P. 1
birlesik sistem devreleri

birlesik sistem devreleri

|Views: 824|Likes:
Yayınlayan: aydintarak

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: aydintarak on May 06, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/16/2013

pdf

text

original

Sections

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

BİRLEŞİK SİSTEM DEVRELERİ

ANKARA 2008

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. KADEMELİ SIKIŞTIRMA DEVRELERİ .......................................................................... 3 1.1. Sulu Ara Soğutuculu, Kademeli Sıkıştırmalı Soğutma Devresi Çizimi........................ 4 1.2. Ara Depoda Soğutucu Akışkan İle Yapılan Kademe Sıkıştırmalı Soğutma Devresi Çizimi................................................................................................................................... 5 1.3. Kademeli Sıkıştımalı, Kademeli Genleşmeli Soğutma Devresi Çizimi........................ 6 1.4. Kaskat Soğutma Sistemleri ......................................................................................... 10 1.6. Çek Valf Uygulamaları ............................................................................................... 12 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 15 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 19 2. KADEMELİ GENLEŞME DEVRELERİ.......................................................................... 19 2.1. Çift Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi......................................... 20 2.2. Tek Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi ......................................... 21 2.3. Kademeli Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi................................ 22 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 25 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 28 ÖĞRENME FAALİYETİ - 3 ................................................................................................. 29 3. BİRDEN FAZLA BUHARLAŞTIRICILI DEVRELER ................................................... 29 3.1. İki Evaporatörlü Tek Kompresörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi...................... 30 3.2. İki Evaporatörlü İki Kompresörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi........................ 31 3.3. Seri Evaporatörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi ................................................. 32 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 49 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 50 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 51

ii

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI 522EE0182 Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Soğutma Sistemleri Birleşik Sistem Devreleri Birleşik sistem devrelerinin teknik kurallara uygun şekilde çizimlerini yapmak, o devrelerle ilgili genel bilgi edinmek için gerekli olan öğretim materyalidir. 40/24 Teknik Resim ve Ev Tipi Soğutucular Meslek Resmi ile ilgili olan modülleri almış olmak Birleşik Sistem Devrelerini Çizmek Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun şekilde birleşik sistem devrelerini çizebilecektir. Amaçlar 1. Kademeli sıkıştırmalı soğutma devrelerini istenen standartta çizebilecektir. 2. Kademeli genleşmeli soğutma devrelerini istenen standartta çizebilecektir. 3. Birden fazla evaporatörlü soğutma devrelerini istenen standartta çizebilecektir. Ortam: Sınıf, resimhane, atölye, laboratuvar, işletme, kütüphane, internet ortamı, ev vb. Donanım Sınıf: Televizyon, sınıf kitaplığı, vcd, dvd, tepegöz, projeksiyon, bilgisayar ve donanımları, internet bağlantısı, öğretim materyalleri Resimhane: T cetveli, resim masası, 3B, 2B, B, H, 2H, 3H resim kalemleri, yumuşak beyaz silgi, 45° ve 60° gönye, rapido takımı, pergel, yazı şablonu, daire şablonu, A4 aydınger resim kağıdı  Modül içinde yer alan her bir öğrenme faaliyetinin sonunda verilen öğretici sorularla öğrendiklerinizi pekiştirecek ve kendinizi değerlendireceksiniz.  Modül sonunda ise kazandığınız bilgi, beceri ve tavırları ölçmek amacıyla öğretmen tarafından hazırlanacak ölçme araçlarıyla değerlendirileceksiniz.

SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

iii

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci, Günümüzde bilim ve teknoloji çok hızlı bir şekilde gelişmektedir. Bu nedenle gelişen teknolojiyi yakalamak ve uygulamak, biz insanların daha sağlıklı, mutlu ve huzurlu bir ortamda yaşamasını sağlayacaktır. HVAC (ısıtma, havalandırma, soğutma ve iklimlendirme sistemleri) kapsamında bulunan soğutma ve iklimlendirme, son yıllarda büyük önem kazanmış ve oldukça gelişme göstermiştir. Birleşik sistem devreleri endüstriyel soğutma içinde kendine önemli bir yer bulmuştur. Birleşik sistemler, soğutma verimlerinin yüksekliği ve düşük sıcaklıkta soğukluk üretimi ile tercih edilmektedir. Bu modül ile kademeli, sıkıştırmalı ve genleşmeli soğutma devrelerini, çoklu evaporatör bağlantı şekillerini görecek ve çizeceksiniz. Sadece şekil çizmekle kalmayacak devre takibi yapabilecek, şemaları okuyabilecek, elemanların boru bağlantıları ve devrenin çalışma prensibi hakkında da kavrayıcı bilgi sahibi olacaksınız. Temel niteliğinde olan bu konu ve faaliyetleri istekle öğrenmeniz, size soğutma teknisyeni olma yönünde olumlu katkılar sağlayacaktır. Başarılar diliyorum.

1

2

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1
AMAÇ
Gerekli donanımı kullanarak tekniğine uygun şekilde kademeli sıkıştırma devrelerini çizebileceksiniz.

ARAŞTIRMA
   1.Sıkıştırma (kompresyon) ve genleşme kavramlarını araştırarak sınıf ortamında sunumunuzu yapınız. 2.Sanayide ve montajı bitmiş tesislerde sulu, ara soğutuculu, kademeli, sıkıştırma devrelerini inceleyerek rapor hazılayınız. 3.Komplike sistemleri içinde bulunduran büyük alış veriş merkezleri, üniversite kampusleri, soğuk hava tesisleri, et ve süt üretim tesisleri, hastahaneler, tiyatro, sinema, otel, lokantalardaki birleşik sistemleri inceleyiniz. Kademeli sıkıştıma devreleri ile notlar alınız. A3 resim kağıdına, kademeli sıkıştırma devre şemaları çizerek sınıf ortamında sunumunuzu yapınız.

