P. 1
arapca_tercume_teknikleri

arapca_tercume_teknikleri

|Views: 333|Likes:
Yayınlayan: Muhammed Doğan

More info:

Published by: Muhammed Doğan on Apr 24, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/01/2013

pdf

text

original

1 SELÇUK EĞİTİM MERKEZİ TERCÜME TEKNİKLERİ DERSİ NOTLARI Hazırlayan: Hasan Özer-Ders Hocası Yazan: Kasım Küçüktosun

-XX/A Arapça Cümle Yapısı * Arapça cümlelerin gramer yönünden iki kısma ayrıldığını görürüz. 1-İsim Cümlesi 2-Fiil Cümlesi 1-İsim Cümlesi: * Arapça’da isim cümlesi en basit şekilde ifade edersek; isimle başlayan cümledir. ‫“ البيت كبير‬Ev güzeldir.” örneğinde olduğu gibi … * İsim cümlesini oluşturan iki temel unsur bulunmaktadır: Mübteda ve Haber * Mübteda genel olarak cümlenin başında yer alır. * Mübteda Türkçe’deki cümle yapısının öznesi durumundadır. * Mübteda isim olduğu gibi, işaret, şahıs vb. olabilir. ‫“ أنا معلم‬Ben öğretmenim.” ‫“ هذا خبز‬Bu ekmektir.” ‫“ هو ععالم‬O alimdir.” örnekleri gibi… * Mübteda genelde ma’rifedir. * Habere gelince genellikle isim cümlesinin sonunda gelir. * Haber, mübtedayı nicelik ve nitelik bakımından ifade eder. Türkçe’deki cümle yapısının yüklemi durumundadır. ‫“ القلم طويل‬Kalem uzundur.” ‫“ الطعالب زكعي‬Öğrenci zekidir.” Burada ‫ زكعي‬kelimesi ‫ الطالب‬kelimesinin ne ve nasıl olduğunu nitelemiştir. Yüklem vazifesi yapmıştır. * Mübteda, haber daima merfudurlar. * Haber müfret olduğu gibi, mürekkep te olabilir. Bir başka ifade ile haber tek bir kelimeden olduğu gibi birkaç kelimeden de oluşabilir. ‫ “ الرجل في الدار‬Adam evdedir.” ‫“ الستاذ دخل الصف‬Öğretmen sınıfa girdi.” * Haber isim cümlesi de, fiil cümlesi de olabilir. ‫“ الستاذ خرج من الصف‬Hoca sınıftan çıktı.” ‫“ التاجر أمواله كثيرة‬Tüccarın malları çoktur.” * İsim cümlesinde haber mübtedaya uymak zorundadır. Bu uyum müfret, tesniye ve cemiliktedir. * Haber ile sıfatı bir birine karıştırmamamız gerekir. Tercümelerde dikkat etmeliyiz. Sıfat tamlaması kuruluş bakımından isim cümlesine benzer. Ancak sıfat tamlamasında her iki unsurda marife veya her iki unsurda nekredir. ‫“ البيت كبير‬Ev büyüktür.” İsim cümlesidir.‫ البيت الكبير‬ve ‫“ بيت كبير‬Büyük ev” Sıfat tamlamasıdır. * Mübteda marifedir. Ancak istisnaları vardır. Mübtedanın nekre geldiği yerler: 1- Soru veya nefi edatından sonra gelirse; ‫“ هل رجل في الشارع ؟‬Caddede adam var mı?” 2- Nekre olduğu halde umum kastedilirse; ‫“ إنسان خير من بهيمة‬İnsan (Bütün insanlar) hayvandan üstündür. 3- İzafet durumunda; ‫“ باب المدرسة مفتوح‬Okulun kapısı açıktır.” 4- Mübteda, câr -mecrur veya zarftn sonra gelirse yine nekre gelir. ‫“ عندي علم به‬Onun hakkında bilgim var.” 5- Kendinden sonra gelen öğeye irab bakımından tesir etmekte ise mübteda nekre gelir. ‫“ معرفة بالخالق فضيلة‬Yaratıcıyı tanımak bir fazilettir.” ‫“ علعم بعالله خيعر‬Allah’ı bilmek hayırlıdır.” 6-Mübtedanın hususilik kazanması durumunda da mübteda nekre gelir. Bu da ya sıfatla olur: ‫“ حقٌ ي َضر خير من باطل ي َسر‬Zarar veren hak, sevindiren batıldan ّ ُ ّ ُ hayırlıdır.” Ya da izafetle olur: ‫“ زيادة خيرٍ خير‬Hayrın çoğu hayırlıdır.” ٌ

