P. 1
Türkiye Hazır Hedef 2023

Türkiye Hazır Hedef 2023

|Views: 500|Likes:
Yayınlayan: İbrahim Nail Acar
"Türkiye Hazır Hedef 2023" AK PARTi Seçim Beyannamesi
"Türkiye Hazır Hedef 2023" AK PARTi Seçim Beyannamesi

More info:

Categories:Types, Brochures
Published by: İbrahim Nail Acar on Apr 16, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/03/2012

pdf

text

original

Sunu~

6

ileri Demokrasi Demokratikle~me GuCluSiyaset Kurumu GuCluSivil Toplum Yeni Anayasa GuvenVeren Adalet Sistemi Ozgur ve Guvenli Bir Toplumsal Hayat... Vatanda~ ve Sonuc OdakhYiinetim Buyuk Ekonomi Ekonomik Programln Felsefesi Kuresel Geli~meler ve Turkiye Makroekonomik ve Sektiirel Politikalar, Hedefler. Makroekonomi Maliye Politikasl Gelir Politikasl Kamu Harcamalan ve Yatmmlan Para Politikasl Finansal Hizmetler Odemeler Dengesi istihdam ve Call~ma Hayall Ar-Geve inovasyon Mikroekonomi. Giri~imcilik ve Sanayi Politikalan Savunma Sanayii Mal ve Hizmet ihracatl in~aat. Teknik Mu~avirlik ve Muteahhitlik Hizmetleri Gumruk Hizmetleri Turizm Tanmsal Yaplda Etkinlik ve Glda Guvenliiji... Enerji ve Madencilik Ula~lIrma, Haberle~me, Bilgi ve ileti~im Teknolojileri..

8 9 13 14 15 17 21 25 .29 ..31 33 ..35 35 ..36 37 ..38 39 ..39 40 41 47 50 54 55 56 57 58 60 61 63

12 HAZiRAN GENEL SECiMLERi

Beyannamesi

Se~im

Gu~lu Toplum Egitim SagIlk Kultur Aile Kadln Gen~lik Spor Sosyal Guvenlik Yoksullukla Mucadele ve Sosyal Destekler Dezavantajll Kesimlere Yiinelik Politikalar. Engelliler Ya~lllanmlz Korunmaya Muhta~ Cocuklarlmlz Sehitlerimizin Dul ve Yetimleri, Malullerimiz ve Gazilerimiz Vaklflar

71 73 77 81 85 87 90 93 96 99 ..103 ..105 ..107 108 ...110 112 ..115 117 ..117 120 120 121 121 123 123 ...124 125 126 ..127 ...128 ..130 131 132 133 133 135 136 ..138

Lider Olke
DII Politika Yaklallmlmlz

Avrupa Birligi ile ili~kiler Amerika Birle~ik Devletleri Klbns Ortadogu Balkanlar Rusyave Kafkaslar Orta Asyave Turk Cumhuriyetleri Afrika Doguve GuneydoguAsya Latin Amerika
DII Yardlmlar Savunma

141 143 146 147 148 148 149 150 ..150 151 ..151 152 153 153

ya~anabilir Cevre ve Marka $ehirler
Hedef: Marka Sehirler Ya~anabilir Cevre Su Kaynaklarl Ormanlar Atlk Yiinetimi Cevreci Ula~lm Temiz Enerji Kaynaklarl Ya~anabilir Sehirler Aityapi Hizmetleri Kent i~i Ula~lm Konut Kentsel Diinu~um Mulkiyet ve imar Planlamasl Engelsiz Sehirler Afet Yiinetimi Yerel Yiinetimler Kuresel Rekabet i~in Sehir Politikalan istanbul Ankara izmir Biilgesel ve Klrsal Kalklnma