1. KADEMELİ SIKIŞTIRMA DEVRELERİ
Oldukça düşük sıcaklıkta soğutma istenildiği durumlarda kondenser (kompresör basma) basıncı ile evaporatör (kompresör emme) basınçları oranı çok yüksek olduğu için kademeli sıkıştırma tercih edilir. Bu devrelerde düşük basınçta çalışan kompresöre alçak basınç kompresörü, diğerine de yüksek basınç kompresörü adı verilir. Genellikle alçak basınç kompresörü tarafından basılan soğutucu akışkan buharının sıcaklığı, ara soğutucuda kullanılan soğutma suyu sıcaklığından yüksek olmadığı için alçak basınç kompresörü tarafından basılan buharın soğutulmasında bir ara depodan yararlanılır. Bu sebeple kondenserden çıkan yoğuşmuş durumdaki soğutucu akışkan bir genleşme valfinden ara basınca kadar genişletilerek ara depoya gönderilir. Ara depoda alçak basınç kompresöründen gelen buhar soğutulur. Kademeli sıkıştırma yapmakla bir enerji tasarrufu sağlanır.

3

1.1. Sulu Ara Soğutuculu, Kademeli Sıkıştırmalı Soğutma Devresi Çizimi

Şekil 1.1: Sulu ara soğutuculu, kademeli sıkıştırmalı, soğutma devresi

Açıklama: Alçak basınç kompresörü evaporatörden emdiği soğutucu akışkanı, ara soğutucu üzerinden yüksek basınç kompresörüne basar. Yüksek basınç kompresörü akışkanı ikinci defa sıkıştırarak kondensere verir. Böylece yoğunlaşma sıcaklığı ile buharlaşma sıcaklığı arasındaki fark artırılmış, dolayısıyla derin soğutma yapılmış olur.

4

1.2. Ara Depoda Soğutucu Akışkan İle Yapılan Kademe Sıkıştırmalı Soğutma Devresi Çizimi

Şekil 1.2: Kademe sıkıştırmalı soğutma devresi

Açıklama: Kademeli sıkıştırmada meydana gelen aşırı kızgınlığı azaltmak üzere, sıvı hattından bir kol alınır ve genleşme vanasıyla ara soğutucuya püskürtülür. Bu yöntemde ara soğutma için bir dış kaynağa ihtiyaç olmaz.

5

1.3. Kademeli Sıkıştımalı, Kademeli Genleşmeli Soğutma Devresi Çizimi

Şekil 1.3: Kademeli, sıkıştırmalı, kademeli genleşmeli soğutma devresi

Açıklama: Bu devrenin öncekinden farkı sıvı hattından iki kol alınmasıdır. Bu kollardan birisi akışkan ile soğutma yapmak üzere ara soğutucuya verilirken, diğeri sıvı hattındaki soğutucu akışkanı aşırı soğutmak üzere kullanılmaktadır.

6

Şekil 1.4: Sıkıştırmanın iki kademede gerçekleştirildiği soğutma devresi

Açıklama: Şekilde sıkıştırmanın iki kademede gerçekleştirildiği bir soğutma tesisatı görülmektedir. Her sıkıştırma kademesi için ayrı bir kompresör vardır. Sıkıştırma sürecinin birinci kademesini gerçekleştiren kompresöre alçak basınç kompresörü ikinci kademesini gerçekleştiren kompresöre de yüksek basınç kompresörü denir. Sıkıştırmanın iki kademede gerçekleştirildiği soğutma tesisatında, kompresörlerden başka bir evaporatör, bir kondenser, bir genleşme valfi ve su ile soğutulan borulardan oluşan bir ara soğutucu vardır. Alçak basınçlı kompresör büyük hacimli, yüksek basınçlı kompresör de küçük hacimlidir. Alçak ve yüksek basınçlı kompresörlerin işlevi , buharlaştırıcıdan emilen soğutucu akışkanın basıncını kondenser basıncına yükseltmektir.

7

Şekil 1.5: Kademeli, sıkıştırmalı ve genleşmeli soğutma devresi

Açıklama: Bu soğutma tesisatında alçak basınç kompresörü, yüksek basınç kompresörü ile doğrudan bağlantılı değildir. Alçak basınç kompresörünün bastığı soğutucu akışkan, ara soğutucudan geçerek sıvı ayırıcısında toplanır. Daha sonra emme sürecinde sıvı ayırıcısından gelerek yüksek basınç kompresörünün silindirine dolan soğutucu akışkan, sıkıştırma sürecinde basıncı, kondenser basıncın yükseltilerek kondensere basılır. Alçak basınç kompresöünün bastığı, ara soğutucudan geçerek sıvı ayırıcısına gelen soğutucu akışkanın sıcaklığı ve basıncı, sıvı ayırıcısındaki sıcaklık ve basınc düştüğü için, sıkıştırma sürecinin ikinci kademesi sonundaki sıcaklık daha düşük bir değere sahip olur.

8

Şekil 1.6: Sıkıştırma ve genleşmenin iki kademede gerçekleştiği soğutma devresi

Açıklama: Yukarıdaki hem sıkıştırma hem de genleşmenin iki kademede gerçekleştirildiği soğutma tesisatının fonksiyonel şeması görülmektedir. Bu soğutma tesisatında yüksek basınç kompresörü, ara soğutucudan geçen soğutucu akışkanla sıvı ayırıcısından gelen soğutucu akışkanı birlikte emer ve basıncı kondenser basıncına yükselterek kondensere gönderir. Bu soğutma tesisatında sıvı ayırıcısının ara soğutucu gibi bir işlevi de vardır.

9

Şekil 1.7: Buharlaştırma sıcaklığı farklı iki buharlaştırıcı ile çalışan iki kademeli bir soğutma devresi

Açıklama: Bu devre, alçak ve yüksek basınçlı iki kompresör, bir kondenser, bir sıvı ayırıcısı, üç genleşme valfi, buharlaştırma sıcaklığı farklı iki evaporatör ile bir ara soğutucudan oluşmuştur. Evaporatörlerden biri alçak basınç evaporatörü, diğeri de yüksek basınç evaporatörü olarak adlandırılır. Alçak basınç evaporatörü, alçak basınç kompresörüne ve yüksek basınç evaporatörü de yüksek basınç kompresörüne bağlanır. Alçak basınç evaporatöründeki buharlaştırma sıcaklığı, yüksek basınç evaporatöründeki buharlaştırma sıcaklığından daha düşüktür. Her iki evaporatöre de soğutucu akışkan sıvı ayırıcısından gelir. Ara soğutucu, alçak basınç kompresörü ile sıvı ayırıcı arasına, genleşme valflerinden biri kondenser çıkış hattı üzerine, diğeri alçak basınç evaporatörünü sıvı ayırıcısına bağlayan boru hattı üzerine yerleştirilir. Yüksek basınç kompresörünün sıvı ayırıcısından emme yapabilmesi için sıvı ayrırıcısı, ayrı bir boru hattı ile yüksek basınç kompresörüne bağlanır.