1. Haberi fiil olan kompleks isim cümlelerine örnekler: ‫بعد ظهر اليوم‬ ‫إلى المدرسة‬ ‫جاء‬ ‫المدير‬ 2 3 4 5 1 1-Müdür. onun yeni olduğunu niteleyen ‫ جديعدة‬ise haberidir.” * Haber cümle olarak gelir.” ‫هذا أبو علي‬ “Bu Ali’nin babasıdır. ‫“ السيارة جديدة‬Araba yenidir. Bunlar sırayla alınır ve cümlenin tercümesi ‫ جاء‬ile bitirilir. 1-Önce Arapça cümlenin mübtedası alınır. Müfred isimden maksat.” 4. izafet. Ancak bazı durumlarda haber mübtedadan önce gelir.Mürekkep isim cümlelerinde tercüme * Bu tür cümleleri Türkçe’ye tercüme ederken takip edilecek metod kısaca şöyle olmalıdır. Bu ‫ع‬ cümleyi Türkçe’ye tercüme ederken önce mübtedayı ‫ السيارة‬alır. yüklemle gelen cümledir.Şart cümlesi olur. ‫“ ما عادل إل الله‬Ancak Allah adildir.” Özne Yüklem 2 1 1 2 Bu cümlede ‫ السيارة‬mübteda. tır) gibi isim kökenli.Fiil cümlesi olur. Bu durumda tercüme şöyle olur: “Müdür bugün öğleden sonra okula geldi. Hemen peşinden gelen ‫ جدي عدة‬kelimesini de yüklem olarak yazarız. Türkçe’ye tercüme edilirken önce mübteda alınır. ‫“ في السيارة سائق‬Arabada bir şoför vardır.” Haber: Haber müfret olarak geldiği gibi cümle olarak ta gelebilir.Mübteda nekre olup haberi şibh cümle olursa. 2-Bugün öğleden sonra. 2 3 1 1 2 3 ‫علععى المسععاعدات‬ ‫ع‬ ‫أعععرب عععن شععكره‬ ‫ع‬ ‫الععوزير‬ Bakan yardımlarından dolayı şükranlarını belirtti. özne olarak yazarız. 4. 2-Sonra Arapça cümlenin en sonundaki kelimeden mübtedaya kadar sağa doğru teker teker her öğe tercüme edilerek bitirilir.” I-İsim cümlesinin Arapça’dan Türkçe’ye tercüme teknikleri * Türkçe cümle yapısında Arapça isim cümlesi ile benzerlik arzeden cümle genellikle isim kökenli.” َ ْ ْ 3. ‫“ خالد أبوه فاضل‬Halid’in babası faziletlidir. 2 3 1 1 2 3 . 3-Okul.Bu cümlede dikkatimizi çeken birkaç husus bulunmaktadır. a.” ‫“ المؤمنون في الجنعة‬Mü’minler ‫ع‬ cennettedir. . 5-geldi Bu cümlede ‫ المدير‬mübtedadır. ‫“ أحمد عندك‬Ahmet yanındadır. sıfat. ‫بعد ظهر اليوم‬ ‫إلى المدرسة‬ dır. ‫“ في المدرسة ساكنها‬Şehirde oturanlar vardır. * Haber müfred isim olur. dir.” ‫“ أمام البيت شجرة‬Evin önünde ağaç vardır. yüklemlere ek yapma zorunluluğu vardır. ‫“ أحمد ولد صغير‬Ahmet küçük bir çocuktur.Şibh cümle olur.…a. ‫“ الدنيا كروية‬Dünya yuvarlaktır.” 4.” 2.2 * Haber mübtedadan sonra gelir. Bu tür cümleleri ‫ع‬ Türkçe’ye tercüme ederken cümlenin sonuna (dır. ‫“ المسلم يصدق دائما‬Müslüman daima doğru söyler. ve (cümle olmayan terkiplerden) şibh-i izafetten ve şibh-i fiillerden oluşur.” Mürekkep (Kompleks) isim cümleleri tercüme örnekleri ً ‫مؤتمرا ً محفيا‬ ‫عقد‬ ‫رئيس الوزراء‬ Başbakan bir basın toplantısı düzenledi.Mübteda hasr kastedilince. ‫“ الكريم إن تكرمه ي ُكرمك‬Cömert kimseye ikram edersen o da sana ْ ikram eder. Sonra cümlenin son öğesine gidilir ve oradan ‫ جاء‬haber öğesine kadar olan kelimeler ki bunlar . Haberi de ‫ جاء‬ile ifade edilen fiil cümlesidir.Haberden sonra şahıs ismi olursa: ‫“ من أنت؟‬Sen kimsin?” ‫“ كيف أنت؟‬Sen nasılsın?” 3-Mübteda habere dönen bir zamir olursa.” 2. 1.İsim cümlesi olur.

