubî Kalemi Defterleri.

196

989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda 1226-1331/1811-1912 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 6 adet Buyruldu, 2 adet İlmühaber olmak üzere toplam 8 adet defter bulunmaktadır. Ayrıca, Ayniyat Defterleri serisi içerisinde de Buyruldu Defterleri bulunmaktadır. Bunun için Ayniyat Defterleri bölümüne bakılmalıdır.
Katalog No Sıra No 1 2 3 989 4 5 6 7 8 İlmühaber Buyruldu İlmühaber Buyruldu Buyruldu DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1226-1242 1242-1255 1255-1278 1261-1284 1278-1298 1298-1313 1289-1308 1313-1331 Milâdî 1811-1826 1826-1839 1839-1861 1845-1867 1861-1880 1880-1895 1872-1890 1895-1912

cb. Ayniyat Defterleri Ayniyat Defterleri, Sadâret Dairesi'nden diğer devlet dairelerine, vilayetlere ve diğer makamlara yazılan tezkirelerin ve muharrerâtın aynen suretlerinin kaydedildiği defterlerdir. cb1. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Ayniyat (Nezâret-Devâir Giden) ve (Vilâyât Giden) Defterleri Bu katalogda, 538-580 genel, 1-44 özel numaralarda A.MKT.NZD koduyla kayıtlı 1269-1335/1852-1907 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 44 adet Nezâret-Devâir Giden Defteri; 581-628 genel, 1-48 özel numaralarda A.MKT.UM koduyla kayıtlı 1246-1325/1830-1907 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 48 adet Vilâyât Giden Defteri bulunmaktadır.
Katalog No Sıra No 538-580 592 581-628 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A.MKT.NZD) Sadâret Defterleri (A.MKT.UM) TARİH Hicrî 1269-1335 1246-1325 Milâdî 1852-1907 1830-1907 Defter Adedi 44 48 Katalog Tertibi Analitik Envanter

cb2. 595 Numaralı BEO Ayniyat Defterleri Kataloğu'ndaki Ayniyat Defterleri 595 numaralı BEO Ayniyat Defterleri Kataloğu'nda 1-1.869 numaralarda kayıtlı, muhtelif mevzuları hâvi Ayniyat Defterleri, 1227-1320 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup, 1.869 adet defterden müteşekkildir. 197

AYNİYAT DEFTERLERİNİN MAHİYETİNİ GÖSTERİR LİSTE Katalog No Sıra No 1-168 169-192 193-295 296-309 310-314 315-317 318-320 321-340 341-345 346-369 370-447 448-458 459-469 470-502 503-572 573-602 603-604 605-608 595 609 610 611 612-618 619-620 621-622 623 624-628 629 630-652 653-668 669-761 762-764 765-786 787-801 802-803 MAHİYETİ Anadolu Adi Anadolu Mühimme Rumeli Adi Rumeli Mühimme Mühimme, Anadolu Mühimme, Rumeli Hafâyâ Anadolu Hafâyâ Anadolu ve Rumeli Hafâyâ Rumeli Müsteşarlıktan Yazılan Meclis-i Vâlâ'dan Meclis-i Vâlâ-yı Rumeli Meclis-i Vâlâ-yı Anadolu Meclis-i Vâlâ'dan Katl ve Sirkate Dair Deâvî Rum Milleti ve Düvel-i Selâse Yunan Meselesi Mısır Meselesi Kürdistan Havalisinde İsyan Eden Bedirhan'a Dair Tepedelenli Ali Paşa Meselesine Dair Sırplı Maddesine Dair Rusya Meselesi Meclis-i Muvakkat Mukarrerâtı Harcırah ve Atıyyeye Dair Muhaberât Müteferrik Mahallere Yazılan Buyruldu Kürek Cezasına Dair Tahrirât-ı Askeriye Maliye Kararıyla Yazılan Muharrerat ve Buyruldu Maliye Kararıyla Yapılan Muhaberât Tezkire Defterleri Tezkire Defterleri Mühimme Buyruldu Defterleri Emr-i Âlî Defterleri Lühûm ve Bedel-i Tayinât Defterleri TARİH Hicrî 1227-1282 1259-1282 1230-1282 1259-1282 1279-1280 1279-1282 1260-1288 1234-1277 1251-1290 1253-1296 1257-1277 1277-1282 1277-1282 1263-1282 1259-1282 1236-1251 1270-1271 1247-1248 1259-1264 1236-1237 1240-1241 1244-1271 1263-1264 1267-1284 1277-1279 1266-1279 1260-1261 1259-1282 1262-1283 1253-1282 1281-1282 1282-1282 1247-1291 1254-1270 Milâdî 1812-1866 1843-1866 1815-1866 1843-1866 1862-1864 1862-1866 1844-1872 1819-1861 1836-1873 1837-1878 1841-1861 1860-1866 1861-1866 1847-1866 1843-1866 1821-1835 1253-1855 1831-1833 1843-1848 1821-1822 1825-1826 1828-1855 1847-1848 1851-1868 1860-1862 1850-1862 1844-1845 1843-1866 1846-1866 1837-1866 1864-1865 1866-1866 1832-1874 1838-1854 Defter Adedi 168 24 103 14 5 3 3 20 5 24 78 11 11 33 70 29 2 4 1 1 1 7 2 2 1 5 1 23 16 92 3 22 15 2

198

Katalog No

Sıra No 804-811 812-813 814-815 816-818 819-828 829-833 834-837 838-840 841-843 844-847 848-852 853-857 858 859-865 866 867-870 871-877 878-884

MAHİYETİ Ankara, Konya İdarî Adlî İşleri Aydın Amasya Anadolu Valiliklerine Edirne, Adana, Şarkî Rumeli Erzurum, Van İzmit, Kocaeli, Bolu, Biga İşkodra Ordulara Yazılan Emirnâmeler Üsküp, Manastır, Prizren Bağdat, Basra Bosna, Yenipazar Talimatlara Dair Cezâir-i Bahr-i Sefîd, Kıbrıs, Sisam Adaları Cebel-i Lübnan Halep Hicaz, Mekke-i Mükerreme Emaneti, Yemen Hüdavendigâr Diyarbekir, Mamuretülaziz Rumeli Valilikleri Selanik Suriye, Beyrut Sivas Trablusgarp Tuna Trabzon, Canik Umum Vilâyât Kastamonu Karesi, Ayvalık Girid Mısır,Tunus Tırhala, Yanya, Selanik Evkâf, Maârif Bahriye Ticaret, Nâfia, Sıhhiye Nâfia Telgraf, Posta Hariciye, Adliye, Sıhhiye, Şûrâ-yı Devlet

TARİH Hicrî 1283-1296 1283-1296 1283-1284 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1294 1284-1294 1283-1296 1283-1294 1282-1288 1283-1296 1284-1294 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1294 1283-1296 1283-1296 1283-1293 1283-1294 1283-1284 1283-1296 1283-1296 1283-1284 1283-1294 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1283-1296 1287-1294 1283-1296 1290-1296 Milâdî 1866-1879 1866-1879 1866-1867 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1877 1867-1877 1866-1879 1866-1877 1866-1871 1866-1879 1867-1877 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1877 1866-1879 1866-1879 1866-1876 1866-1877 1866-1867 1866-1879 1866-1879 1866-1867 1866-1877 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1866-1879 1870-21877 1866-11879 1873-1879

Defter Adedi 8 2 2 3 10 5 4 3 3 4 5 5 1 7 1 4 7 7 6 6 5 7 5 3 11 9 18 6 2 3 3 7 10 8 8 3 5 3

595

885-890 891-896 897-901 902-908 909-913 914-916 917-927 928-936 937-954 955-960 961-962 963-965 966-968 969-975 976-985 986-993 994-1001 1002-1004 1005-1009 1010-1011/ 1

199

Katalog No

Sıra No 1012-1015 1016-1023 1024-1044 1045-1053 1054-1067 1068-1073 1074-1075 1076-1082 1083-1133 1134 1135-1152 1153-1159 1160-1165 1166-1173 1174-1177

MAHİYETİ Defterhâne Rusûmât Serasker, Tophâne, Dâr-ı Şûra, Mekteb-i Tıbbiye Şehremâneti Zaptiye, Mahkeme-i İstinâf, Riyâset-i Divan-ı Muhasebât Maârif Hazine-i Hâssa Meşîhat Maliye Maliye vesair Devâire Buyruldu Müteferrik Makamâta (Muhâcirîn, Ma‘zulîn, Deâvî, Dahiliye, Hariciye Kâtipleri, Kapı Kethüdâları, Meclis) Mühimmenin Ciltlenmiş Maliye Müsveddeleri Meclisin Ciltlenmiş Müsveddeleri Sadâret'in Tezâkir ve Evâmir Müsveddeleri Kalemin Ciltlenmiş Müsveddeleri Evkâf Bahriye Posta-Telgraf Posta, Telgraf, Şehremâneti, Tıbbıye Ticaret, Nâfia Telgraf Ticaret, Telgraf Ticaret Nâfia Nâfia, Maârif Nâfia Komisyonu Hariciye Hariciye, Sıhhiye Sıhhiye Dahiliye Defter-i Hakanî Rusûmât Serasker Serasker, Tophâne Harbiye, Tophâne

TARİH Hicrî 1283-1296 1283-1296 1283-1290 1283-1296 1283-1296 1283-1295 1283-21296 1283-1296 1283-1296 1296-21296 1283-1296 1294-1295 1295-1296 1294-1296 1296-1296 1294-1295 1297-1309 1297-1309 1297-1297 1308-1309 1306-1309 1299-1299 1300-1300 1297-1309 1297-1299 1300-1301 1298-1298 1297-1309 1309-1309 1301-1301 1297-1309 1308-1309 1297-1301 1300-1309 1308-1309 1297-1309 Milâdî 1866-1879 1866-1879 1866-1873 1866-1879 1866-1879 1866-1878 1866-11879 1866-1879 1866-1879 1879-1879 1866-1879 1877-1878 1878-1879 1877-1879 1879-1879 1877-1878 1879-1892 1879-1892 1879-1880 11891-1892 1889-21892 1881-1882 1883-1883 1879-1892 1879-1882 1882-1884 1880-1881 1879-1892 1891-1891 1883-1884 1879-1892 1891-1892 1879-1884 1882-1892 1891-1892 1879-1891

Defter Adedi 4 8 22 9 14 6 2 7 53 1 18 7 6 8 4 18 17 8 1 2 4 2 1 7 3 4 1 25 1 1 46 1 7 7 2 28

595

1178-1195 1196-1212 1213-1220 1221 1222-1223 1224-1227 1228-1229 1230 1231-1237 1238-1240 1241-1244 1245 1246-1265 1266 1267 1268-1313 1314 1315-1321 1322-1328 1329-1330 1331-1358

200

Katalog No

Sıra No 1359-1361 1362-1363 1364-1368 1369-1370 1371 1372 1373-1374 1375-1409 1410-1417 1418-1422 1423-1424 1425-1427 1428 1429 1430-1440 1441-1480 1481-1507 1508-1515 1516-1525 1526-1530 1531-1537 1538 1539-1547 1548-1550 1551-1552 1553 1554 1555-1558 1559 1560-1561 1562 1563-1566 1567-1570 1571 1572-1580 1581-1582 1583-1584 1585 1586-1593

MAHİYETİ Tophâne Bahriye, Tophâne Şehremâneti Zaptiye, Sıhhiye, Tıbbiye Tekâüd Sandığı Zaptiye Zaptiye, Sıhhiye Adliye Meşîhat Maârif Maârif, Rusûmât, Hazine-i Hâssa Şûrâ-yı Devlet, Hazine-i Hâssa Rusûmât, Maârif Şûrâ-yı Devlet Maliye Şûrâ-yı Devlet, Hazine-i Hâssa Maliye Anadolu Vilâyâtına Arabistan Vilâyâtı Rumeli Vilâyâtı Umum Vilâyâta Devâir ve Umum Vilâyât (Mahrem) Müteferrika Ruesâ-yı Mecâlis Nâfia Komisyonu, Tekâüd Sandığı, Divan-ı Muhasebât Muhâcirin Komisyonu Maliye, Buyruldu Dahiliye, Buyruldu Evkâf, Buyruldu Emsâl Defterleri Meşîhat Serasker Hariciye ve Sıhhiye Tophâne Dahiliye Adliye Evkâf Bahriye Maliye

TARİH Hicrî 1297-1299 1300-1300 1297-1300 1297-1299 1308-1309 1309-1309 1298-1300 1297-1309 1297-1309 1297-1308 1308-1309 1297-1308 1309-1309 1309-1309 1297-1297 1297-1306 1306-1309 1296-1309 1296-1309 1297-1310 1297-1309 1308-1309 1297-1309 1297-1301 1298-1299 1297-1297 1305-1306 1306-1308 1304-1308 1266-1297 1302-1308 1302-1307 1301-1307 1301-1308 1301-1307 1302-1305 1301-1305 1301-1306 1301-1305 Milâdî 1879-1882 1882-1883 1879-1883 1879-1882 1891-1892 1892-1892 1880-1883 1879-1892 1879-1892 1879-1891 1891-1892 1879-1891 1891-1892 1892-1892 1879-1880 1880-1889 1889-1892 1879-1892 1878-1892 1879-1892 1879-1892 1891-1892 1879-1892 1879-1884 1881-1882 1879-1880 1888-1888 1888-1891 1887-1891 1850-1880 1884-1890 1884-1889 1884-1890 1884-1891 1883-1889 1884-1888 1884-1887 1884-1889 1883-1888

Defter Adedi 3 2 5 2 1 1 2 35 8 5 2 3 1 1 11 40 27 8 10 5 7 1 9 3 2 1 1 4 1 2 1 4 4 1 9 2 2 2 7

595

201

Katalog No

Sıra No 1594-1597 1598-1599 1600 1601-1602 1603 1604 1605 1606-1607 1608 1609 1610 1611 1612 1613 1614 1615 1616 1617-1618 1619-1621 1622 1623 1624-1630 1631-1637 1638 1639-1653 1654-1658 1659-1661 1662-1663 1664-1677 1678-1682 1683 1684-1685 1686-1687 1688-1689 1690-1691 1692-1694

MAHİYETİ Ticaret ve Nâfia Maârif Defter-i Hakanî Rusûmât Hazine-i Hâssa Şûrâ-yı Devlet, Nâfia Komisyonu Müteferrika Vilayet ve Devâire Yazılan Umum Muharrerât Serasker, Tophâne, Bahriye Serasker, Tophâne, Evkâf, Bahriye Defter-i Hakanî, Askerî Tekâüd Sandığı, Hariciye, Maliye, Ticaret, Nâfia, Şûrâ-yı Devlet, Şehremaneti, Sicill-i Ahvâl Dahiliye ve Adliye Adliye ve Hariciye Maliye, Maârif, Rusûmât Vergi Emâneti Devâir-i Mühimme Vilâyât Anadolu Arabistan Rumeli Meşîhat Serasker Hariciye Tophâne Dahiliye Adliye Evkâf Bahriye Maliye Ticaret ve Nâfia Maârif Defter-i Hakanî Şehremâneti Zaptiye Sıhhiye Rusûmât

TARİH Hicrî 1302-1308 1301-1306 1307-1308 1302-1308 1303-1306 1301-1306 1304-1307 1301-1306 .1306-1306 1308-1309 1308-1309 1308-1309 1306-1308 1308-1309 1301-1307 1300-1307 1312-1312 1302-1308 1302-1320 1302-1308 1309-1313 1309-1313 1309-1313 1309-1312 1309-1313 1309-1313 1309-1312 1309-1313 1309-1313 1309-1311 1311-1313 1309-1313 1309-1312 1309-1313 1309-1313 1309-1312 Milâdî 1884-1890 1884-1889 1889-1891 1885-1891 1885-1889 1884-1889 1887-1890 1884-1889 1889-1891 1891-1892 1891-1892 1891-1891 1889-1891 1891-1891 1884-1889 1883-1890 1894-1894 1884-1891 1884-1903 1884-1891 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1893 1893-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1895 1892-1896 1892-1895

Defter Adedi 4 2 1 2 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 3 1 1 7 7 1 15 5 3 2 14 5 1 2 2 2 2 3

595

202

AMD koduyla kayıtlı 1255-1341/1839-1923 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 425 adet Sadâret Âmedî Kalemi Defteri mevcuttur. 203 . Dârüşşafaka. Sicill-i Ahvâl Orman ve Maâdin ve Ziraat Taraf-ı Âlî-i Müsteşarîden Umum Vilâyât ve Devâire Yazılan Tezâkir ve Muharrerât Defteri Vilâyât Telgrafnâme Rum Fesadına Dair Karantina Defteri Kigalık Kıtası Muharrerat-ı Umumiye Meclis-i Tanzimat Muhtelif konulara dair nizamat ve müzekkire Dar-ı Şura-yı Buyuruldu Kilise-Patrik Nezaretleri Ferman Tezkire Muhtelif Meclis-i Vala kararlarının Anadolu ve Rumeli ile diğer yerlere yazılan emirnâme Divan-ı Ahkam-ı Adliye kararı üzerine nezaretlere yazılan tezakir TARİH Hicrî 1309-1313 Milâdî 1892-1895 Defter Adedi 1695-1697 3 1698-1700 1700-1702 1703 1704-1710 1711-1712 1713 1714-1715 595 1716 1717 1718-1727 1728 1729-1730 1731-1734 1735 1736 1737-1765 1766-1782 1783-1852 1309-1313 1310-1313 1309-1312 1309-1313 1311-1312 1239-1239 1254-1293 1261-1262 1299-1318 1271-1277 1278-1284 1254-1255 1263-1274 1279-1288 1256-1257 1259-1301 1262-1330 1262-1280 1892-1895 1893-1895 1892-1895 1892-1895 1894-1895 1823-1824 1838-1876 1845-1846 1882-1900 1854-1861 1862-1868 18381839 1846-1858 1862-1872 1840-1841 1843-1884 1845-1912 1845-1864 3 2 1 7 2 1 2 1 1 10 1 2 4 1 1 29 17 70 1853-1869 1287-1289 1870-1873 17 d. Tıbbiye. 524 Numaralı Sadâret Âmedî Kalemi Defterleri Kataloğu'ndaki Defterler 524 numaralı BEO Sadâret Âmedî Kalemi Defterleri Kataloğu'nda 1-425 numaralarda A. Sadâret Âmedî Kalemi Defterleri62 (A. Müteferrika Şûrâ-yı Devlet. Divan-ı Hümâyûn Âmedî Kalemi Defterleri.AMD) da. Mekâtib-i Askeriye. Posta ve Telgraf.Katalog No Sıra No MAHİYETİ Askerî ve Mülkî Tekâüd Sandıkları. 62 Âmedî Kalemi hakkında bilgi için bkz. Hazine-i Hâssa. Divan-ı Muhâsebât.

Maaş vs. Harç. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Teşrifat Kalemi Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 345-536 genel numaralarda kayıtlı A. Atiyye. Defteri Muhtelif Eşhâsa Verilen Nişan. Tevcih. Mazulîn ve Memurîn Esâmî Kayıt Defteri Madalya Defteri Nişan Zimmet Defteri TARİH Hicrî 1054-1308 1223-1341 1309-1322 1272-1329 1269-1327 1019-1335 1199-1337 1298-1339 1313-1340 Milâdî 1644-1891 1808-1923 1891-1905 1855-1912 1852-1909 1610-1917 1784-1919 1880-1920 1895-1921 Defter Adedi 23 18 7 13 30 17 67 12 6 63 Ayrıntılı bilgi ve diğer defter serîleri için bkz. Analitik tasnif sistemine göre tasnif edilen bu defterler şu gruplarda toplanmıştır.Katalog No 524 Sıra No 1-425 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1255-1341 Milâdî 1839-1923 Defter Adedi 425 Katalog Tertibi Analitik Envanter db. Aidat. 204 .TŞF kodu altında 193 adet Teşrifat Kalemi Defteri mevcuttur. Mansıb. Katalog No Sıra No 345-367 368-384a 385-391 392-404 405-434 592 435-451 452-518 519-530 531-536 DEFTERİN NEV‘İ Teşrifat Merasimi Kayıt Defteri Gelen-Giden Tezâkir. 1-12 özel numaralarda 1257-1331/1842-1913 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 12 adet Âmedî Kalemi'ne mahsus muhtelif defter mevcuttur. Kayıt Defteri Osmanî Nişanı Esâmi Defteri Ecnebî Nişanı Esâmi Defteri Mecidî ve Osmanî Nişanı Esâmi Defteri İrad. Rütbe. Bâb-ı Defterî Teşrifat Kalemi Defterleri ve Bâb-ı Âlî Sadaret Divan Kalemi Nişan Defterleri. Sadâret Teşrifat Kalemi Defterleri63 ea.AMD koduyla kayıtlı 292332 genel. Tekârir vs. Katalog No 592 Sıra No 292-332 333-344 FONUN KODU Sadâret Defterleri TARİH Hicrî 1265-1338 1257-1331 Milâdî 1848-1920 1842-1913 Defter Adedi 42 12 Katalog Tertibi Analitik Envanter e. Divan-ı Hümâyûn Teşrifat Kalemi Defterleri. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Âmedî Kalemi İrâde-i Seniyye ve Muhtelif Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda A. 1-42 özel numaralarda 1265-1338/1848-1920 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 42 adet Âmedî Kalemi İrâde-i Seniyye Defteri ve 333-344 genel.

resmî merasim. 64 Bu konu için. Şifre Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 1059-1575 genel.MKT. madalya.MKT. Sadâret Müteferrik Defterleri Sadâret Müteferrik Defterler başlığı altında toplanan toplam 1. 594 Numaralı BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Teşrifat Defterleri 594 numaralı BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'nda 896-913 genel. ziyafet vs.UM) TARİH Hicrî 1330-1338 Milâdî 1911-1920 Defter Adedi 10 Katalog Tertibi Analitik Envanter gb. Sadâret Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Defterleri64 g.UM koduyla kayıtlı 1273-1341/1856-1923 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 528 adet defter bulunmaktadır. 1-10 özel numaralarda A.MKT. Katalog No 592 Sıra No 1049-1058 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A. 205 .567 defter aşağıda konularına göre verilmiştir.MKT. ga. Katalog No 592 Sıra No 1059-1575 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A. İmza ve İstatistik Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 1049-1058 genel. 55/1-55/18 özel numaralarda kayıtlı 1276-1341/1859-1923 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden nişan.UM koduyla kayıtlı 1293-1338/1876-1920 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 517 adet defter bulunmaktadır. Zimmet Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 1576-2103 genel.UM) TARİH Hicrî 1293-1338 Milâdî 1876-1920 Defter Adedi 517 Katalog Tertibi Analitik Envanter gc. f. 1-528 özel numaralarda A.MKT. Bâb-ı Âlî Evrak Odası Nezaret ve Devâir Gelen-Giden Defterleri ve Hazine-i Evrak Müdürlüğü İrâde Kayıt Defterleri ile ikinci bölümde aynı başlık altındaki belgeler bölümüne bakılmalıdır. 1-517 özel numaralarda A. konularında 18 adet defter mevcuttur.UM koduyla kayıtlı 1330-1338/1911-1920 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 10 adet defter bulunmaktadır.eb.

UM) TARİH Hicrî 1273-1341 Milâdî 1856-1923 Defter Adedi 528 Katalog Tertibi Analitik Envanter gd.UM) TARİH Hicrî 1258-1341 Milâdî 1842-1923 Defter Adedi 19 Katalog Tertibi Analitik Envanter h. Katalog No 592 Sıra No 2104-2596 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A.MKT. 1-493 özel numaralarda kayıtlı 1209-1342/1794-1923 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 493 adet defter bulunmaktadır. Katalog No 592 Sıra No 2597-2615 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A.MKT.Katalog No 592 Sıra No 1576-2103 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A. Jurnal Defterleri 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 2104-2596 genel. Sadâret Kalemlerine Ait Muhtelif Defterler 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 2596-2615 genel. 1-19 özel numaralarda kayıtlı 1258-1341/1842-1923 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 19 adet defter bulunmaktadır. Katalog No Sıra No 2616-2658 DEFTERİN TÜRÜ Sadâret Defterleri (Bâb-ı Âlî Teshilât Sandığı Komisyonu) Sadâret Defterleri (Bâb-ı Âlî Memurîn-i Mülkiye Komisyonu) Sadâret Defterleri Islahat Komisyonu (Meclis-i Âli-i İcraat) Sadâret Defterleri (Sadâret İdare Encümeni) Sadâret Defterleri (Takvim-i Vekâyi İdaresi) TARİH Hicrî 1304-1335 Milâdî 1886-1917 Defter Adedi 43 2659-2674 592 2675-2680 2681-2684 2685-2689 1292-1327 1875-1909 16 1292-1314 1330-1335 1336-1341 1875-1897 1911-1917 1917-1923 6 4 5 206 .UM) TARİH Hicrî 1209-1342 Milâdî 1794-1923 Defter Adedi 493 Katalog Tertibi Analitik Envanter ge.MKT. Sadâret'e Bağlı Komisyonlara Ait Defterler 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda 2616-2706 genel numaralar arasında Sadâret'e bağlı çeşitli komisyonların 1285-1341/1868-1923 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden toplam 91 adet defter bulunmaktadır.

594 Numaralı BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Nezâretler Gelen-Giden Defterleri 594 numaralı BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'nda 1247-1340/18311922 tarihleri arasındaki kayıtları kapsayan l.060 adet defter mevcuttur. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Devâir-Nezâret GelenGiden Defterleri Bu katalogda.MKT.NZD) (Devâir-Nezâret Gelen-Giden) Sadâret Defterleri (A. Nezâret ve Devâir Gelen-Giden Defterleri aa. Katalog No Sıra No 629-716 592 717-746 747-755 FONUN KODU Sadâret Defterleri (A. Bu defterler analitik envanter sistemine göre tasnif edilmiştir. 629-755 genel numaralar arasında. Bu defterlerden tespit edilen umum numaralı vesikaların dosya numaralarını gösteren 25 ciltlik bir dosya fihristi defteri vardır. BÂB-I ÂLÎ EVRAK ODASI (ARŞİVİ) DEFTERLERİ Resmî dairelere gönderilen ve buralardan gelen yazıların kaydına mahsus defterlerdir. Katalog No Sıra No 1-29 594 30-51 Bahriye NEVİ Adliye MAHİYETİ Gelen Giden Gelen Giden TARİH Hicrî 1278-1341 1296-1330 1265-1341 1277-1341 Milâdî 1861-1922 1879-1912 1849-1922 1860-1922 Defter Adedi 21 10 12 11 207 .Katalog No Sıra No 2690-2700 DEFTERİN TÜRÜ Sadâret Defterleri (Islâh-ı Sanayi Komisyonu) Sadâret Defterleri (Sadâret Defterlerine Zeyl) TARİH Hicrî 1285-1297 1259-1326 Milâdî 1868-1880 1843-1908 Defter Adedi 11 6 592 2701-2706 2. 1258-1334/1842-1916 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden toplam 127 adet defter bulunmaktadır. a.NZD) (Devâir-Nezâret Umumî Gelen-Giden) TARİH Hicrî 1258-1332 1258-1334 1274-1329 Milâdî 1842-1914 1842-1916 1857-1911 Defter Adedi 88 30 9 ab.NZD) (Devâir-Nezâret Gelen) Sadraret Defterleri (A.MKT.MKT.

Katalog No Sıra No NEVİ MAHİYETİ Gelen TARİH Hicrî 1297-1338 1297-1341 1268-1278 1265-1341 1278-1341 1297-1341 1293-1340 1260 -.1330 1265-1341 1278-1341 1278-1341 1278-1341 1265-1341 1265-1327 1286-1340 1278-1341 1260-1320 1265-1341 1278-1341 1326-1340 1326-1341 1326-1338 1326-1338 1326-1338 1290-1341 1278-1341 1285-1341 1286-1341 1265-1328 1327-1329 1290-1341 1290-1341 1278-1290 1278-1290 1329-1336 1327-1331 1289-1329 1299-1336 1290-1341 1290-1341 Milâdî 1880-1920 1880-1922 1852-1861 1849-1922 1861-1922 1880-1922 1876-1922 1844-1912 1849-1922 1861-1922 1861-1922 1861-1922 1849-1922 1849-1909 1869-1921 1861-1922 1844-1873 1849-1922 1861-1922 1908-1921 1908-1922 1908-1920 1908-1920 1908-1920 1873-1922 1861-1922 1869-1922 1870-1922 1849-1910 1909-1911 1879-1922 1873-1922 1861-1873 1861-1873 1911-1917 1909-1913 1872-1911 1881-1917 1873-1922 1873-1922 Defter Adedi 35 36 6 8 8 30 18 12 41 29 2 2 66 17 29 5 44 28 44 3 2 2 2 2 4 5 7 5 2 1 2 4 1 1 2 1 4 3 2 3 52-122 Dahiliye Giden Gelen (Takrir) Gelen Giden Gelen Giden Gelen (Takrir) Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Gelen Giden Takrir Gelen Giden Gelen Giden Gönderilen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden 123-144 Evkâf 145-192 Hariciye 193-273 274-277 278-343 344-360 361-389 390-399 Harbiye Hazine-i Hâssa İstizânen İrâde-i Seniyye Re’sen İrâde-i Seniyye İrâde-i Hususiyye Maârif 400-517 Maliye 518-522 523-528 529-537 538-549 550-552 553-558 559-560 561-563 564-570 571-575 Meclis-i Âyân Meclis-i Mebusan Meşîhât Nâfia Ticaret ve Nâfia Ticaret Ticaret ve Sıhhiye Ticaret ve Ziraat Orman ve Maâdin Sıhhiye 208 .

Katalog No Sıra No 576-586 587-595 596-601 602-640 641-649 650-663 NEVİ Posta ve Telgraf Rusûmât Şûrâ-yı Devlet Şûrâ-yı Devlet Mazbataları Tophâne Zaptiye Müteferrika Anadolu Teftiş Komisyonu Askerî Tekâüd Sandığı Bulgaristan Komiserliği Mümtâze Müteferrika Bulgaristan Komiserliği Sicill-i Ahvâl Komisyonu Şehremâneti Sadâret'e Gelen Şifre Telgrafların Kayıt Defterleri Hariciye Müteferrikası Hicaz Demiryolları Harîk Müteferrikası Defter-i Hakanî Divan-ı Muhâsebât Mülkiye Tekâüd Sandığı Memurîn-i Mülkiye Komisyonu MAHİYETİ Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen (Mazbata) Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden (Şakir Paşa'ya) Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden TARİH Hicrî 1290-1337 1293-1337 1278-1337 1278-1327 1295-1341 1295-1341 1285-1341 1278-1327 1290-1327 1265-1327 1278-1327 1313-1320 1313-1320 1303-1328 1315-1328 1313-1327 1315-1321 1311-1327 1305-1314 1278-1327 1291-1327 1322-1329 1322-1329 1304-1341 1319-1332 1319-1332 1337 1336 1278-1331 1278-1330 1297-1341 1299-1332 1297-1329 1297-1328 1314-1326 1314-1326 Milâdî 1873-1919 1876-1919 1861-1909 1861-1909 1878-1922 1878-1922 1869-1922 1862-1910 1873-1909 1849-1909 1862-1909 1895-1902 1895-1902 1886-1910 1886-1910 1895-1909 1897-1903 1893-1909 1888-1897 1861-1909 1874-1909 1904-1911 1904-1911 1886-1922 1902-1914 1902-1914 1918 1918 1861-1913 1861-1912 1879-1922 1881-1914 1880-1911 1880-1910 1897-1908 1896-1908 Defter Adedi 6 5 5 4 3 3 38 6 3 8 6 3 2 2 1 5 1 3 2 4 3 10 7 10 1 1 1 1 4 3 7 2 3 2 1 1 664-668 669-671 672-677 678-680 681-682 683-689 594 690-705 706-715 716-717 718-719 720-726 727-735 736-740 741-742 209 .

Arzuhâl Takvim-i Vekâyi ile Neşrolunan Evrakın Kayıt Defteri Müdevverât MAHİYETİ Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen TARİH Hicrî 1300-1331 1303-1318 1307-1312 1312-1331 1327-1333 1278-1326 1278-1326 1296-1326 1328 1328 1316-1326 1298-1326 1278-1293 1278-1296 1319-1326 1319-1326 1323-1323 1323-1323 1336-1337 1336-1337 1310-1311 Milâdî 1883-1913 1886-1914 1890-1895 1895-1913 1909-1915 1861-1908 1861-1908 1879-1908 1910 1910 1899-1908 1881-1908 1861-1876 1861-1879 1902-1908 1902-1908 1905 1905 1918-1919 1918-1919 1893 Defter Adedi 6 2 2 3 2 3 4 4 1 1 1 2 1 2 1 1 1 1 1 1 2 594 778-779 780-781 782 783 784 785-789 790 791 792-877 878-883 884-890 891-895 Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen 1313-1320 1327-1328 1301-1304 1308-1339 1302-1302 1331-1338 1306-1341 1328-1337 1336-1340 1326-1341 1895-1902 1909-1910 1884-1886 1891-1921 1884-1885 1913-1919 1889-1922 1910-1919 1918-1922 1908-1922 1 1 1 5 1 1 85 6 7 5 210 . 3 mük. Maliye Komisyonu Mekke-i Mükerreme Mekâtib-i Askeriye Tıbbiye Techizât Tevhîd-i Mübâyaa İâşe Muameleleri Buyrulmayarak Görülen Evrakların Hülâsaları Vilayet Müteferrikasından Yazılan Tezkire-i Sâmiyeler İmâret Mısır İşlerine Dair Yazılan Tezâkir Sadâret Mektubî Mühimme Kalemi Kayıt Defteri Buyruldu Defteri Dersaâdet Müteferrikası Arzuhâl Defteri Telgraf.Katalog No Sıra No 743-750 751-752 753-757 758-764 765-768 769-770 770 (2.) 771-773 774-775 776-777 NEVİ Mısır Komiserliği Mümtâze Hariciye Müteferrikası Mümtâze Müteferrikası Muhâcirîn Komisyonu Islahat.

66 Bu defterler arasında Fihrist. Bundan sonra. Bosna. Bingazi Mısır Mısır Hidiviyeti. Vilâyât Gelen-Giden Defterleri l864 senesinden sonra Osmanlı idaresinde eyalet sisteminden vilayet sistemine geçilmiştir. Nizam ve Kayıt Defterleri de mevcuttur. Muharrerât Mısır Hidiviyeti Tezâkir Defterleri Mısır Hidiviyeti Hülâsa Defterleri Nezâretler ve Devâir Memûrînin Tayin Tarihini ve İnfisâlini Gösteren Defter MAHİYETİ Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen Gelen TARİH Hicrî 1276-1341 1297-1304 1298-1309 1320-1340 1298-1324 1309-1331 1309-1319 1297-1325 1298-1319 1297-1327 1288-1338 1310-1338 1247-1330 1309-1323 1309-1337 1330-1339 1262-1319 1298-1336 1309-1340 1309-1341 Milâdî 1859-1922 1880-1887 1880-1891 1902-1921 1880-1906 1892-1913 1892-1901 1881-1907 1880-1901 1879-1909 1871-1919 1892-1919 1831-1912 1892-1905 1866-1919 1912-1921 1846-1882 1880-1917 1892-1921 1892-1922 Defter Adedi 18 3 10 7 4 20 5 1 5 1 19 17 1 5 4 9 7 2 5 4 8 594 986-1002 1003 100-008 1009-1012 1013-1021 1022-1028 1029-1030 1031-1035 1036-1039 1040-1048 1049-1060 Gelen 1307-1326 1889-1908 - b. eyâlât-ı mümtâzeler için hazırlandığı gibi. 211 .Katalog No Sıra No 896-913 914-916 917-926 927-933 934-936 937-956 957-961 961/2 962-966 966/2 967-985 NEVİ Teşrifat Vilayet-i Mümtâze Vilayet-i Mümtâze Umum Tezâkir Vilayet-i Mümtâze ve Muhtâre Yevmiye Mühimme Bulgaristan Kalemi Bulgaristan Tezâkir Defterleri Bulgaristan Nizam Defteri Vilayet-i Mümtâzede Bulgaristan Muharrerât Defteri Nizam Defteri 65 Şarkî Rumeli Defteri Girid66 Kıbrıs. Hersek Sisam Defteri Cebel-i Lübnan ve Sisam Cebel-i Lübnan Trablusgarp. her vilayet için müs65 Bu defter Şarkî Rumeli Defteri'nin içindedir.

Osmanlı Devleti'nin nihayetine kadar tutulmuştur. Bu defterler. Bitiş Başl. Bitiş 1265 1277 1327 1277 1288 1278 1318 1289 1278 1287 1278 1278 1338 1339 1335 1328 1289 1328 1328 1300 1327 1327 1328 1328 1849 1861 1909 1861 1872 1861 1901 1872 1861 1870 1861 1861 1919 1920 1917 1910 1872 1910 1910 1883 1909 1909 1910 1910 Defter Adedi 26 15 12 13 1 11 10 1 6 5 3 4 1-41 42-54 55-80 69 70-80 593 81-91 92 93-103 104-110 Vilâyât Vilâyât Memûrîn Anadolu Vilâyâtı Anadolu Jurnal Memurlarından Anadolu Vilâyâtı Anadolu Vilâyâtı Memurîn Amasya ve Şarkî Karahisar Ankara Aydın 212 . ba.MKT. 593 Numaralı BEO Vilayetlerden Gelen-Giden Defterleri Kataloğu'ndaki Vilâyât Gelen-Giden Defterleri Bu katalogda.MKT.MKT.608 adet defter mevcuttur. Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Nevi Gelen Giden Gelen Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden TARİH Hicrî Milâdî Başl. 592 Numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'ndaki Vilâyât Gelen-Giden Defterleri 592 numaralı BEO Sadâret Defterleri Kataloğu'nda A.UM) (Vilâyât Gelen) 1263-1340 1846-1922 bb.takil defterlerin hazırlanması ihtiyacı ortaya çıkmış ve bu seri hazırlanmıştır. Katalog No Sıra No 756-922 592 923-1048 FONUN KODU TARİH Hicrî Milâdî Defter Adedi 168 126 Katalog Tertibi Analitik Envanter Sadâret Defterleri 1252-1331 1836-1913 (A.UM kodu altında 756-922 genel ve 1-168 özel numaralarda kayıtlı 1252-1331/1836-1913 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 168 adet Vilâyât Giden Defteri. Sadâret Dairesi'ne muhtelif vilayetlerden gelen ve bunlara cevaben yazılan ve 1265-1341/1849-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden l.UM) (Vilâyât Giden) Sadâret Defterleri (A. 923-1048 genel ve 1-126 özel numaralarda kayıtlı 1263-1340/1846-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 126 adet Vilâyât Gelen Defteri bulunmaktadır.

Bitiş Başl.Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Nevi Gelen Giden Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen TARİH Hicrî Milâdî Başl. Bitiş 1307 1306 1291 1307 1288 1277 1278 1278 1279 1278 1278 1278 1278 1277 1278 1293 1278 1278 1278 1278 1277 1278 1303 1293 1278 1278 1288 1277 1278 1278 1290 1278 1292 1292 1307 1306 1305 1303 1328 1327 1296 1296 1327 1328 1327 1328 1328 1290 1291 1327 1327 1327 1327 1327 1327 1284 1325 1327 1327 1327 1328 1327 1328 1327 1289 1327 1328 1278 1327 1327 1328 1327 1328 1328 1326 1313 1890 1888 1874 1890 1871 1861 1861 1861 1863 1861 1861 1861 1861 1861 1861 1876 1861 1861 1861 1861 1861 1861 1886 1876 1861 1861 1871 1860 1861 1861 1673 1861 1875 1875 1889 1889 1887 1886 1910 1909 1879 1879 1909 1910 1909 1910 1910 1874 1874 1909 1909 1909 1909 1909 1909 1867 1906 1909 1909 1909 1910 1909 1910 1910 1872 1909 1910 1862 1909 1909 1910 1909 1910 1910 1908 1896 Defter Adedi 2 2 1 3 3 5 3 8 8 2 2 4 4 6 3 3 4 1 5 7 3 4 2 3 27 11 1 7 5 1 6 5 4 2 4 4 2 1 111-114 115 116-121 122-129 130-145 146-149 150-157 158-166 167-173 174 593 175-186 187-193 194-198 199-237 226 238-249 250 251-261 262-267 268-275 276-277 278 Bitlis Canik Diyarbekir Erzurum Hüdâvendigâr İzmid Kastamonu Konya Mâmuretü'l-Azîz Ordu Sivas Trabzon Van Arabistan Vilâyâtı Arabistan Jurnal Memurları Adana Ammâre Bağdad Basra Beyrut Bingazi Cebel-i Lübnan. Sisam 213 .

Yemen.Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Nevi Gelen Giden Gelen Gelen Giden Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Giden Gel. Kudüs Mısır Mısır Meselesi Musul 593 340-352 Suriye 353-363 364-368 369-371 372-373 374-376 377 378-383 384-385 386 387-388 389-427 Trablusgarp Yemen Yemen. Bitiş 1315 1290 1279 1277 1278 1278 1289 1278 1280 11290 1291 1278 1290 1278 1305 1296 309 1290 1278 1278 1278 278 1290 1291 1324 1290 1291 1292 1278 1278 1277 1278 1278 1315 1315 1265 1278 1333 1333 1281 1328 1328 1280 1328 1327 1281 1327 1328 1290 1332 1333 1328 1327 1291 1328 1327 1327 1328 1328 1322 1327 1291 1294 1293 1328 1328 1316 1316 1294 1332 1331 1341 1341 1897 1873 1863 1860 1861 1861 1872 1861 1863 1873 1874 1862 1873 1861 1888 1879 1892 1873 1861 1861 1861 1861 1873 1874 1906 1873 1874 1875 1861 1861 1861 1861 1861 1898 1898 1848 1861 1915 1915 1864 1910 1910 1863 1910 1909 1865 1909 1910 1873 1914 1914 1910 1909 1874 1910 1909 1909 1910 1910 1904 1909 1874 1877 1915 1910 1910 1898 1898 1877 1914 1913 1922 1922 Defter Adedi 1 1 1 8 7 1 4 5 1 5 3 1 5 6 1 3 4 2 5 6 6 5 5 3 2 2 1 1 4 2 1 1 1 1 1 26 13 279-283 284 285-299 300 301-310 311 312-319 320 321-331 332 333-339 Cebel-i Lübnan Gıdames Halep Havran Hicaz Humus Kudüs Mısır. Cebel-i Lübnan. Trablusgarp Yemen Zor Adalar Cezâir-i Bahr-i Sefîd Girid Kıbrıs Sisam Dersaâdet 214 . Bitiş Başl.Giden Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Giden Gelen Giden Gelen Giden TARİH Hicrî Milâdî Başl.

Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Nevi Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Giden Giden Gelen Gelen Gelen Giden Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Gelen Gelen Gelen Giden 428-466 450 467-474 475-483 484-492 493-494 495-499 500-524 525-553 554-556 557 593 558-566 567 568 569 570-576 577-580 581-588 589-595 596-611 612-614 615 616 617-619 Rumeli Vilâyâtı Rumeli Jurnal Memurları Bosna Edirne Edirne. Bitiş 1277 1329 1861 1911 1278 1327 1861 1909 1289 1278 1278 1278 1291 1321 1321 1293 1292 1287 1294 1294 1291 1291 1290 1290 1300 1278 1278 1299 1293 1272 1282 1281 1324 1278 1278 1287 1295 1268 1296 1303 1286 1279 1323 1323 1289 1295 1295 1328 1327 1327 1324 1294 1294 1327 1327 1327 1328 1327 1291 1290 1302 1328 21328 1306 1294 1277 1295 1295 1327 1328 1327 1325 1297 1332 1327 1307 1287 1279 1324 1324 1872 1861 1861 1861 1874 1903 1903 1876 1875 1870 1877 1877 1874 1874 1873 1873 1883 1861 1861 1882 1876 1855 1865 1865 1906 1861 1861 1870 1878 1851 1879 1885 1870 1862 1905 1905 1872 1878 1878 1910 1909 1909 1906 1877 1877 1909 1909 1909 1910 1909 1874 1873 1885 1910 1910 1889 1877 1860 1878 1878 1909 1910 1909 1907 1879 1914 1909 1889 1870 1862 1906 1906 Defter Adedi 22 16 1 4 4 7 2 6 3 1 1 5 15 10 17 12 2 1 1 5 4 1 1 1 3 4 4 5 3 6 1 13 3 3 1 1 2 1 215 . Bitiş Başl. İşkodra Hersek İşkodra Kosova Manastır Prizren Rumeli-i Şarkî Selanik Serfice Sofya Tırhala Tuna Vilâyât-ı Selâse Yanya Devâir ve Vilâyât Devâir Devâir ve Te’kîdât Defterleri Adliye ve Müştemilâtından Ahmed Refik Paşa'dan Corci Paşa TARİH Hicrî Milâdî Başl. Yanya.

Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Nevi Gelen Giden Giden Gelen Gelen Gelen Giden Gelen Giden GelenGiden Gelen Gelen Giden - TARİH Hicrî Milâdî Başl. Serasker Müşiriyeti. Jandarma Tensîkâtı Maliye Meclis-i Âlî-i İcraat Mazbata ve Müzekkire Defteri Meclis-i Âlî-i Hazâin Meclis-i Âlî-i Tanzimat ve Mezâbit Meclis-i Mahsus'a verilen Evrak Meclis-i Vâlâ'nın Reyi Üzere Havale Olunan Tahrirât ve Arzuhal Defterleri Meclis-i Vâlâ'ya Verilen Muharrerat ve Arzuhal Defterleri Meclis-i Vâlâ Tarafından Yazılan Emirnâme-i Sâmî Kayıtları Meclis-i Vükelâ'ya Muhavvel Evraka Mahsus Yevmiye Defteri Muameleleri İcra Olunan Evrakın Kayıt Defterleri Muhâcirîn Nezâreti Müfettişlikler Sadâret. Metropolid ve Tüccar Vekilleri 658-663 664-670 671 672-673 674-675 593 676-677 - 1264 1267 1848 1851 2 678-685 - 1267 1279 1851 1862 8 686-691 - 1264 1283 1848 1866 6 692-693 - 1309 1329 1892 1911 2 694-695 Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden 1310 1287 1287 1325 1326 1321 1321 1312 1292 1292 1327 1327 1326 1326 1894 1870 1870 1907 1908 1903 1903 1894 1875 1875 1909 1909 1908 1908 2 1 1 3 2 4 3 696-697 698-702 703-709 216 . Bitiş Başl. Bitiş 1286 1285 1281 1291 1331 1278 1289 1295 1287 1292 1276 1271 1271 1289 1289 1287 1291 1337 1327 1326 1301 1293 1293 1278 1277 1299 1869 1868 1864 1874 1912 1861 1872 1878 1871 1875 1860 1855 1855 1872 1872 1870 1874 1919 1909 1908 1884 1876 1876 1861 1861 1882 Defter Adedi 1 2 1 1 1 16 16 3 3 7 1 2 2 620-622 623 624 625 626-657 Dahiliye Mülgâ Dahiliye Muhasebesi Evkâf İdâre Encümeni Kumandanlıklar.

Hariciye.Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Serasker. Mamuretülaziz Telgraf Diyarbekir Telgraf Erzurum Telgraf Hakkâri Telgraf Hüdavendigâr Telgraf Nevi TARİH Hicrî Milâdî Başl. Bitiş Başl. Maliye Takvimhâne Teshilât Sandığı Tophâne-i Âmire Umûr-ı Nâfia Komisyonu Arzuhal Defterleri Telgraf Hülâsa Vilâyât Telgraf Hülâsa Anadolu Vilâyâtı Telgraf Hülâsa Arabistan Vilâyâtı Telgraf Hülâsa Rumeli Vilâyâtı Telgraf Hülâsa Ahaliden Gelen Telgraf Hülâsa Başmâbeyn'den Keşîde Olunarak Bâb-ı Âlî'ye Gelen Telgraf Hülâsaları Vilâyât Telgraf (Aynen Kayıt) Anadolu ve Rumeli Vilâyâtı Telgraf (Aynen Kayıt) Anadolu Vilâyâtı Ankara Telgraf Aydın Telgraf Bitlis Telgraf Dersim Telgraf Diyarbekir. Bitiş 1316 1278 1278 1313 1313 1290 1278 1300 1264 1301 1308 1301 1297 1295 1302 1321 1279 1279 1327 1327 1293 1319 1305 1344 1322 1330 1301 1310 1301 1307 1898 1861 1861 1896 1896 1873 1861 1883 1848 1884 1891 1884 1880 1878 1885 1904 1862 1863 1909 1909 1876 1902 1888 1925 1905 1912 1884 1893 1884 1890 Defter Adedi 6 1 1 1 1 1 2 1 121 6 2 1 4 3 3 710-715 716-717 718-719 720-722 723 724-844 845-850 851-852 853 854 858-860 861-863 593 864 Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Giden Gelen Gelen Gelen Giden Gelen Giden Gelen Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden 1302 1282 1301 1296 1291 1301 1283 1295 1295 1303 1303 1295 1303 1303 1303 1303 1303 1326 1326 1312 1314 1325 1293 1312 1312 1319 1305 1303 1312 1312 1305 1312 1885 1866 1884 1879 1874 1884 1866 1878 1878 1886 1886 1878 1886 1886 1886 1886 1886 1908 1908 1895 1897 1907 1876 1894 1894 1901 1888 1886 1894 1894 1888 1894 1 14 3 2 7 21 8 2 2 1 1 1 1 1 1 1 865-881 882-890 891-919 920-921 922-923 924 925 926 927 928 929 930 217 . Dahiliye.

Hicaz. Hakkari. Bitiş Başl. Bitiş 1295 1295 1303 1303 1295 1295 1302 1301 1295 1295 1295 1303 1303 1303 1303 1303 1303 1303 1303 1303 1303 1304 1295 1295 1303 1301 1283 1303 1295 1303 1303 1295 1303 1301 1312 1312 1312 1312 1312 1303 1312 1325 1303 1312 1303 1312 1312 1311 1312 1312 1312 1312 1312 1312 1312 1312 1303 1312 1312 1325 1303 1312 1312 1312 1312 1312 1312 1320 1878 1878 1886 1886 1878 1878 1885 1884 1878 1878 1878 1886 1886 1886 1886 1886 1886 1886 1886 1886 1886 1887 1878 1878 1886 1884 1866 1886 1878 1886 1886 1878 1886 1884 1874 1894 1894 1894 1894 1885 1894 1907 1886 1894 1885 1894 1894 1894 1894 1894 1986 1894 1894 1894 1894 1894 1885 1885 1895 1907 1886 1894 1894 1894 1894 1894 1894 1903 Defter Adedi 2 2 1 1 2 1 1 22 1 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 18 5 1 2 1 1 2 1 3 593 972 973 974 975 976 977 978 979 980-981 982 983-1005 1006 1007-1008 1009 1010 1011-1012 1013 1014-1016 218 .Katalog No Sıra No 931-932 933-934 935 936 937-938 939 940 941-962 963 964-965 966-967 968 969 970 971 DEFTERİN ADI Kastamonu Telgraf Konya Telgraf Mamuretü'l-Azîz Telgraf Sivas Telgraf Trabzon Telgraf Van. Bingazi. Musul Telgraf Bağdad Telgraf Basra Telgraf Bingazi Telgraf Cebel-i Lübnan Telgraf Halep Telgraf Hicaz Telgraf Kudüs Telgraf Mısır Telgraf Musul Telgraf Suriye Telgraf Yemen Telgraf Cezâir-i Bahr-i Sefîd Telgraf Girid Telgraf Sisam Telgraf Rumeli Vilâyâtı Telgraf Edirne Telgraf İşkodra Telgraf Kosova Telgraf Manastır Telgraf Selanik Telgraf Yanya Telgraf Vilâyât-ı Mümtâze Telgraf Nevi Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Gelen Giden Giden Giden Giden Giden Giden Giden Gelen TARİH Hicrî Milâdî Başl. Trablusgarp. Yemen. Dersim Telgraf Van Telgraf Arabistan Vilâyâtı Telgraf Mısır. Tunus Telgraf Adana Telgraf Bağdad.

Müzekkire Hariciye'den Gelip Yazılan ve Mühimme Tahrirât-ı Sâmiye Müzekkiresi Devâir ve Vilâyât Giden Tahrirât-ı Sâmiye Müzekkire Devâir ve Vilâyâta Giden Tezkire ve Buyruldu Müzekkire Devâir ve Vilâyât Emirnâme-i Sâmi Müzekkire Telgrafnâme-i Sâmi ve Âlî Müzekkire Mektubî ve Tahrirât Kalemi Jurnal Umûr-ı İdariye Kalemi Jurnal Mühimme Kalemi'nin Takdime Verilen Evrak Hülâsa Defteri Genel Jurnal Vilâyât Jurnal Mühimme Kalemi Vilâyât Jurnal Mühimme Kalemi Vilâyât ve Devâir Jurnal Vilâyât Jurnal Vilâyât ve Devâir Jurnal Devâir Jurnal Mümtâze Kalemi Jurnal Ruûs-ı Hümâyûn Fihrist Müzekkire Nevi Gelen Giden - TARİH Hicrî Milâdî Başl. Bitiş 1301 1303 1316 1265 1267 1315 1310 1321 1292 1322 1339 1325 1276 1884 1886 1898 1849 1851 1916 1890 1857 1898 1893 1904 1875 1905 1921 1907 1860 Defter Adedi 5 1 1 2 146 1 2 2 1017-1022 1023 1024-1025 593 1026-1171 1172 1173-1174 1175-1176 Gelen Müzekkire Müzekkire 1334 1308 1274 1177-1185 Müzekkire 1269 1289 1852 1873 9 1166-1299 Giden 1262 1298 1846 1881 14 1230-1246 1247 1248-1264 1265-1267 1268 1269-1312 1313-1320 1321-1325 1326-1327 1328-1331 1332-1335 1336-1339 1340-1347 1348 1349 Giden Müzekkire Jurnal Giden Giden Gelen Gelen Gelen Gelen Giden Giden Giden Giden - 1268 1291 1314 1329 1278 1300 1293 1291 1305 1333 1299 1310 1308 1327 1309 1309 1291 1341 1334 1280 1337 1308 1309 1311 1341 1307 1314 1315 1330 1316 1852 1874 1897 1911 1861 1883 1876 1874 1888 1915 1883 1893 1891 1909 1892 1892 1875 1922 1916 1863 1919 1891 1892 1894 1922 1890 1896 1898 1912 1899 17 1 17 3 1 44 8 5 2 4 4 4 8 1 1 219 .Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Memurîn Müteferrikası Telgraf Tâmîmen Vilâyâta Yazılan Arza Verilen Evrak Defterleri Takdim Hülâsaları Devâir Tezkire Hülâsa Müzekkire Deâvî. Bitiş Başl.

Bitiş Başl. Hıfz ve Battal İşareti Buyrulan Evrak Vilâyâta Tayin Olunan Memurları Maaşları ile Birlikte Gösteren Defter Müteferrik Muhtelif Nişan Tevcihâtı Berat Defterleri Bilumum Nişan ve Madalya Beratlarının Müsveddâtı Evvelce İstirdad Edilip Muahharen İâde Olunan Nişan ve Madalya Kayıtları Hicaz Demiryolu Madalyası Nevi TARİH Hicrî Milâdî Başl. Bitiş 1290 Tarihs iz 1324 1308 1282 1326 1312 1329 1292 Tarihs iz 1326 1311 1283 1316 1330 1873 1875 Defter Adedi 1350 - 1 593 1351-1358 1359 1360 1361 1362 1363-1365 1366 - 1906 1891 1865 1908 1895 1911 1908 1893 1866 1899 1912 8 1 1 1 1 3 1 1367 - 1271 Tarihs iz 1321 1321 1321 1287 1274 1287 1284 1312 1328 1272 Tarihs iz 1324 1324 1323 1287 1281 1289 1340 1340 1339 1855 1855 1 1368 1369 1370 1371-1373 1374 1375 1376-1377 1378-1409 1410-1415 1416 Gelen -Giden - 1903 1903 1903 1870 1857 1870 1867 1895 1910 1906 1906 1905 1871 1865 1872 1921 1922 1920 1 1 1 3 1 1 2 32 6 1 1417 - 1335 1336 1916 1918 1 1418-1423 - 1319 1322 1902 1904 6 220 .Katalog No Sıra No DEFTERİN ADI Buyruldu-yı Âlî ile Vilâyâta Gönderilen Mâruzât Üzerine İlam Olunan Evrak Ruhsatsız Olarak Yapılan Kiliseler Derkenar Defteri Emr-i Âlî Defteri Harikzedegân İane Defteri İhbârât Defteri İlânât Defterleri Memurîn Nakil ve Tayinlerine Dair Vukûât Defteri Sadârete Kıraat Olunmak Üzere Mektubî Kalemi'ne Verilen Evrak Jandarma Alay Erkânı Selanik'de Müstahdem Rus Tebealı Zabitân Esâmi Kayıt Defteri Zabitan Tayin Zabitan Künye Tevkif.

Bu itibarla. devlet yöne221 . Tanzimat reformlarının plânladığı ve yön kazandırdığı teşekküllerdir. şeyhülislâm.Katalog No Sıra No 1424-1432 1433 1434-1441 1442-1444 1445 1446-1452 1453-1459 1460-1463 1464 1465-1485 1486 1487 DEFTERİN ADI Liyâkat Madalyası Defterleri Gümüş Liyâkat Madalyası İftihar Madalyası İmtiyaz Madalyası Gümüş İmtiyaz Madalyası Madalya Hülâsa Muhtelif Madalya Kayıt Nişan Yevmiye Maârif Nişanlarının İrâde Kayıtları Mecidî Nişan Askerî Mecidî Esâmi Ecnebî Mecidî Esâmi Mecidî Nişanı Mülkiye Esâmî Tebea Mecidî Esâmi Mecidî Nişanı Müsveddâtı Osmanî Nişanı Memurîn Osmanî Esâmî Mülkiye Osmanî Nişan Tebea-i Osmanî Nişan Osmanî Nişanı Müsveddâtı Şefkat Nişanları Şefkat Nişanı Müsveddâtı Tahlisiye Madalyaları Kayıtları Teşrifât-ı Hâriciye Nişan-ı Ecnebî Nevi - TARİH Hicrî Milâdî Başl. BÂB-I ÂLÎ BÜNYESİNDEKİ DİĞER DAİRELERE AİT DEFTERLER Bâb-ı Âlî teşkilatı içinde. serasker. Bitiş 1309 1336 1306 1297 1334 1307 1314 1311 1328 1273 1304 1304 1292 1278 1292 1278 1304 1278 1278 1293 1296 1296 1318 1274 1340 1340 1341 1326 1341 1330 1341 1327 1334 1341 1307 1309 1304 1304 1312 1334 1313 1304 1304 1311 1318 1309 1341 1288 1891 1918 1889 1880 1916 1890 1897 1893 1910 1856 1887 1887 1875 1861 1875 1861 1887 1861 1862 1876 1878 1878 1900 1858 1922 1922 1922 1908 1922 1912 1922 1909 1916 1922 1890 1892 1887 1887 1895 1916 1896 1887 1887 1894 1900 1892 1922 1871 Defter Adedi 9 1 8 3 1 7 7 4 1 21 1 1 1 1 58 10 1 1 1 30 7 6 4 1 593 1488 1489 1490-1547 1548-1557 1558 1559 1560 1561-1590 1591-1597 1598-1603 1604-1607 1608 3. sadrıazam. kaptan-ı derya. Meclis-i Vâlâ reisi gibi üyelerden oluşmaktaydı. nezâretlerden başka devlet yönetimine katılan. Bitiş Başl. 1838 yılında kurulan Meclis-i Vükelâ. yasama ve yürütme yetkisini hâiz olarak kurulan meclisler. nazırlar.

Kanun ve nizamnâmelerin hazırlanması. mülkî ve idarî düzenlemelerin yapılmasının yanısıra. Meclis-i Vâlâ. ırza tecavüz. 1876 yılından itibaren Adliye Nezâreti anteti görülmeye başlanmıştır. Bundan dolayı vükelâdan bazı kimselerin Tanzimat'a aykırı hareketleri sebebiyle bu mecliste yargılanıp cezalandırıldığı görülmektedir. Deâvî Nezâreti Defterleri (DV. Bu meclislerin çalışmalarıyla ilgili olarak hem kendi bünyelerinde tuttukları defterlerden. Katalog No 1377 TASNİFİN KODU Deavi Nezareti A. kanun ve nizamları tetkik etmekle beraber. mülkî taksimat ve arazi anlaşmazlıkları gibi talî konulara bakmaktaydı. padişahın onayına sunulmadan önce bu mecliste nihaî şeklini alırdı. 1274-1285/1857-1869 yılları arasındaki yazışmalarını ihtiva eden 11 adet defteri bulunmaktadır. a. 222 .d TARİH Hicrî 1274-1285 Milâdî 1857-1869 Defter Adedi 11 Katalog Tertibi Analitik envanter Nezaretle ilgili genel bilgiler için Deavi Nezareti Belgeler kısmına bakınız. 1871 yılında nezârete çevrilen Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin evrakında. Muhakemât Dairesi gibi bölümleri de vardı. 1867 yılında Şûrâ-yı Devlet ve Divan-ı Ahkâm-ı Adliye adıyla ikiye ayrılarak lağvedildi. şahıslarla devlet arasındaki anlaşmazlıklarda da başvurulacak en yetkili merci sıfatıyla Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar varlığını korudu. Bidayet mahkemeleri bu birimin içinde vazifelerini icra etmekteydi. zimmet problemleri. Meclis-i Vükelâ ile aynı yıl kurulan Meclis-i Vâlâ. Şûrâ-yı Devlet. hem de Sadâret'in Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nde bulunan Meclis-i Tanzimat. Temyiz Mahkemesi. 1377 numaralı Deavi Nezareti Defterleri ve Belgeleri Katalogu'nda belgelerle birlikte olup. Nizamât ve Hayriye gibi kayıt defterlerinden yararlanmak mümkündür. alınan kararların nasıl uygulandığını kontrol etme yetkisine de sahipti.d) Deavi Nezareti defterleri. 1854 yılında kurulan Meclis-i Vâlâ'nın yasama yetkisi. Bu dönemde Meclis-i Vâlâ küçük devlet memurlarının tayini. İstinaf Mahkemesi. Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar en yüksek yasama ve yürütme organı olarak varlığını sürdüren Meclis-i Vükelâ'nın 1885-1922 yılları arasındaki çalışmalarını Meclis-i Vükelâ mazbatalarından takip etmek mümkündür. Ayrıca lağvedilen Deâvî Nezâreti'nin yerine kaim olmak üzere tesis edilen İcra Cemiyeti ile Tefrik Cemiyeti. ülke yönetimiyle ilgili kararlar almak. Nezâretlerde ve alt kademedeki meclislerde alınan kararlar. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ise daha çok adi suçların dâvalarının bakıldığı ve üyelerinin hayat boyu seçildiği bir meclisti.DV.timinde Divan-ı Hümâyûn'un konumuna sahipti. hırsızlık. bu meclise projeler üreten bir vaziyette idi. yeni kurulan Meclis-i Tanzimat'a devredilmiştir.

955 numaralı "Meclis-i Vâlâ Defterleri Kataloğu'nda 1-478 numaralarda 1253-1284/ 1837-1867 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 478 adet Meclis-i Vâlâ Riyâseti Defteri mevcuttur. hülâsa kayıtları ve aynen kayıtlar olmak üzere iki kısımda toplanmıştır. Adliye kısmı da bazı dâvalarla meşgul olmuştur. irâdesi çıkarılmak üzere Sadâret vasıtasıyla padişaha arz edilen evrakın hülâsa kayıtlarının tutulduğu Mâruzât Defterleri vardır. Aynen Kayıt Defterleri: Anadolu. meclisten çeşitli makamlara yazılan tezkirelerin Hülâsa Kayıt Defterleri. Katalog No 955 FONUN ADI TARİH Hicrî 1253-1284 Milâdî 1837-1867 Defter Adedi 478 Katalog Tertibi Analitik Envanter Meclis-i Vâlâ (MVL) 223 . Bu sebeple İcra Defterleri. Rumeli. Dersaâdet ve Arabistan'dan gelen evraktan görüşülerek karara bağlananların mazbatalarını ihtiva eder.d) Tanzimat ile birlikte Osmanlı Devlet Teşkilatı'nda yerini alan müesseselerden biri de Meclis-i Vâlâ'dır. Adliye adlarıyla üç kısma ayrılmıştır. lüzum görülen devlet işlerinde rey vermek üzere 27 Zilhicce 1253/24 Mart 1838 tarihinde teşkil olunmuştur. 11 Zilkade 1248/4 Mart 1868 tarihinde meclis tekrar Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ve Şûrâ-yı Devlet olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. Meclis-i Vâlâ'nın kayıt defterleri olup. Genel evrak kayıt defteri olan Müzekkere Defterleri. Meclis-i Vâlâ Riyaseti Defterleri (MVL. gelen arzuhallerin kaydedildiği İstida Defterleri bu nevi defterlerdir. Tasnifi yapılan defterler. Tezkire Defterleri'nde tutulmuştur. Tanzimat. Ayrıca. İlk yıllarda bu mazbataların İcra Defterleri'ne kaydedildiği görülür. İdâre. Mühim ve adi hususların özetleri de ayrı ayrı defterlere kaydedilmiştir. Rumeli. mülkî ve malî işlerle. Tanzimat'tan sonra işlerin çoğalması münasebetiyle "Meclis-i Âlî-i Tanzimat" ve "Meclis-i Ahkâm-ı Adliye" birleştirilerek "Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye" adı altında bir meclise dönüştürülmüş ve bu meclis. Dersaâdet ve Arabistan'dan gelen tahriratın hülâsa kayıtlarını ihtiva etmektedir. Hülâsa Defterleri: Anadolu. Meclisten çeşitli makamlara yazılan tezkirelerin aynen kayıtları da.b. Islâhat hareketlerinin icabettirdiği yeni nizamnâmeleri hazırlamak. tutulduğu yıllardaki bütün mazbataları içine alır. Tanzimat kısmı kanun ve nizamnâmelerin tetkik ve tanzimiyle. İdâre kısmı. memurların muhakemesiyle meşgul olmak.

Şûrâ-yı Devlet'in başkanlığına Midhat Paşa. Mahkeme-i Temyiz ile birlikte diğer yüksek mahkemeler. 1284 (1868) tarihinde. 8 Zilhicce 1284 (1 Nisan 1868) tarihli nizamnâmesine göre dâvaların görüldüğü en yüksek makam olmak üzere kurulan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin görevi. gittikçe ağırlaşan dâva yüküne cevap veremez duruma gelince 1284 yılında yeni düzenlemeler yapılmıştır. defterlerin bir kısmı belge katalogu olarak kullanılmaktadır. kuruluşundan itibaren. Çeşitli temayül. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Defterleri 1255 tarihinde kurulan Meclis-i Vâlâ. Meclis-i Vâlâ'nın en önemli görevi olan kanun yapmaya da izinli olduğu bilinmektedir. d. umumî mülkî işlerin müzakere merkezi olarak zikredilmektedir. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin başkanlığına ise Ahmet Cevdet Paşa getirildi. Adliye Nezâreti'ne değil Şûrâ-yı Devlet'e bağlı idiler. yerine bugün Danıştay olarak devam eden Şûrâ-yı Devlet ile Yargıtay'ın ilk kuruluşu olan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye riyâsetleri kurulmuştur. icrâ makamının müdahalelerine açık olan yapısının bağımsız bir hâle getirilerek müdahelelerin önlenmesi düşüncesi ile bu kuruluş 11 Zilkade 1284 tarihinde lağvedilmiş. Anayasa Mahkemesi durumunda olması bakımından Tanzimat Dairesi iken. Görüldüğü gibi Temyiz ve İstinâf Mahkemeleri. Kadri Paşa. Şûrâ-yı Devlet Defterleri (ŞD. Şûrâ-yı Devlet. Şura-yı Devlet'e ait defterlerin tasnifi devam etmekle birlikte. Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar faaliyetini devam ettiren Şûrâ-yı Devlet. meslek ve bölgelerden gelen yüksek rütbeli devlet görevlileri. Bazı dâvalarda bir üst mahkeme olarak görev yapmasına rağmen. Halil Rifat Paşa ve Ahmed Tevfik Paşa gibi sadrıazam ve vezirler Şûrâ-yı Devlet'in diğer mühim reislerindendir. İlk Şûrâ-yı Devlet Reisi Midhat Paşa'dır. yani Muhâkemât Dairesi'ni oluşturmuştur. Safvet Paşa. Şûrâ-yı Devlet'i meydana getiren dairelerin en önemlilerinden birisi.c. Ârifi Paşa. Meclis-i Vâlâ'yı Ahkâm-ı Adliye'nin lağvedilmesinden sonra Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ile birlikte teşkil edilmiş olan istişarî. Başsavcılığı. Sultan İkinci Abdülhamid zamanında. 8 Zilkade 1284/2 Mart 1868 tarihli kuruluş nizamnâmesinde Şûrâ-yı Devlet.d) Şûrâ-yı Devlet. Mahmud Nedim Paşa. Şûrâ-yı Devlet'e üye olmuşlardır. İbrahim Edhem Paşa. yalnızca bugünkü Danıştay gibi idarî bir mahkeme olmadığı. Şûrâ-yı Devlet'in. evvela. şer‘i224 . başlangıçta beş daire olarak teşekkül etmiş fakat daire sayısı sâbit kalmamıştır. Yusuf Kâmil Paşa. daimî olarak hükûmetlerde reisi tarafından temsil edilmiştir. icraî ve adlî bir teşekküldür. eski adı Dahiliye Dairesi olan Mülkiye Dairesi olmuştur.

Bu görevi yapacak kurumlardan biri olan Meclis-i Âlî-i Tanzimat 1270/1854 tarihinde teşkil edilmiştir. 225 . Muhâkemât-ı Cezâiye ve Hukûk Daireleri'ne sahip Temyîz Mahkemesi'nin yanısıra bir de Mahkeme-i Nizâmiye teşkil edilmiştir. Mahkeme-i İstinâfiye. Aynı tarihte teşkil edilen diğer bir mahkeme de Mahkeme-i İbtidâiye'dir. Tanzimat-ı Hayriye ve Meclis-i Tanzimat Defterleri Tanzimat Fermanı'nın ilânından sonra fermanda vâdedilen esasların uygulanması için yeni nizamlar ve müesseseler gerekiyordu. Beyoğlu Bidâyet Mahkemesi. Katalog No 1406 Sıra No 1-40 FONUN ADI Divan-ı Ahkâm-ı Adliye TARİH Hicrî 1285-1297 Milâdî 1868-1880 Defter Adedi 40 Katalog Tertibi Analitik Envanter e. Beyoğlu ve Üsküdar bidâyet mahkemelerini ihtiva etmektedir. 1289 senesi salnâmesinde ise artık Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'ye bağlı Mehâkim-i Nizâmiye'den bahsedilmektedir. Bu mahkeme hukuk ve ceza istinâf mahkemeleriyle Dersaâdet. 23 Şaban 1288 (7 Kasım 1871)de Mahkeme-i Nizâmiye makamına kaim olmak üzere bu kere İstinâf Mahkemesi'nin teşkil edildiği görülüyor. 13 Zilkade 1286 (14 Şubat 1870) tarihinde gerçekleştirilen düzenlemelerle Divan-ı Ahkâm-ı Adliye bünyesinde bazı değişikliklerin yapıldığı görülmektedir. Dersaâdet Bidâyet Mahkemesi. Yaklaşık iki sene sonra. Bu meclis. Yine bu nizamnâmeye göre iki şahıs arasında görülen bir dâvanın neticesi şahıs ile hükûmet arasında bir iddiaya taalluk ederse o dâva Şûrâ-yı Devlet'e nakledilecekti. 1290 senesi salnâmesine göre bu tarihte mehâkim-i nizâmiye içerisinde görülen mahkemeler.ye mahkemeleri. ikinci olarak da. Üsküdar Bidâyet Mahkemesi ile mevkî mahkemeleridir. Bunun yanında. Meclis-i Ahkâm-ı Adliye'nin görevlerinden bir kısmını üzerine almıştır. ikinci olarak mahall-i istinâfı olmayan mahkemelerde görülüp doğrudan doğruya istinâf edilen ve üçüncü olarak da ehemmiyeti sebebiyle bidâyeten görülmek üzere havale olunan dâvalara bakacaktı. Mahkeme-i İbtidâiye. Temyîz Mahkemesince bozulup kendisine havale olunan. Bu yeni kurulan mahkeme. 1285-1297/1868-1880 tarihleri arasındaki kayıtları içeren 40 adet defter bulunmaktadır. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye belge ve defterlerinin katlaloğu 1406 numaralı kataloğda birleştirilmiştir. mehâkim-i kanuniyede (nizâmiye mahkemeleri) görülüp istinâf kılınan dâvalara bakmaktı. evvelâ. Bu durum 1291 ve 1292 senelerinde de değişmeden devam etmiştir. cemaât-ı gayr-ı müslime mahkemeleri ve ticâret mahkemelerinin baktığı dâvaların dışındaki normal muameleler ve cinayet dâvaları olup usûlen kendisine havale olunan dâvalara bakmak. Bu tarihten itibaren riyâset unvanı nezârete çevrilmiştir.

Bu defterlerde Meclis-i Tanzimat'ın görevleri 17 madde hâlinde yer almıştır. 1277/ 1861'de de tekrar Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye adı altında birleştirilen müessese. 102. XXXI/121 (1967). 1867'de Şûrâ-yı Devlet'in teşkilinden sonra yalnız "Divan-ı Adliye" olarak kalmıştır67. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 1255-1274/18401858 tarihleri arasındaki emirleri ihtiva eden bu defterin sonunda 17 Receb 1291 tarihli bir kayıt da mevcuttur. 989 numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı olan. "Tanzimat Hareketinin Osmanlı Müesseselerine ve Teşkilatına Etkileri". Bu meclisin görüşü istişarî mahiyette idi ve nâzırların mesuliyeti hakkındaki kararları da padişahın kabul ve tasdiki hâlinde yürürlüğe girerdi. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Meclis-i Tanzimat Defterleri Meclis-i Tanzimat Defterleri'nde Tanzimat ile birlikte teşekkül eden yeni meclisler ve bunların çıkardıkları nizamnâmeler hakkında oldukça tafsilatlı bilgiler mevcuttur. Katalog No 989 DEFTERİN ADI Tanzimat-ı Hayriye TARİH Hicrî 1255-1274 Milâdî 1840-1858 Katalog Tertibi Kronolojik Fihrist eb. ea. (İdare. memleketin ıslah ve imarı için alınacak tedbirleri müzakere ve karar ittihaz etmek. Meclis-i Tanzimat Defterleri 1271-1306/1854-1888 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup 7 adettir. "Tanzimat'ın icap ettirdiği kanun ve nizamnâmeleri hazırlamak. mevcut nizamnâmelerden ıslâh ve tâdile muhtaç görülenler hakkında mütâlaa beyan etmek. Adliye) şeklinde üç kısma ayrılarak mülkî ve malî işler veya kanun ve nizamnâmelerin tetkik ve tanzimi. yahut da bazı dâvalıların ru’yeti ile ilgili faaliyetlerde bulunmuştur. Tanzimat. 226 . Belleten.Meclis-i Âlî-i Tanzimat. 67 Tayyib Gökbilgin. diğer taraftan nâzırların görevlerinden dolayı mesuliyetleri hâlinde de ilk sorgularını yapmak ile vazifeli idi. 1 numaralı defterde fihrist bulunmaktadır. 989 Numaralı Divan-ı Hümâyûn Defterleri Kataloğu'ndaki Tanzimat-ı Hayriye Defteri Anadolu ve Rumeli'deki bilcümle mahalde tatbik edilecek olan Tanzimat-ı Hayriye Nizamâtına ait evâmir-i âliyye kayıtlarına mahsus defterdir. s.

Katalog No Sıra No 1 2 3 DEFTERİN ADI TARİH Hicrî 1271-1277 1277-1287 1287-1290 1290-1292 1292-1296 1296-1298 1298-1306 Adedi 1854-1861 1861-1870 1870-1873 1873-1875 1875-1879 1879-1881 1881-1888 Sayfa Adedi 196 361 261 250 253 253 381 Katalog Tertibi Tanzimat 989 4 5 6 7 Meclis-i İcraat ve Tanzimat Tanzimat Kronolojik Fihrist 227 .

.

Jurnallerin hemen hemen tamamı. Kitap ve albümler. askerî. Sultan İkinci Abdülhamid devrinde (1876-1909) Yıldız Sarayı'nda biriken belge. emin ve sâdık kimseler getirilmiştir. bütün devlet daireleri üzerinde gittikçe artan ve nihayet mutlak hâle gelen hâkimiyeti ve bu hükümdarın bütün meseleler hakkında bilgi edinmek ve çoğu zaman en teferruatlı hususlarda bile bizzat karar vermek arzusunda bulunuşu. Sultan Abdülhamid'in tahttan indirilişini takiben Yıldız Sarayı. başta Sadâret olmak üzere. Bunlar hâlen İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi'nde bulunmaktadır. belgelerin mahiyetine ve tarih esasına göre tasnif edilmiştir. Yıldız Sarayı'nı. bu suretle Sultan İkinci Abdülhamid'in iktidar sembolü Yıldız Sarayı olmuştur. 1909 yılında. padişahın kendileriyle istişâre yapabileceği. Saray'da devletin idarî. teşkil olunan komisyonca yakılarak imha olunmuştur. iktisadî. devlet idaresinin merkezi hâline getirmiş. Saray'ın resmî makam ve şahıslarla muhaberâtını idareye memur Mabeyn Başkâtipliği'nde de 1 başkâtip. bir hükümdar ikametgâhından ziyade. Bu sebeplerle Yıldız Sarayı'nda büyük bir arşiv teşekkül etmiştir. bu arada Yıldız evrakı da Harbiye Nezâreti'ne (Bugünkü İstanbul Üniversitesi merkez binası) getirilmiştir. her meseleye derin bir merak besler ve herkesin hâlini öğrenmeye gayret ederdi. Hareket Ordusu Kumandanı Mahmud Şevket Paşa'nın emri ile tasfiye edilmiş. 1 ikinci kâtip ve 27 kâtip çalıştırılmıştır. YILDIZ SARAYI ARŞİVİ DEFTERLERİ Yıldız Sarayı Arşivi. malî. yurt içi ve yurt dışı bütün hadiselerden ânında haberdar edilmesini ister.IV. Bunun için resmî ve hususî hafiyelerden gelen jurnalleri dikkatle inceler ve bunları itina ile muhafaza ederdi. Sultan İkinci Abdülhamid. defterler ve gazetelerden ibarettir. Bu malzeme. kitaplarla albüm ve jurnaller ayrıldıktan sonra geriye kalan resmî ve hususî evrak Hazine-i Evrak'a (Bâb-ı Âlî'ye) gönderilmiştir. devrin Maârif-i Umumiye Nezâreti'ne verilmiştir. Bunlardan pek az bir kısmı bugün Yıldız Tasnifi arasında görülmektedir. Âyandan Ali Galip Bey'in başkanlığında teşkil olunan "Tedkîk-i Evrak Komisyonu" tarafından incelenmiş. haricî işleri gibi önemli hizmetlerini görmek ve kontrol etmek üzere ekipler teşkil olunmuş ve başlarına. 229 . Sultan Abdülhamid'in 33 yıllık saltanatı sırasında Saray'ın. Harbiye Nezâreti'ndeki Tedkîk-i Evrak Komisyonunca Hazine-i Evrak'a gönderilen Yıldız evrakı. çeşitli tarihlerde teşkil olunan heyetler tarafından.

Diğer bir tabirle. Bu sebeple yapılan yeni düzenlemede.Yıldız Arşivi defterleri "Yıldız Mâruzât Defterleri" ve "Yıldız Tasnifi Defterleri" başlıkları altında iki kısımda tasnif edilmiştir.d) Yıldız Saray-ı Hümâyûnu Mâbeyn başkâtibi. İbnülemin Mahmud Kemal İnal'ın başkanlığında yürütülen tasnif çalışmaları neticesi ortaya çıkarılmış olan katalogda. sâdır olan irâdelerin tebliğini. ayrı ayrı numaralandırılmıştır.214 Katalog Tertibi Analitik Envanter 230 . Yıldız Esas Evrakı üzerinde. YILDIZ MÂRUZÂT DEFTERLERİ (Y. evrak ve defterler olmak üzere iki ana bölüme ayrılmış ve Evrak bölümü kataloğu üç cilt olarak araştırmaya açılmıştır. YILDIZ ESAS EVRAKI DEFTERLERİ (Y.677 Katalog Tertibi Analitik Envanter (Konu Başlıklı) 2. toplam 15. Osmanlı hükümdarı ile hükûmet teşkilatının başında bulunan sadrıazam arasındaki muhabereyi idare eden yazı işlerinin başındaki memurdur. Katalog No 494 FONUN KODU Mâruzât Defterleri Fihristi TARİH Hicrî 1298-1327 Milâdî 1881-1909 Defter Adedi 15. Ayrıca bu defterler arasında 985 adet "Mazbata Sureti Defteri" vardır.EE. Yıldız Sarayı Fonu'na ait Mâruzât Defterleri 1298-1322/1881-1904 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup. arzuhal ve mazbata suretlerinin kayıtlarını taşıyan defterler de bulunmaktadır. Yıldız Sarayı'nda. Başkitâbet tarafından padişaha sunulmak üzere resmî ve hususî mâruzâtların günlük kayıtlarını ihtiva eden bu defterler içerisinde.d) Daha evvel tek katalog hâlinde araştırmaya açık bulunan Yıldız Esas Evrakı. daha önce ortaya konan özetlerden de istifâde edilmiş ve tek numara altında bulunan arşivlik malzeme. YILDIZ ESAS DEFTERLERİ Katalog No 497 Sıra No FONUN KODU Yıldız Esas Defterleri (Y. 1. Defterler ise "Yıldız Tasnifi Defterler Bölümü 1293-1328" fonu ile birleştirilerek ve konularına göre ayrılmak suretiyle yeniden özetlenerek 1 cilt hâlinde "Yıldız Esas Defterleri" adıyla araştırmaya açılmış bulunmaktadır. bir numara altında birden fazla belge ve defterin bulunduğu görülmüştür. sarayın yazı işlerini idare eden birimin başındaki memurun unvanıdır.EE.677 adettir.MRZ. Böylece araştırıcının doğrudan istediği arşiv malzemesine ulaşması temin edilmiştir.d) TARİH Hicrî 1293-1328 Milâdî 1876-1908 Defter Adedi 1.