1.4. Kaskat Soğutma Sistemleri
Buharlaşma sıcaklığı ile yoğunlaşma sıcaklıkları arasındaki farkın büyük olması halinde tek bir soğutkanın çok kademeli sıkıştırılması ekonomik bir soğutma sağlayamaz. Bağımsız iki ve daha fazla soğutma sisteminin bir araya getirilmesi suretiyle çok düşük buharlaşma sıcaklıklarının elde edilmesi mümkündür. Farklı sıcaklık aralıklarında soğutma yapan iki düzenin birleştirilmesiyle iki soğutuculu kaskat sistemler oluşturulmaktadır.

10

kondenser

ısı değiştirici

genleşme valfi evaporatör

yüksek basınç kompresörü

alçak basınç kompresörü

Şekil 1.8: Kaskad soğutma sistemi

1.5. Paralel Kompresör Uygulaması

Şekil 1.9: Paralel kompresör devresi

11

Açıklama: Zorunlu olmadıkça paralel kompresör uygulamasından kaçınılmalıdır. Kullanma zorunluluğu varsa büyüklükleri aynı olan kompresörler kullanılmalı, özellikle aynı seviyede ve düzgün, yatay bir yüzey üzerine monte edilerek yağ seviyelerini aynı tutacak bir önlem alınmalıdır. Bunu sağlamak için devreye yağ dengeleme borusu döşenmelidir. Ayrıca, gaz dengeleme borusu da devreye monte edilmelidir. Paralel kompresör uygulamalarında, kompresörlere sıvı hâlde soğutucu akışkan gelmesini (sıvı basması, taşması) önlemek üzere bir emiş akümülatörü konulmalıdır. Emiş akümülatörü yerine sık sık uygulanan bir yöntem, yaklaşık 100 mm çapında ve 100 ile 150 cm boyunda bir kolektör konulmasıdır. Bu kolektörden her kompresöre bir emiş kolonu bağlanarak ve bu kolonların en alt noktalarından kompresör karterine yağ dönüş borusu irtibatlandırarak çok iyi sonuç alınmaktadır. Yağ ayırıcısı kullanılmış ise bundan dönen yağın da yukarı da sözü edilen emiş kolektörüne verilmesi ve buradan da kartere gitmesi hem yağın soğutulmasını sağlar, hem de yağ ayırıcı arızalandığında bundan dolayı bir hasar oluşmasını önler. Tandem düzeneğinde yapılan motor, kompresörlerde yukarıdaki şekilde gösterilen yağ ve gaz dengeleme boru bağlantılarına gerek yoktur.

1.6. Çek Valf Uygulamaları

Şekil 1.10: Kompresör durduğunda kondenserden geriye soğutucu akışkanın önlenmesi

Şekil 1.11: Yüksüz kalkış için sıcak gaz by-pass uygulaması

12

1.12: Paralel iki kompresörden birisi dururken çalışan kompresörden, duran kompresöre akışın önlenmesi

Açıklama: Çizgi kalınlıkları çizilen resmin büyüklüğüne göre (ölçek) değişmekle beraber A4 ve A3 boyutlarına çizeceğimiz devre şemaları ölçeksiz olarak çizilecektir. Devre şemalarında aşağıdaki çizgi çeşitleri ve kalınlıkları kullanılabilir. 1. Kompresör, kondenser, evaporatör, ara soğutucu, sıvı ayırıcı gibi elemanlar sürekli ana çizgi olarak kabul edilebilir. Bu elemanların dış çizgileri, resim kalemleri ile B, 2B ve 3B ile rapido kalemlerinde 0,6 - 0,8 - 1,2 ile çizilebilir. Ancak burada dikat edilmesi gereken bir husus çizilen bu çizgilerin dış çerçeve çizgileri olmasıdır. Eğer bu elemanların iç detayları da varsa bunlar daha ince çizgilerle yani H, 2H ya da 0,2 – 0,3 kalemler ile çizilmelidir. 2. Valfler, borular, termostat, presostat vb. yardımcı elemanlar ile yazı ve rakamlar ; HB H resim kalemleri ya da 0,2 - 0,3 - 0.4 rapido kalemleri ile 3. Oklar, eksen ve ölçülendirme çizgileri ; H, 2H resim kalemleri, 0,1 - 0,2 rapido kalemleri ile 4. Tarama çizgileri ; H, 2H, HB ya da 0,2 – 0,3 – 0,4 kalemleri ile 5. Kesik çizgiler ; B, 2B, 3B ile ya da 0,6 – 0,8 – 1,2 kalemleri ile çizilebilir. 6. Antet çizimlerinde ise ; iki farklı kalınlıkta çizgi kullanılabilir. Aşağıda elemanları verilen devreyi seri kompresörlü olacak şekilde bağlayınız.

13

(UYGULAMA-1)

14

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ
İşlem Basamakları Öneriler

 Önlüğünüzü giyiniz (temiz olan, atölyede giyilmeyen).  Aşağıda listesi verilen malzemeleri ev, iş,  İş güvenliği ile uyarılara dikkat ediniz. okul ve piyasadan temin ediniz.  Ellerinizin, masa ve çizim takımlarınız temiz olmalıdır. a)Örnek kademeli sıkıştırma devre şeması Önemli: b)Resim masası, T cetveli, resim kalemleri  Eller ve çizim takımları temiz (B, HB, 2B, 3B, H, 2H ) olmadığı taktirde çizilen resim de c)Rapido kalemleri (0,2-0,3-0,5-0,8-1,2) temiz olmayacak ve lekeler çıkacaktır. ç)Aydınger (A4-A3) Gerektiğinde akan rapido mürekkebine d)Pergel, gönyeler (45°, 60°) karşı ve araç ve gereç temizliği için e)İzole bant, beyaz yumuşak silgi kağıt mendil veya peçete f)Yazı şablonu, daire şablonu, tesisat bulundurunuz. şablonu Dikkat : g)Resim dosyası ya da klasörü  Resim kağıdınızda önceden çizilmiş ğ)Resim modülü (modül kitap) hazır antet var ise yeniden çizip vakit kaybetmeyiniz. Aslında önceden çizmek size vakit kazandıracaktır. Not:  Rapido takımlarınızın mürekkebini en az ayda bir ana tüpe boşaltıp, ılık suda  Resim kağıdını masaya yerleştiriniz bir saat kadar bekletip temizleyiniz. 0,1-0,2 ve 0,3 nu. kalemleri  T cetvelini masaya yerleştiriniz. sökmeyiniz. Tekrar takmak oldukça zordur. Diğerlerini söküp temiz ve ılık  Resim kağıdını, masaya T cetveli ve suyla dolu kapta 0,1-0,2-0,3 nu. gönye ile hizalayarak izole bant kalemler ile birlikte bekletiniz. Tüysüz kullanarak bağlayınız. temiz bezle bir saat sonra çıkarıp malzemeleri kurulayınız. Sökülen kalemleri yerlerine takınız.  Resim kağıdınızın çerçevesi yok ise  Çizime başlarken önce yatay çizgileri öncelikle onu çizerek antet kısmını çiziniz. tamamlayınız.  Kademeli sıkıştırma resmine bakarak önce  Sonra dikey çizgileri çiziniz ana elemanları HB kalemi ile fazla bastırmadan kağıdınıza yerleştiriniz.  Sırasıyla açılı ve dairesel çizimleri tamamlayınız.