Dolayısıyla bu cümledeki Türkçe kullanımı karşılığı “dolayı” ifadesini tercümemize uygun gördük. Yani her iki dilde de yüklem konumundaki (Türkçe’de yüklem Arapça’da haber) öğe cümlenin sonunda yer almaktadır. * İsim kökenli yüklemle gelen Türkçe kurallı basit cümle. Bunun için ‫ ’على‬yı diğer doğrular arasında en doğrusudur. .Sonrada yüklem konumundaki kelimeyi Türkçe’ye çevirerek tercümemizi tamamlarız. 1. a) Haberi isim cümlesi olan kompleks isim cümlelerinin tercümesine örnekler ‫السلم خيره كثير‬ İslam’ın iyiliği çoktur.Sonra cümlenin yüklemi alınır.3 a) Bunlardan ilki cümlenin haber konumundaki ‫( أعرب عن شكره‬Şükranlarını belirtti) ile ifade edilmiş harfi cerle müteaddi olan fiildir. onu Arapça’ya çeviririz. 1. Onun dışında cümle içindeki kelimelerin Türkçe’ye tam karşılığı maharetle kazanılacaktır.‫ الجو‬Sonra yüklemi alıyoruz. Arapça’daki basit isim cümlesi yapısı ile benzerlik taşır. * Önce mübtedayı özne olarak yazarız. 3 2 1 1 2 3 ‫القصيدة فهمها صعب‬ Kasidenin anlaşılması zordur.” cümlesini ele alalım. 3 2 1 1 2 3 * Türkçe cümle yapısında Arapça isim cümlesi ile benzerlik arz eden cümle genelde isim kökenli yüklemle gelen cümledir. 3 2 1 1 2 3 -Bu tür cümleleri tercüme ederken.” gibi Bu örnekte olduğu gibi Türkçe cümlelerin Arapça’ya tercümesi aynı Arapça’dan Türkçe’ye tercüme ederken takip ettiğimiz metottadır. c) Üçüncü husus ise ‫ على‬harfi cerrinin Türkçe’ye harfî tercümesi “üzerinde” şeklindedir. Yalnız tercüme ederken Türkçe mantıkla tercüme etmemiz doğru olmaz.Önce Türkçe kelimedeki özne konumundaki kelimeyi alır.Geri kalan cümle en sonundan özneye doğru (sağa doğru) teker teker tercüme edilir. İkinci olarak haber cümlesinin mübtedası yazılır. 3. 2. ‫خالد أبوه قروي‬ Halid’in babası köylüdür. Buradaki ‫ على‬kendinden önceki ‫ شكر‬fiilinin zorunlu olarak teaddi olduğu harfi cerdir. ‫إلى البلد بعد إجراء المباحثات‬ ‫إن وزير الخارجية أحمد داود أوغلو قد وصل‬ 2 3 4 1 Dışişleri bakanı Ahmet Davudoğlu görüşmelerin yapılmasında sonra ülkeye döndü. Bu tür Türkçe cümleleri Arapça’ya tercüme ederken takip edeceğimiz metod kısaca şöyledir. . bu cümlede “Hava” öznedir. b) İkinci husus ise ‫ على المسعاعدات‬kelimesindeki ‫ علعى‬harfi cerridir. Türkçe’den Arapça’ya kompleks (mürekkep) cümlelerin tercüme teknikleri * Mürekkep cümlelere gelince durumun biraz farklı olduğunu görürüz. Türkçe mantıkla ‫ع‬ ‫ع‬ hareket etmiş olsaydık cümledeki ‫ المساعدات‬kelimesinin başına ‫ على‬yerine ‫ ل‬harfi cerri veya ‫ لجل‬edatı getirmemiz gerekirdi. Not: İsim cümleleri tercüme edilirken kuralların uygulanması önemlidir. “sıcaktır” kelimesi de isim kökenli yüklemdir. Önce özneyi alıyoruz. Yani. 2.” cümlesini ele alırsak. Son olarak ta haber yüklem yerine getirilir. * “Hava sıcaktır. * Arapça’da ‫البيت واسع‬ Türkçe’de “Ev geniştir. Bu gibi harfi cerle müteaddi olan fiiller isim cümlesile birlikte bulunur ve aralarına herhangi bir öğe almazlar. * “Kitap hayırlıdır.Önce Türkçe cümlenin öznesi alınır. . Bu cümlenin öznesi “Kitap” Arapça’daki mübtedanın konumunda olup ‫ الكتاب‬olarak tercüme ediyoruz. Bu durum fiil cümlesinde gelmiş olsa idi ‫ أعرب‬ile ‫ عن شكره‬arasına fail girmesi gerekecekti. Sonra yüklem konumundaki “faydalı” lafzını Arapça’da ‫ مفي عد‬şeklinde çevirip ‫ الكتععاب مفيععد‬şeklinde tercümemizi ‫ع‬ tamamlıyoruz.‫ حار‬Sonra da tercümeyi ‫الجو حار‬ şeklinde tamamlıyoruz.

Diğer husus ise “döndü” diye ifade ettiğimiz yüklemin Arapça karşılığı ‫ عاد‬olup. Her biri de faillerine bağlı olarak 14 kip üzerine çekilirler.Yetkililer 2 ‫ -المسؤوليون‬döndü 3 ‫ -عادوا‬yurda 4 ‫ -إلى البلد‬görüşmelerden sonra ‫بعد‬ ‫المباحثات‬ Tercümemiz ‫ المسؤوليون عادوا إلى الى البلد بعد المباحثات‬veya ‫إن المسؤولين قد ع عادوا‬ ‫ع‬ ‫ إلى الى البلد بعد المباحثات‬şeklinde olabilir. * Arapça’da mazi fiil.‫قد‬ ‫ كان. 1 3 2 1-Sigara 2 ‫ -التدخين‬zararlıdır 3 ‫ -مضر‬sağlığa ‫ للصحة‬Tercümemiz. genel bir ifadeyle fiille başlayan cümledir. bazen de gelecek zamanın karşılığıdır.” Bu cümleden alışılagelmiş günlük işlerimizin yapıldığı anlaşılmaktadır. meful (tümleç)’ten oluşur. Basit ve mürekkep olmak üzere ikiye ayrılır. Bilindiği gibi Türkçe’de. a) Mazi fiil: Malum ve meçhul diye ikiye ayrılır. Bir başka örnek verecek olursak.” Bu cümlede yukarıdaki cümle ‫ع ع‬ ‫ع‬ çeşidinden alışılagelmiş olayları ifade etmektedir. ‫“ ما جاء‬gelmedi” ‫“ ما أكل‬yemedi” ‫“ ما ذهب‬gitmedi” ‫“ ما كتب‬yazmadı” gibi… * Dua kipi olarak gelmiş mazi fiillerde ise ‫ ل‬olumsuzluk (nefiy) edatı ile yapılır. 2. . ‫“ ل رحمه الله‬Allah rahmet etmesin” ‫“ ل قاتلهم الله‬Allah onların canını almasın” gibi… b) Muzari fiil: Muzari fiil. Sözün gelişinde siyak.نغسل وجوهنا في الصباح‬Sabah yüzümüzü yıkarız.” Bu cümlede ‫ عادة‬kelimesi muzari fiilin manasını geniş zamana çevirmiştir. fiilin başına gelen ‫ ما‬olumsuzluk edatı ile gerçekleştirilir. . ‫“ قاتلهم الله‬Allah onların canını alsın” gibi… ً * Mazi fiilin olumsuz şekli. 1. Sigara sağlığa zararlıdır. ‫للصحة التعدخين مضعر‬ ‫ع‬ ‫ع‬ şeklinde olur. Arapça isim cümlesinde haber konumundadır. * Bu tür cümleler genelde fiil (yüklem). muzari ve emir olmak üzere üç kısma ayrılırlar. Haberin mübtedaya uyma zorunluluğundan cemi şekliyle ‫ عادوا‬olarak tercüme ettik. 1 4 3 2 1.4 Hasta bugün ilaçlarını geciktirdi. * Miş’li geçmiş zamanın ise Arapça’da tam karşılığı olmamakla birlikte mazi fiilin başına .sibak ilişkisi ile cümledeki bazı kelimelerden yararlanılarak ait oldukları zaman anlaşılabilir.‫ “ تشترق الشمس فعي كعل يعوم‬Güneş her gün doğar. Başına ‫ إن‬vurgu edatı uygunluğu bakımından daha yaygındır. Mazi fiil Türkçe’deki geçmiş zamanın karşılığıdır. * Mazi fiiller Arapça’da bazen dua kipi olarak ta gelebilir: ‫“ رحم الله امرءا‬Allah o kişiye rahmet etsin”.Fiil cümlesi ve yapısı * Arapça’da fiil cümlesi. ‫“ أخرج من البيت عادة في الصباح الباكر‬Genelde sabah erken evden çıkarım. Türkçe’deki di’li geçmiş zamanın karşılığıdır.Di’li geçmiş zaman ve 2. Türkçe’deki geniş zaman.1-Hasta 2 ‫ -المريض‬geciktirdi 3 ‫ -أخر‬ilaçlarını 4 ‫أدويته‬bugün ‫اليوم‬ 1 4 3 2 Tercümemiz:‫ المريض أخر أدويته اليوم‬şeklinde olur. A-FİİL * Arapça’da fiiller mazi. * Burada dikkat edersek cümleyi iki şekilde Arapça’ya tercüme ettik. ‫ سافر والدي إلى الحج‬Babam hacca gitti. Başka bir örnek: Yetkililer görüşmelerden sonra yurda döndü.Miş’li geçmiş zaman bulunur. ‫“ . fail (özne). şimdiki zaman. ‫ قرأ التلميذ الدرس‬Öğrenci dersi okudu. * Şimdi fiil cümlesinin yapısını oluşturan bu üç öğenin durumlarına bakalım. قد كان‬getirilerek Miş’li geçmiş zaman manası verilebilir.