YILDIZ TASNİFİ DEFTERLERİ'NİN AÇIKLAMALI DÖKÜMÜ Katalog No Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 DEFTERİN CİNSİ Mâruzât Kayıt Defterleri Tezkirelerin ve İrâde Hülâsalarının Kaydına Mahsus Defterler Mâruzât Hülâsa Kayıt Defterleri Mâruzât-ı Hususiye Hülâsa Kayıt Defterleri Mabeyn-i Hümâyûn'a Müteallik Evrakların Kayıt Defterleri Padişaha Takdim Olunan Mâruzât ile Sâdır Olan İrâde Defterleri Kanunları Hâvi Defterler İstatistik Defterleri Tercümeler Padişaha Takdim Edilip Bâb-ı Âlî'ye Havale Edilen İstidanâmelerin Hülâsalarıyla Cereyan Eden Muamelâta Dair Defterler Daire-i Hususiye'den Sâdır Olan Muhtelif Konulardaki İrâdelerin Muamelât Kaydına Dair Olan Defterler Mabeyn-i Hümâyûn Zimmet Defteri Müteferrik Defterler (Hazine-i Hassa Müteferrik Defterleri. Müteferrik Matbu Eserler) Müteferrik Diğer Eserler Hazine-i Hümâyûn'dan Saraya Alınan ve Yıldız Müzesinde Mevcut Bulunan Eşyaya Dair Komisyonların Evrak ve Defterleri. Muhtelif Konulardaki Müteferrik Defterler. Bazı Zevat ve Makamlar Tarafından Takdim Olunan Risaleler Albümler ve Resimler Çeşitli Perakende Evrak Bazı Hususi İradeleri Havi Defterler Selamlık Resminde Bulunan Askeri Ümeranın İsimlerini Gösterir Defterler 1296 Senesinden 1322 Senesine Kadar Askeri Kuvvetlerin Umumi Kuvve Cetvelleri Hülasaları 1296 Senesinden 1314 Senesine Kadar Askeri Kuvvetlerin Mevcutlarını Gösterir Hülasa Cetvelleri TARİH Hicrî 1293-1316 1294-1309 1294-1321 1295-1325 1297-1298 1297-1321 1302-1321 1303-1322 1306-1325 1313-1333 Milâdî 1876-1898 1877-1891 1877-1903 1878-1907 1879-1880 1875-1903 1884-1903 1885-1904 1888-1907 1895-1878 Katalog Sıra Nu 1-5 6-138 139-166 167-173 174 175-204 205-210 211-220 221-241 242-248 11 12 1313-1317 1314-1326 1895-1895 1896-1908 249-251 252-254 497 13 1295-1328 1878-1861 255-351 14 15 352-396 397-403 16 17 18 19 20 404-447 448-546 547-562 563-575 576-677 21 678-700 231 . Askerî Mevzuları Hâvi Müteferrik Defterler.

İktisadi ve Sair Hususlara Dair Yazı Suretlerini Havi Defterler. Kazak ve Sarıkamış Hatmanları ile Moskof Çarlarının Başvekiline Gönderilen Nâme-i Hümâyûnlarla Sadaret Yazılarının Suretlerini Havi Defterler ve Bahsi Geçen Yazıların Asıllarının Fotoğrafları Defterler ve Resmi. Odyan ve Vahan Efendi'lerden Gelen Muharrerat.EE Dosya No: 148) Kral. Şah ve Prensliklerden Padişaha Yazılan ve Cevabı Verilen Evraka Ait Defterler. Hazine-i Hassa ve Şehremaneti Arasında Tanzim Edilen Türkçe ve Fransızca Mukavele Suretlerini Havi Defterler.EE Dosya No: 146) III. Hususi Evrak Raptedilmiş Kartonlar (Şura-yı Devlet Reisi Said Paşa) İşkodra'da Mirliva Rıza Paşa ile Harbiye Nezareti Arasında Cereyan Eden Muhaberata Ait Evrakın Suretleri. Moskof Çarı. Peşte Başşehbenderliği'nden Paris ve Viyana Elçiliklerinden Gönderilen Evrak Suretlerini Havi Defterler Forj Eşantiyer Firmasından Gönderilen Gemi Plan ve Projelerini Havi Dört Karton Mali. İdari. Hariciyeden Ve Sair Yerlerden Gelen Tezkere Telgraf Ve Diğer Yazıların Suretleri (Bkz. (Bkz. Dahili ve Harici Meselelere Dair Tezkire ve Mazbataların Suretlerini Havi Defterler Muhtelif Tarihlerde İnşa veya Tamir Edilen Saraylara ve Yalılara Ait Masraf Defterleri TARİH Hicrî Milâdî Katalog Sıra Nu 701-746 23 747-754 24 755-765 25 766 497 26 767-770 27 771-787 28 788-962 29 963-1002 30 1003-1025 31 1026-1087 232 .Katalog No Sıra No 22 DEFTERİN CİNSİ Dahili.1297 Senesinde Başvekaletten. Harici Meselelerle Mali. Y. ve 6.Y. Osmanlı Elçilerine Gönderilen Yazılarla Sava Paşa'dan. Y.EE Dosya No: 147) IV. Saraylar ile 4. Belediye Dairelerinin Tenvirine Dair İstanbul Şehri Tenvir Şirketi İdare Meclisi Azası Frants Simon.1306 Senesinde Sefaretlerden Gelen Telgraflarla Dış Politikaya Dair Yazılar ve Bazı Mühim Gazete Makalelerinin Tercümeleri Suretleri (Bkz.

Y. Maruzat Tezkereleri ve Konferans Tutanakları Suretlerini. Roma. Belgrad Elçilikleri ile Bulgaristan Komiserliği Arasında Cereyan Eden Muhaberata Ait Evrakın Suretlerini Havi Defter. Sudan'da Zuhur Eden Mehdi Hakkındaki Evrakın Suretlerini Muhtevi Defterler Sultan II Abdülhamid'e ait Hususi El Defterleri ve Cüzdanlar. Bazı Tezkere ve Evrak Suretlerini Havi Defterler TARİH Hicrî Milâdî Katalog Sıra Nu 32 1088-1101 33 1102-1108 34 1109-1126 497 35 1127-1169 36 1170-1183 37 1184-1197 1198-1203 1204-1214 233 . Londra. Mazbata ve Diğer Evrak ile Mabeyn'den Tebliğ Olunan İrade Suretlerini Havi Defterler Mabeyn ile Paris. Mabeyn ile Bazı Valiler ve Kumandanlar Arasında Geçen Muhaberata Ait Evrak Suretlerini Havi Defterler Bulgaristan İşlerine Dair Hicri 1255 Senesindens 1311 Senesi Sonuna Kadar Alınan Kararlarla İrade-i Seniyyeli Evrakın Suretlerini Havi Defterler ve Fihrist. (Bkz.Katalog No Sıra No DEFTERİN CİNSİ Mabeyn'den Devair ve Vilayetlerle Bazı Zevata Yazılan Tezkere ve Muharrerat Müsveddelerini Havi Dosya Defteri. Umumiyetle Mısır Meselesine Dair 1299 Senesinden 1307 Senesine Kadar Vükela Meclisi Zabıtlarını. Petersburg. Berlin.EE Dosya No: 149 ve 150) Sadaret Makamı ile Sair Dairelerden Mabeyn'eTakdim Olunan Tezkere.

.

Bu şahıs Sadâret'in dahiliyeye ait görevlerini yapar.d) Osmanlı devlet teşkilatında dahiliye işleri sadrıazamlar tarafından takip edilirdi. NEZÂRETLERE.V. Adliye ve Mezâhib Nâzırı 6. Hariciye Nâzırı 4. Şeyhülislam 3. Sadrıazamın yokluğunda Sadrıazama vekâlet ederdi. Evkâf Nazırı 13. Bu nezâretlerden defterleri tasnif edilerek katalogları hazırlananlar aşağıda verilmiştir. aşağıda sıralanmıştır. A. Ticaret ve Ziraat Nâzırı 12. Maliye Nâzırı 9. Bahriye Nâzırı 5. nezâretlerin miktarı muayyen değildi. Defter-i Hakanî Nâzırı Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde evrakı bulunan nezâretlerden defterleri tasnif edilenler. NEZÂRETLER Osmanlılarda devlet hizmetleri çeşitli nezâretlere taksim edilmiş olup. Nâfia Nâzırı 11. VİLÂYETLERE. Artırılması ve azaltılmasına Meclis-i Vükelâ karar verirdi. Telgraf ve Telefon Nazırı 14. Şûrâ-yı Devlet Reisi 7. Dahiliye Nâzırı 8. 235 . Sadrıazamın maiyetinde "vezir kethüdâsı" adıyla üç tuğlu vezirden sayılan bir kişi bulunurdu. Mesele bütçe ile ilgili olursa Meclis-i Umumî'ye danışılırdı. MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) VE BÜYÜK DAİRELERE AİT DEFTERLER Osmanlı Meclis-i Vükelâsı'nda görev alan ve "Nezâret" adıyla teşkilatlanan birimlerden bir çoğunun arşiv malzemesi tasnif edilmiş veya tasnifine devam edilmektedir. Maârif Nâzırı 10. Sadrıazam makamı iç işlerde eyalet ve sancak beylerinin mercii ise de eskiden eyaletin idaresinde geniş bir usul takip edildiğinden merkezin baktığı dahilî meseleler daha sınırlı idi. DAHİLİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (DH. Posta. 1. Heyet-i Vükelâ şu kişilerden oluşurdu: 1. Sadrıazam 2.

b. 1322 (1904) tarihinde "Tesrî-i Muamelât ve Islahat Komisyonu" eklenmiştir. Mektubî Kalemi. f. Bundan dolayı Teşkilat-ı Dahiliye ve Teşkilat-ı Sıhhiyesi vardır. d. mektupçu. ilga edilmiş veya başka bir birime bağlı olarak faaliyetlerini yürütmüştür. e. 1320 (1902) tarihinde "Komisyon-ı Mahsus" ve "Komisyon Kalemi". bu tarihten itibaren müstakil haldedirler. 1295-1298/18771880 tarihleri arasında Dahiliye Nezâreti teşkilatında. evrak müdürü. Nezâretlerin teşekkül ettirildiği Tanzimat Dönemi'nde Dahiliye Nezâreti müteaddid defalar kurulmuş. Cevdet Paşa Dahiliye Nazırı olmuş ve bundan böyle de Dahiliye Nezâreti teşkilatı müstakil bir nezâret olarak varlığını sürdürmüştür. İntihâb-ı Memurîn Komisyonu Bu kalemlere. 1309 (1891) tarihinde "Takvim-i Vekâyi İdaresi". 1253 (1837)'de Mülkiye Nezâreti'nin adı Dahiliye Nezâreti olarak değiştirilmiş ve Âkif Paşa Dahiliye Nazırı tayin olunmuştur. Evrak Odası.Vezir Kethüdâlığı 1251 (1835)'de Umûr-ı Mülkiye Nezâreti'ne dönüştürülmüş ve ilk olarak Mehmed Said Pertev Efendi Kethüdâlık görevinden Mülkiye Nazırlığı'na tayin olunmuştur. muhasebeci. matbuat müdürü. umûr-ı sıhhiye-i dahiliyeye de memurdu. 1301 (1883) tarihinde Nüfus Kalemi ile Memurîn Kalemi teşekkül ettirilmiştir. 236 . Mülkiye İntihab Komisyonu adı altında idareci ve bunlara bağlı kalemler mevcuttur. Sicill-i Nüfus İdare-i Umumiyesi. Bu kalemler şunlardır: a. "İntihâb-ı Memurîn Komisyonu" hariç 1306 (1888) tarihine kadar Dahiliye Nezâreti'nde müstakil hâlde bulunmayan kalemler. Muhasebe Kalemi. Matbuât-ı Dahiliye Müdüriyeti. müsteşar. 1308 (1890) tarihinde "Sicill-i Ahvâl Şubesi". 1315 (1897) tarihinde "Muhacirîn İdaresi". 1327 (1909) tarihine kadar bu şekilde gelen Dahiliye Nezâreti Kalemleri 1327'den itibaren yeniden teşkilatlanmıştır. umûr-ı mülkiyeden başka. Dahiliye Nezâreti. 1294 Muharremi'nde (1877) Dahiliye Nezâreti üçüncü kez teşekkül ederek. c. 1839'da lağvedilerek Sadâret Müsteşarlığı'na bağlı bir birim hâline geldi ve uzun bir süre vazifesi bu makam tarafından icra edildi.

Sicil kaydı aranılan memurun. hiçbir daireye bağlı olmadan yürütülmüştür. Dahiliye Nezareti Defterleri (DH. 1314/ 1896'da bu komisyonun lağvı ile yerine kurulan "Memurîn-i Mülkiye Komisyonu"nca. marûf zevattan ise hangi sülaleye mensup olduğu. varsa azl. tayin ve muhakemeleri. 237 . böylece ayrı bir daire kurulmuştur. Meşrutiyeti müteakip Memurîn-i Mülkiye Komisyonu kaldırılarak "Sicill-i Ahvâl İdâresi" adı altında yeniden. özel hâller veya memuriyet esnasındaki hâller.652 memurun sicil kayıtları 201 defterde toplanmıştır. tahsil durumları. "Sicill-i Ahvâl Komisyonu" ile başlayan sicil çalışmaları. meydana gelen defterlere de Sicill-i Umumî Defterleri adı verilmiştir. Sicill-i Ahvâl Komisyonu'nun kurulmasından itibaren mülkî ve adlî memurlardan 1909 yılına kadar süren bir zaman dilimi içinde 51. fakat Dahiliye Nezâreti teşkilatı içinde teşekkül ettirilmiş.SAİD. Memurîn Muamelât Dosyaları hâlinde tanzim edilerek saklanmıştır. (18 numaralı defter 2 adettir. Katalog No 244-260 (17 adet) FONUN KODU Dahiliye Nezareti Sicil-i Ahval Defterleri TARİH Hicrî 1283-1341 Milâdî 1866-1922 Defter Adedi 201 Katalog Tertibi Analitik envanter Memur adlarına göre alfabetik olarak tanzim edilmiş 17 cilt fihrist vardır. göreve başlayışları.d) Osmanlı Devlet teşkilatında görev alan memurların. mahlâsı veya künyesi. 1326/1908 yılında II. resmi belgelerin kaydedildiği defterlerin tescili işlemine Sicill-i Ahvâl. baba ismi ve doğum tarihi bilinirse hazırlanan fihrist defterleri vasıtasıyla hangi defterlerde kayıtlı olduğu kolaylıkla bulunabilir. bu defterlere zeyl olacak şekilde ilave edilmiş. milliyeti kaydedilmiştir. b.a. tarihi seyr.) Sicill-i Ahvâl Defterleri'nde tercüme-i hâl sahiplerinin ismi. babası memurînden ise memuriyetinin rütbesi. ahlâk ve gidişat gibi durumların.d) Dahiliye Nezareti'ne ait defterlerin diğer fonlardan çıkan defterlerin de ilavesi sebebiyle düzenleme ve kataloglama çalışmaları devam etmektedir. liyakat ve ehliyet dereceleri. gayr-ı müslim tebeadan ise. Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar devam eden Dahiliye Nezâreti Memurîn ve Sicill-i Ahvâl İdâresi'nin tescil işlemleri. Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahvâl Komisyonu Defterleri (DH. Sicill-i Ahvâl Komisyonu'nun kurulup çalışmaya başladığı 1879 tarihine gelinceye kadar Osmanlı Devleti'nde vazifelilerin sicillerini bir defterde toplayan büro hizmetlerine rastlanmamaktaydı. vazifeleri süresince hâl tercemelerine konu olan.

aynı zamanda vakıf akdinin mevzûunu teşkil eden menkul ve gayrimenkul malları da ifade etmektedir. yabancı dil bilen ve dış politika tecrübesine sahip Türk asıllı eleman sıkıntısı ile karşı karşıya kalmıştır. Başta padişah ve aile efrâdı olmak üzere devlet yöneticileri. Cilt: ha_hü 7. terim olarak. EVKÂF-I HÜMÂYÛN NEZÂRETİ DEFTERLERİ Vakıf. Osmanlı Devleti'nin en önemli insanî ve ictimaî müesseselerinden birisidir. hariciye işleri vezîriazâm tarafından görülürdü. Sultan Üçüncü Selim döneminde devletin Avrupa ile olan ilişkileri arttığı için sık sık sefirler gönderilmeye başlanmıştır. 1251 (1835) tarihinde bu unvan Umûr-ı Hariciye Nezâreti'ne çevrilerek bu göreve ilk defa Âkif Paşa atanmıştır. Hariciye evrakında Türkçe'nin yanısıra Fransızca da kullanılmıştır. 3.1. Dış ilişkiler. Dönemin en önemli bürokratları. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nin başkâtibi olan reisülküttâb. hatta daha sonra Sadrıazamları olan Âlî. Paris ve Viyana'da daimî olarak birer sefir bulundurulmuştur. Cilt: me_me 11. elçi ve maslahatgüzar tayinleri Hariciye Nezâreti kararıyla yapılırdı. Safvet ve Fuad paşalar bu odadan yetişmişlerdir. Hariciye Nezareti'ne ait defterlerin diğer fonlardan çıkan defterlerin de ilavesi sebebiyle düzenleme ve kataloglama çalışmaları devam etmektedir. Vakıf yapan kimseye vâkıf. Daha sonra ise. HARİCİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (HR. Bu ihtiyaca binâen 1821'de Bâb-ı Âlî'de kurulan Tercüme Odası. Cilt: me_me 12.d) Osmanlı Devleti'nde. kişi mülkiyetinden çıkararak Allah yolunda hapsetmek ve menfaatini insanlar için tasadduk etmek demektir. Cilt: ma_me 10. Cilt: ah_al 4. Cilt: is_lü 9. Cilt: ök_sü 17. Vakıf. Vakıf Müessesesi. Cilt: sü_zü 2. askerler. Cilt: ab_ah 2. Cilt: me_mu 15. Osmanlı Devleti öteden beri. Cilt: ca_ha 6. yabancı dil öğretmenin yanısıra Tanzimat'ı hazırlayacak devlet adamlarının yetiştiği bir mektep olmuştur. Cilt: hü_is 8. sefirlerle görüşmeleri sağlardı. vakfedilen şeye de mevkûf denir. Zamanla Reisülküttâblık dış işlerle ilgili önemli bir görev hâline gelmiştir. elçilerle olan görüşmeler. Londra. müdür ve diğer elemanları Bâb-ı Âlî Tercüme Odası'ndan seçilmek suretiyle nezâret bünyesinde Tahrirât-ı Ecnebiye Odası kurulmuştur. Cilt: ah 3. âlim238 . Cilt: al_bü 5. Cilt: mu_oy 16. Cilt: me_me 14. bir malı alınıp satılmaktan ebedî olarak alıkoymak. Cilt: me_me 13.

vakfiyelerindeki kuruluş şartlarına göre. Evkaf-ı Haremeyn Muhasebesi Defterleri'ne ait 2. Evkaf-ı Haremeyn Muhasebeciliği Defterleri (EV. hac mevsiminden önce Receb ayında İstanbul'239 . Sadr-ı Âlî Nezâreti.524 4850 4614 4527 4312 6087 Analitik Envanter Katalog Tertibi c. Osmanlı Devleti'nde nezâretlerin kuruluş yılı 1255/1839 olarak kabul edilmiştir. a. gerekse 8. yani Mekke ve Medine'ye gönderdikleri para. Bâbüssaâde (Kapı) Ağası Nezâreti ve Dârüssaâde Ağası (Haremeyn Evkâfı) Nezâretince yürütülmüştür. Evkaf Nezareti Defterlerine ait 6 olmak üzere toplam 8 kataloğu bulunmaktadır.SR. Önceleri ashâb-ı hayr. Şeyhülislam Nezâreti. Darüsaâde ağası.HMH.984 Numaralı Evkâf Defteri'nden anlaşıldığına göre Evkâf Nezâreti'nin kuruluş yılı 1242/1826 olarak gözükmektedir.d) Katalog No 964 965 FONUN KODU Haremeyn Muhasebesi Defterleri TARİH Hicrî 935-1159 1159-1242 Milâdî 1528-1746 1746-1826 Defter Adedi 4.d) Surre. kelime olarak para kesesi demektir. Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti'nin kuruluşundan önce vakıfların yönetimi. Surre Defterleri (EV. Evkaf Defterleri (EV.500 4. Osmanlı padişahlarının İstanbul'dan Haremeyn'e. hayırlarını vakıflar kurarak gerçekleştirmişler ve ebediyen halka mal etmişlerdir. Terim olarak. Şeyhülislam. Ancak.ler ve halktan zengin olanlar.HMK. vakıflarının şartlarını tayin ve yol ve çeşme gibi hayır-hasenatlara (müberrâta) harcanacak miktar ve hizmetlilerine verilecek vazifeleri tahsis ettikten sonra tevliyetini evlâd ve ahfâdına ve nezâretini Sadrıazam. gerek tasnif edilen belgeler. İstanbul kadısı gibi ehline havale etmişlerdir. altın ve çeşitli hediyeler mânasına gelmektedir. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren memleketin her tarafında sayısız hayır müesseseleri kurulmuş ve bunların idaresi evkâf-ı mahsusa bırakılmıştır.d) Katalog No 966 967 968 1268 1269 1588 Evkâf NezaretiDefterleri FONUN KODU TARİH Hicrî 1243-1264 1265-1279 1280-1290 1291-1332 1309-1344 955-1344 Milâdî 1827-1848 1849-1862 1862-1873 1874-1914 1892-1925 1548-1925 Defter Adedi 4. Surre.576 Katalog Tertibi Analitik Envanter b.

hatta bir şehre 21 adet gönderildiği tespit edilmiştir. 1224. en ileri gelenlerinden en fakirine kadar. sonraki yıllarda ayrı ayrı defterlere dahil edilmiş. Surre gönderilmesi. Hac yollarının selâmeti ve kafilelerin yağmalanmasını önlemek için yol boyunda bulunan Arap oymaklarına atiyye adı altında para yardımı yapılmasına rağmen zaman zaman surre alaylarının Arab eşkiyası tarafından saldırıya uğradığı. çeşitli isimler altında Abbasîler döneminde başlamış. Surrelerin bazı yıllarda Kudüs'e de gönderildiği görülmektedir. kendi rızasıyla hakkından feragat edenler ile yeniden surre almaya hak kazananların isimleriyle. Surre defterleri. Osmanlılarda ise kurumsallaşmıştır. surrenin ve surre defterlerinin yağmalandığı da olmuştur.dan törenle yola çıkarılır ve bu iki kutsal şehirde yaşayan halkın. surre muhasebesinin tutulduğu. 1253/1837 sonlarında "Meclis-i Umûr-ı Nâfia" isimli bir heyet teşkil olunarak ziraî ve ticarî ıslahat tedbirleri alınmıştır. hac yolunda bulunup hac ve surre kafilelerinin sâlimen gidip gelmelerini temin maksadıyla görevlendirilen Arap oymaklarının isimleri ve bunlara dağıtılan meblağları bildiren defterlerdir. TİCARET. Bu sebepten olsa gerek. MAÂDİN VE ZİRÂAT NEZÂRETLERİNE AİT DEFTERLER (T. Osmanlılarda ilk surre gönderen padişahın Yıldırım Bâyazid Han olduğuna dair bir görüş ileri sürülmektedir. mevki ve durumlarına göre önceden belirlenmiş miktarlarda dağıtılırdı. ancak son bir kaç yıl surre hazırlandığı halde. Son yıllara doğru surreler yine tek defterde toplanmıştır. 1112. Eyyubîler ve Memlûkler ile devam etmiş. Osmanlı Devleti'nin tarih sahnesinden çekildiği zamana kadar aralıksız devam etmiş. Bu tarihten itibaren her yıl düzenli olarak gönderilen surre.170 Katalog Tertibi Analitik Envanter 4. ikincisi. savaşlar dolayısıyla gönderilememiştir. mahiyet olarak iki kategoride mütâlaa edilebilir. Fatımîler. Bir 240 . İlk yıllarda Mekke ve Medine'ye gönderilen surreler tek defterde toplanmış iken. Elde kesin belge olmamakla birlikte. NÂFİA. şahısların isimlerini ve ne kadar aynî ve nakdî yardım yapılacağını gösteren defterler. 1255/ 1839 yılında İstanbul'un gıda ihtiyacını tesviye için "Zahire Nezâreti" kurulmuştur.d) 1253/1837 yılına kadar Osmanlı memleketlerinde ziraî ve iktisadî durumlar hakkında esaslı bir idarî ıslahât tesis edilememişti. 1225. Katalog No 963 FONUN KODU Surre Defterleri TARİH Hicrî 1009-1327 Milâdî 1600-1909 Defter Adedi 4. Osmanlı Arşivi'nde 1009-1327/1600-1909 yılları arasına ait 4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'deki ilk surre defteri 1009 (1600) tarihlidir. ORMAN. Birincisi. 1226 ve 1227 yıllarına ait surre defterleri Arşiv'de mevcut değildir. surre alma hakkına sahip olduğu halde.170 adet surre defteri bulunmaktadır.

Muhasebe. Sanayi. Meclis-i Umûr-ı Nâfia da buraya bağlanarak sanayi. Tarih içerisinde teşkilat ve görev itibariyle bir kurumun içerisine girmiş olan. evrakı da bir arada bir bütün teşkil eden ve sekiz ayrı isimle teşekkül etmiş nezâretlere ait evrakın genel sembolüdür. Meclis-i İdare. Evrak Müdüriyetleri. Ziraat heyet-i fenniyeleri. 1309/1891'de Ziraat işlerinin de bağlanmasıyle Orman. Sonraları posta ve telgraf ve maâdin Umûr-ı Nâfia Nezâreti'nden ayrılmış ve nezâret. sonra Maliye Nezâreti'ne bağlanmış. Bu tarihlerde Ticaret Nezâreti de Nâfia Nezâreti'ne bağlanarak "Ticaret ve Nâfia Nezâreti" teessüs etmiştir. Zaman içerisinde değişik adlar altında teşkilatlanıp. Bu nezâret başlangıçta demiryolları ve turuk ve meâbir işlerinden başka posta ve telgraf ve maâdin işlerinin de idaresine memur edilmişti. turuk ve meâbirden başka ticaret ve sanayie müteallik hususatın ifasına memur edilerek Ticaret ve Nâfia Nezâreti unvanını almıştır. 1264/1847'de "Umûr-ı Nâfia Nezâreti"nin müstakil olarak teşekkülü üzerine turuk. 1327/1909 tarihinde Ticaret. ziraat. turuk ve meâbire müteallik hususlar ile görevlendirilmişti. dolayısıyla. her eyalet kendi köprü ve yollarını inşa eder ve bunların tamiratına nezâret eylerdi. Sicil. Tanzimat-ı Hayriye'yi müteakip icra kılınan ıslâhat meyanında vesâit-i nakliyenin çoğalması da nazar-ı dikkate alınmış ve bu maksatla 1264 (1848) sonunda Umûr-ı Nâfia Nezâreti teşkil edilmiştir. bir nezâret veya birimin sembolü değildir.müddet sonra Zahire Nezâreti. Maâdin ve Ziraat Nezâreti ismiyle müstakil bir nezârete dönüştürülmüştür. Maâdin. "Ticaret ve Ziraat Nezâreti"ne dönüştürülmüş. meâbir. Ziraat ve Maâdin Müdüriyet-i Umumiyeleri. Orman. Orman. 1264 tarihine kadar Umûr-ı Nâfia ile meşgul olan müstakil bir nezâret yoktu. Orman ve Maâdin Nezâreti unvanı "Ticaret ve Ziraat Nezâreti"ne dönüştürülmüştür. Bir müddet sonra maâdin ve orman işlerinin ayrılmasıyla "Orman ve Maâdin İdare-i Umumiyesi" isimli bir müdüriyete dönüştürülmüştür. Bu nezâretlerin adları. Bu fona kod olarak verilen "T" sembolü. Ticaret ve Ziraat Nezâreti'nin merkez heyetini teşkil eden daireler şunlardır: Ticaret. Sanayi ve İstatistik işleri Ticaret Nezâreti'nden Orman ve Maâdin Nezâreti'ne nakledilerek. Tahrirât. maâdin ile posta ve telgraf işleri bu nezârete bağlanmıştır. 241 . kuruluş ve ilga ediliş tarihleri ile kodları aşağıdaki şekildedir. Baytar. bazan birbirleriyle birleşen bu nezâretlere ait malzemenin nezâretler bazında ayrılması evrakın dağılmasına sebep olacağından tek bir fon hâlinde mütalaa edilerek tasnif edilmiştir. Orman ve Ziraat müfettiş-i umumilikleri. İstatistik. Hukuk Müşavirliği. Fona sembol olarak da bu nezâretlerin başlıklarında en çok geçen harf olması münasebetiyle ve akılda kalması daha kolay olacağı düşünülerek "T" harfi seri kodu olarak seçilmiştir. Yol ve geçit işleri eyalet ve sancak beyleri tarafından idare olunur. Orman İdare-i Umumiyesi önce Ticaret.

1290-1304. nezâretlerin bünyelerinde bulunan birimlerden Mektubî Kalemi ve Evrak Odaları gibi nezâretlerle birlikte kurulup nezâretlerle birlikte lağvedilen birimlerin evrakı bağlı bulundukları nezâretlerle beraber. 8. sağlık alanında ihtiyaç duyulan tedbirlerin alınması. Nâfia Nezâreti: 1285-1287.1. 5. Bu özellik nezâretin belgelerine de yansımış ve bazı mazbataları Fransızca tutulmaya başlanmıştır. SIHHİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (SH.311 adet defteri bulunmaktadır. 1305-1326. Orman ve Maâdin Nezâreti: 1296-1297. Umûr-ı Sıhhıye-i Dahiliye ve Umûr-ı Sıhhıye-i Hariciye olmak üzere iki bölümü vardır. Dahiliye Nezâreti bünyesinde de Sıhhiye-i Umumiye Meclisi yer almakta ve memleketin sıhhî durumu. 3. Evrak tasnif edilirken. umum müdürlükler ve idareler gibi birimlerin evrakları ise bağlı bulundukları nezâretlere itibar edilmeksizin müstakil olarak ele alınmışlardır. Ticâret Nezâreti: 1255-1261. Bu nezâretin 1255-1328/1839-1910 yıllarına ait 832. 7. daha sonraki yıllarda sırasıyla Ticaret Nezâreti. Ticâret ve Nâfia Nezâreti: 1266. Ticaret ve Ziraat ve Orman ve Maâdin Nezâreti: 1301-1303. Ayrıca. Bu nezâret. 1290-1298. Ticaret Nezâreti ve nihayet 1296'da Hariciye Nezâreti bünyesinde görülmektedir. 4.311 Katalog Tertibi Analitik Envanter 5. 1281-1284. Osmanlı Devleti'nde Sıhhiye Teşkilatı'nın. 1327. Nâfia. Katalog No 997 FONUN KODU Ticâret. 1285-1287. 2. Osmanlı tebeası ve yabancı devlet sefâretlerinin memurlarından oluşan bir kadroya sahipti.258 adet belge ve 2. 242 . Ziraat. Ticâret ve Orman Nezâreti: 1299-1300. Ticâret ve Ziraat Nezâreti: 1262-1265. Orman ve Maâdin ve Ziraat Nezâreti: 1311-1326. ithal ve imal edilen her türlü gıda ve ilaçlar hususundaki ihtilafların halledilmesi gibi görevleri yapmakta idi. umum müdürlükler ve müstakil idarelerin evrakının bütünlüğünün bozulmaması sağlanmıştır. 6. 1334 yılına gelindiğinde bu iki kurum birleştirilerek Sıhhiye Nezâreti oluşturulmuştur.d) Tanzimat'tan önce hekimbaşı tarafından yürütülen sağlık işleri 1838 yılında kurulan Karantina Nezâreti uhdesine geçmiştir. Orman Maâdin Nezâretleri Defterleri TARİH Hicrî 1255-1328 Milâdî 1839-1910 Defter Adedi 2. Hariciye Nezâreti'ne bağlı olarak faaliyete başlayan bu nezâret. 1288-1289. buna karşılık zaman zaman değişik nezâretlere bağlı olmasına rağmen kuruluşundan sonuna kadar bütünlük arzeden meclisler. Böylece meclisler. 1304-1327. 1267-1280. 1328. Tophâne-i Âmire Müşiriyeti.

243 . Türkçe Evrak. Umûr-ı Sıhhiye-i Dahiliye Sıhhiye Teşkilatı'nın Dahiliye Nezâreti'ne ait olan kısmıdır. Fransızca Memurîn. Sıhhiye. Türkçe Muhasebe. Umûr-ı Sıhhiye-i Hariciye Sıhhiye Teşkilatı'nın Hâriciye Nezâreti'ne ait olan kısmıdır. Evrak. b. Vefeyât Odaları. aynen kayıt. ZABTİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (ZB.d) Tanzimat öncesinde Zabtiye işlerine İstanbul'da yeniçeri ağası. talimat. Vezne. imza. kaptanpaşa ve bostancıbaşı. sancakbeyi ve mütesellimler bakarlardı. 3. 4. Sıhhiye Nezâreti'ne bağlı olan karantinalar dört kısma ayrılır. Sicil. Sisam Karantinaları.a. Hıfzıssıha-i Umumiye Müfettişliği. Telkinhâne Heyeti (Aşı evleri heyeti). ilmühaber. Fransızca Evrak. 2. 1. Hudud-ı İraniye ve Basra Körfezi Karantinaları. Eczahâneler Müfettişliği. özel vefeyât ve müteferrik defterleri olmak üzere toplam 506 adet defter bulunmaktadır. taşrada ise beylerbeyi. Fransızca Tahrirât. 6. Türkçe Tahrirât. Arşiv'de Sıhhiye Nezâreti'ne ait gelen ve giden evrak kayıt defterleri. Bu ecnebî memurların ekserisi doktorlardır. Tahrirât kalemleri. Fransızca Kontrol Kalemleri. Fransızca Muhasebe. Bu hususlar Sıhhiye Nezâreti'ni de yürüten Hariciye nazırının başkanlığında toplanan bir sıhhiye meclisi tarafından idare edilmektedir. Osmanlı Devleti'nin karantina işleriyle ölülerin defni ve makberlere dair hususları ihtiva etmektedir. Bu meclis Hariciye nazırından başka devlet tarafından tayin edilen reis-i sanî ve değişik azâlardan ve Bâb-ı Âlî ile sıhhiye mukâveleleri yapmış olan devletlerin İstanbul elçilikleri tarafından ruhsatlı olarak gönderilen ecnebî memurlardan oluşmaktadır. Cemiyet-i Tıbbiye. Bahr-i Siyah ve Sefîd Karantinaları. Sıhhiye Meclisi'nden başka Umûr-ı Sıhhiye-i Hariciye'yi teşkil eden daireler şunlardır: Müfettiş-i Umumîlik. Bahr-i Ahmer Karantinaları. Umûr-ı Sıhhiye-i Dahiliye'yi yürüten şubeler ve daireler şunlardır: Meclis-i Tıbbiye-i Mülkiye ve Sıhhiye-i Umumiye. Bu fonun tasnifi tamamlanmış olup. düzeleme ve kataloglama çalışmaları tamamlandıktan sonra hizmete sunulacaktır. Sihhiye Nezâreti evrakı 1979 yılında Hudud ve Sahiller Genel Müdürlüğü'nden Osmanlı Arşivi'ne nakledilmiştir.

gerek başkentin muhtelif kısımlarında asayişi sağlayan kuvvetler aynı olmadığı gibi tek bir komutaya da tâbi değildiler. Zabtiye Müşiriyeti Dönemi 18 Haziran 1826 tarihinde ortadan kaldırılan Yeniçeri Ocağı yerine İstanbul'da "Asâkir-i Muntazama-i Mansûre".Tanzimat'la birlikte kurulu müesseselerin ıslâhı gayesiyle köklü reformların uygulanmaya başlandığı Osmanlı Devleti'nde. Bu dönemi geniş hatları bakımından iki safhaya ayırmak mümkündür. yüzyıla gelinceye kadar gerek eyaletlerde. O zamana kadar bu idarenin işleri mer‘î kaidelere ve işin icabına uygun olarak cereyan etmiştir * Halim Alyot. modern anlamda zabıta teşkilatı. Zabtiye Müşiriyeti'nin kuruluş tarihi olan 18 Safer 1262/15 Şubat 1846 tarihinden Zabtiye Nezâreti'nin lağvedildiği 17 Receb 1327/4 Ağustos 1909 senesine kadar devam eden bir dönem içerisinde teşekkül etmiştir. eski teşkilatta yeniçeri ağasının mâlik olduğu selahiyetler verildi. Bu yeni teşkilatın başına getirilen seraskere. a. Bunun yanında "Zaptiye Nezareti" ifadesinin 1294 salnâmesinden itibaren kullanıldığı görülmektedir. XIX. b. Bu suretle selefleri gibi kendisine de İstanbul'un en büyük emniyet âmiri sıfat ve selâhiyeti veriliyordu. Zabtiye Nezâreti Dönemi 18 Zilhicce 1296/4 Aralık 1879 tarihinde Asâkir-i Zabtiye işleri Zabtiye Müşiriyeti'nden alınarak Seraskerlik makamına verildikten sonra müşiriyetin ismi "Zabtiye Nezâreti"ne çevrilmiştir. Bu dönem içerisinde zabıta teşkilatı tek elden idare edilir hâle gelmiştir.evvel 1325/18 Nisan 1907 yılında yayınlanmıştır. s. "Asâkir-i Muntazama-i Hâssa" ve 1834 tarihinde de Anadolu ve Rumeli'nin bazı eyaletlerinde "Asâkir-i Redife" adları altında yeni askerî bir teşkilat kuruldu. 244 . 80. 1298/1881 senesinde İstanbul'da inzibat ve asayişi korumaya memur olan Asâkir-i Zabtiye teşkilatı lağvedilerek yerine Polis Teşkilatı ikame olunmuş ve bu teşkilata Asâkir-i Zaptiye'nin vazifeleri devredilmiştir. Bu durum 1826 senesi teşkilatıyla da değişmedi ve bu karışıklık Zabtiye Müşiriyeti'nin kurulduğu 1846 senesine kadar devam etti. Türkiye'de Zabıta. Bu safha müşiriyetin tesis tarihi olan 18 Safer 1262/15 Şubat 1846 senesinden Zabtiye Nezâreti ismini aldığı 18 Zilhicce 1296/3 Aralık 1879 tarihine kadar devam eder. Bununla beraber polis idaresinin kuruluşu ile vazife ve yetkilerini tayin eden nizamnâme ancak 5 R. İstanbul'da sadece Dersaâdet Jandarma Alayı ismi altında bir jandarma birliği bırakılmıştır.

henüz tasnif edilmemiştir. Bu nezârete ait defter serileri 9 ana gurupta toplanmıştır. MALİYE NEZÂRETİ DEFTERLERİ (ML. Çünkü devletin gelirlerinin bir kısmı mesârif-ı âdiyenin tesviyesi için Maliye Hazinesi'ne alınır. Maliye Nezâreti kurulduktan sonra Darphâne Maliye Nezâreti'ne bağlanmıştır. Ülkenin sınırları genişlemeye başlayınca asıl Defterdarlık'tan başka Anadolu Defterdarlığı ve Rumeli Defterdarlığı kurulmuş. 1250/1834'de Şıkk-ı Evvel Defterdarlığı'nın yerine "Hazine-i Âmire Defterdarlığı" ve "Hazine-i Mansûre Defterdarlığı" adlarıyla iki defterdarlık kurulmuştur. devlet gelirlerinin bir kısmını teşkil ederdi. Maliye idaresinin bu iki defterdarlık vasıtasıyla idaresi iki-üç sene devam etmiş.200'e yakın defter bulunmakta olup. MAÂRİF NEZÂRETİ DEFTERLERİ (MF. Şıkk-ı Evvel Defterdarı.Katalog No 1098 FONUN KODU Zabtiye Nedareti ZB. Daha sonraları ise malî işlerin hepsini Başdefterdar uhdesinde toplayarak. Şıkk-ı Sanî Defterdarı ortaya çıkmıştır. Defterdarların doğrudan doğruya harcamaya yetkili oldukları mebaliğ. Bunlar: 245 . Osmanlı paralarının basımı ve sarrafiye işleri Maliye Nezâreti'nin teşkiline kadar Darphâne'ye aitti. mühim bir kısmı da mesârif-i harbiye ve fevkalâdeye karşılık olmak üzere İç Hazine'ye (Enderûn-ı Hümâyûn) bırakılırdı.d) Arşivimizde Maârif Nezâreti'ne ait 1.d) Maliye Nezâreti kurulmadan önceki dönemde bu görevi Defterdarlık yürütmüştür.d TARİH Hicrî 1262-1325 Milâdî 1846-1908 Defter Adedi 1214 Katalog Tertibi Analitik 7. Defterdarlar devletin varidât ve masraflarına dair malî işlemleri takiple görevli kişiler olup şimdiki Maliye Bakanı hükmünde idiler. 8. 1222/1807'de Nizâm-ı Cedîd'in ortadan kaldırılmasıyla Defterdarlık lağvedilmiş ve Asâkir-i Muntazama tahririne başlandığı 1241/1825 tarihinde ayrıca bir "Masârifât Nezâreti" kurulmuştur. Şıkk-ı Evvel ve Şıkk-ı Sanî Defterdarlıkları işsiz birer mansıp olarak mütekaid devlet adamlarına tevcih olunmaya başlamış ve Sultan Üçüncü Selim devrinde Şıkk-ı Sanî Defterdarlığı "Nizâm-ı Cedîd Defterdarlığı"na tahvil edilmiştir. böylece Başdefterdar. ancak idarenin ayrılması düşüncesiyle 1253/1837'de bu defterdarlıkların lağvıyla maliye şubelerine bakmak üzere "Umûr-ı Maliye Nezâreti" teşkil edilmiş ve Mansûre Defterdarı Nâfiz Efendi Maliye Nâzırı tayin edilmiştir.

d) Bu defterler. b.MKT. Evâmir-i Maliye Kalemi Defterleri (ML. Masârifât Defterleri. Katalog No 523 FONUN KODU ML. h. Hayriye ve Avrupa tüccarlarına dair malî emirler. Abdülmecid Han'ın cülûsu münasebetiyle berat ve nişanların tecdidi ve bazı malî ahkâm. Muvâzene (Bütçe) Defterleri'dir. Maliye Defterleri ile aynı katalogda zikredilmiştir. Cizye Defterleri. cülûs-ı hümâyûn münâsebetiyle muhtelif mukâtaaların beratlarının yenilenmesi. Mektubî Kalemi Defterleri.MKT TARİH Hicrî 1253-1328 Milâdî 1837-1910 Defter Adedi 497 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. düvel-i ecnebiye. ceza kesilmesi. c. Evâmir-i Maliye Defterleri. zeâmet. g. d.EVM. bazı yerlere gönderilen buyruldu. Cerîde Odası Defterleri. tezkire ve lâyiha suretleri. Mektubî Kalemi Defterleri (ML. malî konulara ait çeşitli yerlere gönderilen emirlerin hülâsalarını ihtiva etmektedir. f.EVM TARİH Hicrî 1253-1328 Milâdî 1837-1910 Defter Adedi 59 Katalog Tertibi Analitik Envanter 246 . erzak ve mahsulâttan alınacak gümrük vergilerinin miktarını mübeyyin tarife ile çeşitli yerlere gönderilen talimatın sureti. Maliye Kısmı Defterleri. Mektubî Defterleri. a. ferman ve tezkire hülâsaları. 1253-1328/1837-1910 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup. harp vergisi gibi konulara dair kararnâme. Dellalbaşılık. mukâtaa ve iltizâmlara dair ilmühaber suretleri. Osmanlı Devleti'nden ihrac ve dışarıdan ithal edilecek emtia. Osmanlı Devleti'nin malî konulara dair muhtelif yerler ile yaptığı yazışmaların hülâsa kayıtlarını ihtiva etmektedir. Bu malî emirlerin başlıca şu konularda olduğunu görmekteyiz: Cerîde muhasebesi ile ilgili fermanların sûretleri.a. toplam 497 defterdir. e. damga rusûmu. Temettuât Defterleri. eşya. Vâridât Muhasebesi Defterleri. Katalog No 523 FONUN KODU ML. ı.d) Bu defterler. muhassıllıklara gönderilen emirler.

000 2.d) Vâridât Muhasebesi 68. canavar. kasr-ı yed. Masârifât Muhasebeciliği Defterleri (ML. memlaha.c.VRD.000 2. bâc-ı kil.MSF. nişan ihsân masraflarını. beytülmâl. Vâridât Muhasebesi Defterleri (ML. esnaf. hamr. müctemia vesair vergilere ait defterler ile mâlikâne.000 2. bütün saray mutfakları için yapılan masraflar ile buralardaki müstahdemlerin maaşlarını. 247 . gümrük.000 2. cihâdiye.MSF FONUN KODU TARİH Hicrî 1250-1256 1256-1258 1258-1260 1260-1263 1263-1268 1268-1272 1272-1274 1274-1278 1278-1282 1250-1338 Milâdî 1834-1840 1840-1842 1842-1844 1844-1847 1847-1852 1852-1856 1856-1858 1858-1861 1861-1865 1834-1920 Defter Adedi 2. tophâne. temettû. ikinci kategoride ise henüz tahsil edilmemiş fakat tahsil edilecek varidâtın kayıtlarını ihtiva eden defterler yer almaktadır. dökümhâne. tahmishâne. çift. tasnif esnasında iki ana kategoride değerlendirilmiştir. zâbit ve neferâtın maaş. damga.481 Analitik Envanter Katalog Tertibi d. karye ve divanların hassa ver68 Kâmil Kepeci Tasnifi'nde Cerîde Muhasebesi Evrak-ı Nakdiye ve Damgalı Varaka-i Sahîha Defterleri bölümünde de Vâridât Kalemi ile ilgili defterler bulunmaktadır. Maliye Nezâreti'ne ait 10 cilt masârifât kataloğunda toplam 19. bâc-ı pazar. tapu. iâne.481 adet defter bulunmaktadır.d) 1250-1338/1834-1920 tarihleri arasında tertip edilmiş olan Maliye Nezâreti'ne ait Masârifât Defterleri. Memâlik-i Mahrûse'deki ebniyenin keşif. arûsâne. Birinci kategoride.000 1.000 2. Vâridât Muhasebesi'ne ait defterler. mâhiye ve tayinât bahalarını. panayır. tüfenghâne gibi yerler için mübâyaa olunan levâzımâtı. debbağhâne.000 2. sıhhiye. Osmanlı maliyesinin devlet eliyle yapmış olduğu masârifâtı gösteren defterlerdir. kereste. eczahâne. ispenç. zecriye. âmediye. muhâcirîne verilen iâne ve iâşe ile atiyyeyi.000 2. reftiye.000 2. karantina. istimâre. Katalog No 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 ML. emlâk. berat. eshâm kuponlarının taksitleri ve timar sahiplerine ödenen meblağları ihtiva etmektedirler. serçin ve derçin. Bunlar ekseriyetle idarî ve askerî kadrolarda müstahdem memur. kantar. belediye. menzilhâne. çeltik. bâc-ı derbend. Osmanlı Devleti'nin umumî gelir kaynaklarını tespit etmek ve Hazine'ye irad olarak girmesi gerekeni tarh ve tahsil etmekle vazifeli idi. tahsil olunan irada ait defterler. Bu katalogda. ihtisab. inşa ve tamir masraflarının tespit olunmuş bedelâtını.

kaymakam gibi kimselerin devlete olan şahsî borçları ile zimmetlerinde bulunan devlet mallarını gösterir defterler de vâridât olarak değerlendirilmiştir. düyûn-ı umumiye vâridâtı. ferağ ve intikal vergisi. Erzurum.d) Temettû vergisi. Cezâir-i Bahr-i Sefîd.862 1. Rumeli.TMT KODU TARİH Hicrî 1260-1261 1260-1261 1260-1261 1260-1261 1260-1261 1260-1261 1256-1261 Milâdî 1844-1845 1844-1845 1844-1845 1844-1845 1844-1845 1844-1845 1840-1845 Defter Adedi 1. Bu defterler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiştir. Vâridât Defterleri 1252-1338/1836-1919 tarihleri arasında 3 cilt hâlinde toplam 4. techizât-ı askeriye. cizye.VRD. ürün vb. iâne-i askeriye. Niş Niş. potahâne varidâtı. bilgiler kaydedilmiştir. Temettuât Defterleri'nde kaza. memur maaşlarında "öşr-i maaş" adı altında yaptığı kesintiler hazineye gelir getirdiği için. Katalog No 518 519 520 ML. Temettuât Defterleri'nin tasnifi ve kataloglanmasında o tarihlerdeki idarî taksimat esas alınmıştır.TMT. Mültezimlerin uhdelerinde bulunan iltizâm bedelleri ve vali.936 2. tüccar ve esnafın senelik kazançları üzerinden alınan vergiye verilen addır. harc-ı bâb. ruûs-ı hümâyûn hasılâtı gibi kayıtların yer aldığı defterler bulunmaktadır. Temettuât Defterleri (ML. Defterler.gileri.243 2.619 Katalog Tertibi Analitik Envanter da. Konya.015 248 . mâl-ı maktû. Silistre. hayvanat. kesintilere ait defterler de vâridâta konmuştur. arazi.VRD. pul vergisi maârif hissesi. Defterler 12561261/1840-1845 tarihleri arasında toplam 17. yurtluk ve ocaklık hasılâtı.005 1. köy gibi iskân merkezleri hâne hâne ele alınarak herkese ait şahsî mal varlığı. Temettû vergisinin adı daha sonra "Kazanç Vergisi"ne çevrilmiştir. emlâk.407 1. Devletin.VRD FONUN KODU TARİH Hicrî 1252-1266 1266-1282 1282-1328 Milâdî 1836-1850 1850-1865 1865-1910 Defter Adedi 2.747 adettir.000 1. tarik bedeli.KAZA ADI Ankara ve Aydın Aydın ve Bolu Bolu. Sivas ML. Her eyalet de kendi içinde alfabetik olarak kazalara ayrılmıştır.618 1.961 2. Hüdavendigâr Hüdavendigâr Hüdavendigâr. Edirne Edirne. Selanik. öşür.237 adet defterden müteşekkildir. içindeki bilgiler esas alınarak alfabetik olarak eyaletlere ayrılmıştır. timar. Katalog No 508 509 510 511 512 513 514 EYALET . senevî vergiler.

misafir olarak bulunan. Din hizmetlerinde görevli olan şahısların isim ve eşkâlleri. Müslim ve gayri müslim ahalinin nüfus yoklamaları. karye. Cizye Defterleri'nde genellikle eyalet.VRD. Maliye Nezâreti Defterleri tasnif edilirken. 4. divanî ve siyâkat yazı stilleri kullanılmıştır. Cizye Defterleri Kataloğu'nda 1254-1278/1838-1857 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 1.CMH. sonradan çıkan defterler karışık olarak buraya kaydedilmiştir. kaza. Araştırıcıların bu kataloğa da bakmaları gerekir. kabile ve muhacirlerin iskânına dair kayıtlar. gayrimüslim tebeanın erkek nüfusundan hayat ve hüviyetlerinin devletçe korunması ve askerlik hizmetinden muaf tutulmaları karşılığında alınan vergidir. nahiye. 5.VRD.543 Katalog Tertibi Analitik Envanter e. Vâridât Muhasebesi tarafından tutulmuşsa da. ticaret maksadıyla bulunan reayânın isim. 249 . aşiret. Katalog No 521 FONUN KODU ML. 2. Tanzimat'dan sonra Cerîde Defterleri. çiftlik ve mahalle adları belirtilerek bu yerlerde oturan. ilk Müslüman devletler tarafından tatbik edilmiş ve Osmanlılarda da geçerliliğini muhafaza etmiştir.d) Bu fonda Cerîde Nâzırlığı'nın teşkilinden sonraki Cerîde Defterleri mevcuttur.886 2. Vâridât Defterleri'nden ayrılarak kendi ismiyle kataloğu hazırlanmıştır. Tahsilat işini cizyedarlar veya tahsildarlar icra ederlerdi.Katalog No 515 516* EYALET . Tanzimat'tan önceki teşkilat göz önüne alınmış ve daha faydalı olacağı düşünülerek Cerîde Defterleri. konularına göre şöyle sınıflandırabiliriz: 1. Askerlere ait yoklamalar. 6. Cizye Defterleri (ML. 3. Cizye tahsiline esas olmak üzere tahriri yapılan reayânın cizye sınıfları.CRD.CMH TARİH Hicrî 1254-1278 Milâdî 1838-1857 Defter Adedi 1. sancak. yaş ve cizye sınıfları yazıldıktan sonra isimlerinin altına tahsil edilen cizye miktarı belirtilmiş ve ilgililerce mühürlenmiştir. Vidin KODU ML. Cerîde Odası Defterleri (ML.VRD.432 db.543 adet defter bulunmaktadır. gelip-geçen. yarısından sonrası ise zeyl niteliğinde olup. Defterlerde rika. Devlet hizmetlerinde görevli bulunanların isimleri. * Bu katalog. Cemaat.KAZA ADI Sivas Üsküb. Tekâlif-i şer‘iyeden olan cizye. Kataloğu meydana getiren defterleri. yarısına kadar Üsküp Vilayetine ait olup.d) Cizye. eşkâl.TMT TARİH Hicrî 1260-1261 1260-1261 Milâdî 1844-1845 1844-1845 Defter Adedi 1.

Hazine'ye ait yevmî gelir-gider defterleri. Meslek guruplarına ve çalışanlara dair kayıtlar. vakıflara ait gayrimenkullerin. 250 . Muvâzene (Bütçe) Defterleri Bütçe. eyalet ve sancakların muvâzene defterleri. malî nizamnâmeler gibi konuları ihtiva etmektedir. Özellikle Barkan'ın araştırmaları öncü rolü oynamıştır. Maliye Nezâreti'ne ait defterlerden bir kaç kaleme birden girebilecek özellikte bulunan defterlerin ayrı bir kalemde değerlendirilmesi sonucu teşekkül etmiştir. muhtelif komisyonlar ve nihaî olarak Millet Meclisi'nin mütâlaası neticesinde kararlaştırıldaktan sonra onaylanarak resmîleşen malî tablodur. Maliye Kısmı Müteferrik Defterleri (ML.d) Bu defterler. Nasb ve azledilen memurların isimlerinin kayıtları. Sahillioğlu. kaza.CRD TARİH Hicrî 1253-1328 Milâdî 1837-1910 Defter Adedi 2. devlet kurum ve kuruluşlarının. kasaba ve karye isimleri. timar ve zeâmet.100 Katalog Tertibi Analitik Envanter f. devir-teslim. askerlerin muhallefât defterleri. Sicill-i ahvâl. 11. Bu bütçelerde ondokuzuncu asrın ortasına kadar bir önceki malî yılın sonunda bir sonraki sene için hazırlık yoktur. 9. nahiye. A. Katalog No 522 FONUN KODU ML. Bu bütçeler gelir ve giderleri gösteren bilançolardır. Vilayet. Bu seri içerisindeki defterler muhteva itibariyle devletin yıllık gelir ve giderlerini gösteren bütçe defterleri. mahallî idarelerin tahsilat ve sarfiyâtı. 1253-1328/1837-1910 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 1.100 adet defterden ibarettir. Tabakoğlu önemli çalışmalar yapmışlardır. 8. Timarlara ait yoklamalar. narh. şahısların elinde bulunan eshâm faizlerinin. Cerîde Defterleri Kataloğu 1253-1328/1837-1910 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 2. 12. Lütfü Barkan olmak üzere H. modern mânâda bildiğimiz bütçeler değildir69. Maliye Kataloğu.7.828 defterden oluşmaktadır.828 Katalog Tertibi Analitik Envanter g. bir sonraki malî yılda kaynakları ve harcamaları tespit ve tahsis ederek devletin gelir-gider rakamlarının. Halktan ihtiyaç içinde olanların isimleri. yalnız cetveller vardır. Osmanlı Devleti'nin klasik devir bütçeleri. Katalog No 517 FONUN KODU ML TARİH Hicrî 1253-1328 Milâdî 1837-1910 Defter Adedi 1. 10. bayındırlık hizmetleri için yapılan keşiflerin sarfiyâtının. 69 Klasik dönem Osmanlı bütceleri üzerinde başta Ö.

BÂB-I SERASKERÎ DEFTERLERİ (SRA.d) Osmanlı Devleti'nde modern anlamda ilk nüfus sayımının. Meclis-i Ayân ve diğer komisyonlarca da tasdik edildikten sonra. 1831 (H. bir önceki bütçeyle mukâyese edilip hükûmetçe de tasdik olunduğunda. Maliye Nezâreti'ne ait Maliye Defterleri ve Maliye'den Müdevver tasnifinde de karışık olarak bulunmaktadır. 13251326 yıllarını ihtiva eden bu defterlerin dökümü şu şekildedir: Sıra No 1 2 3 4 5 6 DEFTERİN ADI Bütçe 1325 Senesi Bütçesi 1326 Senesi Bütçesi Masraf Bütçesi Mart .d) Yeniçeri Ocağı'nın 1826 yılında Sultan İkinci Mahmud tarafından kaldırılmasından sonra ilk kurulan askerî teşkilat "Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye" olmuştur. daha sonra Meclis-i Mebûsân Muvâzene Encümeni ile Heyet-i Umumiye-i Mebûsân tarafından tâdil olunup kabul edilen lâyiha. Ağa Kapısı'nın adı da Serasker Kapısı (Bâb-ı Seraskerî) olarak değiştırılmiştir. Mahmud'un ıslahatı çerçevesinde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra kurulan yeni orduya asker temini ve vergi gelirlerini tespit için gerekli olan kaynakların tespiti amacıyla ülke çapında bir nüfus sayımı kararı alınmış ve 251 .Osmanlılarda ilk gerçek bütçeyi ondokuzuncu asır ortalarında Fuad Paşa hazırlamıştır. 9. Katalog No 978 FONUN ADI Bâb-ı Seraskerî TARİH Hicrî 1244-1293 Milâdî 1828-1876 Defter Adedi 311 Katalog Tertibi Analitik Envanter 10. bütçe olarak son şeklini almış olur. II. 1244-1293/1828-1876 tarihleri arasına ait 311 adet defteri vardır. NÜFUS DEFTERLERİ (NFS. Osmanlı Arşivi'nde ayrı bir seri olarak 6 adet bütçe defteri bulunmaktadır.Nisan . Bâb-ı Seraskerî'nin.1247)'de yapıldığı kabul edilmektedir. Ocak ilga edilirken Yeniçerilikle ilgili her türlü nişan. unvan ve işaretler kaldırılmış.Mayıs Muvakkat Bütçesi Muvâzene-i Umumiye (Matbû) TARİH Hicrî 1325 1325-1326 1326 1327 1326 Milâdî 1907-1908 1907-1908 1908 1909 1908 Sayfa Adedi 894 690 604 316 786 Bütçe Defterleri ayrıca. Harbiye Nezâreti ismini almış ve Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar devam etmiştir. 1908 yılında "Harbiye Nezâreti"nin kurulmasıyla da Seraskerlik. Örnek olarak verebileceğimiz 1325 yılının bütçesi şu safhalardan geçmiştir: Önce hükûmet tarafından tanzim olunan.

1320 Mart 01) nüfus sayımları yapılmış olup. Toprak yazımı gayesi olmadan yapılan 1831 yılı ilk nüfus sayımı. orduya asker vermeyen bölgeler sayımın dışında kalmıştır. bunlardan 1904 sayımında kadın-erkek birlikte yazılarak ilk modern sayım gerçekleşmiştir. İslam ve reaya (gayrimüslim) olarak iki gruba ayrılmıştır. günümüz nüfus kütüklerinin ve MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) projesinin temeli mahiyetindedir.1256) yeni bir nüfus ve temettuat sayımına gidilmiştir. Adalar ve Rumeli şeklinde devam edecektir .1313) ve 1904 (R. Rumeli ve Adalardaki erkek nüfus sayılıp.böylece 1831 Nüfus Sayımı gerçekleşmiştir. daha sonraki askere alma ve askerlik süresinin belirlenmesi kararlarında etkili olmuştur. Devlet. istenilen neticeyi vermemiştir. Rumeli'den gelen sürekli göç sebebiyle güçlükle tamamlanmıştır. Tanzimat'ın ilanıyla 1840 (H. ölüm.1253) yıllarında çeşitli bölgelerde nüfus sayımlarının yapıldığı görülmektedir. Osmanlı Arşivleri'nde sadece ilk yapılan nüfus sayımlarının kayıtları mevcud olup. nüfusa kaydedilmeyenlerin fazlalığı. Aşiretlerin nüfusları ayrı gösterilmiş ve İslam nüfusun toplamına katılmıştır. 1830 (H. 1827 (H. ayrıca yer tespiti sorunları sebepleriyle tasnifi gecikmiştir. 1831 sayımındaki tecrübelerden faydalanarak bu sayım.1260) yılında özellikle askere alınanların sayısını tespit edebilmek için ülke çapında yeni bir nüfus sayımına gidildiği belirtilmektedir. daha detaylı yapılmaya çalışılmıştır. Bu sayım. Daha sonra 1882 (R. bu sayımla İslam nüfusun miktarını askerlik bakımından. Nüfustaki doğum. Orduda yapılan değişikliklerle Redif Taburları kurulmaya başlayınca ortaya çıkan aksaklıklar yeni bir sayımın yapılmasını gerektirmiştir.1242) yılında İstanbul'dan başlayan sayım. sayım yapılamamıştır. Yoklama Defterleri'nden gelen bilgilerin işlenmesiyle 1842 yılı itibarıyla bazı ana defterlerin suretleri çıkarılmıştır. bunların bir kısmının fasikül ve sayfalar halinde. Bu sayımlarından sonra 1866 senesinde Tuna vilayetini kapsayan bir sayım 1873 yılına kadar sürmüştür. harap ve karışmış bir halde olması. Kıptiler ve göçebeler de ayrı sayılmıştır. Hristiyan nüfusun sayısını da alacağı cizye vergisi yönünden öğrenmek istemiştir. özellikle şahısların yaşlarının kasıtlı olarak yanlış yazılması. 252 . zamanla Anadolu ve Rumeli'yi de içine alarak genişletilmiştir. 1895 (H. 1877-1878 (H.1250) ve 1837 (H. 1870 yılında genel bir nüfus sayımı için çalışmalar yapıldıysa da. İstanbul'dan başlayarak Bolu ve Trabzon eyaletleri ile devam eden tasnif çalışması Anadolu. bazı bölgelerde nüfus sayımının başlamaması gibi sebeplerle 1834 (H. göç gibi değişikliklerin bildirileceği üç aylık Yoklama Defterleri'nin aksaması.1246) yılında ülke genelinde başlatılan sayımda halk. Sayımda sadece Anadolu.1300). 1844 (H.1293) Osmanlı-Rus savaşından sonra 1881/82 tarihinde başlanılan sayım. Bu sayım.

çıkardığı 16 Rebîülâhir 1338/8 Ocak 1920 tarihli kararnâme ile daha önce Hazine-i Hâssa'dan Maliye Hazinesi'ne devredilen arazi. DİA. Hazine-i Hâssa'nın en çok geliştiği dönem Sultan İkinci Abdülhamid zamanıdır. BÜYÜK DAİRELERE AİT DEFTERLER 1. 253 . ve aynı yazarın Hazine-i Hâssa Nezareti adlı basılmamış doktara tezi. Sultan İkinci Abdülhamid'in tahttan indirilmesinden sonra.Katalog No 1717 FONUN ADI Nüfus Defterleri NFS. bünyesinde yapılan değişiklikler çerçevesinde yayımlanan irâde-i seniyye ile "Hazine-i Hâssa" olarak değiştirildi. Padişah adına emlak alımları da en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Hazine-i Hâssa'ya ait emlak-ı şahanenin büyük bir bölümünün Maliye Hazinesi'ne devredilmesiyle kapasite bakımından küçülen Hazine-i Hâssa Nezâreti. 3 Mart 1924 tarih ve 431 sayılı "Hilâfetin İlgasına ve Osmanlı Hanedanının Türkiye Dışına Çıkarılmasına Dair Kanun"un 8. padişahın "emlâk-ı hümâyûn" veya "emlâk-ı şahâne" adı verilen malları Hazine-i Hâssa idaresine iade edilmiştir. Emlakın dışında bir takım gelir kaynaklarının eklenmesiyle Hazine-i Hâssa hacim ve teşkilat bakımından genişlemiştir. Hazine-i Hâssa Nezâreti Defterleri (HH. s. "Hazine-i Hâssa". Sultan Vahdeddin.d TARİH Hicrî 1145-1299 Milâdî 1826-1881 Defter Adedi 1173 Katalog Tertibi Analitik Envanter B.d) Hazine-i Hâssa Nezâreti defterleri 1141-1347/1728-1929 yıllarını havi kayıtlardan oluşmaktadır. HAZİNE-İ HÂSSA NEZÂRETİ DEFTERLERİ Hazine-i Hâssa. müessese ve imtiyazları tekrar Hazine-i Hâssa'ya iade ettirdi. Maddesinde. Böylece bu kanunla birlikte Hazine-i Hâssa idaresi sona ermiş oldu70. Osmanlı padişahlarının şahsî gelir ve giderlerini idare eden teşkilatın adıdır. Tanzimat'la birlikte Maliye Hazinesi'ne geçen. c. Bu dönemde. 15 Haziran 1847 tarihinde "Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi" tabiri. Klasik dönemde sadece padişahın cep harçlığı konumunda olan Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi. a. çiftlik. 137-141. padişahların Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilindeki tapuya kayıtlı gayr-ı menkul mallarının millete intikal ettiği belirtildi. umum müdürlüğe çevrildi. 17. Tanzimat'tan sonra tahsisât-ı seniyye ve diğer hasılât olmak üzere padişahın bütün gelirlerinin toplandığı ve buna paralel biçimde Saray'ın idaresine ve padişaha ait harcamaların tamamının yapıldığı bir kurum hâline geldi. 70 Hazine-i Hâssa ile ilgili geniş bilgi için bakınız Arzu (Tozduman) Terzi.

Daha önceki İslâm devletlerinde olduğu gibi Osmanlılar da hâkim oldukları topraklar üzerinde özellikle maden yataklarına yakın yerleşim birimlerinde ticarî ve idarî önemi olan şehirlerde Darphâneler kurmuşlardır. Kanunî Sultan Süleyman ve Sultan İkinci Selim devirlerinde. b.Katalog No 987 1626 1627 1628 1629 1689 FONUN ADI TARİH Hicrî 1159-1344 1169-1344 1141-1342 1179-1347 1174-1342 1174-1342 Milâdî 1746-1926 1755-1926 1728-1924 1765-1929 1760-1924 1760-1924 Defter Adedi 5000 5000 5000 5000 5349 5386 Katalog Tertibi Hazine-i Hassa Nezâreti Defterleri Analitik Envanter Ayrıca. DARPHÂNE-İ ÂMİRE DEFTERLERİ (DRB. Kayıtların tevsiki mahiyetinde olan sicil zarfları ise HH. 1259-1287/1843-1870 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 6 adet Hazine-i Hâssa defteri bulunmaktadır. Defterlerde Hazine-i Hassa Nezareti idaresi altında bulanan saray görevlilerinin sicil kayıtları bulunmaktadır. Hazine-i Hâssa Nezareti Sicil-i Ahval Defterleri (HH. XVIII.MEM kodu altında tasnif edilmiştir. Katalog No 1687 FONUN ADI Hazine-i Hassa Nezarit Sicil Defterleri TARİH Hicrî 1201-1344 Milâdî 1821-1925 Defter Adedi 11 Katalog Tertibi Analitik Envanter 2. doğum yeri ve görevleri bilgisayar ortamına aktarılarak bu katalog hazırlanmıştır.d) Osmanlılarda para basım yeri için "Dârü'd-darp" ve yaygın olarak "Darphâne" adı kullanılmıştır. Osmanlı topraklarında yetmişin üzerinde darphânenin faaliyet hâlinde olduğu bilinmektedir. 254 . doğum tarihi. Ayrıca defterde kaydı bulunan görevlilerden sicil zarfı bulunan görevlilerin belgelerine atıfta bulunularak belge fonundaki dosya ve gömlek numaraları özet sonlarına yazılmıştır.SAİD. baba adı. yüzyılda Darphâne'nin önemli bir kurum hâline geldiğini görüyoruz. Bu yüzyılda darphâneler. "Millî Emlak'tan Devralınan Defterler" serisi içinde. Defterlerde bulunan sicil kayıtlarında yer alan görevlilerin adı.d) Hazine-i Hassa Nezareti Sicil-i Ahval İdaresi'ne ait 11 adet sicil defteri mevcuttur.SAİD. sadece para basan yer olmaktan çıkmış ve bazı mukâtaaların idaresi de buraya verilerek değişik mukâtaaların toplandığı bir hazine hâline gelmiştir.

230 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca. 1108-1299/1696-1882 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 1. 1881'de para basımı ve idaresi yeniden düzenlendi. DİA. Daha sonra Damga Matbaası ile birleştirilerek Maliye Bakanlığı'na bağlandı71. Gümüşhâne vs. 1911'de ise mekanik baskı yapılmaya başlandı. "Darphâne". İntikal eden belgelerin 13 adedi defter. Bu fonda. Tanzimat'tan sonra müdürlük olarak Maliye Nazırlığı'na bağlandı. Bu defterler. 1853'te pres usulüne geçildi. 1156-1281/1743-1864 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 5 adet Darphâne Defteri bulunmaktadır. c. Ergani. 501-505. 23 adedi ise belgedir. Katalog No 988 FONUN ADI Darphâne-i Âmire Nezâreti TARİH Hicrî 1108-1299 Milâdî 1696-1882 Defter Adedi 1. 255 . 1156-1287/1743-1868 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup. Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra Darphâne'nin adı Darphâne-i Millî'ye çevrildi. s. 3. MİLLÎ EMLAK'TAN DEVRALINAN DEFTERLER Nisan 1941 tarihinde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ne Millî Emlâk Müdürlüğü'nden 36 adet arşiv malzemesi intikal etmiştir. dökümleri aşağıda verilmiştir.Darphâne. "Millî Emlak'tan Devralınan Defterler" arasında. Kızları ve Şehzadelerinin Kimlerden Ne Cins Mücevherat Terhini Mukabilinde Ne Kadar Borç Para Aldıklarını Gösterir İlmühaber Suretlerini Muhtevî Defter Hazine-i Hâssa'nın İlmühaber Kayıt Defteri Darphâne'nin Madenlere Ait Yazılan Hüküm Suretlerini Muhtevî Defter Osmanlı Devleti'nin Paris Sefâreti'ne Ait Şifre Defteri Hicrî 1156-1190 1283-1287 1249-1256 1259-1268 1264-1279 1272-1285 1273-1277 1190-1202 1202-1213 Milâdî 1743-1776 1866-1870 1833-1840 1843-1851 1847-1862 1855-1868 1856-1860 1776-1787 1787-1798 - 71 Halil Sahillioğlu. Madenlerine Ait Hükümlerle Emir Suretlerini Muhtevî Defter Hazine-i Hâssa'nın Sarfiyât Defteri Darphâne'ye Ait İlmühaber Suretlerini Muhtevî Kayıt Defteri Hazine-i Hâssa'nın Muhtelif Masraflarına Ait Defter Hazine-i Hâssa'nın İlmühaber Kayıt Defteri Hazine-i Hâssa'nın Muhtelif Masraflarıyla Padişahın Haremleri. Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 KONUSU Darphâne'nin Keban. 8.230 adet defter bulunmaktadır.

Lefke. Akdağ. Dördüncü Mustafa ve İkinci Mahmud'un Ahvâline.d) Bu seride. Bereketlü Maa Bulgardağı. Kratova. Bu defterler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiştir.KB. Karpas. Gümüşhacıköy. Girne. Selim'in Sûret-i Katline ve Mahmud'un Culûsuna Ait Saray Kâtiplerinden Arif Muhiddin Bey Tarafından Yazılan Defter Gümüşhâne. KIBRIS MUTASARRIFLIĞI DEFTERLERİ (TŞR. Gülekboğazı. Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki merkezî devlet dairelerine aittir. Küre-i Nühas. İstanbul dışından getirilen Kıbrıs'a ait belge ve defterler taşra evrakı olması dolayısıyla. 1. Osmanlı Devleti'nin 1878'de Kıbrıs'ı İngiltere'ye devri esnasında görevlendirdiği Sadâret Yaveri Sami Paşa tarafından getirilerek Hazine-i Evrak'a teslim edilen 1259-1295/1843-1878 tarihleri arasındaki kayıtları hâvi 39 adet defter bulunmaktadır. merkezî evrak fonlarından ayrı tutularak Taşra evrakı (TŞR. Magosa. Değirmenlik. Katalog No Sıra No DEFTERİN MAHİYETİ Tuzla. Kıbrıs Mutasarrıflığı Arzuhal Kayıt Defteri TARİH Hicrî 1281-1282 Milâdî 1864-1865 Sayfa Adedi 1 111 2 994 3 4 5 6 7 1284-1286 1287-1290 1292-1293 1281-1282 1283-1284 1284-1285 1867-1869 1870-1873 1875-1876 1864-1865 1866-1867 1867-1868 41 16 34 134 115 198 256 . Mesarye. Keban. VİLÂYET VE MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) AİT DEFTERLER Bilindiği üzere Osmanlı Arşivi'nde muhafaza edilen arşiv malzemesinin büyük çoğunluğu. Gilan.Sıra No 11 KONUSU Sultan Üçüncü Selim.) kodu altında tasnif edilmiştir. Cebel-i Kozlu Madenlerinin Muhtelif Masraflarına Ait Defter Hazine-i Hâssa'nın Muhtelif Masraflarına Ait İlmühaber Defteri Hicrî 1223 Milâdî 1808 35 36 1270-1281 1277-1281 1753-1864 1860-1864 C. Merkezî devlet dairelerinin dışında. Anbarkaya. Baf. Kıbrıs Mutasarrıflığı ve Rumeli Müfettişliği evrakı gibi Osmanlı'nın toprak kaybı ile birlikte İstanbul'a gönderilen bu yerlerin evrakı ayrı başlık altında tasnif edilmiştir. Limason Kazalarıyla Yapılan Yazışmaların Hülâsa Kayıt Defteri Tuzla. Değirmenlik'ten Gelen ve Değirmenlik ve Magosa'ya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Umum Kaymakamlıklara Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri.

ve Nezâretlere İrsal Kılınan Mazbataların Aynen Kaydına Mahsus Defter TARİH Hicrî 1292-1294 1295 1285-1286 1287-1290 1292-1293 1295 1293-1294 1294-1295 1295 1290-1292 1287-1290 1292-1293 1293-1294 1294-1295 1285-1286 1286-1289 1287-1290 1290-1291 1291-1292 1292-1293 1293-1294 1293-1294 1287-1293 1293 1293-1294 1294-1295 1276-1276 1286-1291 1291-1292 Milâdî 1875-1877 1878 1868-1869 1870-1873 1875-1876 1878 1876-1877 1877-1878 1878 1873-1875 1870-1873 1875-1876 1876-1877 1877-1878 1868-1869 1869-1872 1870-1873 1873-1874 1874-1875 1875-1876 1876-1877 1877-1878 1870-1876 1876 1876-1877 1877-1878 1859-1860 1869-1874 1874-1875 Sayfa Adedi 54 142 41 58 51 420 100 101 151 78 58 51 118 106 25 24 146 105 73 48 98 60 195 92 77 393 42 493 84 994 257 . Bünyesinde Bulunan Dairelerle Yaptığı Yazışmaları Hâvi Hülâsa (Gelen-Giden) Kayıt Defteri. Girne'den Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Limason Kaymakamlığı'ndan Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Magosa'dan Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Tuzla'dan Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Rusûmat Nezâreti'ne Gönderilen ve Buradan Gelen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın Sadâret ve Nezâretler ile Yaptığı Yazışmaları Hâvi Gelen-Giden Hülâsa Kayıt Defteri Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın Nezâretler ile Yaptığı Yazışmaları Hâvi Gelen-Giden Hülâsa Kayıt Defteri Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın Maliye Nezâreti ile Yaptığı Yazışmaları Hâvi Gelen-Giden Hülâsa Kayıt Defteri Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın Meclis-i İdare Karar Defteri Nezâret ve Büyük Dairelerden Gelen Yazılar ve Emirnâme-i Samîlerin Aynen Kaydına Mahsus Defter. Baf ve Girne'den Gelen ve Bu Kazalara Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Baf Kaymakamlığı'ndan Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri Değirmenlik'ten Gelen ve Bu Kazaya Gönderilen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri. Nezâretlere Gönderilen Mazbataların Aynen Kayıt Defteri Kıbrıs Mutasarrıflığı Tarafından Bâb-ı Âlî.Katalog No Sıra No 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 DEFTERİN MAHİYETİ Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın.

bazen Sadâret'i atlayarak doğrudan Saray'la yazışmalarda bulunmuş. Edirne ve İşkodra'nın da ilâvesiyle Müfettişliğin yetki sahası altı vilayete çıkarılmıştır. Bu defterlerin tarihi ve muhteviyâtı aşağıdaki çizelgede zikredilmiştir: Katalog No 423 FONUN KODU Rumeli Müfettişliği TARİH Hicrî 1319-1327 Milâdî 1901-1909 Defter Adedi 244 Katalog Tertibi Analitik Envanter Sıra No 1-4 5-11 Fihrist Defteri Makâmât-ı Aliyye (Gelen) MUHTEVA TARİH 1319-1326 1321-1327 258 .d) İstanbul dışındaki devlet dairelerinden gönderilen evraklar arasında Rumeli Müfettişliği evrakının önemli bir yeri vardır. RUMELİ MÜFETTİŞLİĞİ DEFTERLERİ (TFR. Sadâret'e bağlı olarak görev yapan Rumeli Müfettişliği. Rumeli Müfettişliği 1877-78 Osmanlı-Rus Muharebesi'nin ardından imzalanan ağır şartları hâvi Ayastefanos Anlaşması'nın tâdil edilmiş şekliyle kabul edilen Berlin Anlaşması gereğince özellikle Avusturya ve Rusya'nın müdahaleleri neticesinde tedricî olarak Kasım 1902'de tesis edilmiştir.1. Bu yönü ile günümüzdeki Olağanüstü Hâl Bölgesi Valiliği'ne benzetilebilir. 1319-1327/1901-1909 tarihlerini hâvi bu defterler. adlî. daha sonra diğer civar vilayetler de dikkate alınarak Yanya. muhtelif mevzularda Sadâret ile Rumeli Müfettişliği'ne bağlı sancak ve kazalar arasındaki muhâberât kayıtlarını ihtiva etmektedir.Katalog No Sıra No 37 DEFTERİN MAHİYETİ Telgraf Muhaberâtının Aynen ve Hülâsa Kayıt Defteri Cezâir-i Bahri Sefîd Vilayetine Gönderilen Mazbataların Kayıt Defteri Çeşitli Vilayetlere Gönderilen ve Buralardan Gelen Evrakın Hülâsa Kayıt Defteri TARİH Hicrî 1287-1289 1286-1287 1293-1294 Milâdî 1870-1872 1869-1870 1876-1877 Sayfa Adedi 36 142 86 994 38 39 2. Müfettişliğin işlerinin daha kolay ve hızlı yürütülebilmesi için Sadâret'te dört kişiden oluşan bir komisyon bulunmakta idi. askerî ve malî sahalarda yapılması düşünülen ıslahat çalışmaları. Manastır ve Selanik olmak üzere idarî. Daha önce Kosova. fevkalâde görev ve yetkilerle donatılmış bir müessesedir. Rumeli Müfettişliği evrakı içerisinde. belgelerin yanısıra 244 adet de defter tespit edilmiştir.

İşkodra (Giden) Müteferrika (Gelen) Müteferrika (Giden) Rumeli Müfettişliği Aynen Kayıt Defteri Teblîgât-ı Umumiye Vilâyât-ı Selâse-i Şâhâne Vâridât ve Masârifât İcmâl Muvazeneleri Vilâyât-ı Selâse-i Şâhâne Müfredât Muvâzenesi Vilâyât-ı Selâse-i Şâhâne Dahilinde Efrâd-ı Mülûkâne ile Çeteler Arasında Vukua Gelen Müsâdemât Defteri Vilâyât-ı Selâse Hesâbât Defteri Selanik Hesâbât Defteri Manastır Hesâbât Defteri Muhâsebât-ı Askeriye Defteri Selanik. Edirne. Metropolitler. Sefâret-i Seniyye (Giden) Müşiriyet ve Kumandanlıklar(Giden) Müşiriyet (Giden) Müşiriyet. Edirne. Rum. Kosova. Kumandanlıklar. Müşiriyet. İşkodra (Gelen) Yanya. Tüccar Vekilleri (Gelen) Vilayet-i Selâse (Giden) Manastır (Gelen) Manastır (Giden) Selanik (Gelen) Selanik (Giden) Kosova (Gelen) Kosova (Giden) Yanya. Tensîkat ve Kumandanlıklar ve Corci Paşa'dan (Gelen) Müşiriyet. Manastır Vilayetlerinin 1325 Senesi Muvâzenelerine Müteallik Pusulalar Vilâyât-ı Selâse Dâhilinde Asâkir-i Şâhâne ile Bulgar. Metropolit.Sıra No 12-18 19-25 26-35 36 37-38 39-41 42-43 44-46 47-49 50-54 55-57 58-65 66-70 71-73 74-75 76-89 90-98 99-112 113-119 120-133 134-142 143-148 149-153 154-155 156-157 158-160 161-162 163-164 165-166 167 168-171 172 173 174 175 176 177 Makâmât-ı Aliyye (Giden) MUHTEVA Mâbeyn-i Hümâyûn Sadâret-i Uzmâ (Gelen) Mâbeyn-i Hümâyûn Sadâret-i Uzmâ (Giden) Müfettişlikler (Giden) Müteferrika. Konsolos. Metropolit. Konsolos. Kumandanlıklar. Tüccar Vekilleri. Konsolos. Müşiriyyet. Sırp Çeteleri Arasında Vukubulan Müsâdemâtın İstatistiği Vilâyât-ı Selâse-i Şâhâne Muhâkeme Cetvelleri TARİH 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1326-1327 1321-1321 1321-1324 1323-1325 1325-1327 1321-1323 1321-1326 1326-1327 1322-1327 1323-1326 1324-1326 1324-1326 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1321-1327 1321-1326 1326-1327 1326-1327 1321-1326 1325-1327 1325-1327 1326 1326-1326 1322-1325 1323-1324 1323-1324 1324 1325 1320-1326 1325-1326 259 . Sefâret-i Seniyye (Gelen-Giden) Müşiriyet. Tüccar Vekilleri. Tensîkat ve Kumandanlıklar ve Corci Paşa'dan (Giden) Sefâret. Tensîkat ve Kumandanlıklar (Gelen-Giden) Müşiriyet ve Kumandanlıklar (Gelen) Müşiriyet (Gelen) Müteferrika.