15

 Boru bağlantılarını çiziniz.

Not:  Yatay çizgileri T cetveli ile açılı ve dik  Yardımcı elemanları (valf, gözleme camı, çizgileri gönye ile dairesel çizgileri termostat, presostat vb.) çiziniz. pergel ve daire şablonu kullanarak çiziniz  Koyulaştırma işlemine geçiniz. Önemli:  Çizgi doğrultusu ve kalemlerin hareket  Koyulaştırma işlemine yine ana yönü ; T cetvelinde soldan sağa doğru, çizgilerden başlayınız. Resminizi gönyede ise aşağıdan yukarıya doğru tamamlayıp teslim ediniz. Masanızı ve olmalıdır. etrafını temizleyiniz.

16

UYGULAMALI TEST

GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Resim araç ve gereçler ile ellerinizi temiz mi ? Basınç anahtarındaki değerleri okudunuz mu ? Resmi masaya bağladınız mı ? Ana elemanları kağıdınıza, resim kaleminizi fazla bastırmadan yerleştirdiniz mi ? Boru ve elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları çizdiniz mi ? Koyulaştırma işlemine geçtiniz mi? Ana elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Boru, elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Eksen çizgileri, ok çizimleri ile tarama ve ölçü çizgilerini çizdiniz mi ? Yazıları yazdınız mı ? Resmin içinde bulunan kurşun kalem vb. izleri sildiniz mi ? Resmi masadan dikkatlice söküp teslim ettiniz mi ? Masanızı ve civarını temizlediniz mi ?

Değerlendirme Evet Hayır

DEĞERLENDİRME Kontrol listesindeki her “Hayır” cevabı ilgili konuyu tekrar gözden geçirmeniz anlamına gelir.

17

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Oldukça düşük sıcaklıkta soğutma istenildiği durumlarda kondenser (kompresör basma) basıncı ile evaporatör (kompresör emme) basınçları oranı çok yüksek olduğu için ………………. sıkıştırma tercih edilir. 2. Bu devrelerde düşük basınçta çalışan kompresöre …………..basınç kompresörü, diğerine de …………….basınç kompresörü adı verilir. 3. Genellikle alçak basınç kompresörü tarafından basılan soğutucu akışkan buharının sıcaklığı, ……….…..soğutucuda kullanılan soğutma suyu sıcaklığından yüksek olmadığı için alçak basınç kompresörü tarafından basılan buharın soğutulmasında bir …………..…depodan yararlanılır. 4. 5. ……………depoda alçak basınç kompresöründen gelen buhar soğutulur. …………………… sıkıştırma yapmakla bir enerji tasarrufu sağlanır.

18

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2
AMAÇ
Gerekli donanımı kullanarak tekniğine uygun şekilde kademeli genleşme devrelerini çizebileceksiniz.

ARAŞTIRMA
 Sanayide ve büyük ölçekli komplike soğutma tesislerinde de bulunan kademeli genleşme devrelerini inceleyiniz. Bu bilgileri rapor hâlinde hazırlayıp okulda sunumunuzu yapınız. İnternet ortamında soğutma ve klima sektöründe çalışan kuruluşlardan, ilgili web sitelerini araştırınız. Kademeli genleşme ile ilgili üretim, montaj ve servis hizmeti veren firmaların sitelerinde araştırma yaparak topladığınız bilgileri rapor halinde hazırlayınız. Çevrenizdeki soğutma tesisatlarını inceleyip kompresörlerin konumlarını rapor halinde hazırlayınız. Bu raporu okulunuzda öğretmeniniz ve arkadaşlarınız ile tartışınız. Süt, et üretimi yapan tesisleri araştırınız. Ayrıca soğuk hava depolarında bulunan kademeli genleşme tesisatlarını inceleyip rapor hâline getiriniz.

2. KADEMELİ GENLEŞME DEVRELERİ
Bir soğutma tesisatında sıkıştırma nasıl iki kademede gerçekleştirilibiliyorsa genleşme de iki kademede gerçekleştirilebilir. Genleşmenin iki kademede gerçekleştitilebilmesi için bir sıvı ayırıcısı ile iki genleşme valfine gereksinme vardır. Sıvı ayırıcısı kondenserle evaporatör arasına yerleştirilir ve ayrıca bir boru hattı ile yüksek basınç kompresörüne bağlanır. Genleşme valfleri, sıvı ayırıcısını kondensere ve evaporatöre bağlayan boru hatları üzerine monte edilir. Ara soğutucu ise alçak basınç kompresörü ile yüksek basınç kompresörü arasına bağlanır.

19

2.1. Çift Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi

Şekil 2.1: Kademeli genleşmeli soğutma devresi

Açıklama: Bu devrede iki adet genleşme vanası bulunmakta olup ilk genleştirme vanasından çıkan soğutucu akışkan ara soğutmada kullanılır. İkinci genleşme vanası normal olarak evaporatördeki soğutma için kullanılır.