3 Kasun 2002'de seclrnlere girerken, "Kaynak Turklve'dlr" dernlstlk ... Tarihiyle, kulturuyle, medeniyetiyle; durust, cesur, dinamik, qlrlslrncl insanlanyla, qenclerlvle, potansiyelleriyle Ttlrklve'nln en qilzel kaynak olduqunu ifade etrnls, Turklve've inanarak yola ~Ikml~tlk. Son 8,5 YII, Turklve've inanmakla, quvenrnekle ne kadar buyuk bir isabet kavdettlqlrnlzin, ne kadar hakll oldudurnuzun da a~lk ispat I olrnustur. Biz yola crkarken, bu milletin ve bu ulkenln en fazla lhtlvacrru hlssettlql sevln ozquven oldudunu biliyor ve goruyorduk. Bu milletin, kendisine, Glkeslne, birbirine guvendiginde, tum engelleri asacaqma, tum sorunlan geride brrakacaqma, gu~1Gve avdmhk bir gelecege kosar adrrn ilerleveceqlne tum kalbimizle lnaruvorduk. Milletin lhtlvac duydugu en son ~ey ise hayal klnkllgl idi... Yrllarca hayal kmkhklan vasarrus, siyasi ve ekonomik krizlerde tum kazarumlanm bir gecede kavbetrnls, siyasetin ~ozum iradesinden umudunu kesmls bir milletin tekrar urnutlanru yitirmesine tahammulurnuz olarnazdr, Biz, ulkenin ve milletin umudu oldugumuzun bilincindeydik ... Sadece sorunlanrun ~ozumu icin degil, o sorunlann tekrar vasanrnamasi, tekrar ve tekrar hayal kmkhklari vasanmarnasr, Turkive'nin donup dolasip ba~ladlgl noktaya geri gelmemesi icin de bir umut 1~lgl olduqurnuzun farkmdavdrk, Uzun ve kutlu volculuqurnuzda siyaset bizim lcln hicblr zaman, millete hizmet dismda bir anlam tasunadi, Siyaseti lcten ~urGten, ulkeve aglr bedeller Odeten ikbal ve makam tursi siyaset anlavrsirruzda kendisine yer edinmedi. Milletin istikbali, crkarlan; milletimizin istikameti, milletimizin bize yukledigi emanet, nezdimizde her zaman kutsal kabul edildi ve hassasiyetle muhafaza edildi. AK Parti, milletin kurduqu, istikametini milletin ~izdigi, rotasnu milletin belirledigi bir partidir ve uzun volculuqu boyunca bu anlavrstan hi~ sapmarrustrr. Bu siyaset tarzi ve bu anlavistrr ki, 8 YIII askm surede, 78 vrlm birikimlerine yenilerini eklernts, 78 vrlda vaprlanlann cok daha tazlastru bu surede ulkenln ve milletin hizmetine sunrnustur. Yolsuzluqa qeclt vermeyen, yasaklara taharnmill edemeyen, yoksullukla tam bir rnucadele sergileyen AK Parti lktidan, Glkemizin ilkler vasamasiru, rnllletce hepimizi sevindiren basarilann vakalanrnasrru saqlarrus, bunu kendi AK kadrolanyla, AK teskilatrvla ve 74 milyon Turklve Cumhuriyeti vatandasivla birlikte qerceklestlrrnlstlr,