Proje ve Tahrirât-ı Keşif Müsveddeleri (Matbu) Hülâsa Defteri Petriç Kazasının Taraf-ı Mükellefiyetinin Bakayâsını Mübeyyin Defter İcra Edilen Devirlere Dair Kayıt Defteri Esliha Tezkiresi Koçanı (Selanik) Rumeli Müfettişliği'nin Evrak ve Defterlerinin Kayıt Defteri Nezâret. Üsküp. Hususî Telgrafnâmeler İslâm Ahalinin Arzuhâl Defteri Hıristiyan Ahalinin Arzuhal Defteri 260 .Sıra No 178-180 181 182 183-184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207-210 211 212 213-218 219-220 221-226 227-232 Selanik Muhâkeme Cetvelleri Selanik Cerâim Defteri Manastır Cerâim Defteri MUHTEVA Selanik Vilayetinde Tehaddüs Eden Havadisin İstatistiği TARİH 1320 1326 1326-1328 1320-1325 1326-1327 1326-1327 1320-1326 1324-1325 1326-1326 1325-1327 1323 1325 1326-1326 1308-1323 1333-1333 1325 1320-1321 1324 1320-1321 1314-1321 1321-1322 1322 1322 1323 1321-1321 1323-1326 1321-1322 1322-1323 1323-1324 1321 1321-1327 1321-1327 Manastır Mahkeme Kayıt Defteri Manastır Cerâim Defteri Kosova Cerâim Defteri Manastır ve Kosova Cerâim Defteri Kosova Cerâim ve Mahkeme Cetvelleri Kosova Cerâim Defteri Selanik. Manastır. Manastır Jandarma Alayı Heyet-i Erkânı ile Muhtelif Bölgelerdeki Askerî Birlikler Erkânı Kayıt Defteri Yol ve Köprü Yapımı. Suçlarını ve Mahkûmiyetlerini Açıklayan Defter Afv-ı Âlî-i Umumî Üzerine Manastır Merkez Mülhakât Hapishânesi'nden Salıverilen Şahısların İsim vesairesini Açıklayan Defter Rumeli Müfettişiği'nden Gelen Emir Üzerine Affedilen 23 Şahsın Suçlarını Mübeyyin Defter 1322 Senesinde Şayan Buyurulan Afv-i Âlî Üzerine Selanik Merkezinde ve Mülhakât Hapishânelerinden Tahliye Edilen Eşhasın Esâmisini Mübeyyin Defter Afv-i Alîye Mazhariyetle Üsküp Hapishânesi'nden Tahliye Olunan Politik Mahkûmların Defteri Zimmet Defteri Manastır ve Selanik Posta Defteri Selanik Posta Defteri Manastır ve Selanik Posta Defteri Müfettiş-i Umumî Müstediyât. İşkodra. Selanik. Yanya. Kosova Vilayetlerine Yazılan Umum Gazâ ve Tahliye Defteri Rumeli Eyaleti'ne Bağlı Sancaklarda Mukim Yabancı Tebeanın İsimlerinin Kaydedildiği Defter Diyarbakır Hapishânesi'nde Bulunan Bulgar Mahkûmlarından Afv-ı Âlîye Mazhar Olanlarının İsimlerini. Vilayet ve Kazalara Yazılan Yazıların Hülâsa Kayıt Defterleri Edirne.

Edirne.Sıra No 233-239 75/1 75/2 86/1 153/1 153/2 Telgraf Arzuhal Defteri Vilâyât-ı Selâse (Giden) Manastır (Gelen) Yanya. İşkodra. Edirne. İşkodra (Giden) MUHTEVA TARİH 1323-1327 1326 1327 1326 1326 1327 Yanya. Sefâret (Giden) 261 .

.

VI. 1934'de piyade binbaşısı iken yaş haddinden emekliye ayrılmıştır. 9 Ocak 1902'de mülâzım olarak orduya intisap eden Kâmil Kepecioğlu. 263 . Katalog No DEFTER GRUBUNUN ADI Bâb-ı Âlî Mektubî-i Sadr-ı Âlî Kalemi Sadâret Mektubî Kalemi Sadâret Kethüdâlığı Kâtibi Âmedî Kalemi Odası Divan-ı Hümâyûn Ahkâm Defterleri Divan-ı Hümâyûn Divan Kalemi Divan-ı Hümâyûn Nişan Kalemi Divan-ı Hümâyûn Ruûs Kalemi 986 Divan-ı Hümâyûn Ruûs Kalemi (B) Divan-ı Hümâyûn Ruûs Kalemi (C) Divan-ı Hümâyûn Tahvil Kalemi Divan-ı Hümâyûn Tahvil Kalemi (B) Teşrifatçılık Teşrifat Kalemi (B) Çavuşbaşı Başbakıkulu Sadâret Müteferrik Defterleri TARİH Hicrî 1186-1228 1108-1204 1150-1255 948-1258 927-1168 971-1275 1078-1287 953-1237 983-1273 1105-1246 921-1279 904-1189 955-1241 988-1194 955-1116 1216-1235 1184-1269 Milâdî 1772-1813 1696-1789 1737-1839 1541-1842 1520-1754 1563-1761 1667-1870 1546-1821 1575-1856 1693-1830 1515-1862 1498-1775 1548-1825 1580-1780 1548-1704 1801-1819 1770-1852 Defter Adedi 39 7 14 19 15 119 29 80 24 3 405 6 19 16 2 3 11 * Kâmil kepecioğlu (Gebze 1877-İstanbul 5 Ekim 1952): Hanyalı Kâmil Bey'in oğlu olan Kâmil Kepecioğlu 13 Mart 1894 tarihinde Harbiye Mektebi'ne girmiştir. DİĞER DEFTER TASNİFLERİ A.D) Arşiv görevlilerinden Kâmil Kepecinin başkanlığında bir heyet tarafından yapılan Kâmil Kepeci Tasnifi. çoğu maliye kalemlerine ait defterlerden meydana gelir. 17 Ekim 1912'de Balkan Harbi'ne. Bursa Şer‘iye Kütüğü'nü yayınlayan. Ayrıca bu tasnifte Divan-ı Hümâyûn kalemlerine ve Bâb-ı Âsafî'ye ait defterler de yer almaktadır. 25 Temmuz 1919-23 Ağustos 1923 yılları arasında İstiklal Harbi'ne katılmıştır. Bursa Halkevi tarafından bazı risaleleri neşredilen Kâmil Kepecioğlu'nun "Deniz Tarihi Tasnif Heyeti Eski Başkanı" unvanıyla kaleme aldığı ve 1952'de Tan Matbaası'nda basılan 416 Sayfalık "Tarih Lügatı" adlı önemli bir eseri de mevcuttur. 29 Mayıs 1912'de İtalyan Harbi'ne. Kâmil Kepecioğlu. 22 Temmuz 1924'de Başvekalet Arşivi'ne girmiş ve Tasnif Heyeti'nde çalışmıştır. Bu fonda muhtelif kalemlere ait 873-1296 / M. Defterler ait oldukları kalemler göz önünde bulundurularak tasnif edilmişlerdir.1468-1879 seneleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 6. KÂMİL KEPECİ TASNİFİ DEFTERLERİ (KK.698 defter bulunmaktadır.

Katalog No Muhtelif DEFTER GRUBUNUN ADI TARİH Hicrî 968-1291 936-1255 1115-1203 1106-1224 1031-1170 1038-1259 1031-1180 932-1085 940-1173 1034-1103 990-1255 961-1254 1168-1210 887-1255 1021-1251 1204-1250 955-1251 1053-1203 1051-1178 900-1112 1256-1199 980-1265 963-1247 1115-1242 987-1248 905-1255 1012-1291 884-1280 1080-1275 1284-1284 1013-1219 1101-1195 958-1264 995-1279 1127-1261 1084-1282 1115-1259 1101-1256 1116-1254 Milâdî 1560-1874 1529 1839 1703-1788 1694-1809 1621-1756 1628-1843 1621-1766 1525-1674 1533-1759 1624-1691 1582-1839 1553-1838 1754-1795 1482-1839 1612-1835 1739-1834 1548-1835 1643-1788 1641-1764 1494-1700 1840-1784 1572-1848 1555-1831 1703-1826 1579-1832 1499-1839 1603-1874 1479-1863 1669-1858 1867-1867 1604-1804 1689-1781 1551-1847 1586-1862 1715-1845 1673-1865 1703-1843 1689-1840 1704-1838 Defter Adedi 149 21 33 65 49 14 71 100 240 18 19 128 2 24 8 8 34 72 39 446 69 164 138 8 68 59 13 44 3 3 110 15 277 117 9 130 20 128 66 Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (A) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (B) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (C) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (D) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (A) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (B) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (C) Büyük Ruznamçe Kalemi Hazine (D) Başmuhasebe (B) Başmuhasebe Kalemi Başmuhasebe Kalemi Mâlikâne Halifesi Başmuhasebe Kalemi Zimmet Halifesi Başmuhasebe Muhallefât Kalemi (B) Sergi Kalemi Muhallefât. Beytü'l-mâl Evâmir-i Maliye Kalemi Evâmir-i Maliye Kalemi'ne Tâbi Piskopos Mukâtaası 986 Mevkufât Kalemi Mevkufât Kalemi Ganem Kitâbeti Haslar Mukâtaası Haslar Mukâtaası (B) Piyade Mukâbelesi Haremeyn Muhasebesi Haremeyn Muhasebesi (B) Haremeyn Mukâtaası Haremeyn Mukâtaası (B) Küçük Evkâf Kalemi Küçük Ruznamçe Kalemi Cizye Muhasebesi Kalemi (A) Cizye Muhasebesi Kalemi (B) Cizye Muhasebesi Kalemi (C) Cizye Muhasebesi Kalemi (D) Anadolu Muhasebesi Anadolu Muhasebesi (B) Anadolu Muhasebesi İstanbul Gümrüğü Anadolu Muhasebesi Bursa Mizân-ı Harîri 264 .

Evrak-ı Nakdiye ve Damgalı Varaka-i Sahiha Defterleri Nüfus Defterleri Yeniçeri Efendisi Yeniçeri Efendisi (B) Baruthâne Muhtelif Askerî Defterleri Askerî İâne Defteri Askerî Zaptiye TARİH Hicrî 1152-1229 1102-1275 1109-1253 1103-1264 974-1195 1242-1265 893-1277 892-1238 1124-1286 895-1266 988-1269 997-1234 1012-1258 1084-1268 1003-1204 892-1201 1189-1281 1202-1281 980-1277 1061-1242 1145-1272 1063-1194 1078-1283 1103-1261 936-1266 1245-1296 1234-1262 1257-1261 1144-1288 1256-1281 1106-1269 919-1239 1101-1239 1129-1257 1007-1258 1231-1280 1241-1278 1256-1280 Milâdî 1739-1814 1690-1858 1697-1837 1691-1848 1566-1781 1826-1848 1487-1860 1846-1822 1712-1869 1489-1189 1580-1852 1588-1818 1603-1842 1673-1851 1594-1789 1846-1786 1775-1864 1787-1864 1572-1860 1650-1826 1732-1855 1652-1780 1667-1866 1691-1845 1529-1849 1829-1879 1818-1846 1841-1845 1731-1871 1840-1864 1694-1852 1513-1823 1689-1823 1716-1841 1598-1842 1815-1863 1825-1861 1840-1863 Defter Adedi 31 53 67 38 14 87 150 102 11 168 10 39 32 31 6 6 169 30 46 36 31 24 5 12 142 97 149 66 129 62 303 61 39 24 53 35 245 51 986 265 .Katalog No DEFTER GRUBUNUN ADI Anadolu Muhasebesi Edirne Gümrüğü Anadolu Muhasebesi Tütün Kahve Rusûmu Süvari Mukâbelesi Sipahi ve Silâhdar Kalemleri Tophâne ve Topçular Büyük Kale (A) Büyük Kale (B) Küçük Kale Kalemi Başmukâtaa Kalemi Başmukâtaa Kalemi (B) Maden Kalemi Maden Kalemi İstanbul Gümrüğü Gümrükler Bursa Mukâtaası Kalemi Kefe ve Avlonya Mukâtaası Kalemleri Eshâm Muhasebesi Eshâm Muhasebesi (B) Zecriye Arpa Emâneti Zahire Hazinesi Salyâne Kalemi Mahlûlât Kalemi Darphâne Tersâne Emâneti (Bahriye) Muhassıllık Vâridât Muhasebeciliği (A) Vâridât Muhasebeciliği (B) Masârifât Muhasebesi Cerîde Muhasebesi.

Defterler.138'dir. Bunlardan konu başlıkları ihtiva edenlerin listesi aşağıda verilmiştir. mevâcip vs. Odun. MALİYE'DEN MÜDEVVER DEFTERLER TASNİFİ (MAD. Tasnifteki son defterin sıra numarası 23. 830/1427 yılında başlayıp 1346/1927 yılına kadar gelir. Sarayın muhtelif defterleri Saray Kasabbaşılık Müteferrik Defterler B. Muhtelif Maliye kalemlerine ait defterler olduğu gibi. arazi tahriri. gibi diğer cins defterleri de ihtiva etmektedir. MALİYEDEN MÜDEVVER DEFTERLER'İN KONU BAŞLIKLARI CETVELİ Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Cebelü Bedeliyeleri Tevziat-ı Arpa.Katalog No DEFTER GRUBUNUN ADI Saray Masraf-ı Şehriyâri ve Harc-ı Hâssa Saray Has Bahçe Saray Çakırcı ve Şahinci Saray Has Ahuru Saray Ehli Sanat TARİH Hicrî 895-1264 883-1247 1007-1234 914-1227 1169-1205 1079-1258 873-1268 1103-1250 1093-1260 1106-1260 903-1274 Milâdî 1489-1847 1478-1831 1598-1818 1508-1812 1755-1790 1668-1842 1468-1851 1691-1834 1682-1844 1694-1844 1497-1857 Defter Adedi 61 16 8 46 12 34 110 7 10 13 90 986 Saray Tâyinât Saray-ı Hümâyûn Matbah-ı Âmire ve Kiler Saray Odun Anbarı Saray. Elbise vesaire Tahrir-i Emlâk ve Satış Emlâk ve Emvâl İnşaat ve Tamirat Tahvilât Anadolu Piyadeleri ve Yayaları Timar ve Zeâmet İhtiva Ettiği Yıllar 1035-1281 1023-1227 883-1295 1099-1259 1003-1264 1001-1274 859-927 847-1311 266 .000'e yakın defterin tasnifidir. yeniçeri.D) Maliye Bakanlığı'ndan 1945 yılında yığın hâlinde devralınan 26.138 Katalog Tertibi Analitik Envanter Kataloglarda yer alan defterlerin konu başlıkları ve ihtiva ettikleri yıllar aşağıda verilmiştir. Tasnif yapılırken önce eski harflerle her defterin üç nüsha fişi çıkarılmış ve fişler kronolojik. numara sırası ve konularına göre olmak üzere üç grup hâlinde kutulara yerleştirilerek araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. saray. Katalog No 122-146 FONUN KODU Maliyeden Müdevver Defterler TARİH Hicrî 830-1346 Milâdî 1427-1927 Defter Adedi 23.

Haslar Kuyûd-ı Ahkâm-ı Emlâk ve Mülknâmeler Çavuşân Sıhhiye ve Karantina Nezâreti Taâmiyye Mevkufâtın Ahkâmı Hasılât Bedel ve Zahire-i Sürsat Menzil ve Ref‘-i Bedel-i Menzil ve Posta Muhallefât Kuyûd-ı Ahkâm-ı Muhallefât Askeriyenin Yoklama ve Terhisi Voynugân Hademe-i Hayrât Vezâifi Müfredât Müşâherehorân Mahsulât Muhasebe ve Ruznamçe Mufassal Haslar (Bosna Livasının) Mücmel Has (Trablusşam'ın) Mütekaidîn ve Duâgûyân Zahire Mübayaât ve Sermaye ve Masârifât Ulûfe Surre Maaş ve Salyâne ve Aylık Zemistâni Ahyolu Memlehası Rusûm ve Harc-ı Berat. Tecdîd-i Berat ve Ahkâm-ı Şikâyet Haslar Celebkeşân-ı Ağnâm Muaccelât Kanun ve Nizâm-ı Esnaf Mücrimlerin Cezası Askeriyenin Tasarrufu Mevâcib İhtiva Ettiği Yıllar 989-1287 1278-1297 1045 936-1299 929-1243 1000-1307 1013-1278 1084 1254-1255 1028-1255 1182-1189 1254 1071-1224 1070-1259 999-1259 1202-1260 973-1296 920-1122 980-1304 1015-1267 1045-1139 1068-1170 1001-1281 861-1254 882-1092 1028-1329 1071-1251 998-1153 1077-1293 1034-1314 1010-1090 954 1053-1326 1022-1247 975-1274 1130-1255 1202-1259 1140 1136 969-1251 267 .Sıra No 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Bakâya Tahsili Tahrirât ve Telgraf Defter-i Köhne Evkâf Bedel-i Mekâri Evkâf Esamî (Tulumbacı vesairenin) İcmâl.

Maaşât ve Masârifât Masârifât ve Kuyud-ı Muafiyât Suretler (Maaşların Tesviyesi için) Mazbatalar ( Matlubâtın Tahsili ve Zimemâtın Tesviyesi İçin) Müskirât Rusûmu İstikrazât Muvâzene-i Umumiyye Mensuhât Makbuzât Sergi İhtiva Ettiği Yıllar 970-1259 1073 1012 1276-1321 1301 954-1274 1035-1298 1257-1325 1196-1279 1234-1296 1252-1259 1233-1342 1142-1262 1098-1245 1249-1250 1200 1015-1283 969-1255 1000-1296 1234 1253-1260 1137-1213 1014-1280 1291-1305 1255-1306 1250-1309 1050-1255 1271-1290 1252-1297 1243-1346 1082-1295 1257-1285 1216-1255 969-1296 1265-1297 1227 990-1311 1270-1304 268 .Sıra No 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 Mukataât DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Beşlüyân Ağalığı Rusûm-ı Eflâkân Evrak ve Jurnal Kayıt Tevkifât Muhasebenin Varidât ve Masârifâtı Mahlûlât Mukarrerât-ı Umumiye ve Hüccet Gedik (Tütün Satan Dükkânlar) İâne-i Umumiye ve İmdâd-ı Seferiye Evrak-ı Nakdiyyenin İptali İhtisab Resmi Asâr-ı İltizam ve Emaneten İdare Ekmekçi. Değirmenci. Masârifât Tahsisât. Furuncu Esnafı Ocaklık Emlâk ve Çiftlikât-ı Hümâyûn Deve ve Ester İtası ( Sefer için) Dönüm-i Bâğân Hazine'nin Matlubâtı ve Mansûrenin İcmâli Istabl-ı Âmire Sarayların Müstahdemîn ve Gılmânân ve Acemiyân Defteri Derbentlerin Muhafazası Baştine ve Zevâidi Kuyudât-ı Melbûsât Vüzerâ ve Mîrimîran Esâmisi Müsvedde-i Rusûm-ı Berevât Tediyât-ı Mecbûre ve Zahire Navlı Havâlât. Tediyât Ücûrât Evrakın Hülâsa Kaydı (Malî Umûrda) Fihrist-i Kütübhâne. Tevkifât. Tediyât.

Isparta Kazalarından Müsadere Edilmiş Esliha Atiyye ve Sadaka Füruht (Muhtelif Mukâtaa Mültezimlerine) Elçiler ve Maiyetindekiler Kuyûd-ı Zimemât ve Emvâl-i Mukataât 269 . Mübayaât Sarayların Mefruşatı ve Tamiratı Humbaracı.Tediye ve Mübadele ve Meskûkât Mevcud-ı Hazine Sefâin Navlı Asâkir-i Muntazama Nakli ve İmdadiye Mezbaha Tevziât. Zimemât Keşf Serdengeçtiler Hikâyât ve Makalât-ı Müntehabe ve Şiir Âdet-i ağnâm ve Mirî Ağnâm Muhassesât Emanet ve Düyûn-ı Atika Mevkufât ve Hazine-i Mansûre Nakden Tezâkir-i Berevât Rusûm-ı Damga vesaire Tahsilat Darphâne.Sıra No 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 Malikâne Yâve Temessükât Kürekçiyân Kırtasiye DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI İhtiva Ettiği Yıllar 1072-1280 1102 1210-1257 1077 1279-1282 1246 1246-1293 1267-1294 1250-1252 1229-1341 1157 1247 1259-1298 1286-1298 1243 1086 1080-1157 1092 1245-1257 1146 1185 1311 973-1268 1280-1311 1241-1296 1241-1293 1241-1255 955-1255 1051-1342 1295-1296 1255-1299 1126-1128 1001-1255 1253-1274 1232-1297 1014-1317 1052-1157 1084-1294 1018-1025 982-1294 1241-1255 Taksit Tertibi Maliye Bütçesi Kambiyo. Lağımcı. Halka ve Muhacire Yardım Bedelât-ı Askeriyye. Bahriye Eşkiya. Doğancılar. Banka. Bazdârân Mektûbât-ı Resmiyye Koru-i Hümâyûn Kâimeler. Şirketler Şahinciler. Sadâret Emri Tahrir-i Nüfus vesaire Evrak-ı Sahîha Askeriyenin Mürettebât-ı Seferiye Efradı Arabacılar (Sefer için) Bargirân-ı Öküz.

Erzurum vesaire Gümrüğü İydiyye ve Hedâyâ Varidat ve Masârifât İrsaliye Para ve Eşya (Zimmet Mukabili Alınan) Evrak-ı Nakdiye Faizleri Hil‘at Tersane İştirâ (Askerler için Zahire vesaire) Bedel-i Beldârân Drama Çeltik Kayıtları Neferât-ı Kıla‘ ve Gılman Rütbe. Tütün. Tahmis Varidât ve Masârifât-ı Yevmiye Kale Müstahfizânı vesairenin Tatbik Mühürleri Müteferrikalar Veresât ve Tereke Eşyası ve Beytülmal-i Muhallefât Eşkinciyân Matbah-ı Âmire ve Mühimmâtı Kereste ve Hatab Maden ve Güherçile Maktuât Haraç Tezkireleri Sâdât İstanbul. Nişan Harçları Teslimât (Zeytin Yağı) Aşâirin İskânı Menzillere ve Memurîne Zahire Tevzîi Muhasebe İrâd ve Masraf Eshâm Tezâkir-i Ahkâm-ı Şikâyet Maâşât ve Masârifât-ı Yevmiyye Kilâr-ı Âmire için Zahire Mübâyaası Müsellemân Bisat ve Raht Yörükân Cemaati ve Evlâd-ı Fatihân Baruthâne Bir Vezirin Matbah Masrafı ve Hususî Hesapları Bahşiş ve İn‘amât Donanmaya Gönderilen Yeniçeriler İhtiva Ettiği Yıllar 1203-1260 1079-1321 1159-1271 1068-1324 1055-1281 912-1260 977-1268 1055-1254 1115-1144 1021-1251 954-1343 1143-1144 1073-1287 1146-1159 1263-1341 1022-1298 1052-1327 1267-1278 1046-1253 1223-1281 1079-1104 1076-1110 1112-1284 1004-1292 1012-1297 1082-1271 1077-1244 1043-1283 938-1342 1008-1297 1207-1309 1037-1275 1248-1327 1037-1168 974-1053 1127-1240 981-1245 1116-1260 1126-1241 1107-1192 917-1192 270 .Sıra No 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Kahve. Enfiye.

Bedel-i İltizam İrâd-ı Cedîd Hazinesi Yeniçerilerin ve Yamakların Mevâcibi Kale Müstahfizânı Yeniçerilerin Mevâcibi Ahkâm-ı Maliye Mühimmât-ı Tophâne ve Top ve Yuvalak Dökümleri Fermân ve Nişân-ı Hümâyûn İcmâl-i Muhasebe Cebehâne Bayrakdarların Mevâcibi Muhtâcînin Mevâcibi Üsküdar'ın Hudûd-ı Arazisi Techiz ve Tekfin Masrafı Mahbûsîn Şikâr-ı Hümâyûn Masrafı Temettuât (Haslar Karyesi Emlâkleri) Sarayların Erzakı. Anbar-ı Âmire Teberrûât İhtiva Ettiği Yıllar 1247-1256 1012-1149 1017-1280 1104-1259 1242-1304 1295 1285 1128 1098 1010-1013 1100-1297 932-1253 1005-1258 998-1199 1095-1219 1007-1317 973-1286 1012-1272 1207-1214 984-1289 1012-1278 986-1286 1009 1184-1189 1069-1282 1095 1097 1092 1212 271 . Havale Memurîn-i Münfasıla-i Maliye ve Harcırah Kaza ve Kurâ Esâmisini Hâvi Teşkilat ve İrtibat Desîse Mekâricilere Verilen Ücretler Kirpas Tevziatı Hüküm ve Mâruzât Macar Mültecilerin Mürettebatı Evâmir-i Maliye Takrirlerini Buyruldular Zimmet Bedel-i Nüzül Gönüllüyân Mevâcibi Sefer-i Hümâyûna Giden Gönüllüyânın Mevâcibi Kayıdlıyânın Mevâcibi Sarayın Mehterân ve Alem Cemaatinin Mevâcibi Saray Yeniçerileri Yeniçerilerin Tahsilât ve Tenzilâtı Evrak ve Tahrirât Müsveddeleri Ahkâm Mukataât. Nükûd.Sıra No 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Takvim-i Vekâyi Tevziatı Erkâm-ı Varidât ve Masârifât Tevcihât ve İbtida Tezkiresi Taahhüdât ve Kefâlet Senedâtı Poliçe.

Mansûre. Sıbyan ve Mütekaidîn Tüccar Tayinat ve Erzak İhtiva Ettiği Yıllar 1249 1019-1256 1212-1303 955-1293 911-1273 1256-1260 1009-1280 272 . İspençe ve Ziyadeleri Hums-ı Şer‘î. Darbhâne. Vergi Cizye-i Gebrân.Sıra No 214 215 216 217 218 219 220 DEFTERLERİN KONU BAŞLIKLARI Kırkçeşme Suyu'nun Tevziâtı Avarızhâneler İlmühaber Varidât. Hazine.

İKİNCİ BÖLÜM BELGE TASNİFLERİ .

.

ciltte toplanmıştır. Bunlardan sadece biri muntazam olarak Tanzimat öncesi döneme ait olan belge serilerini ihtiva etmektedir. Altıncı fon. DİVÂN (BEYLİKÇİ) KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (A. Muâhedeler Tasnifi (1 cilt katalog). vergi toplanması.DVN) a. Yedinci fon. Beşinci fon. taşrada bulunan vezir. vezir. Üçüncü fon. Aşağıdaki çizelgede görüleceği üzere 1-13 sıra numaralarda kayıtlı bulunan seriler 1. İkinci fon. 7 ayrı fonda tasnif edilmişlerdir. mülk dâvası. beylerbeyi. Divan (Beylikçi) Kalemi Belgeleri Divan Kalemi olarak ayrılan belgeler. vali. Dosya Usulü tasnife ait belgeler 976 ve 977 numaralı 2 katalogda toplanmıştır. alacak tahsili. Dosya Usulü tasnife tâbi tutularak araştırma hizmetlerine sunulmuştur. Ali Emirî Tasnifi (54 cilt katalog). ciltte. Diğerleri ise Tanzimat öncesi ve sonrası dönemlerin tamamına ait belgeleri kapsamaktadır. 976 ve 977 numaralı kataloglarda kaydedilen belge fonları olup. beylerbeyi. M. kadı. 1. BÂB-I ÂSAFÎ VE DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE BELGELERİ Tanzimat öncesi merkez teşkilatının büyük daireleri olan Divan-ı Hümâyûn ve Bâb-ı Âsafî'nin günümüze intikal eden belgeler. DİVÂN-I HÜMÂYÛN VE BÂB-I ÂSAFÎ BELGELERİ Osmanlı Merkez Teşkilatı'nın 1255/1839 tarihinden önceki evrakından Divan-ı Hümâyûn ve daha sonra Bâb-ı Âsafî kalemlerine ait evrak. Müzehhep Fermanlar Tasnifi (1 cilt katalog). 14-25 sıra numaradaki seriler ise 2. eşya ve zahire nakli. zahire rusûmunun toplanması. mutasarrıf vesaireye yazılan hükümler ve emirler.I. Cevdet Tasnifi (87 cilt katalog). A. vali vesair görevliler tarafından Divan'a gönderilen muhtelif konuları hâvi mektuplardır. Tanzimat öncesi dönemi kapsarlar. Bunlar sırası ile: Birinci fon. halkın çeşitli konulardaki arzları. timar tevcihi. İbnülemin Tasnifi (30 cilt katalog). Dördüncü fon. Hatt-ı Hümâyûn Tasnifi (30 cilt katalog). DİVÂN-I HÜMÂYÛN. 275 .

Divan Kalemi dosya usûlüne göre tasnif edilmiştir. Bu fondaki belgeler, 976 numaralı Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemi ve Ek Kodları Kataloğu'nda yer almaktadır. Katalog 25 adet ek kodu ihtiva etmektedir.
Katalog No 976 KODU A.DVN TARİH Hicrî 880-1255 Milâdî 1475-1839 Vesika Adedi 252813 Katalog Tertibi DES

b. Askerî Ruznamçe Belgeleri (A.DVN.ARZ) Bu kalemde iki dosya içinde 1100-1253/1689-1837 yılları arasına ait 303 vesika mevcuttur.
Katalog No 976 KODU A.DVN.ARZ TARİH Hicrî 1100-1253 Milâdî 1689-1837 Vesika Adedi 303 Katalog Tertibi DES

c. Düvel-i Ecnebiye Belgeleri (A.DVN.DVE) Osmanlı Devleti ile yabancı devletler arasında cereyan eden muameleleri yürüten kalemdir. Bu kaleme ait belgelerin tasnifinde her devlete bir numara verilmiş, belgeler bu numara altında toplanarak kendi arasında kronolojik sıraya konmuştur.
Katalog No 976 KODU A.DVN.DVE TARİH Hicrî 1078-1255 Milâdî 1667-1839 Vesika Adedi 61.037 Katalog Tertibi DES

d. Gayrimüslimler Dinî ve Hayrî İşler Kalemi Belgeleri (A.DVN.KLS) Divan Kalemi'nde, kiliseler ile ilgili belgeler bir arada bulunması gayesiyle ek kod tespit edilmiş ve belgeler bu kod altında toplanmıştır. Osmanlı toprakları dahilinde bulunan kiliselerin gelirleri, tamir ve bakım ile yeniden yapımlarının takip ve müşâhede altında tutulması, sû-i hali görülen erbâb-ı kilisenin müşâhede altında tutulması, gayrimüslim cemaatlere ait okul, yetimhâne gibi müesseselere ruhsat verilmesi, tamirleri ve bu müesseselerin ihtiyaçları ile ilgili sair kayıtlar burada tutulurdu.
Katalog No 976 KODU A.DVN.KLS TARİH Hicrî 1100-1255 Milâdî 1689-1839 Vesika Adedi 415 Katalog Tertibi DES

e. Kalebend Kalemi Belgeleri (A.DVN.KLB) Bu kalemdeki belgeler kalebendlik cezasına mahkûm edilenlerle alâkalı kayıtları ihtiva etmektedir. 276

Katalog No 976

KODU A.DVN.KLB

TARİH Hicrî 1125-1255 Milâdî 1713-1839

Vesika Adedi 17560

Katalog Tertibi DES

f. Kıbrıs Mühimme Kısmı Belgeleri (A.DVN.KBM) Divan Kalemi evrakının arasından Kıbrıs'a ait belgelerin çıkarılmasıyla teşekkül ettirilen Kıbrıs Mühimmesi, onyedinci ve XVIII. yüzyıl Kıbrıs ictimaî ve iktisadî tarihi ile alâkalı kayıtları ihtiva eder.
Katalog No 976 KODU A.DVN.KBM TARİH Hicrî (1115) - 1206 Milâdî 1703-1791 Vesika Adedi 62 Katalog Tertibi DES

g. Kıbrıs Şikâyeti Kısmı Belgeleri (A.DVN.KBŞ) Kıbrıs adasında mahallî konularla ilgili şikâyetleri ihtiva eden arz, mahzar ve arzuhaller bu kod başlığı altında toplanmıştır.
Katalog No 976 KODU A.DVN.KBŞ TARİH Hicrî 1150-1206 Milâdî 1737-1791 Vesika Adedi 60 Katalog Tertibi DES

h. Kırım Hanlığı Kalemi Belgeleri (A.DVN.KRM) Divan Kalemi'nin ek kodu olarak ayrılan Kırım Hanlığı A.DVN.KRM kodunda özellikle XVIII. yüzyıla ait Kırım vesikaları bulunmaktadır. Bu kodda bulunan evraklar, Rusya'nın Kırım'ı ele geçirmek için yaptığı siyasî oyunlarla ilgili yazılmış olan mektuplar ile Osmanlı Devleti'nin Kırım Hanları'na göndermiş olduğu hüküm ve emr-i âlî suretlerini ihtiva etmektedir.
Katalog No 976 KODU A.DVN.KRM TARİH Hicrî 1164-1206 Milâdî 1751-1791 Vesika Adedi 209 Katalog Tertibi DES

ı. Mühimme Kalemi Belgeleri (A.DVN.MHM) Divan-ı Hümâyûn'da görüşülen meseleler diğer kalemlere havâle edilirken konuları ve ehemmiyet dereceleri göz önünde bulundurulurdu. Birinci ve ikinci derecede ehemmiyetli olan konulara ait işlemler Divan (Beylikçi) Kalemi'ne havale edilirdi. Şayet Divan-ı Hümâyûn'da görüşülüp karara bağlanan bir mesele için "mühim" kaydı konulursa işlemlerin yapılması için mühimme yazan anlamında "Mühimme-nüvis" denilen kâtiplere havâle olunurdu. Yazılacak konu çok önemli ise, Beylikçi ya bizzat kendisi yazar veya kâtibi odasına çağırarak kontrolü altında yazdırırdı. Daha az ehemmiyeti hâiz konular ise kalem odasında "kesedâr"ların (kalem müdürleri) kontrolünde yazılırdı. 277

30 Ocak 1792'ye kadar Divan Kalemi bu şekilde çalışmalarını sürdürmüştür. Bu tarihte çıkarılan bir nizamnâme ile Divan kalemleri ayrı odalara taşınmışlardır. Zira bir kalemde görüşülen mesele hakkında diğer kalem mensupları da bilgi sahibi oluyor; devletin siyasî, idarî vesair işlerinin gizli tutulması ve yapılan işlerin sadece alâkalıları tarafından bilinmesi ilkesi çoğu kez ihlal ediliyordu. Yerli ve yabancı şahıslar da görerek veya işiterek mahrem mevzulara vâkıf olabiliyorlardı. Mühimme-nüvisler için kurulan bu yeni odalara "Mühimme Odası" ismi verilmiş başlarına "Kesedarlar" tayin edilmiştir. Kesedarlar öteden beri kalemlerin başlarında bulunageldiğinden Mühimme Odası'na da "Mühimme Kalemi" denilmesi uygun görülmüştür.
Katalog No 976 KODU A.DVN.MHM TARİH Hicrî 1152-1207 Milâdî 1739-1792 Vesika Adedi 69.363 Katalog Tertibi DES

j. Mısır Valiliği Kısmı Belgeleri (A.DVN.MSR) 1517'de Osmanlı Devleti hâkimiyetine giren Mısır, bulunduğu stratejik ve ekonomik konum münasebetiyle Osmanlı Devleti'nin iç politikasında vazgeçilmez bir yere sahiptir. Bu konumu sebebi ile Divan Kalemi'nde Mısır'a ait evrak bir araya getirilerek A.DVN.MSR kodu altında toplanmıştır. Bunlar genellikle şu konuları ihtiva etmektedir: Mısır'daki vakıflarla ilgili meselelerle alâkalı evrak; Devletin en büyük gelir kaynaklarından olan "Mısır irsaliyesi" hakkında yazılan hükm-i şerif ve fermanlar; mukaddes bölgelerdeki hizmetler, Mısır'ın iç işlerindeki ihtilâf ve kargaşalıklara ait evrak.
Katalog No 976 KODU A.DVN.MSR TARİH Hicrî 1100-1207 Milâdî 1689-1792 Vesika Adedi 927 Katalog Tertibi DES

k. Nâme-i Hümâyûn Kısmı Belgeleri (A.DVN.NHM) 976 numaralı Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemi ve Ek Kodları Kataloğu'nda 1100-1207/1699-1792 yılları arasındaki kayıtlara ait 83 adet Nâme-i Hümâyûn Kalemi belgesi bulunmaktadır.
Katalog No 976 KODU A.DVN.NMH TARİH Hicrî 1110-1255 Milâdî 1699-1839 Vesika Adedi 194 Katalog Tertibi DES

l. Şikâyet Kalemi Belgeleri (A.DVN.ŞKT) Şikâyet belgelerinin konuları genellikle ilgililerin uğradığı bir zarar ve haksızlığı dile getiren arz, arz-ı hal veya arz-ı mahzarlardı. 278

976 numaralı Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemi ve Ek Kodları Kataloğu'nda 1155-1236/1742-1821 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 292614 adet belge vardır.
Katalog No 976 KODU A.DVN.ŞKT TARİH Hicrî
1155-1236

Milâdî
1742-1821

Vesika Adedi
292614

Katalog Tertibi DES

m. Yol ve Menzil Kalemi Belgeleri (A.DVN.YML) 976 numaralı Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemi ve Ek Kodları Kataloğu'nda (1133)-1255/1721-1839 yılları arasındaki kayıtlara ait 8696 adet Yol ve Menzil Kalemi belgesi bulunmaktadır.
Katalog No 976 Kodu A.DVN.YML Tarih Hicrî (1133) - 1255 Milâdî 1721-1839 Vesika Adedi 8696 Katalog Tertibi DES

2. TAHVİL (NİŞAN) KALEMİ BELGELERİ (A.NŞT) a. Tahvil (Nişan) Kalemi Belgeleri Tahvil (Nişan) Kalemi'ne ait belgeler A.NŞT kodu altında tasnif edilmiştir. 8821255/1477-1839 yıllarına ait 347348 adet belgesi bulunmaktadır.
Katalog No 977 KODU A.NŞT TARİH Hicrî 882-1255 Milâdî 1477-1839 Vesika Adedi 347348 Katalog Tertibi DES

b. Ordu Nişan Kalemi Belgeleri (A.NŞT.ORD) Bu fona ait vesikalar umumiyetle Nişan (Tahvil) Kalemi'nin ek kodu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu katolgda, Tahvil Kalemi'ne benzer ve ordu ile alâkalı belgeler yer almaktadır.
Katalog No 977 KODU A.NŞT.ORD TARİH Hicrî 1143-1198 Milâdî 1731-1783 Vesika Adedi 1.571 Katalog Tertibi DES

3. RUÛS KALEMİ BELGELERİ (A.RSK) Ruûs Kalemi'ne ait vesikalar, Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemleri Kataloğu ikinci ciltte yer almaktadır. A.RSK kodu altında tasnif edilmiş 896-1255/1491-1839 yıllarına ait 520950 vesika bulunmaktadır.
Katalog No 977 KODU A.RSK TARİH Hicrî 896-1255 Milâdî 1491-1839 Vesika Adedi 520950 Katalog Tertibi DES

279

4. ÂMEDÎ KALEMİ BELGELERİ (A.AMD) a. Âmedî Kalemi Belgeleri Reisülküttâbın hususî kalemidir. Sadrıazam tarafından padişaha yazılacak takrir ve telhisler, yabancı devlet başkanlarına gönderilen mektup müsveddeleri, barış anlaşmaları ve çeşitli ahidnâme metinleri, protokoller, yabancı elçi, konsolos ve yabancı tüccarlara ait her çeşit yazışma ve konuşma mazbataları bu kalemde yazılır ve saklanırdı.
Katalog No 977 KODU A.AMD TARİH Hicrî (952) - 1255 Milâdî 1545-1839 Vesika Adedi 6070 Katalog Tertibi DES

b. Âmedî Kalemi Kırım Hanlığı Belgeleri (A.AMD.KRM) Bu fonda, Âmedî Kalemi tarafından işlemleri yapılan Kırım ile alâkalı belgeler bulunmaktadır.
Katalog No 977 KODU A.AMD.KRM TARİH Hicrî (1185) - 1204 Milâdî 1771-1790 Vesika Adedi 73 Katalog Tertibi DES

5. TEŞRİFAT KALEMİ BELGELERİ (A.TŞF) Bu belgeler, Tanzimat sonrası döneme ait olduklarından, Bâb-ı Âlî Belgeleri bölümü Sadâdet Teşrifat Kalemi Belgeleri başlığı altında değerlendirilmiştir. 6. SADÂRET MEKTUBÎ KALEMİ BELGELERİ (A.MKT) Sadrıazam tarafından çeşitli makam ve kişilere yazılan resmî mektuplar ve önemli işlere ait emirler, buyruldular bu kalem tarafından yazılır ve bu kalemi, "Mektubî Efendi" adı verilen Sadrıazam mektupçusu yönetirdi.
Katalog No 977 KODU A.MKT TARİH Hicrî (906) - 1255 Milâdî 1500-1839 Vesika Adedi 209318 Katalog Tertibi DES

7. SADÂRET KETHÜDÂLIĞI (KETHÜDÂ KİTÂBETİ) KALEMİ BELGELERİ (A.SKT) Sadâret Kethüdâsı, Sadrıazamların birinci derecede yardımcısı olan memur hakkında kullanılır bir tabirdir. Devlet işleri, Sadrıazamlara verilmeden evvel kethüdâların elinden geçer ve Bâb-ı Âlî'den çıkan bütün emirler onun tavsiyesine göre tatbik olunurdu. Kethüdâların ayrı daire ve kalemleri olup, "Kethüdâ Kâtibi" denilen kişinin nezâretinde idiler. Bu fonda, Sadâret'ten çıkan emirlerle ilgili kayıtlar mevcuttur. 280

Katalog No 977

FONUN KODU A.SKT

TARİH Hicrî 1155-1236 Milâdî 1592-1792

Vesika Adedi 2.510

Katalog Tertibi DES

8. REİSÜLKÜTTÂBLIK KALEMİ BELGELERİ (A.RST) Bu kalemde; Sadrıazam tarafından reisülküttâba yazılan buyruldu ve emirler, reisülküttâbın şahsına gönderilen mektuplar ve seferde bulunan reisülküttâbın Divan'daki vekiline gönderdiği mektuplar bulunmaktadır.
Katalog No 977 FONUN KODU A.RST TARİH Hicrî 1106-1203 Milâdî 1695-1789 Vesika Adedi 257 Katalog Tertibi DES

9. ÇAVUŞBAŞILIK KALEMİ BELGELERİ (A.ÇVB) Çavuşbaşı, Divan-ı Hümâyûn çavuşlarının âmiridir. Divan'dan çıkan hükümlerin icrâsı ve sefirleri kabûlünde onlara refakat etmek onun vazifesi idi; yani adlî icrâ kuvvetinin başı ve teşrifat işlerinin en büyük âmiri idi.
Katalog No 977 Kodu A.ÇVB. Tarih Hicrî (1040) - 1205 Milâdî 1631-1790 Vesika Adedi 62 Katalog Tertibi DES

10. BÜYÜK VE KÜÇÜK TEZKİRECİLİK KALEMİ BELGELERİ (A.BKT) Tezkireci, Divan-ı Hümâyûn'un yazı işleriyle meşgul bulunan memurun unvanıdır. İlk zamanlarda maiyyetinde birkaç kâtip bulunan bir tek tezkireci var iken, sonraları Tezkire-i Evvel ve Tezkire-i Sanî unvanıyla iki tezkireci kullanılmıştır. Bunların vazifesi, Divan toplantılarında, günlük muamelâtla ilgili evrakı okumak ve kararları not etmek idi. Büyük ve Küçük Tezkireci Kalemi'nde de bu cins muamelâtla ilgili kayıtlar mevcuttur. Ancak bu kayıtların çok olduğu söylenemez. 4 adet vesikası bulunmaktadır. Bu belgeler de tezkirecilere gelen mektuplardır.
Katalog No 977 FONUN KODU A.BKT TARİH Hicrî 1162-1167 Milâdî 1749-1754 Vesika Adedi 4 Katalog Tertibi DES

11. VAK‘ANÜVİSLİK KALEMİ BELGELERİ (A.VKN) Vak‘anüvislik, vak‘a yazarlığı manasına gelip "resmî tarihçi" demektir. Osmanlı Devleti'nde Vak‘anüvislik Kalemi, onsekizinci asrın başında kurulmuştur. İlk vak‘anüvis tarihçi Mustafa Nâima Efendi'dir. Bu kalemin 15 adet vesikası bulunmaktadır. 281

Katalog No 977

FONUN KODU A.VKN

TARİH Hicrî 1066-1207 Milâdî 1656-1792

Vesika Adedi 15

Katalog Tertibi DES

B. DEFTERHÂNE-İ ÂMİRE KALEMİ BELGELERİ (A.DFE)
Diğer adı Defter-i Hakanî olan bu kalem, bugün Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü karşılığı olup Osmanlı İmparatorluğu'nun arazi kayıtlarının içinde toplandığı, ana kayıtların saklandığı dairedir. Bu kalemin âmirine "Defter Emîni" veya "Defterhâne Emîni" denirdi. 977 numaralı Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Kalemleri Kataloğu'nda 908-(1207)/ 1502-1792 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 26030 adet belge bulunmaktadır.
Katalog No 977 FONUN KODU A.DFE TARİH Hicrî 908-1207 Milâdî 1502-1792 Vesika Adedi 26030 Katalog Tertibi DES

282

II. BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE DAİRESİ) VE MÜTEFERRİK KONULU BELGELER
Bâb-ı Defterî ve Bâb-ı Defterî Kalemlerine ait defterler ile ilgili bilgi, "Bâb-ı Defterî (Maliye Dairesi) ve Müteferrik Konulu Defterler" bölümünde verilmiştir. Bu bölümde, "Belgeler" serisi üzerinde yapılan ve başlangıçtan 1207/1792 yılına kadar olan kısmı üzerinde tamamlanan çalışmalar hakkında bilgi verilecektir.

A. BÂB-I DEFTERÎ (MALİYE KALEMLERİ) VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER
Bâb-ı Defterî'ye, yani Maliye kalemlerine ait milyonlarca belge, Osmanlı Devleti'nden günümüze intikal etmiştir. Provönans tasnif sistemine göre, belgelerin işlem gördükleri tarihte teşekkül ettikleri kalemlere rumuz (kod) vermek suretiyle belgelerin tasnifine devam edilmektedir. Tasnifi tamamlanan kısmın, 42 adet kalem ve 168 adet bağlı birim altında Dosya Usulü envanterleri çıkarılarak 8 cilt kataloğu hazırlanmıştır. Bu ciltlerden bir tanesi (cilt nu: 642) "Başmuhasebe Kalemi Muhallefat Halifeliği Evrakı Kronolojik ve Alfabetik İndeksi"dir. Bugünkü Sayıştay'ın fonksiyonlarını ifa eden ve Bâb-ı Defterî (Maliye) kalemlerinin şefi durumunda olan Başmuhasebe Kalemi, birinci sırada yer alması gereken mühim bir kalemdir. Ancak, defter-belge sıralaması alfabetik olarak yapıldığından, Maliye'nin bu önemli ve geniş fonksiyonlu kalemine sırası geldiğinde yer verilecektir.

1. ANADOLU MUHASEBESİ KALEMİ BELGELERİ (D.AMH) Bâb-ı Defterî'ye bağlı bir kalem olup, padişah ve vezirlere ait Anadolu'daki vakıf ve tevliyet işleri ve Anadolu kalelerinin (Erzurum hariç) yıllık muhasebeleri burada görülürdü. Anadolu'daki beylerbeyileri tarafından tevcih olunan timar tezkirelerinin tetkiki ve beratlarının verilmesi de bu kalemin görevlerindendir.
Katalog No 634 KALEMİN KODU D.AMH TARİH Hicrî 926-1210 Milâdî 1519-1795 Adet Dosya/ Gömlek 1.634/247.326 Katalog Tertibi DES

2. ASÂKİR-İ MANSÛRE KALEMİ BELGELERİ (D.ASM) Belgesi çıkmamıştır, Defterleri için Asâkir-i Mansûre Kalemi Defterlerine bakılmalıdır.

3. AVLONYA GÜMRÜĞÜ VE AVLONYA MUKÂTAASI KALEMLERİNE AİT BELGELER a. Avlonya Gümrüğü Kalemi Belgeleri (D.AVG) Avlonya, Eğriboz ve Teselya bölgelerindeki mukâtaaların muhasebesini yapar ve defterini tutardı. 1748 tarihinde Bursa Mukâtaası ile birleştirilmiştir. Belgeler tasnif edilirken Avlonya Gümrüğü Kalemi evrakı içerisinde bulunan "hüccet-i zahriyye"ler (beratın arka tarafında kadı tarafından yazılan ve bir hakkın alındığını bildiren belge) diğer evraktan ayrılarak, mukâtaa isimlerine göre alfabetik ve kendi içlerinde kronolojik sıraya konulduktan sonra her yılın bitimine tekabül eden dosyalarda toplanmıştır. Bu durum katalog sayfalarında görülmektedir.
Katalog No 640 KALEMİN KODU D.AVG TARİH Hicrî 935-1207 Milâdî 1528-1792 Adet Dosya/ Gömlek 320/41.101 Katalog Tertibi DES

b. Avlonya Mukâtaası Kalemi Belgeleri (D.AVM) Bu kalem, bölgeye ait mukâtaaların iltizama verilmesi ve muhasebesi ile ilgili işlerle meşgul olurdu.
Katalog No 640 KALEMİN KODU D.AVM TARİH Hicrî 900-1165 Milâdî 1494-1751 Adet Dosya/ Gömlek 10/1.881 Katalog Tertibi DES

4. BAŞBAKİKULU KALEMİ BELGELERİ (D.BŞB) Başlıca görevi hazineye borçlu olup da vermeyenlerden devletin alacağını tahsil etmek ve hazineye girmesini sağlamaktı. Tahsîli gereken borçlara ait bakâya defterleri veya bakî defterleri bu kalemde saklanırdı.
Katalog No 640 TARİH KALEMİN KODU D.BŞB Hicrî 1068-1207 Milâdî 1657-1792 Adet Dosya/ Gömlek 4/468 Katalog Tertibi DES

5. BAŞMUHASEBE KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D.BŞM) a. Başmuhasebe Kalemi Belgeleri Maliye Nezâreti'nin teşkiline kadar (1253/1838) Osmanlı Devleti'nin malî işlerinin yürütüldüğü Bâb-ı Defterî teşkilatı içerisinde en önemli bölümlerinden birisini teşkil eden "Başmuhasebe Kalemi", devletin bütün gelir ve gider kayıtlarını tutmakta idi. Görevleri açısından bugünkü Sayıştay'a benzemektedir. 284

Bir gelir kalemi olan Başmuhasebe, gelir ve giderleri yani, malî hesapları kontrol etmekle görevli kalemlerin bir araya getirilip bir âmire bağlanması ile kurulmuş olup, bütçelerde yer alan Maliye kalemlerinin de yöneticisi durumundadır. Bu özelliği ile Başmuhasebe, Osmanlı maliyesinin en önemli ve en büyük kalemidir. Tasnif esnasında Başmuhasebe evrakı içerisinde bulunan "hüccet-i zahriyye"ler diğer evraktan ayrılarak, mukâtaa isimlerine göre alfabetik ve kendi içlerinde kronolojik sıraya konulduktan sonra her yılın bitimine tekabül eden dosyalarda toplanmıştır. Bu durum katalog sayfalarının açıklamalar bölümünde ilk ve son mukâtaanın baş harfleri veya isimleri yazılarak gösterilmiştir.
Katalog No 633 KALEMİN KODU Başmuhasebe Kalemi (D.BŞM) TARİH Hicrî 787-1207 Milâdî 1385-1792 Adet Dosya/ Vesika 7.530/946.833 Katalog Tertibi DES

b. Başmuhasebe Kalemi'ne Bağlı Birimlere Ait Belgeler Başmuhasebe Kalemi'ne bağlı birimlere ait belgeler 641 numaralı katalogda toplu olarak verilmiştir. Bu katalogda, Başmuhasebe Kalemi'ne bağlı birimler aşağıda görüldüğü şekilde onbir (11) ana başlıkta toplanmıştır: 1. Halifelikler 2. Eminlikler 3. Baruthâneler 4. Gümrükler 5. Hazineler 6. Muhassıllıklar 7. Mukâtaalar 8. Kalyonlar 9. Voyvodalıklar 10. Diğer Birimler 11. Ekler.
Katalog No 641 KALEMİN KODU Başmuhasebe Kalemi (D.BŞM) TARİH Hicrî 932-1207 Milâdî 1525-1792 Katalog Tertibi DES

285

6. BAŞMUKÂTAA KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D.BMK) Başmukâtaa Kalemi ve bağlı birimlerine ait belgeler şunlardır:
Katalog No KALEMİN KODU Başmukâtaa Kalemi (D.BMK) Ahyolu Mukâtaası (D.BMK.AHM) Balçık Mukâtaası (D.BMK.BLM) Filibe Mukâtaası (D.BMK.FLM) İbrail Mukâtaası (D.BMK.İBM) Kili ve Akkirman Mukâtaası (D.BMK.KAM) 636 Niğbolu Mukâtaası (D.BMK.NGM) Star-ı Eflak Mukâtaası (D.BMK.SFM) Silistre ve Rusçuk Mukâtaası (D.BMK.SLM) Samako Mukâtaası (D.BMK.SMM) Üsküp Mukâtaası (D.BMK.ÜSM) Vidin Mukâtaası (D.BMK.VDM) Varna Mukâtaası (D.BMK.VRM) Hicrî TARİH Milâdî 1491-1790 1585-1792 1583-1792 1512-1792 1593-1792 1546-1792 1581-1792 1611-1792 1572-1792 1546-1791 1552-1792 1546-1791 1594-1792 Adet Dosya/ Vesika 47/6115 176/20895 9/1052 170/19913 21/2617 87/10638 44/5396 11/1335 123/12531 67/8716 95/11647 43/4609 52/5927 DES Katalog Tertibi

897-1205 994-1207 991-1207 918-1207 1002-1207 953-1207 989-1207 1020-1207 980-1207 953-1206 960-1207 953-1206 1003-1207

7. BURSA MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.BRM) Bursa Mukâtaası Kalemi evrakı içerisinde bulunan "hüccet-i zahriyye"ler diğer evraktan ayrılarak, mukâtaa işlerine göre alfabetik ve kendi içlerinde kronolojik sıraya konulduktan sonra her yılın bitimine tekabül eden dosyalarda toplanmıştır. Bu durum katalog sayfalarında görülmektedir.
Katalog No 634 KALEMİN KODU D.BRM TARİH Hicrî 925-1206 Milâdî 1519-1791 Adet Dosya/ Gömlek 869/94.278 Katalog Tertibi DES

8. BÜYÜK KALE VE KÜÇÜK KALE KALEMİ BELGELERİ a. Büyük Kale Kalemi Belgeleri (D.BK) Önemli bir gider kalemi olan Büyük Kale Kalemi genellikle Mora ve Arnavutluk dışında kalan büyük kalelerin, müstahkem mevkilerin erzak, cephâne, onarım işleri ve personelin maaş işlerini yürütürdü. Ayrıca Yerli Kulu askerlerinin (Mısır, Bağdat, Lahsa, Musul, Diyarbekir, Van, Bosna, Budin, Tımışvar, Şam, Halep, Kars ve Erzurum'a yeniçeri ve onların teşkilatına uygun olarak ulufe ile kullanılan askerler) yoklamalarına bakardı. 286

Büyük Kale Kalemi ile Haslar Kalemi evrakı içinde bulunan "hüccet-i zahriyye"ler diğer evraktan ayrılarak, mukâtaa isimlerine göre kendi içerisinde kronolojik sıraya konduktan sonra her yılın bitimine tekabül eden dosyalarda toplanmışlardır. Bu durum katalog Sayfalerinin açıklamalar kısmında gösterilmiştir.
Katalog No 631 KALEMİN KODU D.BKL TARİH Hicrî 890-1207 Milâdî 1485-1792 Adet Dosya/ Gömlek 413/41.065 Katalog Tertibi DES

b. Küçük Kale Kalemi Belgeleri (D.KKL) Mora ve Avlonya'da bulunan kalelerin ve müstahkem mevkilerin erzak cephâne, onarım işleri ve personelin maaş muamelelerinin yürütüldüğü yerdir. Ayrıca bu kalelere ait ocaklık (kale muhafızlarının veya şehir yerli neferlerinin ulufelerine karşılık olarak tahsis olunan öşür veya örfi hasılat) şeklindeki mevaciblerine bakmak da görevleri arasındaydı.
Katalog No 635 KALEMİN KODU D.KKL TARİH Hicrî 982-1207 Milâdî 1574-1792 Adet Dosya/ Gömlek 268/28.502 Katalog Tertibi DES

9. BÜYÜK RUZNAMÇE VE KÜÇÜK RUZNAMÇE KALEMLERİ İLE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER a. Büyük Ruznamçe Kalemi ve Bağlı Birimlerine Ait Belgeler (D.BRZ) Maliye Nezâreti'nin kuruluşuna kadar 1253/1838 Defterdarlığın dolayısıyla Hazine'nin bütün gelir ve gider hesaplarının tutulduğu Büyük Ruznamçe Kalemi; "Ruznamçe-i Evvel" ve "Ruznamçe-i Hümâyûn" unvanlarıyla da anılmıştır. Gelirlerin, Hazine'ye geliş türlerinden daha çok, geldiği tarih itibariyle kaydedildiği bu kalemde, bugünkü yevmiye defterleri türünde defterler tutulmaktaydı. Büyük Ruznamçe Kalemi evrakı da bu işlemler için üretilen vesikalardır. Bu kaleme bağlı olarak çalışan iki bölümden birisi olan Sergi Halifeliği, Hazine'den ödenecek paralar için tanzim olan sergilere (senetler) ait işleri yürütmekle görevli olan kişinin unvanıdır. Hazinedarbaşılık ise, Hazine için lazım olan hil‘at, kürk, kırtasiye vesairenin satın alınması işlerine nezâret ederdi. Ayrıca bunları muhafaza ederek verilen emir üzerine giydirilecek kimseler için hazırlardı. Tasnif sistemi gereği belgeler kalemlerine ayrıldıktan sonra, kronolojik sıraya konulmuş ve Büyük Ruznamçe Kalemi evrakının küçük ebatlarda olmasından dolayı bu özelliğine uygun olarak zarflara konulmuştur. 287

Cizye Muhasebesi'nde çıkan cizye makbuzları üç dosya hâlinde tasnifin sonunda toplanmıştır.CMH) Hıristiyan ve Yahudilerden alınan cizyenin her türlü idarî ve malî işine. Bunun yanında bazı mütekâid ve duâgûyânın aylıkları ile bazı has ve salyâneler bu kalem tarafından ödenirdi. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. D.CZD TARİH Hicrî 1020-1206 Milâdî 1611-1791 Adet Dosya/ Gömlek 7/1.CMH TARİH Hicrî 934-1207 Milâdî 1527-1792 Adet Dosya/ Gömlek 1. âdet-i ağnâm ve avârız türünden bazı gelirlerle ilgilenen bir kalemdir. Ayrıca.054 390/61.BRZ.BRZ.329/200. Katalog No 640 KALEMİN KODU D.SRG ve D.KRZ TARİH Hicrî 954-1207 Milâdî 1547-1792 Adet Dosya/ Gömlek 217/30. Bu kalem 1691 cizye reformundan sonra feshedilerek Cizye Muhasebesi Kalemi'ne (D.263 Katalog Tertibi DES 288 . Bir diğer görevi de Büyük Ruznamçe Kalemi'ne yardım etmekti. vakıflarındaki cizye. bu arada cizye kâğıtlarının hazırlanıp.625 7/580 DES Katalog Tertibi b.822 Katalog Tertibi DES 12.CRD) Bu fona ait belge çıkmamıştır. CERÎDE ODASI BELGELERİ (D.BRZ. Defterleri ve muhtevaları için Bâb-ı Defterî Cerîde Odası Defterleri ve Maliye Nezâreti Cerîde Defterlerine bakılmalıdır.HZB) TARİH Hicrî 952-1207 1015-1207 1069-1206 Milâdî 1545-1792 1606-1792 1659-1791 Adet Dosya/Gömlek 504/7.SRG) Hazinedarbaşı (D. 11. Mevâcib çıktığı zaman tevzî edilen esâmiler burada zaptolunur.BRZ. talep formuna D. tezkireleri yazılırdı.CMH) devredilmiştir. Katalog No 638 KALEMİN KODU D. dağıtımına ve özellikle cizye vergisinin tahsiline bakmaktaydı. vezir ve sâirenin.BRZ) Sergi Halifesi (D.014 Katalog Tertibi DES 10. CİZYE ZİYÂDESİ KALEMİ BELGELERİ (D. Küçük Ruznamçe Kalemi Belgeleri (D. CİZYE MUHASEBESİ KALEMİ BELGELERİ (D.BRZ.HZB'den ilgili olan kodu ve yararlanmak istedikleri belgelerin zarf/dosya numaralarını yazmaları gerekmektedir Katalog No 637 KALEMİN KODU Büyük Ruznamçe Kalemi (D.KRZ) Bu Kalem Dergâh-ı Âli Kapıcıbaşıları ve devlet hazinesinden tahsisât olarak maaş alanlar ve gedikli müteferrika esâmilerinin kayıtlarını tutardı.CZD) Sultan.Bu katalog vasıtasıyla belge isteyecek araştırmacıların.

ÇRS) Bu kalemin bir diğer adı da "Varidât-ı Şıkk-ı Sanî Kalemi"dir. Maliye'ye ait her türlü hükümlerin ve mukâtaa beratlarının.DMK) Defterdarlığa gelen yazı ve mektupları kaydeden. Varidât-ı Şıkk-ı Sanî ve Varidât-ı Şıkk-ı Sâlis Kalemi belgelerine bakılabilir. Hıristiyan cemaatinin ruhanî liderleriyle Rumeli'deki çeltik nehirleri başkanlarının pîşkeşlerine ve beratlarına bakmaktı.KSB) TARİH Hicrî 962-1207 1055-1207 Milâdî 1555-1792 1645-1792 Dosya Adedi 151 61 Katalog Tertibi DES 289 . XVIII. telhis ve gerekli havaleler bu kalemde yapılmıştır. GANEM MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D. Sağ Kol ve Sol Kol adlarında dört ek kodu vardır.EVM TARİH Hicrî 1000-1207 Milâdî 1591-1792 Adet Dosya/ Gömlek 1. 14. yüzyılda kurulmuş olup. çeşitli maliye kalemlerinden gelen tezkirelere dayanılarak yazıldığı yerdir. Katalog No 640 641 KALEMİN KODU Ganem Mukâtaası (D. EVÂMİR-İ MALİYE KALEMİ BELGELERİ (D.DMK TARİH Hicrî 990-1207 Milâdî 1582-1792 Adet Dosya/ Gömlek 17/1. Ayrıca diyanet memurlarının. Celebkeşân ve âdet-i ağnâm vergisinin tahsîline ve bu verginin iltizama verilmesi ile celebkeşân ağnâmı mukâtaalarına bakardı.090 Katalog Tertibi DES 16. vakıfları idare edenlerin ve vakıflardan para alanların beratları burada yazılırdı.GNK) Mevkufât Kalemi'ne bağlı halife rütbesindeki bir görevli tarafından idare edilirdi. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. bunlara gerekli takrir ve telhisleri yazan dairedir. Başdefterdara gelen tahrirat. "Çeltik Muhasebesi Kalemi" de denilen bu kalemin görevi.ÇRS TARİH Hicrî 1082-1207 Milâdî 1071-1792 Adet Dosya/ Gömlek 4/496 Katalog Tertibi DES Bu konu ile ilgili ayrıca Varidât-ı Şıkk-ı Evvel.BŞM.EVM) Bu kalem.GNK) Kasabbaşı (D. Katalog No 635 KALEMİN KODU D. Kasabbaşılık. Koyun satın alma ve İstanbul'a gönderilmesi işi de bu kaleme aitti.13. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Kışlak Eminliği. DEFTERDAR MEKTUBÎ KALEMİ BELGELERİ (D.813/203. Bu kalemin.213 Katalog Tertibi DES 15. ÇELTİK RUSÛMU KALEMİ BELGELERİ (D.

Damat İbrahim Paşa Evkâfı. Sultan Yıldırım Bâyezid Evkâfı. 1. Haremeyn Ruznamçesi. Sultan Mehmed Evkâfı. Bu şekilde ayrılan dosyalara ait bilgiler. Bu bölümde görüleceği gibi dosyalara genel sıra numarası verilmiş. Sadrıazam ve şeyhülislâm nezâretindeki vakıflar. Sultan Orhan Evkâfı. Mâlikane Beratı. Haremeyn Muhasebesi'ne bağlı vakıflar ile kalemin alt birimlerinin evrakı ayrı ayrı kodlanarak dosyalanmıştır. Evliya vakıfları. Emir Sultan Evkâfı. Sultan Selim Evkâfı. Gülbahar Hatun Evkâfı. Haremeyn Muhasebesi'ninin Ek Kodları başlığı altında kataloğun İkinci Bölümünde (s. 3.619 Katalog Tertibi DES 290 . Sultan Süleyman Evkâfı. Mardin ve Nusaybin Mukâtaası.HMH) TARİH Hicrî 698-1207 Milâdî 1299-1792 Adet Dosya/Gömlek 3. 2. Şehzade Sultan Mehmed Evkâfı. Mahmud Paşa-yı Velî Evkâfı. Sultan Murad Evkâfı. Haremeyn Muhasebesi'nin ek birimleri ve bağlı vakıflar şunlardır: Bina Emini. Medine-i Münevvere ve Mısır evkâfı.HMH) Bu kalemin bir adı da "Evkâf Muhasebesi"dir. Defterdar Avni Efendi Evkâfı. Ayasofya Evkâfı. Valide Handan Sultan Evkâfı. Vakf-ı Hümâyûn.697/460. ancak her dosyanın ek kodlardan hangisine ait olduğu. Cedîd Valide Sultan Evkâfı. Mevlana Celaleddin-i Rumî Evkâfı. Fatih Sultan Mehmed Evkâfı. 5. Şahısların Medine-i Münevvere'ye tahsis ettiği vakıflarla bunlara ait tevcihat işleri. Laleli Evkâfı. Vakfiyeler. o kodun sembolü ile katalog sayfasının "Açıklamalar" hânesinde gösterilmiştir. Katalog No 639 KALEMİN KODU Haremeyn Muhasebesi (D.17. Dârüssaâde ağası vakıfları. Beşir Ağa Evkâfı. Sultan Hamid Evkâfı. 4. Yeni İl Türkmânân-ı Halep Mukâtaası. Gazi Süleyman Paşa Evkâfı. Atik Ali Paşa Evkâfı. Eyüp Sultan Evkâfı. 6. HAREMEYN MUHASEBESİ KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D. Haremeyn (Mekke ve Medine) ve bunlara bağlı vakıfların kayıtlarını tutar ve her sene muhasebelerini kontrol ederdi. Haremeyn Muhalefeti. Medine-i Münevvere Evkâfı. 89-96) yer almıştır. Sultan vakıflarının hepsi. Nur-ı Osmaniye Evkâfı. Çelebi Sultan Mehmed Evkâfı. Haremeyn Muhasebesi'ne bağlı olan vakıfları şu başlıklar hâlinde toplamak mümkündür. Gazi Turhan Bey ve Ömer Bey Evkâfı.

Ayrıca âdet-i ağnâm rusûmu işleriyle evlâd-ı fatihânın muayyen maaşları.HMK TARİH Hicrî 698-1207 Milâdî 1299-1792 Adet Dosya/ Gömlek 3. Katalog No 640 KALEMİN KODU D.HSC TARİH Hicrî 920-1171 Milâdî 1514-1757 Adet Dosya/ Gömlek 4/655 Katalog Tertibi DES 21.407 Katalog Tertibi DES 22. 1773'te Kefe Mukâtaası ile birleştirilmiştir.697/466.HSK Âdet-i Ağnâm Bedeli (D. Katalog No 635 KALEMİN KODU D.150 141/18. HAVÂSS-I CEDÎDE KALEMİ BELGELERİ (D.İSM) TARİH Hicrî 963-1207 Milâdî 1555-1792 Adet Dosya/ Gömlek 202/30. İstanbul İhtisâbı Mukâtaası adlı bir ek kodu vardır. kendisine bağlı mukâtaaların hesabını tutmak.HSK) Hükümdarlarla hanedana mensup olanların haslarından mukâtaaya verilenlere ait defterler ve hesaplar tutulur. HAREMEYN MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.HMK) Bu kalem. Edirne. İstanbul. 291 . emirler yazılır ve muhafaza edilirdi.18. bazı memurların atamalarını yapmakla görevli idi.KLD) Kayd-ı hayat şartı ile iltizama verilen çiftliklerden alınan yüzde on nisbetindeki Kalemiye Resmi'nin tahsil edildiği yerdir.AAG) TARİH Hicrî Milâdî 968-1210 1012-1210 1560-1795 1603-1795 Adet Dosya/ Gömlek 714/99.128 DES Katalog Tertibi 20.065 Katalog Tertibi DES 19. vergiden muafiyetleri vesair imtiyaz işleri burada görülürdü.HSK.HSC) Bu kalemde 920-1171/1514-1757 yılları arasındaki kayıtları ihtiva eden 655 adet belgesi bulunmaktadır. Katalog No 640 KALEMİN KODU İstanbul Mukâtaası (D. KALEMİYE DAİRESİ BELGELERİ (D.İSM) Bu kalem. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. İSTANBUL MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D. Selânik ihtisâb ve gümrük işlerine bakmak. her yıl Harameyn'e gönderilen surrelerin ve Haremeyn mukâtaalarının kayıtlarını tutmak ve bazı vakıflara ait işlere bakmakla mükellefti. HASLAR MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMİNE AİT BELGELER (D.

438 61/8.MMK.MMK.MMK) Bu kalem. Katalog No TARİH KALEMİN KODU Maden Mukâtaası (D.İGE) Kıbtiyân Cizyesi (D.789 Katalog Tertibi DES 23. tayin ve tevcih gibi işleri Bâbüssaâde ağasının idaresindeki bu kalem tarafından yürütülürdü.605 Katalog Tertibi DES 24. Bu kaleme bağlı olarak bulunan vakıflar. büyük gümrük mukâtaaları.MMK) Boğdan Cizyesi (D.MMK. Eflak ve Boğdan cizyeleri. KEFE MUKÂTAASI KALEMİ BELGELERİ (D.084 DES Katalog Tertibi 1023-1202 1614-1787 1019-1203 1610-1788 1015-1207 1606-1792 292 . Rumeli ve Anadolu'daki bazı vakıflardır. KÜÇÜK EVKÂF KALEMİ BELGELERİ (D. 1773'de İstanbul Mukâtaası ile birleştirilmiştir. nezâreti Sadrıazamlara ait olan "sadaka tevliyetleri" adındaki küçük vakıfların defter ve hesaplarını tutardı.MMK.KLD Hicrî 1000-1207 Milâdî 1591-1792 Adet Dosya/ Gömlek 426/65.KBL) Hicrî 939-1207 974-1207 993-1207 Milâdî 1532-1792 1566-1792 1585-1792 Adet Dosya / Gömlek 399/55. Katalog No 640 TARİH KALEMİN KODU Kefe Mukâtaası (D.887 5/652 289/38. hesapları.EFK) İstanbul Gümrük Emini (D.KFM) Hicrî 696-1207 Milâdî 1561-1792 Adet Dosya/ Gömlek 128/15. tütün ve haşhaş üzerine konan vergiler. MADEN MUKÂTAASI KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D. İstanbul.DHN) Eflak Cizyesi (D. Bu vakıfların idarî işleri.071 Katalog Tertibi DES 25.110 13/1.KEV) Maliye'nin gelir kalemlerinden olup.KEV Hicrî 927-1207 Milâdî 1529-1792 Adet Dosya/ Gömlek 358/48. Katalog No 635 TARİH KALEMİN KODU D. Kıptîlerin ve Bohemyalı göçmenlerin vergi hesapları.672 225/30. bazı memleha mukâtaaları ile kantar resmleri gibi işlerle uğraşırdı.Katalog No 636 TARİH KALEMİN KODU D.BGN) 636 Duhan Dönümü (D.KFM) Kefe bölgesindeki mukâtaaların muhasebesine bakmak ve bazı memurlukların atamalarını yapmak başlıca görevi idi.MMK.

ARB) TARİH Hicrî Milâdî 900-1207 1010-1206 1105-1205 1183-1205 1112-1205 1494-1792 1602-1792 1694-1791 1769-1791 1700-1791 Adet Dosya/ Gömlek 2. Şa‘îr Kâtibi.066 DES Katalog Tertibi 293 . Nân Kâtibi.MSF TARİH Hicrî 1010-1207 Milâdî 1601-1792 Adet Dosya/ Gömlek 69/10. idare bakımından Saray'a. Bu kaleme bağlı olarak Nüzül Emini.MKF. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Arabacıbaşı.166 6/1. Âmiri olan "Masraf-ı Şehriyârî Kâtibi"nin vazifesi şehremini. Sârbânbaşı. muamele bakımından Başmuhasebe'ye bağlı idi.419/391. Mekârecibaşı.263 Katalog Tertibi DES 27. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Katalog No KALEMİN KODU Mevkufât Kalemi (D.MSF) Saray'ın her türlü masraf ve tayinlerinin idare edildiği kalem olup.NZE) 638 Nân Kâtibi (D. MENSUHÂT (KAPUDÂN-I DERYÂ) KALEMİ BELGELERİ (D. avârız ve bedel-i nüzül adı verilen vergileri toplamak.MNS TARİH Hicrî 940-1206 Milâdî 1533-1791 Adet Dosya/ Gömlek 2/292 Katalog Tertibi DES 28. Bu çiftliklerin tevcihi kaptan paşaya aitti. Matbah âmiri ve Darphâne emininin Saray'ın ihtiyacı için hariçten yaptıkları alımların defterini tutmak. bir gider için tahsis edildiği halde harcanmadan kalan mevkûf akçeyi Hazine'ye geçirmek. sevketmek. Odun Emini. arazi tahriri yapıldıkça fazla zuhûr eden araziyi Hazine namına zaptetmek. taşıma ve navlun ücretlerini vermekle mükellef idi. MEVKUFÂT KALEMİ VE BAĞLI BİRİMLERİNE AİT BELGELER (D.186 65/11.MKF) Başdefterdarlık'a bağlı olan Mevkufât Kalemi.882 9/1.26.MNS) Yaya ve Müsellem teşkilatı kaldırıldıktan sonra bunlara ait "mensuhât" adlı çiftlikler Kaptan-ı Deryâ Kalemi'ne bağlanarak.MKF.975 5/1. köylerin avârız hânelerine bakmak.MKF.MKF.ŞRK) Arabacıbaşı (D. harp zamanında askere verilecek mirî tâyinât için zahire satın almak. Kaptan Paşa Eyaleti'ne bağlı timar ve zeâmetlerle birlikte idare olunmuştur.MKF) Nüzül Emini (D. Tasnif esnasında evrakın içerisinde bulunan hüccet-i zahriyyeler diğer evraktan ayrılarak mukâtaa isimlerine göre alfabetik ve kendi içerisinde kronolojik sıraya konulduktan sonra her yılın bitimine tekâbül eden dosyalarda toplanmıştır. MASRAF-I ŞEHRİYÂRÎ KALEMİ BELGELERİ (D. Peksimet Emini ve Mübâyaa Mübâşiri görev yapmaktaydı.NNK) Şa‘îr Kâtibi (D. hesaplarına bakmaktı.

çamaşırcıları.Katalog No KALEMİN KODU Sârbânbaşı (D.MBŞ) DES 29. Katalog No 640 TARİH KALEMİN KODU D.SRB) Mekkâricibaşı (D. Hamid. Kütahya. PİYADE MUKÂBELESİ KALEMİ BELGELERİ (D.813 Katalog Tertibi DES 32. Cebeci. hazine esas defterleriyle karşılaştırarak ulûfe için hazineden çıkacak para miktarını tespit ederdi.PYM TARİH Hicrî 954-1212 Milâdî 1547-1797 Adet Dosya/ Gömlek 214/41.MCU) Yenişehir.ODE) Peksimet Emini (D. Defterler için Navul Kalemi Defterlerine bakılmalıdır. ehl-i hıref gibi görevlilere verilen mevacibler ile ilgili kayıtlar da burada tutulurdu. NAVUL KALEMİ BELGELERİ (D.741 Katalog Tertibi DES 30. Osmanlı Devleti sınırları içindeki manastır ve kiliselerin kayıtları da burada tutulurdu. müezzin.MKF. MUKÂTAA-İ CEDÎD-İ ÛLÂ KALEMİ BELGELERİ (D. Katalog No 636 KALEMİN KODU D. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. PİSKOPOSLUK KALEMİ BELGELERİ (D. 31. İznik.MKF. Kefe.MKF. Top Arabacı Ocaklarının maaşlarıyla künye kayıtlarını tutar.PYM) Yeniçeri Ocağı. hayme (çadır) mehterleri. Topçu.MKF. Aydın. Teke. imam ve diğer din görevlilerinin yevmiye ve maaşları bu mukâtaalardan ödenirdi. Ayrıca Hassa terzileri. Bolvadin gibi mukâtaaların hesaplarına bakardı. Duâgû. Piskopos ve metropolit gibi Hıristiyan din adamlarına verilen berat vesair emirler Maliye Kalemi'nden yazılır.NVL) Bu kaleme ait defterler tasnif edilerek araştırmaya açıldığı halde bugüne kadar belgelerine rastlanmamıştır. matbah ve kiler hizmetlileri.MKB) TARİH Hicrî Milâdî 1185-1205 1186-1205 1150-1183 1183 1188-1192 1771-1791 1772-1791 1737-1769 1769 1774-1778 Adet Dosya/ Gömlek 2/333 1/92 1/108 1/1 1/4 Katalog Tertibi 638 Odun Emini (D.PSK) Bu kalem "Evâmir-i Maliye" kalemine bağlı olduğundan dolayı bazı belgelerde "Kalem-i Maliye" adıyla geçmektedir. İnegöl.MKF.MCU Hicrî 985-1165 Milâdî 1577-1755 Adet Dosya/ Gömlek 12/1. Tavşanlı.PSK TARİH Hicrî 1015-1207 Milâdî 1606-1792 Adet Dosya/ Gömlek 31/4.PKE) Mübâyaa Mübâşiri (D.130 Katalog Tertibi DES 294 .

SVM) Kapıkulu süvarilerinin künye ve maaş kayıtlarını tutmak ve atama işlerini yapmak.TŞF) Teşrifat nazırı Saray'da. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Kırım hanları ile han ailelerine.SVM TARİH Hicrî 953-1207 Milâdî 1546-1792 Adet Dosya/ Gömlek 1. Vâridât-ı Sâlih Kalemi Belgeleri (D. VÂRİDÂT-I SÂLİH.VSA) Hicrî 1103/1691-92 tarihinden sonra teşekkül etmiş olup Tırhala.33. Tatarpazarı ve tâbileri çeltik nehirleri reislerinin pîşkeş beratlarına bakardı.402/57.953 Katalog Tertibi DES 35. derya beylerine ve bazı eyalet valilerine ve bunlara bağlı sancak beylerine verilen yıllık maaş (salyâne) hesaplarına bakardı. 295 . Hazine tezkiresi verme yetkisine sahipti. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. üç ayda bir yapılan ulufe dağıtımına ait defterleri hazırlamak bu kalemin başlıca görevi idi. VÂRİDÂT-I ŞIKK-I EVVEL VE VÂRİDÂT-I ŞIKK-I SANÎ KALEMLERİNE AİT BELGELER a. Divan-ı Hümâyûn'da ve Bâb-ı Âlî'de yapılan protokolü idare ederdi. Katalog No 636 KALEMİN KODU D. Vâridât-ı Şıkk-ı Evvel Kalemi Belgeleri (D.755 Katalog Tertibi DES 34. Yenice-i Karasu gibi bazı yerlerdeki çeltik reislerine ait pîşkeşlere ve beratlara bakardı. ihsan edilen hil‘atların masrafları ile bütçelerin ihracat bölümünde yer alan bazı harcamalar gibi gider hesaplarını kaydederdi.VRE) Bu kalem Filibe.SLY TARİH Hicrî 990-1207 Milâdî 1582-1792 Adet Dosya/ Gömlek 33/4.SLY) Salyâne Kalemi.VSA TARİH Hicrî 999-1202 Milâdî 1590-1787 Adet Dosya/ Gömlek 1/113 Katalog Tertibi DES b.TŞF TARİH Hicrî 1020-1207 Milâdî 1611-1792 Adet Dosya/ Gömlek 426/65. SÜVARİ MUKÂBELECİLİĞİ KALEMİ BELGELERİ (D. Saray'a ve devlete ait bütün seremoniyi iyi bilirdi. TEŞRİFAT KALEMİ BELGELERİ (D. SALYÂNE KALEMİ BELGELERİ (D.789 Katalog Tertibi DES 36. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Yöneticisine "Süvari Mukâbelecisi" denirdi. Elçi tahsisatları. Drama. Yüksek devlet erkânına ait rusûm ve harçların kayıtlarını tutardı.

güzel sanatlar. eczâ.YNÇ TARİH Hicrî 942-1219 Milâdî 1535-1804 Adet Dosya/ Gömlek 427/60. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. Ayrıca Çeltik Rusûmu Kalemi de bu konu ile ilgilidir. meşîhat. Vâridât-ı Şıkk-ı Sanî Kalemi Belgeleri (D. musıkî. 296 . ulûm-ı hafâyâ ve benzeri konulardaki vesikalar "Müteferrik Konulu Belgeler" başlığı altında tasnif edilerek araştırmaya açılacaktır. rasathâne. edebiyat.Katalog No 640 KALEMİN KODU D. YENİÇERİ KALEMİ BELGELERİ (D. MÜTEFERRİK KONULU BELGELER Tanzimat öncesi merkez evrakı üzerinde yapılan tasnif çalışmalarına devam edilmektedir. yani Bâb-ı Defterî kalemlerinin muhtevaları dışında kalan astroloji.VRS TARİH Hicrî 1099-1116 Milâdî 1687-1704 Adet Dosya/ Gömlek 1/53 Katalog Tertibi DES 37. Saray-ı Âmire. biyografi.701 Katalog Tertibi DES B. Yeniçeri kâtibinin emrinde bağımsız bir kalem olup "Efendi Dairesi" adı da verilirdi. başta patrik olmak üzere ruhanî reislerin pîşkeş ve beratlarına bakmaktı. tıb. bibliyografya. ilâhiyat.VRE TARİH Hicrî 1007-1168 Milâdî 1598-1754 Adet Dosya/ Gömlek 6/945 Katalog Tertibi DES c.YNÇ) Bu kalemde Yeniçerilerin ve Acemi Ocağı halkının maaş ve kütük kayıtları tutulurdu. Divan-ı Hümâyûn ve Maliye. Katalog No 640 KALEMİN KODU D. coğrafya.VRS) Bu kalemin görevi.