20

2.2. Tek Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi

Şekil 2.2: Kademeli genleşmeli soğutma devresi

Açıklama: Bu devrede ara soğutucu ile aşırı soğutucu birleştirilmiştir. 1. Genleşme vanasından ayrılan soğutucu akışkan ara soğutucuya püskürtülür ve 1. Kompresörden gelen soğutucu akışkana karışarak 2. Kompresör tarafından emilir. Ayrıca aynı ara soğutucu içinden sıvı hattı da geçtiği için sıvı aşırı soğutulmuş olur.

21

2.3. Kademeli Genleşmeli Ara Soğutuculu Devre Şemasının Çizimi

Şekil 2.3: Kademeli genleşmeli soğutma devresi

Açıklama: Bu devrede iki evaporatör, iki ayrı kompresörle farklı basınçlarda çalışmaktadır. 2. evaporatöre gelen soğutucu akışkan iki defa genleşmekte ve derin soğutma sağlanmaktadır. Her iki kompresör, aynı kondensere paralel bağlı olduğundan basma hattı basınçları eşittir. Ayrıca sıvı ayırıcı kullanılarak erken buharlaşan soğutucu akışkan, doğrudan yüksek basınç kompresörüne verilmektedir.

22

Şekil 2.4: Farklı sıcaklıkta iki evaporatör ile çalışan boster monte edilmiş bir soğutma devresi

Açıklama: Evaporatörler arasındaki sıcaklık farkının çok yüksek ve evaporatörlerin birinde buharlaşmanın çok düşük olması istenildiği zaman soğutma tesisatındaki alçak basınç kompresörünün yerini soğutma tekniğinde boster adı verilen küçük bir yardımcı kompresör alır. Bosterin işlevi, buharlaştırma sıcaklığı düşük olan evaporatörden gelen soğutucu akışkanın basıncını, buharlaştırma sıcaklığı yüksek olan evaporatördeki basınca yükseltmektir. Yukarıdaki devrede, farklı sıcaklıkta iki evaporatör ile çalışan boster monte edilmiş bir soğutma tesisatının fonksiyonel şeması görülmektedir. Bu soğutma tesisatında, buharlaştırma sıcaklığı düşük olan evaporatör ile boster seri, buharlaştırma sıcaklığı yüksek olan evaporatör ile boster paralel bağlanmışlardır. Kompresör bosterin bastığı soğutucu akışkanla buharlaştırma sıcaklığı yüksek olan evaporatörden gelen soğutucu akışkanı aynı boru hattından emer ve kondensere basar. Sıcaklıkları farklı iki evaporatör ile çalışan soğutma soğutma tesisatında çift etkili kompresörden de yararlanılabilir. Bu durumda evaporatörlerden biri kompresörün bir kanadına, diğeri de öbür kanadına bağlanır. Ancak çift etkili kompresörler artık kullanılmamaktadır.

23

Aşağıda elemanları verilen kademeli genleşmeli soğutma devresini tamamlayınız. (UYGULAMA-2)

24

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ
İşlem Basamakları Öneriler

 Aşağıda listesi verilen malzemeleri ev, iş,  Önlüğünüzü giyiniz (temiz olan, okul ve piyasadan temin ediniz. atölyede giyilmeyen).  İş güvenliği ile uyarılara dikkat ediniz. a)Örnek kademeli genleşme devre şeması  Elleriniz, masa ve çizim takımlarınız b)Resim masası, T cetveli, resim kalemleri temiz olmalıdır. (B, HB, 2B, 3B, H, 2H ) c)Rapido kalemleri (0,2-0,3-0,5-0,8-1,2) Önemli: ç)Aydınger (A4-A3)  Eller ve çizim takımları temiz d)Pergel, gönyeler (45°, 60°) olmadığı taktirde çizilen resim de e)İzole bant, beyaz yumuşak silgi temiz olmayacak ve lekeler çıkacaktır. f)Yazı şablonu, daire şablonu, tesisat Gerektiğinde akan rapido mürekkebine şablonu karşı ve araç ve gereç temizliği için g)Resim dosyası ya da klasörü kağıt mendil veya peçete ğ)Resim modülü (modül kitap) bulundurunuz. Not:  Rapido takımlarınızın mürekkebini en az ayda bir ana tüpe boşaltıp, ılık suda  Resim kağıdını masaya yerleştiriniz bir saat kadar bekletip temizleyiniz.  T cetvelini masaya yerleştiriniz. 0,1-0,2 ve 0,3 nu. kalemleri  Resim kağıdını, masaya T cetveli ve sökmeyiniz. Tekrar takmak oldukça gönye ile hizalayarak izole bant zordur. Diğerlerini söküp temiz ve ılık kullanarak bağlayınız. suyla dolu kapta 0,1-0,2-0,3 nu. kalemler ile birlikte bekletiniz. Daha sonra kalemleri kurulayıp monte ediniz. Dikkat:  Resim kağıdınızın çerçevesi yok ise  Resim kağıdınızda önceden çizilmiş hazır antet var ise yeniden çizip vakit öncelikle onu çizerek antet kısmını kaybetmeyiniz. Aslında önceden tamamlayınız. çizmek size vakit kazandıracaktır.  Çizime başlarken önce yatay çizgileri çiziniz.

 Kademeli genleşme devre şemasına bakarak önce ana elemanları HB kalemi  Sonra dikey çizgileri çiziniz ile fazla bastırmadan kağıdınıza yerleştiriniz.  Sırasıyla açılı ve dairesel çizimleri tamamlayınız.

25

Not:  Yatay çizgileri T cetveli ile açılı ve dik çizgileri gönye ile dairesel çizgileri  Yardımcı elemanları (valf, gözleme camı, pergel ve daire şablonu kullanarak termostat, presostat vb.) çiziniz. çiziniz  Boru bağlantılarını çiziniz.  Koyulaştırma işlemine geçiniz. Önemli:  Koyulaştırma işlemine yine ana  Çizgi doğrultusu ve kalemlerin hareket çizgilerden başlayınız. Resminizi yönü ; T cetvelinde soldan sağa doğru, tamamlayıp teslim ediniz. Masanızı ve gönyede ise aşağıdan yukarıya doğru etrafını temizleyiniz. olmalıdır.