Ne mutlu bize ki, bugGn, TGrkiye'ye kazandtrdrklanmtz. eser, hizmet ve vatmmlanrmz ovle bir ~Irplda savilarruvor, listelere slgmlyor. Vine ne mutlu bize ki, bizi, bizden ziyade vaptrklanrruz anlatrvor, Mezra ve yaylalardan kovlere, belde ve llcelerden bGyGk sehlrlere kadar, derslikler, Gniversiteler, yollar, modern konutlar, barajlar, hastaneler, ada let saraylan bizi anlatrvor. Gozlerlnden umut tiskrren cocuklar, gelecege gGvenle bakan qencler. esnatm, ~ift~inin, koylGnGn, i~~i ve memurun, sanayicinin ozqtlvenl bizi anlatrvor. Yrllardrr hatm sorulmayan insanlarrrruzm sevinci, ihmal edilrnis, dl~lanml~ kardeslerlmlzin coskusu, sorunlan inkar edilen vatandastanrruzm hevecaru, devlete gGveni sarsrlrms bireylerin tebessGmG bizi ve vaptrklanrruzt anlatrvor. Bizi, sadece TGrkiye, sadece 74 milyon degil; Ortadoqu'da, Balkanlar'da, Kafkasya'da kardeslerlrnlz: Melborn'den Toronto'ya gurbetteki vatandaslanrruz: Bagdat'ta, Kabil'de, KudGs ve Gazze'de mazlumlar, Pekin'den Saraybosna'ya sovdaslanrmz anlatrvor. 12 Haziran seclrnlerlne girerken, gGcGmGzG, evecarurmzt h ve enerjimizi vine milletimizden ahvor, milletimizin havtr dualanyla bugGn ~ok daha geni~ ufuklara yelken acivoruz. "Her sev TGrkiye lcln" diyerek yola crkan, Glkemizin ltlbarma itibar, gGcGne gG~, degerine deger katan siyasetimiz, yeni donernde de, daha dinamik, daha etkili ve daha bGyGk bir TGrkiye lcln, milletten aldlgl gGcGvine sadece milletimizin hizmetine sunmaya haztrlaruvor. Elinizdeki Beyanname, gelecek tasavvurumuzun, TGrkiye lcln tahayyGI ettigimiz ufkun, bellrlediqlrnlz hedeflerin bir yol harltasrdrr. Bu Beyanname, sadece onumuzdekl donernin degil, avru zamanda Cumhuriyetimizin 100. vilma giden yolda her Turk vatandasnun hayal ettigi TGrkiye ideali icln AK Parti lktldannm atacac: adrrnlarm ve ger~ekle~tirecegi atrhrnlann bir yol harltasrdrr. Ufkumuz, Cumhuriyetimizin 100. kurulus YlldonGmG olan 2023 vrlrdrr. Bu seclrn beyannamemizde, bir yandan onurnuzdekl dort YII lcln hedeflerimizi olustururken, bir yandan da Cumhuriyetimizin 100. kurulus YlldonGmG lcln yeni bir vizyon ortaya koyuyoruz. TGrkiye lcln bir kez daha bGyGk dG~GnGyor, bir kez daha bGyGk adrrnlar atrnarun hevecarurn tasrvoruz, 8,5 YII boyunca popGlizme asia tevessGI etmedik; milleti,

secrnenl kandirrnavi siyaset tarzi olarak benimsemedik, vapamavacaktanmm asia vaat etmedik, vaat ettiklerimizin de gG~1G sekllde arkasmda durduk. 2002'de "3 YII icin bir vaadde bulunrnavacaqrz, vapacaklanrmz bizi anlatacak" diyerek iktidara qelmistlk. C;GnkGGlkemizin durumu halkirmza ne gGven, ne de gelecek hissi veriyordu. BugGn 2023 hedeflerinden bahsedebiliyorsak, bu AK Parti olarak son 8,5 Yllilk iktidanrruzda Glkemize kazandlrdlglmlz gGven ve istikrar ile, bGyGk reformlar ve basanlanrmz ile mumkun hale qelrnlstlr. OnGmGzdeki donernde de, yapabileceklerimizi hedef olarak belirliyor; hedeflerimize ulasrnak lcln kaynagl belli, projesi ham, qercekleseblllr hedeflerle milletimizin huzuruna ~Iklyoruz. Biz, bu Glkenin ve bu milletin, her sevln en iyisini, en gGzelini hak ettigini dG~GndGk;8,5 YII boyunca gece gGndGz bu idealin peslnden kostuk, BugGn artrk bu ideale her zamankinden daha vakrruz. Arnacrrmz, TGrkiye'yi 2023 vrlmda dunvarun en bGyGk 10 ekonomisinden birisi olarak, lhracatrru 500 milyar dolarm Gzerine ~Ikarml~, 2 trilyon dolar milli gelir Greten, tarihi ve degerleri ile bansik, mutlu ve huzur lclnde vasavan insanlann Glkesi yapmak.

Sizlerin destetil ve havrr dualan ile ba~ladlglmlz i~i tarnarnlavacaqrz. C;lraklik ve kalfallk donernlnln ardrndan, 12 Haziran seclrnlerlvle, ustallk donernlnde TGrkiye'ye cok daha bGyGk sevlncler vasatacaqrz. Bu kutlu yolda her zaman milletimizle beraber yGrGdGk. Bir kez daha, 74 milyon bir ve beraber, hizmet volculuquna hazrrtanmarun hevecamru tasivoruz. Yolumuz, bahtrrruz a~lk olsun diyor, 12 Haziran seclrnlerlnln Glkemiz, milletimiz ve demokrasimiz havrrlara vesile olmasrru diliyorum. lcln