” * Muzari fiillerin başına ‫ كان‬gelirse geniş zaman veya şimdiki zamanın hikayesi durumunda döner. Sayı bakımından failde olduğu gibi mücerred/yalın haldedir. yalın durumundadır.” B-FAİL * Fail. .” . fiil cümlesinin ikinci öğesidir. cümlede failin yerine geçen ve onun vazifesini yapan öğedir. * Fiil faille müzekker ve müenneslik yönünden uyum içindedir.‫“ .‫ “ أشترك في الجتماع صباح غد‬Yarın sabah toplantıya katılacağım. * Fail. a) Naibü fail (Sözde özne) * Naibü fail. Fail açık gelirse fiil daima müfrettir.” َ .” * Yapmayı planlayıp ta herhangi bir sebeple yapamadığımız bir işi ifade için muzari fiilin başına ( ‫ س‬ve ‫ ) كان‬getirilerek gelecek zamanın hikayesine çeviririz.” .‫ “ كنت أستمع إلى الرديو عندما رن الجرس‬Zil çaldığında radyo dinliyordum.‫ “ يسرني أن ألقى هذه الرسالة‬Bu mektubu almak beni sevindirdi. .‫“ يععرن الهععاتف الن‬Şimdi telefon çalıyor.‫“ يستخرج الزيت من أعملق الرض‬Petrol yer altı derinliklerinden çıkarılır. .” * Fiil cümlesinin faili. . .” Bu cümlede ‫صباح غد‬ kelimesi geleceğe matuf olduğundan muzari fiilin manası gelecek zaman olarak tercüme edilir.‫ “ كنت سأزورك في المكتب غير أنك لم تتصل ب عي هاتفي عا‬Seni büroda ziyaret edecektim ‫ع‬ ‫ع‬ fakat beni aramadın.” Bu cümlede ‫ الن‬kelimesi hal manasına gelmektedir.” .‫ “ كان المدير سيكون في مكتبه لو ل عم يج عدث الح عادث‬Kaza meydana gelmeseydi müdür ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ofisinde olacaktı.‫“ سوف ترسب إن لم تدرس بجد‬Ciddi çalışmayacak olursan başarısız olacaksın. cümlede sarih.” .” . isim cümlesinin mübtedası konumundadır.‫“ كان الستاذ يحضر لمدرسة في وقته قبل الحادث‬Kazadan önce öğretmen okula vaktinde gelirdi.إلى أين تذهب؟ أذهب إلى المسجد‬Nereye gidiyorsun?” “Mescide gidiyorum.5 . Çekim eki almazlar.‫ “ طرقت الباب حتى كل متني‬Yorulana kadar kapıyı çaldım. Mücerreddir. Olayın şu anda gerçekleştiğini ifade etmektedir. Fakat bu şart değil fiille failin arasına diğer unsurlar girebilir. Türkçe’deki öznenin karşılığı olup tam ve malum fiillerin kendisine isnad edildiği isimlerdir.” . Türkçe’de ismin çekim eki almamış yalın halidir. müevvel ve zamir şeklinde olmak üzere üç kısımda görülür.” .” .‫“ يعقععد الزعيععم المععؤتمر الصععحفي فععي البرلمععان‬Lider parlamentoda basın toplantısı düzenliyor.‫ “ كنت سي َت َك ّن معن إجعادة اللغعة العربيعة لعو اسعترمرت مععي‬Benimle konuşmaya devam ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ُ ع‬ َ َ etseydin Arapça’yı güzel öğrenecektin.” . * Fiil naibü faille müzekkerlik-müenneslik yönünden uyum içerisindedir.‫“ يسلم المدير يوم السبت القادم الجعوائز للمتعوفقين فعي الدراسعة‬Müdür derste başarılı ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ olanlara ödüllerini önümüzdeki Cumartesi günü verecek.‫ “ كنت أجي ّد ُ اللغة النجليزية بطلقة‬Eskiden İngilizce’yi çok iyi bilirdim.‫“ سأنتظرك في الموعد‬Seni randevulaştığımız vakitte bekleyeceğim.” . Örnek: ‫“ س عتهدف ه عذه الحمل عة مكافح عة المخ عدرات‬Bu kampanya uyuşturucu maddelerle ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ّ mücadeleyi hedefleyecektir. * Failin cümle içindeki yeri genellikle fiilden sonradır. Zaman farklılığı yine sözün gelişinden veya cümle içindeki bazı edat ile siyaksibak’tan anlaşılır. * Türkçe’deki edilgen fiil manasına gelir. Türkçe’de ise öznedir. .” * Muzari fiiller mutlak gelecek zaman manası taşıdığı gibi önüne gelen ‫ س‬veya ‫ سوف‬ile de gelecek zaman ifade eder.‫ “ فتح الستاذ الباب‬Öğretmen kapıyı açtı.