26

UYGULAMALI TEST

GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Resim araç ve gereçler ile elleriniz temiz mi ? Basınç anahtarındaki değerleri okudunuz mu ? Resmi masaya bağladınız mı ? Ana elemanları kağıdınıza, resim kaleminizi fazla bastırmadan yerleştirdiniz mi ? Boru ve elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları çizdiniz mi ? Koyulaştırma işlemine geçtiniz mi? Ana elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Boru, elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Eksen çizgileri, ok çizimleri ile tarama ve ölçü çizgilerini çizdiniz mi ? Yazıları yazdınız mı ? Resmin içinde bulunan kurşun kalem vb. izleri sildiniz mi ? Resmi masadan dikkatlice söküp teslim ettiniz mi ? Masanızı ve civarını temizlediniz mi ? DEĞERLENDİRME

Değerlendirme Evet Hayır

Kontrol listesindeki her “Hayır” cevabı ilgili konuyu tekrar gözden geçirmeniz anlamına gelir.

27

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Bir soğutma tesisatında sıkıştırma, nasıl iki kademede gerçekleştirilibiliyorsa ……………….. .de iki kademede gerçekleştirilebilir. 2. Genleşmenin iki kademede gerçekleştitilebilmesi için bir …………..ayırıcısı ile iki ……………………valfine gereksinme vardır. 3. ………………. ayırıcısı kondenserle evaporatör arasına yerleştirilir ve ayrıca bir boru hattı ile yüksek basınç kompresörüne bağlanır. 4. …………………….. valfleri, sıvı ayırıcısını kondensere ve evaporatöre bağlayan boru hatları üzerine monte edilir. 5. …………… soğutucu ise alçak basınç kompresörü ile yüksek basınç kompresörü arasına bağlanır.

28

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ - 3
AMAÇ
Gerekli donanımı kullanarak tekniğine uygun şekilde birden fazla buharlaştırıcılı devre çizimlerini yapabileceksiniz.

ARAŞTIRMA
 Sanayide üretim yapan atölye, fabrika ve yetkili servislerle bağlantı kurarak araştırma yapınız. Özellikle çok evaporatörlü devreleri inceleyiniz. Bu bilgileri rapor hâlinde hazırlayıp okulda sunumunuzu yapınız. İnternet ortamında evaporatör imalâtı ve montajı yapan kuruluşlarla ilgili web sitelerinden eveporatörlerin ; boyut, güç, basınç ve etiket bilgileri ile montaj ölçülerini araştırınız. Bu bilgileri rapor halinde hazırlayınız. Çevrenizdeki soğutma tesisatlarını inceleyip evaporatörlerin konumlarını rapor hâlinde hazırlayınız. Bu raporu okulunuzda öğretmeniniz ve arkadaşlarınız ile tartışınız.

3. BİRDEN FAZLA BUHARLAŞTIRICILI DEVRELER
Aynı sıcaklıkta çok sayıda evaporatör ile çalışan soğutma tesisatında ana ilke, soğutucu akışkanın, aynı sıcaklığa sahip birden fazla evaporatöre dağıtılmasıdır. Böyle bir soğutma tesisatında evaporatörleri ayrı ayrı çalıştırmak mümkün olduğu gibi tek bir evaporatör gibi de çalıştırmak da mümkündür. Şimdi aynı sıcaklıkta çok sayıda evaporatör ile çalışan soğutma tesisatının hangi durumlarda kullanıldığına bakalım:

29

3.1. İki Evaporatörlü Tek Kompresörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi

Şekil 3.1.Birden fazla evaporatörlü soğutma devresi

Açıklama: Bu devrede tek kompresör, tek kondenser ve ayrı basınçlarda çalışan iki evaporatör bulunmaktadır. Evaporatör çıkışına yerleştirilen regülatör yardımıyla yüksek buharlaşma basıncı sağlanmakta olup durma anında basınçların eşitlenmesini önlemek için, alçak basınçlı evaporatörün çıkışına çek valf bağlanmıştır.

30

3.2. İki Evaporatörlü İki Kompresörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi

Şekil 3.2: İki evaporatörlü, iki kompresörlü soğutma devresi

Açıklama : Bu devrede, iki kompresör, iki farklı evaporatöre paralel olarak bağlanmıştır. Evaporatör basınçları genleşme vanalarının ayarına göre farklı olabilir. Ancak bu kompresörler, aynı kondensere bağlı olduklarından yoğunlaşma basınçları eşittir.

31

3.3. Seri Evaporatörlü Soğutma Devre Şemasının Çizimi

Şekil 3.3: Seri evaporatörlü soğutma devresi

Açıklama: Bu devre ticarî tip soğutucuların bazılarında kullanılmaktadır. Ancak evaporatörlerin yeterli beslemesi ve kızgınlık kontrolü iyi şekilde yapılamamaktadır. Kızgınlık kontrolünün yapılmadığı kılcal borulu sistemlerde, bu bağlantı tipinin kullanılması tavsiye edilir.

32

Şekil 3.4: Ara soğutuculu, üç kompresörlü ve üç evaporatörlü devre

Açıklama: Buradaki gibi genleşme valflerinin ortak kullanılması durumunda, her tesiste aşırı soğutma oluşacağından soğutma etkileri artacaktır. Özellikle soğuk depolarda bu sistem tercih edilmektedir. Soğuk depolarda saklanacak gıdaların özellikleri ayrı olduğundan yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi her evaporator için ayrı bir kompresör düşünülmüştür. Ancak bu sistem ekonomik değildir.

Şekil 3.5: Buz üzerinde kullanılan soğutma tesisatı

33

Açıklama: Buz, buz jeneratörlerinde üretilir. Buz jeneratörlerinde üretilen buzun, buz hollerinde 0°C nin biraz altındaki sıcaklıklarda bir süre bekletilmesi zorunluluğu ile karşılaşılır. Bunun için aynı sıcaklıkta iki evaporatör ile çalışan bir soğutma tesisatına gereksinme vardır. Paralel bağlanan bu evaporatörlerden biri buz holünde diğeri de buz jeneratöründe kullanılır. Bir soğutma devresinde, paralel bağlanmış olan aynı sıcaklıkta evaporatörlerin aynı soğutma ortamını oluşturma olasılığı fazla değildir. Çünkü soğutulan boyutları aynı olsa bile soğutulan maddelerin niteliklerinin farklı olması, aynı soğukluğun elde edilmesini büyük ölçüde engeller. Ayrıca soğutulan ortamların birinin diğerlerinden daha fazla kullanılma olasılığı vardır ve çevre ile ısı alış verişi yapıldığı için fazla kullanılan ortamda sıcaklığın yükselmesine neden olur. Paralel bağlanmış evaporatörlerin oluşturduğu soğutma ortamlarında aynı soğutma koşullarının gerçekleşmesi için bazen bunlar arasında bağlantı sağlamak zorunluluğu ortaya çıkabilir.