Bâb-ı Âlî heyetinin başlangıç dönemlerinde birbirleriyle ve Sadâret ile yakın bir ilişki içinde olmaları. askerî. işleyişi ve icrası için yeni bir teşkilatlanmaya ihtiyacı vardı. Ticaret ve Ziraat (1839). Sadâret. devlet merkezi Sadrıazam konağı olan Bâb-ı Âsafî'ye kaymış. aynı belge üzerinde yer alırdı. 1836'da Sadâret müesseselerin bazı birimleri Dahiliye. Ancak tasnifte uygulanan provönans sistem gereğince bunlar ayrı ayrı fonlara bölünmüştür. hükümdarlık ve Sadrıazamlık gibi en önemli müesseseleri de bu anlayış çerçevesinde yönlendirmek istemişlerdir. Sadâret evrakının önemli bir kısmını oluşturan irâdeler. Meclis-i Vâlâ. yüzyıl başlarında Osmanlı devlet yönetiminin. BÂB-I ÂLÎ BELGELERİ Tasnif edilen Sadâret evrakı. OSMANLI ARŞİVİ'NDE BULUNAN TANZİMAT SONRASI FONLAR Divan-ı Hümâyûn'un XVII. XVIII. Dâr-ı Şûrâ gibi meclisler faaliyete geçerek Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar varlığını sürdürecek olan Bâb-ı Âlî oluşturulmuştur. adlî. Maarif (1857).III. yeni kurulan müesseselerin işleyişleri ve yapılan ıslâhat hareketlerinin ne derecede tatbik edildiğinin anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. yapılacak reformların plânlaması. malî vb. Hariciye ve Deâvî nezâretleri belgelerini bir bütün olarak ihtiva eder. yüzyıldan itibaren önemini kaybetmeye başlamasıyla. Tanzimat öncesi dönemde Sadrıazam tarafından padişaha yazılı olarak arz tezkiresinin üzerine padişahın kendi hatt-ı hümâyûnuyla yazdığı emir. Bâb-ı Âlî bünyesindeki memur ve kalemler aşağı yukarı 40 yıl kadar bu birimlerce ortak kullanılmış. Zabtiye (1839). 1832'den son297 . 1256-1341/1840-1922 yılları arasındaki döneme ait olup bu dönemin mülkî. yüzyıl sonu ile XIX. Bâb-ı Âlî heyetinin dışında da tedricen Karantina (1838). Defter-i Hakanî (1871). Sadâret. Hazine-i Hâssa (1850). Bu sebeple Bâb-ı Âlî Evrakı olarak tanımlanan belge gurubu. ayrıca Bakanlar Kurulu niteliğinde Meclis-i Vükelâ. ürettikleri bürokratik malzeme de Bâb-ı Âlî Evrak Odası'nda muhafaza edilmiştir. Maliye (1839). siyasî. danışma meclisi niteliğinde Meclis-i Vâlâ. gerek çeşitlilik açısından en geniş fonlardan birisidir. Posta ve Telgraf (1840). bütün meselelerini ihtiva etmektedir. Dahiliye. Tanzimat sonrasına ait olan bu yazışmalar. Devlet adamları. aynı bürokratik kanalları kullanmaları neticesini de beraberinde getirmiştir. ülke yönetiminde Batılı kurumların ve zihniyetin yerleşmesine çalışmışlar. mütalaasına ihtiyaç duyulan husus hakkında padişahın emrini ihtiva eden belgelerdir. Divan-ı Hümâyûn kalemleri ve tutulan kayıtlar da buraya intikal etmiştir. Hariciye ve Deâvî nezâretlerine dönüştürülerek bir görev dağılımı yapılmış. Osmanlı Arşivi'nde gerek yoğunluk. Adliye (1877) ve Harbiye (1908) nezâretleri kurularak o günkü ihtiyaçlara uygun yeni bir teşkilatlanmaya gidilmiştir.

Orijinal tasnifi korunarak araştırmaya açılan İrâdeler. Şûrâ-yı Devlet. vilayetlere giden ve vilayetlerden gelen evrakın genel evrak kalemi makamındadır. Dahiliye Kalemi ve Bâb-ı Âlî Evrak Odası. Dahiliye Kalemi yerine evrakı mühürlemek görevini yürütemek üzere İcra Odası tesis edilmiştir. Sadâret bünyesindeki Âmedî Odası'nda. Bâb-ı Âlî'den nezâret ve dairelere giden evrak ise Bâb-ı Âlî Evrak Odası'nda defterine kaydedilerek ilgili dairesine gönderilirdi. 1289/1872 yılında Dahiliye Kalemi'nin ortadan kalkmasıyla birlikte bu kalemin görevleri de Bâb-ı Âlî Evrak Odası'na verilmiştir. Dahiliye Kalemi. vekiller heyetinin kararlarını tasdikten ibarettir. sembolik olsa dahi Tanzimat'tan sonra da Sadâret Dairesi içinde görülmektedir. Aşağıda mevcut kısımlarda. BÂB-I ÂLÎ SADÂRET DAİRESİ KALEMLERİNE AİT BELGELER Divan-ı Hümâyûn'da yer alan bir çok kalem. Nezâretlerden gelen evrak da müsteşar tarafından görüldükten sonra Bâb-ı Âlî Evrak Odası'na gelerek defterine kaydedilip ilgili dairesine gönderilirdi.ra şifahi olarak sâdır olmaya başlanan ve Mâbeyn başkâtibi tarafından yazıya geçirilen bu emirler. Bâb-ı Âlî'deki Sadâret Dairesi ve çevresinde oluşan diğer dairelerin bünyelerindeki kalem. orada defterine kaydedildikten sonra havalesine göre Bâb-ı Âlî dairelerinden birine gönderilirdi. Sadâret'in arşivi niteliğindeki Bâb-ı Âlî Evrak Odası ve Bâb-ı Âlî bünyesinde bulunan nezâretler dışındaki (Dahiliye ve Hariciye Nezâreti) idarî teşkilatları. Meşrutiyet döneminde İrâde'nin sâdır oluş biçimi ise. Böylece 1289'dan itibaren Bâb-ı Âlî ile nezâret ve vilayetler arasında gelen-giden evrakın kaydedilmesi ve işlemlerinin yürütülmesi Bâb-ı Âlî Evrak Odası tarafından yapılır olmuştur. İrâde Kayıt Defterleri'ne kaydedilerek yürürlüğe girerdi. Vilayetlerden Bâb-ı Âlî'ye gelen evrak müsteşar tarafından görülüp. 298 . Bâb-ı Âlî'de evrakın giriş ve çıkışının kontrol edilip kaydının yapıldığı iki kayıt odası görülmektedir. havalesi işaretlenerek Dahiliye kalemine gelir. 1839'dan itibaren 77 yıllık bir süreyi ihtiva etmektedir. Deâvî Nezâreti. 1916 yılına kadar nezâret ve daireler esas alınarak tertip olunmuş. bu tarihten sonra ise Dosya Usulüne göre tasnif edilmiş ve konularına göre sınıflandırılmıştır. oda ve müdüriyetlerde pek çok belge birikmiştir. öncelikle Bâb-ı Âlî'nin merkez teşkilatı hüviyetinde olan Sadâret Dairesi kalemleri. Bâb-ı Âlî Evrak Odası ise nezâretlerden gelen ve nezâretlere giden evrakın kayıt işlemlerini yürütmektedir. Meclis-i Vâlâ Daireleri sırasıyla işlenmiştir. Bâb-ı Âlî'den vilayetlere giden evrak yine Dahiliye Kalemi'ne gelip defterine kaydedilerek ilgili vilayete gönderilirdi. 1.

padişahın emri. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Belgeleri d. Sadâret Teşrifat Kalemi Belgeleri f. Buna "arz tezkiresi" veya "telhîs" denirdi. Şûrâ-yı Devlet Belgeleri cg. Mevlis-i Vükelâ Belgeleri e. telhîsi okuyarak mesele hakkındaki fikrini üzerine kısaca yazardı. o 299 . Âmedî Kalemi Belgeleri db. fermanı. Padişah. Nezâret ve Devâir Belgeleri cd. Sadâret Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Belgeleri g. Deâvî Belgeleri cf. bunu padişaha okur. Nâme-i Hümâyûn Belgeleri bd. kalemlerine göre aşağıda görüldüğü şekilde incelenmiş ve tasnif olunmuştur.İrâdeler b. Sadâret Muhasebe Kalemi Belgeleri h. Hazine-i Evrak Müdürlüğü . Sadâret Âmedî Kalemi Belgeleri ve Meclis-i Vükelâ Belgeleri da. Mühimme Belgeleri bc. Sadâret Müteferrik Belgeleri Bu kısımlar ve tasnifleri hakkındaki malûmât yeri geldikçe verilecektir. Mühimme Odası Belgeleri cb. arzusu manasına gelir. Sadâret Evrak Kalemi Belgeleri ı.1256/1840 yılından Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar geçen zamanı ihtiva eden Sadâret Dairesi evrakı. Meclis-i Vâlâ Belgeleri ce. Umum Vilayet Belgeleri cc.İrâdeler İrâde. a. Hazine-i Evrak Müdürlüğü . Sadâret Mektubî Kalemi Belgeleri ca. herhangi bir mesele hakkında padişahın mütâlaasına lüzum görüldüğünde. 1832 senesinden evvel. Başkâtib. Mukâvele Belgeleri c. Düvel-i Ecnebiye Belgeleri bb. meselenin hulâsası padişaha sunulurdu. Bu tarihten sonra arz tezkirelerinin Serkâtib-i Şehriyârî denilen padişahın hususî başkâtibine hitaben yazılması usulü ittihâz olunmuş idi. a. Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi Belgeleri ba.

Mısır d1. 1310/1334 Yılı İrâdeleri 3. Mesâil-i Mühimme İrâdeleri aa. Meşrutiyet'ten sonra ise bu usul terkolunmuş ve padişahlar.213 25.497 19. Arşivimizde bulunan irâdeler.666 6. Bu irâdeler Analitik Envanter Sistem'e göre tasnif edilmiştir. 1255-1309 Yılları İrâdeleri 1255-1309/1839-1891 yılları arasını ihtiva eden orijinal tasnifli irâdelerin katalogları. Sisam f. Dosya Usûlü İrâdeler 4. KISIM Dahiliye Hariciye Meclis-i Vâlâ Meclis-i Mahsus Şûrâ-yı Devlet Divan-ı Ahkâm-ı Adliye TOPLAM TARİH 1255-1309/1839-1892 1255-1309/1839-1892 1256-1284/1840-1868 1270-1309/1853-1892 1284-1309/1867-1892 1285-1296/1868-1879 İrâde Adedi 91. Bulgaristan b. imtiyaz itâsı. İrâde usulü kabul olunduktan sonra. 1255-1309/1839-1892 yılları arasındaki irâdelerin kısımları ve bu kısımların ihtiva ettikleri tarihler ile vesika sayıları şöyledir. Bu fonda toplam irâde adedi 305.419 24.304 Lef Adedi 77.576 5. berât tevcîhi.292 9. Yunanistan 5.da şifahî olarak mütâlaasını bildirir ve bu mütâlaa.358 17.067 25. İşte bu şekle irâde denmiştir. Yeni yapılan bilgisayar ortamındaki kataloglama çalışmaları ile her irâde bölümü ayrı bir seri teşkil edecek şekilde kataloglanmıştır. Eyâlât-ı Mümtâze İrâdeleri a. arz tezkiresinin altına ve eğik olarak başkâtib tarafından sadrıazama hitaben yazılırdı.024 150. Cebel-i Lübnan c. nişân. fermanlar pek muayyen meselelere. Mısır Taltifât İrâdeleri e. Girid d.914 863 155.528 300 . büyük rütbe ve memuriyetlerin verilmesi gibi şeylere inhisâr etmiştir. 1255/1309 Yılı İrâdeleri 2. kiliselerin tamiri. Mısır İrâdeleri d2.938 2. vekiller heyeti kararlarını tasdik etmekle iktifâ etmişlerdir.832'dir. Bu tasdike de irâde denilmiştir. günümüze gelene kadar yıllara göre kataloglanmış olarak araştırmaya sunulmuştur. mevzuları itibariyle 5 kısımda incelenmektedir: 1.

Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .DH İ.HR İ.Dahiliye İrâde .DH İ.DH İ.DH İ.Dahiliye İrâde .Hariciye İrâde .Dahiliye İrâde .Hariciye İrâde .Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .Hariciye Kalemin Kodu İ.DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .HR İ.Dahiliye İrâde .DH İ.DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.1255-1309 YILLARI ARASINDAKİ İRÂDE KATALOGLARININ YIL VE KURUMLARINA GÖRE DÖKÜMÜ Katalog No 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 KALEMİN ADI İrâde .Hariciye İrâde .Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.HR İ.Hariciye İrâde .DH İ.Hariciye İrâde .HR TARİH Hicrî 1255-11257 1258-1261 1262-1263 1264-1265 1266-1267 1268-1269 1270-1271 1272-1273 1274-1275 1275-1277 1278-1279 1280-1281 1282-1284 1285-1287 1288-1290 1291-1292 1293-1294 1295-1296 1297-1298 1299 1300-1301 1302 1303 1304 1304-1305 1305-1306 1307 1308 1309 1255-1334 1255-1262 1263-1267 1268-1271 1272-1274 1275-1277 1277-1282 1282-1286 1287-1294 Miladî 1839-1842 1843-1845 1846-1847 1848-1849 1850-1851 1852-1853 1854-1855 1856-1857 1858-1859 1859-1861 1862-1863 1864-1865 1865-1868 1869-1871 1872-1874 1875-1876 1877-1878 1879-1880 1881-1882 1881/1882 1883-1884 1884/1885 1885/1886 1886/1887 1887-1888 1888-1389 1889/1890 1890/1891 1891/1892 1840-1916 1840-1846 1847-1851 1852-1855 1856-1858 1859-1861 1861-1866 1866-1870 1871-1878 Dosya ve Madde Adedi 52/2437 62/3210 48/2676 42/3290 37/2871 39/2922 47/3752 57/3558 54/3558 35/2800 35/2815 28/2239 37/2668 54-3595 52/3655 36/2687 46/3092 34/2669 45/3016 27/1788 64/4382 32/2355 40/2871 45/3130 48/3548 54/3645 39/3450 48/3744 47/4196 1380 41/1860 39/1735 42/2180 32/2290 30/2050 29/2028 29/2020 33/2365 Analitik Envanter Katalog Tertibi 301 .DH İ.DH İ.DH İ.DH İ.Dahiliye İrâde .Hariciye İrâde .Dahiliye İrâde .HR İ.Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .HR İ.DH İ.DH İ.DH İ.DH İ.HR İ.DH İ.Hariciye İrâde .Dahiliye İrâde .DH İ.DH İ.DH İ.Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .HR İ.Dahiliye İrâde .Dahiliye İrâde .DH İ.Dahiliye İrâde .DH İ.

MVL İ.MMS İ.MMS İ.Meclis-i Vâlâ İrâde .ŞD İ.MVL İ. Yapılan yıl tevhîdleri ile bu sayı 80 ciltte toplanmıştır. 1310-1334 YILLARI İRÂDELERİNİN GENEL DÖKÜMÜ Katalog No 317 318 319 320 321 322 323 324 325 NEZÂRET VEYA DAİRENİN ADI Adliye ve Mezâhib Askerî Bahriye Defter-i Hakanî Dahiliye TARİH Hicrî 1310-1332 1323-1334 1310-1319 1320-1327 1310-1334 1310-1327 1310-1315 1316-1323 1324-1334 Miladî 1892-1914 1905-1916 1892-1901 1902-1909 1892-1916 1892-1909 1892-1897 1898-1905 1906-1916 İrâde Sayısı 4.Meclis-i Vâlâ İrâde .Meclis-i Vâlâ İrâde .MVL İ. katalog adedi ise 484'tür.Meclis-i Mahsus İrâde .Meclis-i Vâlâ İrâde .768 302 .Hariciye İrâde .Şûrâ-yı Devlet İrâde .MVL İ.Katalog No 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 KALEMİN ADI İrâde .HR İ.Meclis-i Vâlâ İrâde .ŞD İ. Dairelerin her biri için bir seneliği bir arada olmak üzere eski yazı ile ay-ay müstakil kataloglar tertip olunmuştur.MVL İ. Fonda bazı bölümler 1310/1334 arasında kesintisiz devam ettiği hâlde bazıları muhtelif tarihlerde kesintiye uğramaktadır.MVL İ.Hariciye İrâde . 1310-1334 Yılları İrâdeleri 1310-1334/1897-1916 tarihleri arasında çıkan irâdelerin devlet teşkilatına ve nezâretlere göre tertip ve tanzim edilmelerinden meydana gelmiştir.MVL İ.ŞD İ.HR İ.DA TARİH Hicrî 1295-1302 1304-1309 1256-1263 1264-1266 1267-1268 1269 1270 1271-1272 1273-1275 1276-1278 1279-1281 1282-1284 1255-1296 1297-1303 1304-1309 1255-1295 1296-1309 1255-1295 Miladî 1879-1885 1887-1892 1841-1847 1848-1850 1851-1852 1852/1853 1853/1854 1855-1856 1857-1859 1860-1862 1863-1865 1866-1868 1840-1880 1881-1886 1887-1892 1840-1879 1880-1892 1840-1879 Dosya ve Madde Adedi 23/2135 40/2226 110/2565 76/3085 61/3465 37/2105 30/1990 44/2510 62/2700 46/2700 65/2730 55/2486 48/2690 34/2210 38/2314 60/2860 72/2786 19/879 Katalog Tertibi Analitik Envanter ab.Meclis-i Vâlâ İrâde .Meclis-i Vâlâ İrâde .978 6.Meclis-i Vâlâ İrâde .Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Kalemin Kodu İ.MVL İ.Şûrâ-yı Devlet İrâde .095.Meclis-i Vâlâ İrâde .211 12.MVL İ.Şûrâ-yı Devlet İrâde .471 752 1.MVL İ. Fondaki vesika sayısı 142.Meclis-i Vâlâ İrâde .Meclis-i Mahsus İrâde . Bu irâdeler Analitik Envanter Sistem'e göre tasnif edilmiştir.

296 684 196 1.573 5.773 22.110 20 303 .700 127 178 1.Katalog No 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 NEZÂRET VEYA DAİRENİN ADI Evkâf Harbiye Hariciye TARİH Hicrî 1310-1334 1328-1334 1328-1334 1310-1319 1320-1334 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 Miladî 1892-1916 1910-1916 1910-1916 1892-1901 1902-1916 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1897-1909 1892-1915 1892-1905 1892-1915 1910-1916 1892-1900 1901-1916 1911-1916 1911-1916 1892-1916 1892-1916 1893-1911 1892-1905 1911-1916 1892-1910 1892-1910 1919-1916 İrâde Sayısı 3.400 1.820 2.010 677 1.386 Hususî İlmiye İmtiyaz ve Mukâvelât Kanun ve Nizamât Maârif Mâbeyn-i Hümâyûn Maliye Meclis-i Mahsus Meclis-i Umumî Meşîhat Nâfia Orman ve Maâdin Rusûmât Sadâret Sıhhiye Şehremâneti Şûrâ-yı Devlet 1315-1327 1310-1333 1310-1327 1310-1333 1328-1334 1310-1318 1319-1334 1329-1334 1329-1334 1310-1334 1310-1334 1311-1329 1310-1327 1329-1334 1310-1328 1310-1328 1331-1334 247 239 257 1.755 8.

Katalog No 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 NEZÂRET VEYA DAİRENİN ADI TARİH Hicrî 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 1320 1321 Miladî 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1892-1909 1892-1915 1912-1916 1892-1909 1892-1905 1897-1909 İrâde Sayısı Taltifât 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 1330 1331 1332 1333 1334 Tekâüd Sandığı Telgraf ve Posta Ticaret ve Ziraat Tophâne-i Âmire Zabtiye Ticaret ve Nâfia 1310-1327 1310-1333 1330-1334 1310-1326 1310-1327 1315-1329 1. ait oldukları nezâret ve dairelere göre değil.317 1.028 numaralı katalog olarak hizmete sunulmuştur. Dosya Usulü İrâdeler 1217-1341/1802-1922 yıllarını ihtiva eden irâdeler. Daha sonraki dönemlerde belgeye ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla bazı düzenlemeler yapılmışsa da yine dosya usulüne yönelik olarak gerçekleştiril304 .385 1. ac. evrakın icrada olduğu dönemde.711 762 171 764 Not: İrâde taltifâtların indeksi çıkarılmış olup 1. ihtiva ettikleri meselelere ve konulara göre gruplandırılmıştır.

Kıbrıs Adası. Girid İrâdeleri (İ. Bulgaristan Prensliği. Sisam Beyliği.MTZ (04)) Bulgaristan'la ilgili 1255-1327/1839-1909 tarihleri arasındaki irâdeler ihtiva eder.MTZ. Mısır Hidivliği. Eflâk-Boğdan Voyvodalığı ve Aynoroz Emâneti.MTZ.miştir. şahıs ve müessese indeksleri çıkarılarak analitik olarak araştırmaya sunulmuştur. Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı.MTZ (04) TARİH Hicrî 1255-1326 Miladî 1839-1909 Belge Adedi 5242 Katalog Tertibi Analitik Envanter ad2.DUİT TARİH Hicrî 1217-1341 Miladî 1802-1922 Belge Adedi 42623 Katalog Tertibi Konu İndeskli ad. Bosna-Hersek. Katalog No 397/1-8 KALEMİN KODU İ.CL) TARİH Hicrî 1258-1323 Miladî 1842-1906 Belge Adedi 760 Katalog Tertibi Analitik Envanter ad3. ad1. Bu teşekküllerden 1908 inkılâbından sonra elde kalanlarının imtiyazları ilgâ olunmuştur. yer.MTZ. Konu indeksli 8 adet kataloğu vardır. Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı hususî imtiyaz anlaşmalarıyla idare olunan eyaletlerdir. Bunlar. Katalog No 1375 KALEMİN KODU İ:MTZ (GR) TARİH Hicrî 1255-1327 Miladî 1839-1909 Belge Adedi 5581 Katalog Tertibi Analitik Envanter 305 . Muhtelif tarihlerde görülen Eyâlât-ı Mümtâzelikler şunlardı: Mekke Şerifliği. Kırım Hanlığı. devlete maktû bir vergi ve bazıları sefer zamanında asker vererek.GR) Girid'le ilgili 1255-1327/1839-1909 yılları arasındaki irâdeleri ihtiva eder. Eyâlât-ı Mümtâze İrâdeleri Eyâlât-ı Mümtâze. Katalog No 1373 KALEMİN KODU (İ.CL) Cebel-i Lübnan'la ilgili 1258-1323/1842-1906 tarihleri arasındaki irâdeler ihtiva eder. Erdel Krallığı. Ancak 2006 yılında yapılan yeni düzenleme ile irâdeler konu. Cebel-i Lübnan İrâdeleri (İ. Bulgaristan İrâdeleri (İ. Katalog No 1370 KALEMİN KODU (İ. dahilî işlerinde tamamen serbest bulunurlardı.

İki grup hâlinde bulunan irâdelerin dökümü: MESÂİL-İ MÜHİMME İRÂDELERİNİN LİSTESİ Katalog No Sıra No Tarih Hicrî Miladî A . Mesâil-i Mühimme-i Asâkir-i Cenâb-ı Mülûkâne İrâde Gurubunun Adı Evrak Sıra No 1 Tensîkât ve Tanzimât-ı Mülkiye ve Nizamât-ı Belediye ve Ebniye ve Kanuniye 1-190 1255-1264 1839-1847 Katalog Tertibi 398 Analitik Envanter 306 . devletin kuruluşundan 1255/1839'a kadar olanlar.MSM) Hazine-i Evrak'ın kuruluşu sırasında yapılan ilk tasnif talimatnâmesi esaslarına göre arşiv malzemeleri.MTZ. Yapılacak tasnif çalışmalarına esas ve örnek olmak üzere.046 Katalog Tertibi Analitik Envanter ad6.SM) Sisam'la ilgili 1256-1326/1840-1908 yılları arasındaki irâdeleri ihtiva eder. Katalog No 1374 KALEMİN KODU İ:MTZ (SM) TARİH Hicrî 1256-1326 Miladî 1840-1908 Belge Adedi 2. Mesâil-i Mühimme-i Mahsusa. 3 adet kataloğu vardır.ad4. orijinal katalogları ile günümüze kadar tertibi muhafaza edilmiştir.MTZ (05)) Mısır'la ilgili 1255-1330/1839-1916 yılları arasındaki irâdeleri ihtiva eder. Mısır İrâdeleri (İ.046 Katalog Tertibi Analitik Envanter ae. Hazine-i Evrak'ta yapılan ilk tasnif bu olup. Yunanistan İrâdeleri (İ.MTZ (01)) Yunanistan'la ilgili 1256-1326/1840-1908 yılları arasındaki irâdeleri ihtiva eder. Sultan Abdülmecid'in tahta çıkış tarihinden itibaren 1265 yılına kadar mühim meselelere dair irâdeli evrak bölümlere ayrılarak gruplandırılmıştır.Mesâil-i Mühimme-i Mülkiye-i Hususiyye. Mesâil-i Mühimme İrâdeleri (İ. Sisam İrâdeleri (İ. Katalog No 1369 KALEMİN KODU İ:MTZ (01) TARİH Hicrî 1255-1322 Miladî 1839-1905 Belge Adedi 2. ikinci grup olan 1255-1265 yılları arasındaki evrakın tasnifi gerçekleştirilmiş ve buna "Mesâil-i Mühimme İrâdesi" adı verilmiş ve konularına göre tasnif edilmiştir. 1255-1265/ 1839-1849 tarihleri arası ve bu tarihten sonra teşekkül edecek olanlar olmak üzere üç ana gruba ayrılmıştır. Katalog No 1371 KALEMİN KODU İ:MTZ (05) TARİH Hicrî 1255-1330 Miladî 1839-1916 Belge Adedi 5589 Katalog Tertibi Analitik Envanter ad5.

Katalog No Sıra No 2 3 4 5 6 7 İrâde Gurubunun Adı Asâkir-i Nizamiye-i Şâhâne Tersâne-i Âmire Mesâiline Dair Tophâne-i Âmire Mesâiline Dair Hazine-i Celîle-i Maliye Hazine-i Hâssa-i Şâhâne Mesâili'ne Dair Hazine-i Evkâf Mesâiline Dair Ticarethâne Mesâiline Dair Fabrika-i Hümâyûn ile Bazı Fabrikalara Dair Mir‘ât-ı Celîle ve Mehâsin-i Asriye-i Şâhâne Olarak Dersaâdet ve Bilâd-ı Selâse'de İnşa Buyurulan Ebniye-i Emîriye Masârıfı İcra Buyurulan Sûr-ı Hümâyûn Evrak Sıra No 191-338 339-381 382-413 414-539 540-579 580-595 596-609 610-648 Tarih Hicrî 1257-1264 1256-1264 1260-1264 1257-1264 1258-1264 1258-1264 1257-1264 1258-1264 Miladî 1841-1847 1840-1847 1844-1847 1841-1847 1842-1847 1842-1847 1841-1847 1842-1847 Katalog Tertibi 398 8 9 Analitik Envanter 10 649-705 1258-1264 1842-1847 11 706-713 1263 1846 B. Mesâil-i Mühimme 12 13 14 398 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 399 26 27 28 29 30 31 32 33 Rusya Meselesine Dair Prusya Mesâiline Dair Fransa Devleti Mesâiline Dair İngiltere Devleti Mesâiline Dair Avusturya Devleti Mesâiline Dair İran Devleti Mesâiline Dair Yunan Devleti Mesâiline Dair Papa Hükümeti'ne Dair Rum Milleti'ne Dair Sardunya Mesâiline Dair Ermeni Meselesine Dair Danimarka Mesâiline Dair Karadağ Meselesine Dair Portekiz Devleti'ne Dair Latin Reâyâya Dair Düvel-i Mütehâbbe Mesâil-i Muhtelifesine Dair Protestan Milleti'ne Dair Katolik Meselesine Dair Sırp Meselesine Dair Yahudi Meselesine Dair Eflâk'a Dair Eflâk-Boğdan'a Dair 714-753 754 755-797 798-840 841-842 843-852 853-896 897-915 916-931 932-934 935-942 943 944-946 947-951 952-954 955-966 967-968 969-977 978-1004 1005-1007 1008-1030 1031-1042 1255-1264 1258 1256-1264 1257-1264 1258-1261 1255-1254 1256-1264 1263-1264 1262-1264 1260-1264 1258-1264 1264 1256 1258-1264 1256-1260 1257-1264 1262-1263 1256-1264 1261-1264 1256 1258-1264 1253-1264 1839-1847 1842 1840-1847 1841-1847 1842-1845 1839-1847 1840-1847 1846-1847 1845-1847 1844-1847 1842-1847 1847 1840 1842 1840-1844 1841-1847 1845-1846 1840-1847 1845-1847 1840 1842-1847 1837-1847 Analitik Envanter 307 .

Katalog No Sıra No 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 İrâde Gurubunun Adı İran Meselesine Dair Cebel-i Lübnan Meselesine Dair Kürdistan Meselesine Dair Sırbistan'a Dair Toskalık Meselesine Dair Kigalık Meselesine Dair Mesâil-i Hudûdiyeye Dair Yemen Meselesine Dair Mürted Meselesine Dair Kerbelâ Meselesine Dair Eflâk Meselesine Dair Avrupa İhtilâlinden Dolayı Memâlik-i Şâhâne'de Bazı Tedâbîr İcrâsına Dair Viyana İhtilâli Meselesine Dair Musul Eyaleti'ne Dair Diyarbekir Eyaleti'ne Dair Cezayir'de Kostanta Beyi Ahmed Bey'e Dair Ekrâd ve Aşâire Dair Bağdat Eyaleti'ne Dair Ankara Eyaletine Dair Tırhala'ya Dair Halep Eyaleti'ne Dair Şam Eyaleti'ne Dair Adana ve Maraş Eyaletlerine Dair Trablus Eyaleti'ne Dair Tunus Eyaleti'ne Dair Sayda Eyaleti'ne Dair Mısır Eyaleti'ne Dair Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Eyaleti'ne Dair İşkodra Eyaleti'ne Dair Selanik Eyaleti'ne Dair Yanya Eyaleti'ne Dair Üsküb Eyaleti'ne Dair Hüdâvendigâr Eyaleti'ne Dair Bosna Eyaleti'ne Dair Erzurum Eyaleti'ne Dair Kudüs Eyaleti'ne Dair Evrak Sıra No 1043-1110 1111-1223 1224-1355 1565-1637 1638-1693 1694-1748 1749-1794 1795-1824 1825-1832 1831-1840 1841-1923 1924-1950 1960-1986 1987-1988 1989-1993 1994-1997 1998-2035 2036-2072 2073-2074 2075 2076-2077 2078-2079 1262 2080-2081 2108-2143 2144-2181 2182-2236 2237-2241 2242-2246 2247-2263 2264-2273 2274-2278 2278-2287 2288-2330 2331-2348 2349-2357 Tarih Hicrî 1256-1264 1258-1264 1258-1264 1256-1260 1261-1263 1259-1263 1256-1264 1258-1264 1259-1260 1259 1264 1263-1264 1264 1259 1261-1262 1256-1257 1259-1264 1259-1264 1261-1262 1262 1262-1263 1260-1264 1262-1264 1258-1264 1256-1263 1257-1264 1258-1264 1263-1264 1258-1262 1261-1264 1261-1262 1260-1262 1258-1264 1258-1264 1261-1264 1257-1262 Miladî 1840-1847 1842-1847 1842-1847 1840-1844 1845-1846 1843-1846 1840-1847 1842-1847 1843-1844 1843 1847 1846-1847 1847 1843 1845-1845 1840-1841 1843-1847 1843-1847 1845-1845 1845 1845-1846 1844-1847 1845-1847 1842-1847 1840-1846 1841-1847 1842-1847 1846-1847 1842-1845 1845-1847 1845-1845 1844-1845 1842-1847 1842-1847 1845-1847 1841-1845 Katalog Tertibi 399 Analitik Envanter 400 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 308 .

arkasında mühimme kaydı bulunan evrak ile ferman. bilumum mansıblar. 309 . emr-i âlî ve nişanlar. tekâüd. Bâb-ı Âlî'de tek kalem altında mütâlaa edilerek Divan-ı Hümâyûn kaleminde toplanmıştır. şurût. emsâl ve emr-i âli kayıtları üzerinde bulunan arzuhâller. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nin 10 cilt kataloğu vardır. Tahvil ve Ruûs kalemlerine ait olan evrak. ikâmet ve ticaret berâtları. rütbe ve pâye tevcihi ile tayin. memuriyetler. kısas ve nefye dair evrak. şurût ve emsâl kayıtlarının çıkarılması. gereği bilinmeyen hususlarda evrakın havale edilmesi.DVN) Toplantıların akdedildiği Divan-ı Hümâyûn fiilen ortadan kalktıktan sonra artık bu tabir tamamen sembol olarak Bâb-ı Âlî'de bir kalemi ifade eder olmuştur. berât. görev süresi uzatma. ruesâ-yı milel-i muhtelifece verilen takrirler. bazı milletlerin reisleri ve ecnebi sefirler tarafından verilen evrakın kaydedilmesi. tuğra çekmek. azil. Bu kalemin görevlerini şöylece özetleyebiliriz: Nizamnâme ve kanunnâmelerin kayıt ve hıfzı. Görevleri açısından da Bâb-ı Âlî öncesi dönemle sonrası dönem arasında büyük bir fark yoktur. Ayrıca yabancı devletlerin resmî makamları ile olan izn-i sefîne talepleri ve benzeri yazışmalar Divan-ı Hümâyûn Düvel-i Ecnebiye Kataloğu'nda. hüküm. Yukarıda zikredilen evrak çeşitlerinin büyük kısmı bu kataloglarda yer almaktadır. izn-i sefîne ve izn-i sefîne talebleri. emr-i âlî. muktezâ. mürûr tezkireleri. muktezâ. imtiyaz. Bu vazifeleri icra eden Divan (Beylikçi) Kalemi'nin evrak çeşitleri de şunlardır: Nizamnâme ve talimatnâmeler. konsolos ve konsolos vekili tayin berâtları ve bunlar tarafından takdim edilen takrirler. icrası için gereken berât ve emirlerin yazılması. Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi Belgeleri (A. rütbe ruûsları ve silsile ruûsları ile medâris-i ilmiye tevcîhlerinin kayıt ve icrası. Tanzimat öncesinde ayrı ayrı kalemler durumunda bulunan Beylikçi.Katalog No Sıra No 71 72 73 74 75 İrâde Gurubunun Adı Aydın Eyaleti'ne Dair Edirne Eyaleti'ne Dair Kastamonu'ya Dair Niş Eyaleti'ne Dair Cidde Eyaleti'ne Dair Trabzon Eyaletine Dair Seyâhat-i Hümâyûn'a Dair Karantina Nizamı'na Dair Velâdet-i Hümâyûn ve Tevcîhât-ı Seniyye ve Bazı Hususât-ı Mühimmeye Dair Evrak Sıra No 2358-2373 2374-2412 2413-2418 2419-1429 2430-2459 2460-2483 2484-2525 2526-2590 1-60 Tarih Hicrî 1263-1264 1258-1264 1262-1263 1257-1264 1257-1264 1262-1264 1262-1264 1255-1257 1255-1258 Miladî 1846-1847 1842-1847 1845-1846 1841-1847 1841-1847 1845-1847 1815-1847 1839-1841 1839-1842 Katalog Tertibi 400 76 77 78 78 Analitik Envanter b. ferman. berât ve hükümler Divan-ı Hümâyûn Mühimme Kalemi Kataloğu'nda verilmiştir.

Bu evrakın defterlerine örnek olarak Divan-ı Hümâyûn Kalemi Düvel-i Ecnebiye Defterleri ile İzn-i Sefîne Defterleri'ni gösterebiliriz. Avrupa devletleri ile yapılan anlaşmalar bu kalemde korunmuştur. Her devlete ait evrak kendi içerisinde kronolojik bir şekilde sıraya konularak vesikaların bütünlüğü sağlanmaya çalışılmıştır. 2.490 316/47. 186/23. Katalogdaki evrak çeşitlerinin başlıcaları izn-i sefîne talepleri. İstanbul'da ikamet eden Hıristiyan devletlerin elçileri ile Hıristiyan devletlerin her gün meydana gelen ticarî işleri ve diğer hususları bu kalem tarafından yürütülmüştür. Düvel-i Ecnebiye Kısmı Belgeleri (A.702m. konsolos ve konsolos vekili tayinlerine dair takrirlerdir.DİVAN-I HÜMÂYÛN KALEMİ KATALOGLARI LİSTESİ Katalog No 528 529 530 531 532 533 534 535 535 1166 Cilt Sıra No 1 2 3 4 5 1 2 3 EK A. Katalogdaki vesika sayısı 8.DVN.987 m. 545 m. 3.878 41/4202 Analitik Envanter DES Analitik Envanter Katalog Tertibi ba.412 madde 4. Sonradan çıkarılan ikinci ve üçüncü katalog da birinci kataloğun devamı mahiyetindedir.035'tir.DVN.DVN TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1262 1263-1264 1265-1266 1267-1271 1271-1275 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1256-1341 1275-1278 Miladî 1840-1846 1847-1848 1849-1850 1851-1855 1855-1859 1840-1861 1861-1891 1892-1922 1840-1922 1859-1861 Dosya/Belge Adedi 2. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nin yabancı devletlerin resmî makamları ile olan yazışmaları ve kayıtları. Divan-ı Hümâyûn Kalemi Düvel-i Ecnebiye adı altındaki katalogda toplanmıştır.510 74/9.412 madde 2.DVE) Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nin görevlerinden biri de yabancı devletlerin resmî makamları ile Sadâret arasında olan yazışmaların kayıt ve icrasıdır. Birinci katalog. Osmanlı Devleti'nin 1256-1263/1840-1847 tarihleri arasında karşılıklı ilişki içinde bulunduğu on altı devlete ait vesikaları ihtiva etmektedir.755m.250m. Katalog Tertibi Analitik Envanter 310 . 4. seyahat amacıyla gelen yabancılar için gezi izni talepleri.979 214/46. Katalogların dökümü şu şekildedir: Katalog No 536 537 1008 Cilt Sıra No 1 2 3 A.950m.DVE TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1263 1264-1271 1272-1278 Miladî 1840-1846 1847-1854 1855-1858 Dosya/Belge Adedi 2.

bu muahedeler için görevlendirilen şahıslara verilen ruhsatnâmeler.Katalog No 533 534 535 535 Cilt Sıra No 1 2 3 EK TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1259-1331 Miladî 1840-1861 1862-1891 1892-1922 1843-1912 Dosya/Belge Adedi 55/19. İstanbul 1975.DVN. Sayı 6.DVN.855 41/4.MHM) Divan-ı Hümâyûn'un mühim ve gizli evrakıyla uğraşan kalemdir.DVN. berât. Sadâret Divan-ı Hümâyûn Mühimme Kalemi Belgeleri (A.811 160/14."Divan-ı Hümâyûn Mühimme Kalemi".010 33/3. Tarih Enstitüsü Dergisi. 311 . yabancı devlet başkanlarından gelen nâmeler yer almaktadır. Bu kalemin başlıca vazifesi.DVN. 72 Geniş bilgi için bkz. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'ne ve dolayısıyla Beylikçi'ye bağlı olan "Mühimme Müdürlüğü". Bu sebeple.977 madde 2. Kataloğun dökümü şu şekildedir: Katalog No 526 537 533 534 535 535 Cilt Sıra No 1 2 1 2 3 EK A. ticaret izni. yol izni ve ikamet emirleri gibi belgeler evrakın ekseriyetini teşkil etmektedir.232 40/7.784 67/11.201 m.DVE DES KATALOGLARDA BULUNAN BAZI DEVLETLER ŞUNLARDIR Rusya Avusturya İngiltere Fransa Hollanda (Flemenk) Danimarka İtalya (Sardunya. Ayrıca Divan-ı Hümâyûn'un mühim mevzulardaki evrakı da bu kalem evrakına dahil edilmiştir. s.285 Katalog Tertibi A.NMH) Bu bölümde Osmanlı Devleti ile yabancı devletler arasında yapılan muahedeler.129-175. bu kalem evrakı içinde yer alan hüküm. 47/3. Bu sebeple 1211/1796 da bir nizamnâme72 ile Mühimme Kalemi için ayrı bir oda teşkil edilmiştir.278 DES Katalog Tertibi Analitik Envanter bc. en nihayet "Mühimme Kalemi" adını almıştır. Tevfik Temelkuran. Toskana. devletin ehemmiyetli meselelerine dair hüküm ve berâtları yazmaktır. Sadâret Divan-ı Hümâyûn Nâme-i Hümâyûn Kısmı Belgeleri (A. Sicilyateyn) Almanya (Prusya) İspanya İsveç-Norveç Portekiz Belçika İran Hokand Amerika Yunanistan Muhtelif bb.952 397/44.MHM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1271 1272-1278 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1256-1341 Miladî 1840-1854 1855-1858 1840-1861 1862-1891 1892-1922 1840-1922 Dosya/Belge Adedi 4.

Osmanlı Devleti ile şahıslar ve şirketler arasında yapılan mukâveleler.MKL TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1268-1309 1310-1341 1257-1341 Miladî 1851-1891 1892-1922 1841-1922 Dosya/Belge Adedi 33/2. daha önce referans olarak verilmiş olması muhtemel Bir Numaralı Mahzen Defteri'ndeki orijinal numaralı belgelerin. Ancak Bir Numaralı Mahzen Defteri'nde kayıtlı bulunduğu hâlde zuhur etmeyen evrak bu listeye alınmamıştır. şahıslara ve şirketlere verilen imtiyazlar da bu bölüm başlığı altında tasnif edilmiştir. Katalog No 534 535 535 Cilt Sıra No 1 2 EK A. Divan-ı Hümâyûn Kalemi Mukavele evrakının bir kısmı. Ancak Bir Numaralı Mahzen Defteri'nde kayıtları bulunduğu hâlde zuhur etmeyen evrak bu listeye alınmamıştır.DVN.DVN. Tasnif esnasında. orijinal kayıtlı evrak ile karışık paketlerden çıkan aynı tür evrak biraraya getirilerek bu envanter oluşturulmuştur. yeni dosya ve gömlek numaralarına işaret edilmiştir. Bu sebeple bu bölüm evrakının envanteri iki liste hâlinde hazırlanmıştır. orijinal kayıtlı evrak ile karışık paketlerden çıkan aynı tür evrak bir araya getirilerek bu envanter oluşturulmuştur.243 18/614 DES Katalog Tertibi 312 .NHM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1174-1309 1310-1341 1242-1341 Miladî 1760-1891 1892-1922 1826-1922 Dosya/Belge Adedi 31/1. Katalog No 534 535 535 Cilt Sıra No 1 2 EK A. İkinci listede ise.713 40/5. dosyalar tamamen dosya usûlü envanter şeklinde kronolojik sıra ile yazılmış. İkinci listede ise. Tasnif esnasında. daha önce referans olarak verilmiş olması muhtemel Bir Numaralı Mahzen Defteri'ndeki orijinal numaralı belgelerin.Divan-ı Hümâyûn Nâme-i Hümâyûn Kısmı evrakının bir kısmı daha önce katalog olarak kullanılan Bir Numaralı Mahzen Defteri'nde kayıtlı bulunmaktadır. kanunnâme ve talimatnâmeler. daha önce katalog olarak kullanılan Bir Numaralı Mahzen Defteri'nde kayıtlı bulunmaktadır.624 6/547 6/443 DES Katalog Tertibi bd. Sadâret Divan-ı Hümâyûn Kalemi Mukâvele Kısmı Belgeleri (A.DVN. Birinci listede dosyalar tamamen dosya usûlü envanter şeklinde kronolojik sıra ile yazılmış. yeni dosya ve gömlek numaralarına işaret edilmiştir. Birinci listede. orijinal kayıtlı belgelerin konuları açıklamalar hânesinde belirtilmiştir. Bu sebeple bu bölüm evrakının envanteri iki liste hâlinde hazırlanmıştır. orijinal kayıtlı belgelerin konuları açıklamalar hânesinde belirtilmiştir.MKL) Nizamnâme.

Meclis-i Vâlâ'dan gelen mazbatalar ve Meclis-i Vâlâ kararıyla yazılan emirler Mektubî Kalemi Meclis-i Vâlâ Kataloğu. Sadâret Mektubî Kalemi Belgeleri (A. adlî her türlü resmî makama yazılan ve bu makamlardan gelen şukka. Birincisi. Bu kalemde yer alan vesika çeşitlerini iki ana grupta toplayabiliriz. 2. Sadâret tarafından çeşitli makamlara yazılan emir ve buyruldular.525 m.MKT) Mektubî Kalemi. gerek İstanbul'daki nezâret ve devâirle yaptığı yazışmaları. Sadâret'in İstanbul'daki nezâret ve dairelerle yaptığı yazışmalar (tezkire ve derkenarlar). Âmedî Kalemi tarafından Sadâret'e takdim edilen irâdelerin icrası için yazılan buyruldular. bunun yanında bu kalemin meşgul olduğu mühim meseleler için de Mektubî Kalemi Mühimme Kalemi Kataloğu teşkil olunmuştur. kâime. Mektubî Kalemi tarafından kaleme alındığından bu fonda bulunmaktadır. taşrada bulunan mülkî. Deâvî Nezâreti'nde görüşülerek karara bağlanan hususlarda Mektubî Kalemi'nin yazdığı emirler Mektubî Kalemi Deâvî Kataloğu adları altında toplanmıştır. gerekse taşra ile yaptıklarını yürütmüştür. Sadâret teşkilatı içinde mühim bir yer işgal eden ve Osmanlı Devleti'nin ilk devirlerinden beri devam edegelen bir kalemdir.526 madde 1. mazbata. 1256-1265/1840-1849 yılları arasını ihtiva etmektedir. askerî.MKT TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1260 1261 1262 Miladî 1840-1844 1845 1846 Dosya/Belge Adedi 2. Mektubî Kalemi'nin görevleri: Sadâret'in bütün nezâret. Mektubî Kalemi'nin yürüttüğü bazı işlere ait belgeler de yine Mektubî Kalemi bünyesinde olmak kaydıyla ayrılmış ve ayrı kataloglar hâline getirilmiştir. Bâb-ı Âlî Evrak Odası Sadâret Evrakı Mektubî Kalemi ismiyle 10 ciltlik katalog serisi hazırlanmıştır. Ayrıca Mektubî Kalemi'nin vilayetlerle alakalı muhaberatı için Mektubî Kalemi Umum Vilayât Kataloğu. ikincisi. Katalog Tertibi Analitik Envanter 313 . Şöyle ki. Tanzimat'tan sonra da Sadâret'in. buralardan gelen tahrirâtı hülasa ederek asıllarıyla birlikte sadrıazama sunmak. belli bir tarihten sonra ise yine bu mevzuda ayrıca Mektubî Kalemi Nezâret ve Devâir Kataloğu. sadrıazamın mektuplarını yazmak ve özel kalem müdürlüğünü yapmak şeklinde özetlenebilir. Bu kataloglardaki evrak. Katalog No 538 539 540 A.563 m.c. devâir ve vilayetlerle olan yazışmalarını yapmak. bu kalem tarafından yazılmıştır. padişah irâdesinin çıkmasından önceki safhaya ait yazışmalar da bu evrak arasında görülmektedir. ilâm ve mektuplardır. Bunun yanısıra.

Mektubî Kalemi . Bkz. Bunlar şunlardır: 1.Mühimme Odası 2. Önemli ve âcil olan hususları ayırtedebilmek için gerek evrakta. Bu evrak umumiyetle isyan. Mektubî Kalemi . 4.955 b.Deâvî 6.145 m. Mektubî Kalemi . Katalog genel no: 538-544. 2.MHM) Mektubî Kalemi'yle birlikte ilk yıllardan beri devam edegelen ve onun bir şubesi durumunda bulunan kalemdir. Mektubî Kalemi . sınır meselesi.Meclis-i Vâlâ 5. Bu sebeple mühimme. makam ve dairesine göre muhtelif kısımlara ayrılmıştır. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ca.213 m.MKT. kıtlık ve iskân gibi mühim hususları ihtiva etmektedir. 4 ciltten oluşan Mektubî Kalemi Kataloğu'nda toplanmıştır. 3. Sadâret Mektubî Kalemi Mühimme Kalemi (Odası) Belgeleri (A.Umum Vilayât 3.MKT. muhaberât.Katalog No 541 542 543 544 545 546 547 548* 550* TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1263 1263 1264 1264 Miladî 1847 1848 1848 1848 1849 1849 1849 1840-1848 1840-1848 Dosya/Belge Adedi 3.979 m.002 31/3.726 m. 4.883 m. 4. Mektubî Kalemi .MKT 1265 1265 1265 1256-1265 1256-1265 Analitik Envanter DES Bunun yanısıra Mektubî Kalemince tanzim olunan yazışmalar da.Nezâret ve Devâir 4. Bu kısmın belgeleri 1256-1275/ 1840-1858 tarihlerini hâvi olup. 238/38. 314 . savaş.MHM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1266 1267-1271 1271-1273 1273-1275 Miladî 1840-1850 1850-1854 1854-1856 1856-1858 Analitik Envanter Katalog Tertibi * 548 ve 550 numaralı katalogların analitik tasnifi yapılmıştır. gerekse defterlerde mühim ve adi ayırımı yapıldığı görülmüştür. Katalog Tertibi A. Şûrâ-yı Devlet 7.960 m. Katalog No 574 1038 1039 1040 A.155 m. 4. hafâya ve mahremâne kaydı bulunan Mektubî Kalemi evrakı için ayrı bir fon teşkiline ihtiyaç duyulmuştur. deprem.

Sadâret Mektubî Kalemi Umum Vilayet Yazışmalarına Ait Belgeler (A.298 1.817 m.MKT.655 m.301 m. 4. 1266 yılında defter sistemindeki vilayet-nezâret ayrımına binâen teşkil olunmuştur.802 m.890 147/24.052 m. 4.UM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1266 1267-1268 1268-1269 1269-1271 1271-1272 1272-1273 1273-1274 1274-1276 1276 1276-1277 1277-1278 1278 1278 1266-1278 1275-1309 1256-1309 Miladî 1849 1850-1851 1851-1852 1852-1854 1854-1855 1855-1856 1856-1857 1857-1859 1859 1859-1860 1860-1861 1861 1861 1849-1861 1862-1891 1840-1891 Dosya/Belge Adedi 6.MKT.816 m.318 m. 5. 4. 4. 4.301 m. 5. Katalog No 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 1016 548 549 550 A.040 m. 4.075 DES Analitik Envanter Katalog Tertibi 315 .172 m.Katalog No 1066 1091 1207 1208 1209 1210 1211 1212 1213 1214 1215 1216 1217 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1275-1276 1276-1278 1278-1280 1280-1281 1281-1282 1282-1283 Miladî 1859-1860 1860-1862 1862-1864 1864-1865 1865-1866 1866-1867 1867-1868 1868-1869 1869-1874 1874-1892 1893-1894 1892-1912 1842-1913 Katalog Tertibi A.719 madde 4.341/220. 3. 4.UM) Sadâret ile vilayetler arasındaki yazışmaları ihtiva etmektedir. 574/97.MKT.399 m.MHM 1283-1284 1284-1285 1285-1290 1290-1309 1310-1311 1309-1330 1257-1331 Analitik ve İndeksli cb.299 m. 4.

MVL) Meclis-i Vâlâ tarafından Sadâret'e takdim edilen mazbatalar.cc. Katalog No 564 565 566 567 548 549 550 A. Sadâret Mektubî Kalemi Nezâret ve Devâir Yazışmalarına Ait Belgeler (A.MVL TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1266 1267-1271 1271-1275 1275-1278 1256-1278 1279-1284 1256-1284 Miladî 1840-1849 1850-1854 1854-1858 1858-1861 1840-1861 1862-1867 1840-1867 Dosya/Belge Adedi 5.NZD TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1266 1266-1278 1275-1309 1256-1309 1267 1271-1273 1273-1274 1274-1275 1275-1277 1278 1278 1267-1269 1277-1278 1271 Miladî 1850 1850-1861 1862-1891 1840-1891 1851 1855-1857 1857-1858 1858-1859 1859-1861 1863 1861 1851-1853 1861-1862 1855 Dosya/Belge Adedi 2.MKT. İstanbul'da bulunan nezâret ve dairelerle yaptığı yazışmaları ihtiva etmektedir.465 DES Analitik Envanter Katalog Tertibi Meclis-i Vâlâ'nın kendi teşkilatı içerisinde oluşan belgeler için "Bâb-ı Âlî Bünyesindeki Diğer Dairelere Ait Belgeler" kısmı "Meclis-i Vâlâ Belgeleri"ne bakılmalıdır.863 23/2312 40/4020 40/4021 40/4000 40/4074 40/4000 27/2700 40/4073 40/4015 40/4069 Analitik ve İndeksli DES Katalog Tertibi Analitik Envanter cd.415 m.509 madde 3.728 1623/220.733 38/6.MKT. Katalog No 563 548 549 550 1054 1055 1056 1057 1058 1059 1067 1076 1077 1321 A.MKT. itibaren Mektubî Kalemi Nezâret ve Devâir Kataloğu teşkil olunmuştur.826 m. Sadâret adına Meclis-i Vâlâ tarafından çeşitli makamlara yazılan tahrirât ile tezkire-i sâmîler ve Sadâret ile Meclis-i Vâlâ arasındaki yazışmaları muhtevîdir. 151/23.543 220/43. 1266/1849-1850 yılında defter sistemindeki vilayet-nezâret ayrımına binaen.784 m.163 98/9.MKT.671 427/55. 3.NZD) Sadâret'in. 316 . Sadâret Mektubî Kalemi Meclis-i Vâlâ Yazışmalarına Ait Belgeler (A. 3.

MKT. "Ayniyât Defterleri"nde aynen.299 m.855 3/816 Katalog Tertibi DES Şûrâ-yı Devlet'in kendi bünyesinde oluşan belgeler için "Bâb-ı Âlî Bünyesindeki Diğer Dairelere Ait Belgeler" kısmı "Şûrâ-yı Devlet Belgeleri"ne bakılmalıdır.MKT.127 m.013 m. İdarî ve malî konular ile resmî makamlar arasındaki anlaşmazlıklar. 3.DV TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1258-1266 1267-1269 1269-1273 1273-1276 1276-1277 1277-1278 1258-1278 1279-1287 1261-1283 Miladî 1840-1849 1850-1852 1852-1856 1856-1859 1859-1860 1860-1861 1842-1861 1862-1870 1845-1866 Dosya/Belge Adedi 4.010 m.028 m. 223/40.MKT. Sadâret Mektubî Kalemi Şûrâ-yı Devlet Yazışmalarına Ait Belgeler (A. 4.994 105/18. Katalog No 568 569 570 571 572 573 548 549 550 A. icra edilmek üzere Sadâret'e takdim ettiği mazbatalar ile bu mazbatalar üzerine Sadâret tarafından kaleme alınan tahrirât. cf. Katalog No 549 550 TASNİFİN KODU A. 317 . tezkire ve buyruldular bu başlık altında tasnif edilmiştir.ŞD TARİH Hicrî 1285-1309 1284-1309 Miladî 1868-1891 1867-1895 Dosya/Belge Adedi 108/22.808 madde 4. 4. 4.ŞD) Meclis-i Vâlâ'nın 1284/1867-1868 yılında lağvı ile teşekkül eden Şûrâ-yı Devlet'in.DV) Bu fonda Sadâret adına Deâvî Nezâretince çeşitli makamlara gönderilmek üzere kaleme alınan tahrirât ve tezkireler mevcuttur. "BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri"nin " Şûrâ-yı Devlet Mazbata Defterleri"nde ise hülasa olarak bulunmaktadır.MKT. Bu belgeler Mektubî Kalemi Meclis-i Vâlâ evrakının bir bölümünün devamı mahiyetindedir.ce.117 DES Analitik Envanter Katalog Tertibi Deâvî Nezâreti'nin kendi bünyesinde oluşan belgeler için "Bâb-ı Âlî Bünyesindeki Diğer Dairelere Ait Belgeler" kısmı "Deâvî Nezâreti Belgeleri"ne bakılmalıdır.007 17/3. Bu belgelerin 1258-1266/1840-1850 tarihleri arasındaki belgeleri ihtiva edenleri Mektubî Kalemi Deâvî Kataloğu'nda toplanmıştır. nizamnâme ve talimatnâmeleri ihtiva eden bu evrakın kayıtları. Sadâret Mektubî Kalemi Deâvî Yazışmalarına Ait Belgeler (A.

Ayrıca 1293 yılında Divan-ı Ahkâm-ı Adliye teşkilatının nezârete dönüştürülmesinden sonra.MKT. salahiyeti genişleyerek ehemmiyeti artmış ve Sadâret ile saray arasında yapılan yazışmaları yürütür olmuştur.DA TARİH Hicrî 1279-1309 1284-1294 Miladî 1862-1891 1867-1877 Dosya/Belge Adedi 265/16.MKT.cg. Katalog No 549 550 TASNİFİN KODU A. saray ile muhaberata memur olduğu için Sadâret'in en mutena ve en mühim kalemleri arasında ve diğerlerinin fevkinde yer almıştır. şahsî davaları ve resmî makamlar arasındaki anlaşmazlıkları ihtiva eden bu bölüm evrakının kayıtları. Sadâret'e icrası için takdim ettiği mazbatalar ile kaleme alınan tahrirât. İkinci Meşrutiyet'ten sonra İttihad ve Terakkî'nin yaptığı teşkilat değişikliği ile "Meclis-i Vükelâ ve Maruzât Kalemi" adını Amedçi Efendi de "Meclis-i Vükelâ ve Maruzât Başkâtibi" unvanını almıştır. Sadâret Âmedî Kalemi Belgeleri (A. Sadâret Âmedî Kalemi Belgeleri ve Meclis-i Vükelâ Yazışmalarına Ait Belgeler da. tezkire ve buyruldular yer almaktadır. Kamu davalarını.277 2/236 Katalog Tertibi DES Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin kendi içerisinde oluşan belgeler için "Bâb-ı Âlî Bünyesindeki Diğer Dairelere Ait Belgeler" kısmı "Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Belgeleri"ne bakılmalıdır. d. Sadâret Mektubî Kalemi Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Yazışmalarına Ait Belgeler (A. Âmedî-i Divan-ı Hümâyûn da denilen Âmedci Efendi Ricâl-i Bâb-ı Âlî denilen beş büyük memurdan biri olmuştur. Mahkeme-i Temyiz tarafından Sadâret'e takdim edilen mazbatalar da bu bölüm içerisinde bulunmaktadır. Fakat bilâhare 1912 yılında eski unvanı ve ismi iade edilmiştir. "Ayniyât Defterleri"nde aynen. Âmedî Kalemi'nin vazifelerinde değişiklik olmuş. nezâret dönemi öncesinde reisülküttâba bağlı olup onun sadrıazam nâmına yazdığı tahrirâtı tebyiz eden ve kaleme alan Reisülküttâblık ile ilgili bütün yazı işlerini yürüten kalemdir. Bâb-ı Âlî teşkilatında ise. "BEO Nezâret Gelen-Giden Defterleri"nin "Adliye Mazbata" defterleri serisinde hülasa olarak bulunmaktadır.AMD) Âmedî Kalemi. 318 .DA) Bu bölümde 1284 yılında Meclis-i Vâlâ'nın lağvı ile teşekkül eden Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin.

695 Analitik Envanter DES Katalog Tertibi Analitik Envanter db. 73 Geniş bilgi için bkz. yabancı devlet reislerine yazılan nâme-i hümâyûnlar. saraydan Sadâret'e giden tezkireler.AMD.377 438/61. İstanbul 1991. 319 . Sadâret Teşrifat Kalemi Belgeleri (A.AMD TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1258-1267 1268-1275 1275-1278 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1256-1341 1256-1267 1268-1275 Miladî 1842-1850 1851-1858 1858-1861 1840-1861 1862-1891 1892-1922 1840-1922 1841-1851 1852-1859 Dosya/Belge Adedi 3. Bâb-ı Âlî teşkilatının kurulmasının ardından aynı vazifeyi Devlet-i Aliyye-i Osmaniye'nin sonuna kadar devam ettirmiştir.998 99/11. Yüksek Lisans Tezi.826 m 398 m 94/10.MV TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1279-1309 1310-1341 1256-1331 Miladî 1862-1891 1892-1922 1840-1912 Dosya/Belge Adedi 71/14. Katalog No 534 535 535 A. Katalog No 577 578 1009 533 534 535 535 577 578 A.538 136/24.091 721/99.MV) Âmedî Kalemi'nin aynı zamanda Meclis-i Vükelâ kitâbetini yürüten kalem olması sebebi ile.260 madde 5. Sultan Üçüncü Ahmed zamanında önceden beri bağlı bulunduğu Divan-ı Hümâyûn'dan Bâb-ı Âsafî'ye (Paşa Kapısı'na) nakledilmiştir.AMD. Meclis-i Vükelâ müsvedde mazbataları ile "Meclis-i Mahsus'a" havalesini taşıyan vesikalar bu bölümün evrakını teşkil etmektedir. e.TŞF) Kanunî Sultan Süleyman devrinden beri var olan Teşrifât-ı Divan-ı Hümâyûn makamının kalemi olup. Teşrifat Kalemi. orijinal Âmedî paketlerinden çıkan. Filiz Çalışkan.Âmedî Kalemi evrakını. hatt-ı hümâyûnlar ve maruzât-ı rikâbiye hülasaları teşkil etmektedir. Bu kaleme teşrifatçı başkanlık etmekte idi73. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü. Âmedî Kalemi Meclis-i Vükelâ Yazışmalarına Ait Belgeler (A. umumiyetle Sadâret'ten saraya gönderilen tezkire-i sâmîler.189 30/585 DES Katalog Tertibi Meclis-i Vükelâ'nın kendi içerisinde teşekkül eden belgeler için "Bâb-ı Âlî Bünyesindeki Diğer Dairelere Ait Belgeler" kısmı "Meclis-i Vükelâ Belgeleri"ne bakılmalıdır.

bayram ve yılbaşı gibi özel günler ve tayinler sebebiyle gönderilen tebrikleri ve Teşrifat Kalemi'ne verilen ilmühaberleri saymak mümkündür. Bu eyaletlere taallük eden işler. havale olunan evrak ve yapılan müracaat üzerine ne yapılmak. maârif vs. Kalemce tetkikat yapılarak.TŞF TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1270 1271-1278 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1256-1341 Miladî 1840-1853 1854-1861 1840-1861 1862-1891 1892-1922 1840-1922 Dosya/Belge Adedi 3. yahut Sadâret makamından istîzân olunarak ona göre icâbı icra edilirdi74. 1. "Vilayât-ı Mümtâze ve Muhtâre" de denirdi. Sisam Beyliği. 1877-1878 Türk-Rus Harbi'nin sonucu olarak 17 Temmuz 1878 Berlin Muahedesi'yle kurulmuştur. Bu kaleme ait belgeler BEO Sadâret Evrakı Teşrifat Kalemi Kataloğu'nda toplanmıştır.Bu kalemin evrakı olarak protokol listelerini. Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı.MTZ) Eyâlât-ı Mümtâze. s. Bâb-ı Âlî'de "Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Müdürlüğü" tarafından görülürdü. Eyâlât-ı Mümtâze'ye müteallik evrak. İş sahipleri de doğrudan doğruya kalem müdürüne müracaat ederdi. 1908 Temmuz inkılâbına kadar her türlü imtiyaza mazhar olan yerler şunlardı: Mısır Hidivliği. lüzum görülen hâllerde Müsteşarlık. Sadâret Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi Belgeleri (A. "Vilayât-ı Mümtâze Kalemi'ne" ifadesiyle kaleme tevdi edilirdi.954 112/17. meclis ve merasimler için hazırlanan davetiyeleri. o eyalete ait tahrirât kayıtlarını ihtiva eden kataloglar teşkil olunmuştur.MTZ (04)) Bulgaristan Prensliği. her eyalet için. 577. Tarih Terimleri.) tahrirât havale olunur ve icab eden yerlere sevkolunurdu. Bulgaristan evrakı. Bulgaristan (A. c. fa. Bulgaristan Prensliği ile Bosna ve Hersek. idare şekilleri muahede ve imtiyazlarla belirlenmiş ve dahilî idareleri hususî kanunlara tâbi olan yerler hakkında kullanılır bir tabirdir.850 DES Katalog Tertibi Analitik Envanter f. 38/5.171 m. bu eyaletlerden hemen her mevzuda (bilhassa adlî. Bâb-ı Âlî'nin diğer kalemlerinde olduğu gibi. 320 . askerî. "leffiyle tahrirât" veya "meâlinden bahisle tezkire" suretinde havale olunmaz. bu dö74 M. Katalog No 575 576 533 534 535 535 A. Eyâlât-ı Mümtâze Kalemi'ne.189 30/5. ne yazılmak lâzım geleceği tayin edilip yazılır.848 136/24. iktisadî. Kıbrıs Adası. Merkezi Filibe'dir. Zeki Pakalın.170 madde 3. Bu fonda.

028 7. askerî) belgeler bulunmaktadır. 1298-1330/1880-1912 tarihleri arasındaki Girid'le ilgili yazışmaları ihtiva etmektedir.900 Katalog Tertibi Analitik Envanter 321 .378 gömlek) içinde 49. Cebel-i Lübnan (A. adlî.998 Analitik Envanter Katalog Tertibi fb. Girid (A. Bulgaristan evrakı belgelerinde bu eyaletle alakalı hemen her mevzuda (adlî. iktisadî) tertip olunmuş tahrirât kayıtları mevcuttur.GR TARİH Hicrî 1298-1330 Miladî 1880-1912 Belge Adedi 5. yazışmalarını BEO Mümtâze Kalemi ile yapmaktaydı.900 vesikadan ibarettir. Ancak orijinal tomarlar dağıtılmadan ve birinci cildin hemen başında yer almıştır. istiklâllerini ilan edecekleri 3 Ekim 1908 yılına gelinceye kadar olan yazışmaları ihtiva etmektedir. Katalog No 586 TASNİFİN KODU A.728 Katalog Tertibi Analitik Envanter fc.016 7. Katalog No 579 580 581 582 583 584 A.MTZ. 1283-1337/1866-1919 tarihleri arasındaki 7.CBL) Bu fonda Cebel-i Lübnan'la alakalı muhtelif mevzulardaki (ticarî.728 adet vesikayı ihtiva eden katalog.174 adet belgeden oluşmaktadır.351 6. haricî. malî.nemden.MTZ. 185 dosya (14. Girid'le alakalı muhtelif mevzuları hâvi bu kısım 5. Tasnifi provönans sistemine göre yapılmıştır. kronolojik sıra takip etmemektedir.MTZ (04) TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1292-1314 1314-1318 1318-1321 1321-1322 1322-1304 1296-1336 Miladî 1875-1896 1896-1900 1900-1903 1903-1904 1904-1906 1879-1918 Belge Adedi 15. maârif.173 6.672 6. Bulgaristan Evrakı Defterleri'nin BEO Mümtâze Kalemi Bulgaristan Evrakı ismiyle 6 ciltlik kataloğu bulunmaktadır.MTZ.CBL TARİH Hicrî 1283-1337 Miladî 1866-1919 Belge Adedi 7. Katalog No 586 TASNİFİN KODU A. askerî.MTZ. Bulgaristan Emâreti'ne ait fon.GR) Bu tasnif. Bulgaristan Emâreti.

MTZ (05)) Bu katalog 1257-1341/1841-1922 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmekte olup.RŞ) 1877-78 Türk Rus Harbi sonucu olarak 13 Haziran 1878 Berlin Kongresi'nde Balkanlar ile Batı Trakya'nın kuzey hududu arasında Şarkî Rumeli vilayetinin kurulması kabul edildi.BN TARİH Hicrî 1310-1338 1310-1326 Miladî 1892-1919 1892-1908 Belge Adedi 2. Bu fon için hazırlanan katalog 5.148 vesikayı muhtevîdir. Şarkî Rumeli (A. Aleko Paşa vali tayin edilerek Şarkî Rumeli vilayeti resmen 17 Mayıs 1879'da kuruldu.BN) Kıbrıs ve Bosna eyaletlerine ait vesikaları ihtiva etmektedir. Avusturya.MTZ. İslimye ve Bergos sancaklarına tâbi 28 kaza ve bunlara bağlı yaklaşık 1.fd. Kıbrıs ve Bosna (A.831 Katalog Tertibi Analitik Envanter ff. Sisam (A. Bulgar nüfuzuna girmeye başladı. Ancak daha sonra Aleko Paşa'nın Rus kumandanı ile işbirliği yapması sonucu bölge. Katalog No 587 TASNİFİN KODU A. Hasköy. Mısır eyaletine mahsus Sadâret evrakının bir araya getirilmesinden meydana gelmiştir.KB . Vilayet.300 köyden teşkil edilmişti. Filibe.A.MTZ. Mısır (A.520 Katalog Tertibi Analitik Envanter fg.MTZ.KB A. Katalog No 589 KATALOG ADI A.MTZ (05) TARİH Hicrî 1298-1341 Miladî 1841-1922 Belge Adedi 25.MTZ. Zağra-i Atik.MTZ. ikinci kısım. Pazarcık. Kıbrıs ve Bosna Kataloğu toplam 2. Fransa.SM TARİH Hicrî 1298-1338 Miladî 1880-1919 Vesika Adedi 5. Katalog No 590 TASNİFİN KODU A. Bosna'ya ait belgelerden müteşekkil olup.SM) Sisam evrakı. Aleko Paşa 322 .MTZ. "Şarkî Rumeli Nizamnâmesi" Osmanlı Devleti ile Almanya. 1310-1326/1892-1908 tarihlerini hâvi 2 dosyadan ibarettir. Katalog 2 kısımda teşkil olunmuştur. Kıbrıs'a ait 1310-1338/1892-1919 tarihleri arasındaki 7 dosyayı ihtiva ederken. Birinci kısım. İngiltere. daireler ve Sisam Adası İdaresi ile yaptığı yazışmalardan meydana gelmiştir.520 vesikayı ihtiva etmektedir.MTZ.148 Katalog Tertibi Analitik Envanter fe. İtalya ve Rusya tarafından 26 Nisan 1879'da imzalandı. 1298-1338/1880-1919 tarihleri arasında Sadâret'in Sisam ile ilgili olarak çeşitli nezâret.

Trablusgarb Kataloğu'nda zikredilen muhtelif nezâretlere ait belgeler tarih ve adetleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Katalog No KALEMİN ADI BEO Sadâret Mektubî Kalemi (A. Bir süre sonra milislerin desteğine güvenen Bulgar Liberal Partisi'nin 18 Eylül 1885'te yaptığı bir hükümet darbesi ile vali tutuklanarak Şarkî Rumeli vilayeti Bulgaristan ile birleştirildi.MTZ.MTZ) 591 Trablusgarb (TG) Trablusgarb (TG) Trablusgarb (TG.TG) Bu bölüm evrakı. Katalog No 585 TASNİFİN KODU A. Fonda lefleriyle birlikte 4. Trablusgarb (A.MKT) KISMI Dahiliye (DH) Teşrifat (TŞF) Trablusgarb (TG) MAHALLİ Bingazi (BZ) Trablusgarb (TG) Bingazi (BZ) Trablusgarb (TG) Hicrî Tarihi 1290-1326 1244-1329 1314 1293-1293 1293 1293 1322-1329 1330-1339 1323-1334 1326-1331 1329-1329 1322-1329 1330-1334 1331-1333 1321-1330 1331 1332-1335 Belge Adedi 56 213 3 5 6 5 346 293 92 6 9 465 216 43 593 274 279 Katalog Tertibi Evkâf (EV) Zabtiye (ZB) Sadâret Mümtâze Kalemi (A.MTZ.863 adet vesika mevcuttur.) Adliye ve Mezâhib (AZM ) Bahriye (BH) Analitik Envanter Sadâret Mümtâze Kalemi (A.781 Katalog Tertibi Analitik Envanter fh. Trablusgarb ve Bingazi vilayetlerinin çeşitli meseleleri ile ilgili olarak 1244-1339/1828-1920 tarihleri arasında Sadâret'in çeşitli kalemlerinden yapılan yazışmaların kalem ve son muamele tarihleri esas alınarak kronolojik bir şekilde sıraya konulmasından meydana gelmiştir. Şarkî Rumeli belgeleri 1296-1327/1879-1909 tarihleri arasındaki muhaberât kayıtlarını ihtiva etmektedir.görev süresini doldurup ayrılınca Vilayet Müsteşarı Gavril Efendi vezir rütbesi ile vali tayin edildi.RŞ TARİH Hicrî 1296-1327 Miladî 1879-1909 Vesika Adedi 7.MTZ) Trablusgarb (TG) Defter-i Hakanî (DF) Dahiliye (DH) Evkâf (EV) Harbiye (HB) 323 .

N. Bâb-ı Âlî ile taşra ara75 Takvim-i Vekâyi. Sadâret Evrak Ka lemi Belgeleri (A. 324 . Bundan dolayı 1319 yılından itibaren bu kalemin evrakı MH kodu verilerek tasnif edilmiştir.VRK) Sadâret teşkilatı bünyesinde ilk defa bir evrak müdürü. Katalog No 550 550 TASNİFİN KODU A. Bu bölümdeki evrakın kayıtları BEO Gelen-Giden Defterleri fonunda bulunmaktadır.754 2/187 Katalog Tertibi DES h. 22 Ramazan 1267/21 Temmuz 1851 tarihinde görevlendirilmiştir75.MH) 1322 yılı salnâmelerinde adı bulunan "Muhasebe Müdürlüğü" evrakının 1319 yılından itibaren Sadâret Evrakı içerisinde yer aldığı görülmektedir.(PT) sarayla Yazışma Sıhhiye (SH) Trablusgarb (TG) Ticaret ve Ziraat (TZT) Ticaret ve Nâfia (TNF) Analitik Envanter Sadâret Evrak (A. "muhasebât"a havalesi bulunan tahrirâtlar ile "varidât ve masârıfât cetvelleri" gibi belgeler toplanmıştır.VRK) Dahiliye (DH) Bingazi (BZ) Trablusgarb (TG) g. 1289 senesine kadar Bâb-ı Âlî'de evrak giriş çıkış işlemleri Dahiliye Kalemi ve Bâb-ı Âlî Evrak Odası olmak üzere iki odada yapılmaktaydı.MH TARİH Hicrî 1319-1327 1319-1327 Miladî 1901-1909 1901-1909 Dosya/Belge Adedi 96/18. 22. Sadâret Muhasebe Kalemi Belgeleri (A.Katalog No KALEMİN ADI KISMI MAHALLİ Hariciye (HR) Müteferrik (M) Hicrî Tarihi 1322-1331 1332-1338 1323-1325 1322 1331-1331 1323-1331 1332-1339 1328-1333 1325-1334 1323-1326 1332-1333 1331-1332 1306 1296-1328 1263-1329 Belge Adedi 325 261 16 3 90 253 237 27 119 149 16 12 2 111 338 Katalog Tertibi Trablusgarb (TG) Mülkiye ve Askerî Tıbbiye (MAT) Maârif (MF) 591 Sadâret Mümtâze Kalemi (A. Bu bölümde. 1267. Bu tarihten sonra "Bâb-ı Âlî Evrak Odası" adı ile teşkilatta rastladığımız bu birimin ilk nizamnâmesi 1277 tarihini taşımaktadır.MTZ) Maliye (ML) Meşîhat (MŞ) Meşîhat (MŞ) Posta ve Telg. Dahiliye Kalemi.

"Müteferrik" kısmında zikredilmiştir.VRK EKLER TARİH Hicrî 1309-1341 Miladî 1891-1922 Dosya/Belge Adedi 864/172.) yer almaktadır. Böylece bu evrak Sadâret Evrak Kalemi adı altında tasnif edilmiştir.736 216/32. Sadâret'e gelmediği açıkça belli olan. tezkire. Katalog No 550 TASNİFİN KODU A.M) "Müteferrik" adı altında toplanan evrak. 12 Şevval 1309 tarihinden 1341 tarihine kadar Mektubî Kalemi ve Mektubî Mühimme Kalemi evrakı Osmanlı döneminden orijinal tasnifli olarak intikal ettiği için Evrak Odası belgelerini Mektubî Kalemi evrakından ayırmak mümkün olmuştur.196 27/6.296 DES Katalog Tertibi Analitik Envanter 325 . vali gibi görevlilere kendi yörelerinde yazılmış tahrirât vs. Tevcih ve nişan konuları haricinde yazılmış pusulalar.sında yapılan yazışmaları. Kataloğun dökümü şu şekildedir: Katalog No 525 1007 548 549 550 550 (Ek) A..M TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1256-1271 1271-1279 1256-1278 1279-1309 1310-1341 1256-1341 Miladî 1840-1854 1854-1862 1840-1861 1862-1891 1892-1922 1840-1922 Dosya/Belge Adedi 1.625 71/16. arzuhâl. vesikası bulunamayan zarflar. Sadâret Müteferrik Belgeler (A. Bu bölümdeki evrakın kayıtları BEO Gelen-Giden Defterleri serisinde bulunmaktadır.394 Katalog Tertibi DES ı. Fona ait bir adet katalog çıkarılmıştır. Sadâret kalemlerinden hangisinden olduğu tespit edilemeyen. Mektubî Kalemi adı altında birlikte tasnif edilmiştir. evraka ait kıstasların yetersizliği sebebiyle birbirinin eki durumunda olan belgelerin ayrı ayrı tasnif edilmemesi için Mektubî Kalemi ile BEO evrakı. 26/3. 1289 senesinde çıkan bir nizamnâme ile bu iş tamamen bırakılmıştır. Böylece bu oda. fakat ileride ortaya çıkacak bir kısım malumatla kalemlerden birine dahil edilebilecek olan evraktır. askerî. malî konuları ihtiva eden ve BEO tarafından herhangi bir birime havale edilmeksizin sonuçlanan belgeler (tahrirât.404 m. Bâb-ı Âlî Evrak Odası ise İstanbul içerisindeki daireler ve nezâretlerle Bâb-ı Âlî arasındaki yazışmaları yürütmekteydi. bir kalem evrakı değildir. 1256-1309 dönemi Sadâret evrakı tasnif edilirken. mazbata. Bâb-ı Âlî'de evrak akışını sağlayan tek merkez hâline gelmiştir.558 madde 1. idarî.578 224/35. evrak takip pusulaları vs. fakat kim tarafından nereye yazıldığı tespit edilemeyen evrak ile defterdar. Bu bölümde mülkî.

Deâvî Nezâreti Belgeleri Osmanlı Devlet teşkilatında en eski memurlardan olan Çavuşbaşı. 2007-2009 yıllarında yapılan tasnif ve tashih çalışmalarında kayıt defterlerinde yer alan özetler bilgisayar ortamına aktarılmış ve 1'den 354. Ayrıca. Öncelikle Sadaret Mektubi Kalemi'nden yazılan her yazının müsveddesi üzerine müteselsilen devam eden bir umum numarası verilmiş ve bütün evrakın takibi bu numaradan yürütülmüştür. bu da imparatorluğun sonuna kadar devam etmiştir. 27 Receb 1252-9 Ramazan 1252/7 Kasım 1836-18 Aralık 1836 tarihleri arasında tam olarak tespit edilemeyen bir tarihte Çavuşbaşılık memuriyeti Deâvî Nezâreti'ne tahvil edilmiştir. davacı ve davacıları Divan'a getirmek. mübâşirlik. Çavuşbaşılığın nezârete dönüştürülmesinden sonra maiyyeti altında bulunan çavuş emini. 2009 yılı itibarıyla 7 cildinin kataloglama çalışmaları tamamlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Şevval 1309 / Nisan 1892 tarihinden itibaren farklı bir metodla bu işlemler yerine getirilmeye başlanmıştır. Divan-ı Hümâyûn'da düzeni sağlamak ve teşrifatı icra etmek. Katalog No 1718-1724 TASNİFİN KODU BEO TARİH Hicrî 1309-1310 Miladî 1891-1893 Belge Adedi 28. BÂB-I ÂLÎ EVRAK ODASI (ARŞİVİ) BELGELERİ Bab-ı Âlî Evrak Odası Tanzimat'tan sonra Bab-ı Âlî'deki evrak akışını sağlamış. İdare. BÂB-I ÂLÎ BÜNYESİNDEKİ DİĞER DAİRELERE AİT BELGELER a. nihayet 24 Şevval 1277/5 Mayıs 1861 tarihinde çıkan nizamnâme ile imparatorluğun sonuna kadar devam edecek bir müessese hâlini almıştır. Her ne kadar odada başlangıçtan sonuna kadar Sadaret'ten yazılan tezkire ve tahrirâtın kayıt ve saklama işleri yürütülmüşse de.397 Katalog Tertibi Analitik envanter 3.000'e kadar sıraya dizilerek dosyalanmıştır. kılavuz çavuşluk memuriyetleri varlıklarını nezâret bünyesinde de devam ettirmişlerdir. 1334/1916 yılında uygulanan metod değişmeksizin. 326 . çavuş kâtibi.2. görülecek davaların gündemini hazırlamak. belgeler Hukuk. verilen cezaları infaz ve malikane sisteminin denetimi gibi hizmetleri yerine getirirdi. Kataloglama çalışmalarına halihazırda devam edilmektedir. Siyasi. davacı. aynı konudaki belgeler birleştirilerek dosyalanmış ve fihrist defterleri tutularak da dosyalara ulaşılması sağlanmıştır. Mütenevvia adları altında dört grup şeklinde dosyalanmaya başlanmış. Bu döneme ait belgeler için nezâret ve vilayet gelen-giden kayıt defterleri katalog olarak kullanılmıştır.