6 .Önce fail alınır.” ‫“ قرأت الكتاب‬Kitabı okudum. ‫“ قضى الطالب شهرين في المدرسة‬Öğrenci okulda iki ay geçirdi.” Formüle göre böyle tercüme edilmesi gerekirken biz Türkçe’ye daha uygun olması açısından yukarıdaki şekilde tercüme ettik.‫ “ إن مشععكلة قععبرص سععيتم حلهععا فععي أقععرب وقععت‬Kıbrıs meselesi en kısa zamanda çözülecektir.” örneğinde olduğu gibi.‫قبض الشرطة على بعض العمال والطلبة بتهمة تشكيل منظمة ارهابية‬ 2 3 1 4 “Polis bir terör örgütü kurma suçlamasıyla bazı işçi ve öğrencileri yakaladı.” 2 3 1 4 1. Not: Harfi cerli naibi failler zarfı lağvdır.‫ارتكب وزير الدولة المسؤول عن الرياضة الختلسات المالية‬ 2 1 3 “ Spordan sorumlu devlet bakanı mali yolsuzluklar yaptı. * Bu tür cümleler basit fiil cümlesi olup Türkçe’ye tercüme ederken takip edeceğimiz metod şöyle olmalıdır. ‫“ قرأ التلميذ الدرس‬Öğrenci dersi okudu..‫“ كتبت الواجب‬Ödevi yazdım. * Arapça’da mefuller Türkçe’ye ismin “i” veya “e” halleriyle tercüme edilebilirler. 2.” . * Naibü failler câr-mecrur olarak geldiği zaman müennes bile gelseler fiil müzekkerdir.‫“ الطالب‬öğrenci” 2. Bu bir şahıs olduğu gibi herhangi bir olayda olabilir. Bu kullanım daha çok basın Arapçası’nda yaygındır.‫“ الختلسات المالية‬mali yolsuzluklar” 3.” 1.1999 “ 1999 ‫ تمت محادثات الميزانية المالية لعام‬yılı mali bütçe görüşmeleri yapıldı. C. Naibi faillerde aynı failde olduğu gibi fillerin önüne geçemezler. Fiilin yaptığı işten etkilenen lafızdır veya cümlede yapılan işin olayın tesir ettiği öğedir.‫“ في المدرسة‬okulda” 3.” örneğinde olduğu gibi. ‫“ مر بعائشة‬Aişe’ye uğranıldı.‫ “ أدت الشتبكات إلى مصرع عدد كبير من المواطنين‬Çatışmalar çok sayıda vatandaşın ölümüne yol açtı” 2 1 3 . . Sonra cümlenin son öğesine gidildi.‫ارتكب‬ “yaptı” . * Türkçe’de tümlecin karşılığıdır veya nesenin mukabilidir.Fiil cümlesinin Arapça’dan Türkçe’ye tercüme teknikleri * Fiil cümlesi basit ve mürekkep olmak üzere iki kısma ayrılır. . “İhsan namazını kıldı. Oradan ‫ قضى‬fiiline kadar soldan sağa doğru bütün kelimeler tercüme edilerek tercüme tamamlanmış oldu.” * İsmi meful ve ismi mensuplarda meçhul fiiller gibi amel ederler.” . naibü fail alırlar.‫ “ ترس عل المسعاعدات غلعى أرمينيعا ععبر تركيعا‬Ermenistan’a ardımlar Türkiye üzerinden ‫ع‬ ‫ع ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ gönderiliyor.‫“ سسيشترك سبعة أحزاب سياسية في لنتخابات‬Seçimlere yedi siyasi parti katılacak” 2 1 3 “Yedi siyasi parti seçimlere katılacak.” * Mastarlardan önce gelen ‫ تم‬yardımcı fiili gelirse o mastarın manasını edilgen (meçhul)’e çevirir.‫“ تم التوقيع على التفاقية الثقافية بين رئاسة الشؤون الدينية التركية رآسة الفتاء بآزربيجان‬ Diyanet İşleri Başkanlığı ile Azerbaycan Müftülüğü arasında kültür anlaşması imzalandı. soldan sağa bütün kelimeler tercüme edilerek fiil ile cümlenin tercümesi sona erer. * Türkçe’de fiil kökenli yüklemle gelen cümle yapısında: Özne (Fail) + Tümleç (Meful) + Yüklem (Fiil) dizimi söz konusudur. * Arapça fiil cümlesinin yapısı genelde Fiil + Fail + Meful sırası şeklindedir.” . . 1.MEFULÜN BİH * Meful fiil cümlesinin üçüncü öğesidir.” II.” ‫“ سافرت إلى الردن‬ Ürdün’e gittim. .‫وزير الدولة المسؤول عن‬ ‫“ الرياضة‬Spordan sorumlu devlet bakanı” 2.‫ “ قضى‬geçirdi” * Görüldüğü gibi önce fail alındı.‫ “ شهرين‬iki ay” 4.Sonra cümlenin sonuna gidilir.” gibi.