R. Tayyip ERDOGA
AK PARTi Genel Baskaru

12 HAZiRAN GENEL SECiMLERi

Beyannamesi

Se~im

ileri Demokrasi Demokratiklelme Gu~1ijSiyaset Kurumu Gu~1ijSivil Toplum Yeni Anayasa Guven Veren Adalet Sistemi Ozgur ve Guvenli Bir Toplumsal Hayat Vatandal ve Sonu~ Odak!! Yonetim

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi

AK Parti siyaseti ger~ek zeminine ~ekerek, zeminin merkezine insam koymustur,

bu

olarak goren, milletin sesine kulak vermeyen ceberrut siyaset anlayisma yer yoktur. AK Parti, bu demokratik vizyonla yola C;lkarak devletin asli gorevinin bireyi daha mutlu, daha ozgur ve daha huzurlu yasatrnak olduquna inamr. Bu yuzden, AK Parti'nin hizmet odakh siyaseti, insanlann ve toplumun yuz yuze kaldiQI sorunlara cozurn uretrneyl arnaclar, AK Parti'nin benlrnsedlqi c;ogulcu ve ozgurlukc;u

Bizim anlaYI!}lmlzda, siyasetin temel amaci insamn mutlulugu, huzuru ve refaludrr, Cunku biz, medeniyetimizin ruhunu teskil eden ilkenin "insam ya!}at ki devlet ya!}asln" ilkesi olduquna inamyoruz. AK Parti, milletimizin ferasetine, tecrubeslne ve

basiretine guven duyar. Siyaseti millet iradesi temelinde yurutUr. AK Parti her zaman ozgurlukten ve adaletten yana tavir koyar, milletin iradesini her seyden ustun tutar. Bu demokratik vizyonda, devlet milletin efendisi

demokrasi anlayismm esasiru, her bireyin ve turn vatandaslanrmzm haklanru guvence altrna alan demokratik bir anayasa vizyonu olusturmaktadir, Bu anlayisla AK Parti anayasayi, insanlan haksizhklara ve adaletsizliklere ka rs I korumak icin yapilrms bir toplumsal sozlesrne olarak gormektedir. Sivil toplum bizim demokrasi

degil, ona hizmet eden bir ara~ olarak gorLilur. Bizim c;ogulcu ve ozgurlukc;u demokrasi

anlayrsmuzm

anlaytsrrmz,

bireylerin ve toplumdaki farkh kesimlerin butun yonleriyle kendilerini ozqurce ifade ettigi zeminlerin lnsa edilmesini gerektirir. Cagdal? demokrasilerde, siyasal katrhrn ve temsil ile

olmazsa olmazidtr, Cagdal?, c;ogulcu ve katihrncidemokrasllerde sivil toplum alam her seyden once farkhhgln, c;el?itliligin alarudir. AK Parti, toplumdaki butun farkhhklann kendi gorul? ve talepleri dogrultusunda orgutlenip, siyasal, sosyal ve killtiirel hak arayismda bulunmalanm savunur. Tektipc;ilikten ziyade farkhhga, kulturel c;el?itlilige onern veriyoruz. Cagdal? yonetlslrn anlayrsi geregi AK Parti, karar alma sureclerinde gormektedir. sivil toplumun aktif katihrruru elzem

yonetirn arasmdakl lllskinln sarsilrnaz bir bagla kurulrnasr, herkesin buna saygl gostermesi ve kabullenmesi zorunludur.

Demokrasi, insamn ozgurlugu icin guvenligin bir arac olarak kullamldlgl bir siyasal rejimdir. AK Parti, guvenlik i~in ozgurlugu kesinlikle reddeder. AK Parti, bireylerin feda eden bir anlaYI!}1

AK Parti'ye gore yerel yonetimlerin

gu~lendirilmesi,

demokrasinin vazge~ilmez unsurlarmdandir. Bu cercevede lktldanrruz boyunca yetkinin merkezden daha cok yerel yonetimlere aktanlrnasma buyuk onem verdik. Cumhuriyetimizin 100. ythnda hedefimiz, vatandas odakh kamu politikalanmn uyqulanmasi hizmet standartlanmn yilkseltllmeslnde yerel yonetlmlerln ve

ve farkh toplum

kesimlerinin

kendini ozgurce ifade ettigi, haklanm aradlgl ve baskalanyla diyalog i~in tum imkanlann saglandlgl demokratik kosullan hazlrlaml!}tlr. Hedefimiz, bu ortarmn daha da geli!}tirilmesi ve gelecek nesillere

daha aktif ve yaprci roller ustlenmesidir.