Katalog No 1377 TASNİFİN KODU DV TARİH Hicrî 1256-1287 Miladî 1840-1870 Belge Adedi 18. adlarıyla açılan defterlere kaydedilmiştir. Deâvî Nezâreti 6 Şaban 1287 lağvedilmiş ve yerine Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'ye bağlı olmak üzere İcra Cemiyeti teşkil edilmiştir.Deâvî Nezâreti'nin görevi hukuku ilgilendiren konuları şeyhülislâm nezdindeki mahkemeye havale etmek. Yani esas görevi icra keyfiyetiydi. 2. defter kayıtları esas alınmak suretiyle belli bir düzene kavuşturulmuştur. provenans tasnif sistemi prensiplerine uygun olarak. bu defterlerin evraka ulaşmada birer vasıta olarak kullanılabilmesi ve evrakın geçirmiş olduğu muamelelerin takip edilebilmesi sağlanmıştır. 1257-1265/1841-1848 yılları arasında evrak. Bu durum göz önüne alındığında birbirinden farklı defter tutma usullerinin uygulandığı üç dönem ortaya çıkmaktadır ki.042 Katalog Tertibi DES Sadâret adına Deâvî Nezâreti tarafından çeşitli makamlara gönderilmek üzere kaleme alınan tahrirât ve tezkireler için "Sadâret Mektubî Kalemi Deâvî Yazışmalarına Ait Belgeler" bölümüne bakılmalıdır. ihtiva ettiği kanunun ehemiyyet ve çeşidine göre Adi. Neticede birbirinden ayrılmış bulunan vesikalar bir araya getirildiği gibi. Sürgün edilen kişiler. b. 327 . Tasnife esas alınan Meclis-i Vâlâ Gelen Evrak Hülasa Kayıt Defterleri yıllar arasında mahiyet itibariyle farklılıklar gösterirler. 1265-1274/1849-1858 yılları arasındaki evrak ise geldiği yere bakılmaksızın. nezâret maiyyetindeki çavuşlar aracılığıyla sürgün yerine gönderilirdi. Meclis-i Vâlâ Riyâseti Belgeleri (MVL) Meclis-i Vâlâ belgelerinin tasnifinde şu usul uygulanmıştır: Dağınık hâlde bulunan evrak. 14 Safer 1259 tarihinde. 1377 numaralı Deavi Nezâreti Defterleri ve Belgeleri isimli katalogda 1256-1287/ 1840-1870 yıllarını kapsayan ve 18042 adet belgesi bulunan Deâvî Nezâreti belgelerinin katalog tertibi DES tasniflidir. esas olarak geldiği bölgelere göre sınıflandırılarak Anadolu / Anadolu Katl-Sirkat ve Rumeli / Rumeli Katl-Sirkat. Daha sonra esas alınan kayıt defterlerindeki hülasaların karşılarına vesikaların dosya ve gömlek numaraları yazılmıştır. bu zamana kadar nezâret tarafından idare edilen hapishânelerle ilgili bazı inzibatî hususlar İstanbul Muhafızlığı'na devredildi. Mühimme. Kanun ve Takrir olmak üzere dört ayrı deftere kaydedilmiştir. bunlar sırasıyla şunlardır: 1. sonuçlanan ve karar verilen davalar hakkında alınan kararı uygulamak ve mahkeme masraflarını tahsil etmekti.

numaradan sonra 1276'da Mühimme Defteri olarak devam ettiği. . Anadolu Defterlerine de. Takrir defterleri de genellikle Maliye ve Evkâf nezâretlerinden gelen ve maaş. hem de konu ve çeşidine göre defter tutmanın beraberce uygulandığı görülmektedir. muhasebe vb. Arabistan ve Cezayir-i Bahr-i Sefîd defterleri de araştırmaya açılmıştır. ilk dönemde Dersaâdet ve Cezayir ile ilgili konular Rumeli defterlerine. Arabistan ile ilgili konular da Anadolu defterlerine kaydediliyordu. Meclis-i Vâlâ'nın bu adı taşıyan dairelerine havale edilen evrakın kaydedildiği defterlerdir. Halbuki. Ayrıca evrak muamele gördüğü sırada başka birimlere gönderilmiş de olabilmektedir ki. Bunun sebeblerinin başında. Evkâf nezâretleri. Muhukemât ve Kavânîn Defterleri ise. Cezayir-i Bahr-i Sefîd ve Dersaâdet'ten gelen evrak. Masârıfât. Maliye. Bunların yanında.3. Mühimme Defterlerine kaydedilmiştir. 1281'de başlayan Hazâin Defterleri'ne. 1274'te başlayan Dersaâdet defterlerinin 11. 1282'deki 10. Diğer bir sebep de bir konuyla ilgili yazışma tamamlandıktan sonra daha ileriki tarihlerde aynı konuda yeniden yapılan yazışma evrakının önceki ev328 . daha önce yapılan tasnifler esnasında bir kısım evrakın Meclis-i Vâlâ irâdeleri içerisine dahil edilmesi. Defterlerin bu tür bir karmaşık yapı arzetmesi muhtevalarına dair aşağıdaki açıklamanın verilmesini gerekli kılmıştır: . Defterler incelendiğinde bazı hülasaların karşılarında dosya ve gömlek numaralarının bulunmadığı görülecektir. 1274-1285/1858-1869 yılları arasına tekabül eden son dönemde hem evrakın geldiği yere göre. Anadolu ve Rumeli defterlerinin yanısıra Dersaâdet. böyle durumlar defterde.1274-1284 yılları arasında ise yukarıda zikredilen her iki usûl bir arada tatbik edilmiştir: Adi defterleri 1277'den sonra İstidâ adını alırlar.1257-1265 yıllarını ihtiva eden Rumeli defterlerine. Divan-ı Muhasebât gibi yerlerden gelen ve maaş. . Rumeli. Kanun defterleri ise mevâdd-ı cezaiyye de denilen katil ve sirkat ile ilgili konuları hâvidir. Mühimme Defteri'nden sonra serinin tekrar Dersaâdet adını aldığı görülmektedir. 1281'den itibaren vilayet mesâlihinin kaydedildiği. malî konuları hâvi evrak kayıtlıdır. Anadolu ile Arabistan ve Irak tarafından gelen evrak kayıtlıdır. Bu dönemde söz konusu edilen başlıca defter serilerinin dışında. her vilayetin kendi adına açılan defterler de tutulmaya başlanmıştır. mevâdd-ı mühimme.1265-1274 yılları arasındaki Adi defterlerine istidâlar kaydedilirken. tediyesine dair olan takrirleri ihtiva etmektedir. hülasanın karşısında belirtilmektedir. Masârıfât vs. bir kısmının da Sadâret fonuna karışmış olması gelmektedir.

Mühimme (XI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XI. IV. XII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. mukabili tarihlerin taranması suretiyle burada aranmalıdır. VIII. Birleştirmelerin yapıldığı defter ve numara da yine aynı şekilde hülasaların karşılarında belirtilmiştir.rakıyla birleştirilerek muhafaza edilmesidir. III. III. tezkire). VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XXI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (III. Adi (VII. Adi (XVI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (XVI) Analitik Envanter 329 . Katalog No 956 957 958 959 960 961 1010 1011 1012 1013 1014 1023 1024 1026 1027 1029 1030 1031 1037 1072 1073 1074 1075 1082 1083 1084 1085 1086 1087 1088 FONUN ADI Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (VII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. defterde gösterilen dosya/gömlek numarasında bulunmuyorsa. Rumeli (XIII. IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XVII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu Katl-Sirkat (IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (II. Rumeli (VII. Adi (XVIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. tahrirât. Mühimme (V. IX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Meclis-i Vâlâ'dan çıkan bir yazının müsveddesi. XI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VII. Adi (V. VIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Meclis-i Vâlâ'nın bir kısım müsveddeleriyle (mazbata. Adi (IX. Anadolu (VI. Adi (XV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu (X) Meclis-i Vâlâ Evrakı. XV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VIII) TARİH Hicrî 1258-1262 1262-1264 1264-1265 1260-1262 1262-1263 1263 1264-1265 1258-1265 1265 1266 1266-1267 1267 1267-1268 1268 1268 1268-1269 1269 1269 1269 1269-1270 1270 1270-1271 1271-1272 1265 1265-1267 1267 1267-1268 1268 1270 1273 Miladî 1842-1846 1846-1848 1848-1849 1844-1846 1846-1847 1847 1848-1849 1842-1849 1849 1850 1850-1851 1851 1851-1852 1852 1852 1852-1853 1853 1853 1853 1853-1854 1854 1854-1855 1855-1856 1849 1849-1851 1851 1851-1852 1852 1854 1857 Katalog Tertibi Meclis-i Vâlâ Evrakı. defterler arasındaki irtibatı sağlanamayan müteferrik evrakın kronolojik envanteri de bir katalog hâlinde hülasa defterlerinin sonuna ilave edilmiştir. Rumeli Katl-Sirkat (II. XIV. Rumeli (X. IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (I. Adi (XIV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. III) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XIX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (I) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Tasnif esnasında bu durum aynen korunmuştur. V) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. X) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu (II.

İstidâ (XI. II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (V.Katalog No 1089 1090 1167 1168 1169 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1179 1180 1193 1194 1195 1196 1197 1198 1199 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1233 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 1241 1242 1243 1244 1245 FONUN ADI Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (VII. Takrir (V) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XIX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (XVII. Takrir (VII. Takrir (VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (XIV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Kanun (V) Meclis-i Vâlâ Evrakı. II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (III. Adi (V. İstidâ (IX. Mühimme (XVII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. XIX) TARİH Hicrî 1273-1274 1274 1272 1272-1273 1273-1274 1274 1265-1267 1267-1269 1269-1270 1270-1273 1273-1274 1268-1269 1269 1270-1271 1271 1272 1272-1273 1277-1278 1278 1278 1278 1278-1279 1279 1279 1279-1280 1280 1280 1266-1267 1266-1267 1266-1267 1268-1269 1269-1271 1271-1272 1272-1274 1276 1276-1277 1277 1280 1280 1281 Miladî 1857-1858 1858 1856 1856-1857 1857-1858 1858 1849-1851 1851-1853 1853-1854 1854-1857 1857-1858 1852-1853 1853 1584-1855 1855 1856 1856-1857 1861-1862 1862 1862 1862 1862-1863 1863 1863 1863-1864 1864 1864 1850-1851 1850-1851 1850-1851 1852-1853 1853-1855 1855-1856 1855-1857 1860 1860-1861 1861 1864 1864 1865 Katalog Tertibi Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (I. Mühimme (XV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Takrir (IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (I. XIV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XXII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (X) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XV. XXVII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Takrir (I) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (III. IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Kanun (VII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. VIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XXI) Analitik Envanter 330 . XXV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XVIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. XVI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Kanun (VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (XIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Kanun (I. İstidâ (XIII. X) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Kanun (III. Mühimme (XII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XXIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XVII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Mühimme (VIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. XII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Takrir (III) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Takrir (II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Adi (XXIV. Adi (XXVI. VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı.

İstidâ (XII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. XXIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (VII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (XI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu (XXIV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu (XXVI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. için de ayrıca hülasa defterleri tutulmuştur. Evrak üzerinde bu kayıtların hepsi bir arada görülebildiği gibi sadece biri ya da ikisi de görülebilmektedir. Anadolu (XXI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (IV) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (II) Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (IX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Anadolu (XX) Meclis-i Vâlâ Evrakı. geldiği devâir ya da vilayetler itibariyle ilgili defterine hülasaten kaydedilerek konusuna göre ait olduğu daireye gönderilmektedir. İstidâ (VI) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Evrak Odası'nda. İstidâ (XXII. Sadâret adına Meclis-i Vâlâ tarafından çeşitli makamlara yazılan tahrirât ve tezkire-i sâmîler ve Sadâret ile Meclis-i Vâlâ arasındaki yazışmalara ait belgeler için "Sadâret Mektubî Kalemi Meclis-i Vâlâ Yazışmalarına Ait Belgeler"e bakılmalıdır. I) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Şûrâ-yı Devlet Belgeleri (ŞD) Şûrâ-yı Devlet'e gelen ve giden evrakın teşekkül safhası şu şekildedir: Sadâret'ten Şûrâ-yı Devlet'e havale olunan evrak. İstidâ (XXVI. Tasnifte uygulanan usul ise şöyle olmuştur: Düzenli-düzensiz dosyalar ve torbalar içerisinde bulunan evrakın tamamı. c. Daha sonra bu kayıt defterlerindeki özetlerin karşılarına vesikaların "dos331 . İstidâ (XVIII) Analitik Envanter Meclis-i Vâlâ tarafından Sadâret'e takdim edilen mazbatalar. XXV) TARİH Hicrî 1281 1281 1281-1282 1281-1282 1282 1282 1283 1283 1283 1279 1279-1280 1280 1280 1280-1281 1281 1283 1283 1284-1285 Miladî 1865 1865 1865-1866 1865-1866 1866 1866 1867 1867 1867 1863 1863-1864 1864 1864 1864-1865 1865 1867 1867 1868-1869 Katalog Tertibi Meclis-i Vâlâ Evrakı. tezkire vs. provönans tasnif sistemi prensiplerine uygun olarak orijinal kayıt defterleri esas alınmak suretiyle. Anadolu (XXII) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Burada da dairenin hülasa defterine kaydedilen evrakın müzakeresi neticesinde yazılan mazbata. İstidâ (XXIV. teşekkül safhasındaki aslî düzenine kavuşturulmuştur. Anadolu (XXIII) Meclis-i Vâlâ Evrakı.Katalog No 1246 1247 1299 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 1310 1311 1314 1315 1316 FONUN ADI Meclis-i Vâlâ Evrakı. İstidâ (III) Meclis-i Vâlâ Evrakı. Şûrâ-yı Devlet ca.

Katalog No 686-687 688-691 692-694 695-723 724-732 733-735 736-756 1015 757 758-759 760-762 763-767 768-773 774-781 782 783-791 792 793-795 796-799 TASNİFİN KODU Şûrâ-yı Devlet . İkincisi ise zamanında başka birimlere gönderilmiş olmasıdır...Bahriye Şûrâ-yı Devlet . Bunun birinci sebebi.Maliye Şûrâ-yı Devlet .Şehremâneti Şûrâ-yı Devlet . defterlerin "icra-yı karar sütunlarında ". çok nadir de olsa tasnif esnasında evrakın bulunamamış olmasıdır..ya ve gömlek numaraları" yazılmıştır.Dersaâdet Şûrâ-yı Devlet . birbirinden ayrılmış bulunan vesikalar bir araya getirildiği gibi bu defterlerin evraka ulaşmada vasıta olarak kullanılabilmesi ve evrakın geçirmiş olduğu muamelelerin seyrinin takip edilebilmesi sağlanmıştır..Maârif Şûrâ-yı Devlet . Tasnif esnasında bu durum aynen korunmuştur. Bu şekilde birleştirilmelerden dolayı karşılarında dosya ve gömlek numaraları bulunmayan evraka ulaşabilmek için.Dahiliye Şûrâ-yı Devlet .Techizât-ı Askeriye Şûrâ-yı Devlet . bazen aynı defterin ilerideki numaralarında olduğu gibi.. Bu durum.Seraskerlik Şûrâ-yı Devlet .Defter-i Hakanî Şûrâ-yı Devlet .Nâfia Şûrâ-yı Devlet . bir konuyla ilgili yazışma tamamlandıktan sonra daha sonraki tarihlerde aynı konuda yeniden yapılan yazışmalarla oluşan evrakın. bazı özetlerin karşılarında belirtilen "dosya ve gömlek" numaralarının bulunmadığı görülecektir.Orman Maâdin Nezâreti Şûrâ-yı Devlet .Ma‘zulîn Şûrâ-yı Devlet . numarası ile birleştirilmiştir" şeklinde not düşülerek belirtilmiştir.Rusumât Şûrâ-yı Devlet .Tekâüd Şûrâ-yı Devlet .Telgraf Şûrâ-yı Devlet .Bahriye Şûrâ-yı Devlet . defterinin.. Defterler incelendiğinde. özetin karşısında "karar-ı müzakere" veya "icra-yı karar" sütununda belirtilen "Defterin Adı" ile o defterdeki sağdan ikinci sütunda "Defter Numarası" bölümünde yer alan numarasından aranması gerekmektedir. bu eski dosya ile birleştirilerek arşivlenmesidir. bazen de yazışma yerinin farklı oluşundan dolayı ayrı defterlerde yapılmıştır. Birleştirmeler.Ticaret TARİH Hicrî 1285-1341 1324-1341 1321-1341 1285-1341 1294-1341 1285-1341 1294-1341 1288-1291 1326-1339 1285-1341 1310-1329 1285-1341 1285-1341 1285-1341 1322-1326 1300-1329 1309-1328 1314-1341 1295-1329 Miladî 1868-1922 1906-1922 1903-1922 1868-1922 1877-1922 1868-1922 1877-1922 1909-1922 1908-1921 1868-1922 1892-1911 1868-1922 1868-1922 1868-1922 1904-1908 1883-1911 1891-1910 1896-1922 1878-1911 Katalog Tertibi Analitik Envanter 332 . Üçüncü sebep de.Meclis-i Mebusân Şûrâ-yı Devlet . Bu durum defterlerin "karar-ı müzâkere" bölümünde gösterilmiştir.. Böylece.

Van Şûrâ-yı Devlet . 333 .Kıbrıs Şûrâ-yı Devlet .Dersaâdet Müteferrikası Şûrâ-yı Devlet .Diyarbakır Şûrâ-yı Devlet .Erzurum Şûrâ-yı Devlet .Bağdad Şûrâ-yı Devlet .Üsküb Şûrâ-yı Devlet .Trabzon Şûrâ-yı Devlet .Cezayir-i Bahr-i Sefîd Şûrâ-yı Devlet .Hicaz ve Yemen Şûrâ-yı Devlet .Adana Şûrâ-yı Devlet .İstanbul Şûrâ-yı Devlet .Prizrin Şûrâ-yı Devlet .Müteferrika Şûrâ-yı Devlet .Ankara Şûrâ-yı Devlet . Kayıt TARİH Hicrî 1329-1341 1285-1341 1285-1338 1285-1339 1284-1338 1285-1338 1285-1341 1285-1338 1285-1338 1295-1339 1285-1338 1295-1338 1285-1340 1327-1341 1295-1330 1294-1331 1286-1294 1296-1302 1285-1331 1285-1295 1285-1287 1285-1330 1286-1340 1285-1337 1285-1338 1295-1340 1285-1336 1285-1340 1285-1331 1285-1315 1287-1295 1335-1341 1285-1341 1335-1336 1309-1329 1325-1328 Miladî 1911-1922 1868-1922 1868-1920 1868-1921 1867-1920 1868-1920 1868-1922 1868-1920 1868-1920 1878-1921 1868-1920 1878-1920 1868-1922 1909-1922 1878-1912 1877-1913 1867-1877 1879-1885 1868-1913 1868-1878 1868-1870 1868-1912 1869-1922 1868-1919 1868-1920 1878-1922 1868-1918 1868-1922 1868-1913 1868-1897 1870-1878 1917-1922 1868-1922 1917-1918 1891-1911 1907-1910 Katalog Tertibi Analitik Envanter Şûrâ-yı Devlet tarafından Sadâret'e takdim edilen mazbatalar ile bu mazbatalar üzerine Sadâret tarafından kaleme alınan tahrirât.Konya Şûrâ-yı Devlet .Girid Şûrâ-yı Devlet .İstidâ Şûrâ-yı Devlet .Rumeli-i Şarkî Şûrâ-yı Devlet .Edirne Şûrâ-yı Devlet .İşkodra Şûrâ-yı Devlet . tezkire ve buyruldular için bkz.Haleb Şûrâ-yı Devlet .Yanya Şûrâ-yı Devlet .Tuna Şûrâ-yı Devlet .Merci-i Dava Şûrâ-yı Devlet .Aydın Şûrâ-yı Devlet .Kastamonu Şûrâ-yı Devlet .Katalog No 800-803 804-807 808-811 812-815 816-820 821-823 824-830 831-834 835-839 840-842 843-845 846-847 848-851 852 853 854-856 857 858 859-863 864 865 866-867 868-870 871-875 876-879 880-881 882-887 888-889 890-892 893 894 895 896-943 944 945 946 TASNİFİN KODU Şûrâ-yı Devlet . "Sadâret Mektubî Kalemi Şûrâ-yı Devlet Yazışmalarına Ait Belgeler".Ticaret ve Ziraat Şûrâ-yı Devlet .Sivas Şûrâ-yı Devlet .Pul.Kosova Şûrâ-yı Devlet .Hüdavendigâr Şûrâ-yı Devlet .Selanik Şûrâ-yı Devlet .Suriye Şûrâ-yı Devlet .Zabtiye-Emniyet Şûrâ-yı Devlet .Trablusgarb Şûrâ-yı Devlet .

Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Belgeleri (DA) H. evvela. doğum tarihi ve görevleri bilgisayar ortamına aktarılarak bu katalog hazırlanmıştır. cemaât-i ğayr-ı müslime mahkemeleri ve ticaret mahkemelerinin baktığı dışındaki davalardan muamelât-ı adiye ve cinayete müteallik olup usulen kendisine havale olunan davalara bakmak. 1908 Temmuz inkılâbı üze334 .SAİD) Şûrâ-yı Devlet belgelerinden müstakil olarak intikal eden Şûrâ-yı Devlet sicil zarfları. Bu meclise. sadrıazamın riyâseti altında şeyhülislâm ile nâzırlardan mürekkep olan ve devletin iç ve dış siyasetinde ve mühim işlere müteallik hususlar hakkında karar veren meclisin adıdır. tezkire ve buyruldular için Sadâret Mektubî Kalemi Divan-ı Ahkâm-ı Adliye Yazışmalarına Ait Belgeler'e bakılmalıdır. 8 Zilhicce 1284 tarihli nizamnâmesine göre davaların görüldüğü en yüksek makam olmak üzere kurulan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'nin görevi. "Meclis-i Hâs" veya "Meclis-i Hâss-ı Vükelâ" da denirdi ki bugünkü manada "Bakanlar Kurulu" demektir. doğum yeri. Şûrâ-yı Devlet görevlilerinin sicil zarflarından oluşan fon zarf sıralaması da bozulmaksızın tasnif edilen sicil belgelerinde yer alan görevlilerin adı. 1292 yılı sonunda Adliye Nezâreti'nin teşekkülü ile Divan-ı Ahkam-ı Adliye Riyâseti ortadan kalkmıştır. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye belgeleri 1284-1293/1868-1876 tarihlerini ihtiva etmektedir.044 Katalog Tertibi DES Divan-ı Ahkâm-ı Adliye tarafından Sadâret'e takdim edilen mazbatalar ile kaleme alınan tahrirât. Ayrıca zarflarda yer alan şahıslardan “Sicil Defterleri"nde kaydı bulunabilenlerin özetleri sonuna atıfta bulunulmuş. orijinaline sadık kalınarak müstakil olarak tasnif edilmiştir. Katalog No 1688 TASNİFİN KODU ŞD. 11 Zilkade 1284 tarihinde lağvedilmiş ve yerine Şûrâ-yı Devlet ile Divan-ı Ahkâm-ı Adliye riyâsetleri kurulmuştur. e. Şûrâ-yı Devlet Sicill-i Ahval İdaresi (ŞD. baba adı. adı geçen görevlinin hangi defterin hangi sahifesinde yer aldığı gösterilmiştir. 1255 tarihinde kurulan Meclis-i Vâlâ. Meclis-i Vükelâ Mazbataları (MV) Meclis-i Vükelâ.cb. ikinci olarak da.SAİD TARİH Hicrî 1231-1316 Miladî 1815-1899 Belge Adedi 4.677 Katalog Tertibi DES d. şer‘iye mahkemeleri. Katalog No 1406 TASNİFİN KODU DA TARİH Hicrî 1284-1293 Miladî 1868-1876 Belge Adedi 18. h. mehâkim-i kanûuniyyede (nizamiye mahkemeleri) görülüp istinâf kılınan davalara bakmaktı.

335 .089 Analitik Envanter Katalog Tertibi Meclis-i Vükelâ belgeleri için ayrıca Sadâret Amedî Kalemi Meclis-i Vükelâ Yazışmalarına Ait Belgeler bölümüne bakılabilir. kaptan-ı derya. serasker. Ahmed Cevdet Paşa ve Zamanı.355 3. Sadâret müsteşarı.454 2. Meclis-i Vükelâ heyetinde zaman zaman değişiklik de olmuştur. Zabtiye müşiri.rine kurulan Meşrutiyet rejiminde bu meclis.279 2.452 4. şu ana kadar yapılan çalışmalar neticesinde 7 ciltlik bir kataloğu hazırlanmıştır. Dersaâdet 1333. Sultan Abdülaziz döneminde sadrıazam. şeyhülislâm. Tophâne müşiri. görevlerinden dolayı padişaha ve Meclis-i Mebusân'a karşı müşterek bir mesuliyet altına sokulmuştur. Meclis-i Vükelâ Mazbataları aşağıdaki listede verilen kayıt defterlerine kaydedilmiştir. s. Ticaret nazırı. Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye reisi. Bu fon üzerinde çalışmalar hâlen devam etmekte olup.408 5. Katalog No 948 949 950 951 952 953 954 Cilt Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 MV TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1302-1305 1305-1308 1308-1313 1313-1317 1327-1331 1332-1341 1298-1336 Miladî 1885-1888 1889-1891 1891-1896 1896-1909 1909-1913 1914-1922 1881-1918 Belge Adedi 2.394 5. 76 Fatma Aliyye. Hariciye nazırı. valide kethüdâsı ile Sadâret mâzûllerinden bazıları Mecâlis-i Âlî-i Memûriyet unvanıyla Meclis-i Vükelâ âzâsından addolunurlardı76. II.

d Y. ancak irâdeleri sâdır olmamış tezkireler. tahta çıkışından bir müddet sonra ikâmet mahalli olarak Yıldız Sarayı'nı seçmiş ve devleti buradan idare etmiştir.RES Y. sınır olayları gibi önemli devlet meselelerinden. Namık Kemal.MRZ. Bu fonda. Cevdet Paşa. Girid Hadisesi. YILDIZ SARAYI ARŞİVİ BELGELERİ Sultan İkinci Abdülhamid devrinde (1876-1909).MTV TARİH Hicrî 1250-1336 1274-1335 1293-1327 1294-1326 1293-1327 1262-1330 1295-1327 1214-1341 1266-1340 Defterler Kısmı 1298-1327 1274-1337 1881-1909 1857-1918 1 1 Miladî 1835-1917 1857-1916 1876-1909 1877-1908 1876-1909 1845-1912 1878-1909 1800-1922 1850-1922 Katalog Adedi 3 2 3 13 14 13 1 31 1 Analitik ve DES Analitik ve İndeksli Katalog Türü Perakende Evrak Bu kısımlar ve tasnifleri hakkında malûmat yeri geldikçe verilecektir. Sultan İkinci Abdülhamid'in özel olarak ilgilendiği konular.EE Y. zabtiye jurnallerinde geçen adi vukuata kadar bu dönemin çeşitli özelliklerini yansıtan mühim bir fondur. şahısların Yıldız Sarayı'na sundukları çeşitli arîza. 336 . Sultan İkinci Abdülhamid. Yıldız Sarayı'nda biriken defter.d Y. Sultan İkinci Abdülhamid'e ait hususî el defterleri ve cüzdanlar ile haritalar bulunmaktadır. kanun ve nizamnâme suretleri.IV.A. Şarkî Rumeli.HUS Y. Yıldız Arşivi'nde oluşan belgeler aşağıda görüldüğü gibi beş gurupta ele alınmıştır: YILDIZ ARŞİVİ TASNİFİ BELGE-DEFTER KATALOGLARI GENEL LİSTESİ Katalog No 1176-78 477-78 461-63 464-476 1019-20 480-93 BÖLÜM ADI Yıldız Esas Evrakı Kâmil Paşa Evrakı (Yıldız Esas Evrakı'na Ek) Sadâret Resmi Maruzâtı Sadâret Hususî Maruzâtı Mütenevvi Maruzât Mâbeyn Evrakı Mâbeyn Cetvelleri Sadâret.A. Ermeni ve Mısır meseleleri. devletler arası ilişkiler. Yıldız Sarayı'nda belge sayısı her sene artan bir arşiv teşekkülüne sebep olmuştur. rapor ve ihbarlar. albüm ve resimler. 33 yıllık saltanatı sırasında hükümdarın bütün meseleler hakkında bilgi edinmek ve karar vermek arzusu. Sadâret'ten saraya sunulmuş.EE. Yıldız evrakı.KP Y.PRK KODU Y. Kâmil Paşa. Midhat Paşa gibi önemli şahsiyetlerin metrukâtı. dış basında Devlet-i Aliyye ile ilgili çıkan yazılar. belge ve gazetelerden oluşan fondur. Nezâret ve Devâir Maruzâtı Gazeteler Kısmı Maruzât Defterleri 494-497 Yıldız Esas Defterleri (Ek Yıldız Tasnifi Defterleri) Y.EE.

resmî makam veya hususî şahısların saraya sundukları arîzalarla. mütalaanâmeler. Daha evvel yapılmış olan olan tasnif kataloğundaki numaralama karmaşıklığı yeni katalogda giderilmiştir. İbnülemin Mahmud Kemal İnal'ın başkanlığında yürütülen tasnif ve hazırlanan Osmanlı Türkçesi özet fişlerinden istifade edilmiş.EE 337 . zarf numarası ve evrak numarası olarak sıralanmıştır. a. Ancak eski numaralar uzun zamandır referans olarak kullanıldığından.1. yerli ve yabancı devlet adamları ve elçilerle yaptıkları mülâkatlara ait raporlarla. resmî devlet muamelâtı dışında. yeniden dosya ve gömlek numaraları verilerek dördüncü cilt olarak araştırmaya açılmıştır. Kısım Kataloğu olarak araştırmaya açık bulunan bölüm. kısım numarası. dosya içerisindeki gömleklere de müteselsil gömlek numarası verilmiştir. Yapılan yeni düzenlemede. hükümdarın. Yıldız Esas Evrakı 2. konularına göre ayrılmak suretiyle yeniden özetlenerek üç cilt hâlinde tekrar araştırmaya açılmıştır. Bu bölümde. o dönemde belgelere verilmiş olan numaralar dikkate alınmak suretiyle gömleklere ayırmak yoluna gidilmiştir. Böylece araştırıcı. Listede yer alan orijinal tasnif bölümündeki diğer numaralar da. Özetlerin sonunda yer alan (tt) harfleri ise. bazı mühim mevkilerde bulunmuş devlet ve hükümet ricâlinin ölümlerini müteakip saraya aldırılan evrakından ibarettir. jurnaller. istirhamlar. YILDIZ ESAS EVRAKI (Y. ihbarlar ve vefat etmiş bazı ricâlin metrukâtı ve benzeri vesika ve risaleler mevcuttur. Daha önce. teklifler. yalnızca istediği konudaki belgeyi alabilecek ve birçok belge içinden aradığını bulmak zorluğunu çekmeyecektir. tarihlerin tahminî olduğunu gösterir. şahsen ve hususî olarak meşgul olduğu mevzularda. YILDIZ ESAS EVRAKI KATALOGLARI LİSTESİ Katalog No 479 1176 1177 1178 Cilt No 1 2 3 4 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî Miladî 1274-1337 1857-1918 1262-1327 1846-1909 1250-1336 1835-1917 1306-1313 1889-1896 Katalog Tertibi Analitik Envanter Y. Önceki Yıldız Esas Evrakı Kataloğu'nda karton numarası olarak belirtilen numara. bunlar yeni ihdâs edilen dosya ve gömlek numaraları ile birlikte her cildin sonunda liste hâlinde verilmiştir. padişahın özel olarak ilgi duyduğu işler hakkında bizzat kendisi tarafından memur edilmiş şahısların.EE) Daha evvel tek katalog olarak araştırmaya açık bulunan Yıldız Esas Evrakı.EE) Bu fon. Yıldız Esas Evrakı (Y. yeni düzenlemede dosya numarası olarak muhafaza edilmiş.

Muahedât ve mukavelât asılları ve suretleri.YILDIZ ESAS EVRAKI KATALOGLARI'NIN KONU BAŞLIKLARI Muhteva İrâde-i seniyyeleri şeref-sünûh etmiş Meclis-i Vükelâ mazbataları ve arz tezkireleri. Rüştü. Sadâret teşekkürünü hâvi sadrıazamların arîzaları. Hidiv İsmail. Müşir Şakir. Mahmud Celaleddin Paşa. Ferman ve menşurlar. Sadık Paşa. Midhat. Vekâyi-i sâlifeye dair alâ-tarîki'l-imla taraf-ı Hümâyûn'dan yazdırılmış olan hatırât. Midhat. Vükelâ ve bazı süferâ-yı ecnebiye ile zevât-ı sâire tarafından mesâil-i resmiyeye dair takdim edilmiş olan lâyiha ve arîzalar. Kâmil. Safvet. Evrak-ı mütenevvia-i perakende. selâtîn ve şehzadegân. Hazine-i Hümâyûn'dan saraya alınan ve Yıldız Müzesi'nde mevcut eşyaya dair komisyonların evrak ve defâtiri. Mevâdd-ı muhtelife hakkında memûrîn-i mahsusa tarafından icra kılınan tahkikatı hâvi evrak. Ferid ve Damad Nuri ve Hüseyin Hilmi paşalara ait evrak ve müşârun-ileyhim tarafından takdim kılınan levâyih. Sadâret ve devâir maruzâtının hülasa defterleri. Hükümdârândan gelen nâmeler. Hasan Hayrullah. Said. Mevâdd-ı muhletifeye dair muharrerât-ı resmiye. Ali Suavi'ye ve Taif'e defnedilenlere dair evrak. Cevad. Halil Paşazade Damad Mahmud. Bazı zevât ve makamât tarafından takdim olunan risaleler. Rusya muharebesine dair evrak ve müsveddât. Bazı komisyon ve meclisler tarafından mevâdd-ı muhtelifeye dair tanzim ve takdim kılınan mazbatalar. Mesâil-i mütenevviaya dair vaktiyle takdim kılınmış olan mazbata ve tezâkir-i mârûzanın bilâhare Mâbeyn-i Hümâyûn'dan vaki olan talep üzerine takdim kılınan suretleri. 1293 ve 1326 tarihlerinde ilân olunan Meşrutiyet'e dair evrak. Hayreddin. Fethi Paşazade. Köçeoğlu Agop Efendi ve Hristaki Zoğranos Efendi'nin metrûkâtı meyanında alınmış olan evrak. Sultan Sultan Abdülaziz Han'ın hal‘i ve şehâdetine. Memduh. Ahmed Refik Paşa. nâme ve telgrafnâme-i Hümâyûn suretleri. Şamlı İzzet Paşa. Prens Halim. Namık Kemal Bey. Zühtü Paşa. Damad Kemal paşalarla. Mesâil-i müteferrikaya dair olup. Damad Mahmud Nedim. Encümen ve Meclis-i Vükelâ'dan tanzim olunup. Haritalar. Ahmed Muhtar. Agop Paşa. irâde-i seniyyesi çıkmayan mesâil-i müteferrikaya dair mazbatalar. hat. Vekâyi-i hâzıra hakkında ittihâz olunacak hatt-ı harekete dair taraf-ı Hümâyûn'dan yazdırılmış olan muhtıralar. Sultan Murad Han'a. irâde-i seniyyeleri çıkmayan arz tezkireleri Tezâkir-i maruza-i hususiye. Vükelâ ve zevât-ı saire tarafından ictisârât ve istirhâmâtı hâvi takdim edilen arîzalar. Cevdet. 338 . İrâde-i seniyyeyi mübelliğ Başkitâbet'in tezâkir ve muharrerât-ı hususiyesi ve telgrafnâmeleri müsveddâtı. Mesâil-i siyasiyeye dair olup irâde-i seniyyeleri sâdır olmayan mazbatalar ve tezâkir-i maruza. Midhat Paşa. Hamdi Paşa. Safvet Paşa. Hacı İzzet Paşa. Bazı mesâil-i mühimme müzakeresi için akdolunan hususî encümen ve komisyonların mazbataları. Mâbeyn-i Hümâyûn'dan bazı zevâta verilen talimatnâmeler. Emîr-i Mekke-i Mükerreme Şerif Abdülmuttalib Efendiler'e ve Sadrıazam Halil. Fuad. Cevdet Paşa. Sadullah Paşa. Albümlerle resimleri hâvi kartonlar. Mehmed Ali Paşa.

Katalog No 477 478 TASNİFİN ADI Kâmil Paşa Evrakı (Yıldız Esas Evrakı'na Ek) TARİH Hicrî 1274-1322 1322-1335 Miladî 1857-1904 1904-1917 Katalog Tertibi Analitik Envanter 339 . 1274-1335/1857-1917 yılları arasını ihtiva etmektedir. Mısır işleri. Başlıca mesâile dair bir araya toplanmış evrak. Şarkî Rumeli. 86 numaralı Yıldız Evrakı dosyasında Kâmil Paşa'ya ait hayli miktarda arz tezkireleri mevcut olduğu için. Kâmil Paşa Evrakı 41 dosyadan ve iki ciltten ibaret olup. Mevâdd-ı muhtelifeye dair evrak-ı resmiye ve hususiyeye rapdedilmiş olan defter ve kartonlar.Muhteva Hükümdârân-ı ecnebiyenin vürûdunda ve sûr-ı Hümâyûnlar vesair merâsimlerde icra kılınan teşrifat muamelâtına dair evrak. Bulgar işlerine dair evrak. b. Vükelâ ve süferâ ve kurenâdan bazıları verâsetiyle vaki olan suallere verilen cevapları hâvi zabıtnâmeler ve Mâbeyn ricâli tarafından bazı mesâlih-i resmiyeye dair takdim olunan arîza ve pusulalar. Devlet-i Aliyye'de yapılacak ıslahatlar. Mısır ve Makedonya meseleleri. Kanun ve nizamnâme sureti ve lâyihaları. Birinci ve İkinci Meşrutiyet dönemlerinde Sadâret makamında bulunmuş.EE. Vesikaların büyük çoğunluğu Kâmil Paşa'nın Aydın Valiliği dönemine ait olup şifreleri çözülmüş telgraflardan ve paşanın kendi el yazısıyla kaleme aldığı müsvedde hâlde bulunan yazışma. malî sıkıntılara karşı tedbirler. Dârülaceze'nin kuruluşu. Çakırcalı İsyanı gibi konular belgelerin belli başlı mevzularını teşkil etmektedir. Sultan Abdülhamid Han Hazretlerine ait hususî el defterleri ve cüzdanlar. Hazine-i Evrak'ta mevcut dosyalarla birleştirilen Yunan. Zararlı yayınların yurda sokulmaması. Osmanlı Arşivi'nde. 86/2 şeklinde numaralanmak suretiyle ilave edilmiştir. mütalaalar mevcuttur. 1985 yılında Arşive intikal eden Kâmil Paşa Evrakı. Polis Teşkilatı'nın eğitimi. uzun seneler devlet hizmeti yapmış.KP) Sadrıazam Mehmed Kâmil Paşa (1832-1913). Girid. Belgeler arasında son döneme ait hemen bütün konularda Kâmil Paşa'nın görüşlerini aksettiren lâyihalar. Osmanlı Devleti'nin son devir meşhur devlet adamlarındandır. lâyiha ve tezkirelerden meydana gelmiştir. Ziraat Bankası'nın teşkilatlanması gibi önemli bir takım hizmetler onun Sadâreti döneminde tahakkuk etmiştir. bahsi geçen bu dosyaya 86/1. Ermeni fesat ve anarşi hareketleri. Bazı tarihî evrak-ı kadîme. Sadrıazam Kâmil Paşa Evrakı -Yıldız Esas Evrakı'na Ek (Y.

İtalya'nın Afrika'ya dahli ve benzeri hâdiselere dairdir. YILDIZ SADÂRET MARUZATI EVRAK LİSTESİ Katalog No 464 465 466 467 468 Y. Yıldız Sadâret Resmî Maruzât katalogları üç cilt olup 1292-1327/1876-1909 tarihleri arasındaki belgeleri ihtiva etmektedir. Yıldız Sadâret Hususî Maruzâtı. SADÂRET HUSUSÎ MARUZÂT EVRAKI (Y. Mısır meselesi. Yıldız Arşivi'nde mevcut Sadâret resmî tezkireleri irâdeleri çıkmadığı için sarayda kalan tezkirelerdir. Ermeni meseleleri. Girid hâdisâtı.2. Katalog No 461 462 463 Y. yapılan işlerin neticeleri. büyük bir ekseriyetle haricî meselelere. SADÂRET RESMÎ MARUZÂT EVRAKI (Y.RES) 8 Rebîülevvel 1296/1 Mart 1879 tarihli "Meclis-i Vükelâ Dahilî Nizamnâmesi" hükümetin bütün icraatını hükümdarın müsaadesi şartına bağlamış olduğundan hükümetçe herhangi bir işe girişilmeden önce Sadâret makamının istizan maksadıyla saraya sunduğu resmî tezkireler bu bölümde toplanmıştır. saraya takdim ettiği hususî maruzâtı muhtevî olup umumiyetle beyân-ı hâl ve arz-ı malumattan ibarettir.A.A.A. İrâdeleri çıkmış olan Sadâret Resmî Maruzâtı "İrâdeler Tasnifi" bölümünde bulunmaktadır. özellikle Şarkî Rumeli.HUS TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1294-1302 1302-1304 1304-1307 1307-1309 1309-1311 Miladî 1877-1885 1885-1887 1887-1890 1890-1892 1892-1893 Analitik Envanter Katalog Tertibi 340 .RES TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1293-1308 1308-1317 1317-1327 Miladî 1876-1891 1891-1899 1899-1909 Katalog Tertibi Analitik Envanter 3.A.HUS) Sadâret makamının. Bu evraka ait Yıldız Sadâret Hususî Maruzât Evrakı ismiyle 13 cilt katalog hazırlanmış olup bu kataloglar 1294-1323/1877-1905 tarihleri arasındaki belgeleri ihtiva etmektedir. dahilî veya haricî bazı mesele ve hâdiseler hakkında padişaha bilgi vermek maksadıyla. Devletler arası münasebetler ve Osmanlı Devleti'nin takip ettiği siyaset ile dış basında Osmanlı Devleti'ni ilgilendiren yazılar ve bunlarla ilgili yazışmalar bu fonda ehemmiyet arzeder.

arîza. şehzadelere. Evkâf. ayrıca sıhhiye jurnallerinde görüldüğü üzere sağlık ve ölüm hadiseleri. İdarî ve Mülkî Konular: Tayin. Ticaret-Nâfia ve Zabtiye Nezâretleri ile diğer nezâretler ve Meşîhat Dairesince Mâbeyn'e doğrudan sunulan tezkire. taltif ve benzeri hususlar ile gümrük idarelerindeki muamelât. sarayların tamirine vesaireye yapılan ödemeler ile Maliye Hazinesince ödenen memur maaşları. 341 . Zabtiye jurnallerindeki gibi muhtelif yerlerde cereyan eden adi vukuat. Mütenevvî Maruzat Evrakı'nın ekserisi askerî konularla alakalıdır. askerî erzak ve tâyinatlar. mühimmat ve cephâneler için yapılan ödemeler. terfi. teşekkürnâme ve mahzar gibi vesikalar da bu bölüm evrakı arasında bulunmaktadır. Ermeni meselesi ve şekâvet ve sınır hâdiseleri. Tophâne-i Âmire. Adliye ve Mezâhib Nezâreti. ataşemiliterlerin bulundukları ülkelerin askerî ahvâline dair verdiği bilgilerden oluşmaktadır.A. vâlide sultanlara ayrılan tahsisatlar. şikâyet. Malî Konular: Hazine-i Hâssaca saray erkânına. Bunlar genellikle içte ve dışta cereyan eden hâdiseler.MTV) Mütenevvî Maruzât Evrakı. istîzân. Ayrıca ahalinin Mâbeyn'e doğrudan gönderdikleri arzuhâl. Vesikalardaki diğer belli başlı konuları ise şu şekilde sıralamak mümkündür: Adlî Konular: Adliye ve Mezâhib Nezâreti jurnallerinde görüldüğü gibi mahkemelere intikal eden meseleler. nişan. MÜTENEVVÎ MARUZAT EVRAKI (Y. daha evvel bahsi geçen Yıldız Tasnifi bölümlerinin ihtiva ettiği vesikaların dışında kalan Seraskerlik. Bahriye. ve benzeri vesikalardan oluşmaktadır. asayiş. fabrikaların tevsîi için harcamalar.Katalog No 469 470 471 472 473 474 475 476 1019 1020 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1311-1312 1312-1312 1312-1313 1313-1315 1315-1318 1318-1320 1320-1321 1321-1323 1323-1325 1325-1326 Miladî 1893-1894 1894-1894 1895-1896 1896-1897 1897-1900 1900-1903 1903-1904 1904-1905 1905-1907 1907-1908 Katalog Tertibi Y. Maârif.HUS Analitik Envanter 4.

"Yıldız Perakende Evrakı Sadâret. YILDIZ PERAKENDE EVRAKI Perakende Evrak Bölümü. Serkurenâlık. Buna göre. gazete ve cetveller.MTV TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1293-1304 1304-1308 1308-1310 1310-1311 1311-1312 1312-1313 1313-1314 1314-1315 1315-1316 1316-1318 1318-1319 1320-1321 1321-1323 1323-1327 Miladî 1876-1887 1887-1891 1891-1892 1892-1893 1893-1894 1894-1895 1895-1896 1896-1897 1897-1898 1899-1901 1901-1902 1902-1903 1903-1905 1905-1909 Analitik Envanter Katalog Tertibi 5. Bu fona ait. Sultan İkinci Abdülhamid'in saltanat yıllarına ait (18761909) "maruzât" adıyla saraya sunulan yazılar ile Mâbeyn-i Hümâyûn'da günlük muamelât neticesinde biriken evrakı ihtiva eder. Padişah sarayının Selamlık Dairesi hakkında kullanılan bir tabirdir. Son devir Osmanlı devlet teşkilatında Mâbeyn denilince saray kastedilmiştir. 1293-1319/1876-1909 tarihleri arasındaki maruzât evrakını mübeyyindir. Nezâret ve Devâir Maruzâtı" olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. Yıldız Perakende Evrakı . Yıldız fonları arasında dosya sayısı açısından en fazla olanı ve belge cinsi açısından da çeşitlilik arzeden bölümüdür.Haricî Konular: Osmanlı Devleti'nin muhtelif vesilelerle yabancı devletlerden ve Devlet-i Aliyye'ye bağlı hidivlik ve prensliklerden aldığı muhaberâta dair bilgiler ile Bulgaristan Komiserliği'nden o bölge ahvâli hakkında gönderilen jurnaller. Gazete ve Cetvelleri Mâbeyn. a. Yıldız Mütenevvî Maruzât Evrakı ismiyle 14 ciltlik katalog serisi hazırlanmış olup. Gazete ve Cetvelleri". Yıldız sarayı döneminde yayımlanan salnâmelerde "Mâbeyn-i Hümâyûn-ı Cenâb-ı Mülûkâne" başlığı altında zikredilen dairede. Dârüssaâde Ağalığı. Başki342 .Mâbeyn Belge. Mâbeyn Müşirliği. Perakende Evrak Bölümü'ne ait olan belgelerin analitik tasnifi tamamlanmış olup. Katalog No 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 Y. katalogları bilgisayar ortamında hazırlanmıştır. "Yıldız Perakende Evrakı Mabeyn Belge. Mâbeyn Başkitâbeti Dairesi'nde biriken belge.

PRK.TKM Y.Mabeyn Başkitâbeti (Y.PRK.GZT 1293-1326 1267-1327 1295-1316 1292-1330 1293-1326 1293-1327 1284-1327 1262-1327 1295-1327 1266-1340 1850-1922 1876-1908 1850-1909 1878-1898 1875-1912 1876-1908 1876-1909 1867-1909 1845-1909 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 DES Analitik ve İndeksli Mâbeyn Başkitâbeti Y. Mütercimlik. Perakende Evrakı . Mâbeyn Daire-i Kitâbeti'nin Vezâifine Dair Nizamnâme ile belirlenmiş olan Başkitâbet Dairesi. mâbeyn cetvellerinin tutulduğu ve biriktirildiği makam olarak zikredilebilir.BŞK 1272-1330 1855-1912 3 BÖLÜM ADI Kodu TARİH Hicrî Miladî Katalog Adedi Katalog Türü a1. Fakat Mâbeyn Dairesi'ndeki büroların bunlardan ibaret olmadığı Perakende Evrak içindeki belgelerden ve saray katiplerinin yazdıkları "hatırât" türü eserlerden anlaşılmaktadır. kumandanlıklara. Şifre Odası.PRK.PRK. belgelerine rastlanan diğer Mâbeyn birimleri olarak görülmektedir.MBC Y.SRN Y. Maruzât-ı Rikâbiye Dairesi. elçiliklere ve müfettişliklere ve Dersaâdet'teki nezâretlere yazılan telgraf suretleri.TŞF Y. valiliklere.PRK.PRK.MM Y. Teşrifât-ı Umumiye ve Yaverân Daireleri. Bunların içinde görevi.AZJ Y. YILDIZ PERAKENDE EVRAKI MABEYN BELGE.NMH Y.PRK.PRK. Mâbeyn başkâtibince kaleme alınan ve irâde-i seniyyeyi hâvi tezkire su343 .PRK.tâbet ve Tahrirât-ı Ecnebiye Kitâbeti.PRK. Aşağıda tablo hâlinde sunulan listede.SGE Y.PRK. Hazine-i Hümâyûn Kethüdâlığı vesair makamların görevlilerinin adlarına yer verilmiştir. Başkitâbet Dairesi'ndeki makam ve görevlilerin yazışmalarına ait kataloglar toplu olarak verildikten sonra her birime ait bilgiler kendi başlıkları altında yer almıştır. GAZETE VE CETVELLERİ KATALOĞLARI LİSTESİ Katalog No 1182 1183 1184 1275 1161 1255 1260 1261 1271 1278 1064 1071 495 496 Teşrifât-ı Umumiye Dairesi Tahrirât-ı Ecnebiye ve Mâbeyn Mütercimliği Mabeyn Müşiriyeti Mâbeyn Erkânı ve saray Görevlileri Arîzaları Serkurenâlık Evrakı Yaverân ve Maiyyet-i Seniyye Erkân-ı Harbiye Dairesi Nâme-i Hümâyûnlar Arzuhâl ve Jurnaller Mabeyn Cetvelleri Gazeteler Kısmı Y. mutasarrıflıklara.BŞK) 1272-1330/1855-1912 yıllarını kapsayan bu kataloglar.PRK.MYD Y.

prens.Tahrirât-ı Ecnebiye ve Mâbeyn Mütercimliği (Y. devlet başkanları. 6. Mütercimi belli olmayan tercümeler. İmzası bulunmayan tercüme edilmiş arîzalar. Tercümesi bulunmayan yabancı dildeki arîzalar.TŞF TARİH Hicrî 1293-1326 Miladî 1876-1908 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli a3.PRK. Çeşitli konularda ecnebi şahısların takdim ettiği layihalar ile ecnebî şirketlerin tekliflerini hâvi arzuhâlleri. Katalog No 1275 TASNİFİN KODU Y. Mâbeyn başkâtibinin çeşitli hususlarda padişaha sunduğu bilgileri hâvi arîzaları. Perakende Evrakı . 5. 3. 2. aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır: Teşrifât-ı Umumiye Dairesi antetli belgeler. malûmât kabilinden tutulmuş ve padişaha arz olunmuş olan liste suretleri gibi belgelerden oluşmaktadır. Bazısı tercüme edilmiş.TŞF) 1293-1326/1876-1908 tarihlerini ihtiva eden ve 1924 adet belgeden meydana gelen bu katalog. sefîr vesâir zevâtla yapılan yemekli toplantılar ve görüşmelerin muhtevâsı ile ilgili evrak. Misafirîn-i Ecnebiye Teşrifâtçılığı (Ferik Ahmed Ali). bazısı tercüme edilmemiş yabancı dildeki matbu dökümanlar.retleri. Durkas Cemiyeti gibi ecnebilerin kurdukları cemiyetlerin sundukları arîzaların tercümeleri gibi. sefîrlerden gelen evrakların tercümeleri ve sefirlerin padişahla görüştüklerinde yaptıkları konuşma ve nutuklar. elçi vesâir zevâta nişan taltifi ve selâmlık resimleri.Teşrifât-ı Umumiye İdaresi Maruzâtı (Y.BŞK TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1272-1310 1310-1315 1315-1330 Miladî 1855-1893 1893-1898 1898-1912 Analitik ve indeksli Katalog Tertibi a2. Katalog No 1182 1183 1184 Y. Perakende Evrakı .PRK. kral. Padişaha hitaben yabancı dilde yazılmış arzuhâl ve jurnaller. 344 . Asılları bulunup tercümeleri bulunmayan belgeler ile asılları bulunmayıp tercümeleri bulunan belgeler. 4.PRK.TKM) 1267-1327/1850-1909 tarihlerini ihtiva eden ve 6485 belgeden meydana gelen bu katalogda yer alan belgeleri şu şekilde sıralayabiliriz: 1. Mâbeyn kâtiplerinin padişaha sundukları tahrirât hülasaları. hesap pusulaları ve manifestolar.PRK.

Mâbeyn Müşîriyeti'nin padişaha sunduğu arîzalar ile görevi belli olmayan kişilerin Mabeyn Müşiriyeti'ne hitaben yazdıkları belgelerden oluşmaktadır. tüfengîler. şehzadeler.PRK.MM) 1295/1316-1878/1898 yıllarını ihtiva eden ve 175 adet belgeden meydana gelen bu katalog.Mâbeyn Mütercimliği'ne ait olduğu hâlde özelliklerinden dolayı bu katalogda yer almayan iki belge türü daha bulunmaktadır: 1.PRK. (Y. Serkimyâger-i hazret-i Şehriyarî Bonkofski. vâlide sultan.SGE) 1292-1330/1875-1912 yıllarını ihtiva eden ve 2216 adet belgeden meydana gelen bu katalog.PRK. Perakende Evrakı . çantacı. Ateşemiliterlik kataloğunda yer alacaktır. saray muhafızları gibi saray çalışanları. seribrikdar.TKM TARİH Hicrî 1267-1327 Miladî 1850-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli a4. aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalardan ve belge türlerinden oluşmaktadır. Eslihahâne görevlileri. Hadâik-ı Hâssa-i Şâhâne nâzırı. Marangozhâne nâzırı. bahçıvan. saray dışındaki işler için görevlendirilen şahısların arzları.Mabeyn Müşîriyeti. Katalog No 1161 TASNİFİN KODU Y.MM TARİH Hicrî 1295-1316 Miladî 1878-1899 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli a5. saraya girip çıkanların isimlerinin kaydedildiği listeler. serseccadeci.Mâbeyn Erkânı ve saray Görevlileri (Y.SGE TARİH Hicrî 1292-1330 Miladî 1875-1912 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli 345 . Perakende Evrakı .PRK. saray imam ve müezzinleri. Yıldız sarayı Tamirhâne Nâzırı. Ahur-ı Hazret-i Şehriyarî. 2. Hazine-i Hümâyûn Kethüdâlığı. vâlide sultanların özel tabibleri ve Mâbeyn tabiblerinin arzları. Katalog No 1260 TASNİFİN KODU Y. hanım sultanlar ve cariyeler ile ilgili belgeler. Sertabib-i Şehriyarî. Mâbeyn-i Hümâyûn eczahâneneleri görevlileri. kuşçular.PRK. Padişaha takdim edilmek üzere yabancı yaverler ve paşalar tarafından verilen lâyihalar Yıldız Perakende Evrakı Yaverân ve Maiyyet-i Seniyye Erkân-ı Harbiye Dairesi Kataloğu'nda yer alacaktır. Mâbeyn-i Hümâyûn tulumba müdürü. kilârî. Dârüssaâde Ağalığı maruzâtı. Kızlarağalığı. Dersaâdet'te bulunan ecnebî sefâretlerin padişaha takdim olunmak üzere Hariciye Nezâreti'ni devre dışı bırakarak Mâbeyn'e gönderdikleri lâyiha ve takrirler Yıldız Perakende Elçilik. Katalog No 1255 TASNİFİN KODU Y. Şehbenderlik. saraya ait çiftliklerin teftişini yapan memurların maruzâtı.

NMH) 1284-1327/1867-1909 yıllarını kapsayan ve 2277 adet belgeden meydana gelen bu katalog aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden meydana gelmektedir.MYD TARİH Hicrî 1293-1327 Miladî 1876-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli a8. kral. imzasız lâyiha ve mütalaalar.SRN TARİH Hicrî 1293-1326 Miladî 1876-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli a7.Yaverân ve Maiyyet-i Seniyye Erkân-ı Harbiye Dairesi (Y. Padişaha gelen ve padişah adına yazılan nâme türü evrak. padişahın akrabalarına vesair kişilere gönderdiği vilâdet.NMH TARİH Hicrî 1284-1327 Miladî 1867-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli a9. Katalog No 1271 TASNİFİN KODU Y. Katalog No 1261 TASNİFİN KODU Y. bayram tebrikleri. Perakende Evrakı .Nâme-i Hümâyûnlar (Y. şahısların tebrik ve teşekkürlerini ihtiva eden belgelerden oluşmaktadır.PRK.PRK. prens. Perakende Evrakı .PRK. cülûs.MYD) 1293-1327/1876-1909 tarihlerini ihtiva eden bu katalogda saray ve diğer makamlar ile yaverler. gerek Hariciye ve gerek sefâretler kanalıyla padişaha gönderdikleri ve onun tarafından yazılan nâmeler.SRN) 1293/1326-1876/1908 tarihlerini ihtiva eden ve 1076 adet belgeden meydana gelen bu katalog Serkurenâlığın sarayla ve diğer makamlarla yaptığı yazışmalardan oluşmaktadır. jurnaller. Perakende Evrakı . erkân-ı harp gibi görevlilerin yaptıkları yazışmalar yer almaktadır.PRK.PRK. arzuhâller.PRK. methiyeler.AZJ TARİH Hicrî 1310-1327 1262-1311 Miladî 1893-1909 1845-1894 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli 346 .AZJ) Yıldız Perakende evrakının 1262-1327/1845-1909 tarihlerini ihtiva eden kataloglar.PRK. Katalog No 1278 TASNİFİN KODU Y.Serkurenâlık Evrakı (Y. imparator ve diğer devlet başkanlarının gerek Başkitâbet. Katalog No 1064 1071 TASNİFİN KODU Y. mektuplar.Arzuhâller ve Jurnaller (Y. taziyet gibi konuları hâvi tebrik ve teşekkür yazıları. Perakende Evrakı .a6.PRK.

PRK. Değişik maksatla 1295-1328 yılları arasında hazırlanmış 15. TARİH Hicrî 1295-1320 1296-1327 1296-1298 1297-1298 1297-1298 1297-1312 1303-1327 1303-1311 1308-1328 Miladî 1878-1902 1879-1909 1875-1881 1880-1881 1880-1880 1880-1894 1885-1905 1885-1893 1890-1910 347 . Başkitâbet ve devlet daireleri arasında belge teslim ve takdimi ile bilgi verme konularındaki muamele seyrini takip etmek mümkündür. Resmî evrakın giriş-çıkış kaydını tutan. Bâb-ı Âlî'den takdim olunan maruzât-ı hususiye müzekkereleri. Perakende Evrakı. 15 ana başlık altında toplanmak suretiyle tasnif edilmiştir. saray Sekreterliği'nin çalışma usullerini ortaya koymaktadır. Mâbeyn Başkitâbeti'ne ait olup.MBC) Yıldız Perakende Evrakı bölümü içinde Mâbeyn cetvelleri ayrı bir yer tutmaktadır. daire-i hususî (padişah makamı) ile devlet daireleri ve şahıslar arasındaki yazışmayı idare eden "Başkitâbet" makamı. Mâbeyn Cetvelleri (Y. Bâb-ı Âlî ve diğer bazı dairelerden gelen tezkire-i hususiye hülasaları. liste. Başkitâbet'ten. Başkitâbet'e. telgraf. YILDIZ TASNİFİ PERAKENDE EVRAK MÂBEYN CETVELLERİ BELGE KATALOĞU ÇİZELGESİ Katalog No 495 TASNİFİN KODU Y. saray Hazine-i Evrakı'nı elinde bulundurmaktadır.754 adet cetvel. zarf. Padişaha takdim olunan maruzâtın hülasaları. Mâbeyn'in çeşitli bürolarına ve saray dışına havale edilen yazıların Başkitâbet tarafından takip edilmesi defterler ile yapıldığı gibi bu katalogda yer alan cetvel ve listeler ile de yapılmıştır. işlem cinsi ve özel günler için değişik şekillerde düzenlenen bu cetvel ve listeler. İrâdesi çıkan maruzâtın Başkitâbet tarafından teslim alındığına dair arîzalar.MBC TARİH Hicrî 1295-1327 Miladî 1878-1909 Dosya/Belge Adedi 103/10. tahrirât ve arzuhâllerin kaydına mahsus. Cetvellerin tertibinden Daire-i Hususiye. gönderilen makam. telhîs ve benzeri evrak. içinden çıkarılan belgelerin muhtevası özet hâlinde verilen boş zarflar.305 Katalog Tertibi DES (Konu Başlıklı) YILDIZ TASNİFİ PERAKENDE EVRAK MÂBEYN CETVELLERİ KATALOĞU'NUN AYRINTILI DÖKÜMÜ Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 KONU BAŞLIKLARI Hülasa-i maruzât cetvelleri.a10.PRK. Katalogda. devrin belge saklama usullerine işaret etmektedir. Başvekâlet tezkireleri üzerine sâdır olan irâdeleri hâvi hâmiş ve suretleri. içindeki evrak çıkarılmış olan boş zarflar. Resmî ve hususî tarzda takdim olunan tezkirelerin. Başvekalet'e yazılan tezkire-i hususiyeler. Hülâsa-i maruzât-ı hususiye.

Farsça ve Urduca gazeteler de vardır.GZT) Bu fona ait arşiv malzemesi Almanca. tarihleri. TARİH Hicrî 1309-1326 1310-1326 1296-1327 1311-1313 1296-1311 1295-1327 Miladî 1891-1908 1891-1908 1878-1909 1893-1895 1875-1893 1878-1909 a11. 5 Zilkade 1275-7 Zilhicce 1340/6 Haziran 1859-1 Ağustos 1922 tarihleri arasındaki günleri ihtiva etmektedir. miladî tarihe göre kronolojik sıraya konulmuştur. Sırpça. vilayet ve muhtelif mahallerden gelen evrakın takdimine dair günlük hülasa listeleri. Gazeteler koleksiyonu 64 dosya olup. Cevaplı maruzât-ı resmiye hülasaları.PRK. Perakende Evrakı . Sadâret'e takdim olunan tezkireden mühim olanları mübeyyin cetveller. Arapça. Ekseriya Sultan İkinci Abdülhamid devrini ve kısmen sonraki devri kapsayan bu gazetelerin bir kısmı küpür ya da tek sayfa hâlindedir. Mâbeyn'e gelen ve giden evrak için muhtelif şekillerde tutulmuş cetveller. gazete küpürleri ve mecmualardan mürekkep 64 dosya 3. Sadâret'in resmî ve hususî surette tebliğ ettiği irâde-i seniyyelerin Mâbeyn'e takdim olunan hülasa pusulaları. İtalyanca.PRK. Farsça.GZT TARİH Hicrî 1266-1340 Miladî 1850-1922 Katalog Tertibi DES (Konu Başlıklı) 348 . Birçoğunun kenarlarına kalem görevlileri tarafından notlar düşülmüştür. Kataloğa. Katalog No 496 TASNİFİN KODU Y. Bu gazeteler hicrî tarihe göre kronolojik sıraya konulmuştur. Fransızca. Urduca ve Yunanca yazılmış gazete.Gazeteler Kısmı (Y. iki bölüm hâlinde tasnif edilmiştir. İngilizce. 20 Safer 1279 tarihiyle 7 Zilhicce 1340 tarihleri arasındaki günleri ihtiva etmektedir. Bu gazeteler 13 Ağustos 1850-8 Temmuz 1922 tarihleri arasındaki günleri ihtiva etmektedir. Mâbeyn'e devâir. Bulgarca. İspanyolca. 47 numarada 64 numaralı dosyaya kadar olan gazeteler Türkçe olup. İlk 46 dosyadaki gazeteler Batı dillerinde kaleme alınmış yabancı gazeteler olup.215 gömlekten oluşmaktadır. sonradan ortaya çıkan gazetelerin dahil edilmesiyle oluşturulmuştur. Rusça. Ermenice. 64 numaralı dosya ise. belge ve evrak adetleri ile gazete ve mecmuanın ismi. gazetelerin dosya ve gömlek sıra numaraları. Bu dosyadaki gazeteler kendi içerisinde kronolojik sıraya konularak kataloğa yazılmıştır. Türkçe. aralarında az miktarda Arapça.Sıra No 10 11 12 13 14 15 KONU BAŞLIKLARI Başkitâbet'ten yazılan tezâkir ve muharrerâtın hülasa kayıt cetvelleri. basıldığı şehir ve lisanı yazılmıştır.

NEZÂRET VE DEVÂİR MARUZÂTI KATALOGLARI LİSTESİ Katalog No 1231 1267 1080 1258 1061 1062 1063 1070 1079 1101 1102 1254 1273 1069 1068 1232 1277 1078 1276 1256 BÖLÜM ADI Sadâret Maruzâtı Dahiliye Nezâreti Maruzâtı Hariciye Nezâreti Maruzâtı Şûrâ-yı Devlet Maruzâtı Hazine-i Hâssa Maruzâtı KODU Y.OMZ 1214-1314 1230-1326 1278-1327 1282-1327 1262-1331 1284-1326 1293-1316 1284-1327 1294-1327 1800-1897 1815-1908 1861-1909 1866-1909 1845-1913 1867-1908 1876-1898 1867-1909 1877-1909 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Analitik ve İndeksli 349 .AZN Y.b.PRK.PRK.PRK.PT Y.PRK.HH Hicri TARİH Miladi 1876-1909 1872-1909 1876-1909 1872-1912 1847-1910 Katalog Adedi 1 1 1 1 1 Katalog Türü 1293-1327 1289-1327 1293-1327 1289-1330 1264-1328 Askerî Maruzât Y.PRK.TNF Y.PRK.ŞD Y. Maâdin ve Ziraat Nezâreti Maruzâtı Y. Sadâret Hususî ve Mütenevvî Maruzât başlıkları altında tasnif edilen yazışmaların dışında kalan ve Başkitâbet'te tutulan listelere kaydolunarak saraya sunulan maruzât bu fonda toplanmıştır. Sadâret Resmî. Yıldız Perakende Evrakı .PRK.ASK 1246-1327 1830-1909 6 Evkaf Nezâreti Maruzâtı Meşîhat Dairesi Maruzâtı Adliye ve Mezâhib Nezâreti Maruzâtı Zabtiye Nezâreti Maruzâtı Maliye Nezâreti Maruzâtı Maârif Nezâreti Maruzâtı Posta ve Telgraf Nezâreti Maruzâtı Ticaret ve Nâfıa Nezâreti Maruzâtı Orman. Katalogların listesi toplu olarak verildikten sonra her birime ait bilgiler kendi başlığı altında sıralanmıştır.ML Y.PRK.PRK.MF Y.PRK. Nezâret ve Devâir Maruzûtı Yıldız sarayı Arşivi Başkitâbet Dairesi'nin kayıt sistemine göre.PRK.A Y.PRK.PRK.ZB Y.EV Y.MŞ Y.HR Y.PRK.DH Y.PRK. YILDIZ PERAKENDE EVRAKI SADÂRET.Sadâret.

SH Y.A) 1293-1327/1876-1909 tarihlerini ihtiva eden ve 1988 adet belgeden oluşan bu katalog. Umûr-ı Tıbbiye Nezâreti.Katalog No 1257 1253 1181 1259 1060 1252 1099 1100 1264 1274 BÖLÜM ADI Sıhhiye Nezâreti Maruzâtı Defter-i Hakani Nezâreti Şehremâneti Maruzâtı Komisyonlar Maruzâtı Elçilik ve Şehbenderlik Maruzâtı Müfettişlik ve Komiserlikler Tahrirâtı Umum Vilayetler Tahrirâtı Müteferrik Evrak KODU Y. Tekâüd Sandığı Nezâreti. Tesrî-i Muamelât ve Islâhât Komisyonu. Dahiliye Mektubî Kalemi.PRK. Sadrıazam tarafından Mâbeyn'e yazılan tezkire-i hususiye ve resmiyeler. Sadâret Maruzâtı.DFE Y. Perakende Evrakı . Takvim-i Vekâyi Müdürlüğü. Haremeyn Encümeni.ŞH Y.DH) 1289-1327/1872-1909 yıllarını ihtiva eden ve 2647 adet belgeden meydana gelen bu katalog. diğer nezâretlerden Sadâret'e yazılan tezkirelerin suretleri.PRK. 350 .PRK. Matbuât-ı Dâhiliye Müdüriyeti. saray ile aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalardan meydana gelmiştir.PRK.KOM Y.PRK.M 1251-1326 1253-1326 1835-1908 1837-1908 3 1 b1. Vilayât Kalemi. vilayetlerden Dahiliye Nezâreti vasıtasıyla ile gelen yazılar. Mülkiye İntihâb Komisyonu. Vilayât-ı Şâhâne Kapı Kethüdâlığı. Sicill-i Ahvâl İdâre-i Umumîsi. Dahiliye Nezâreti'ni ilgilendiren talimatlar ve Mülkiye Müfettişliği yazıları. arîza.PRK.PRK. Katalog No 1231 TASNİFİN KODU Y.Dahiliye Nezâreti Maruzâtı (Y.PRK.PRK.UM Y. tezkire ve tahrirâtlar.PRK. Dârülaceze.A TARİH Hicrî 1293-1327 Miladî 1876-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b2.Sadâret Maruzatı (Y.EŞA Y. Vilayât-ı Mümtâze ve Muhtâre Kalemi. Âmedî-i Divan-ı Hümâyûn. İntihâb-ı Memûrîn Komisyonu.MK Hicri TARİH Miladi 1877-1908 1861-1908 1876-1909 1877-1922 1876-1908 1876-1908 Katalog Adedi 1 1 1 1 1 1 Katalog Türü 1294-1326 1277-1326 1293-1327 1294-1341 1293-1326 1293-1326 Analitik ve İndeksli Y. Perakende Evrakı . aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır: Dahiliye Müsteşarlığı.PRK. Divan-ı Hümâyûn Kalemi'nde yazılan lâyiha suretleri ve Sadâret'e hitaben yazılan arzuhâl. Divan-ı Hümâyûn Kalemi. Sadâret-i Uzmâ Müsteşarlığı. Bâbıâlî Sicill-i Ahvâl Müdüriyet-i Umumiyesi.

6898 adet belgeden müteşekkil bu fonun başlıca konuları şunlardır: Hazine-i Hâssa nâzırı imzalı tezkireler. sultan ve şehzade kethüdâları maruzâtı ve Hazine-i Hâssa ile alakalı yazışmalar.DH TARİH Hicrî 1289-1327 Miladî 1872-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b3. Temyiz Mahkemesi. ecnebi devlet başkanları ve üst düzey yetkililerden gelen tahrirât. Hariciye antetini taşıyan gazete ve risalelerden yapılan iktibasların tercümeleri.PRK. İstatistik Encümeni ve İhtilâf Mercii Encümeni.ŞD) 1289-1330/1873-1912 tarihlerini ihtiva eden ve 527 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Hariciye müsteşarı ve mektupçusunun maruzâtı. Kethüdalığı.PRK. Bidâyet Mahkemesi.PRK. Istabl-ı Âmire İdaresi. Hazine-i Hâssa Nezâreti Evrakı (Y. mektup gibi evrakın tercümeleri. Şûrâ-yı Devlet âzaları.Şûrâ-yı Devlet Maruzâtı (Y. 351 . Katalog No 1080 TASNİFİN KODU Y.ŞD TARİH Hicrî 1289-1330 Miladî 1873-1912 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b5.PRK. Hariciye Nezâreti Matbuât-ı Ecnebiye Müdüriyetince yapılan gazete tercümeleri ile Umûr-ı Şehbenderiye Müdüriyeti. aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalardan oluşmaktadır. Hazine-i Hümâyûn. genellikle "Hariciye nâzırı" imzalı ve "Hariciye Nezâreti" antetli tezkireler. Mefruşât-ı Hümâyûn İdaresi ve Hereke Fabrikası Müdüriyeti.Katalog No 1267 TASNİFİN KODU Y. Emlâk-i Hümâyûn İdaresi maruzâtı ve cetvelleri.HH) Yıldız Perakende evrakının 1264-1328/1847-1910 yıllarına ait bu katalog. Ceyb-i Hümâyûn masârıfât cetvelleri. Perakende Evrakı. Katalog No 1258 TASNİFİN KODU Y. Şûrâ-yı Devlet Dahiliye Dairesi. saray ile Hazine-i Hâssa Nezâreti yazışmalarını ihtiva etmektedir. İstînâf Hukuk Mahkemesi.Hariciye Nezâreti Maruzâtı (Y. Perakende Evrakı . Hariciye antetini taşıyan ve elçilikler. Tanzimat Dairesi. Şûrâ-yı Devlet Mülkiye Dairesi. Şûrâ-yı Devlet Muavinliği.HR) Yıldız Perakende evrakının 1293-1327/1876-1909 tarihlerini ihitiva eden ve 6577 belgeden oluşan bu katalog. Topkapı sarayı Hazine-i Hümâyûn İdaresi. Perakende Evrakı .HR TARİH Hicrî 1293-1327 Miladî 1876-1909 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b4. Divan-ı Hümâyûn Tercümanlığı ve Matbuât-ı Ecnebiye Müdürlüğü ile saray arasında yapılan yazışmalardan meydana gelmiştir.PRK.PRK. Ebniye-i Seniyye Anbarı Dairesi ve mühendislerinin keşif defterleri.

İzmir Hidemât-ı Hastagân-ı Askeriye Komisyonu.HH TARİH Hicrî 1264-1328 Miladî 1847-1910 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b6.PRK. Medîne-i Münevvere Muhafızlığı. Taşkışla Divan-ı Harbî Riyâseti. Bahr-i Sefîd Boğazı Muhafızlığı. Teşrifât-ı Askeriye Nezâreti. Erkân-ı Harbiye-i Bahriye Dairesi.PRK. Hatt-ı Âlî İnşaat ve Muamelât Nezâreti. askerî konularda yazıldığı anlaşılan. Ordu müfettişlikleri.PRK.ASK) Yıldız Perakende Evrakı Bölümü'nün 1246-1316/1830-1899 tarihlerine ait bu kataloglar.Katalog No 1061 TASNİFİN KODU Y. Bahr-i Sefîd Boğazı Umumî Filo Kumandanlığı. Tophâne-i Âmire Meclisi. rapor. Bahriye Nezâreti. lâyiha ve sair evrak. Hâssa Piyade İkinci Fırka Kumandanlığı.Askerî Maruzât Evrakı (Y. askerî unvanlı şahısların yazıları.EV) 1214-1314/1800-1897 tarihlerini ihtiva eden ve 669 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Topçu İkinci Fırka Kumandanlığı Eslihahâne ve Mühimmât-ı Nâriye Müfettişliği. İâne-i Tesisât-ı Askeriye Komisyonu. Tophâne-i Âmire Müşiriyeti. Rükûb-ı Şâhâneye Mahsus Vapur-ı Hümâyûn Kumandanlığı. Şûrâ-yı Bahriye.Evkaf Nezâreti Maruzâtı (Y. Tersâne-i Âmire İdaresi. Dersaâdet Liman İdaresi. Yıldız Perakende . aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalardan ve belge türlerinden oluşmaktadır: 352 . Harbiye Nezâreti. Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Dairesi Birinci Şube Müdürlüğü. Hatt-ı İmtiyaz Müfettişliği. Askerî Ceza ve Piyâde-i Dahiliye Kanunnâmeleri Tadîlât Komisyonu.ASK TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1246-1306 1312-1316 1306-1312 1316-1321 1320-1322 1322-1327 Miladî 1830-1889 1895-1899 1889-1895 1899-1904 1903-1905 1905-1909 Analitik ve İndeksli Katalog Tertibi b7. 10777 belgenin yer aldığı bu katalogda genellikle aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalar yer almaktadır: Bâb-ı Seraskerî. Haydarpaşa İstasyonu Memurluğu. Yıldız Hastahânesi Tabibliği. Perakende Evrakı . Dersaâdet Jandarma Meclisi. Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Dairesi. Techizât-ı Askeriye Nezâreti. askeri makamlarla Yıldız sarayı arasındaki yazışmaları kapsar. Askerî Tekâüd Sandığı Nezâreti. Tersâne-i Âmire'nin imalât ve ihracâtını gösteren cetveller. İtfaiye Alay Kumandanlığı. Katalog No 1062 1063 1070 1079 1101 1102 Y. fakat makamı ve unvanı belli olmayan şahıslara ait yazı. Mekâtib-i Tıbbiye-i Şâhâne ve Umûr-ı Tıbbiye-i Mülkiye Nezâreti.PRK. Umum Mekâtib-i Askeriye-i Şâhâne Müfettişliği.

dergâhlar ile ilgili yazılar ve şerî hüccetler. medreseler ile ilgili yazılar. Masârıfât-ı Umumiye İdaresi. Evkâf-ı Hümâyûn Cihât İdaresi. Meclis-i Tedkikât-ı Şer‘iyye. nukûd-ı mevkûfe cetvelleri.Meşîhat Dairesi Evrakı (Y. Beyoğlu Mutasarrıflığı. Mahkeme-i Teftiş-i Evkâf Müsteşarlığı. Mahkeme-i Teftiş-i Evkâf (Müfettişliği). Teftiş-i Mesâhif-i Şerîfe Meclisi.PRK. Hamidiye Erzak Anbarı.AZN) 1278-1327/1861-1909 tarihlerini ihitiva eden bu katalog saray ile Adliye ve Mezâhib Nezâreti arasındaki yazışmaları ihtiva etmektedir.Evkâf-ı Hümâyûn nâzırı. aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır: Şehyülislâm arzları. çeşitli vakıfların tevliyetiyle ilgili hesap pusulaları. Hazine-i Evkâf.PRK. Evkâf-ı Hümâyûn Mektubî Kalemi. çeşitli vakıflara ait gelir-gider defterleri ve ahalî-i Haremeyn İdaresi. Dersaâdet Polis Memurluğu.MŞ) Bu katalog. Beşiktaş Polis Memurluğu. vakfiye suretleri. cami ve dergâhlardaki görevlilerin maaş ve tayinatlarına ait cetveller. Meclis-i İdare-i Emvâl-i Eytâm. inşaat-ı sınâiye iş‘ârât (cami. vilayet nâiblerinin yazıları. Perakende Evrakı . 6505 belgeden ibaret olan bu katalogda.Zabtiye Nezâreti Maruzâtı (Y. Katalog No 1069 TASNİFİN KODU Y. Gurebâ-yı Müslimîn Hastahânesi. Evkâf-ı Hümâyûn Müfettişliği. Vâridât-ı Umumiye İdaresi.PRK. vakf-ı hümâyûn mütevelliliğine ait çeşitli masraf senetleri. Evkâf Muhasebeciliği.EV TARİH Hicrî 1214-1314 Miladî 1800-1897 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b8.Adliye ve Mezâhib Nezâreti (Y. Perakende Evrakı . Perakende Evrakı .ZB) Yıldız Perakende evrakının 1282-1327/1866-1909 tarihlerini ihtiva eden bu katalogda genellikle Zabtiye makamıyla Yıldız Sarayı arasındaki yazışmalar yer almaktadır. Katalog No 1273 TASNİFİN KODU Y. Meşîhat Müsteşarlığı. Evkâf Beytülmâl Kassâmlığı İdaresi. Draman Mevkii Polis Komiser353 . inşaatlara ait masraf ve keşif defterleri).MŞ TARİH Hicrî 1230-1326 Miladî 1815-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b9.PRK. Üsküdar Mutasarrıflığı. Katalog No 1254 TASNİFİN KODU Y.AZN TARİH Hicrî 1278-1327 Miladî 1861-1909 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b10. hayrât vs. Meclis-i Mesâlih-i Talebe.PRK.PRK . Müftülükler.

PT) Yıldız Perakende evrakının 1293-1316/1876-1898 tarihlerini ihtiva eden ve 3524 adet belgeden oluşan bu katalog genellikle saray ve Posta ve Telgraf Nâzırı. Tiyatrolar Müfettişliği ve Karakolhâneler Müfettişliği gibi makamlarla yapılan yazışmalar sonucu teşekkül etmiş evrak yer almaktadır. Maliye Nezâretince tanzim olunup Bâbıâlî'ye takdim olunan muvâzene-i umumiye (genel bütçe) hülasaları. Gümrük. Katalog No 1232 TASNİFİN KODU Y. Rusûmât Emâneti'nin vâridât bütçesini gösteren cetveller. Düyûn-ı Umumiye Komiserliği'nin Maliye Nezâreti'ne sunduğu lâyiha ve tezkireler.MF TARİH Hicrî 1284-1326 Miladî 1867-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b13.ML TARİH Hicrî 1262-1331 Miladî 1845-1913 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b12. A‘şâr ve Ağnâm Emâneti.Posta ve Telgraf Nezâreti Maruzâtı (Y.PRK. vilayet muvâzenelerini gösteren cetveller.Maârif Nezâreti Maruzâtı (Y. Perakende Evrakı .liği.PRK. Dersaâdet Rıhtım Şirketi İdaresi'nin maruzâtı. Umûr-ı Maliye Komisyonu Riyâseti'nin karar cetvelleri. Hapishâne-i Umumiye Müdüriyeti. kütüphâneler ve mekâtib ile saray arasında yapılan yazışmalardan ve belge türlerinden oluşmaktadır: Katalog No 1277 TASNİFİN KODU Y. Meskûkât İdaresi.PRK.ZB TARİH Hicrî 1282-1327 Miladî 1866-1909 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b11. Perakende Evrakı . malmüdürlerinin Mâbeyn'e sunduğu maruzât.Maliye Nezâreti Maruzâtı (Y. Galata Pos354 . Vergi Emâneti. vilayet defterdarlarının Mâbeyn'e sunduğu maruzât.PRK.PRK.MF) 1284-1326/1867-1908 tarihlerini ihtiva eden ve 637 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Bank-ı Osmanî Maruzâtı. Maliye Komisyonunca tanzîm olunan vâridât ve masârıfât cetvelleri. Düyûn-ı Umumiye İdare Meclisince tanzim olunan vâridât ve masârıfât defterleri.PRK. Hazine-i Maliye'nin vâridât ve masârıfât cetvelleri. Rasathâne-i Âmire. Perakende Evrakı . aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır: Rusûmât Emâneti'nin maruzâtı. Divan-ı Muhasebât'ın maruzâtı. Polis Müfettişleri maruzâtı. vilayetlere gönderilen Maliye müfettişlerinin tahkikat raporları.ML) 1262-1331/1845-1913 yıllarını ihitiva eden ve 6155 belgeden meydana gelen bu katalog. Katalog No 1068 TASNİFİN KODU Y. Müzehâne-i Âmire. Matbaa-i Âmire.