” 4. * Yan cümlemiz fiil cümlesi ise başına ‫ أن‬edatı alır.” 2 1 3 .‫ “ حذر خبراء الرهاب والمخابرات الرأي العام‬Terör ve istihbarat uzmanları kamuoyunu uyardı.‫“ الزعيم المصري‬Mısır lideri” 2. haberi ise ‫ سيوزع‬fiili ile başlayan fiil cümlesidir.‫تشتري القوات السلحة التركية الطائرات الناقلة الوقود في الجو‬ 2 3 1 4 “ Türk Silahlı Kuvvetleri havada yakıt ikmali yapan tanker uçakları satın alıyor.Bir başka örnek: ً ‫ “ قال الستاذ إنه سيوزع أوراق المتحان غدا‬Öğretmen imtihan kağıtlarını yarın dağıtacağını söyledi. fiil cümlesinin öznesi. “Öğretmenin söylemesi”. * Yan cümlemiz isim cümlesi ise başına ‫ إن‬edatı alır ve cümledeki manayı vurgular.‫ “ إن الدولة العربية تشترك في المصالح القتصادية‬Arap ülkeleri ekonomik çıkarlarda birlik olmalıdır.” * Bu cümlede ‫ قال‬ile başlayan cümlemiz ana cümle olup iki ayrı konu içermektedir.Önce ana cümlenin faili alınır. a) Yan cümleciği isim cümlesinden oluşan fiil cümlelerinin Türkçe’ye tercüme teknikleri * Fiil cümlelerinin Türkçe’ye tercümesinde takip edilecek yol ana hatlarıyla şöyledir. Yan cümle ise ‫ إن‬ile başlayan isim ّ cümlesidir. a) Yan cümleciği isim cümlesi olan mürekkep fiil cümlesine örnekler . . . * Daha öncede belirttiğimiz gibi isim cümlesinin ismi. içinde birden fazla yüklem bulunan cümlelerdir.‫قال الزعيم المصري إن الدولة العربية تشترك في المصالح القتصادية‬ 3 2 1 4 Bu cümle iki ayrı konudan bahsetmektedir: 1.‫تشترك في المصالح‬ ‫القتصادية‬ “ Ekomomik çıkarlarda birleşiyorlar. isim cümlesinin haberi de fiil cümlesinin yüklemi durumundadır.” Sonuç olarak yan cümle isim cümlesinden oluşmuş.” Tercümeye geçersek. 1.” * Bu cümlede ‫ قال‬ile başlayan cümlemiz ana cümledir.) 2. önce ana cümlenin faili olan ‫ الزعيم المصري‬alırız.‫طلبت قوات المن من المتظاهرين إيقاف المظاهرة‬ 2 3 1 4 “Güvenlik güçleri göstericilerden gösterinin durdurulmasını istedi.” . ikincisi ise “Kağıtların yarın dağıtılacağıdır. Sonra yan cümlenin faili konumundaki ‫ إن‬nin ismi ‫الدولة العربية‬ alırız.‫“ قال‬dedi” . Bunu örneklendirecek olursak. fail alınmış gibi hareket ederiz. (Fail gizli ise. Birincisi.” . 1.‫“ الدولة العربية‬Arap ülkeleri” 3. Daha sonra da cümlenin sonundan başına doğru tercüme yaparız. 3.Son aşamada da cümlenin en sonundan başına kadar kalan kelimeler tercüme edilerek ana cümlenin fiili ile tercüme tamamlanır. * Bu tür cümlelerde ana cümlenin dışında isim veya fiil cümlesinden oluşmuş yan cümle vardır.‫ “ قال الزعيم المصري‬Mısır liderinin söyledi. manasını mastara çevirir ya da ّ doğrudan mastar olarak gelir.Sonra yan cümlenin faili alınır.” Mürekkeb Fiil Cümlesi * Arapça’da kompleks (mürekkep) fiil cümleleri.ً ‫ “ قال الستاذ إن المتحان غدا‬Öğretmen imtihanın yarın olduğunu söyledi.7 .‫تستهدف البيانات الخيرة للحكومة كسب تأيد الشعب‬ 2 1 3 “Hükümetin son açıklamaları halkın desteğini kazanmayı hedefliyor.” 2.