aktanlmasrdrr.
Cogulcu ve kanhmci demokrasi, tum vatandaslann devletin lmkanlanndan ve kaynaklanndan e!}it ve adil bir blclmde yararlanmasl ve herkesin hayat tarzma, kulturune ve lnancma saygl gosterip kendilerini ifade edebilmelerine lrnkan saglanmasl anlamma gelir. Bunun i~in, AK Parti siyasetinde kendi lnsanmdan korkan, her farkhhgl du!}manhk

Kisaca AK Parti, Turkiye'nin tabandan gelen en onernll demokratlklesflricl siyasi gucu olduqunun bilincindedir. Yeni iktidar donernlnde sivil ve ozgurlukc;u bir anayasa yapirnma onayak olarak bu misyonunu surdurecektlr, Tum toplumsal kesimlerin kanhrmyla olusturulacak bu anayasa, Turklye'de dernokratlklesmenln kusursuz lsleyebilmesl lcln vazgec;ilmezdir. Ancak tam rnanasiyla demokratlklesrnls, turn kurumlann kendi yetki alanlanna

8

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

c;ekildigi, millet iradesinin butunuyle egemen oldugu bir Turkiye, rnuasir medeniyet seviyesine ulasrrus
olacaktir,

Demokratiklelme
AK Partili yillar her konuda oldugu gibi dernokratlklesme acismdan da Turkiye'nin degi~im yillandir. 2002 yth seclrn beyannamemizde ifade ettigimiz gibi; "sureklilik lclnde degi~imi arayan, birliktelik lclnde farklrhklan koruyan, toplumun dinamizmine guvenen, dunyadaki geli~melere ve yeniliklere acik bir siyaset anlayrsiru hakim kilmayi amac;layan" politikalan hayata gec;irdik. Bu d6nem "Turk Demokrasisinin Normalle,me" yillan olmustur. Olagandll?1 d6nemler yasayan Turkiye nin olaqan d6neme, normal demokrasiye, hukuk devletine gec;mesi AK Parti iktidannda hiz kazanrmsnr, Vesayet yillanndan sonra gelen bu normallesme surecl buyuk bir degi~im d6nemidir. AK Parti, bu normallesrne sureclnln tarnarnlanmasr, demokrasinin tum kurum ve kurallanyla yerlestlrilrnesl, eksik demokrasiden ileri demokrasiye gec;il?intam olarak saglanmasl lcln uc;uncu d6nem iktidara taliptir. AK Parti'nin varhk nedenlerinden biri, Turkiye'nin demokrasi aC;lglnlkapatmaktir, AK Parti hukurnetleri, ilk gununden itibaren, halkrmzi hak ettigi demokratik yasarn standardma kavusturrnak lcln reform nltellqlnde bir dizi cahsrna yaprmsnr, Turklye'nin daha 6zgur, daha guvenli ve daha mureffeh bir ulke olmasi lcln cok 6nemli adimlar atrmsnr, Olkemizin ve lnsarurmzm adeta c;ehresini degi~tirmi~, her alanda oldugu gibi, demokratlklesme alarunda da "sessiz devrim" dlyeblleceqlmlz k6klu degil?imleri gerc;eklel?tirmil?tir. Nereden nereye geldigimizi anlayabilmek ve anlatabilmek lcln blrkac ornek vermekte fayda vardir, Hukumetlerimlzln son sekiz Yllda attlgl demokratlklesme adunlanmn bazilan ,unlardlr:

• Normalle,me sureclnln ilk admu olarak OHAL kaldmlmrsnr, AK Parti iktidara gelir gelmez, normallesme ve demokratlklesrne sureclnl baslatrms ve ilk i~ olarak da adeta olaganla~an bir hukuk rejimine donusen OHAL uyqulamasim kaldirrrusttr. insan haklanna sayqmm ve dernokraflklesmenin bir g6stergesi olmak uzere ilk hukurnetirnlzln kurulusundan hemen on iki gun sonra 30, Kasun 2002 tarihinde atrlan bu adirn, demokrasimiz acismdan bir donurn noktasidir, • Avrupa insan Haklan Mahkemesine yapilan bireysel basvurular sonucunda veri len kararlann "yarqtlarnarun yenilenmesi" sebebi sayilrnast lcln usul kanunlanrmzda degi~iklikler yapilrmsnr, • G6zden gec;irilmi~ Avrupa Sosyal $artl onaylanrrustir. • Demokratik bir y6netimin hayata gec;irilmesi lcln, sivil toplumun guc;lenmesi ve 6rgUtIenme 6zgurlugunun saqlanmasi arnacryla, 5253 saYl1i Dernekler Kanunu yururluge konulrnus ve bu suretle demek kurma hakkma getirilen kisitlamalar kaldmlarak, Avrupa insan Haklan Sozlesmesiyle uyumlu orgutlenme ozgurlugu saglanmll?tlr. • Toplann ve g6steri yuruyul?u duzenlerne hakkirun kullarurnmm daha demokratik temele dayandmlmasi amaciyla 2911 sayrh Toplanti ve Gosteri Yuruyu,leri Kanunu'nda gerekli degi~iklikler yapilrmsnr, • AC;lk,seffaf ve hesap veren y6netim anlayismm geregi olarak 4982 sayih Bilgi Edinme Hakki Kanunu cikanlrrusnr,

• lskence ve kotu muamele ile rnucadele edllrnls,
hukumetimizin "lskenceye slflr tolerans" ilkesi titizlikle uyqulanrms ve bu konudaki butOn yasal duzenlerneler hayata gec;irilmil?tir. Bu yola tevessul edenleri cezalandirma, devletin dogmu~ olan hak magduriyetlerini karsilamast yonunde gerekli yasal duzenlerneler yapilrmsnr, • Blrlesrnls Milletler Medeni ve Siyasi Haklara

9

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi
lllskln Uluslararasi Sozlel?mesi ile Ekonomik, Sosyal ve KOItOrel Haklara lliskin Uluslararasi Sozlesmesi onaylan m Il?tlr. • Olaganustu donernleri (:agnl?tlran ve yargl baglmslzllgl noktasmda surekll tarnsrna konusu olan Oevlet GLivenlik Mahkemeleri 2004 yihnda hukuk sistemimizden cikarturmsnr. • Milli Guvenlik Kurulu ve Milli Guvenlik Kurulu Genel Sekreterllqlnln yaprst ve fonksiyonlan yeniden duzenlenerek (:agdal? demokrasilerdeki standartlara kavusturulrnustur, • Sivillerin askeri mahkemelerde yarqtlanmasnu onqoren mevzuat hukumleri degil?tirilmil?tir. • 2004 yihnda yapilan Anayasa degil?ikligi ile temel hak ve ozgurluklere iliskin uluslararasi sozlesrneler, i(: hukukta kanunlardan ustun hale getirilmil?tir. • 2007 halkoylarnasmda kabul edilen degil?iklikle Cumhurbaskaru'ru dogrudan halkm secrneslnl saglayan koklu bir adirn anlrrustir. • ifade ozgurlugunu ger(:eklel?tirilmil?tir. genil?leten duzenlerneler sekilde yeniden duzenlenmistir, Kanunu

• Kadm Erkek Firsat El?itligi Komisyonu yururluge konulmustur,

• 2010 yihnda halkoylarnasmda kabul edilen demokrasi, paketi olarak nitelenen anayasa degil?ikligi ile kapsarnh bir yargl reformu ger(:eklel?tirilmil?tir. • Bireylere kamu denetclslne basvuru hakki getirilmil? ve bu yolla idarenin isleyisinin denetlenmesi saqlanrrustir. • YLiksek Askeri ~uranm kararlanna ka rs I yargl yolu acurms, sivillerin askeri mahkemede yargllanamayacagl anayasal guvenceye almrmsnr. • Anayasa Mahkemesinin yapisl yenllenrnls, demokratik rnesruiyeti gu(:lendirilmil? ve vatandaslanrmza bireysel basvuru hakki getirilmil?tir. • Haklmler ve Savcllar YLiksek Kurulu demokratik rnesruiyete kavusturulrnus, haklrnsavcilann da temsili saglanmll?tlr. • 12 EylOl darbesini ger~ekle§tirenlerin yargllanmasmm onundeki engel kaldmlrrusnr, • Kadm-erkek el?itligini saglamak, cocuklar, yashlar, ozlirluler, sehitlerln dul ve yetimleri ile malul ve gazilere yonelik olarak Devlet tarafmdan pozitif aynmcihk yonunde bazi tedbirlerin ahnrnasma imkan