Demiryolu İdaresi. Hicaz Demiryolu Komisyonu. Desaâdet Telgraf Merkezi. Orman Heyet-i Fenniyesi. Turuk ve Meâbir İdaresi.PRK. Tarik İdarehânesi ve ticaret mahkemeleri. Maâdin. Hamidiye Hicaz Demiryolu Komisyonu. Simkeşhâne. Katalog No 1276 TASNİFİN KODU Y. Maâdin Heyet-i Fenniyesi. Mülkiye Baytar Mektebi. Katalog No 1256 TASNİFİN KODU Y. Ereğli Maâdin-i Hümâyûn Komisyonu. Ziraat Nezâreti Maruzâtı (Y. Dersaâdet Tahvilât Borsası tarafından neşrolunan resmî fiyat cetvelleri. Vilayât Orman ve Maâdin Muâmelât müdüriyetleri tarafından yazılan yazılarla Maâdin Nizamnâmesi ve lâyihalar ve alan ve gönderen makam belli olmamakla beraber konu itibarı ile orman. Ziraat Bankası. Maâdin ve Ziraat Nezâreti.PRK. Hanya Şifre Memurluğu. Ziraat Heyet-i Fenniyesi.OMZ TARİH Hicrî 1294-1327 Miladî 1877-1909 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli 355 . Zâbıta-i Sıhhiye-i Hayvaniye Komisyonu. Ticaret ve Nâfia Nezâreti mühendislerinin mütalaaları. aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır: Orman. Perakende Evrakı .OMZ) 1294-1327/1877-1909 yıllarını ihtiva eden ve 492 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Kağıthâne Menâbi Suları İdare-i Dâimesi. Ankara Vilayeti Nâfia Komisyonu. Ticaret ve Nâfia Nezâreti Tercüme Odası Kâtibliği. maden ve ziraat ile ilgili belgeler. Matbaa-i Âmire.TNF TARİH Hicrî 1284-1327 Miladî 1867-1909 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b15. Halkalı Ziraat Mektebi. yabancı şirketlerle yapılan sözleşmeler.tahânesi. Anadolu Osmanlı Demiryolu Şirketi. Sanayi Mektebi. İnşaat Müdüriyeti. Maâdin ve Ziraat Nezâreti Müfettiş-i Umumiyesi. aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır.TNF) 1284-1327/1868-1909 tarihlerini ihtiva eden ve 1221 adet belgeden meydana gelen bu katalog.Ticaret ve Nâfia Nezâreti Maruzâtı (Y.PT TARİH Hicrî 1293-1316 Miladî 1876-1898 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b14. Perakende Evrakı . Manastır Posta ve Telgraf Müfettişliği. Halep Telgraf ve Posta Başmüdürlüğü. Orman. Beyoğlu Telgraf Merkezi ve Muhaberât-ı Umumiye Müdüriyeti gibi makamlar arasında yapılan yazışmalardan oluşmuştur. Katalog No 1078 TASNİFİN KODU Y.PRK.Orman. Bakteriyolojihâne Baytar Müdürlüğü.PRK. Kağıthâne Menâbi‘ Suları İnşaât Komisyonu.PRK.

Defter-i Hakanî Nezâreti Evrak Başkitâbeti.PRK. Dersaâdet Fenerler Müdüriyeti maruzâtı. aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalardan ve belge türlerini ihtiva etmektetir. 356 . Defter-i Hakanî Nezâreti Muhasebesi. Muhacirîn Hastahânesi'nin günlük kayıtlarını gösteren jurnaller ve Dersaâdet ve Bilâd-ı Selâse'de vefat eden kimselerin isim. Perakende Evrakı .Sıhhiye Nezâreti Maruzâtı (Y. Meclis-i Umûr-ı Sıhhiye Riyâseti. Hıfz-ı Sıhha-i Umumiye Komisyonu.PRK.Şehremâneti Maruzâtı (Y. bazı bölgelerde bulunan tahaffuzhâne nâzırları tarafından gönderilen belgeler. Defter-i Hakanî Senedât-ı Umumiye Müdür Muavinliği. Katalog No 1253 TASNİFİN KODU Y.PRK. saraya. Gazhâne İdaresi Müdüriyeti maruzâtı.SH TARİH Hicrî 1294-1326 Miladî 1877-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b17.b16. yaş ve hastalıklarını gösteren sıhhî jurnaller. Katalog No 1257 TASNİFİN KODU Y. Şehremâneti Muhasebeciliği. Defter-i Hakanî Nezâreti Mektupçuluğu.SH) 1294-1326/1877-1908 yıllarını kapsayan ve 1370 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Karantinalar Başkitâbeti ve Sicil Şubesi Müdüriyeti. Defter-i Hakanî Nezâreti Sicill-i Ahval Müdüriyeti. vilayetlerde bulunan Sıhhiye Müfettişlikleri. Hendesehâne-i Şehremâneti tarafından tertib edilen keşif defterleri. Defter-i Hakanî Nezâreti Senedât Umûr-ı Şer‘iyesi Memurluğu. aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalar ve belge türlerinden oluşmaktadır. şehremini tarafından sunulan arîzalar.Defter-i Hakanî Nezâreti Maruzâtı (Y. Karantinalar Müfettiş-i Umumiyesi. Perakende Evrakı .PRK.PRK. Perakende Evrakı . Sened-i Hakanî ve vilayetlerin Defter-i Hakanî dairelerinden gelen yazılar. Defterhâne Umûr-ı Zâbıtasına Memur Serkomiser. Defter-i Hakanî Senedât Sandığı.DFE TARİH Hicrî 1277-1326 Miladî 1861-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b18. belediye dairelerinin maruzâtı. şehremini tarafından Mâbeyn'e takdim kılınan vukuat jurnalleri.DFE) 1277-1326/1861-1908 tarihlerini kapsayan ve 164 belgeden oluşan katalog.ŞH) 1293-1327/1876-1909 tarihlerini ihtiva eden ve 4392 adet belgeden oluşan katalog. Defter-i Hakanî Nezâreti Senedât-ı Umumiye Müdüriyeti. Çatalca Mutasarrıflığı ve Şile Kaymakamlığı'nın Şehrâmeti'ne olan maruzâtı ve Su Nezâreti'nin Şehremâneti'ne olan maruzâtlarını kapsamaktatır.

Muhacirîn Dul ve Eytâmhânesi ile Mektebi'nin günlük mevcutlarını gösterir jurnaller. elçilik. Hamidiye Etfâl Hastanesi. 357 . Katalog No 1259 TASNİFİN KODU Y. Emlâk-i Hümâyûn Komisyonu.KOM TARİH Hicrî 1294-1341 Miladî 1877-1922 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b20. Şehbenderlik ve Ateşemiliterlik adı altında toplanan bu belgeler. Komisyon-ı Mahsus Dairesi (Necib Melhame). Perakende Evrakı . Hicaz Teftiş Komisyonu.EŞA) Yıldız Perakende evrakı içerisinde yer alan 1293-1326/1876-1908 tarihlerini ihtiva eden katalog. Techizât ve Tesisât-ı Askeriye Komisyonu. Maliye Komisyon-ı Âlîsi. Mirât-ı Seniyye-i Hicâziye İnşaât Komisyonu. Dârüşşafaka Eytâm-ı Müslimîn Komisyon-ı Mahsusu.ŞH TARİH Hicrî 1293-1327 Miladî 1876-1909 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b19. Umum Komisyon-ı Muhacirîn. genellikle aşağıdaki makamlarla yapılan yazışmalardan ve belge türlerinden oluşurlar. İntihâb-ı Memurîn Komisyonu. Şehbenderlik ve Ateşemiliterlik Maruzâtı (Y. 1. Musâbîn-i Memurîn-i Mülkiye İâne Komisyonu.Komisyonlar Maruzâtı (Y.PRK. Kandiye Laşid Muhacirîn Komisyonu. Askerî Ceza ve Piyade Kanunnâmeleri Tadilât Komisyonu.Katalog No 1181 TASNİFİN KODU Y. Hamidiye Hicaz Demiryolu (İâne) Komisyonu. şehbenderlik ve ateşemiliterliklerle Yıldız Sarayı arasındaki yazışmaları kapsar. Mübâyaât ve Tetkik-i Masârıfât Komisyonu. Elçilikler. Perakende Evrakı . aşağıdaki makamlarla saray arasında yapılan yazışmalardan ve belge türlerinden oluşmaktadır: Teftiş-i Umumî-i Askerî Komisyonu. Ankara Vilayeti İskân-ı Muhacirîn Komisyonu.Elçilik. Rumeli Vilayâtı Komisyonu. İâne Komisyon-ı Askerîsi. Muhacirîn-i İslâmiye Komisyonu. Kaht Komisyon-ı Âlîsi (Derviş Paşa).KOM) Bu katalog. Türk-Yunan Komisyonu Üyeliği. Şehbenderlikler ve Ateşemiliterliklerin doğrudan saraya gönderdikleri belgeler. Encümen-i Mahsus ve Muâyene Komisyonu. Muâyene ve Teftiş Komisyonu. Encümen-i Teftiş Komisyonu. Anadolu'nun bazı vilayâtına mahsus İâne Komisyonu. muharebe-i ahîrede olan evlâd-ı şühedâ ve malûlîn-i askeriye İâne Sergisi Komisyonu. Alasonya Menzil Komisyonu. Lahey Konferansı Heyet-i Murahhasa-i Osmâniyesi (Turhan Paşa). Aşâir Komisyonu.PRK.PRK. Mülkiye İâne Komisyonu. Bâbıâlî Teshîlât Sandığı Komisyonu.PRK. Yıldız Perakende Elçilik.

M) 1253-1326/1837-1908 tarihlerini kapsayan ve 790 adet belgeden meydana gelen bu katalog. Katalog No 1099 1100 1264 Y. Mısır Fevkalâde Komiserliği. bu fona ait müteferrik belgelerden oluşmaktadır. Rumeli Vilayâtı Müfettişliği ve Rumeli vilayetleriyle ilgili belgeler. Katalog No 1060 TASNİFİN KODU Y. Müfettişlik ve Komiserlik'te görevli personelin yazıları ile gönderen ve alanı belli olmayan fakat Rumeli vilayâtı. 3. Perakende Evrakı .Müteferrik (Y.Umum Vilayetler Tahrirâtı (Y. Perakende Evrakı .2.MK) 1293-1326/1876-1908 tarihlerini ihtiva eden ve 4273 adet belgeden oluşan bu katalog. Katalog No 1274 TASNİFİN KODU Y.EŞA TARİH Hicrî 1293-1326 Miladî 1876-1908 Katalog Tertibi Analitik ve indeksli b21. Katalog No 1252 TASNİFİN KODU Y.M TARİH Hicrî 1253-1326 Miladî 1837-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli 358 . lâyiha ve müsveddeler.MK TARİH Hicrî 1293-1326 Miladî 1876-1908 Katalog Tertibi Analitik ve İndeksli b22.UM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1251-1310 1311-1319 1319-1326 Miladî 1835-1893 1894-1901 1901-1908 Analitik ve İndeksli Katalog Tertibi b23. mutasarrıflıklar ve devlet tarafından tahkikat için gönderilen resmî şahıslarla yapılan yazışmalardan meydana gelmektedir. şirket vesair kuruluşlardan doğrudan saraya gönderilen belgeler.UM) 1251-1326/1835-1908 tarihlerini ihtiva eden bu kataloglar.PRK. Dış devletlerde bulunan komite. Perakende Evrakı . tercüman ve maslahatgüzâr gibi görevlilerin kendi mühürleriyle Başkitâbet'e gönderdikleri belgeler.Müfettişlikler ve Komiserlikler Tahrirâtı (Y.PRK.PRK.PRK. Sefaretlerde bulunan müsteşar. Bulgaristan ve Mısır Fevkalâde Komiserliği ile ilgili yazı.PRK. saray ile valilikler. Bulgaristan Komiserliği.PRK. aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır: Müfettişlik ve Komiserlikler tahrirâtı.PRK.

şifre anahtarlarının yazılı bulunduğu Şifre Defterleri. NEZÂRETLER 1. teslim alınan evrakın kayıtlı olduğu Zimmet Defterleri. sansür. tabiî âfetler ve zarar gören ahaliye yapılan yardımlar. asker ve jandarma tensîki. devletin iç işleriyle alakalı konular olmuştur. Emniyet-i Umumiye. çete faaliyetleri. Dahiliye Nezâreti. Yunan işgali ve mezâlimi. gerekse müstakil olduğu dönemde. mezhep çatışmaları. surre alaylarının hazırlıkları. NEZÂRETLER. Matbuât. çekirge istilası. VİLÂYET-MÜFETTİŞLİKLER (TAŞRA ARŞİVLERİ) VE BÜYÜK DAİRELERE AİT BELGELER A. devlet teşkilatında görev alan memurların sicillerinin tutulduğu Sicill-i Ahval Komisyonu Defterleri'ni kapsamaktatır. çetecilik faaliyetleri gibi Osmanlı Devleti'nin son yıllarında karşılaştığı meseleler yer almaktadır. arkeolojik kazı izinleri vb. Ayrıca nezâretin yazışmalarının hülasa kayıtlarını ihtiva eden Gelen-Giden Defterleri. Sadâret'in Dahiliye'ye ait direktiflerini uygulamakla mükelleftir. limanlara gelen ve giden yolcu sayıları ile eşyanın kayıtlarının tutulduğu Jurnal Defterleri. zabtiye ve belediye işlerinden matbuâta. asayiş vukuatı. Heyet-i Teftişiye gibi kalemler tarafından işleri yürütülen Dahiliye Nezâreti'nin bu birimlere ait evrak grupları. konuları ihtiva eder. Bu nezâretin önemli birimlerinden birisi olan Kalem-i Mahsus Müdüriyeti'ne ait katalogda İtilâf Devletleri'nin işgal hareketleri. Ayrıca Şûrâ-yı Devlet ve Divan-ı Ahkâm-ı Adliye'den Sadâret'e takdim kılınacak mazbataların muamelâtı da Dahiliye Nezâreti vasıtasıyla icra olunur. Muhaberât-ı Umumiye. DAHİLİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (DH) Gerek Sadâret'e bağlı olduğu dönemde.V. günlük haftalık ya da aylık olarak düzenlenen asayiş olayları. yangın ve deprem gibi durumlarda gerekli muamelenin icrasından eğitim ve öğretim işlerine kadar uzanan geniş bir yelpaze içinde ilgili kurumlarla gerekli yazışmaları yapmak. memur tayinleri. mülkî memurların tayininden yeni kurulan vilayetlerin nizamâtının teşkiline. Kuvâ-yı Milliye faaliyetleri. Kataloğu hazırlanan kalem ve dairelere ait belgelere dair muhteva bilgileri ve çizelgeler aşağıdadır: 359 . seferberlik. Dahiliye Nezâreti'nin görev alanı.

Yunan işgali ve mezâlimi. Muhaberât-ı Umumiye İdaresi Belgeleri (DH.KMS) Kalem-i Mahsus Müdüriyeti. Madalya itâsı ile muhtelif konular. Katalog No 666 TASNİFİN KODU DH. 360 . Kalem-i Mahsus Müdüriyeti Belgeleri (DH.000 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. Bu belgeler Muhaberât-ı Umumiye Dairesi Evrakı ile aynı özellikleri göstermekte olup konularına göre ayrılmıştır. Fakat bu dört şubenin tasnifi ayrı olarak yapılmış ve katalogları hazırlanmıştır. Memur tayin ve azilleri. Hukuk (Ha) ve Mütenevvia ise (Mim) ile gösterilmiştir. Rumî Eylül 1326 (hicrî 1328) tarihinden itibaren ise bu daire. vilayetler ve nezâretlerle ilgili yazışmaları yapardı. Kalem-i Mahsus Müdüriyeti Kataloğu'ndaki belgeler kronolojik sıralı olup. İdare. Dahiliye nâzırının dahilî ve haricî işleri ile gizli ve hususî haberleşmesini temin ve nâzır ile yapılacak görüşmeleri düzenlemek için 22 Muharrem 1332/21 Aralık 1913'de kurulmuştur. Bu evrakın müsvedde belgelerinde de Muhaberât-ı Umumiye Dairesi anteti vardır.MUİ) Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi. Siyasî. İdarî (Elif). Kalem-i Mahsus Müdüriyeti ile ilgili katalogda. e. Çetecilik faaliyetleri. 1332-1341/1913-1922 yıllarını hâvi toplam 28. Mektubî Kalemi. nezâretin kendi teşkilatı içindeki yazışmalarıyla diğer daireler.KMS TARİH Hicrî 1332-1341 Miladî 1913-1922 Belge Adedi 28.944 umum numarasına kadar olan vesikalar Muhaberât-ı Umumiye ismiyle tasnif edilmiştir. Dahiliye Nezâreti Evrak Odası'nda tutulan ve gelen-giden evrakın kayıtlarının tutulduğu kayıt defterlerinde rumî Ağustos 1325 tarihinden başlayarak 25. c. katoloğun sonunda genel indeks verilmiştir. b. 1327/1909 tarihinde idarî sistemde yapılan değişiklik sonunda yerini Muhaberât-ı Umumiye Dairesi'ne bırakmış ve bu tarihten sonra Mektubî Kalemi'nin görevini bu daire yüklenmiştir. Tasnif sırasında orijinal 112 ve 122 numaralı dosyalar çıkmamıştır.a. Belgelerin muhtevası şu şekildedir: a. Bunlar defterlerde ve müsvedde belgelerinden rumuzlarla Siyasî (Sin). d. Hukuk ve Mütenevvia olarak dört şubeye ayrılmıştır. İtilâf Devletleri'nin işgal hareketleri. f. Kuvâ-yı Milliye faaliyetleri.000 adet belge bulunmaktadır.

395 2.126 43. Muhaberât-ı Umumiye'nin.905 Katalog Tertibi Analitik Envanter bc. Muhaberât-ı Umumiye Dairesi'nin evrak memurlarınca konularına göre siyasî. gayr-ı müslim ve ecnebilere ait mektepler ile kilise inşaatlarına ruhsat ve361 .040 Katalog Tertibi Analitik Envanter bb. Hukuk bölümündeki vesikaların ekseriyeti.517 8. müstakil olarak Dahiliye Nezâreti'nin siyasî bir bürosunca vücuda getirilmiş belgeleri kapsamayıp. inzibatî vakalara aittir.H TARİH Hicrî 1328-1331 1328-1333 Miladî 1910-1912 1910-1915 Belge Adedi 11. Ayrıca.İD) Dahiliye Nezâreti İdare Evrakı birçok değişik konuları ihtiva etmektedir. ayrı bir kalem veya daireye ait belgeler olmayıp. Altı yıllık bir dönemi ihtiva eden bu kaleme ait Dahiliye Nezâreti Hukuk Kalemi Evrakı ismiyle 2 ciltlik katalog hazırlanmıştır. belediye meclisleri ile idare meclisleri azalarının seçimi. bu bölümde kamu ve şahıs hukukunun korunması için Dahiliye Nezâreti ile taşra teşkilatı ve mahallî idareler arasındaki yazışmalarla ilgili vesikalar da mevcuttur.286 3.MUİ ba.H) Hukuk kısmı belgeleri. idarî ve mütenevvia diye ayrılarak siyasî olanları biraraya getirilmiş ve üzerlerine orijinal karton ve dosya numaraları verilmiş belgelerdir. Katalog No 654 655 TASNİFİN KODU DH. Hukuk Kısmı Belgeleri (DH. Katalog No 674 675 TASNİFİN KODU DH.689 3.SYS) Dahiliye Nezâreti'nin siyasî işlerine bakan müstakil bir kalemi yoktu. evrak memurlarınca ayrılmış ve fihrist defterlerinde rumuzlanmış belgelerdir.Katalog No 667 668 669 670 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1327-1328 1327-1328 1327-1328 1329 Miladî 1909-1910 1909-1910 1909-1910 1910 Belge Adedi 2. Bunlar. 1327-1334/1909-1916 tarihlerini ihtiva etmektedir. hukuk. İdarî Kısım Belgeleri (DH. Katalogları araştırmaya sunulan siyasî vesikalar. Siyasî Kısım Belgeleri (DH. Bunlar arasında mülkî taksimattaki düzenlemeler.SYS TARİH Hicrî 1327-1333 1327-1334 Miladî 1909-1915 1909-1916 Belge Adedi 22.831 Katalog Tertibi Analitik Envanter DH.

Katalog toplam 3.İUM) Bu fon içinde memurların tayin. askere alma işlemleri ve seferberlik. Tasnif sırasında dosyaların orijinal tertibi muhafaza edilmiştir. Katalogda belgeler kronolojik sıra içerisinde verilmiş ve indeks hazırlanmıştır. nişan verilmesi ve diğer taltifler. nahiye ve kaza teşkilleri.MTV TARİH Hicrî 1320-1339 Miladî 1902-1921 Belge Adedi 15. İdâre-i Umumiye Belgeleri (DH. Her dosya kendi içinde kronolojik sıraya konulmuştur. Mütenevvia tasnifi içerisinde yer alan belgeler hemen her türlü konuyu ihtiva etmektedir. 15. 66 adet orijinal dosya içerisinde bulunan bu belgeler bazı dosyalar kabarık olduğundan tekrar gözden geçirilerek 76 dosyada toplanmıştır. eğitim ve öğretim.615 Katalog Tertibi Analitik Envanter 362 . Mütenevvia Kısmı Belgeleri (DH. deprem. emlâk ve arazi işleri.MTV) Mütenevvia kısmı evrakı orijinaline sadık kalınarak tasnif edilmiştir.582 3. azil ve taltifleri. azil. Ancak bu tasnifte ağırlık itibarıyla ile şu konulara rastlanmaktadır: Tabiî âfetler ve âfetzedelere yapılan yardımlar. tensikât. Katalog No 646 647 TASNİFİN KODU DH. zehâir ve iâşelerin toplanarak sevkedilmeleri. yabancı seyyahlara tanınan kolaylıklar. izin. muhakeme vs. Katalog No 643 TASNİFİN KODU DH. madalya. işgal altında kalma.552 Katalog Tertibi Analitik Envanter bd. vakıflar. Katalog No 681 682 683 DH.903 Katalog Tertibi Analitik Envanter c.rilmesi. Bu sebeple kataloğun başlangıcındaki 1320-1323 ve 1327 tarihli belgeler. memurların tayin. askeriyenin ihtiyaçlarının karşılanması. sel felaketi gibi durumlarda gerekli muamele icrası ile dârüleytâm vesair konulara rastlamak mümkündür.İD TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1327-1340 1328-1335 1328-1335 Miladî 1909-1921 1910-1917 1910-1917 Belge Adedi 3. arazi davaları. iltica haberleri. Hicaz Demiryolu. İdarî Kısım Belgeleri'nin 3 cilt kataloğu bulunmaktadır. köy. Osmanlı topraklarında çeşitli arkeolojik kazılara müsaade edilmesi ve eski eser kaçakçılığının önlenmesi gibi değişik konuları zikredebiliriz. meseleleri.738 3.000 11.İUM TARİH Hicrî 1332-1341 1332-1341 Miladî 1914-1912 1914-1922 Belge Adedi 13. tarihi itibarıyla Mütenevvia içerisinde mütalaa edilmemesi gerekirken orijinalliğine binâen burada yer almıştır.503 adet özet.903 belgeden oluşmaktadır. yangın.

020 Katalog Tertibi Analitik Envanter e. akar ve emvalin idaresi. vilayâta ait bilcümle emlâk. Umûr-ı Mahalliye-i Vilayât Müdüriyeti Belgeleri (DH. açılması ve tamiri Nâfia Nezâreti'ne ait umumî yolların dışındaki vilayet dahilindeki yolların yapılması.251 11. bu müdüriyetin vazifesidir. vilayet dahilindeki göl ve bataklıkların ıslâhı. 1326'dan itibaren Sicill-i Nüfus İdaresi'ne bağlı olarak İstatistik Kalemi ve Tahrirat Kalemi bulunmaktadır. icab eden yerlere ticaret odaları ve ticaret borsaları tesisi. hülasa belediye işleriyle alakalı bütün mahallî hizmetlerin takibi ile bu konuda nezâretin murakebe hakkını kullanmak ve diğer nezâretler ile vilayetler arasındaki muhaberâtı idare ve ifa etmek.Katalog No 648 649 650 651 652 653 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1333-1341 1332-1341 1330-1336 1329-1336 1335-1336 1329-1341 Miladî 1914-1922 1914-1922 1912-1917 1912-1916 1916-1917 1911-1922 Belge Adedi 10. mahallî ihtiyaçlara uygun sanayiin talimi. arazinin sulanması.THR) ve Müteferrik (DH. vilayât dahilinde eytâmhâne. sanayi odalarının açılması. bimarhâne ve dârülaceze gibi hayır müesseselerinin tesisi. içme suyu. amele ve fukaraya mahsus gece mektepleri ve liva idâdîleri tesisi ve bunların idaresi.M) kodu altında tasnife tâbi tutulmuştur. vilayet dahilinde ziraatın gelişmesi ve ıslâhı için gerekli çalışmaların yapılması.SN.SN. şehir ve kasabalarda geliri belediyeye ait olmak üzere ışıklandırma. vilayet bütçesinin tetkik ve tasdiki. Tahrirat Kalemi (DH.SN) Dahiliyeî Nezâreti Sicill-i Nüfus İdare-i Umumiyesi belgeleri. hastahâne. Sicill-i Nüfus İdâre-i Umumiyesi Belgeleri (DH.UMVM) Osmanlı devlet teşkilatında 1331/1912'de yapılan idarî değişikliklerden sonra Dahiliye Nezâreti bünyesinde ihdâs edilen Umûr-ı Mahalliye-i Vilayât Müdüriyeti'nin görevleri 22 Muharrem 1332/21 Aralık 1913'de yürürlüğe giren Dahiliye Nezâreti Nizamnâmesi'nde belirtilmiştir.M) başlıkları altında tasnif edilmiştir.UMVM TARİH Hicrî 1331-1341 Miladî 1913-1922 Belge Adedi 4. Katalog No 684 TASNİFİN KODU DH. sanayi mektepleri.SN. 363 . tramvay. Bu birimde bulunan evraka ve salnâmelere göre.İUM Analitik Envanter d. İstatistik (Hesâbât) Kalemi'ne ait evrak katalog teşkil edebilecek bir sayıda zuhur etmediğinden Sicill-i Nüfus İdâre-i Umumiyesi (DH.322 Katalog Tertibi DH.336 6. Buna göre. pazar ve panayırlar ihdâsı ve ticaretin gelişmesi için gerekli sair işlemlerin yapılması.465 9. otobüs.475 9. otomobil işletmek ve muhtelif sanayi kollarına ait fabrikalar tesisi için ruhsat vermek.239 8.

MB. şehremanetinden gelen hastalık.MB.M DH. taahhüdât ilmühaberi. Bir müddet sonra da taşradaki hükûmet konaklarının inşaat. sıhhiye jurnalleri.487 5. doğum ve ölüm kayıtları. Dahiliye Nazırı Halil Bey'in teklifi üzerine yapılan müzakerede Dahiliye Nezâreti'ne bağlı olmak üzere "Hapishâneler İdaresi" adıyla bir idare teşkil edilmiştir.HPS) Meclis-i Mebusân'da 1327/1911-1912 senesi bütçesi görüşülürken. Mebânî-i Emîriye ve Hapishâneler İdare-i Umumiyesi.178 3. Katalog No 671 672 673 1272 DH.273 5.THR TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1326-1330 1330-1333 1333-1336 1287-1341 Milâdî 1908-1912 1912-1915 1915-1918 1870-1922 Belge Adedi 3. mürûr tezkiresi.M TARİH Hicrî 1327-1342 1327-1342 1327-1342 1327-1343 Milâdî 1909-1922 1909-1922 1909-1922 1909-1924 Belge Adedi 4. Mebânî-i Emîriye ve Hapishâneler Müdüriyeti Belgeleri (DH.177 3. tamirat ve kiraya verilmesine dair muhaberât bu idareye devredilerek Hapishâneler İdaresi'ne "Mebânî-i Emîriye ve Hapishâneler İdaresi" unvanı verilmiştir. Fen Kalemi ise Heyet-i Fenniye ve İstatistik olmak üzere iki kısımdan müteşekkildir.MB.101 Analitik Envanter Katalog Tertibi 364 .HPS.Dahiliye Nezâreti Sicill-i Nüfus İdare-i Umumiyesi veya Dahiliye Nezâreti Nüfus İdare-i Umumiyesi başlıklı müsvedde evrak ve aynı ifadeyi taşıyan antetli evrak ile il nüfus müdürlükleri ve ilçe nüfus memurluklarıyla yapılan yazışmaları ihtiva eden nüfus fonu.SN. tecdîd-i münâkahat ilmühaberi. bedelli veya bedelsiz tezkire-i Osmâniye.SN. tâbiiyyet ilmühaberi. bir muavinliği hâvi iki kalemden müteşekkildir.324 Analitik Envanter Katalog Tertibi f. ihtida ve irtidad hadiselerinde bu şahısların isimlerini hâvi listeler.121 3. bir şube müdürünün idaresinde. bedelli ve bedelsiz pasaport ve pasavan. genel olarak şu belge nev‘ilerinden oluşmaktadır: Mahalle imam ve muhtarları tarafından verilen ilmühaberler. Bu kataloglardan 671 numaralı olanı müteferrik konularla ilgili olduğu için "Müteferrik" olarak ayrı hazırlanmıştır.HPS TASNİFİN KODU DH. Katalog No 676 677 678 679 DH. Dosya ve Tahrirat olmak üzere üç. İdare Kalemi Hesâbat. tevellüdat ve vefayât ilmühaberi.265 4. bâkir veya dul kadının nikâh ilmühaberi. tebdil-i mekan ilmühaberi.

mecmua abone defterlerini muntazaman tutmak ve abonelere ait yazışmaları yürütmekti. Bulgar eşkiyasının saldırıları. Belgeler ihtiva ettikleri konular itibarıyla ait oldukları şube müdüriyetlerine göre tasnife tâbi tutulmuştur.EUM) Zaptiye Nezâreti'nin 1326/1910 senesinde lağvedilmesinden sonra Osmanlı Devleti'nde asayiş ve güvenlikle ilgili muamelelerin yürütülmesi için Dahiliye Nezâreti'ne bağlı olarek 1327 senesinde "Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti" teşkil edilmiştir.EMN TARİH Hicrî 1329-1332 Milâdî 1911-1914 Belge Adedi 2. yeni karakollar inşa edilmesi. Katalog No 685 TASNİFİN KODU DH. 365 . terfi. yaralama ve gasp olayları ile bunların failleri hakkında yapılan muameleler.PMC) Polis Mecmuası Müdüriyeti.g.) yürütülmesi de görev alanına girdiğinden. Emniyet-i Umumiye merkez teşkilatında 1331 senesinde yapılan değişikliklerden sonra kurulan şubelerdendir. firarîlerin takip ve yakalanmaları ile ilgili konuları ihtiva eder. gasbettikleri malların geri alınması. çeşitli bölgelerden gelen mecmua talepleri ve bu taleplerin karşılanması gibi konuları ihtiva etmektedir. abone kaydı ve abone ücreti tahsilatıyla ilgili muameleleri.EUM. Asayiş ve güvenliğe ait konuların çeşitliliğinin yanı sıra polislerle ilgili işlemlerin (özlük hakları. eşkiya ile jandarma arasındaki çatışmalar. Polis Mecmuası Kalemi ve Takibât-ı Adliye Kalemi'dir. Belgeleri: polis mecmuasının yayını. Polis Mecmuası Kalemi Belgeleri (DH. meydana gelen siyasî olaylara ait raporlar. Emniyet Kalemi evrakı.EUM. emeklilik vs. Bunlar: Emniyet Şubesi. jandarma muamelâtı. Evrakının aynı mahiyyette olması sebebiyle İstitlaât Şubesi'ne ait evrak da bu kalemin evrakı arasında tasnif edilmiştir.934 Katalog Tertibi Analitik Envanter gb. Görevi: Polis Mecmuası'nın zamanında ve düzenli yayınlanmasını sağlamak. 1332 yılında merkez teşkilatında yapılan değişiklikler sonucu lağvedilmiştir. vilayetlerce her ay tanzim edilen ve merkeze gönderilen cinayet istatistik cetvelleri. katil. Osmanlı tebaasından olup yurtdışında bulunan (Belçika-Romanya) şahısların durumları hakkında yapılan muhaberât. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti bünyesinde muhtelif şubeler kurulmuştur. Emniyet Kalemi Belgeleri (DH. tayin. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Belgeleri (DH.EUM EMN) 1329/1913 senesinde tesis edilen Emniyet Kalemi. ga. ceza. Osmanlı Devleti dahilinde emniyet ve asayişin temini ile ilgili şubedir. kır bekçileri ve reji kolcuları.

Katalog No 1018 TASNİFİN KODU DH. Takibât-ı Adliye Kalemi Belgeleri (DH. yankesicilik.EUM.PMC TARİH Hicrî 1331-1342 Milâdî 1913-1922 Belge Adedi 838 Katalog Tertibi Analitik Envanter gc.249 Katalog Tertibi Analitik Envanter ge. hırsızlık gibi suçlar ve suçlularla ilgili muameleler ile halktan müsâdere edilen silahlara ait listelerden oluşmaktadır. firarîlerin takibi ve yakalanması. Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Vilayetlerden her ay gönderilen hırsızlık.Katalog No 1017 TASNİFİN KODU DH. yangın.ADL) Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti siyasî kısmında bulunan Tatbikât-ı Adliye Müdüriyeti 1333 yılında Muhaberât ve Tensikat Müdüriyeti'nin lağvıyla kurulmuştur. dolandırıcılık. Belgeleri: Cerâim-i umumiye ve vukuât-ı âdiye istatistik cetvelleri.237 14/1.THR TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1327-1328 1328-1331 1327-1331 Milâdî 1909-1910 1910-1913 1909-1913 Dosya/Özet Adedi 40/2. 1331'de lağvedilmiş ve yerine aynı vazifeyi ifa edecek olan "Muhaberât ve Tensikat Müdüriyeti" kurulmuştur. yabancı devletlerden sürülen şahısların araştırılması.EUM.EUM. işsiz ve serserilerle dilencilerin memleketlerine veya uygun bölgelere gönderilmeleri. Tahrirat Kalemi Belgeleri (DH.467 49/3.EUM. 1327'de kurulup. Muhaberât ve Tensîkât Müdüriyeti Belgeleri (DH. Katalog No 1021 1032 1320 DH.EUM.942 Katalog Tertibi Analitik Envanter gd. deniz kazası ve kazâen telef gibi olaylara ait vukuat istatistik cetvelleri ile polis okullarıyla alâkalı her türlü muamelât. 366 .EUM MTK) Muhaberât ve Tensîkât Müdüriyeti 1331'de Tahrirat Kalemi'nin lağvedilmesiyle onun yerine kurulmuş olup. durumu şüpheli görülenler. aranılan suçluların yakalanması için gerekli faaliyetlerde bulunmaktır. 1333 yılına kadar devam etmiştir. yaralama ve gasp gibi suçlara ait cerâim istatistik cetvelleri.ADL TARİH Hicrî 1333-1338 Milâdî 1914-1919 Belge Adedi 1. Görevi: Siyasî ve adlî istatistiklerle ilgili muameleleri yürütmek.THR) Tahrirat Kalemi Emniyet-i Umumiye'nin merkez ve taşra ile olan muhaberatını yerine getirirdi. vilayetlerce tanzim edilip gönderilen intihar.

Katalog No 1022 TASNİFİN KODU DH.AYŞ) Asayiş Müdüriyeti. içkili eğlenceler tertipleyerek halkı rahatsız edenler. cemiyetlerin faaliyetleri ve bunların takibi. Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Polis olmak isteyen kimselerin verdikleri arzuhaller. hırsızlık. vukuât-ı zabıta istatistik cetvelleri (yangın.). Emniyet-i Umumiye'ye gelen veya gönderilen evrakın kaydedildiği şubedir. polis mektepleri ile ilgili işlemler.). yaralama.VRK TARİH Hicrî 1327-1340 Milâdî 1909-1921 Dosya/Özet Adedi 24/2. düşman donanmalarının faaliyetleri.757 Katalog Tertibi Analitik Envanter gf. jandarma kuvvetleri muamelâtı (komutan tayinleri vs. Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti Evrak Odası Belgeleri (DH.EUM. deniz kazaları. Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Şekâvet ve çeteler. hırsızlık ve tecavüz olayları. cerâim istatistik cetvelleri ve vukuat raporları. Katalog No 1033 TASNİFİN KODU DH. polis karakollarının durumları. nakil. vilayet polis kadrolarının azaltılması.). ile ilgili talepleri.MTK TARİH Hicrî 1331-1336 Milâdî 1912-1917 Dosya/Özet Adedi 80/2. Emniyet-i Umumiye'de 1337 yılında yapılan yeni düzenleme neticesinde kurulmuştur.VRK) Evrak Müdiriyeti. yeni hicrî yılın tebrik merasimleri. Kuvâ-yı Milliye'nin faaliyetleri. işgal kuvvetlerinin kontrolü ve bu işgal kuvvetlerinin halka karşı muameleleri ile jandarma kuvvetlerine ve resmî görevlilere yönelik kötü muamelelerinin takibi. intihar vs. yayınlanan genelgelerin ilgili birimlere tebliği. kız kaçırma vs. Asayiş Kalemi Belgeleri (DH. diğer şubelerin görev alanına girmeyen muhtelif konular (kandillerde camilerin ışıklandırılması.222 Katalog Tertibi Analitik Envanter gg.). arttırılması. katil. tiyatro faaliyetleri için izin talepleri vs.EUM. polis nizamnâmesinin hazırlanması ve vilayetlere gönderilmesi. maaş zammı vs. Anadolu'nun muhtelif yerlerinde Rum ve Ermenilerin Müslüman halka tecavüzleri.). 367 . âdâba aykırı hareketlerde bulunanlarla ilgili belgeler (Ramazan'da alenen oruç yiyenler. polis memurlarının tayin.EUM. çocuklarına geleneklere uygun olmayan kıyafetler giydirenler vs.EUM.Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Cinayet hariç diğer adlî suçlarla ilgili olarak vilayetlerce tanzim edilip merkeze gönderilen cerâim-i umumiye istatistik cetvelleri (yaralama.

410 Katalog Tertibi Analitik Envanter gh. 368 . tayin.EUM. vilayetlerden gelen masraf cevellerinin incelenmesi ve hesab-ı katî ve cetvellerinin gönderilmesi.MEM TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1329-1332 1332-1335 1335-1342 Milâdî 1911-1913 1913-1916 1916-1924 Dosya/Özet Adedi 40/3. emeklilik.MEM) Memurin Kalemi Müdüriyeti 1329 yılında. azil. Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Polislerin sicilleri ile ilgili muameleler. Emniyet-i Umumiye merkez şubelerinin harcamaları ile ilgili muamelelerin kontrolü. Hazine'ye borcu olan emniyet mensuplarının borçlarını tahsil için gerekli muamelenin yapılması. ihtiyaca yetmeyen masraflar için tahsisât-ı muntazama veya tahsisât-ı fevkalâde istihsâli. terfi. yer değiştirme gibi konularla ilgili işlemler. her vilayetin kadrosuna göre maaş ve diğer masrafların tespit edilerek havalenâme gönderilmesi. Sicil Kalemi Belgeleri (DH EUM.Katalog No 1034 1035 TASNİFİN KODU DH. polislere ait taltif.SCL) Sicil Kalemi 1327 yılında kurulmuş. yer değiştirme gibi konularla ilgili işlemler.250 40/3. vukuat cetvelleri ve künye defterleri.EUM. lağvedilen Sicil Kalemi'nin yerine kurulmuştur.152 48/3. tecziye. tayin. 1329 yılında da lağvedilerek yerine Memurîn Müdüriyeti kurulmuştur.753 Katalog Tertibi Analitik Envanter gi.EUM.MH) Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti bütçesinin tanzimi. terfi. vukuat cetvelleri ve künye defterleri. tayin. azil.AYŞ TARİH Hicrî 1337-1338 1337-1338 Milâdî 1919-1920 1919-1920 Dosya/Özet Adedi 34/3.EUM.466 30/2. polislere ait taltif.261 Katalog Tertibi Analitik Envanter gı. Muhâsebe Kalemi Belgeleri (DH. Memurîn Kalemi Belgeleri (DH.EUM. tecziye.SCL TARİH Hicrî 1327-1329 Milâdî 1909-1911 Dosya/Özet Adedi 14/1. Katalog No 1036 TASNİFİN KODU DH. Katalog No 1041 1042 1043 DH. nakil veya özel görevle başka bir yere giden emniyet mensuplarının harcırahlarının hesabı ve ödenmesi. Bu fonda bulunan belgeler genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Polislerin sicilleri ile ilgili muameleler.

sürgündeki şahısların ve mahkûmların af taleplerini hâvi arzuhaller.MH TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1327-1330 1330-1332 1332-1334 1334-1335 1335-1338 1338-1341 1327-1341 Milâdî 1910-1912 1912-1914 1914-1916 1916-1917 1917-1920 1920-1923 1910-1923 Dosya/Özet Adedi 4.KLH TARİH Hicrî 1332-1340 Milâdî 1914-1921 Özet Adedi 1. şubelerle alâkasız olan.475 3. muhalefet. Katalog No 1263 TASNİFİN KODU DH. kaza ve vilayetlerin nüfusunu gösteren cetveller.730 2.EUM.KLH) 1332-1340/1914-1921 yıllarını ihtiva eden bu katalogda.Emniyet-i Umumiye bütçesi ile ilgili her türlü muhaberâtın ifası. hususî ve mahrem haberleşmenin icrası görevleri bulunan Kalem-i Hususî'nin belgeleri şu konuları ihtiva eder: Cerâim-i siyasiye raporları ve durumu şüpheli şahısların hüviyetlerinin tahkiki. Katalog No 1044 1045 1046 1047 1048 1049 1065 DH.EUM. muhasebeye ait muamelelerin düzenli ve doğru bir şekilde yürütülmesi için hesap kayıtlarının özel defterlere kaydedilmesi. Polis Mecmuası abone bedellerinin tahsili.EUM.305 Katalog Tertibi Analitik Envanter gk. şahıslar hakkında cereyan eden muameleler.KLU TARİH Hicrî 1332-1341 Milâdî 1914-1923 Özet Adedi 3. mahrem ve hususî olmayan yazışmaların icrası. Katalog No 1262 TASNİFİN KODU DH.240 3.KLU) 1332-1341/1914-1923 yıllarını ihtiva eden bu katalogda.863 3.EUM. bazı hadiselerde faydası görülen şahısların taltifleri. Emniyet-i Umumiye Kalem-i Umumî Müdüriyeti (DH.805 Analitik Envanter Katalog Tertibi gj.338 4.215 Katalog Tertibi Analitik Envanter 369 . sürgüne gönderilenlerin ailelerine yevmiye tahsisi. telgraf ve haberleşme işlemleri. bu evrakın kayıt muameleleri ile ilgili dosyaların tanzimi görevleri bulunan Kalem-i Umumî Belgeleri şu konuları ihtiva eder: Tamimlerin neşri. gelenlerin şubelere tebliği (muharrerât-ı umumiyeler). Emniyet-i Umumiye Kalem-i Mahsus Müdüriyeti (DH. cerâim-i siyasiye raporları. yedi şube müdürü tarafından müsveddesi hazırlanan ve hususî mahiyette bulunmayan evrakın temize çekilmesi. haber alma ve casusluğa ait evrakın kayıt ve tasnifi ile müsveddelerinin dosya hâline getirilmesi.933 2.EUM.

ECB TARİH Hicrî 1330-1341 Milâdî 1912-1923 Özet Adedi 8. Ecânib Kalemi (DH. bu durumu bulundukları yerdeki emniyet âmirliğine bildirmek ve beyannâme doldurmak zorundaydılar. ecnebî tebaasından olduğu iddia edilenlerin durumlarının araştırılması. Sorumluluk sahalarında ikamet eden ecnebîler ile ilgili olarak vilayetlerce tanzim edilen listeler. tezkire. uzaklaştırma ve tard muâmelâtı ile ilgilenmek olan Ecânib Kalemi'nin belgeleri iki kısma ayrılmıştır. Emniyet-i Umumiye. doğum. nakl-i mekân eden ecnebîlerin vukuat pusulası doldurmaları. (Kendilerinden beyannâme alınarak ikâmet tezkeresi verilmesi. 2. Değişik karakter arzeden bu belgeler diğerlerinden ayrılmıştır. müzekkire gibi normal yazışma evrakı. Doldurulan beyannâme vilayet tarafından merkeze gönderilmekteydi. ölüm gibi hadiselerinde doldurulan vukuat pusulaları da merkeze gönderiliyordu.) c.gl.EUM. İngiltere ile yapılan anlaşma gereği.) Bunların haricinde diğer belgelerin ihtiva ettiği konuları şöylece sıralayabiliriz: a. Yine ecnebîlerin taşınma.ECB) 1330-1341/1912-1923 yıllarını ihtiva eden bu katalogda. b.395 Katalog Tertibi Analitik Envanter gm. e.KADL) Emniyet-i Umumiye bünyesindeki her türlü adlî olayın evrakıyla ilgilenen Kısm-ı Adlî Kalemi kısa bir süre faaliyet göstermiş ve daha sonra yerine Emniyet Şubesi kurulmuştur. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Kısm-ı Adlî Kalemi (DH.EUM. Beyannâme suretleri. Tahrirat. Katalog No 1265 TASNİFİN KODU DH. d. 1328-1329/1910-1911 yılları arasındaki yazışmaları ihtiva eden bu katalogda yer alan belgeler şu konuları ihtiva eder: 370 . İhraç: Devlet aleyhinde bulunan ecnebîlerin hudut haricine çıkarılmaları. görevi ecnebîlerin hüviyetlerini tedkik. Haklarında cezaî hüküm bulunan ecnebîler ile ilgili ve vilayetler tarafından tanzim edilen vukuât-ı âdiye cetvelleri. vukuat pusulaları (Memâlik-i Osmâniye'de seyahat edecek veya herhangi bir sebeple yer değiştirecek olan yabancı ülke mensupları. 1. Tâbiiyyet: Osmanlı tabiiyyetine girme talebinde bulunanlardan durumlarının tahkiki sonucu talebi kabul edilenlere "Tezkire-i Osmânî" verilmesi.EUM. İkamet: Memalik-i Osmâniye dâhilinde ikamet edecek olan yabancı teb‘a mensupları ile ilgili muameleler. Avusturyalı Musevîler ve Bosnalı Müslümanlar hariç diğer ecnebîlerin ihracı.

Şb TARİH Hicrî 1332-1337 Milâdî 1914-1919 Özet Adedi 2. cemiyetler ve yardım sandıklarınca yürütülen faaliyetlerin takibi.722 9. hükûmet aleyhine faaliyette bulunan şahısların durumlarının tahkiki. devlet aleyhinde faaliyette bulunanlar. Protestan muhacirlerin durumu. asker veya hapishâne firarilerinin aranmaları. boğulma gibi olayların incelenmesi. katil. yankesicilik olayları ve bunların faillerinin takibi.KADL TARİH Hicrî 1328-1329 Milâdî 1910-1911 Özet Adedi 3. hükûmet ve padişah aleyhinde konuşup faaliyet gösterenler hakkında yapılan tahkikat. durumu şüpheli olan. serseri ve dilenciler hakkındaki muameleler (hudut harici sürgün vs.Şb TARİH Hicrî 1332-1335 1332-1339 Milâdî 1914-1916 1914-1921 Özet Adedi 5. Avrupa matbuatında çıkan haberler. Arnavutluk ve Karadağ ilgi sahası içindedir. yabancı gazetelerde çıkan yazılar. suçlar ve suçlularla ilgili olarak vilayetlerce tanzim edilen ve merkeze gönderilen "hurûf-ı hecâ" (alfabetik) istatistik cetvellerinin muhafazası. Arnavutluk.963 Katalog Tertibi Analitik Envanter go.). Ermeni aileleri.EUM. yaralama. Sırbistan ve Karadağ bölgelerinden gelen muhacirler. Katalog No 1407 1408 TASNİFİN KODU DH. Arnavutluk. hırsızlık. Ermeni tehciri esnasında karşılaşılan meselelerin halli ve Kürt aşiretlerinin kontrol altında bulundurulmasıdır. Mahmud Şevket Paşa'nın katli. Arnavutluk'taki bağımsızlık hareketleri.689 Katalog Tertibi Analitik Envanter 371 . tiyatro faaliyetlerinin takibi. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti İkinci Şube (DH. İsviçre ve Avusturya'ya gitmek isteyenlerin ve buralardan gelmek isteyenlerin seyahat izin talepleri. dolandırıcılık. Kürt Meselesi.1.2.EUM. 1332-1337/1913-1919 yıllarını kapsayan bu katalogda yer alan belgelerin ihtiva ettiği konuları şu şekilde sıralayabiliriz: 31 Mart Vakası. Ermeni meselesi. kayıp şahısların. Katalog No 1266 TASNİFİN KODU DH. Sırbistan. bozgunculuk yapan. Katalog No 1270 TASNİFİN KODU DH.Şb) Birinci Şube'nin görevi.EUM. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Birinci Şube (DH.EUM. Sırbistan. vilayetler. çeşitli vilayetlere sürgüne gönderilenlerin talepleri.Şb) İkinci Şube'nin görevi. yangın. intihar. Arnavut çetecilerin faaliyetleri.Osmanlı Devleti ile alâkalı yerli.2.365 Katalog Tertibi Analitik Envanter gn. Sırbistan ve Karadağ olayları. Karadağ. anarşistlerin takip ve yakalanmaları. bütün gayrimeşru faaliyetler olup.EUM. çeşitli sebeplerle Arnavutluk.1.

hudut harici edilmeleri veya haklarında yapılan tahkikat). Fransa ve İspanya'da Arapların bulundukları bölgelerdeki aşiretleri kontrol altında bulundurmak ve Araplarla ilgili muamelâtı yürütme görevi Dördüncü Şube'ye ait olup 1332-1335/1914-1916 yıllarına ait olan belgeler. Rum kilise ve mekteplerinin faaliyetleri). İçel.EUM. Hicaz.Şb TARİH Hicrî 1332-1337 Milâdî 1914-1919 Özet Adedi 5. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Üçüncü Şube (DH. Şube'nin görev alanı. Kütahya.4. haklarında yapılan tahkikat.3. Çanakkale. Bilhassa Ege ve Trakya bölgesindeki Rum çetelerini takip etmek ve bölge ahalisinin devlet aleyhindeki faaliyetlerini engellemekle görevlidir. Yemen.Şb) Zor. sürgüne gönderilmeleri. şekâvet vb. Katalog No 1282 TASNİFİN KODU DH. 1332-1337/1914-1919 yıllarını kapsayan bu katalogda yer alan belgeler şu konuları ihtiva etmektedir: Yunan teb‘ası (Osmanlı topraklarında yaşayan Yunanlıların seyahatleri. Arap kabileleri arasındaki muameleler. Edirne. Yunan Hükûmetinin faaliyetleri (askerî hazırlıklar. Suriye.4. sahile asker çıkarma. tahsil ve tedavi gibi sebeplerle yurt dışına gitmek isteyen veya dışarıdan geri dönmek isteyen Arapların seyahat müsaadesi talepleri. Katalog No 1283 TASNİFİN KODU DH. İtalyanların askerî harekâtı. hu372 . şüpheli Arapların durumlarının tahkiki. Araplar arasında meydana gelen katil. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Dördüncü Şube (DH. Rumlar (seyahat talepleri.EUM. Karesi. Cebel-i Lübnan. çeşitli bölgelere sevkleri. Yunan Donanması (yeni gemi alımı. olayların takibi. Beyrut. Osmanlı sahillerini gözetleme). Halep. Rumlara silah dağıtılması). Emniyet-i Umumiye Üçüncü Şube'ye ait. Yunanlıların ve Rum çetecilerin saldırıları. Bursa ve İzmit ile Bulgaristan ve Romanya'deki casusluk olayları ile ilgilenmek.EUM. Ankara. Konya. Hicaz Demiryolu inşaatında çalışacak amelelerin silah taşıma talepleri gibi konuları ihtiva etmektedir.Şb TARİH Hicrî 1332-1335 Milâdî 1914-1916 Özet Adedi 5.Şb) Rumlar ve Yunanlıları ilgilendiren Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti 3. Antalya. silahlanma. Karahisâr-ı Sahip. Eskişehir. hırsızlık. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Beşinci Şube (D.3.940 Katalog Tertibi Analitik Envanter gr. Bağdat'ın İngilizler tarafından işgali. sürgünde bulunan Arapların sürgün yerlerini değiştirme talepleri.EUM. yer değiştirecek Arapların kendilerine ve ailelerine iane talepleri.5. Aydın. Çatalca. İngiltere.EUM. Medine.Şb) Bolu. Arapların kontrol altında tutulmaları.856 Katalog Tertibi Analitik Envanter gp. Yunanistan ve İtalya'dır.gö. Kudüs. gasp. Medine ahalisinden bazı şahısların değişik bölgelere sevkleri. İstanbul. Kastamonu. Niğde.

583 1. sürülmeleri.). İtalya.Şb) Görev alanı bütün vilayetler ile Almanya ve Avusturya olan ve görevi ise. bölgenin umumî durumu. hudut kapılarının kontrolü. memleket dahilindeki siyonistlerle dışarıda bulunanların yardımlaşma ve irtibatına mani olmak gibi bir görevi üstlenen Yedinci Şube'ye ait olan 1327-1336/1909-1918 yıllarına ait belgelerden oluşan bu katalog. girip çıkan yolcuları aramak ve tahkik etmek.Şb) Görev yeri Arz-ı Filistin olan ve Siyonist faaliyetlerin takibi.Şb TARİH Hicrî 1332-1339 Milâdî 1914-1921 Özet Adedi 11. Fransa. Osmanlı topraklarında bulunan Bulgarlar. Rusya. Romanya'daki askeri tedbirler ve faaliyetler. Katalog No 1340 1341 1342 DH. Karadağ. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Yedinci Şube (DH. jandarma muamelâtı ve firarî mahkûmlar gibi konuları ihtiva etmektedir. eşkıya tecavüzleri. şam polisince ele geçirilen Yahudi ve Siyonist paraları.7. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Altıncı Şube (DH.EUM.406 Katalog Tertibi Analitik Envanter gs. İngiliz harp gemileri (gözetleme.5. yabancı devletlerle irtibat hâlinde olanlarını takip etmekle görevli olan Beşinci Şube'ye ait olan ve 1332-1337/1914-1919 yıllarını kapsayan bu kataloglarda yer alan belgeler şu konuları ihtiva etmektedir: Harp esirlerinin durumu. İngilizlerin faaliyetleri. 373 . Basra'nın Zübeyr Karyesi'ndeki A‘cemi Bey ve çetesinin şekaveti.EUM. Osmanlı topraklarında bulunan. düşman donanmalarını gözetleme ve bombardıman. Şube'ye ait 1332/1339-1914/1921 tarihlerini kapsayan bu katalogdaki belgeler. yurt dışına çıkarılmaları ve seyahatleri ile ilgili işlemler. İngiltere ve Romanya tebaasından olan şahısların sevkleri.EUM.6.6. katolikler. Yunanistan. Katalog No 1312 TASNİFİN KODU DH. bombardıman vs.385 Katalog Tertibi Analitik Envanter gş. yabancı devletler adına casusluk yapanların tahkiki.Şb TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1332-1334 1334-1336 1336-1337 Milâdî 1914-1915 1915-1918 1918-1919 Özet Adedi 2. düşman uçakları. katolik ruhbanı.EUM. Marunî Cemaati (Dürzîler) gibi konuları ihtiva etmektedir. esas itibarıyla kaçakçılığın önlenmesi. Osmanlı topraklarında bulunan seferethâne ve konsoloslukların nakilleri ve kiraları. özellikle gayrimüslim aileleri kontrol altında tutmak. Amerika. asker firarileri. Anadolu'da bulunan yabancı devletlere ait müesseseler. asker firarîleri.254 1.dut kapılarını kontrol altında tutmak. kır bekçileri ve reji kolcuları. bu amaçla hudut kapılarının kontrolü olan 6. düvel-i muhâsamadaki Osmanlı tebaasının durumu.

merkez dairenin ısınma ve aydınlanma malzemelerini. kaput.SSM) Görevi esas itibarıyla. çizme. ısınma ve aydınlanma malzemelerinin temini. bazı özel kişilere seyahatleri esnasında kolaylık sağlanması.758 Katalog Tertibi Analitik Envanter gu. kapalı zarf veya pazarlık usûlü alım yapmak. yurt içinde ve yurt dışında seyahat edecek yolcuların listeleri. kundura. ferahi gibi giyeceklerinin temini.LVZ) Gerek Dersaâdet ve gerekse taşrada bulunan polis memurlarının elbise ve techizat ihtiyaçlarını. Balkan treni ile gidip gelenlerin listesi. açık münâkasa.EUM. dersaâdet ve taşrada görevli bütün Emniyet-i Umumiye mensuplarının elbise.EUM. yurda giriş ve çıkışların denetlenmesi. Bu kaleme ait 1328-1333/1910-1915 yıllarına ait belgelerden oluşan katalog. emniyet müfettişliklerinde ve istıtlâât memurluklarında görevli polisler ile ilgili işlemler gibi konuları ihtiva etmektedir. Katalog No 1317 1318 TASNİFİN KODU DH. telgraf aleti gibi araç gereçlerin temini.538 2. gazeteler yoluyla ilan vermek gibi konuları ihtiva etmektedir. vs.EUM. seyahat edecek yolcular hakkında muameleleri gösteren talimatnâmeler.EUM. bisiklet. motor gibi ulaşım araçlarının satın alınması.Şb TARİH Hicrî 1327-1336 Milâdî 1909-1918 Özet Adedi 596 Katalog Tertibi Analitik Envanter gt. kalpak. daktilo.7. merkezce tedariki mümkün olmayan ihtiyaçlar için ilgili yerlere havalenâme gönderilmesi.548 3. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Seyrüsefer Kalemi (DH. Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Levazım Kalemi (DH.EUM. sandal. tamiri. kimlikleri) ve raporlar.Katalog No 1313 TASNİFİN KODU DH. seyahat varakası talepleri. Katalog No 1279 1280 1281 DH. polis memurlarının silah ihtiyaçlarının karşılanması.SSM TARİH Hicrî 1333-1340 1332-1341 Milâdî 1915-1921 1914-1922 Özet Adedi 7. pasaport vize işlemleri. muameleleri. otomobil. telefon. tabiiyet.224 Katalog Tertibi Analitik Envanter 374 . tren veya vapurla gelip giden yolcuların kontrolü.LVZ TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1328-1333 1327-1341 1327-1341 Milâdî 1910-1915 1909-1923 1909-1923 Özet Adedi 5. bilumum kırtasiye gereçlerini tedarik etmekle görevli olan Levazım Kalemi bünyesinde bir Levazım Komisyonu mevcuttur.360 2. yurt içindeki seyahatlerin kontrolü olan Seyrüsefer Kalemi'ne ait olan 1333-1340/1915-1921 yıllarına ait belgelerden oluşan bu katalog. Seyahat Varakası ile seyahat eden yabancılarla ilgili bilgiler (sayıları.

h. Dahiliye Nezâreti Hukuk Müşavirliği Belgeleri (DH. tâlimat lâyihaları ve evâmir-i umumiyye mecmualarını tanzim etmek. Kalem-i Mahsus ve Evrak Odası aracılığı ile Dahiliye nazırına bağlı olarak çalışan müstakil bir büro şeklinde hizmet verdiği görülmektedir. Şifre Kalemi'nin şu ana kadar 10 cilt kataloğu hazırlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Şifre kalemi belgeleri 20. 375 . Umumiyetle Dahiliye Nezâreti'ne "şifre" ile çekilen telgrafların asıllarını hâvidir.ŞFR) Dahiliye Nezâreti'ne bağlı kalemler arasında yer alan Şifre Kalemi'nin müstakil bir kalem olarak teşkilat içerisinde yer alması 1914 yılına rastlar.172 1.000 2. bu çalışmaların yanında bazen diğer nezâret ve devlet dairelerinin acele ve gizli muhaberâtının şifrelendiği bir aracı büro durumunda da bulunmaktadır.088 2. umumiyetle Dahiliye Nezâreti'nin ve ona bağlı birimlerin diğer vilayetler ve mutasarrıflıklar ile yaptığı muhâberatta aracı olduğu anlaşılmaktadır. nizam.640 vesikadan ibarettir. Şifre Kalemi'nin. Şifre Kalemi Belgeleri (DH.006 2. Katalog No 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 DH. Ancak. 1332-1334/1914-1915 tarihleri arasında.020 2.015 2.977 2.HMŞ) 1327-1328/1909-1910 tarihlerinde idarî teşkilatın yeniden düzenlemesi sırasında. çeşitli büro ve müdürlükler içinde yer almıştır. Dahiliye Nezâreti'ne ait kanun. Bilhassa Osmanlı Devleti yönetiminin taşra birimleri ile âcil yaptığı muhâberatta. Devlet teşkilatında bürokrasinin değişmesi ve devlet ihtiyaçlarına göre şekillenmesi sırasında değişik safhalardan geçmiş olan Şifre Odası.ŞFR TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1332 1332-1333 1333 1333-1334 1334-1335 1335 1335-1336 1336-1337 1337-1337 1337-1340 Milâdî 1914 1914-1915 1915 1915-1916 1916-1916 1916-1917 1917-1918 1918-1918 1918-1919 1919-1922 Belge Adedi 2. kanunî meseleler ve idarî nizamlar hakkında mütâlaa beyan etmek ve nezârete ait dâvaları ikâme ve tâkip etmek üzere "Hukuk Müşâvirliği Kalemi" ihdâs edilmiştir.034 2.005 2. telgraf ile haberleşme usûlünün devlet muhâberatına girmesiyle "Şifre Kalemi"nin önemi de artmıştır.323 Analitik Envanter Katalog Tertibi ı. Şifre Kalemi'nin. Dahiliye Nezâreti'nin alt birimleri arasında. Bu kalemin gördüğü vazifeler daha önce "Nezâret Dâva Vekili" tarafından ifa ediliyordu.

481 3.M) kısmı katalogunda. eski eser kaçakçılığı. Konular da konu başlığına göre alfabetik olarak sıralanmıştır. jandarma teşkilatının kurulması.TMİK. idari ve mülki taksimattaki değişiklikler.S TARİH Hicrî 1312-1318 1318-1326 Milâdî 1894-1900 1900-1909 Belge Adedi 6. muhacirîn-i İslâmiye'nin iskânı. Dahiliye Nezâreti Tesrî-i Muamelât (DH. zabtiye alaylarının jandarmaya tahvili. Ermeni meselesi. bundan sonra gelen dosyalar ise konularına göre.S) 1312/1894 yılında kurulan bu komisyon.026 Katalog Tertibi Analitik Envanter 376 .Hukuk Müşavirliği belgelerinin tasnifini yaparken. Dahiliye Nezâreti Tesrî-i Muamelât (DH. 1305-1342/1887-1924 tarihleri arasındaki vesikaları ihtiva eden bu fonun 2 cilt kataloğu hazırlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. adından da anlaşılacağı gibi ıslahat ve muamelâtın hızlandırılması için kurulmuştur. Katalog No 1910-1911 TASNİFİN KODU DH.TMİK. Osmanlı Devleti bünyesinde bulunan yabancıların yönetimde nüfusları oranında temsil ve istihdamları. sosyal ve ekonomik konulardaki diğer ıslahat faaliyetleri. özellikle Anadolu Vilâyâtı Müfettişi Şakir Paşa'nın denetimi altındaki ıslahat hareketleri.150 adet belge mevcuttur.TMİK. ziraatin geliştirilmesi ve ıslahı için yapılan çalışmalar. kendi içerisinde kronolojik sıraya konularak. aşiret çatışmaları gibi konular yer almaktadır. Katalog No 644 645 TASNİFİN KODU DH. gayr-ı müslim müesseselerinin tamir ve inşaası.M) Tesri-i Muâmelât ve Islâhât Komisyonu'nun Muamelât (DH. Bu fonda yer alan belgelerin konuları genel olarak şöyledir: Rumeli ve Anadolu vilayetlerindeki ıslahat faaliyetleri. İlk 9 dosya. mümkün olduğu kadar kalemin orijinal tasnifine uygun olarak hareket edilmeye çalışılmıştır. Bu kalemde 28 dosya içerisinde 5.869 3. vergi düzenlemeleri ve vergi tahsilinin tahsildarlara bırakılması. her konu kendi içinde kronolojik sıraya konularak tasnif edilmiştir.M TARİH Hicrî 1313-1315 Milâdî 1895-1897 Belge Adedi 12.HMŞ TARİH Hicrî 1308-1340 1305-1342 Milâdî 1890-1921 1887-1922 Belge Adedi 2.TMİK. Dahiliye Nezâreti Tesrî-i Muamelât ve Islahat Komisyonu ia.908 Katalog Tertibi Analitik Envanter ib.435 Katalog Tertibi Analitik Envanter i.TMİK. Katalog No 1324 1325 TASNİFİN KODU DH.

Dahiliye Nezâreti teşkilatı içinde 1295/1878 tarihinden itibaren görülmekle birlikte. (Bunlar gönderilen makama gitmemiş veya nezârette kalmış olan tahrirat ve tezkirelerdir.MKT) Dahiliye Nezâreti'nin kuruluşundan itibaren. Mektubî Kalemi Orijinal Katalog No 1326-1634 132 adet katalog DH.MKT 1285-1297 1868-1910 517. Nezâretin diğer kalemlerine ait haricî yazılar da Mektubî Kalemi vasıtasıyla yapılmış olduğundan Nezâreti ilgilendiren her konuda evrak bulunmaktadır.093 Analitik Envanter TASNİFİN KODU TARİH Hicrî Milâdî Belge Adedi Katalog Tertibi jb. (Bu müsvedde evrakına belli dönemlerde müteselsil sıra numarası verilmiş olup.) 5. nezâretin diğer nezâretlerle veya vilayetlerle olan bilumum yazışmaları Mektûbî Kalemi tarafından yürütülmüştür. Dahiliye Mektubî Kalemi antetli evrakı. herhangi bir konuda dış yazısı yazılmak üzere Mektubî Kalemi'ne gönderilen müzekkireleri. 2. Nezâret'e bağlı kalemlerin. Dosya Usulü olarak tasnif edilen bu seri 1-2854 numaralı dosyalardan oluşmaktadır. Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi (DH.MKT. Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi Perakende Evrakı (DH. Nezâret'e gelen tahrirat. bunlar orijinal olarak tasnif edilmiştir.) 4. Mektubî Kalemi. Dahiliye Mektubî Kalemi antetli kağıtlara temize çekilmiş evrak. Dahiliye Mektubî Kalemi antetli kağıtlara temize çekilen şifreli telgrafların çözümlü halleri. Bu kaleme ait belgeler ana hatlarıyla beş grupta sınıflandırılabilirler: 1. 3. 1711 Numaralı Dahiliye Nezâreti Evrakı Dosya Usulü Envanteri Kataloğu'nda yer almaktadır. daha önceki dönemlerde bu kalemin fonksiyonunun Sadâret bünyesindeki Dahiliye Kalemi tarafından yürütüldüğü bilinmektedir. tezkire ve arzuhaller. bazen de yazışmanın başlangıcı mahiyetinde olan bu belgeler 1286-1327 senelerini ihtiva etmektedir. Nezârete bağlı diğer kalemler arasında evrakının çokluğu ve belgelerde geçen konularının çeşitliliği bu kalemin önemli bir konumda olduğunu göstermektedir. 377 . Dahiliye Mektubî Kalemi'ne ait belgeler iki seri hâlinde tasnif edilmiştir: ja.PRK): Bazen müsvedde evrakının ekleri.j.

Katalog No 1685 TASNİFİN KODU DH.321 29. Katalog No TASNİFİN KODU DH.PRK TARİH Hicrî 1285-1297 Milâdî 1868-1910 Belge Adedi 632.EO DH.MKT. 1868) yılında ikinci kez kurulmuşsa da kısa süre sonra fesh edilmiş ve Osmanlı Devleti'nin sonuna kadar bir daha fesh edilmemek üzere 1294 (m. 1876) senesinde son kez kurulmuştur. Sadaret makamı altında Sadaret Müsteşarı tarafından yürütülmeye başlanır.MH DH. 1254 (m.LVZ DH.745 Katalog Tertibi Analitik Envanter l. Dahiliye Nezâreti 1285 (m. 1837)'te Dahiliye Nezâreti adı altında yürütüldüğünü görüyoruz.237 Katalog Tertibi DES k. Dahiliye Nezâreti Sicill-i Ahval İdaresi Memurin (DH.921 DES Katalog Tertibi 378 .Katalog No 1711 TASNİFİN KODU DH.538 299 119. Ayrıca zarflarda yer alan şahıslardan “Sicil Defterleri”nde kaydı bulunabilenlerin özetleri sonuna atıfta bulunulmuş.SAİD:MEM TARİH Hicrî 1227-1308 Milâdî 1812-1891 Belge Adedi 5.SAİD. Dahiliye Nezâreti Evrakı Dosya Usulü Envanter Kataloğu Osmanlı Devlet teşkilatında Sadaret Kethüdası tarafından yürütülen dahilî işlerin 1251 (m.431 4. Tasnif sırasında elde mevcut zarflardaki görevliler ada göre alfabetik şekilde sıralanarak dosyalanmıştır.DİM DH. iki sene sonra da 1253(m.503 2.MDK DH. doğum tarihi ve görevleri bilgisayar ortamına aktarılarak bu katalog hazırlanmıştır.409 22.DACZ DH.İMK DH. Bu belgeler aynı zamanda arşivimizde eskiden beri “Sicil Defterleri” olarak bilinen büyük sicil defter serisinin içindeki bazı kayıtların tevsiki mahiyetindedir.MHC TARİH Hicrî 1340-1340 1333-Tarihsiz 1285-1341 1321-1341 1332. 1835) yılında Mülkiye Nezâreti adı altında.209 7.Tarihsiz 1281-Tarihsiz 1330-Tarihsiz 1286-1331 1266-1341 1277.HTMU 1711 DH.Tarihsiz Milâdî 1910 1914 1868-1923 1903-1923 1913 1864 1911 1869-1912 1850-1923 1860 Belge Adedi 1. baba adı.095 70.801 332. doğum yeri. Görevlilerin adı. adı geçen görevlinin hangi defterin hangi sahifesinde yer aldığı gösterilmiştir.MEM) Dahiliye Nezâreti Sicil-i Ahval İdaresi'ne ait müstakil olarak bulunan sicil zarfları Babıali memurlarından bir kısmının sicil kayıtlarından oluşmaktadır.HZK DH. 1838) yılında Sadaret'in Başvekalet'e tahvil edilmesi sırasında tekrar dahili işler.

Umûr-ı Hukukiye-i Muhtelita Müdüriyeti ve Tercüme Odası gibi birimlerin dışındaki Hariciye Nezâreti evrakının düzenli bölümünün. 1885/1303 tarihli.237 13. hukukî. Merkez Arşivi evrakının bir kısmı.VŞKK DES 2.PRK DH. Siyasî. köle 379 . Bu düşünce doğrultusunda Atina. Belgrad ve Viyana elçiliklerindeki Osmanlı dönemi belgeleri ile Cakarta'dan bir miktar işlem görmemiş evrak getirilmiştir.MKT. Hukuk ve Mütenevvia adları altında aşağıda açıklandığı şekilde kısımlara ayrılarak dosyalandığı anlaşılmaktadır. gerekse taşra arşivlerindeki evrak. İdarî. Tanzimat sonrası seksen yıllık bir dönemi ihtiva etmektedir. siyasî.TTK DH. ayrı seriler hâlinde dosyalanmış olan Mektubî Kalemi. Sefâret-i Seniyyelerdeki Evrakın Hıfzı ve Kaydı hakkındaki talimatnâme ile. idarî konulardaki çok önemli meselelerin yanısıra. bu tarihten itibaren Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı'na devredilmiştir. 1985 yılına kadar Dışişleri Bakanlığı bünyesinde bulunan Hariciye Nezâreti Arşivi. Sadâret Arşivi fonları içerisinde bulunan belgeleri kronolojik olarak tamamlayıcı niteliktedir. Tanzimat'la birlikte teşkilatlanan Hariciye Nezâreti'ne paralel olarak oluşan "merkez arşivi" ile sefâret ve konsolosluklarda teşekkül eden "taşra arşivi" olmak üzere iki grupta toplanmaktadır.SAİD DH.MTF TARİH Hicrî 1285-1327 1291-1332 1317-1339 1285-Tarihsiz 1331-Tarihsiz 1314-1330 1288-1327 Milâdî 1868-1910 1874-1913 1899-1921 1868 1912 1896-1912 1870-1910 Belge Adedi 632. ticaret anlaşmaları. Bu sebeple Hariciye Nezâreti Arşivi devletin dış ilişkileriyle ilgili. Hariciye Nezâreti fonunda.203 Katalog Tertibi 1711 DH. günümüze kadar genel olarak düzenli bir şekilde korunmuş. sefâret ve şehbenderliklerle yapılan yazışmalar.969 5. Sadâret Arşivi'nin fonları içerisinde bulunmaktadır.730 1. Osmanlı döneminde. Çok az miktarda Tanzimat öncesi döneme ait evrak bulunmakla birlikte gerek merkez.246 17. Hukuk Müşavirliği İstişare Odası.SMU DH.MMK DH. Osmanlı döneminden belli bir tasnif düzeni içerisinde günümüze intikal eden dosya ve fihristlerin incelenmesi sonucu. taşra arşivlerine ait evrakların ise tahribattan kurtarılması için 1950'li yıllarda Türkiye'ye nakli düşünülmüştür. HARİCİYE NEZÂRETİ BELGELERİ Hariciye Nezâreti Arşivi. Osmanlı Devleti'nin Tanzimat öncesi döneminin dış ilişkilerine ait evrakı.491 104 1.Katalog No TASNİFİN KODU DH.

"Rusya". Kalem 1327/ 1909 yılında Kalem-i Mahsus Müdürlüğü'ne çevrilmiştir. cülûs. mümeyyiz.MKT) 1251/1835 yılında Reisülküttablık'ın yerine kurulan Hariciye Nezâreti 1295 yılına kadar Bâb-ı Âlî'nin içinde yer almış ve Sadâret'le iç içe vazife icra etmiştir. Mektubî Kalemi. evlilik konularındaki nâmeler. defter kayıtlarına uygun olarak "mesalih". Maliye Nezâreti. Mektubî Kalemi evrakının arka yüzünde "hariciye" kaydı vardı. Belgelerin bir diğer özelliği ise arka yüzlerinde. Sadâret adına da yazışmalar yapmıştır. serhalife ve mühimme müdüründen oluşmaktadır. şehbenderlikler ve nezâretin İstanbul dışındaki görevlileriyle yaptığı yazışmalardan oluşmaktadır. Sadâret. 380 . nezâretin kuruluşunu müteakip teşekkül ettirilmiştir. İlk yıllarda (1254-1263). Kalem-i Mahsus evrakı değişik konu tasniflerinin içinde yer almıştır. kaymakamlık ve diğer idarî kuruluşlarla sefâret-i seniyye. Zaptiye Nezâreti. Mektubî Kalemi Belgeleri (HR. Evrakın hıfzıyla görevli olan Mektubî Hariciye Evrak Odası da mektubî efendiye bağlı olarak çalışmaktadır. "Rum". sınırların dışında kalan topraklara ait tapu tahkikleri yer alır. "İtalya". Ermeni Patrikliği gibi nezâret ve devâirle yaptığı yazışmalar da merkezî yazışmalardır. Rum Patrikliği. yabancı devlet başkanlarına gönderilen ve onlardan gelen. Bu yıldan sonra bütün kurum ve kuruluşlarıyla müstakil bir hal almıştır. Taşra yazışmaları valilik. Kalemin görevi. Mektubî Kalemi. mutasarrıflık. Mektubî Kalemi 1919 yılı Devlet Salnâmesi'nde Kalem-i Mahsus Müdürlüğü ile beraber tekrar yer almıştır. "Ermeni". nazır adına yazılacak yazıları hazırlamak ve gerekli onayları aldıktan sonra Evrak Odası vasıtasıyla ilgili yerlere gönderilmesini sağlamaktadır. daha çok doğum. Nâzırın Özel Kalem Müdürlüğü'nü yürüten Mektubî Kalemi. 1263 yılından itibaren belgenin arka yüzünde hülâsası yer almış ve bu kalem evrakının sonuna kadar bu usul devam etmiştir. "Yunan". özel kalem müdürü durumundaki mektubî efendinin maiyyetinde çalışan müsevvid. Seraskerlik. rütbe. nişan ve madalya tevcihleri. mübeyyiz. vefat. a. "İsveç ve Norveç". Hariciye Nezâreti 1295 yılına kadar Sadâret'le iç içe vazife icra ettiğinden doğrudan kendi adına yazışma kabul edip cevap verdiği gibi. Bu yazışmalar sadrıazamın onayından sonra ilgili yerlere gönderilmiştir. Rusûmât Emaneti. nezâretin gerek İstanbul'daki diğer nezâret ve dairelerle gerekse taşradaki kurum ve kuruluşlarla olan yazışmalarını sağlayan önemli bir kalemdir. Sırbistan'daki Müslüman halkın dinî meseleleri. Dahiliye Nezâreti.ticaretinin men‘i. "İngiltere". Kalemin müdürü olan mektubî ilk defa 1268 yılı Devlet Salnâmesi'nde yer almıştır.

konularla ilgili fonlar içinde yer almıştır. daire ve valiliklere ileterek hallini temin etmektedir. sultanların cülûsu münasebetiyle yayınlanan hatt-ı hümâyûnların halka duyurulması. bayram ve yılbaşı dolayısıyla gönderilen tebriklere teşekkür yazıları. Ancak bu usul 1295 yılında terkedilmiştir. Osmanlı bürokrasisinin daha iyi 381 . selatîn camileri ve müzeleri gezmek isteyen yabancılara ruhsat temini. devletlerarası ilişkilerde milletlerarası hukukun ön plâna çıkması ve batılı devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki baskılarının artmaya başlaması üzerine bu hukukun bilinmesi. sefâret-i seniyye. mefruşat. Çünkü konusu siyasî. Katalog No 971-973 1690-1797 TASNİFİN KODU HR. diğer devletlerin Osmanlı Devleti hakkında takındıkları tavır ve politikaları. Mektubî Kalemi yazışmalarının muhteviyatı. ihraç edilen mühimmat ve makinalarla ilgili sefâret takrirlerinin ilgili kurumlara irsali ile ilgili yazılar."İran". konuları ihtiva etmekte olup 5 adet kataloğu bulunmaktadır. zenci esirlerin ticaretinin men‘i. harb. Osmanlı topraklarında yaşayan yabancıların haklarının korunması.865 Katalog Tertibi Analitik Envanter b. şehbenderlik ve konsolosluk görevlilerinin tayini ve özlük haklarının temini. ağırlıklı olarak şahsî ve talî meselelerden oluşmaktadır. kilise yapım ve tamiri ile ilgili evrak da sayı itibariyle oldukça önemli bir yer işgal etmektedir. memleketin çeşitli yerlerinde yapılan inceleme ve teftiş raporları.HMŞ. terfi. sefârethâne. nişan imalinin sağlanması. Aynı şekilde Sadâret adına tezkire ve tahrirat yazma usulü de terkedilmiş ve nezâret sadece kendi adına yazışma yapmaya başlamıştır.508 36. Hariciye Nezâreti Mektubi Kalemi belgelerine ait katalog çalışmalarına devam edilmektedir.MKT TARİH Hicrî 1254-1271 1271-1276 Milâdî 1838-1854 1854-1859 Belge Adedi 6. Belgelerde geçen diğer konuları şu başlıklar altında vermek mümkündür: Zararlı yayınların gümrükten geçiş ve intişarına fırsat verilmemesi. iş takibinde bulunan bazı zevata tavassut vb. personel giderleri ve düzenlenen balo ve parti masraflarının karşılanması. Topkapı Saray-ı Hümâyûnu. şehbenderhâne ve konsoloslukların kira. umumî. Fon evrakında alacak tahsilleri sayı itibariyle oldukça fazla bir yer işgal etmektedir. "telgraf" gibi kayıtlar bulunmasıdır.ISO) Ondokuzuncu asrın son çeyreğinden sonra. sınır anlaşmazlıklarının giderilmesi. Gerek Osmanlı tebaasından olan yabancıların. mütareke ve idarî gibi daha önemli konuları hâiz mektubî evrakı. gerekse başka tebaalıların birbirinden ve Osmanlı tebaalı Müslümanlardan olan alacaklarının tahsili ve maaş anlaşmazlıklarının giderilmesi bu kabildendir ki ilgili sefâretlerin müracaatlarına mebnî. telgraf hatlarının inşasında çalışan görevlilerin özlük haklarının sağlanması. Hukuk Müşavirliği İştişare Odası Belgeleri (HR. nezâret konuyu ilgili nezâret.