Örnekler: ‫“ قررت أن أسعافر‬Gitmeye karar verdim.” ‫ “ أظن أن لستاذ سيؤجل موعد المتحان‬Öğretmen imtihanın tarihini düşünüyorum. üniversite kurulunun. * ‫ أن‬kendisinden sonra gelen fiili mastara dönüştürürken.‫أن‬ ‫“ تركيا‬Türkiye’nin” 3. Buna göre yukarıdaki tercümeyi şöyle yapabiliriz: “Mısır lideri. Yan cümle ise ‫ أن‬edatı ile başlayan fiil cümlesidir. Fiil ‫أن‬ den önce gelen fiilin zamanıdır. Görüldüğü gibi ‫ أن‬edatı ‫ أشرب‬fiilini önce nasbetti.‫قال وزير الداخلية إن التعليم المهن ِي في البلد يواجه معوبات كثيرة‬ ّ 3 2 1 4 “ İçişleri bakanı.‫“ يعتعبر معن الدولعة الشعراكية‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ sosyalist ülkelerden sayıldığını” 4.‫“ رئيس الوزراء للجمهورية التركية أردغان‬Türkiye Cumhuriyeti başbakanı Erdoğan” 2.” * ‫ أن‬edatı muzari fiilin başına gelirse olay meydana gelse de.” 2 1 3 b) Yan cümleciği fiil cümlesinde oluşan mürekkep fiil cümlelerinin tercüme teknikleri * ‫“ أريد أن أشرب ماء باردا‬Soğuk su içmek istiyorum.” . Arap ülkelerinin ekonomik çıkarlarda birleştiklerini söyledi.” 1. Arap ülkeleri ekonomik çıkarlarda birleşir dedi.Bu cümlede ‫ أريد‬ile başlayan cümlemiz an cümledir. ülkedeki meslek eğitiminin bir çok zorlukla karşı karşıya bulunduğunu söyledi. Mazi fiilinde başına geldiği olur. Başına geldiği fiilin manasını mastar manasına çevirir.” .” 1.‫“ ستدخل في الس عوق لوربي عة المش عتركة الع عام المقاب عل‬Türkiye’nin ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ gelecek yıl Avrupa ortak pazarına gireceğini açıkladı.” Muzari örneği . * ‫ أن‬edatı mazinin başına gelirse olmuş olan bir olay veya bir gerçeği belirtir.8 “Mısır lideri.” 4. … nın) gibi mana ekleyerek doğrudan olmayan tercüme de yapılabilir.‫“ أعلن‬açıkladı” ‫قال رئيس الجامعة أن محلس الجامعة قد خصصت جوائز للطلب المتوفقين‬ 3 2 1 4 “Rektör.‫“ أن بلده‬ülkesini” 3. sonra da manasını mastar manasına çevirdi. Avusuturalya’nın yıllık çok miktarda et ihraç ettiğini belirtti. Türkiye’nin gelecek yıl Avrupa ortak pazarına gireceğini açıkladı.‫ “أعلم بأن عدد السكان المدينة حعوالي مليعونين‬Şehir nüfusunun yaklaşık iki milyon ‫ع‬ ‫ع‬ olduğunu biliyorum. Örnekler: ‫“ يجب أن تبقى هنا‬Burada kalman gerekiyor.” 2 1 3 . onun zamanını belirtmez.” .‫ “ الزعيم الروسعي‬Rus lider” 2.” ‫“ سعأقرر أن أسعافر‬Gitmeye karar ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ vereceğim.” * Bu tür cümlelerin tercümesi esnasında ‫ إن‬edatına cümle içindeki konum gereği (…nı. gelmese de bir kimsenin gerçekleşmesini istediği mümkün olan bir olaya işaret eder.‫“ ذكر‬belirtti.” Mazi örneği ‫“ سلمت عليه بعد أن فتح الباب‬Kapıyı açtıktan sonra ona selam verdim. * ‫ أن‬edatı genelde muzari fiilin başına gelir.” .ً‫ذكرت الجرئد أن أستراليا تصدر كميات وفِرة‬ ّ ّ َ 3 2 1 4 “ Gazeteler. başarılı öğrenciler için ödüller tahsis ettiğini söyledi.” ‫ذكر الزعيم الروسي أن بلده يعتبر من الدولة الشراكية‬ 3 2 1 4 “Rus lider ülkesinin sosyalist ülkelerden sayıldığını belirtti.‫ستدخل في السوق لوربية المشتركة العام المقابل أعلن رئيس الوزراء للجمهورية التركية‬ ‫أردغان أن تركيا‬ 3 2 1 4 “Türkiye Cumhuriyeti başbakanı Erdoğan.

Bekir’i faziletli zannetti. Bu durumda.أحب.” b) İki mefulün bih sarih alanlar: İkiye ayrılırlar.طلب.يجب‬ ‫يجدر.”.” * Bu mefullerin ikinci bir tercüme şekli daha vardır. ً ‫ “ كسى العلم مصاحبه وقرا‬İlim ehline şahsiyet elbisesi giydirir.Mübteda ile haberin başına gelerek onları iki meful yapan fiiller a) Efalü gulûb ‫ : أفعال القلوب‬Bunlar da üçe ayrılır. den. ‫“ توكلت عل الله‬Allah’a tevekkül ettim.‫“ ظن الطلب الدرس سهلة‬Öğrenciler dersin kolay olduğunu zannettiler. * Müteaddi fiiller. ً ‫“ كس عوت قميص عا‬Gömlek ‫ع‬ giydirdim. Bunlarda sözlüklerden öğrenilir.” ّ ُ ‫“ سألت الستاذ‬Öğretmene sordum. da.” * Doğrudan mefulün bih alan fiillere biz müteaddi ‫ المتعدي‬fiil diyoruz.قسم‬ * ‫“ أتمنى أن تذهب وترجع بالسلمة‬Selametle gidip gelmeni dilerim.توقع. İkinci meful “i” haliyle çevrilir.” * ‫ أن‬edatı ‫ ل‬edatının eklenmesi ile olumsuz yapılır.أمل. “…e” bazen de yalın halde.اضط.” 2.‫“ وجد الطبيب الدواء نافعا‬Doktor ilacı faydalı buldu.تمنى. . * Normal iki mefulün bih sarih alan fiillerin mefulün bih sarihleri Türkçe’ye : Birinci meful “e” haliyle. a) Bir mefulün bih sarih alan fiiller ve mefulün bihin tercümesi * Bir mefulün bih alan fiiller çoktur. bir mefulün sarih.” * Harfi cerli mefullere de mefulün bih gayri sarih denir. hakkında” gibi eklerle tercüme edebiliriz. . 1.اتظر. ‫“ أيدت القتراح‬Öneriyi destekledim. nadir de olsa “de. Örnekler: ‫“ طععوت البنععت الثععوب‬Kız elbiseyi dürdü/katladı.” ‫“ كتب محمد رسالة‬Muhammed bir mektup yazdı. zaruret.قدر على. sevgi.” * Bu tür fiiller bazen iki değil de tek meful ile yetinirler. Birinci mefule “nın”. I-Bilmek ‫ يقين‬ifade edenler: ‫وجد – رأى – علم – درى – تعلم‬ II-Sanmak ‫ الوجدان‬ifade edenler: ‫ظن – حسب – خال – زعم – عد – حجا – هب‬ III-Değişiklik ‫ اللتحويل‬ifade edenler: ‫جعل – صير – اتخذ – رد – ترك‬ ّ * Bilgi ve zan ifade eden fiillerin mefullerini Türkçe’ye genellikle Birinci meful “i” haliyle.كره.رغب.استطاع. * Meful çeşitleri ve tercümeleri ‫( المفعول به‬Mefulün bih): Failin yaptığı işten etkilenen lafza mefulün bih denir.ً ‫“ ظن علي بكرا ً فاضل‬Ali.تمكن معن‬ ‫ع‬ ‫رجا. kudret. mecburiyet gibi kalb fiillerinden sonra gelir. kin. Aslı isim cümlesi olduğu halde başında ‫ أن‬varmış gibi. ümit. dan. korku.” ‫“ لعب الولد القط‬Çocuklar kediyle oynadı. * Bilgi ve zan fiillerinden sonra daha çok ‫ أن‬gelir ‫ أن‬ve cümlesi iki meful yerine geçer.ile. İkinci mefulü yalın hali ile tercüme ederiz. Bunları lüğat kitapları söyler. beraber. * Bir meful alan fiillerin mefulün bih sarihleri Türkçe’ye genellikle “…. Örnekler: ‫“ أكل علي الطعام‬Ali yemeğini yedi. .” ‫قععال المتهععم إننععي بععرئ‬ “Zanlı/sanık ben suçsuzum dedi. Bu fiillerden bazıları: -‫أراد. iki mefulün bih sarih.Doğrudan iki mefulün bih sarih alanlar: ‫ أعطى – كسى – سقى‬vb. hususunda.9 * ‫ أن‬edatı genellikle gerçek belirtici ifadelere ihtiyaç göstermeyen arzu. ye.” . üç mefulün bih sarih alan fiiller diye üç kısımda incelenebilir.i”.حشي. .خاف. ‫ “ رأيت الطائرات العُمد ِية‬Helikopterleri gördüm. çoktur. * Beş duyu fiilleri mefulün bihlerini genellikle harfi cersiz alır. ya. İkinci mefule “olduğu” ekleri ilave edilerek tercüme etmekte mümkündür.أمر ب.” * Fiil mefulünü doğrudan doğruya alıyorsa bu tür mefullere mefulün bih sarih denir.ظن.طالب ب.