Şekil 3.6: Çift evaporatörlü soğutma devresi

Açıklama: Bu soğutma devreleri sanayi tipi, ticarî soğutma gruplarında çok yaygın olarak kullanılmaktadır. İki ayrı evaporatör gibi görünen grup, aslında tek bir evaporatör olarak da adlandırılabilir. Aralarındaki sıcaklık farkı fazla değildir. Genellikle ayrı gibi görünen bu evaporatörler, ticarî soğutucularda aynı hacme yerleştirilirler. Yüksek verim olanağı vermesi ve daha düşük sıcaklık elde edilebilmesi yönleriyle tercih edilirler.

34

Şekil 3.7: Çok evaporatörlü boru düzenleme devresi

Açıklama: Bu devrede ortak olan ana emiş borusunun üstünde ve altında çeşitli seviyelerde bulunan evaporatörlerin konumları görülmektedir. Evaporatör sayısı birden fazla olan bu devrelerde genel kural, çalışır durumdaki evaporatörden durmakta olan evaporatöre yağ gelmesinin önlenmesidir.

35

Şekil 3.8: Çok evaporatörlü boru düzenleme devresi

Açıklama: Kompresörü evaporatörden daha alçak seviyede bulunan uygulama şeklidir. Kompresör kapasite kontrolsüz olmalıdır. Burada A mesafesi evaporatörüst seviyesini aşacak kadar olmalıdır.

36

Şekil 3.9: İki evaporatörlü boru düzenleme devresi

Açıklama: Evaporatörleri farklı yükseliklerde ve hepsi olursa uygulama bu şekilde yapılmalıdır.

de kompresörden aşağıda

37

Şekil 3.10: İki evaporatörlü boru düzenleme devresi

Açıklama: Bu devrede evaporatörün girişi TGV ile kontrol edilirken çıkışı da EBR ile kontrol edilmektedir. Evaporatör çıkış basıncını EBR yani evaporatör basınç regülatörü ile düzenlemek, evaporatörün karlanmasını, su soğutucularda suyun donmasını, hava soğutucularda nemin aşırı yoğuşumunu önler.

38

Şekil 3.11: Üç evaporatörlü devre

Açıklama: Bu devredeki ilkeler de bir öncekinin aynıdır. Sadece evaporatör sayısı farklıdır. TGV evaporatör giriş basınçlarını ayarlarken EBR yani evaporatör basınç regülatörleri de evaporatörlerin dönüş basıncını ayarlamaktadırlar.

39

Şekil 3.12: Üç (çok) evaporatörlü boru düzenleme devresi

Açıklama: Eğer kapasite kontrollü kompresör kullanılırsa A ile gösterilen boru tertip şekli bir önceki şekildeki gibi olmalıdır.

40

Şekil 3.13: Çok evaporatörlü sistem

Açıklama: Termostat ile solenoid valf kumandası kullanılan bu sistemde, emme hattında bulunan ve elle kontrol edilen valfler ile evaporatörlerin ayrı ayrı bakımları mümkündür.

41

Şekil 3.14: Evaporatör boru düzenleme devresi

Açıklama: Evaporatörleri aynı seviyede ama kompresörü evaporatörden aşağıda olan sistemde boru bağlantıları bu şekilde yapılmalıdır. A mesafesi evaporatörden yukarıda olmalıdır.

Şekil 3.15: Dıştan dengelemeli TGV ve EBR bağlantı devresi

Açıklama: Burada dıştan dengelemeli TGV , evaporatör giriş basıncını kontrol ederken EBR ise evaporatör çıkış basıncını kontrol etmektedir.

42

Şekil 3.16: Toplam kompresör kapasitesinin üç kompresöre dağıtıldığı bir soğutma tesisatı

Açıklama: Aynı sıcaklıkta çok sayıda evaporatör ile çalışan soğutma tesisatının önceki devrelerde sözü edilen sakıncalarını ortadan kaldırmak için ya kompresöre bir kapasite ayarlayaıcısı bağlanır ya da kompresörün devir sayısı düşürülür. Özellikle büyük soğutma tesisatlarında, toplam kompresör kapasitesi birden fazla kompresöre dağıtılarak yani yerine göre birden fazla kompresör devreye sokularak bu soruna çözüm getirilir. Toplam kompresör kapasitesinin birden fazla kompresöre dağıtıldığı bir soğutma tesisatının fonksiyonel şeması görülmektedir. Kompresörlerden ikisi tek ve biri de çift silindirlidir. Evaporatörler ayrı kompresörlere bağlanmışlardır. Bu soğutma tesisatında yalnız bir kondenser vardır ve kondenserin kolektör ile bağlantısı tek bir boru ile yapılmıştır. Kolektör ile evaporatörler arasında birer genleşme valfi monte edilmiştir.

43

Aşağıda elemanları verilen soğutma devresini paralel kompresör, seri evaporatörlü olacak şekilde tamamlayınız, (UYGULAMA-3).

44

Aşağıda elemanları verilen devreyi, hem seri hem paralel kompresörlü ve paralel evaporatörlü çalışabilecek şekilde bağlayınız, (UYGULAMA-4).