1. Bu fonda.222 ana gömlek içinde 41. İstişare Odası Kataloğu'nda mevcut dosya 158 adettir. Lahey Konferansı.H) Bu katalog Hariciye Nezâreti Hukuk Kısmı'nın "Osmanlı Sefâretleri" ve "Osmanlı Şehbenderlikleri" bölümlerine ait evrakının dosya usulü envanteridir. Bu dosyaların da bir veya bir kaçı bir araya getirilerek karton kutulara yerleştirilmiştir ki toplamn 84 adettir. Hukuk Kısmı Belgeleri (HR. muavinler. Brezilya ile yapılan sulh ve dostluk mukavelesi. Katalog No 970 TASNİFİN KODU HR. Adalar Meselesi. İştişare Odası'na havale edilen herhangi bir hukukî mevzuyu hukuk müşavirleri tetkik ederek o mevzu hakkında rey ve görüşlerini belirtip muavinlere havale ederler. iştişarî organ niteliğindedir. kuruluşundan itibaren teşkil edilen orijinal bir tasnif sistemi ile devralınmıştır.428 adet belge. Fakat bu belgeler daha çok kitap.işlemesi için ihtiyaç hâline gelmiştir. Hukuk Müşavirliği bir üst kurul olup. 78. Hazırlanan katalogda özel dosya numaraları "orijinal karton no" sütununda gösterilmiştir.799 varak ihtiva etmektedir. Bu bölümlere ait evrak 1846-1922/1262-1341 yıllarını ihtiva etmektedir.İŞO TARİH Hicrî 1290-1342 Milâdî 1873-1923 Belge Adedi 41. Kapitülasyonların lağvı.HMŞ. Konu ve tarih bütünlüğüne göre tertip edilen belge takımları gömleklenerek "özel dosyalara" yerleştirilmiş ve "umum numara" ile müteselsilen numaralandırılmıştır. gazete. 382 . Çünkü her müessesenin gelişiminde ve problemlerinin çözümünde milletlerarası hukukun bilinmesi ve bu sahada uzman kadroların yetiştirilmesi gerekli görülmekte idi. Bu devirden sonra idarî organları genişleyen Hariciye Nezâreti'nin vazifeleri hem kemiyet hem de keyfiyet bakımından artarak yeni şûbeler ihdâs edilmeye başlanmıştır. evrak memurları ve kâtiplerden müteşekkil personele sahip olan İstişare Odası'nda. malzemedir. Boğazlar Meselesi. Bitiş tarihi 1340/1921 olmasına rağmen az da olsa bu tarihten sonraki yıllara ait belgelere rastlanmaktadır. İştişare Odası'na ait belgelerin başlangıç tarihi 1299/1883'tür. Hukuk müşâvirleri. Osmanlı Devleti'ndeki ecnebî müesseselere ve benzeri konulara ait belgeler yer almaktadır.428 Katalog Tertibi DES c. İstişare Odası müdürü. Umumî Harp neticesinde yapılan muâhedeler. Fas Meselesi. dergi vs. Muavinler de müşavirlerin izahatı doğrultusunda ilgili mercîlere görüşlerini Türkçe veya Fransızca olarak bildirirlerdi. İstişare Odası evrakı. Beynelmilel Paris Sıhhiye Konferansı. Hariciye Nezâreti'ne bağlı kalem olarak ihdâs edilen "İstişare Odası" devlet salnâmelerine göre 1883/1301 tarihinde kurulmuştur.

Avusturya-Macaristan. Bu bölümde sefâretler alfabetik olarak sıralanıp tasnif edilmiştir. Londra. Madrid ve Paris sefâretleridir. ikinci cilt ise. resmî ve gayr-ı resmî şirket ve kurumlarla yaptığı yazışmalardan meydana gelmektedir. diğeri ise tercümesi yapılmış evraka ait olmak üzere üç adet endikatörü günümüze intikal etmiştir. Belçika. ikisi asıl evraka ait Fransızca ve kısmen Osmanlı Türkçesi. Belgrad. Hariciye Nezâreti'ne ait evrak gruplarında olduğu gibi yabancı dildeki asılları ile tercümeleri ayrı ayrı muhafaza edildiğinden. nezâretler. "Tercüme Evrakı" da ayrı bir bölüm hâlinde tasnif edilerek Hukuk Kısmı Evrakı'nın ikinci kataloğunun sonuna konulmuştur. nezâretler. Katalog No 975 1097 TASNİFİN KODU HR.756 960/42. Bükreş. Hukuk kısmı evrakının 1919 yılında hazırlanmış. şehbenderliklerin bulunduğu ülkeler. Katalogda konu başlığı teşkil eden şehbenderliklerden bazıları Almanya. Bölüm: Osmanlı Şehbenderlikleri: Hariciye Nezâreti'nin Osmanlı şehbenderlikleri ile yaptığı yazışmalardan oluşmaktadır. Araştırmaya sunulan bu kataloğ iki bölümden oluşmuştur: 1. Fransa.Hukuk Kısmı Evrakı. müstakil mutasarrıflıklar. Stokholm. Hariciye Nezâreti'nin Osmanlı sefâretleri ve Osmanlı şehbenderlikleri ile yaptığı yazışmalardan.883 Katalog Tertibi DES 383 . Habeşistan ve Hollanda'daki Osmanlı şehbenderlikleridir. ecnebî sefâretleri. Brüksel. vilayetler. 2. şehirler ve daha küçük birimler alfabetik olarak sıralanmıştır. ecnebî sefâretleri. Berlin. resmî ve gayr-ı resmî şirketler ve kurumlarla adlî. vesikanın konu başlıklarının asıl evrakın bulunduğu bölümlerdeki başlıklarıyla benzer olması gözetilmiş. Hukuk kısmı evrakının kataloğu iki cilt olarak hazırlanmıştır. müstakil mutasarrıflıklar. Osmanlı şehbenderlikleri. Bulgaristan. esas itibariyle şahsî dâvalara münhasır olmak üzere Osmanlı sefâretleri. Katalogda konu başlığı teşkil eden sefâretlerden bazıları Atina. Lahey. Kiev. Hariciye Nezâreti'nin. vilayetler. Hukuk Kısmı Evrakı'nın. Daha sonra endikatördeki Fransızca ve Osmanlıca metinlerin tercüme ve transkripsiyonları yapılarak bu katalog hazırlanmıştır. hukukî konularda yaptığı yazışmalardan oluşmuştur. Birinci cilt. Gerek evrakın tasnifi yapılırken gerekse bu kataloğun hazırlanmasında yukarıda zikredilen endikatörlerin sistemi ile bölüm ve konu başlıklarına büyük oranda sadık kalınmıştır. Bu bölümde. Bölüm: Osmanlı Sefâretleri: Hariciye Nezâreti'nin Osmanlı sefâretleri ile yaptığı yazışmalardan meydana gelmektedir. Amerika. Tercüme bölümünde.H TARİH Hicrî Milâdî 1262-1341 1846-1922 1884-1914 Dosya/Belge Adedi 319/81. böylece evrakın tercümesinin asılları ile irtibatlandırılması sağlanmıştır.

Katalog.MTV) Mütenevvia Kısmı. Napoli ve Rusya gibi konu başlıklarından teşekkül etmektedir. Rütbeler: Osmanlı Devleti ile diğer devletler arasında karşılıklı olarak verilen nişanlar. isimlerine göre alfabetik olarak sıraya konulmuş. doğumlar. Katalogda. cülûs ve taç giyme tebrikleri. İngiltere. gerekse bu kataloğun hazırlanmasında yukarıda zikredilen endikatörlerin sistemi ile bölüm ve konu başlıklarına büyük oranda sadık kalınmıştır. İran. Gerek evrakın tasnifi yapılırken. tarihî ve önemli yerleri ziyaret için yabancılara verilen izinler ve bazı ticarî muâhedeler hakkındaki yabancı ülke hükümdarlarıyla Osmanlı hükümdarlarının mektupları gibi belgelerden oluşmaktadır. Osmanlı padişah ve şehzadelerinin seyahatleri. Belçika. bazı suikastler. diğeri de tercümesi yapılmış evraklara ait Osmanlı Türkçesi olmak üzere iki adet endikatörü günümüze intikal etmiştir. temsilcilik ihdâsı ve ilgâsı gibi konular yer almaktadır. rütbe tevcihi ve tenzili hakkında teklifler. deniz kazaları ve tabiî âfetlerde yapılan yardımlarla ilgili evrakların yanında Hariciye Nezâreti'nin Siyasî. Endikatördeki Fransızca ve Osmanlıca metinlerin tercümesi ve transkripsiyonları yapılarak bu katalog hazırlanmıştır. vefat taziyeleri. Bunlar: Birinci Bölüm: Osmanlı ve Yabancı Temsilcilikler ile İlgili Konular: Osmanlı Devleti'nin dış temsilcileri ile yabancı ülke temsilcilerinin görevleri gereği katıldıkları çeşitli törenlerle ilgili yazışmalar ve bunların uğradığı suikast ve kazalar ile özlük işleri hakkındaki belgelerden oluşmaktadır. Mütenevvia Kısmı Belgeleri (HR. rütbeler ve unvanlar. Hollanda. teşrifat merasimleri ve diğer kutlamalar. İtalya. hediye ve ihsanlara ait belgelerle bu husustaki nizamnâmeler384 . Amerika. Belgelerle alâkalı ülkeler. kabulleri. İspanya.d. evlenme ve doğumlarda yapılan kutlamalar. Ayrıca Mütenevvia endikatöründe kayıtlı olan nâmelerin dışında Hariciye evrakının diğer bölümlerinde yer alan nâmeler tespit edilerek bu bölümde toplanmıştır. Madalyalar. her ülkeye ait vesikalar kendi içerisinde kronolojik olarak düzenlenmiştir. Avusturya. Hariciye Nezâreti memurları ve ecnebî temsilcilerin nasb ve tayinleri. kabuller. Mütenevvia Kataloğu altı bölüm hâlinde düzenlenmiştir. Mütenevvia kısmı evrakının 1919 yılında hazırlandığı anlaşılan. Hariciye memurları hakkında yapılan şikâyetler. birisi asıl evraklara ait ve Fransızca. Danimarka. tahta çıkışlar. rütbe ve nişan verilmesi. İkinci Bölüm: Nâmeler: Yabancı elçilerin güven mektupları. Üçüncü Bölüm: Nişanlar. İdarî ve Hukuk kısımlarına dahil olmayan evraklardan oluşmuştur. nutuklar. Fransa. İsveç.

Kabine değişikleri. böylece evrakın tercümesi asılları ile irtibatlandırılmıştır. Katalog. Hariciye Nezâreti'ne ait diğer evrak gruplarında olduğu gibi yabancı dildeki asılları ile tercümeleri ayrı ayrı muhafaza edildiğinden.SYS) Siyasî Kısım Evrakı. Mütenevvia Kısımı Evrakı'nın. Osmanlı teşrifatı. Katalog No 974 TASNİFİN KODU HR. diğer ülkelerdeki Osmanlı vatandaşlarıyla Osmanlı Devleti'ndeki yabancı uyrukluların himayeleri. Siyasî Kısmı Belgeleri (HR.MTV TARİH Hicrî 1257-1341 Milâdî 1842-1922 Dosya/Belge Adedi 754/157. Altıncı Bölüm: Tercüme Evrakı: Bu katalogdaki diğer bölümlerde kayıtlı (çoğu Fransızca olmak üzere) yabancı dillerde yapılan yazışmalardan gerekli görülenlerin Tercüme Odası tarafından yapılan tercümeleridir. Osmanlı padişah ve şehzadelerinin seyahatleri. üniformalar ve ianeler bu katalogda yer alan konu başlıklarından bazılarıdır. gösteriler. bu temsilciler hakkında şikâyetler. Dördüncü Bölüm: Yabancı ve Osmanlı Konsolosluk Heyetleri ile Temsilciliklerine Ait Meseleler: Osmanlı Devleti tarafından gönderilen ve diğer ülkelerden gelen temsilcilerin yola çıkışları ve görev yerlerine ulaşmaları. Beşinci Bölüm: Muhtelif Konular: Devlet adamları ve hanedan mensuplarının seyahatleri. bu usûl gözetilerek "tercüme evrakı" ayrı bir bölüm hâlinde düzenlenmiştir. nişanlar-madalyalar. Fonun bir adet Dosya Envanter Katalogu.SYS 1845-1922 Analitik Evanter TASNİFİN KODU TARİH (Milâdî) Katalog Tertibi 385 . yabancı konsolosluk ve manastır görevlilerinin kabul ve tayinleri hakkında yapılan yazışmalardan meydana gelmektedir. protokoller.000 Katalog Tertibi DES e. devletler arasında karşılıklı verilen arsa ve arazilere ait belgelerden oluşmaktadır. Tercüme bölümünde. Hariciye Nezâreti'nin iç ve dış siyasî olaylar ve meseleler ile ilgili yıptığı yazışmalardan oluşmuştur. vesikanın konu başlıklarının asıl evrakın bulunduğu bölümlerdeki konu başlıklarıyla benzer olması gözetilmiş. unvanlar ve unvan talepleri gibi konu başlıklarından oluşmaktadır. tahlisiye. 10 adet de analitik katalogu mevcuttur. Katalog No 1092-1093 1095-1096 1223-1224 1584-1587 HR.den oluşmuştur. senet ve diğer madalyalar. yapancı protokol.

Dışişleri Bakanlığı'ndan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne devredilmiştir. Sicill-i Ahval İdare-i Umumiyesi Belgeleri (HR. Fon. Sefaretle İngiltere'deki şehbenderlikler arasındaki yazışmaları ve Sefarete gönderilen özel mektup ve yazışmaları kapsamaktadır. Londra Evrakı.TO TARİH Milâdî 1845-1923 Belge Adedi 113.SFR. Osmanlı şehbenderlikleri ile muhtelif yabancı kişi ve kuruluşlardan gelen yazıların tercüme müsveddelerinden oluşmaktadır.f.SAİD) Hariciye Nezâreti Sicill-i Ahval Müdüriyeti Evrakı. aynı zamanda Sicill-i Ahval Defterleri'nde de yer almaktadır. Katalog No 1572 TASNİFİN KODU HR.377 Katalog Tertibi Analitik Envanter 386 . Evrak.981 Katalog Tertibi Analitik Envanter h. Hariciye Nezâreti Sicill-i Ahval Müdüriyeti belgeleri içinde sicil dosyaları bulunan memurların sicil kayıtları.SFR. Londra Sefareti ile İngiltere Hükümeti arasındaki yazışmaları. Tasnif esnasında evrak da yine asli düzenine uygun olarak yukarıdaki başlıklar halinde seriler oluşturacak şekilde tasnif edilmiştir.TO) Hariciye Nezâreti Tercüme Odası Evrakı. Bab-ı Ali Sicill-i Ahval Müdüriyet-i (İdare-i) Umumiyesi ve Bab-ı Ali Memurin-i Mülkiye Komisyonu'nun Hariciye Nezâreti birimlerinde çalışan memurlarla ilgili olarak Hariciye Nezâreti Sicill-i Ahval Müdüriyeti ile yaptığı yazışmalarla sicil kayıtlarının tutulduğu komisyon kararlarından oluşmaktadır. Hariciye Nezâreti Londra Sefareti Belgeleri (HR. genel olarak 1893 senesi öncesine ait evrakı kapsamaktadır.SAİD TARİH Hicrî 1289-1343 Milâdî 1872-1925 Belge Adedi 4. Tercüme Odası Belgeleri (HR. Katalog No 378-1405 28 adet TASNİFİN KODU HR. provenans tasnif sistemi prensiplerine uygun olarak orijinal kayıt defterleriyle irtibatlandırılmak suretiyle orijinal kayıt sırasına uygun olarak tasnif edilmiş ve daha sonra söz konusu defter kayıtlarının transkripsiyonu yapılarak katalog oluşturulmuştur. Osmanlı sefaretleri.3) Londra Sefareti Evrakı. Katalog No 1705 TASNİFİN KODU HR. aşağıda genel olarak sıralanan konularda Hariciye Nezâreti ile Londra Sefareti arasındaki yazışmaları.3 TARİH Milâdî 1831-1884 Belge Adedi 9. yabancı sefaretler.997 Katalog Tertibi Analitik Envanter g.

Belgeler bu endikatörden hareketle tasnif edilmiş. Paris Sefareti Belgeleri (HR. Tahran Sefareti Belgeleri (HR.SFR. % 40 oranında Farsça ve Fransızca belge bulunan fon belgeleri tasnif edilirken. 2.054 Katalog Tertibi Analitik Envanter 3. 1840-1925 yıllarını kapsamaktadır.20 TARİH Rumi 1256-1341 Milâdî 1840-1925 Belge Adedi 38. Sultan II. Genel yönetimi vakfiyelerindeki şartlara göre değişen bu nezâretler şunlardır. EVKÂF-I HÜMÂYÛN NEZÂRETİ BELGELERİ Evkâf Nezâreti hakkında bilgi daha önce Evkâf Defterleri kısmında verilmişti. belge grupları endikatördeki kayıtlara göre konulandırılmıştır.20) Dışişleri Bakanlığı'ndan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne intikal eden Hariciye Nezâreti Tahran Sefareti Belgeleri R.SFR. Kalan kısmının ise tasnif çalışmaları devam etmektedir. kalan kısmının Londra Sefareti Evrakı ile ilgili katalog çalışmaları devam etmektedir. Şeyhülislâm Nezâreti: “Şeyhülislâmların nezâretine şart edilmiş” olan vakıfların genel idaresi demektir.SFR. 1848-1914 yıllarını kapsamaktadır. 48. Katalog No 1573-1582 10 cilt TASNİFİN KODU HR. daha sonra sadrıazamlara meşrut olan vakıfların çoğalmasıyla genişlemiştir.938 adet belge ile ilgili katalog çalışmaları tamamlanarak araştırmaya açılmıştır.9. Sadrıâli Nezâreti: “Sadrıazamların nezâretine şart edilmiş” olan vakıfların genel idaresi demektir. ı. çoğunluk dikkate alınarak Rumî tarihle tarihlenmiştir.4) Dışişleri Bakanlığı'ndan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne intikal eden Hariciye Nezâreti Paris Sefareti belgeleri. Çoğunluğu Fransızca olan Paris Sefareti Evrakı'nın yine sefarette hazırlanmış bir endikatörü mevcut bulunmaktadır.4 TARİH Milâdî 1848-1914 Belge Adedi 48.SFR. 1. 1256-1341/M.938 Katalog Tertibi Analitik Envanter i. Katalog No 1684 TASNİFİN KODU HR.377 adet belge ile ilgili katalog çalışmaları tamamlanmış olup. Evkâf Nezâreti'nin kuruluşuna kadar vakıflar çeşitli birimler ve kişiler tarafından yönetilmişlerdir. Bayezid'in İstanbul'da ve diğer yerlerde yaptırdı387 . Fatih Sultan Mehmed'in vakıflarının nezâretini sadrıazamlara vermesiyle 868/1464 tarihinde doğmuş.

Bu şekilde gittikçe gelişen iş hacmiyle berâber kalem sayısı da artmıştır. nezârete gelen havalesiz belgeler. Kesedarlık.KSD): Nezârete ait bütün vakıflar için gereken ilamları. Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti kuruluşunda. Evkâf-Başkitâbet (EV. ferağ ve intikal temessüklerini yazmak ve yeni zabt olunan vakıfların muhasebelerini görmek bu kalemin vazifeleri arasındadır. Gedikler Kitabeti ve Ruznamçecilik kalemleri de Evkâf'ın işlerini yürütmek için ihdâs edilmiştir. Bu nezâret kapı halifeleri tarafından idare edilirdi. Hürrem Sultan'ın 952/1545 tarihinde vakıflarının nezâretini Kapı Ağası Hadım Mehmet Ağa'ya şart etmesiyle doğmuştur. Zamanla ana birimler doğmuş. şeyhülislâmlara şart edilerek genişlediğinden tezkireci efendiler tarafından idare edilirdi.BKB): Yazı işlerinde Kesedar'a yardımcılık etmek. bir müddet devam eden büyük birimler ise zamanla işlevleri küçülerek kaldırılmış veya isim değiştirmiştir. Hasılatının bir miktarı veya tamamı Haremeyn-i Şerifeyn halkına şart koşulmuş olan vakıfların genel idaresi demektir. b. Cildi: 1165 Numaralı Evkâf Nezâreti Kataloğu a. Bu kalemde. 4. Dârüssaâde Ağası (Haremeyn Evkâfı) Nezâreti: Bu nezâret Muharrem 995/ Aralık 1586 tarihinde kurulmuştur. 3. mazbata ve ilamlar ile havale edilmeyen arz ve istilâmlar bulunmaktadır. Zimmet Halifeliği ve Sergi Halifeliği adı altında üç birimden oluşuyordu. Evkâf Nezâreti Katalogları: Nezâretin belgeleri için 5 cilt kalatog hazırlanmıştır. Bu nezârete bütün ulema ve şeyhülislâm müntesipleri vakıflarının nezâretleri. takrirleri ve inhâları yazmakla görevlidir. 2 Recep 996/28 Mayıs 1588 tarihli bir belgeden anlaşıldığına göre Dârüssaâde ağalarına Haremeyn Evkâfı nezâreti verilmiştir.ğı eserleri için kurduğu vakıfların nezâretini 912/1506 tarihinde Şeyhülislâm Alaeddin Ali Efendi'ye vermesiyle doğmuştur. 388 . Bu gelişim ve değişimleri nizamnâme ve salnâmelerdeki kayıtlardan takip etmemiz mümkündür. Daha sonra Tahrirat Başkitâbeti. Bâbüssaâde (Kapı) Ağası Nezâreti: Harem-i hümâyûndaki kadınlar ve sultanlar ile kapı ağaları ve mensuplarından vakıflarının nezâretini kapı ağalarına şart edenlerin vakıflarının genel idaresi demektir. Tahrirat ve tezkire müsveddeleri ile telhis ve takrirler bu kalemde bulunmaktadır. Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti 21 Safer 1242/24 Eylül 1826 tarihinde kurularak nazırlığa eski Darphâne Nazırı ve Mütevelli Kaymakamı Hacı Yusuf Efendi getirilmiştir. Evkâf-Kesedarlık (EV. I.

hitâbet. vâridât ve masrafların hem icrâ edilmesini kontrol etmek. hem de aylık hesaplarını görerek Divan-ı Muhâsebât'a icmal vermek. Evkâf-Tahrirat (EV.THR): Nezâretin diğer nezâret ve vilayetlerle yaptığı yazışmaları yürütmekle görevlidir. Evkâf-Zimmet Halifeliği (EV. Evkâf-Evâmir-i Maliye (EV. düzenlenmeleri. Ruznamçe'ye havale edilen belgeler. muhâsebeden kayıt çıkarılmasıyla ilgili belgeler. 1324/1908'e kadar devlet tarafından ödenmesi gereken paralar malî sıkıntılar sebebiyle zamanında ödenemediğinden dolayı imkân hasıl oldukça ödenmek üzere alacak sahiplerine "sergi" adıyla bir vesika verilirdi.EVM): Tevliyet. İmâret-i Âmire için yapılan mübâyaa senetleri tahvilleri. Evkâf-Evkâf Muhâsebesi (EV. Evkâf-Sergi Halifeliği (EV. taşradaki vakıfların muhasebe defterleri. Evkâf-Gedik Kitâbeti (EV. duâgû vesâir vazîfelilerin aylıkları. Kesedarlık ve Başkitâbet kalemlerinde görülen işlemler. g. zimmet pusulalarının tahriri bulunmaktadır.RZN): Bütün cami ve imaretler gibi hayır eserlerinin tamirleri. Ödeme yapıldıkça sergiden düşülür.c. imâret tayinat defterleri. vakıfların gelir ve giderlerini gösteren muhasebe cetvelleri.GDK): Bütün vakıf gediklerinin mukataaları cibâyeti (gelirlerini tahsil). Hazine'den (devlet kasasından) ödenecek paranın miktarını gösteren ve istihkak sahibine verilen vesika hakkında kullanılan bir tabirdir.EMH): Vakıfların gelirlerini kaydederek hazineye teslim etme. imâmet. 389 . günlük ödemeler ile ilgili kayıtlar bulunmaktadır. sene başlarında bütçe ve sene sonlarında kesin hesaplarını çıkarmak ile görevlidir. tahsilatına dikkat etmek ve muhasebelerini görmekle görevli idi. vazîfelilerin maaşlarını hazineden sarfetmek. beratlar (ilk yıllarda) bulunmaktadır.SRG): Sergi. muhteviyatı tamamen ödendiğinde istirdat olunurdu. mahlûlâtın ferağ ve intikallerini kaydetmek yazmak ve zimmet halifesine yardım etmekle görevlidir. maaş tahvilleri. h. Bu kalemde. Bu kalemde. d. Hazine'ye giren ve çıkan paralar için verilen tahviller. satın alma işlerini ve harcamalarını yapmakla görevlidir. Bu kalemde. tamire muhtaç olan mahallerin keşif defterleri. Bu kalemde. zimmet hucceti. ı. iltizam ve icar (kira) bedelleri zimmet pusulalarını düzenlemek. dersiâmlık gibi vakıflarla ilgili vazîfeler için verilen beratlar bu kalemde tertip ve tanzim olunurdu. f. kayyumluk. Evkâf-Ruznamçe (EV. "Muhâsebe-i Evkâfa" havaleli belgeler. e. kefil senetleri. bir müddet sonra bu kalemde yürütülmeye başlanmıştır. imâret-i âmirelere verilen tayinatlar ile ilgili belgeler bulunmaktadır.ZMT): Bağlı vakıfların mukataat ve iltizâmât mazbatalarını.

Evkâf-Haremeyn Muhasebesi Gedik (EV. hanım sultan ve ileri gelen devlet adamlarının kurmuş oldukları vakıfların kayıtlarını ihtiva eden belgelerden oluşan ve kurucusunun ismi verilen bazı kalemler de mevcuttur ki.DFAV EV. Haremeyn musakkafâtına ait gedik muaccelâtı ve muaccelât gelirlerinin tahsil işleri. Beşir Ağa Evkâfı Haremeyn Muh. vazîfe tevcihi ile ilgili berat sûretleri.191 399 75 154 240 128 Katalog Tertibi 1165 EV.AYSF EV.EEYB EV.137 38. Evkâf-Haremeyn Muhasebesi Zimmet Halîfeliği (EV.HMH.EMRS DES 390 .HMH.662 32. ia.BKB EV.DİBR EV. Ayasofya-i Kebir Evkâfı Evkâf Haremeyn Muhasebesi Haremeyn Muh.BŞRA EV.675 12.HMH. Yine vakıfların vakfiyeleri gereğince her sene muhâsebeleri görülerek muhâsebe sûretinin bu dairedeki kaydı yapılırdı. Defterdar Avni Efendi Evkâfı Haremeyn Muh. vakıflarda görevli vazîfelilerin maaş kayıtlarını gösteren belge türleri bulunmaktadır.HMH. ic.GDK): Vakıf musakkafâtının kiralanması. büyük camiler ve mukaddes beldeler (Mekke. temessük verilmesi.SRG): Hazineye ait her türlü vakıf harcamalarını yapmak ve evkâfın genel muvâzenesinin günlük işlemlerini idareye memur idi.ZMT): Vakıfların zimmet pusulalarını düzenlemek ve vakıf gelirlerinin tahsilatını yapmakla görevlidir.HMH.224 3. saydığımız bu kalemlerin yanı sıra. Emir Sultan Evkâfı TARİH Hicrî 1243-1263 1247-1267 1272-1264 1242-1264 1066-1257 1243-1254 1243-1255 1243-1251 1243-1254 1242-1257 1243-1253 1840-1848 1828-1848 1656-1842 1828-1839 1828-1848 1828-1836 1828-1839 1827-1842 1828-1838 Milâdî 1828-1847 Belge adedi 28.GDK EV.HMH.HMH Fon Adı Evkâf Nezâreti Başkitabeti Evkâf Muhasebesi Evamir-i Maliye Gedik Kitabeti Haremeyn Muh. Damat İbrahim Paşa Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Eyüb Sultan Evkâfı Haremeyn Muh.EVM EV.HMH. îrâd ve masraf kayıtları. Ayrıca.271 15. Katalog No FON KODU EV.HMH): Bu kalem. aşağıda listesi verilen bu kalemlerde. Evkâf-Haremeyn Muhasebesi (EV. temessük verilmesi bu kalemin vazîfeleri arasındadır.HMH.EMH EV. evkâfın gelir ve giderlerini gösterir (yıllık muhâsebe) cetvelleri. ib. ferağ ve intikal kayıtları. Kudüs) evkâfı gelirlerine ait defterleri tutar ve bu gelirlerin tahsil ve sarfı ile uğraşırdı. Evkâf-Haremeyn Muhasebesi Sergi (EV.i.HMH. Medine. selâtin camileri. padişah.

NROS EV.SBZT 1242-1257 1827-1842 1.HMH.HMH.HMH.HMH.HMH.HMT 1243-1249 1243-1249 1244-1248 1243-1255 1244-1264 1243-1255 1243-1254 1243-1254 1243-1256 1244-1254 1243-1256 1828-1834 1824-1834 1829-1833 1828-1840 1829-1848 1828-1840 1828-1839 1828-1839 1828-1841 1829-1839 1828-1841 12 66 6 3.HMH. II.HMH.HMH.262 94 149 Katalog Tertibi EV.SAMD EV.HMH.MHDV EV.HSB EV. Hekimoğlu Ali Paşa Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Haremeyn Müfettişliği Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Hasekibaşı Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Kara Mustafa Paşa Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Laleli Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Medine Mün.GTRH.HMH.HMH.Katalog No FON KODU EV.197 EV.092 273 417 53 471 30 1. III Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Bayezid-i Veli Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Çelebi Sultan Mehmed Evkâfı TARİH Hicrî 1249-1264 1243-1254 1243-1253 Milâdî 1834-1848 1828-1839 1828-1838 Belge adedi 7.GZSL 1239-1255 1824-1840 330 EV.MDMN EV. ÖMRB Fon Adı Haremeyn Muhasebesi Gedik Haremeyn Muh.ÖMMT EV.GDK EV.HMH.HMH.KMST EV. Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Mahmud Paşa-yı Veli Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Malikane Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Mevlana Celaleddin-i Rumi Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Nur-i Osmaniye Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Öküz Mehmed P.HMH.LALE 1165 EV.HMH.277 7.HALİ 1244-1254 1829-1839 59 EV.SÇLB 1243-1255 1828-1840 307 391 .533 DES EV.MLK EV. Gülbahar Hatun Hatuniye Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Gazi Turhan Bey ve Ömer Bey Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Gazi Süleyman Paşa Evkâfı Haremeyn Muh.MVLN EV. Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Ahmed I.HMH.HMH.GLBH EV.HMH.

HMH.HMH.HMH.ŞMMD DES 1243-1256 1243-1251 1243-1256 1243-1255 1828-1841 1828-1842 1828-1841 1828-1840 1.HMH.152 952 556 186 Katalog Tertibi EV.SYIL 1165 EV.HMH.HMH.HMH.SMRD EV.SHMD EV.HMH.VLS EV. III Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sinan Paşa Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Orhan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sergi Haremeyn Muhasebesi Sultan Selim Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Süleyman Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Yıldırım Beyazid Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Şehzade Sultan Mehmed Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Valide Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Atik Valide Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Cedid Valide Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Valide Gevher Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Valide Handan Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Valide Mihrişah Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Valide Nakş-ı Dil Sultan Evkâfı TARİH Hicrî 1243-1256 1243-1257 1227-1256 1243-1256 1243-1256 1243-1254 1243-1264 1243-1258 1240-1257 1243-1253 Milâdî 1828-1841 1828-1842 1812-1841 1828-1841 1828-1841 1828-1839 1828-1848 1828-1843 1825-1842 1828-1838 Belge adedi 537 751 778 890 39 185 31.HMH. II.SRG EV.SORN EV.SSLM EV.448 198 EV.VLSA EV.HMH.HMH.VLSM 1243-1257 1828-1842 301 EV.HMH.Katalog No FON KODU Fon Adı Haremeyn Muhasebesi Fatih Sultan Mehmed Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Hamid Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Mahmud Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Sultan Murad I.SSÜL EV.HMH.HMH.SFTH EV.VLSG 1247-1253 1832-1838 2 EV.VLSC EV.HMH.VLSH 1243-1256 1828-1841 285 EV.170 956 1.HMH.SMHD EV.HMH.SNAN EV.VLSN 1243-1252 1828-1837 27 392 .HMH.

SRG EV.RZN EV. Evkâf Beratlar (EV.228 21.MKT.ZMT DES II. takside bağlanmış gelirleri tahsil etmek.EVM EV.MKT EV.MKT. daha sonra da (h. Mektubi Kalemi Evamir (EV.461 79.KSD EV. d. Cildi: 1713 Numaralı Evkâf Nezâreti Kataloğu Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi (EV.CHT): Yıllar içerisinde iş yoğunluğunun artması sebebi ile teşkilat içerisinde bazı değişikliklere gidilmiş ve Mektubi Kalemi de kendi içeresinde sınıflara ayrılarak (h.THR EV.785 DES 7.BRT): Evkâf Nezâreti belgeleri içerisindeki beratlardır.1307) yılından itibaren ortaya çıkan bu birim vakıf çalışanlarına (müezzin.169 158.MH): Muhasebe Kalemi. Masarıfat-ı Umumiye Dairesi'nden verilecek suretler üzerine bütün vazifeler.245 59.) görev tevcih etmiştir.MKT): Nezâret'in sekretarya işlemlerini yürüten kalem başlangıçta Tahrirat Kalemi (h.574 10.EVM): Vakıflarda çalışanlara belge düzenleme işlemlerini yürütür. gelir ve giderleri çıkararak Divan-ı Muhasebat'a sunmak.MKT. c. bütçe ve kesin hesapları çıkarmak görevlerini yürütmüştür.HMH.VLSS EV.HMH.CHT 1712 EV.637 Katalog Tertibi EV.Katalog No FON KODU Fon Adı Haremeyn Muhasebesi Valide Safiye Sultan Evkâfı Haremeyn Muhasebesi Zimmet Halifeliği Evkâf Kesedarlık Evkâf Ruznamçe Evkâf Sergi Halifeliği Evkâf Tahrirat Evkâf Zimmet Halifeliği TARİH Hicrî 1243-1251 1251-1264 1243-1264 1242-1264 1243-1264 1242-1264 1244-1264 Milâdî 1829-1836 1828-1848 1828-1848 1827-1848 1828-1848 1846-1848 1828-1848 Belge adedi 14 6.803 Katalog Tertibi III. masraflar ve maaşları hazineden karşılamak. 393 . tüm vakıf gelirlerini kayd etme.392 31. Mektubi Kalemi Cihat (EV. Katalo g No FON KODU EV. imam vb. Cildi: 1712 Numaralı Evkâf Nezâreti Kataloğu a. b.ZMT 1165 EV.MKT.500 5. Mektubi Kalemi (EV. 1254). 1273) Mektubi Kalemi'ne dönüşmüştür.BRT Fon Adı Mektubi Kalemi Mektubi Kalemi Cihât Mektubi Kalemi Evamir Evkâf Berat TARİH Hicrî 1274-1339 1286-1330 1272-1340 1124-1331 Milâdî 1857-1921 1869-1912 1855-1922 1712-1913 Belge adedi 589.

Tamirat ve İnşaat Kalemi (1270-1312). Anbarlar İdaresi.279. Heyet-i Keşfiye Kalemi. Tahsilat Dairesi (1270-1304). tahsilat pusulaları. eşya ve levazımının satın alınıp gerekli yerlere gönderilmesi. Cildi: 1715 Numaralı Evkâf Nezâreti Kataloğu a. Senedat Müdürlüğü (1272-1297). gelen belgeler ile giden yazıların aynen kaydedildiği müsveddelerden oluşmaktadır. vilayetlerden sipariş edilen eşyanın ve evkâf idarele394 . Yekûn teşkil etmeyen birimlerin evrakı doğrudan Muhasebe Kalemi evrakı içinde mütalaa edilmiştir.073 Katalog Tertibi DES V. Vezne Müdüriyeti (1326-1341). Hamidiye İmaret Anbar Memurluğu (1311-1326). Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Gedikler Kitabeti (EV.Yıllar içerisinde Evkâf Muhasebe Kalemi'ne bağlı bazı birimler kurulup lağv edildiği görülmektedir. kodlanarak. Muhasebeye bağlı birimlerden olup ayrıca tasnif edilen fonlar için. Varidat-ı Umumiye Dairesi (1270-1312). Cildi: 1714 Numaralı Evkâf Nezâreti Kataloğu Evkâf Nezâreti Muhasebe Masarıfat Kalemi (EV. ayrı ayrı seriler oluşturulmuştur. maaşların ödenmesi. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Levazım Müdürlüğü (EV.MH. arzuhal ve tezkireler üzerinde vakıf kayıtlarına ve ilmühaberlere de sıkça rastlanmaktadır. cilt kataloglara müracaat edilebilir.MH. ve 5. Özellikle varidat ve masarıfat cetvelleri. Levazım Müdüriyeti. Yukarıdaki birimlerden belgeleri yekûn teşkil edenler.MH Fon Adı Muhasebe Kalemi TARİH Hicrî 1242-1344 Milâdî 1826-1925 Belge adedi 2.866 Katalog Tertibi DES IV.MSF Fon Adı Masarıfat Muhasebe TARİH Hicrî 1288-1337 Milâdî 1871-1919 Belge adedi 983.MSF): Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi'ne bağlı bir birim olarak h. inşaat vb. Hicaz levazımatı vesaireyi satın alma. Havalenâme ve Hesab-ı Kat‘i Kalemi.MH. b. mahlulatın ferağ ve intikallerini kaydetmek ve zimmet halifesine yardım etmektir .GDK): Bütün vakıf gediklerinin mukataalarını tahsil etmek.MH.LVZ): İstanbul'daki bütün hayır kuruluşlarının ihtiyacı olan mefruşat. Katalog No 171 FON KODU EV. Evkâf Muhasebe Kalemi belgeleri esas itibariyle. Muamelât Kalemi. Zimmet Halifeliği (1261-1270). Hesabat Kalemi. Terekât ve Nükûd-ı Mevkufe Müdüriyeti. 1288 yılında kurulan Masarıfat-ı Umumiye Kalemi. tamirat. Masarıfat-ı Umumiye Kalemi (1288-1326). Evkâf Nezâreti Evrakı 4. Sergi Halifeliği (1275-1297). Katalog No 1713 FON KODU EV. masrafların hesaplanması ve işlemlerinin yapılması görevini yürütmüştür. Tahsisat-ı Hayriye Kalemi. Bunlar: Bütçe. Ruznamçe (1267-1289).

1324/1908'e kadar devlet tarafından ödenmesi gereken paralar malî sıkıntılar sebebiyle zamanında ödenemediğinden dolayı imkan hasıl oldukça ödenmek üzere alacak sahiplerine "Sergi" adıyla vesika verilirdi. satın alma işlerini ve harcamalarını yapmak ile görevlidir.SRG): Sergi.ri için gerekli defter ve kırtasiye levazımatının tedarik edilip yerlerine gönderilmeleri. maaş tahvilleri. 1327 yılında bir idare şeklini aldığı görülmektedir. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Tahsilat Dairesi (EV. imaret-i amirelere verilen tayinatlar ve Ruznamce'ye havale edilen belgeler bulunmaktadır. Senedat İdaresi esas itibariyle ferağ ve intikal muameleleri. bunlara ait olan işlemin yapılması. duagû vesair vazifelilerin aylıkları. g.TH): Gedik ve Zimmet'in lağv edilmesi ile 1270 yılında kurulan Tahsilat Dairesi. istihkak sahibine Hazineden (Devlet kasasından) ödenecek paranın miktarını gösterir vesika hakkında kullanılan bir tabirdir. Hazine'ye giren ve çıkan paralar için verilen tahviller. f.TİK): Memuriyet düzeyinde 1313 yılından 1326'ya kadar görev yürüttüğü görülen birimin.MH. Bu kalemde.RZN): Cami ve imaretler gibi bütün hayır eserlerinin tamirleri ve döşenmelerini. Birara (1301 yılında) Deavi Vekilliği ile birleşen daire 1302 yılından itibaren müstakil bir daire olarak görev yürütmeye devam etmiştir. anbarların ve imaretlerin idaresi ile görevlidir. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Tamirat ve İnşaat Kalemi (EV. 1272-1297 yılları arası faliyet gösteren bu birimin görevini daha sonra Defterhâne yüklenmiştir. Eski eserlerin bakım ve tamirini üstlenmiş olan kalem. d. vakıf gelirlerinin tahsili. Ödeme yapıldıkça sergiden düşülür muhteviyatı tamamen ödenince istirdat olunurdu. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Sergi Halifesi (EV. bu konudaki kayıtların tutulması ve senedlerin düzenlenmesi işini yürütmüştür. 1272 yılında Evkâf-ı Hümâyûn Hazinesi'nde kurulan Senedat İdaresi tarafından Sened-i Hakani verilmeye başlanmıştır. nezâretteki demirbaş eşyanın kaydının tutulması ile korunması. Bu kalemde. e.MH. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Senedat Müdürlüğü (EV. c.MH.MH. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Ruznamçe (EV. Günlük ödemeler ile ilgili kayıtlar bulunmaktadır. dört şubeden oluşmuştur: ga) İnşaat ve Tamirat Müdüriyeti gb) Merkez Hey’et-i Fenniye ve İnşaiyesi 395 . muhtac-ı tamir olan mahallerin keşf defterleri. İmaret-i Amire için yapılan mübayaa senetleri tahvilleri.MH. tahsil edilemeyenler için gereken muamelâtın yapılması işlerini yürütmüştür.SND): Tanzimat'tan önce mülklerin tasarrufu kişilere “hüccet”lerle verilirken.

MH. Bâb-ı Defterî Haremeyn Muhasebesi Defterleri arasında da vakfiyeler bulunmaktadır.TH EV. Osmanlı Arşivi'nde bulunan vakfiyeler bir araya toplanarak Vakfiyeler Kataloğu oluşturulmuştur.MH. i.261 243. taşradaki vakıf muhasebe defterleri. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Zimmet Halifesi (EV. kefil senetleri.284 27.LVZ EV. 396 . 1312 sonrasında ise Muhasebe bünyesinde. Katalog No FON KODU EV. iltizam ve icar (kira) bedelleri zimmet pusulalarını düzenlemek.GDK EV.TİK EV.gc) Merkez Hey’et-i Fenniye ve Miyahiyesi gç) Taşra Hey’et-i Fenniye ve İnşaiyesi h. 440-1331/1048-1913 yıllarına ait 1. yine vakıf gelirlerinin muamelelerinin kayıt merkezidir.RZN EV. Bu kalemde. Katalog No 962 TASNİFİN KODU Vakfiyeler TARİH Hicrî 440-1331 Milâdî 1048-1913 Vakfiye Adedi 1.MH.SRG EV.309 Katalog Tertibi Analitik Envanter Ayrıca.816 DES Katalog Tertibi Vakfiyeler. Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti belgelerinden ayrı olarak değerlendirilmiş ve tasnifi ayrıca yapılmıştır.ZMT): Bağlı vakıfların mukataat ve iltizamat mazbatalarını.MH.722 101. 1270-1312 yılları arası görev yürütmüştür.236 5. İlk zimmet halifesi Mehmet Arif Efendidir.MH.VRD EV.677 491.687 3.MH. Evkâf Nezâreti Muhasebe Kalemi Varidad İdaresi (EV.247 117.MH. tahsilatına dikkat etmek ve muhasebelerini görmekle görevli idi. Bu katalogda.309 adet vakfiye yer almaktadır. vakıfların gelir ve giderlerini gösteren muhasebe cetvelleri.MH.VRD): Evkâf-ı Hümâyûn Hazinesi'ne ait her türlü gelirleri toplamakla görevli olan Varidat-ı Umumiye Dairesi.MH.628 27. zimmet hücceti.MH.MH.SND 1715 EV. imaret tayinat defterleri.ZMT Fon Adı Gedikler Kitabeti Levazım Müdürlüğü Ruznamçe Senedat Müdürlüğü Sergi Halifesi Tahsilat İdaresi Tamirat ve İnşaat Kalemi Varidat İdaresi Zimmet Halifesi TARİH Hicrî 1242-1271 1285-1339 1244-1302 1272-1299 1251-1297 1258-1337 1270-1338 1262-1327 1244-1327 Milâdî 1826-1855 1868-1921 1828-1885 1855-1882 1835-1880 1842-1919 1854-1920 1845-1910 1828-1910 Belge adedi 17. zimmet pusulalarının tahriri bulunmaktadır.

köprü ve demiryollarının tamiri. maden piyasası fiyatları ve mukâvelenâmeler bu fonun defter ve belgelerinin konularından bazılarıdır.258 Katalog Tertibi Analitik Envanter 5. vefat ilmuhabirleri ve muhasebe kayıtları bulunmaktadır. küçük sanayinin modernize edilmesine yönelik çalışmalar. Daha sonra Orman ve Maâdin Nezâretleri de bu birime dahil oldu. 1846 yılında kurulan Ziraat ve 1848'de kurulan Nâfia Nezâretleri bir süre sonra lağvedilerek Ticaret Nezâreti'ne ilhak olundu. Bu nezâretin 2. Fabrikaların tesisi. Paris. esnaf ve sanatkar cemiyetleri ile sanayi ve ticaret odalarının kurulması. 832. muhasebeleri ve mültezimlerinin kayıtları. Plân ve Kroki Kataloğu'na ilave edilmek üzere ayrılmışlardır. Venedik. Hicaz Demiryolu ile Şirket-i Hayriye gibi ulaşım ağını oluşturan kurumlara ait belgeler de bu fon içinde yer alırlar. Konya ve Hindiye-Habbaniye (Fırat ve Dicle üzerine kurulmuş) sulama projeleri arşivdeki Harita. Ergani vb. meslek okullarının açılması. ZABTİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (ZB) Zabtiye Nezâreti'ne ait mevcut arşiv malzemesinin ekserisini. maden arama izinleri. belgelerin tasnifi devam etmektedir. nâfia ve maden gibi ülkenin reforma ihtiyaç duyan önemli alanları aynı birim tarafından yönetilmeye başlandı. Gümüşhacıköy. Ayrıca. müstakil ve dosya içine yerleştirilemeyecek halde bulunan. hastaların etnik ve dinî kökenleri ile hastalık ve vefat istatistikleri. TİCARET. ORMAN. masarıfât makbuzları.598 adet evrak bulunmakta olup. Samsun. yol. Tasnif çalışmaları sırasında belgelerinden ayrılmış.311 defteri. Katalog No 997 FONUN ADI Ticâret. Orman Maâdin Nezâretleri Belgeleri TARİH Hicrî 1255-1328 Milâdî 1839-1910 Belge Adedi 832. Sıhhiye Nezâreti'ne ait 762. 6. Nâfia. vilayet. Ziraat. SIHHİYE NEZÂRETİ BELGELERİ (SH) Nezâretin devlet daireleriyle. MEÂDİN VE ZİRÂAT NEZÂRETLERİNE AİT BELGELER 1839 Mayıs'ında kurulan Ticaret Nezâreti ilk dönemlerde ticarî dâvalara bakan bir kurum niteliğindeydi. nezârete diğer nezâret. Böylece ticaret. tarım. NÂFİA.4. Katana vb. mutasarrıflık ve karantinalarla yaptığı yazışmaların kayıt defterlerinin yanısıra. resmî ve sivil binaların (Sirkeci Postanesi) plânları. devâir ve vilayetlerden gelip gerekli muameleleri yapılan yazışmalar ile esas iti397 . Frankfurt. madenlerin yeri.258 adet belgesi bulunmaktadır.

Zabtiye Nezâreti'nin sözü edilen birimlerle yaptığı yazışmalara dair gelen evrakın. Meclis-i Kebîr-i Maarif (MF.MKB) Maarif Nezâreti'nin kurulmasından önce de mevcut ise de Nezâret'in kurulmasıyla görevleri belirli bir çerçeve altına alınmıştır. 498-587. Katalog No 1098 1218 1219 1220 1221 1222 1225 1226 1227 1228 1229 1230 ZB TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1262-1325 1262-1325 1311-1323 1323-1325 1301-1324 1308-1327 1317-1341 1308-1327 1308-1341 1308-1326 1308-1325 1282-1325 Milâdî 1846-1908 1846-1908 1894-1906 1906-1908 1884-1907 1891-1910 1900-1923 1891-1910 1891-1923 1891-1909 1891-1908 1866-1908 Analitik ve İndeksli Katalog Tertibi DES 7. Osmanlı Arşivi'nde Maarif Nezâreti belgelerinin içerisinde Maarif Meclisi dönemine ait belgelere de rastlanmaktadır. Her ne kadar bu meclis evrakı nezâret öncesi sayılsa da Maarif Nezâreti belgeleri arasında değerlendirilmiştir. Zabtiye Nezâreti Evrakından. 125-155. 32-39. 710859 numaralı dosyaların özetlerinin yapılmaması sebebiyle bu dosyalardan araştırma yapmak isteyen araştırıcılar. 158-299.bariyle bu yazılara verilen cevapları hâvi Mektubî ve Muhasebe kalemleri müsveddeleri ve Muhasebe Kalemi'nin muamelâtına ait makbuz. 635-702. Zabtiye Nezâreti Evrakı Dosya Usulü Envanteri'ne müracaat edebilirler. Maarif Nezâreti'ne ait kalemleri ve görevlerini kısaca şöyle sıralayabiliriz: a.d) Tanzimatla birlikte Osmanlı Devletinde önce 1261/1845'te Maarif Meclisi teşkil edilmiş. her nezâret ve daire ile vilayetlerin adlarına göre açılmış Gelen Evrak Hülâsa Kayıt Defterleri'ne kaydedilip numara verildikten sonra gerekli muameleleri tamamlanarak muhafaza edildiği anlaşılmaktadır.394 adet evrak bulunmaktadır. Tedrîsât İdâresi tarafından verilecek talimat ve ders cetvelleri ile ders kitaplarını seçmek. 1273/1857'de Maarif Nezâreti kurulmuştur. teslim ve tesellüm senetleri gibi evrakın oluşturduğu görülmektedir. Bu fona ait 188. okullara ve eğitime ait bütün nizamnâ398 . MAARİF NEZÂRETİ (MF.

bu kalemin görevleri arasında sayılabilir. Matbaa-i Âmire Müdüriyeti (MF. incelenmesi ve isimlerinin belirlenmesi için kurulmuştur. nasb. bf. bg. Sicill-i Ahvâl Şubesi (MF. Dârülhayr Müdüriyeti (MF. çeşitli vilayetlerde bulunan yetim ve kimsesizlere yönelik yurt ve okulların muamelâtını yürütmüştür. 1294/1877 yılında Maarif Nezâreti'ne bağlanmıştır.KTU) 1303/1886 yılında bütün vakıf kütüphânelerindeki kitapların araştırılması. bb.HUS) 1328/1910 yılında kurulmuş olup.LVZ) 1328/1910 yılında kurulmuş olup. görevi bütün maarif memurlarının azil.MGM) 1311-1327/1894-1909 yılları arasında faaliyetini sürdürmüş olup.EYT) 1335/1917 yılında kurulmuş olup. be. Nezâret dairesiyle. Ders kitaplarının. Osmanlı cemaatleri ve cemiyetleri veya şirketlerce açılan özel okul ve kursların denetiminden sorumludur.HYR) 1321-1327/1884-1909 yılları arasında faaliyetini sürdürmüş olup kimsesiz ve fakir çocukların öğrenimiyle ilgilenmiştir. biyografi ve hizmet cetvellerini tanzim etmektir. Dârüleytâm Müdüriyeti (MF. Dersaâdet ve Bilâd-ı Selâse'deki yabancı okulları denetleme ve onların işlemlerini yürütme görevini üstlenmiştir. Mekâtib-i Gayrimüslime ve Ecnebiye Müfettişliği (MF. 399 . Kütüphâne-i Umumî (MF. nakil. bc. bç. terfi kayıtlarını işlemek.MA) 1280/1864 yılında açılan Matbaa-i Âmire (Devlet matbaası). bd.SCL) 1299/1882 yılında kurulmuş olup. Levazım Kalemi (MF. Mebûsân ve Âyân meclislerine ait kanun layihalarının basım ve çoğaltılmasından sorumludur. Bu kalemin varlığına Nazeret'in son yıllarında rastlanılamamıştır. Merkez Teşkilatı ba. b. Tedrîsât-ı Husûsiye Kalemi (MF. İstanbul'da ve taşrada bulunan bütün okulların eğitim araç ve gereçlerinin temin edilmesinden sorumludur.me ve kanun layihaları hakkında fikir beyan ve mütalaa etmek.

Maarif Muhâsebe Kalemi (MF. Müze-i Hümâyûn Müdüriyeti (MF. bulunan eski eserlerin saklanması ve yurt dışına kaçırılmasını önlemektir. bı. görevi ilköğretime ait bütün özel ve devlet kurumlarına nezâret etmek. Asıl görevi okulların sağlık işlerini takib etmektir. 1319/1901 yılında Sıhhiye Müfettişliği adını almıştır. bl. Tedrisât-ı İbtidâiye Kalemi (MF. maaş ve masrafların ödenmesi ve bunlarla ilgili kayıtların tutulması görevlerini üstlenmiştir.MH) Maarif Nezâreti'nin bütün gelirlerinin tahsili. ders kitaplarının seçimi.MÜZ) 1291/1874 yılında kurulmuş olup. Osmanlı topraklarındaki kazılara nezâret etmek.HFS) Kuruluş tarihi kesin olarak bilinememekle beraber.ALY) 1328/1910 yılında kurulmuş olup. İstatistik Kalemi (MF.bğ. Heyet-i Teftişiye Kalemi (MF. bm. okullar ile memur ve muallimlerin durumunu ve tedrîsâtın işleyişini teftiş etmek görevini yürütmüştür.İMF) Merkez Teşkilatı bünyesinde Dersaâdet'te bulunan okulların işleriyle ilgilenmiştir.İST) 1310/1892 yılında kurulmuş olup. bh. Tedrîsât-ı Âliye Dairesi (MF. 400 . bütün mülkiye mektepleri ve ilmî müesseselere ait bilgileri toplayarak önceki senelerle mukayese etmektir. diploma verilmesi gibi işlemleri takip etmektir. görevi. bo. İstanbul Maarif Müdüriyeti (MF.TTD) 1283/1867 yılında kurulmuş olup.TLY) 1297/1880 yılında kurulmuştur. okullar için gerekli olan ve maarifin gelişmesine yardımcı eserleri takip etmiştir.HTF) 1287/1870 yılında kurulmuş olup. bk. Telif ve Tercüme Dairesi (MF. Orta öğretim kurumları sayılan idâdî ve sultânî mekteplerinin idaresi ve nezâretiyle görevlidir. bn.İBT) 1297/1880 yılında kurulmuş olup. tedâriki. yüksekokulların işlerini yürütmekle yükümlüdür. görevi. bi. Tedrisât-ı Tâliye Dairesi (MF. Hıfzıssıhha-i Mekâtib (MF. bj.

EYT MF.176 1.İMF MF.739 52.201 DES Katalog Tertibi 401 . Evrak Odası (MF.981 11.HTF MF.HUS 1164 MF.550 2.802 7.LVZ Tedrisat-ı Aliye Dairesi Darü'l-Eytam Hıfzıssıhha-i Mekatib Heyet-i Teftişiye Kalemi Tedrisat-ı Hususiye Kalemi Darü'l-Hayr Tedrisat-ı İbtidaiye Kalemi İstanbul Maarif Müdüdiyeti İstatistik Kalemi Kütübhâne-i Umumî Levazım Kalemi TARİH Hicrî 1289-1341 1332-1341 1281-1341 1308-1341 1297-1341 1305-1328 1289-1341 1322-1341 1309-1341 1298-1340 1283-1341 Milâdî 1873-1922 1914-1922 1865-1922 1891-1922 1880-1922 1888-1911 1873-1922 1905-1922 1892-1922 1881-1922 1867-1922 Belge Adedi 55.ALY MF. bp. c. Mekâtib-i Âliye cc4. Osmanlı eğitim ve öğretimi yukarıda belirtilen idari birimler tarafından yürütülmekte idi. Vilayet Maarif Müdürlükleri cb.KTU MF.HYR MF.MKT) Maarif Nezâreti'nin kuruluşundan itibaren nezâretin diğer nezâretlerle veya vilayetlerle olan bilumum yazışmalarını yürüten kalemdir.VRK) Nezâret'e gelen ve Nezâret'ten merkez dairelerle vilayetlere yazılan tezkire.889 6.İBT MF. Mekâtib-i Tâliye cc3. Vilayet Maarif Meclisleri cc. Mekâtib-i Husûsiye Katalog No TASNİFİN KODU MF.bö. tahrirat ve dilekçeleri dosya usûlüne göre kaydetmek ve dağıtım işlerini yapmakla görevlidir.620 151.238 3.286 4. Bu idârî birimlere bağlı olan okulları dört ana başlık altında ifade etmemiz mümkündür: cc1. Taşra Teşkilatı ca.HFS MF. Kaza ve Nahiye Maarif Encümenleri Taşrada. Mektubi Kalemi (MF.868 19.İST MF. Mekâtib-i İbtidâiye cc2.

363 12. sûr-ı hümâyûn ve vilâdet-i hümâyûn masrafları.MA Matbaa-i Amire Müdiriyeti Mekatib-i Gayr-ı Müslime ve Ecnebiye Müfettişliği Muhasebe Kalemi Meclis-i Kebir-i Maarif Müze-i Hümâyûn Müdüriyeti Sicill-i Ahval Şubesi Tedrisat-ı Taliye Dairesi Telif ve Tercüme Dairesi Evrak Odası Mektubi Kalemi TARİH Hicrî 1290-1341 Milâdî 1874-1922 Belge Adedi 424 Katalog Tertibi MF. HAZİNE-İ HÂSSA NEZÂRETİ (HH. padişaha yapılan bu tahsîsâttan karşılanmaktaydı. Tahsîsât-ı Seniyye adı verilen bu ödenek. Padişaha ait bütün gelirler.Katalog No TASNİFİN KODU MF. Saray'a ait bütün masrafların ödendiği bir iç hazine hâline gelmesine yol açmıştır.TLY MF.295 11. saray ve kasr-ı hümâyûnların mefrûşâtı.MKB 1164 MF.MH MF. Başta padişah olmak üzere Osmanlı Hanedânına maaş bağlanması ve bu paranın Darbhâne kanalıyla her ay Ceyb-i Hümâyûn'a aktarılması. padişahın isteği üzerine inşâ edilecek binaların inşa masrafları.829 186. Sultan İkinci Mahmud zamanında başlayan bir değişimin devamı niteliğindedir.SCL MF. her ay Darbhâne Nezâreti'ne aktarılır ve harcamalar Darbhâne yönetiminde bulunan Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi tarafından yapılırdı.MGM MF. tamirleri. Enderûn-ı Hümâyûn ve sarayda çalışan bütün görevlilerin maaşları Darbhâne-i Âmire'nin masrafları.MÜZ MF.131.TTD MF. Matbah-ı Âmire (sarayın her türlü yiyecek ve erzak harcamaları için yapılacak ödemeler. Aslında bu uygulama. devletin esas hazinesine aktarılmış ve karşılığında masraflar için her ay verilmek üzere padişaha maaş bağlanması kararı alınmıştır. Ceyb-i Hümâyûn Hazinesi'nin bilinen görevinin dışında.d) Tanzimatın ilânı ile her kurumda olduğu gibi Maliye teşkilatında da bir takım köklü değişiklikler olmuştur.543 DES 482 22. padişaha ait bütün gelirlerin toplandığı ve buna mukabil padişah tarafından yapılacak harcamalarla.534 257.073 Analitik Envanter 8.207 39. yine padişah tarafından bendegâna verilecek hediyelerin bedelleri ve sâir harcamalar. Nitekim 1260'lı yıllarda Ceyb-i Hümâyûn yerine 402 .017 1.VRK 1644-1683 40 adet MF:MKT 1289-1341 1266-1341 1286-1341 1289-1340 1297-1341 1296-1341 1284-1340 1268-1341 1289-1341 1873-1922 1850-1922 1870-1922 1873-1922 1880-1922 1879-1922 1868-1922 1852-1922 2.

5. Tanzimatla birlikte sikke darbının Maliye Nezâreti'ne verilmesinden sonra Darbhâne Nezâreti'nin asıl görevi Ceyb-i Hümâyûn Hazinesini idare etmek olmuştur. Depo Müdürlüğü (HH. Hukuk Müşavirliği (HH. Ebniye Ambarı Müdürlüğü (HH. basma fabrikası.HRK): Hereke Fabrikası'nın idaresinin yapıldığı kalemdir.EBA): Padişaha ait saray ve köşklerin her türlü bakım.ERA): Sarayların ve Nezârete bağlı birimlerin erzak ihtiyaçlarının karşılandığı kalemdir. Evrakın tasnifinde nezâretin kuruluş tarihi esas alınmıştır.HBA): Saray ve bağlı birimlerin hububat ihtiyaçlarının karşılandığı kalemdir. 2. Zamanla bir karışıklığa meydan vermemek için 18 Rebîulevvel 1266/1 Şubat 1850 tarihli bir irâde ile Darbhâne Nezâreti'nin adı da Hazine-i Hâssa Nezâreti olarak değiştirilmiştir.FSH): Feshâne Fabrikasının idaresini yürüten kalemdir.DPO): Nezârete bağlı birimlerin levâzımâtının tedariki ile ilgilenir. 3. 8. Bir kısmı da Mâbeyn-i Hümâyûn belgeleri içerisinde yer almaktadır. Hazine-i Hâssa Nezâreti Kalemlerini şöyle sıralayabiliriz: 1. Hazine-i Hâssa Nezâreti belgelerini inceleyeceklerin.HMŞ): Nezâretin hukukî konulardaki danışmanlığının yürütüldüğü bir kalemdir. Hatab Ambarı Müdürlüğü (HH.HTA): Saray ve nezârete bağlı birimlerin odun ve kömür ihtiyaçlarının karşılandığı bir kalemdir. 9. 403 .EMK): Padişah ve hanedan mensuplarına ait mal ve çiftliklerin idaresinin yürütüldüğü kalemdir.ENC): Nezâretin işlerinin yürütülmesi için gereken kararların alınması ve işlerin takibi için kurulan komisyon ve meclislerin evrakının bulunduğu kalemdir. ipek fabrikası gibi diğer bütün fabrikaların evrakı da bu birim altında toplanmıştır. Hereke Fabrikası (HH. 6. Darbhâne Nezâreti ve Mâbeyn-i Hümâyûn belgelerine de bakmaları gerekmektedir. Emlâk-i Hümâyûn Kalemi (HH. Bu nezâretin 1266 yılı öncesi evrakı Darbhâne Nezâreti içerisindedir. Feshâne Müdürlüğü (HH. onarım ve inşası için gerekli çalışmaların yapıldığı kalemdir. 4. Encümen İdaresi (HH."Özel Hazine" anlamına gelen Hazine-i Hâssa tabiri de kullanılmaya başlanmış ve Receb 1263/Haziran 1847'de çıkan bir irâdeyle "Ceyb-i Hümâyûn" ismi kesin olarak "Hazine-i Hâssa" şeklinde değiştirilmiştir. Bunun yanısıra tasnif esnasında kalemi olmayana demir fabrikası. Hububat Ambarı Müdürlüğü (HH. 7. Erzak Ambarı Müdürlüğü (HH. 10.

19.11.ENC HH.İ): Nezâret'in işleyişi ile ilgili padişah irâdelerinin toplandığı bir kalemdir.MTA): Saray ve saraylara bağlı mutfakların ihtiyaçlarının karşılanması ve çalışanların idaresinin yapıldığı kalemdir.213 2.M): Nezâret'te hangi birime ait olduğu tam tesbit edilemeyen evrakların bulunduğu bir bölümdür. Tahrirat Kalemi (HH.503 70. Evrak Odasınca kaydedilmesi gereken hususların kaydının tutulduğu bir kalemdir.HRK HH.ISB): Saraylar bünyesindeki ahırlarda bulunan hayvanların bakımı.HBA HH. Evrak Kalemi (HH.947 61.KYD): Resmî ya da gayr-ı resmî şahısların nezâretle olan yazışmalarında gereken kayıtları çıkaran.İ HH.THR): Nezâret'in sekreterya görevini üstlenen bu birim diğer nezâretlerle olan yazışmaları da yapan bir kalemdir. Muhasebe Kalemi (HH. evrak takibatını yapan ve gerekli olanları saklayan bir kalemdir.MH): Nezârete bağlı birimlerin muhâsebe işlerini yürütmek ve kayıtlarını tutmakla yükümlü bir kalemdir.DPO HH. Mefruşat Kalemi (HH.HMŞ HH.164 65. 20. İrâdeler (HH. Kuyudât Kalemi (HH.273 250. Müteferrik (HH. 15.486 602 13.VRK): Nezâret'e gelen her türlü evrakın kayıtlarını tutan. Matbah-ı Âmire İdâresi (HH.EBA HH.997 DES Katalog Tertibi 1267-1343 1266-1342 1266-1343 1266-1342 1266-1342 1266-1330 1271-1344 1268-1342 1266-1339 1266-1341 1266-1332 1278-1341 404 .SAİD): Nezâret'e bağlı birimlerde çalışan personelin her türlü kaydının tutulduğu kalemdir. yetiştirilmesi ve buralarda çalışan personelin idaresini yürüten bir kalemdir.196 62. Sicil Kalemi (HH. 12.ISB HH. 16.ERA HH. 17.EMK HH. 18. Istabl-i Âmire İdâresi (HH.424 5. Katalog No HH.FSH 1323 HH.427 46. 14.820 24.KYD TASNİFİN KODU Depo Müdürlüğü Ebniye Anbarı Müdürlüğü Emlak-ı Hümâyûn İdaresi Encümen İdaresi Erzak Anbarı Müdürlüğü Feshâne Müdürlüğü Hububat Anbarı Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği Hereke Fabrikası İdaresi Istabl-ı Amire İdaresi İradeler Kuyudat Kalemi Hicrî TARİH Milâdî 1849-1925 1849-1924 1849-1925 1849-1924 1849-1924 1849-1912 1855-1926 1852-1924 1849-1921 1849-1923 1849-1914 1862-1923 Belge Adedi 3.MFŞ): Sarayların her türlü tefrîşât işlerinin yürütülmesinden sorumlu bir kalemdir. 13.

doğum yeri ve görevlerine ait bilgiler yer almaktadır. MÂBEYN EVRAKI (MB) Mâbeyn Evrakı adı altında Osmanlı Arşivi'nde bulunan fon. Abdülme405 . baba adı.234 131.494 11. bu bölümde -önceden tasnif edildiği şekli ile. bu başlıklar altında gömlek tarihlerine göre kronolojik olarak sıralanmıştır.2492 159. nezâret.256 Katalog Tertibi Analitik Envanter 9.933 103.945 131.026 34.dosya sırasına göre.SAİD. nezâretten diğer makamlara gönderilecek tezkire ve tahrîrâtı kaleme alır. Vilayetler ve bağlı yerlerle. ancak içindekiler bölümünde konuların hangi sayfadan başladıklarına işaret edilmiştir.349 43. ilgili olduğu mahal veya birim adına göre başlıklandırılmış. Evrak iki bölüm halinde ve aşağıda gruplandırıldığı şekilde hizmete sunulmuştur. Konularına göre: Konularına göre tasnif edilmiş olan Hazine-i Hâssa Tahrirat Kalemi Evrakı.VRK HH. Hazine-i Hâssa Sicil-i Ahval İdaresi (HH.MEM) Hazine-i Hassa Nezâreti İdaresi altında bulunan saray görevlilerinin adı.Katalog No HH.HTA DES a. Dolmabahçe Sarayı'ndan Hazine-i Hâssa Evrakı ile birlikte intikal eden belgelerden oluşmaktadır.THR) Nezâret'in sekreteryasını yürüten bu kalem.SAİD HH. dolayısıyla konularına göre sıralanmıştır.THR HH.M HH. Konular başlıklandırılmamış.MH 1323 HH.THR TARİH Hicrî 1266-1341 1266-1342 Milâdî 1850-1922 1849-1923 Belge Adedi 389. Katalog No 1251 1323 TASNİFİN KODU HH.MFŞ HH. daire ve muhtelif birimlere göre: Bu bölümde evrak.SAİD. Dosya Usulü Envanter sistemine göre hazırlanmış olun bu katalogda. Katalog No 1686 TASNİFİN KODU HH. doğum tarihi. Hazine-i Hâssa Nezâreti Tahrirat Kalemi (HH.175 Katalog Tertibi 1266-1342 1268-1342 1266-1342 1266-1342 1267-1342 1266-1342 1266-1342 1266-1342 HH.MEM TARİH Hicrî 1241-1343 Milâdî 1825-1925 Belge Adedi 10.349 Katalog Tertibi DES b. 2. belgenin orijinal tasnifi de korunmuştur. 1.770 50.MTA TASNİFİN KODU Müteferrik Mefruşat Müdürlüğü Muhasebe Kalemi Matbah-ı Amire Sicill-i Ahval Kalemi Tahrirat Kalemi Evrak Odası Hatab Anbarı Hicrî TARİH Milâdî 1849-1924 1852-1924 1849-1924 1849-1924 1850-1924 1849-1924 1849-1924 1849-1924 Belge Adedi 9.

Kandiye İslâm ve Yahudi ahalisi namına mûteberân mühürleriyle Abdülmecid'e sunulan mahzar. Avrupa seyahatinden avdeti dolayısıyla arz-ı sadâkat ve sitâyişten bahis olarak İstanbul Rum Patriği Gregorius ve Patrikhâne Sinod heyetini teşkil eden Metropolitler mühürleriyle Rum cemaati namına Sultan Abdülaziz'e sunulan teşekkür ve şükran arîzası.649 195/31. Bu belge ve defterler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiş olup. 23 adedi ise vesikadır. sarayda yapılan törenler (düğün. Bu fon iki seri hâlinde tasnif edilmiştir. Mabeyn-İrâde (MB. fona ait döküm belgelerin aşağıda verilmiştir.cid döneminde başlayan bu fonda. İstanbul'da kolera felâketi sırasında her türlü tedâbir-i sıhhiye ile fukarâ ve ahalinin korunmasından mütevellit şükranlarına dair Üsküdar cihetindeki mahalle muhtarlarının mühürleriyle Sultan Abdülaziz'e sunulan teşekkürnâme. Kandiye Kaymakamlığı'nda bulunan eski Bosna Valisi Veliyüddin Rıfat Paşa'nın Kandiye'de ibkâsı istirhamına dair. MİLLÎ EMLÂK'TAN DEVRALINAN BELGELER TASNİFİNE AİT LİSTE Sıra No 12 KONUSU Sultan Abdülmecid'in kaht felâketine yardım olarak bin altın göndermesi sebebiyle İrlanda asilzadegânı ve ahalisi tarafından yazılan teşekkürnâme. BÜYÜK DAİRELERE AİT BELGELER 1.) için yazılan davetiyeler. serkurenâ tarafından yazılan arz tezkireleri. 1. serkurenâya yazılan yazılar ve saray görevlilerinin günlük harcamaları 2.İ TARİH Hicrî 1233-1342 1251-1339 Milâdî 1818-1923 1836-1921 Dosya/Gömlek Adedi 922/139. MİLLÎ EMLAK'TAN DEVRALINAN BELGELER Nisan 1941 tarihinde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ne Millî Emlâk Müdürlüğü'nden 36 adet arşiv malzemesi intikal etmiştir.866 Katalog Tertibi Dosya Usulü Envanter B. Bu belgeler 1156-1288/1743-1871 tarihleri arasındadır. cülûs tebrikleri.İ): Sadâret tarafından gönderilen arz tezkirelerinin altına Başkitâbet tarafından yazılan derkenârın (yani irâdenin) müsveddeleri. Mahmud dönemine ait birkaç belgeye de rastlanmaktadır. Katalog No 1322 TASNİFİN KODU MB MB. NEV‘İ Teşekkürnâme TARİH Hicrî Milâdî 1849 13 Şükran arîzası 1284 1867 14 Teşekkürnâme 1282 1865 15 Mahzar 1268 1851 406 . İntikal eden belgelerin 13 adedi defter. Mâbeyn (MB): Maruzât-ı Rikâbiye arzuhalleri. II. bayramlaşma vs. Girid Valisi Mustafa Naili Paşa'nın Kandiye'de doğan oğlu olup.

Aynı meseleden Köstendil. Radomir kazaları Bulgar reis-i ruhanîleriyle cemaat mûteberlerinin sundukları teşekkürnâme. Napolyon'dan getirdiği itimadnâme. İvranya. Napolyon tarafından Sultan Abdülaziz'e tevcih olunan Legion d'Honneur nişanının büyük kordon rütbesinin gönderilmesi vesilesiyle dostâne temenniyat izhârını mutazammın nâme. Aynı meseleden dolayı Üsküp. Vlasotinça kazaları Bulgar reis-i ruhani ve muteberlerinin mührüyle Sultan Abdülaziz'e sunulan şükran arîzası İtalyan Hayat Sigorta Kumpanyasının 1869 tarihinde Milano'dan Sultan Abdülaziz'e gönderdiği hürmet izhârını mutazammın yaldızlı matbua. Napolyon'un Sultan Abdülaziz'e gönderdiği nâme. Fransa İmparatoru III. Sultan Abdülaziz'in seyahatten avdeti münasebetiyle ipek üzerine basılmış neşriyatı. Karinâbâd. Aynı meseleden dolayı Leskofça. NEV‘İ TARİH Hicrî Milâdî 16 Teşekkürnâme 1282 1865 17 Teşekkürnâme 1284 1867 18 Arîza 1288 1871 19 Teşekkürnâme 1288 1871 20 Şükran arîzası Yaldızlı matbua Teşekkürnâme Teşekkürnâme Teşekkürnâme Tevcih Tevcih Tevcih -- 1288 1871 21 -- -- 22 23 24 25 26 27 28 1288 1288 1288 1260 1264 1262 -- 1871 1871 1871 1844 1847 1845 -- 29 30 Nâme İtimadnâme 1861 1861 31 Nâme 1862 407 . Palanka. Zağra-i Cedîd. Journal de Constantinople gazetesinin. Padişahın haremlerinden altıncı kadına bir kıratın dörtte biri mikdarında ferâşet-i şerife tevcihine dair. Fransa Hükûmeti'nin İstanbul Sefiri De la Valette'in geri çağrılması hakkında III. Fransa Hükûmeti'nin İstanbul Elçisi olarak gönderdiği De Mastier'in III.Sıra No KONUSU İstanbul'da koleranın tedavisi hususunda her türlü sıhhî tedbirlerin ittihazından dolayı İstanbul Rum cemaatinin şükranlarını hâvi patrik ve metropolidlerin ve cemaat muteberlerinin imzalarıyla Sultan Abdülaziz'e sunulan teşekkürnâme. İştib. Bulgar Eksarhlığının teşekkülünden dolayı Yanbolu. Avrupa seyahatinden avdeti vesilesiyle Yahudilerin sevinç ve şükranlarına dair Hahambaşı Kaymakamı ve Musevî cemaatinin mûteberlerinin mühür ve imzalarıyla Sultan Abdülaziz'e sunulan teşekkürnâme. Bulgar Eksarhlığı'nın teşekkülünden ve Eksarhlığa Eftim Efendi'nin tâyininden dolayı Tırnova kazası Bulgar cemaati mûteberân ve muhtarlarının Sultan Sultan Abdülaziz'e sundukları şükran arîzası. Aynı meseleden dolayı Samako kazası ahalisi namına sunulan teşekkürnâme. Aydos kazaları ve İslimye sancağı namına Sultan Abdülaziz'e sunulan teşekkürnâme. Kozana. Münire Sultan'a bir kıratın dörtte biri mikdarında ferâşet-i şerife tevcihine dair. Şehzade Ahmed Cemâleddin Efendi'ye bir kıratın dörtte biri mikdarında ferâşet-i şerife tevcihine dair. Kumanova kazaları namına sunulan teşekkürnâme. Kratova.

ayrıca gelen-giden olarak ayrılmış ve bu grupların bazı bölümleri kayıt numarası bulunan ve bulunmayan evrak hâlinde sınıflandırılmıştır. Böylece araştırmacıların belgelere kolaylıkla ulaşabilmeleri amaçlanmıştır. Bu belgeler. Bu seriler.Sıra No 32 KONUSU Fransa İmparatoru III. Sultan Abdülaziz tarafından tevcih olunan Nişân-ı Âli-i Osmanî dolayısıyla teşekkürünü hâvi nâmesi. mutasarrıflığın taşradan ve Bâb-ı Âlî'den postayla gelen evrakın konularını ihtiva eden hülâsa varakala408 . NEV‘İ Nâme TARİH Hicrî Milâdî 1863 33 Mektup 1864 34 İtimadnâme 1862 C. KIBRIS MUTASARRIFLIĞI BELGELERİ (TAŞRADAN GELEN BELGELER) (TŞR.KB) 4 Haziran 1878 tarihinde İngiltere'ye devredilen Kıbrıs'ın. genellikle Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki merkezî devlet dairelerine aittir. Kıbrıs ve Rumeli Müfettişliği evrakıdır. Osmanlı Arşivi'nde bulunan taşra arşivleri evrakı. 1. 1. Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın Lefkoşe'de Bulunan Birimlerinin Evrakı ile Konsolosluk ve Kaza Kaymakamlıklarıyla Yaptığı Yazışmalar Bu bölüm evrakı üç ayrı başlık altında toplanmıştır. "Venedik'in Şâyân-ı Dikkat Binaları" adlı eserden bir nüshanın Sultan Abdülaziz'e takdimi vesilesi ile Antonski imzasıyla gönderilen mektup. Birinci başlıkta toplanan. merkezî evrak fonlarından ayrı tutulmuştur. mutasarrıflık olarak yönetildiği döneme ait biriken evrak bu tarihte Sadâret Yâveri Sami Paşa tarafından teslim alınarak İstanbul'daki Hazine-i Evrak'a teslim edilmiştir. İspanya Devleti tarafından İstanbul Fevkâlede Murahhas Büyükelçiliği'ne tayin olunan Gerarda de Sauza'nın takdim ettiği İspanyolca itimadnâme. a. kayıt defterlerinin tertibi göz önüne alınarak aşağıda gösterildiği şekilde dört ana grupta toplanmıştır. İstanbul dışından getirilen belge ve defterler taşra evrakı olması dolayısıyla. VİLÂYET VE MÜFETTİŞLİKLERE (TAŞRA ARŞİVLERİNE) AİT BELGELER Bilindiği gibi Osmanlı Arşivi'nde muhafaza edilen arşiv malzemesi. mutasarrıflığın merkez birimlerinin evrakı ile Lefkoşe'deki diğer dairelerle yaptığı yazışmalardan oluşmuştur. Bu belgeler tasnif edilirken. Taşra evrakı (TŞR) kodu altında tasnif edilmiştir. Napolyon'un. Belgeler tertip edilirken cins olarak özellikleri bulunanlar seri teşkil edecek şekilde düzenlenmiştir.

Telgraflar da bölümlerin sonlarında yer almıştır. Liman Riyaseti. Değirmenlik. Limason. Âşâr Müdürlüğü. Bahriye Nezâreti 2. Deâvî Nezâreti ile Defter-i Hakanî Nezâreti 409 . Girne. Kıbrıs'ta bulunan yabancı devletlerin konsolosluklarıyla Kıbrıs Mutasarrıflığı arasındaki yazışmalar da ayrı bir başlık altında toplanmıştır. kaza kaymakamlıklarıyla yapılan yazışmalar. Defter-i Hakanî Memuriyeti. kendi içerisinde kayıt numarası bulunan ve bulunmayan belgeler olarak ayrı ayrı ele alınarak tasnif edilmiştir. İkinci başlıkta. Mahkeme-i Ticâret Riyaseti. Mâbeyn ve Sadâret B. Birincisi önemine binâen Mâbeyn ve Sadâret'le yapılan yazışmalar. Nüfus Mukayyidliği. Müftülük. mutasarrıflığın kendine bağlı kaza kaymakamlıklarına gönderdiği genelgeler.rı. Bu gruba giren belgeler. Nezâretler ve Devâir olmak üzere iki ana başlıkta toplanabilir. Magosa ve Tuzla Kaymakamlıkları adı altında ve evraklar gelen-giden şeklinde ayrılarak düzenlenmiştir. ikinci olarak da nezâret ve devairle yapılan yazışmalardır. Piskoposluk. Kıbrıs Muhasebeciliği'nin derkenar müsveddeleri. 2. Nezâret ve Devâir başlığı altında aşağıda yeralan müesseseleri zikretmek mümkündür: 1. 3. Nakibüleşrâflık. b. Dersaâdet'teki Devâirle Yapılan Yazışmalar Kıbrıs Mutasarrıflığı'nın İstanbul'da bulunan merkezî devlet daireleriyle yaptığı yazışmalar iki başlık hâlinde düzenlenmiştir. Kıbrıs İdare Meclisi'nin karar müsveddeleri. 1290/1873 yılına kadar müdüriyet veya memuriyet unvanlarıyla tek elden idare olunagelmiş iken. dairelerle yapılan yazışmalardır. Bunlar: A. Evkâf Muhasebeciliği. Tahrir Mümeyyizliği. Lefkoşe'deki merkez memurluğunun haricinde Limason ve Tuzla'da olmak üzere iki ayrı daire daha oluşturulmuştur. Kıbrıs Rusumât Nezâreti. "Mutasarrıflığın Lefkoşe'deki diğer dairelerle yaptığı yazışmalar" başlığında toplanmıştır. Kıbrıs Muhasebeciliği. Meclis-i Temyiz. arzuhaller ile bunların haricindeki. Dahiliye Nezâreti 3. Topçu Kaymakamlığı. Bank-ı Osmani Şubesi vb. Bütün bu evrak nezâret ve devâirin adlarına göre alfabetik sıraya dizilerek tasnif edilmiştir. daha sonra. Bu dairelerin evrakları da ayrı ayrı tasnif edilmiştir. memur ve asker maaşlarının ödendiğine dair teslim-tesellüm senetleri. varidât-masârıfât cetvelleri. Telgraf yazışmaları da ilgili olduğu kaymakamlığın belgelerinin sonuna getirilmiştir. Gelen-giden olarak ayrılan belgeler. alfabetik sıraya dizilerek Baf.

Hazine-i Hassa 8. Ticaret ve Nâfia 17. Evkâf Nezâreti 6. Buna göre Dersaâdet'den yazılan ve vilayet aracılığıyla gelen genelge suretleri "numara" ile Vilayet'den yazılan genelge sûretlerininde "umum" şeklinde ayrı defterlere kaydedildikleri görülmüştür. Ayrıca yazışmalar. KIBRIS MUTASARRIFLIĞI BELGE KATALOĞU ÇİZELGESİ Katalog No 994 TASNİFİN KODU TŞR. Zaptiye Nezâreti 19. Rusûmât Nezâreti 13. d. kendi içerisinde kayıt numaralı ve kayıt numarasız evrak olarak düzenlenmiş. Kıbrıs Kapı Kethüdâlığı c. Seraskerlik 14. Bunların haricinde kalan ve hiçbir bölüme dahil edilmeyen evrak ise bu bölümde "Diğer Evrak" başlığı altında toplanmıştır. Cezâir-i Bahr-i Sefîd ve Diğer İdarî Merkezlerle Yapılan Yazışmalar Cezâir-i Bahr-i Sefîd vilayeti ile yapılan yazışmalar defter kayıtları gözönüne alınarak sınıflandırılmıştır. telgraf muhaberâtları her iki grup evrakın sonlarında yer almıştır. Bunun yanısıra vilayete bağlı orman müfettişliği ve bakaya memurluğunun mutasarrıflık ile doğrudan yazışma yaptıkları evrakın ayrı bir deftere kaydedildiği tespit edilmiş ve evrak bu sistem dahilinde düzenlenmiştir.KB TARİH Hicrî 1259-1295 Milâdî 1843-1878 Dosya/Belge Adedi 268/51. Hariciye Nezâreti 7. Maliye Nezâreti 10. Şehremaneti ve Şûrâ-yı Devlet 16. Sıhhiye Nezâreti 15. Maarif Nezâreti 9. Posta ve Telgraf Nezâreti 12. Kaza Kaymakamlıkları Haricindeki Diğer Küçük Yerleşim Birimleriyle Yapılan Yazışmalar Kıbrıs'ta bulunan kaza kaymakamlıkları haricindeki küçük yerleşim yerleriyle yapılan yazışmalar alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Tophâne-i Âmire 18.4. Divan-ı Ahkâm-ı Adliye 5.936 Katalog Tertibi DES 410 . Meşihat 11.