* Bu fiiller şunlardır: ‫حدث – خبر – أخبر – نبأ – أنبأ – أعلم – أرى‬ ّ ّ *Bunlar Türkçe’ye tercüme edilirken. aynen. ‫“ كيف نمت؟‬Nasıl uyudun?” ّ * ‫ أي‬soru ismi masdara muzaaf olduğunda mefulü mutlak olur. . mastar olur.” * Semaî mefulü mutlaklar da vardır: ‫مثل ً – أيضا.” c) Üç mefulün bih sarih alanlar.‫ عبس وتولى أن جائه العمى‬Yani ‫ “ لن جاءه العمى‬Âma geldi diye yüzünü ekşitti ve arkasını çevirdi. fiilin manasını kuvvetlendirir ve Türkçe’ye: “Muhakkak.” Bu cümle ‫ قد نام الولد‬demektir. sıfatı onun yerine geçer. nevini ve adedini bildirmek için fiille aynı kökten gelen mastardır. çok. İkinci meful “i” bazen “nın”.” * Mefulün bihin harfi cerleri ‫ب – من – إلى – عن – على – ل – في‬ * Mefulün bih olan cümle ‫ أن‬ve ‫ أن‬ile başlarsa genellikle önlerine gelen harfi cer hazfedilir. * Fiilin nevini belirtmek için geldiği zaman fiilin nasıl meydana geldiğini ve çeşidini bildirir. öyleki” şeklinde tercüme edilir. Birinci meful “e” haliyle. ُ . Bilgi ve zann fiilleri gibi iki mefulün bih sarih alırlar. defa” diye çevrilir. Mefulü mutlakın fiili bazen hazfedilebilir.‫ “ أعلمت الطغات الظلم وخيم‬Zalimlere zulmün tehlikeli olduğunu bildirdim. fiilin manasını kuvvetlendirmek. ‫“ كم مرة أكلت؟‬Kaç defa yedin?” * Mefulü mutlak harfi cer almaz.‫“ يثبت النمر وثوب السد‬Kaplan. sıfat ve izafet terkibi halinde gelir. * Bazen mefulü mutlak hazfedilir.” * Nevini bildiren mefulü mutlak.” ‫“ أصغ إلى صوت العقل مرة‬Bir defacık aklının sesine kulak ver. Türkçe’ye “Kere. . gerçekten. * Tekid için gelen mefulü mutlak. ‫“ أيّ تكلم تتكلم؟‬Nasıl konuşuyorsun?” * Bazen mefulü mutlaktır. değişik bir hale getirdi gibi manalara gelirler. * Mefulü mutlak fiilin adedini bildirmek için gelir. bazen “olduğu. aslan gibi sıçrar. kıldı. cümle olmaz. şeklinde. Üçüncü meful yalın halde. öyle. . şüphesiz. daima müfret gelir ve fiilden sonra gelir.10 b) Tahvil (değiştirme) ‫ :أفعال التحويل‬Etti.” .شكرا – رويدا – سبحان لله – لبيك – جدا‬ * ‫ كيف‬soru ismi bazen mefulü mutlak olarak gelir. bir halden bir hale çevirdi. çok iyice.” . şekilde. * Tekid için gelen mefulü mutlak. Tesniye ve cemi de olabilir ve fiilin önüne de geçebilir.‫“ جعل السلم المؤمنين إخوانا‬İslam mü’minleri kardeş yaptı.‫“ أخبر الموظعف المسعافرين القطعار متعأخرا‬Memur yolculara trenin gecikeceğini haber ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ verdi. tıpkı.‫“ نام الولد نوما‬Çocuk gerçekten uyudu. tam vb. * Üç meful bih sarih alan fiillerin ikinci ve üçüncü mefulleri isim cümlesidir. ‫"قلت لك كثيرا "أى قول كثيرا‬ “Sana çok söyledim. -cağı” ekleriyle tercüme edilirler.‫“ من علمني حرفا فقد صيرني عبدا‬Bana bir harf öğreten kimse beni köle yapar. -eceği. ْ . Türkçe’ye “gibi.” diye tercüme edilir. ‫“ قلت لك ألفا‬Sana bin defa söyledim. . * Çeşit ve sayı bildiren isimlerden de mefulü mutlak yapılır.” ‫( المفعول المطلق‬Mefulü mutlak): Mefulü mutlak. O zaman failin yaptığı işin sayısını belirtir.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->