45

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ
İşlem Basamakları Öneriler (temiz olan,

 Aşağıda listesi verilen malzemeleri ev, iş,  Önlüğünüzü giyiniz atölyede giyilmeyen). okul ve piyasadan temin ediniz. a)Örnek birden fazla evaporatörlü devre şeması b)Resim masası, T cetveli, resim kalemleri (B, HB, 2B, 3B, H, 2H ) c)Rapido kalemleri (0,2-0,3-0,5-0,8-1,2) ç)Aydınger (A4-A3) d)Pergel, gönyeler (45°, 60°) e)İzole bant, beyaz yumuşak silgi f)Yazı şablonu, daire şablonu, tesisat şablonu g)Resim dosyası ya da klasörü ğ)Resim modülü (modül kitap)

 İş güvenliği ile uyarılara dikkat ediniz.  Elleriniz, masa ve çizim takımlarınız temiz olmalıdır. Önemli :  Eller ve çizim takımları temiz

olmadığı taktirde çizilen resim de temiz olmayacak ve lekeler çıkacaktır. Gerektiğinde akan rapido mürekkebine karşı ve araç ve gereç temizliği için kağıt mendil veya peçete bulundurunuz.
Not:  Rapido takımlarınızın mürekkebini

 Resim kağıdını masaya yerleştiriniz.  T cetvelini masaya yerleştiriniz.  Resim kağıdını, masaya T cetveli ve

gönye ile hizalayarak kullanarak bağlayınız.

izole bant

en az ayda bir ana tüpe boşaltıp, ılık suda bir saat kadar bekletip temizleyiniz. 0,1-0,2 ve 0,3 nu. kalemleri sökmeyiniz. Tekrar takmak oldukça zordur. Diğerlerini söküp temiz ve ılık suyla dolu kapta 0,1-0,2-0,3 nu. kalemler ile birlikte bekletiniz. Daha sonra kalemleri kurulayıp monte ediniz.
Dikkat:  Resim kağıdınızda önceden çizilmiş hazır antet var ise yeniden çizip vakit kaybetmeyiniz. Aslında önceden çizmek size vakit kazandıracaktır.  Çizime başlarken önce yatay çizgileri çiziniz.

 Resim kağıdınızın çerçevesi yok ise

öncelikle onu çizerek antet kısmını tamamlayınız.

 Çoklu evaporatör devre şemasına bakarak önce ana elemanları HB kalemi ile fazla  Sonra dikey çizgileri çiziniz bastırmadan kağıdınıza yerleştiriniz.  Sırasıyla açılı ve dairesel çizimleri tamamlayınız.

46

Not:  Yatay çizgileri T cetveli ile açılı ve dik çizgileri gönye ile dairesel çizgileri  Yardımcı elemanları (valf, gözleme camı, pergel ve daire şablonu kullanarak termostat, presostat vb.) çiziniz. çiziniz  Koyulaştırma işlemine geçiniz.  Boru bağlantılarını çiziniz.  Koyulaştırma işlemine çizgilerden başlayınız. yine ana Önemli:  Çizgi doğrultusu ve kalemlerin hareket yönü ; T cetvelinde soldan sağa doğru, gönyede ise aşağıdan yukarıya doğru olmalıdır.

 Resminizi tamamlayıp teslim ediniz.  Masanızı ve etrafını temizleyiniz.

47

UYGULAMALI TEST DEĞERLENDİRME Evet Malzeme listesini eksiksiz bulabildiniz mi? Resim araç ve gereçler ile ellerinizin temizliğini kontrol ettiniz mi ? Basınç anahtarındaki değerleri okudunuz mu ? Resmi masaya bağladınız mı ? Ana elemanları kağıdınıza, resim kaleminizi fazla bastırmadan yerleştirdiniz mi ? Boru ve elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları çizdiniz mi ? Koyulaştırma işlemine geçtiniz mi? Ana elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Boru, elektrik bağlantı çizgileriyle yardımcı elemanları gerekli kalemleri kullanarak koyulaştırdınız mı ? Eksen çizgileri, ok çizimleri ile tarama ve ölçü çizgilerini çizdiniz mi ? Yazıları yazdınız mı ? Resmin içinde bulunan kurşun kalem vb. izleri sildiniz mi ? Resmi masadan dikkatlice söküp teslim ettiniz mi ? Masanızı ve civarını temizlediniz mi ? DEĞERLENDİRME : Kontrol listesindeki her “Hayır” cevabı ilgili konuyu tekrar gözden geçirmeniz anlamına gelir. Hayır

GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR

48

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1.
…………….. sıcaklıkta çok sayıda evaporatör ile çalışan soğutma tesisatı genellikle soğutulacak ortamın çok geniş ve tek bir evaporatör ile dolaşımı sağlamanın olanaksız olduğu zaman kullanılır. 2. Büyük soğutma tesislerinde çoğu zaman farklı ………………… sıcaklıklarına gereksinme duyulur. Bu durumda farklı sıcaklıkta evaporatörlerden yararlanılır. 3. Farklı sıcaklıktaki evaporatörler, aynı sıcaklıktaki evaporatörler gibi ………………………….. bağlanır ve böyle bir soğutma tesisatında sadece bir kompresör ullanmak da mümkündür. Ancak tek kompresör kullanılırsa kompresörün boyutlarının fazla olması gerekecektir. O bakımdan iki kompresör tercih edilir. 4. İki kompresörlü soğutma tesisatı; alçak ve ………….....basınçlı iki kompresör, bir kondenser, bir …………..…...ayırıcısı, iki genleşme valfi, buharlaştırma sıcaklığı farklı iki evaporatör ve bir …………….soğutucudan oluşmuştur. 5. Evaporatörler arasındaki sıcaklık farkının çok yüksek ve evaporatörlerden birinde buharlaşma sıcaklığının çok düşük olması istendiği durumlarda, soğutma tesisatlarında alçak basınç kompresörünün yerini, soğutma tekniğinde ….…………….adı verilen küçük bir yardımcı kompresör alır.

49

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI
ÖĞRENME FAALİYETİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1. 2. 3. 4. 5. Kademeli Alçak, yüksek Ara, ara Ara Kademeli

ÖĞRENME FAALİYETİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1. 2. 3. 4. 5. Genleşme Sıvı, genleşme Sıvı Sıvı Ara

ÖĞRENME FAALİYETİ -3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1. 2. 3. 4. 5. Aynı Evaporatör Paralel Yüksek Boster

50

KAYNAKÇA KAYNAKÇA
     Althouse Andrew, Turnquist Carl, Bracciano Alfred, Modern Refrigeration and Air Conditioning, 1987 .

ARDIÇ Ali Rıza ZORKUN Mehmet Emin, Soğutma Tekniği ve Klima, Millî Eğitim Basımevi ,1980 .
BULGURCU Hüseyin Soğutma ve İklimlendirme Meslek Resmi, S.H.Ç.E.K Matbaası 2001 KACAR Ayhan Soğutma ve İklimlendirme İş ve İşlem yaprağı IX.Sınıf, S.H.Ç.E.K Matbaası ,2001. ÖZKOL Nuri Uygulamalı Soğutma Tekniği Mak. Müh. Od. Yayınları yayın

51

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->