Selanik. çete ve eşkiyâ faaliyetleri. 37 adet belge ve 1 adet defter kataloğu hâlinde tasnif edilmişlerdir. Rumeli Müfettişliği Umum Evrak 12. Rumeli Müfettişliği Evrakı'nda. Yanya ve İşkodra Evrakı 3.2. Rum ve Bulgar papaz ve daskallarının bölücü faaliyetleri. Rumeli Müfettişliği evrakı 12 bölüm olarak tasnif edilmiştir. Rumeli Müfettişliği Arzuhalleri 2. Rumeli Müfettişliği Jandarma Müşiriyet ve Kumandanlığı Evrakı 4.1. Rumeli Müfettişliği Konsolosluk. Kosova. iktisadî. Sefâret ve Müfettişlikler Evrakı 5. Rumeli Müfettişliği Sadâret ve Başkitâbet Evrakı 10. Sırp ve Arnavut eşkiya çeteleri ile fesat komitelerinin zararlı faaliyetleri. Rumeli Müfettişliği Arzuhalleri (TFR. umumiyetle şu hususlar yer almaktadır: Tayin ve terfî işleri. Rumeli Müfettişliği Defterleri Kataloğu Bu fona ait 288. Rumeli Müfettişliği buralardan Bulgar. âdi türden adlî ve hukukî vakalar. diğer idarî. ziraî. maaş talepleri. Yanya. Patrikhâne faaliyetleri gibi önemli konularda gelen yazıların dışında.ŞKT) Arzuhaller. a. Kendisini aşan konularda padişah ve sadrıazamın emirlerine göre hareket eden Rumeli Müfettişliği. kaza. nahiye ve köylerine ait tahrirat kayıtlarını ihtiva etmektedir.213 belge ve 244 defter. Rumeli Müfettişliği Manastır Evrakı 8. yabancı devletlerin zabitleri tarafından yürütülen jandarma ve polis teşkilatı. işlerin süratle yapılabilmesi için iyi bir denetleyici ve organizatör olmuştur. Edirne ve İşkodra ile bu vilayetlere bağlı sancak. Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrak 9. siyasî. bölgenin imâr faaliyetleri. malî. Rumeli Müfettişliği Edirne. Rumeli Müfettişliği Makâmât Evrakı 7. Rumeli Müfettişliği Selanik Evrakı 11. Rumeli Müfettişliği Kosova Evrakı 6. Bu kataloglara dair bilgiler aşağıda verilmiştir. jandarma ve polis tenkisatı. Manastır. 1. adlî ve ticarî konulardaki bütün resmî yazıları ihtiva etmektedir. Rum-Bulgar mezheb çatışmaları. 1318-1327/1900-1909 tarihleri arasındaki Müfettiş-i Umumîlik kaydını taşıyan pul ve bazı özel mühürleri hâvi dilekçe yahut telgraf nevinden veya mektup 411 . vergi ve iltizâm işleri. RUMELİ MÜFETTİŞLİĞİ BELGELERİ (TAŞRADAN GELEN BELGELER) (TFR) 1902 yılında ihdâs edilen Rumeli Müfettişliği. idarî yolsuzluklar. konsolosların faaliyetleri. Rum.

AS) Rumeli Müfettişliği ile Müşiriyet. Kumandanlık. adlî. Katalog 1319-1327/1902-1909 tarihleri arasındaki belgeleri ihtiva etmekte olup. Berlin Anlaşması'nın 23. vergi ve iltizâm talepleri.1.1. gayriresmî şahıslar tarafından takdim edilen evrak. eşkiyâ olayları.1. Rumeli Müfettişliği Edirne. hem "Zeyl" kısmına.YN-TFR.ED) Yanya (TFR. Tensikat ve bunlara bağlı kumandanlıklar arası yazışmalar bu bölümde yer almıştır. tabiî âfetler. durumuna göre istidâ veya mahzar olarak belirtilmiştir.İŞ) TARİH Hicrî 1320-1327 1319-1327 1320-1327 Milâdî 1902-1909 1901-1909 1902-1909 Belge Adedi 1.1. çete ve eşkiya faaliyetleri.1. Yanya ve İşkodra'ya ait evrakın dökümü aşağıdaki şekildedir: Katalog No 456 TASNİFİN KODU Edirne (TFR.ED-TFR. idarî ve askerî her türlü resmî yazışmaları hâvidir. Bunlardan resmî müesseselerce tanzim edilen evrak ve mazbata.ŞKT TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1318-1322 1322-1323 1329 1323-1324 1325 1320-1327 Milâdî 1900-1904 1904-1905 1905 1905-1906 1906 1902-1909 Belge Adedi 4. Rum-Bulgar mezhep çekişmeleri. maaş talepleri.366 Katalog Tertibi Analitik Envanter c. kataloğun en son kısmında "Zeyl" başlığı altında toplanmıştır. Katalog No 445 446 447 448 449 450 TFR.618 2.534 3. Ekleri bulunmayan evrakın ekleri için. Başka kalemlerin evrakına karışıp da sonradan farkedilen belgeler. hem de Müteferrik (TFR.1.türünden evraktır. mâlî.770 3.1.428 4.574 3. diğer vilayetlerin evrakından daha az olmasından dolayı birleştirilmiştir.981 Analitik Envanter Katalog Tertibi b. Yanya ve İşkodra Evrakı (TFR.780 1. Makedonya'daki polis ve jan412 . âdi türden adlî ve hukukî vakalar. imar faaliyetleri. Konu itibariyle. âdi suçlar.M) kataloğuna bakılması gerekmektedir.YN) İşkodra (TFR.787 2. idarî yolsuzluk şikâyetleri vesairedir. Muhteviyatı genellikle tayin ve terfi istekleri. Tensikat. Maddesi'nin Rumeli'de Islahat yapılmasını öngörmesi ve büyük devletlerin baskılarıyla 1904 yılında Avusturya ve Rusya'nın bir araya gelerek hazırladıkları bir ıslâhat hareketini yürütmek üzere atadığı umum müfettişin yanında bir Rus ve bir Avusturyalı memurun bulunması. Edirne. Rumeli Müfettişliği Jandarma Müşiriyet ve Kumandanlığı Evrakı (TFR.İŞ) Bu üç vilayetin evrak mevcudu.1.1.

Rus.SFR TFR. Fona ait evrak birlikte kataloglanmış olup. kiliseler arasındaki çekişmeler. jandarma ve polis teşkilatı. sefâret ve konsolosluklarla yapılan yazışmaları hâvi olmakla birlikte inzibat. bu vilayetten yapılan yazışmalar.1. Kataloglardaki belgeler 1318-1327 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir.734 8.1. adliye. nâfia.KV) Kosova evrakında Kosova'ya bağlı sancak.KNS-TFR. kaza ve nahiyelerin yazışmaları yer almaktadır. Avusturya ve Rus konsoloslarının. yeni bütçelerin hazırlanması. Rumeli Müfettişliği Konsolosluk. 1320-1327/1902-1909 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir.TF TARİH Hicrî 1321-1327 1320-1327 1320-1327 Milâdî 1903-1909 1902-1909 1902-1909 Belge Adedi 1.054 10. banka.1. maliye. Sırp ve Arnavut çetelerinin faaliyetleri ile bu çetelerle yapılan müsâdemeler. Katalog No 457 TASNİFİN KODU TFR.066 Katalog Tertibi Analitik Envanter e. Bunun üzerine İtalyan De Corci Paşa Tensikât'ın başına getirilmiş ve Makedonya bölgelere ayrılarak güvenlik bu generalin emrindeki Avusturyalı. katoloğun en son kısmında "Zeyl" başlığı altında toplanmıştır. İtalyan. Jandarma Müşiriyet ve Kumandanlığı'na ait fon.1.051 1. Rumeli Müfettişliği'nin kurulduğu yıllarda Müfettişliğin merkezinin Kosova olması sebebiyle. posta ve telgraf müfettişlikleriyle yapılan resmî yazışmaları da ihtiva etmektedir. Başka kalemlerin evrakına karışıp da sonradan farkedilen evrak.1. Katalog No 453 454 455 TFR.darma örgütlerinin ıslâhı işinin bir Avrupalı genarale verilmesi ve bunun emrine gereği kadar yabancı subayın atanması gibi maddelerden oluşmaktadır.AS TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1318-1323 1324-1325 1326-1327 Milâdî 1900-1905 1906-1908 1908-1909 Belge Adedi 11. Fransız ve İngiliz subayların da bulunduğu jandarma birliklerine verilmiştir. Rumeli Müfettişliği Kosova Evrakı (TFR. diğer vilayetlere nispetle daha fazladır. orman.1. Sefâret ve Müfettişlikler Evrakı (TFR. Rum ve Bulgar daskal ve papazların ifsat faaliyetleri.124 Katalog Tertibi Analitik Envanter d. hudut. polis. 3 katalogdan müteşekkildir.KNS TFR. azınlıkları bahâne ederek Müfettişliğin işlerine karışmaları.1.667 1.TF) Bu fon. Rum.1. vergi tahsilatları. 413 . Kosova vilayeti evrakının tasnifi sırasında genel olarak şu konular tespit edilmiştir: Bulgar.SFR-TFR.

hesap pusulaları.bekçi.1. Kosova Evrakı belgeleri 1306-1327/1889-1909 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. mâlî. künyeler ve bazı nezâretlerin genelgeleri. Rumeli Müfettiş-i Umumîliği ile nezâretler arasında yapılan yazışmaları hâvidir. TFR. yaralama.MN) Bu katalogdaki belgeler. nakil. vilayet dahilinde yapılan imar faaliyetleri. bazı öldürme. öğretim ve dinî meseleleri. Rum. harita ve projeler.1. Bu fona ait kataloglar 8 ciltten müteşekkil olup.756 Analitik Envanter Katalog Tertibi f.MKM TARİH Hicrî 1320-1327 Milâdî 1902-1909 Belge Adedi 18.857 4. zirâî.KV olarak kodlanmıştır. Bulgaristan'a firar edip tekrar geri dönenler.MKM) Makamât evrakı. 6 cilt olarak kataloglanmıştır. Rumeli Müfettişliği Manastır Evrakı (TFR.1. âdi olaylar ve benzeri bütün idârî.1. kundaklama gibi müteferrik olaylar. ticarî konularda ilgili nezâretlerle yapılan yazışmalar.634 9. iktisadî. kaza ve nahiyelerin yazışmalarını ihtiva etmekte olup. belgeleri 1320-1327/1902-1909 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. Katalog No 458 TASNİFİN KODU TFR. yine bunlarla irtibatlı olarak konularına göre cetveller.1. tahkikât raporları.terfi. Ulah gibi gayrimüslimlerin eğitim. siyasî.261 Katalog Tertibi Analitik Envanter g. yabancı zabitler vasıtasıyla yürütülen jandarma tensikâtı ile polis ve orman tensikatı. Bulgar.500 8. Katalog No 430 431 432 433 434 435 436 437 TFR. Makamât Evrakı Kataloğu 1 cilt olup. Rumeli Müfettişliği Makamât Evrakı (TFR. taltif ve emeklilik işlemleri. bölgede yapılan imar-iskân faaliyetleri ile meydana gelen siyasî.152 9. 414 .129 5. muhtar ve ihtiyar meclisi âzâlarının seçimi. Evrakın muhtevâsı genel olarak şöyledir: Askerî ve mülkî memurların tâyin. 1319-1325/1902-1907 tarihleri arasında Rumeli Müfettişliği ile Manastır Valiliği ve Manastır'a bağlı sancak.273 7.824 8.KV TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1306-1321 1321-1322 1322 1323 1324 1325 1326 1327 Milâdî 1889-1903 1903-1904 1904-1905 1905-1906 1906-1907 1907-1908 1908-1909 1909 Belge Adedi 5.

1.552 7.076 5. vilayetlerin rejimi.FTĞ) Bu seri. Rusûmât. komitelerin ve çete reislerinin birbirlerine yazdıkları gizli mektupları.1. Katalog No 460 TASNİFİN KODU Müteferrik (TFR.A) Bu fon 1320-1327/1902-1909 tarihleri arasında Rumeli Müfettişliği'nin Başkitâbet ve Sadâret ile yaptığı yazışmaları hâvidir. Bulgar.581 5. Orman ve Maâdin. konsoloslara ve ruhanî reislere verdikleri arzuhalleri ve şikâyet mektuplarını. katalogda ayrıca Rumeli Müfettişliği ile alâkalı fotoğraflar da bulunmaktadır. Katalogları 2 cilttir.1.1.1.MN Analitik Envanter h. Katalog No 451 452 TASNİFİN KODU TFR.Katalog No 424 425 426 427 428 429 TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1319-1322 1322-1323 1323 1324 1325 1326-1327 Milâdî 1902-1904 1904-1905 1905-1906 1906-1907 1907-1908 1908-1909 Belge Adedi 8. 415 .654 97 Katalog Tertibi Analitik Envanter ı. Sırp ve Rum tebaanın sivil ajanlara.A TARİH Hicrî 1320-1323 1324-1327 Milâdî 1902-1906 1906-1909 Belge Adedi 12.M) Fotoğraflar (TFR. Maliye Kupon İdâresi.M-TFR. Müteferrik evrak belgeleri 1 cilt katalogda toplanmış olup.732 6.013 12. Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrak (TFR.FTĞ) TARİH Hicrî 1297-1338 1313-1325 Milâdî 1880-1920 1895-1907 Belge Adedi 7. Rumeli Müfettişliği Sadâret ve Başkitâbet Evrakı (TFR. Kapı Kethüdâlıkları.414 10.1.1. Belgeler 1297-1338/1880-1920 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva etmektedir. ecnebî fabrikalar ve bankaların Fransızca yazılarını da hâvidir77.758 Katalog Tertibi TF. Duyûn-ı Umumiye. Muamelât-ı Maliye Direktörlüğü gibi resmî müesseselerle yapılan resmî yazışmalarla birlikte diğer fonlara konulmayan veya başka fondaki evraka ait olup da birleştirilemeyen bazı kopuk belgeler ile hesap pusulaları ve gelir-gider cetvellerini ihtiva etmektedir. Albümler ve Fotoğraflar kısmı. Ayrıca. Posta ve Telgraf nezâretleri ile Osmanlı ve Ziraat bankaları.865 Katalog Tertibi Analitik Envanter 77 Bu kataloglar için bkz.

muhtar.UM) Umum evrak. Rumeli Müfettişliği Selânik Evrakı (TFR. Burada sözü edilen evrak.057 7. vukuat olmadığına dair bilgi. yeni bütçelerin hazırlanması. hapishâneler ve mahkûmlar hakkında bilgiler. çoğunluğun Müslüman Türklerden oluşması.j. İşkodra ve Yanya vilayetleriyle Üçüncü Ordu Müşiriyeti.848 8. Dersaâdet'le yakın ilişkisi. Osmanlı ve Ziraat Bankaları gibi müesseselere tamim şeklinde gönderildiği için "Umum Evrak" adını almıştır. maaşların ödenmesi gibi müteferrik konular. Sırp ve Arnavud çetelerinin faaliyetleri. Bulgaristan'a firar edip tekrar geri dönenler.1. meskene tecavüz.362 8. Tensikât Dairesi.1. Rum ve Bulgar papaz ve öğretmenlerinin menfî faaliyetleri ve kiliseler arasındaki çekişmeler. bunlarla yapılan müsâdemeler ve eşkiyânın takibi. telgraf tellerini kesme gibi suçlar. siyasî ve âdi olarak işlenen öldürme. Müfettişliğin çalışma yaptığı yıllarda fikrî gruplardaki canlılık. bekçi.161 Analitik Envanter Katalog Tertibi k. azınlıkların şikâyetlerini bahane ederek Müfettişliğin işlerine karışmaları. yaralama. Rum. resmî ve gayriresmî şahıslar hakkında yapılan tahkikatlar. kundaklama. Selânik vilayeti evrakı genel olarak şu konuları ihtiva etmektedir: Bulgar. Manastır ve Kosova vilayetleriyle yapılan her türlü resmî yazışmaları hâvidir. Edirne. bombalama. ihtidâ hareketleri.SL TASNİFİN KODU TARİH Hicrî 1320-1321 1321-1322 1322 1324 1324-1325 1325-1326 1327 Milâdî 1902-1904 1904-1905 1905-1906 1906-1907 1907-1908 1908-1909 1909 Belge Adedi 6. Selânik vilayeti.899 8. 416 .000 4. vilayet dahilinde yapılan bayındırlık ve imar çalışmaları.SL) Selânik Evrakı 1320-1327/1902-1909 tarihleri arasındaki Rumeli Müfettişliği ile Selânik Valiliği ve Selânik'e bağlı sancak (mutasarrıflık) kaza ve nahiyelere ait resmî yazışmaları ihtiva etmektedir. özellikle Avusturya ve Rus konsoloslarının. Rumeli Müfettişliği Umum Evrak (TFR. vilayet tahsilatı. esas itibariyle Vilayet-i Selâse olarak bilinen Selânik. denizle bağlantısı ve özellikle Bulgaristan sınırındaki eşkiyâ hareketleri bakımından çok dikkat çeken önemli bir merkezdir. fikrî tesiri gibi yönleriyle. jandarma ve polis tensikâtı. Jandarma Kumandanlıkları. Katalog No 438 439 440 441 442 443 444 TFR.054 7. yolları tahrip etme. Ulaşım. ihtiyar meclisi âzâlarının seçimi ve bunların vazifeleriyle ilgili yazışmalar. Umumî Müfettişlik içinde büyük bir önemi vardır. Maliye Komisyonu.1.

Başka kalemlerin evrakına karışıp da sonrada farkedilen evraklar. kataloğun en son kısmında "Zeyl" başlığı altında toplanmıştır.174 Katalog Tertibi Analitik Envanter 417 .1.UM TARİH Hicrî 1320-1327 Milâdî 1902-1909 Belge Adedi 21. Katalog No 459 TASNİFİN KODU TFR.

Ayrıca birinci cildin sonunda o kataloğa ait indeks mevcuttur. Vesikalar. yabancı ülkelerle münasebetler. 54 adet katalog hazırlanarak araştırmaya açılan bu fonun. Osman'dan önce TARİH Hicrî 676-681 699 739-758 761-788 792 811 815 811-823 826-853 855-885 886-920 918-926 Milâdî 1278-1282 1300 1338-1357 1360-1386 1390 1409 1412 1409-1420 1423-1449 1451-1480 1481-1514 1512-1520 Belge Adedi 2 1 5 13 1 1 1 5 15 71 90 37 * Ali Emirî: 1857'de Diyarbakır'da doğmuş ve 1924'te İstanbul'da vefat etmiş büyük bir kütüphâneci. inşa ve tamir gibi konularda vesikalar bulunmaktadır. timar ve zeâmet tevcihleri. her gittiği yerden kitap toplamıştır.VI. Murad II. Murad I. maarif. Yanya. Ancak padişahlar kronolojik olarak sıralanmalarına rağmen. 1916'da Fatih'te kurduğu Millet Kütüphânesi'nin müdürlüğünü vefatına kadar yaptı. Harput ve Erzurum'da defterdarlık. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarından başlayarak Sultan Abdülmecid zamanına kadar gelen vesikaları ihtiva eder. 54. Tarih ve Edebiyat adlı bir dergi çıkarmış. Katalog No I. Ali Emirî Tasnifi'nde siyasî ve askerî konulara ait belgeler. cildi katalogların indeksidir. Nevâdir-i Eslâf ve Levâmiü'l-Hamidiyye. Vesikalar. Muhtelif Anadolu ve Rumeli vilayetlerinde kâtiplik ve muhasebecilik görevlerinde bulunmuştur. Mehmed II. İşkodra ve Yemen'de maliye müfettişliği yapmış. Sultan İkinci Ahmed'e kadar olan dönemi ihtiva eden ilk 7 katalog Latin harflerine çevrilmiştir. Sultan Dördüncü Mehmed döneminden itibaren çoğalmaya başlar. Osmanlı Vilayât-ı Şarkiyesi ve Şeyh Emin-i Tokadî Hazretleri'nin Tercüme-i Hâli gibi eserler yazmıştır. Bayezid 1 Emir Süleyman Musa Çelebi Çelebi Mehmed II. Padişah değiştikçe sıra numarası 1'den itibaren numaralanmıştır. ALİ EMİRÎ TASNİFİ BELGELERİ (AE) Ali Emirî Efendi başkanlığında bir heyet tarafından 1918-1921 seneleri arasında gerçekleştirilen bir tasnif olmasından dolayı Ali Emirî Tasnifi adı verilmiştir. Evinde 721 adet istinsah ettiği eser mevcuttu. Ali Emirî. her padişaha ait vesikalar kendi içlerinde tam olarak kronolojik değildir. Bayezid I. 418 . Belgeler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiştir. padişahların saltanat sıraları esas alınarak tasnif edilmiştir.. Divan-ı Hümâyûn'a ait meseleler. DİĞER BELGE TASNİFLERİ A. Satın alamadıklarını istinsah etmiştir. edebiyat araştırmacısı ve tarihçidir. Selim PADİŞAH DEVRİ I. Osman Orhan I.

1921 yılından itibaren belgeleri konularına göre tasnif etmiştir.906 24. Mehmed II. Süleyman II. Süleyman II. 829-1290/1425-1873 yılları arasındaki muhtelif konuları hâvi 47.195 2. İBNÜLEMİN TASNİFİ BELGELERİ (İE) İbnülemin Mahmud Kemal'in başkanlığında kurulan tasnif heyeti.125 adet belgesi vardır.516 7. Mustafa II. Osman IV. Farsça. Osman III. Murad Sultan İbrahim 3-6 7 8 9-12 13-18 19-23 24-26 27-34 35-41 42-48 49 50-52 53 54 IV. İbnülemin Tasnifi 23 ana bölüm altında toplanmış olup. Mahmud III. hadis ve hat sanatını öğrendi. her konu kendi bölümü içinde kaba bir kronolojik sıra takip etmektedir.741 1.501 25. Selim III. bir süre Mülkiye'de okudu. Mustafa II. 30 kataloğu bulunan bu tasnifin. Mustafa III. din bilimleri. Hukuk Mektebi'ne devam etti. Ahmed I. Ahmed I.932 10. Mehmed 2 I. Sadaret Mektubî Kalemi müdür muavini (1908) Vilâyât-ı Mümtâze Kalemi müdürü oldu.(İstanbul 1870-1957) Şehzadebaşı Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra. Mustafa I. Ahmed II. Vilayet-i Sitte-yi Teftiş ve Islahat Komisyonu'nda (1895-1896) çalıştı.534 22. Abdülhamid III. Biyografi ve tarih alanında bir çok eserler verdi.381 29. Özel olarak Arapça. Fransızca.090 21.522 3. Katalog No 55 KATALOĞUN MAHİYETİ Adliye TARİH Hicrî 896-1143 Milâdî 1491-1730 Belge Adedi 916 Katalog Tertibi Analitik * İbnülemin Mahmud Kemal İNAL: Türk tarihçisi ve yazarı. Vilâyât-ı Mümtâze ve Muhtâre Kalemi'nde (1892). Mahmud Sultan Abdülmecid İNDEKS B.336 15. Selim IV.Katalog No I.107 123 - III. Türk-İslam Eserleri Müzesi'ni kurdu ve müzenin müdürlüğünü yaptı. Murad PADİŞAH DEVRİ TARİH Hicrî 927-976 974-982 982-1003 1003-1012 1012-1026 1031-1032 1027-1031 1032-1048 1049-1058 1056-1099 1099-1102 1102-1107 1105-1115 1115-1145 1143-1168 1168-1171 1171-1187 1187-1203 1203-1222 1222-1223 1224-1255 1255-1277 Milâdî 1521-1569 1567-1574 1574-1595 1595-1604 1603-1617 1621-1623 1617-1622 1622-1639 1639-1648 1646-1688 1688-1691 1691-1695 1694-1703 1703-1733 1730-1755 1754-1758 1757-1774 1773-1789 1789-1807 1807-1808 1809-1839 1839-1860 - Belge Adedi 625 71 597 328 886 38 48 941 579 12. 419 .

MUALLİM CEVDET TASNİFİ BELGELERİ (C) 1931 yılında Maliye deposundaki bir kısım belgelerin ihmal ve gaflet sonucu Bulgaristan'a satılması üzerine 8 Ekim 1932 tarihli İcra Vekilleri Heyeti kararıyla Muallim Cevdet'in başkanlığında yeni bir tasnif heyeti oluşturulmuştur.Katalog No 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 KATALOĞUN MAHİYETİ Askeriye Bahriye Dahiliye Darphâne Defter-i Atîka Muhallefât Muharrerât-ı Umumiye Muâfiyet ve İmtiyazât Saray Mesâlihi Ensab Hariciye Hatt-ı Hümâyûn Hil‘at Maâdin Maliye Sıhhiye Tevcihât Timar ve Zeâmet Vakıf Umûr-ı Nâfia Şükr ü Şikâyet Müsted‘iyât TARİH Hicrî 957-1143 1100-1143 1093-1143 930-1228 933-1287 1003-1255 995-1225 905-1142 1009-1140 947-1141 902-1119 1060-1260 829-1141 906-1290 906-1138 1019-1248 941-1141 903-1143 899-1143 986-1280 1012-1142 953-1147 1116-1217 876-1142 866-1140 1106-1261 931-1255 953-1242 993-1135 Milâdî 1550-1730 1689-1730 1682-1730 1523-1813 1527-1870 1594-1839 1586-1810 1500-1729 1601-1728 1540-1728 1496-1707 1650-1844 1426-1729 1500-1873 1501-1726 1610-1832 1534-1729 1498-1730 1494-1730 1578-1864 1603-1730 1546-1735 1704-1803 1472-1730 1462-1728 1695-1845 1525-1839 1547-1827 1584-1723 Belge Adedi 8.245 1.903 98 665 303 Katalog Tertibi Envanter Analitik Envanter Bu fonla ilgili olarak Mustafa Yörük tarafından hazırlanan İbnülemin Tasnifi'nde Geçen Vakıf Adları adlı indeks çalışması 1025 katalog numarası ile araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.690 3. * Muallim Cevdet İNANÇALP: 1883 yılında Bolu'da doğan eğitimci. yazar ve kütüphâneci Muallim Cevdet.217 7.250 191 2. C.701 1. İstanbul Dârülmuallimîn (Erkek Muallim Mektebi) Edebiyat Bölümü'nü birincilikle bitirdi. Kilisli Muallim Rıfat.089 204 50 110 113 147 3.311 786 2.010 329 569 248 12. Bakü İslâm Cemaati'nin dave- 420 .

984 12. konferanslar verdi.emekli bazı devlet memurları ve tarih uzmanı kimseler bu heyette yer almıştır. Avrupa'ya giderek Cenevre'de pedagoji tahsili yaptı.328 2.451 9.550 Katalog Tertibi 94-95/1-3 96/1-2 97-99/1-4 100 101-104/1-9 105 106-107/1-2 108 109/1-3 110-113/1-9 114 115 116/1-3 117/1-2 118/118-1 Analitik Envanter D. padişahların yazılı emirleri anlamında kullanılmaktadır. 1916-1931 yıları arasında çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı.032 9. 1932 yılında Arşiv'de Tasnif Hey'eti Reisliği'ne getirilen ve burada üç yıl çalışan Muallim Cevdet. Pedagoji ve tarih araştırmaları yaptı. Hatt-ı hümâyûnlar. Bu tasnif.281 33. sıhhî sebeplerle 1935 yılında memuriyetten ayrıldı.242 31. Muallim Cevdet 1935'te istifa ederek ayrıldığı hâlde tasnif 1937 yılına kadar sürmüştür. Rus Hükûmeti'nin şüphelenmesi üzerine memlekete döndü ve açtırdığı okul kapatıldı. 421 .572 adet belgeden oluşup 87 adet katalogu mevcuttur. 17 ana bölüm altında 960-1322/1553-1904 tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 216. sadrıazamların tahrirî olarak ve kısaca arzettikleri meseleler dolayısıyla telhis denilen kâğıdan üzerine tiyle Bakü'ye gitti (1907) ve Azerbaycan'ın uyanış hareketlerinde önemli rol oynayan Dârülmuallimîn'in açılmasını sağladı. bu görevi ancak 3 ay yürütebildi ve 52 yaşında iken vefat etti.785 1. CEVDET TASNİFİ BELGE KATALOGLARI LİSTESİ Katalog No 85/85-1 86-93/1-13 KATALOĞUN MAHİYETİ Adliye Askeriye Bahriye Belediye Dahiliye Darphâne Evkâf Eyâlât-ı Mümtâze Hariciye İktisat Maârif Maliye Nâfia Sıhhiye Saray Timar Zaptiye TARİH Hicrî 1123-1293 960-1314 1015-1302 1067-1295 1012-1298 1075-1282 1060-1322 1112-1288 1025-1313 1063-1293 989-1304 965-1305 1106-1320 1070-1306 1002-1310 981-1299 1012-1299 Milâdî 1711-1876 1553-1897 1606-1887 1656-1878 1603-1881 1664-1866 1650-1904 1700-1871 1616-1896 1653-1876 1581-1887 1557-1888 1597-1903 1659-1889 1593-1893 1573-1882 1603-1882 Belge Adedi 6. fakat kronolojik olarak kataloglarına geçirilmemiştir.486 3. Ağaoğlu Ahmed'in gazetesinde makaleler yazdı.794 4.937 2. Cevdet Tasnifi adı verilen bu çalışmada belgeler konularına göre tasnif edilmiş. Bu mektebin programını yaptı ve orada gerekli olan dinî ve millî neşriyatın temini için bir matbaa tesis ettirdi. Yayınlanmış pek çok eseri bulunmaktadır.743 7. HATT-I HÜMÂYÛN TASNİFİ (HAT) Hatt-ı hümâyûn. 3 ay sonra İstanbul Kütüphâneleri Tasnif Heyeti Reisliği'ne getirilen Muallim Cevdet.019 8.597 17. Bu arada Rusça ve Latince öğrendi.731 54.261 9. umumiyetle padişahların el yazılarına verilen isim olup.351 1.

bu tarihte hazırlanan fihrist defterleri 1940 yılına kadar kullanılmıştır. Osmanlı Fermanları. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları. doğrudan doğruya da sâdır olurdu. bu padişahtan itibaren hatt-ı hümâyûnlar çoğalmıştır. Sultan Birinci Mahmud'dan Sultan İkinci Mahmud devri sonuna kadar olan 112 senelik dönemi ihtiva etmekle beraber. Yeni yapılan düzenlemelerle Hatt-ı Hümayun'ların tamamı bilgisayar ortamında kataloglanmış ve dijital görüntüleri ile araştırmaya açılmıştır. 886-1329/1482-1911 tarihlerini kapsayan fonda 1. Bu konuda çalışmalar devam etmektedir.319 adet ferman ve berat mevcuttur*. Sultan Üçüncü Selim ve İkinci Mahmud devirlerine aittir. vesikaların çoğu. eşsiz güzellikleri ile sanatsal değer taşıyan müzehhep ferman ve beratlar yıpranmaması amacı ile araştırmaya açılamamıştır. Osmanlı Arşivi'nin en önemli tasniflerinden biri olan Hatt-ı Hümâyûn Tasnifi belgeleri. İstisnaî olarak. Bkz. * Bu fermanlardan 180 adedi Osmanlı Fermanları adıyla yayınlanmıştır. MÜZEHHEB FERMANLAR Arşivimizde bulunan muhtelif fonların içinden çıkan müzehhep berat ve fermanlar eskiden beri ayrılarak müstakil bir seri oluşturulmuştur. Yayın No. Bu tasnif. İstanbul 2003. Âmedî Kalemi'nin evrakı olan hatt-ı hümâyûnların toplanmasından meydana gelmiştir. Günümüzde ise artık belgelerin asıllarının araştırmaya açılması yerine elektronik ortamda görüntülerinin araştırmaya açılması imkanı ortaya çıkmıştır. Sultan Birinci Mahmud'dan önceye ve İkinci Mahmud devrinden sonraya ait vesikalara da rastlanmaktadır. 422 . Bu amaçla yeniden düzenlenen Müzehhep Ferman ve Beratlar fonundan araştırıcılar sadece bilgisayar ortamında yararlanabileceklerdir. HATT-I HÜMÂYÛN KATALOGLARI Kat. Sultan Üçüncü Murad devrine kadar padişahlar nadiren ve pek mahdut meseleler dolayısıyla yazılı emirler verirlerken.yazıldığı gibi.134 E.No 401-422/1-8 Tarih Hicrî 1049-1271 Milâdî 1640-1855 Hatt-ı Hümâyûn Adedi 95. Ne var ki muhteva zenginliğinin yanında. 63. Bu ikincisine beyaz üzerine hatt-ı hümâyûn denirdi. Ancak araştırıcıların arşivde bulunan bu görsel fonu tanımaları amacı ile muhtelif yıllarda bu fonda bulunan bazı belgelerin fotoğrafları ve özetleri kitap halinde yayınlanmıştır. Hatt-ı hümâyûnlarla ilgili ilk tasnif 1883 yılında yapılmış olup.

Osmanlı Devleti ile bazı yabancı devletlerin 1783-1921 yılları arasında akdettikleri muâhedelerin orijinal belgelerinden meydana gelmiştir. MUÂHEDELER TASNİFİ Bu fon. 423 .F. 469 adet muâhede. tasdiknâme ve protokolün yeni yapılmakta olan düzenleme ile bilgisayar ortamında görüntüleri araştırmaya açılacaktır.

.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM OSMANLI ARŞİVİ'NDE MEVCUT DİĞER ARŞİV MALZEMESİ İLE BAŞKA ARŞİV MERKEZLERİNE AİT KATALOGLAR .

.

Komisyon'un hazırladığı programa göre: 1. PLAN-PROJE-KROKİ. Bunlar sırasıyla aşağıda verilmiştir. bu haritalar o günkü ihtiyaçları karşılamıştır. İngiltere ve Prusya'ya öğrenime gönderilmiştir. bir çok kaynaklardan ve Avrupa'da yapılan atlaslardan istifadeyle meydana getirilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Anadolu ve Asya bölümündeki topraklarının 1/200. 1909 tarihinde Harita Komisyonu bünyesindeki Nirengi Kısmı. harita ve plan-proje-kroki kataloglarıdır.OSMANLI ARŞİVİ'NDE MEVCUT DİĞER ARŞİV MALZEMESİ İLE BAŞKA ARŞİV MERKEZLERİNE AİT KATALOGLAR Osmanlı Arşivi'nde bulunan belge ve defter serilerinin yanısıra diğer arşiv malzemesi ana serileri tamamlayan bir mahiyet arzetmektedir. I. HARİTALAR (HRT. A. 427 . Bu atlas. Harp Okulu'nun kuruluşundan sonra Batı bilim ve tekniğine yönelme ihtiyacı duyularak. Haritacılık çalışmaları askerî ihtiyaçlardan doğmuş.000 ölçeğindeki istikşaf haritalarını hazırlamakla görevlendirilmiştir.000. Fotoğraf ve mühürler ise muhtelif kataloglarda birer bölüm hâlindedir. Bu tarihte Fransa'dan getirilen harita uzmanları ve harita öğrenimi gören Türk haritacıları bir araya getirilerek Harita Komisyonu teşkil edilmiştir. Şubesi kurulmuş ve zamanın ihtiyaçlarını karşılamak üzere bu şubeye Batı Anadolu ve Balkanlar bölgesindeki Türk topraklarının haritalarını yapmak görevi verilmiştir. HARİTA. Aşağıda sıra ile bunların muhteva bilgileri ve çizelgeleri verilmiştir. 1880 yılında Erkân-ı Harbiye 5. 1885 yılına kadar Erkân-ı Harbiye'in lüzûm gördüğü yerlerin mevzî haritaları ve bölge plânları yapılmış. ülkenin nirengi şebekesini kurup. ALBÜM VE FOTOĞRAF İHTİVA EDEN KATALOGLAR Osmanlı Arşivi'nde hazırlanan müstakil kataloglar. Önemli bölgelerin 1/25.H) Türkiye'de ilk ayrıntılı yeni atlas 1800'lü yıllarda Müderris Abdurrahman Efendi tarafından Üsküdar'da yaptırılan Tabhâne-i Hümâyûn'da basılmıştır. genç subaylar Fransa.

Rumeli. boylam başlangıcı olarak Ayasofya Câmii kubbesi aleminden geçen boylam dairesi alınacak ve bütün paftalar 40x50 cm. 2. katalog Osmanlı siyasî sınırları dahilindeki vilayetlerin alfabetik sıralanışına göre numaralanmıştır.2. Osmanlı siyasî sınırları haricindeki plân. Haritaların orijinalleri araştırıcıya verilmemekle birlikte. Bu haritada Osmanlı Devleti'nin mülkî taksimâtına göre vilayetlerin tespiti yapılmıştır. B. ölçüsünde yapılacaktı. jurnal.000 km2 lik alanın çeşitli ölçeklerde haritaları yapılmıştır79.000. Tasnif edilen malzeme 1.P) Osmanlı Arşivi'nde bulunan plân. 3. 5. vs. 4. 5. 1.000. Osmanlı siyasî sınırları dahilindeki plân. 3. Çizimlerin üzerinde bulunan açıklayıcı bilgiler aynen kaydedilmiş olup. proje ve krokilere ait kataloğun hazırlanmasında. Alfabetik ve indeksli olan katalogdaki plan. Balkan Harbi'nden sonra Rumeli'de kalan toprakların 1/25. levha. bu katalogda 3 numarada kayıtlı 1311 tarihli Dünya Atlası'ndan istifade edilmiştir. Daha önce araştırmaya açılmış olan Haritalar Katalogu. bu haritaların yapımında Bonn projeksiyon metodu kullanılacak.000. 2008 yılında yapılan ilaveler ve yeni düzenleme ile (2597 adet) bilgisayar ortamında araştırmaya açılmıştır. 4.099 adettir ve 1207-1330/1792-1912 yıllarını ihtivâ etmektedir. Katalog hazırlanırken "Coğrafî Terimler Sözlöğü"ndeki plan. Bu proğram gereğince arazi çalışmalarına başlanmış ve ilk olarak İstanbul ve çevresinin nirengisi çıkartılmıştır. Osmanlı Devleti'nin Asya kıtasındaki topraklarının 1/200. proje ve krokilerin çoğu İstanbul ile alâkalıdır. Ait oldukları bölge ve sahası tespit edilemeyen proje ve krokiler. Suriye ve Irak'ın 1/50. PROJE VE KROKİLER (PLK. proje ve krokiler. resim. Bunlar şu şekilde bölümlere ayrılmıştır. proje ve kroki tanımları esas alınmıştır. Bu çalışmalar aralıklarla devam etmiş ve 365. fotoğraf. 428 . bilgisayar ortamında haritaların oldukça kaliteli görüntüleri araştırıcıya sunulmaktadır. Arabistan yarımadası ile Trablusgarb ve Bingazi'nin 1/100. proje ve krokiler. PLAN. Kale plânları. Anadolu.000 ölçekli haritaları yapılacak. Cetvel.

FTG.PLAN. mektep ve manastır resimleri. Katalog Tertibi Analitik Envanter 429 . c. Bunlar genellikle yeni yapılan bina ve köprülerin fotoğrafları. Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrakı (TFR. Bu malzemeler Arşivimizde genel olarak şu fonlarda bulunmaktadır. Tırnovacık yolu üzerinde Domuz Deresi'ndeki yol çalışmalarını gösterir fotoğraf. Bir bina resmi. PROJE VE KROKİLERİN AİT OLDUKLARI YERLER Katalog No Adana Ankara Aydın Bağdat 985 Beyrut Biga Bosna Bulgaristan Cezâir-i Bahr-i Sefîd Edirne Erzurum Halep Hicaz Hüdâvendigâr İstanbul İzmit Kafkasya Kastamonu MAHALLER Kosova Kudüs-i Şerif Selanik Suriye Trabzon Yanya Galos Körfezi Kafkasya Karadağ Köstence Liverpol Malta Moldavan Niş Paris Romanya Tırnova Tolcı Analitik Envanter Katalog Tertibi C. yol yapımı çalışmaları sebebiyle çekilen resimler ile ele geçen bazı eşkiyaya ait fotoğraflardan oluşmaktadır. Pirlepe kazası köy bekçilerinden birine ait fotoğraf. Yıldız Esas Evrakı Sadrıazam Kâmil Paşa Evrakı. Fotoğraf ve resimler 1313-1325/1895-1908 tarihlerini ihtivâ etmekte olup. Tırnovacık yolu üzerindeki Domuz Deresi inişinde yol yapımını gösterir fotoğraf. Tırnovacık yolu üzerindeki Domuz ve Şeytan dereleri mevkiinde yol düzenlemesini gösterir fotoğraf.f). Rumeli Müfettişliği Müteferrik Evrakı Kataloğu'nda Bulunan Resimler Katalog No Dosya No 1 1 1 460 1 1 1 1 4 5 6 7 1320 1320 1320 1320 1 2 1 1 Sıra No 1 2 3 Tarih 1313 1315 1320 Adet 1 4 1 AÇIKLAMA Üsküp'te ele geçirilen eşkiya ve malzemelerini gösteren fotoğraf. Bir mektebin açılış törenini gösterir resim. b. ALBÜM VE FOTOĞRAFLAR Osmanlı Arşivi'nde bugüne kadar yapılan tasnifler neticesinde bazı fonlarda fotoğraf ve resimlerin mevcut olduğu görülmüştür. toplam 137 adettir. a. Yıldız Tasnifi Defterleri. a.1.

Manastır şehri civarında Kurd Deresi üzerinde inşa olunan köprülerin resmi. Çiftehanlar-Palanka arasında kenarları kaldırımlı araba yolunun resmi. Devebağırdan-Palanka yolundaki tepenin ıslâhında çalışanları gösterir fotoğraf. Kırbulak-Vardar demiryolu köprüsünün fotoğrafı. Devebağırdan-Palanka yolu üzerinde yol açma çalışmalarını gösterir fotoğraf. Katalog Tertibi 460 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Analitik Envanter 430 . Razlık'da inşa edilmekde olan hapishâne ve jandarma dairesini gösterir fotoğraf. Manastır-Yanya yolunda Britandol Deresi üzerinde yeniden inşa olunan köprünün resmi. Manastır-Dihova-Prepol yolu üzerinde inşa olunan basık kemerli kârgir köprünün resmi. Manastır-Yanya yolunda Carayzover Deresi üzerinde inşa olunan köprünün resmi. Eğridere mevkiindeki selden yıkılan yolun tamirat çalışmalarını gösterir fotoğraf. Manastır-Yanya yolu üzerinde inşa olunan tam kemerli kârgir köprünün resmi. Manastır-Yanya yolu üzerinde inşa olunan tam kemerli kârgir köprünün resmi. Palanga-Devebağırdan yolunda Cedilova Deresi üzerinde geçiş yeri olarak kullanılan bölümü gösterir fotoğraflar. Zelenkova'da halkın yardımlarıyla inşa edilmekte bulunan hükûmet konağının resmi. Kumanova-Palanka yolunda Mustaniçe Deresi üzerine inşa olunan köprünün resmi. Kumanova-Palanka yolu üzerinde Eğridere'nin Çiftehanlar Köprüsü'nü gösterir fotoğraf. Vilâyât-ı Selâse jandarma tensikinde vazifeli ecnebi subayları gösterir fotoğraf. Manastır-Serfiçe-Alasonya yolu üzerinde inşa olunan basık kemerli kârgir köprünün resmi. Manastır-Yanya yolunda yeniden inşa olunan basık kemerli köprünün resmi. Kesriye Hastanesi heyet-i sıhhiyesi ile hastalarının fotoğrafı.Katalog No Dosya No 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Sıra No 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Tarih 1320 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1321 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1322 Adet 1 1 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 AÇIKLAMA Deçan Manastırı'nın fotoğrafı. Palanka-Kumanova yolunda Şaça Deresi mevkiinde yapılan köprünün fotoğrafı. Eşrafdan birinin âilesini gösteren resim.

üzeri demirden yapılacak olan köprünün müceddeden inşa olunan kârgir ayaklarının ve muvakkat geçidin resmi. Sırp eşkiyasının çektirmiş olduğu bir fotoğraf. Yıkılmış bazı bina ve cesed fotoğrafları. Gümülcine sancağı hükûmet dairesinin açılışını gösterir fotoğraf. Bir yol yapım çalışması esnasında çekilmiş olan görevli dört şahsın resmi.Katalog No Dosya No 1 1 Sıra No 31 32 Tarih 1322 1322 Adet 1 1 AÇIKLAMA Açılışı yapılan Gümülcine hükûmet konağının resmi. Karasu üzerinde inşa olunan 137 metre uzunluğundaki ahşap köprünün resmi. Manastır-Pirlepe-Kırbulak yolu Şemeniçe Deresi üzerinde vâki olup. Üsküp'de inşa ve ikmal olunarak açılışı yapılan Hamidiye Mekteb-i Sanayii'nin resmi. Bir köy bekçisinin beş adet fotoğrafı. Katalog Tertibi 1 33 1322 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1322 1323 1323 1323 1323 1323 1324 1324 1324 1324 1324 1324 1324 1324 1 1 1 1 1 1 1 2 5 1 2 3 1 1 1 460 Analitik Envanter 1 1 1 431 . Hıristo Mato ve Üsküp Komite Reisi Elisova Tanof'a ait iki adet fotoğraf ve fotoğrafları gönderen şahsın mektubu. Manastır-Selânik yolu Bokova Deresi üzerinde vâki olup bir kısmı tamir ve bir kısmı da yeniden inşa edilen kârgir köprünün resmi. Drama'da cülûs-ı hümâyûn münasebetiyle icra kılınan törenin resmi. Kırçova kazasını gösterir fotoğraf. Manastır-Selânik yolunda Besteriçe Deresi üzerinde inşa olunan kârgir köprünün resmi. Gümülcine jandarma ve polis dairesini gösterir fotoğraf. Manastır'da bir askerî töreni gösterir fotoğraf. Manastır şehri civarında ve Otlukhâne yakınlarında inşa olunan basık kemerli kârgir köprünün resmi. Ölü ve sağ olarak ele geçirilen Sırp eşkiyasını gösterir fotoğraf. Florina'da ahalinin yardımlarıyla inşa edilip açılışı yapılan askerî hastanenin resmi. Florina'da inşa olunan merkez jandarma dairesinin resmi. Yakalanan bir grup Sırp eşkiyasının resmi. Manastır-Selânik yolunun Satsilova Deresi üzerinde yeniden inşa olunan köprünün resmi. Manastır-Ekşisu-Florina yolunda Bokova Deresi üzerinde vaki olup kısmen yeniden inşa olunan köprünün resmi.

Resna. Bir Hıristiyan köy bekçisinin fotoğrafları Bir Sırp köy bekçisinin fotoğrafı. Cülûs-ı hümâyûn yıldönümü münasebetiyle yapılan törenden alınan fotoğraf.846 numaralı Selânik evrakının ekidir). 1325 senesinde Siroz'da inşa olunan hapishânenin resimleri. Jivko Tsukiç adlı Sırb'a ait pasaport. Selânik'te yakalanan bir grup kaçakçının ve askerlerin resmi. Abdu. Besim ve Talha adlarında üç bekçinin toplu fotoğrafı. Çeşitli suçlardan yakalanmış Nikola. Ölü olarak bulunan bir şahsa ait fotoğraf. Üsküp Jandarma Kumandanları Mektebi'nin önünde yapılan askerî bir tören esnasında çekilen fotoğraf. İştip kışlasında yapılan su yolunun açılışını gösteren fotoğraflar. Florina'da yapılan resmî daireleri gösterir fotoğraf. Bir grup asker resmi. Üsküp Jandarma Kumandanları Mektebi önünde yapılan bir törenin fotoğrafı. Yeni inşa edilmekte bulunan bir hükûmet konağının resmi. Bir köprü inşasını gösteren fotoğraf. Katalog Tertibi 1 1 1 1 59 60 61 62 1325 1325 1325 1325 1 1 1 1 1 63 1325 1 460 1 64 1325 Analitik Envanter 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 1325 1325 1325 1325 1325 1325 1325 1325 1325 1325 1325 -- 1 3 2 1 1 Betyote köyünde yakalanan ve Drapos cinayetini işleyen Yunanlı eşkiyânın resmi. (16. Manastır'da bir kışla resmi. Resnaki. Yüksek rütbeli olduğu tahmin edilen bir şahsa ait fotoğraf sureti. Tırnovacık yolu üzerinde vâki Şeytan Deresi Geçidi'nde inşa olunacak köprü mevkiiyle değirmen binasını gösterir fotoğraf. Manastır Gurebâ Hastanesi'nin çeşitli bölümlerini ve çalışanlarını gösterir fotoğraflar. Eşkiya olması muhtemel bir topluluk resmi. Todorosine. Sabovonko. Trayçe adlı şahısların toplu resmi. İlko. Taşko. İstoyan Eltalharsete. 4 1 1 3 1 1 432 .Katalog No Dosya No 1 1 1 1 1 Sıra No 54 55 56 57 58 Tarih 1324 1324 1324 1324 1325 Adet 3 1 1 1 1 AÇIKLAMA Bir Sırp bekçiye ait üç adet fotoğraf.

Kâmil Paşa'nın Halep Valiliği dönemine ait fotoğrafı. Analitik Envanter Katalog Tertibi c. Eski İzmir'in asansörden görünüşünü hâvi kartpostal. Analitik Envanter Katalog Tertibi -- -- 433 . Kırım'da Alupka kasabasına dair kartpostal. Kâmil Paşa'nın mutasarrıflık zamanına ait fotoğrafı. Berlin'de bir hastahâne inşasına dair plân ve yazışmalar. Aydın Kuvve-i Takibiyye ve Çakırcalı'nın tenkiline ait Kumandan Binbaşı Anzavur'un İngiltere sefirine verdiği fotoğraf. Pierre Loti'den bir manzarayı hâvi kartpostal. Şeyh Sünusi'nin Haydarpaşa'da karşılanışını gösteren fotoğraf.b. Yıldız Tasnifi Defterleri'ndeki Resimler Katalog No Dosya No Sıra No 404 405 406 407 Tarih 1317 1314 1320 1323 6 Adet 33 7 KONU Yanya'da inşa olunan Hamidiye Kız Rüşdiye Mektebi'ne ait 33 fotoğrafı hâvi albüm. Kâmil Paşa'ya verdiği kendi fotoğrafı. Dolmabahçe Sarayı. Kâmil Paşa'nın Aydın Valiliği döneminde. Kâmil Paşa'nın oğlu Said Paşa ve Abdullah Bey mevcud). (Enver ve Cemal Paşalar da mevcud). İzmid'den yapılan askerî sevkiyata dair kuvvet cedvellerini hâvi defter. Yusuf Hikmet Bayur'a ait bazı resimler. Galata Köprüsü ve Boğaz manzarasını hâvi kartpostallar. Sadâret dönemine ait fotoğrafı. Kâmil Paşa'ya ait fotoğraf. Veliahd Abdülmecid'in. (Eşref Paşa. Almanların yaptığı bir kazıyı denetleme sırasında çekilmiş fotoğrafı. Kırşehir'de açılan halk sergisine ait fotoğraflar. Kâmil Paşa'nın çeşitli dönemlere ait üç fotoğrafı. Yıldız Esas Evrakı . Kırım'da Yalta kasabasına dair kartpostal. Kâmil Paşa'nın I. Kâmil Paşa Evrakı'ndaki Resimler Katalog No 477 Dosya No 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 478 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 86/41 4110 4111 4112 4113 4114 4116 4117 4118 4119 4120 4121 1 1 1 4 3 1 1 8 1 4 1 Sıra No 4102 4103 4104 4105 4106 4107 4108 4109 Adet 1 2 1 1 1 1 1 1 AÇIKLAMA Kâmil Paşa'nın oğlu Said Paşa'nın fotoğrafı.Sadrıazam M. Kâmil Paşa'nın İstanbul'dan polis tazyikiyle ikinci ayrılışında Beyrut'tan geçerken İhtiram Kıtası ve Vali Hâzım Bey tarafından karşılanışını gösterir fotoğraf. Hilmi Kâmil Bayur'un Moskova elçiliği dönemine ait fotoğrafların negatifi. Türk Parlamentosu'nun bir görüntüsünü hâvi fotoğraf.

Komitacılara ait Manastır'da çekilen fotoğraf. Selanik Hamidiye Câmi-i Şerifi'nin fotoğraflarını hâvi albüm. 1901 yılında İstanbul'da meydana gelen veba salgını hakkında tanzim edilmiş olan resimli istatistik. Bükreş Arnavud Komitesi'nin Filibe şubesi üyelerinin fotoğrafı. Demirkapı Vapuru'nun fotoğrafı. Avusturya-Macaristan İmparatoru Fransua Jozef'in saltanatının 60. Komitacılara ait Manastır'da çekilen fotoğraf. 1320 yılında Erzurum'da yapılan hastahâne ve Sanayi Mektebi'nin resimlerini hâvi albüm. Karadeniz Boğazı'nda Telli mevkiinde denemeleri yapılan projektörlerin albümü. Komitacılara ait Manastır'da çekilen fotoğraf. Askerî bir binaya ait fotoğraf Sofya'da müftülük yapan bir zâtın türbesine ait fotoğraf. 434 . 1321 yılında Diyarbekir'de yapılan Ziraat ve Sanayi Sergisi'ne ait albüm. Resmî bir binaya ait fotoğraf. Avusturya-Macaristan İmparatoru Fransua Jozef'in saltanatının 60. cilt). Üzerinde âyet ve dualar bulunan flamalara ait fotoğraf. Erzurum'da kârgir olarak yapılan 114 köprüden her birine ve şehrin tezyînine müteâllik bazı inşaat fotoğraflarlarını hâvi albüm. Komitacıların toplu fotoğrafı. yıldönümü münasebetiyle Viyana'da düzenlenen geçit törenine ait albüm (1. Şikago sergisine iştirak eden devletler adına sergi yerinde yaptırılan binalarla mezkûr devlet hükümdarlarının resimlerini hâvi levha. cilt). yıldönümü münasebetiyle Viyana'da düzenlenen geçit törenine ait albüm (2. Dârülaceze'ye ait albüm. Bir nahiye merkezine ait fotoğraf. Katalog Tertibi 1321 9 411 1309 1 412 413 1321 1322 7 2 414 1321 20 415 416 --- 1319 1324 37 15 417 1326 36 Analitik Envanter 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 1326 34 1 1321 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Ayrıca Ali Fuat Türkgeldi ve Cavit Baysun'dan satın alınan evrak içerisinde de resimler bulunmaktadır.Katalog No Dosya No Sıra No 408 409 410 Tarih Adet 31 28 KONU Dârülaceze'ye ait albüm.

ilmî. kültürel. toplamak. Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in Üçüncü Maddesinde tarif edilen malzemelerdir. jeneolojik ve teknik herhangi bir konuyu aydınlatmaya. fotoğraf. 5 Aralık 1901'de mülâzemetle Dahiliye Mektubî Kalemi'ne girdi. bir kısmının kataloğu hazırlanmış. Perakende ve toplu halde bir çok özel ve tüzel kişilerden satın alınan arşiv malzemesinin. tespite yarayan. kamu kurum ve kuruluşlarının işlemleri sonucunda teşekkül eden ve onlar tarafından muhafazası gereken. harita. estetik. 435 . * Ali Fuat TÜRKGELDİ: Tanzimat devri ricâlinden Dahiliye Müsteşarı Celâl Bey'in torunu ve Tercüme Odası Mühimme Müdürü Cemal Bey'in oğludur. kültürel. hukukî ve teknik değer olarak intikal etmesi gereken belgeler ve devlet hakları ile milletlerarası hakları belgelemeye. dinî. 3 Şubat 1935'de vefat etmiştir. hukukî. 28 Haziran 1901'de Dahiliye Mektubçusu oldu. baskı ve benzeri belgeleri ve malzemeyi" ifade etmektedir. biyografik. düzenlemeye. Bu kabulde ölçü. askerî. Türk Milleti'nin geleceğine tarihî. edebî. Kuvâ-yı Milliye'yi âsî ilan eden hatt-ı Hümâyûna itirazı yüzünden 1920'de Şûra-yı Devlet Maliye ve Nâfia Dairesi Riyaseti'ne nakille Saray'dan çıkarıldı. Soğukçeşme Askerî Rüşdiyesi ile Lisan Mektebi'ni bitirdi. proje. 19 adet defter. 60 resim ve bir albümden mürekkeb arşiv malzemesi tasnif edilerek kataloğu hazırlanmış olup. ALİ FUAT TÜRKGELDİ EVRAKI (HSD. siyasî. gerektiğinde satın almak" ifadesiyle verilen yetkiye dayanarak. 8 Eylül 1909'da Dahiliye Müsteşarı oldu. damga. bir kısmı da ilgili bölümlere ilave edilmiştir. bunlarla ilgili işlem ve münasebetler bakımından tarihî. 9 Temmuz 1903'te Dahiliye Müsteşarlığı'na vekâleti ile Meşrutiyet'in ilanına kadar bu iki vazifeyi birden götürdü. sosyal. defter. ses ve görüntü bandı. Buna göre. örf ve âdetlerini veya çeşitli sosyal özelliklerini belirten her türlü yazılı evrak.167 adet belge.AFT) Ali Fuat Türkgeldi'nin torunu Gülbin Türkgeldi'den 6 Aralık 1991 tarihinde satın alınan 3. 27 Ekim 1920'de Sadaret Müsteşarlığı'na tayin olunarak İstanbul Hükûmeti'nin ilgasına kadar bu vazifede kaldı. idarî. tasnifi aşağıdaki şekilde gruplandırılarak yapılmıştır. film. "Arşiv malzemesi: Türk devlet ve millet hayatını ilgilendiren ve en son işlem tarihi üzerinden otuz yıl geçmiş veya üzerinden on beş yıl geçtikten sonra kesin sonuca bağlanmış olup. "Çeşitli kamu kurum ve kuruluşları ile özel şahısların elinde bulunan arşiv malzemesini tespit etmek. yazışma yoluyla veya şahısların doğrudan başvurusu üzerine arşivlik değer taşıyan malzemeyi değerlendirmeye tâbi tutmak suretiyle kabul etmektedir. ÖZEL ŞAHISLARDAN İNTİKAL EDEN (SATIN ALINAN) ARŞİV MALZEMESİ Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü.II. görevlerini belirleyen 3056 Sayılı Kanun'da. ayrıca ait olduğu devrin ahlâk. 8 Temmuz 1867'de İstanbul Acıbadem'de doğmuştur. mühür. 31 Temmuz 1912'de Mâbeyn Başkitâbeti'ne tayin edildi. plan. Bunların başlıcaları şunlardır: A.

dosyadaki evrak daha sonra bu kataloğa eklendiğinden. muhtelif konularda yazılan mütalaât ve müsveddelerden oluşan 19 adet defter 18.1. Mahallî idareler evrakı olarak Karesi Vilayeti. Cavit Baysun (1899-1968). dosyada bulunmaktadır. Ortaçağ ve Yeniçağ tarihi dallarında dersler veren ve araştırmalar yapan Baysun. Cavit BAYSUN: Tarihçi. Merkezi Şam şehri olan Beşinci Ordu Komutanlığı evrakı zikredilebilir. Satınalma Komisyonunca numara verilen resimlerden 25 numaralı resim iki adet. CAVİT BAYSUN EVRAKI (HSD. Cavit Baysun'un* terekesinden satın alma yoluyla intikal ederek kataloğu hazırlanan evrak. dosyalarda tarihsiz belgeler vardır. 7-9. Fotoğraflar 1'den 54'e kadar numara verilen resimlerin sayısı 60'tır. bazı önemli eski metinleri de yayımladı. orijinal numaraların muhafazası için tarih sıraları esas alınmamıştır. 16-17. Resimlerden dosya içine koyulabilenler 20 ve 21. Cevdet Paşa'nın Tezâkir'i ve Gelibolu'lu Âli'nin Mevâidü'n-Nefâis fi Kavâidi'l-Mecâlis'i önemlidir. 3. 10-15. 1960'ta ordinaryüs profesör oldu. öğretim üyesi ve araştırmacı olan M. daha çok mahallî idareler ve şahısların elinde bulunan evrakı ihtiva ettiği anlaşılmaktadır. Defterler Hatırât. dosyalar Cumhuriyet dönemi evrakı olup. Bunların sıralamasında. Belgeler Vesikalar kronolojik olarak dizilmiştir. Bu arada Türkiyât Enstitüsü Müdürlüğü ve İslâm Ansiklopedisi Murahhas Müdürlüğü'nde bulundu. 37. İslâm Ansiklopedisi'nde tarih alanındaki pek çok maddenin yazarı olan Baysun. 1-6. * M. 2.CB) Osmanlı Arşivi'nde Ord. Katalog No TASNİFİN ADI TARİH Hicrî Milâdî Belge Adedi 19 defter 991 Ali Fuat Türkgeldi Evrakı 1080-1380 1670-1961 3. Bizans. Dârülfünûn Hukuk Fakültesi'ni bitirdikten sonra 1937'de İ. Dr. Prof. Edebiyat Fakültesi Ortaçağ Tarih Kürsüsü'nde doçentliğe atanmış bilim adamlarımızdandır. dosyaya yerleştirilmişlerdir. 436 . değişik zamanlarda çeşitli makamlardan toplanmış Osmanlı dönemi arşiv malzemesini ihtiva etmektedir. miladî tarihle kronolojik sıralama yapılmıştır. Halep Vilayeti Tahkik Memuriyeti. Yakın tarihimizin aydınlanmasına ışık tutacak olan bu evrak incelendiğinde. dosyalarda hatt-ı dest denilen mektuplar bulunmaktadır. kendi içinde tarih sıralaması yapılmıştır.183 belge 60 resim 1 albüm Analitik Envanter Katalog Tertibi B. 19. Ü. dosyalardaki belgelerin tarihi hicrî tarihe çevrilmiştir. Bunlar arasında Mustafa Reşit Paşa'nın siyasal yazıları. 38 ve 39 numaralardaki resimler ise 8 adettir.

İtalyanlarla Osmanlılar arasında yapılan Adalar ve Trablusgarb'a dair anlaşmanın gizli maddelerini gösteren defter bulunmaktadır. Asırda Sivas'ta Kurulan Ali Baba Zaviyesi'nin Dinî Sosyal ve Ekonomik Fonksiyonları Hakkında Bir Araştırma". nâme-i hümâyûn. mazbata. teşrifât. Almanya. derlemeler ve fotoğraflardır. 437 . "16. maden işletmeciliği. Bu belgelerin konuları arasında. hatt-ı hümâyûn. İkinci Bölüm ise. kataloğun sonunda yer almıştır. malzemenin niteliğine göre iki ana bölümde değerlendirilmiştir. imar faaliyetleri. muhasebe kayıtları. mektuplar. 788 tarihiyle Sultan Murad Hüdâvendigar'ın hatt-ı hümâyûn suretidir. Hicaz. Hollanda gibi çeşitli ülkelerin devlet başkanlarından gönderilen nişanların beratları. Katalog No 993 TASNİFİN KODU Cavit Baysun Evrakı TARİH Hicrî 788-1332 Milâdî 1386-1914 Dosya/ Belge Adedi 4/766 Katalog Tertibi Analitik Envanter C. Genellikle Fransızca yazılı olan yabancı dil belgeler. tezkire. i‘lâm. arzuhaller. Cavit Baysun'a. berat. muhtelif türde manzûmeler. Bu belgeler. Danimarka. buyruldu. terfi. hüccet. telgraf. azil ve memuriyet talepleri. Yemen ahvâli. kayıt defterleri. İspanya. biyografi. Fransa. SİVASLI ALİ BABA ZAVİYESİ EVRAKI (HSD. Sosyal Bilimler Enstitüsü. bazı kişilere tevcih olunan nişanlar. taltifât.SABZ) Osmanlı Arşivi tarafından Cavit Avcı'dan satın alınan Ali Baba Zaviyesi Evrakı. vakıf muamelâtı. temessük ve diğer evrakdan müteşekkil olup 804 adettir. muâhede. mürâsele senedi. maliye. Birinci Bölüm. tahrirât. En önemli belgeler arasında Saray teşrifatçıbaşısı ve Divan-ı Hümâyûn tercümanı olan Münir Bey'e Belçika. i‘lâm. berat. Mısır. teşekkür.Tereke evrakı. tezkire. Ankara Ü. iâşe ve iskânları için komisyon teşkili gibi hususları saymak mümkündür. fetvâ. muhacirlerin idare. eğitim. * Sivaslı Ali Baba Zaviyesi ile ilgili geniş bilgi için bakınız Saim Savaş. tayin. askerî. Özel arşiv niteliği taşıyan bu evraklar hazırlanan kataloğa alınmamış ayrı dosyalar içinde muhafaza edilmiştir. nizamnâme. buyruldu. arşiv malzemesi niteliği taşımayan. tahkikât ve istintak raporları. isyan haberleri. şehadetnâmeler gibi Osmanlı diplomatiği bakımından çeşitlilik arzeden vesikalardır. Cavit Baysun terekesinin ilk belgesi. arkadaşlarına ve bazı şahıslara ait özel evrak. Bu bölümdeki 766 adet belge kronolojik olarak tasnif edilerek araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Osmanlı dönemine ait muhtelif resmî belgelerdir. Avusturya. 980-1334/1572-1916 yılları arasında zaviyeye ve mahallî idarelere ait ferman. basılmamış doktora tezi. Ankara 1990. mikrofilm.

322 adet tahrir defterine ait ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.ABZ (Taşra Evrakı Ali Baba Zaviyesi) kodu altında cinslerine göre 8 dosya hâlinde tasnif edilmiştir. YURT İÇİ ARŞİVLERİNE AİT KATALOGLAR Osmanlı Arşivi'nden başka. 3 cilt Anadolu ve Rumeli yoklama. 202 cilt vakf-ı cedîd olmak üzere toplam 2. TAPU KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARŞİVİ TAHRİR DEFTERLERİ KATALOĞU Aslıhan Doğan tarafından lisans tezi olarak hazırlanan Tapu Kadastro Kuyûd-ı Kadîm Arşivi Mufassal. 162 cilt icmâl. İcmâl. 80 cilt müstahfazat. 51 cilt vakıf.Bu belgeler. bünyelerinde Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait arşiv malzemesi bulunduran kurumların bu döneme ait çıkardıkları kataloglar Arşivimizde araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. 1. Evkâf ve Derdest Defterleri'nin Toplu Kataloğu'nda 203 cilt mufassal. YURT İÇİ VE YURT DIŞI ARŞİV MERKEZLERİNE AİT ARŞİV MALZEMESİ VE KATALOGLAR A. TE. 88 cilt cebe. bu kataloglar. 169 cilt derdest. 1364 cilt ruznamçe. KATALOĞUN FİHRİSTİ BELGE CİNSİ Fermanlar Beratlar Buyruldular (Beylerbeyi) Tezkireler Hüccet ve İlâmlar Fetvalar Mürâsele Senetleri Müteferrik Tarihi 1081-1252 115-1284 1050-1266 1090-1309 1063-1286 Tarihsiz 1074-1255 980-1334 Adedi 57 53 37 60 74 294 52 135 Katalog No 992 TASNİFİN ADI Sivaslı Ali Baba Zaviyesi Evrakı TARİH Hicrî 980-1334 Milâdî 1572-1916 Dosya/ Belge Adedi 8/804 Katalog Tertibi Analitik Envanter III. Katalogların ihtiva ettiği belgelerin orijinalleri ilgili kurumlarda olup. 438 . araştırmacıları diğer kurumlardaki Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi arşiv malzemesi hakkında bilgilendirmek gayesiyle kurumumuzda bulundurulmaktadır.

kadro ihdasları. döviz işleri. cezaların affı. 439 . kooperatif. ihtisas mevkîlerinin tespiti. valilerin. derneklerin kamu yararına sayılması. anlaşmalar. CUMHURİYET ARŞİVİ DAİRE BAŞKANLIĞI KATALOGLARI a. inşası illere bırakılan yollar için verilecek ödenekler. orman köylülerine kerestelik ağaç verilmesi ve irtifa hakkı. gümrük muafiyetleri. yasak yayınlar. araştırma hizmetine sunulması maksadıyla bu katalog hazırlanmıştır. âfetzedelere yardım ve borçların ertelenmesi. "Temel Belge Sistemi"ne aktarılan Bakanlar Kurulu Kararları'na ait bilgilerin. maden imtiyazları. kurumlara göre hazırlanmış katalogdaki künyeler ise. bilgisayar ortamında alınan indeksli dökümüdür. erken terhis. bulaşıcı hastalıklarla ve zararlı haşeratla mücadele. konsey toplantılarına katılacakların tespiti. kararnâmenin tarih ve sayısına. yurt dışında geçici görevlendirilen memurlara verilecek harcırahlar. madenlerin veya hisselerinin devri. yurt dışına gönderilecek öğrencilere verilecek ödenekler. sözleşmelerde yapılacak değişiklikler. göçmen işleri. Tasnif edilmiş ve taşıdığı tarihin üzerinden 50 yıl geçmiş Bakanlar Kurulu Kararları'nın. pazarlıkla satın alma yetkisi verilmesi. vatandaşlığa alma. belediyelere terk edilecek arazi ve arsalar. ihalelerin muteber sayılması. Katalog iki ayrı düzende hazırlanmıştır. yabancıların çalıştırılması. sıkıyönetim ilânı. birden fazla bakanlığı ilgilendiren yönetmelikler. kültür. seferberlik tedbirleri. Türk parasının kıymetinin korunması. hudut olayları. Ankara imar plânlarının tasdiki. banka kurulması ve sözleşmelerinin tasdiki. 1923-1973 yılları arasındaki bakanlar kurulu kararlarını ihtiva etmekte olup 37 cilttir. askerlik süreleri. Bu fon. 3. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığı. vakıf mallarının satılması veya başka bir kuruma tahsisi. tüzüklerin kabulü. il bütçelerinin tasdiki. emeklilik erteleme. gelecek yıllara sârî taahhüde girilmesi. Bakanlar Kurulunca karara bağlanan ve bu katalogda yer alan işlerden bazıları şunlardır: Hükûmetlerin kanun teklifleri. VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VAKFİYELER KATALOĞU Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan bu katologlar 10 cilt olup vakıfın adı dikkate alınarak alfabetik olarak hazırlanmıştır. uzatılması ve kaldırılması. vergi nisbetleri. konferans. Kronolojik olarak hazırlanmış olan katalogdaki künyeler. teciller. milletler arası emlâk. kararnâmenin ilgili olduğu kurum ve kuruluşa göre düzenlenmiştir. hükûmet adına kongre. fahrî konsolosluk ihdası. bütçelerdeki ödeneklerde aktarma yapılması. elçilerin ve orgenerallerin tayinleri.2. emaneten iş yaptırma yetkisi verilmesi. vatandaşlıktan çıkarma. iskan. şirket. Bakanlar Kurulu Kararları Kataloğu Katalog. dostluk. diplomatik pasaport verilmesi. ticaret vb.

su temini. Bu katalog. Katalog iki ayrı düzende hazırlanmıştır. halkla olan ilişkileri. Osmanlı Devleti'nin son dönemleri ile Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren Cumhuriyet'in onuncu ve onbeşinci kuruluş yıllarına ait İstanbul ve İzmir illeri başta olmak üzere Bursa. trafo merkezleri kurulması. sınır tespitleri. Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü'nün 1924-1949 yılları arasında oluşan evrakı olup kataloğun sonunda indeksi mevcuttur. Bu mevzuata bağlı olarak. başbakan ile ilgili bakanın imzasını taşır. uyuşmazlık. Konya ve Trabzon gibi bazı illerin şehirleşme. cumhurbaşkanının imzasından başka. c. şehirlerin aydınlatılması. söz konusu işleri yürüten şir440 . elektrik dağıtımı. yöneticilerin biyografilerinin ve kurumların tarihçelerinin hazırlanması. bataklıkların kurutulması. denizyolu. subaylığa nasb. belediye kurulması. halkın hükûmetten. b. demiryolu. d. araştırmacıların hizmetine sunulan birinci el kaynaktır. İstiklâl Madalyası verilmesi vb. elektrik üretimi. göllerde taşımacılık yapılması. konularda Müşterek Kararnâmeler çıkarılmaktadır. Müşterek Kararnâmelerin hazırlanmasına ait mevzuat zamanla değişmiştir. Bayındırlık Bakanlığı Kataloğu Bu katalogda yer alan arşiv malzemesi. Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü Kataloğu Başbakanlık Teşkilatında önemli bir yeri hâiz olan. 1924-1949 yılları arasında başbakanlık yapmış şahsiyetlerin yaptığı hizmetleri.Ciltlerin sonunda ayrı bir bölüm hâlinde indekslere yer verilmiştir. kararnâmenin tarih ve sayısına. kararnâmenin ilgili olduğu kurum ve kuruluşa göre düzenlenmiştir. dolayısı ile devletten beklentilerinin neler olduğunu göstermesi açısından önemi büyüktür. Kronolojik olarak hazırlanmış olan katalogdaki künyeler. yer adlarında yapılacak değişiklikler. cezaların kaldırılması. Bu katalogtaki belgelerin. kurumlara göre hazırlanmış katalogdaki künyeler ise. rıhtım ve liman tesisleri kurulması. tramvay ve tünel işletmeleri. ilçelerin idarî bağlılıklarının ve bütçe değişikliklerinin incelenmesi gibi konularda yapılacak ilmî araştırmalarda kullanılacak orijinal belgelere ulaşmak için. bu işlere ait fiyat tarifeleri. Yönetici tayinleri. yer adlarında yapılan değişikliklerin tespiti. bütçelerde yapılacak değişiklikler. Müşterek Kararnâme konularında farklılıklar olmuştur. şehir içi ulaşım. Bu kararnâmeler başbakan veya ilgili bakan tarafından yürütülür. Kurumlara göre düzenlenen kataloğun indeksleri ise toplu olarak hazırlanmıştır. yurt içi ve yurt dışı hava ulaştırması. Müşterek Kararnâmeler Kataloğu Müşterek kararnâmeler. ziraatın geliştirilmesi için akar sulardan ve göllerden yararlanma.

Kocaeli. Bolu. Kırım ve diğer yerlerden gelen mülteci. tedavi ve nakil masraflarının karşılanması ile ilgili belgeler bulunmaktadır. Ayrıca bir ciltlik indeksi mevcuttur. defterler ise Erzurum. Amasya. mübâdil ve gayr-ı mübâdillerin ülkemiz topraklarına yerleştirilmesi. Tekirdağ. il ve ilçe müftülüklerine ait evrak kendi içerisinde tarih sırasına göre tasnif edilmiştir. Giresun. Katalogda yer alan belgelerin ait olduğu iller sırasıyla. mübadil ve mültecilerin üretici hâle getirilmesi ile bunlar arasında görülen salgın hastalıklarla mücadele edilmesi gibi konuları da ihtiva etmektedir. Kocaeli. bunların çalıştırdıkları elemanlar. Bu fondaki arşiv malzemesinin Osmanlı Devleti'nin sonu ve Cumhuriyet döneminin ilk yıllarını kapsaması sebebiyle. bazı il ve ilçelere ait merkezde oluşan evrak ve defterlerden meydana gelmektedir. muhacir. Fonun teşkilinde iller baz alınarak. Bursa. Mübâdele Anlaşması çerçevesinde Balkanlardan gelen mübâdillere Rumlardan kalan emvâl-i metrûkenin dağıtımı. İran. iskân. Siirt. Isparta. Diyanet İşleri Başkanlığı Kataloğu Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığı'na devredilen ve bu katalogda yer alan arşiv malzemesi. Bilecik. Edirne. Adapazarı. Devrek ve Beyoğlu Müftülüklerine aittir. Konya.ketler ve çalıştırdıkları elemanların kimlikleri. yurt dışında özellikle Yemen'de kalan memur ve ailelerinin Türkiye'ye getirilmesi. Ordu. İçel. Toprak İskân Genel Müdürlüğü Kataloğu Bu fonda. İstanbul Boğazı'na ait ilk tüp geçit projesi. Samsun. sürgün edilen veya askere alınan şahısların ailelerine yardım edilmesi. Antalya. Kütahya. ülkeye gelen muhacir. İzmir. tehcire uğrayan veya iskân yerleri değiştirilen Arap. İstanbul. Muğla. Ayrıca. Kayseri. Manisa. şirketlerin millîleşme safhaları. Artvin. Bu katalogda yer alan belgelerin 1928 yılı harf inkılâbına kadar olan kısmı eski harfli. Rum ve Ermenilerin iaşe. bu tarihten sonraki döneme ait belgeler ise yeni harflidir. alınan kararlar ile yabancı uyruklu teknik elemanların çalışmalarıyla ilgili değişik konulara ait ayrıntılı belgeleri ihtiva etmektedir. Türklerin bulunduğu Kafkasya. memleket dahilinde bütün şirketlerin ihale işlemlerinde Türkçe'yi kullanmaları gibi orijinal ve değişik konulu belgeler ortaya konulmaktadır. e. Bu fon 1907-1944 yılları arasındaki belgeleri ihtiva etmekte olup 2 cilttir. Muğla. toplantılarının gündemi. Sakarya. f. kaybedilen Osmanlı topraklarıyla. Zonguldak. Erzurum. Diyarbakır. 441 . yukarıda sayılan işleri yürüten kuruluşlar. Fatsa.

yapılan inkılâpların Diyanet camiasındaki etkileri ve uygulamaları. Islâhat Umumî Evrakı ve Mektepler. KIBRIS ŞER‘İYE SİCİLLERİ Kıbrıs arşivlerinde bulunan 988-1238/1580-1823 yılları arasındaki 31 adet Şer‘iye Sicili'nin fotokopileri arşivimize kazandırılarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Muhasebe Bölümü Kataloğu. zekât. 1. DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI KATALOGLARI Deniz Kuvetleri Komutanlığı'nın.Bu fondaki arşiv malzemesinin 1928 Harf İnkılâbı'na kadar olan kısmı eski harfli. 6. Tarihî Deniz Arşivi Belge Kataloğu. 4. bu tarihten sonrakiler ise yeni harflidir. 3. (1. 2. Sandıklar ve Müteferrik Bölümler Kataloğu. 5. Kur’an. 4) Bölümü. Diyanet-cemiyetler ilişkileri. Şûrâ-yı Bahrî Bölümü Kataloğu. Diyanet-Ordu. YURT DIŞI ARŞİV MERKEZLERİNE AİT KATALOGLAR Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nün arşivcilik konusunda çeşitli devletlerle yaptığı ikili işbirliği protokolleri çerçevesinde. Bu kataloglar hakkında şu bilgileri vermek mükündür: 1. Fabrikalar. fitre. Limanlar. aşağıda başlıkları verilen 6 cilt kataloğu mevcuttur. Gemiler. kurban gibi dinî konuları ihtiva etmektedir. Erkân-ı Harbiye. özlük işleri. ezan. B. Divan-ı Harp. Ramazan. BULGARİSTAN ARŞİVLERİNDEKİ OSMANLI EVRAKI Bu ülke arşivlerindeki Osmanlı Devleti döneminde oluşan mahallî evrak ile 1931 yılında ülkemiz tarafından Bulgaristan'a satılan Osmanlı dönemi evrakından alınan fotokopi ve mikrofilmlerin kataloğu hazırlanarak Bulgaristan'daki Osmanlı Evrakı adıyla neşredilmiştir. 4. 2. Daireler. arşivimize getirilen belge fotokopisi ve mikrofilmlerin katalogları hazırlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Komodorluk. 442 . personel. 2. Fondaki konular ise. bu ülkelere gönderdiği uzmanların yaptıkları çalışmalar neticesi. 3. Tersâne. Muhakemât ve Hukuk Müşavirliği Bölümleri Kataloğu.

GÜRCİSTAN ARŞİVLERİNDEKİ TÜRKİYE İLE İLGİLİ BELGELER Gürcistan arşivlerinden fotokopileri getirilen belgelerden oluşan bu katalog XVI. İlk olarak 1997 yılında çalışmalar sonuçlandırılmış. MACARİSTAN MİLLÎ ARŞİVİ'NDE BULUNAN TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ BELGELER Macaristan Millî Arşivi tarafından İngilizce olarak hazırlanmış olan Macaristan Milli Arşivin'de Bulunan Türk Tarihi ile İlgili Belgelerin Listesi adlı katalog. 2000 yılına kadar devam eden bu süreçten sonra 1992 yılında hazırlanan fizibilite raporu güncellenmiş.3. O günün şartlarında yayın ve katalog çıkarmak amacıyla bilgisayarlar alınmış ve kullanılmıştır. katalogların veritabanına uygun halde yazımına ağırlık verilmiş ve tüm kataloglar bilgisayar ortamında çıkarılmaya başlamıştır. 443 . OTOMASYON Osmanlı Arşivi'nde “otomasyon” çalışmaları 1987 yılında başlamıştır. RUSYA FEDERASYONU ARŞİVLERİNDEKİ OSMANLI EVRAKI Rusya Federasyonu arşivlerinden fotokopileri getirilen belgelerden oluşan bu katalog 1023-1309/1614-1892 yılları arasında Osmanlı-Rus münasebetiyle ilgili belgeleri ihtiva etmekte olup 998 katalog numarası ile araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. araştırmacıların bu ülke arşivlerindeki Osmanlı evrakı hakkında fikir edinebilmelerini sağlamak düşüncesiyle 993 katalog numarası ile araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. yüzyıllar arasındaki Osmanlı-Gürcü münasebetiyle ilgili belgeleri ihtiva etmekte olup 1052 numara ile araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. IV. 5. proje hazırlanarak gerekli sistem ve yazılımlar ihale edilmiştir. 6. 4.XX. Bu çalışmalar 2001 yılı sonunda tamamlanmış ve 2002 yılı başından itibaren veritabanı araştırma salonunda ve internet ortamında araştırmacıların hizmetine açılmıştır. MAKEDONYA DEVLET ARŞİVİ'NDEKİ OSMANLI EVRAKI Bu ülke arşivlerinde bulunan Osmanlı dönemine ait arşiv malzemelerinin fotokopi ve mikrofilmleri alınarak kataloğu hazırlanmış ve Makedonya'daki Osmanlı Evrakı adıyla neşredilmiştir. Gelişen teknolojilerden azami derecede yararlanmak ve tasnif hizmetlerinde kullanmak amacıyla 1992 yılında “sis