• Basin ozgurlugunu (:agdal? standartlara kavusturan yeni Basin Kanunu 2004 Yllinda yururluge konulmustur, • Oil yasaklarl kaldmlmrsnr, Turkce dismdakl dil ve lehcelerde ozel kurslar acilabllmeslne ve yaym yapilabllrneslne imkan saqlanrmsnr, Surekll Kurt(:e yaym yapan TRT $el? ve TRT Arapca bu anlamda bir donum noktasidir, Aym sekllde, cezaevlerinde Turkceden baska dillerde gorul? yasagl kaldmlrmstir. • Diger yandan, dil yasaklanm kaldirmak suretiyle demokratik siyasetin alarum genil?letilmil?; Siyasi Partiler Kanununun ilgili hukrnunu degil?tirerek partilerimizin Turkce dismdakl dillerde de propaganda yapabilmesine lmkan saqlanrmstir, • Vakiflar Kanunu, Sivil toplumu gu(:lendirecek, temel hak ve ozgurluklerin alarum qenlsletecek 10

tarunrmsnr,
• Klslsel verilerin korunrnasiru isteme hakki anayasal teminat altma ahnrmsttr. -Vatandaslarm yurt disma cikrnalan ile ilgili strurlarnalar daralnlrms, tamamen yargl karan sartma baqlanrmsttr. • C;ocuk haklan anayasal temele kavusturulrnustur, • Sendikal haklar ile grey hakkma getirilen smtrlamalar kaldmlrrustir,

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

• Memurlara sozlesrne

ve diger kamu gorevlilerine

toplu

Bu sorunlar, donusen

bolqesel

ve kOresel bir siyasi aktore ayaglndaki pranqalardir,

hakki tarnnrmstir. ve varhklanrun

TOrkiye'nin

• Kamu harcarnalanrun denetlenmesini ongoren en temel sartlanndan ~effafhgl gOclendirmeyi cikanlrmsnr,

tamarrurun
ve

TOrkiye, bolgesinde dOzen kurarken, kOresel sistemin geleceginde etkili olacak karar mekanizmalannda topraklan Ozerinde, teror cozmek yer ahrken, 2023 yihnda ilk 10 bOyOk ekonomiden biri olrnayi hedeflerken zorundadir. basta olmak Ozere turn sorunlanru

ve boylece demokrasinin Sayistay Kanunu

olan hesap verebilirligi arnaclayan

• 2007 ve 2010 yillarmda halkoylamasma soylerne gidilerek,

olmak Ozere iki kez halkuruza

gelecegini

Yillardir TOrkiye'nin farkhhklanru bir zenginlik yerine
bir tehdit alaru olarak goren yaklastrndan iktidan ile uzaklasan fark etmemizi Farkh etnik kimliklerin ve Birlik ve butunlilk saqlayan AK Parti Olkemiz; bOtOn zenginliklerimizi bir iklime kavusmustur, ve inane gruplann bir kardesllk en can ya~adlQl projesine

ilgilendiren anayasal konular hakkmda son sozO
lrnkaru saglanml~tlr. gOclendirilmesi ve temel hak ve ile ilgili bu anayasal gecirilmesi yapilrrus leln

Demokrasinin

ozgOrlOklerin geni~letilmesi yasal dOzenlemelerin arnaciyla bir zihniyet ve bu dOzenlemelerin

sorunlar bu proje kapsarmnda cesaretle ele ahnml~tlr. potasmda donO~tOrOlmO~tOr. Bu sorunlann vatandaslanrmzm bncelikli

fiilen uygulamaya

da cok sayida ikincil dOzenleme

ahcrsi olan

donu,umu

kaglt Ozerinde kalmamasi qerceklestirllmlstlr. de bu yondeki butun

KOrt sorunuyla birlikte Alevi, Gayri MOslim ve Roman rnaqduriyetlerine el anlrmsnr,

Yeni iktidar donemlrnlzde cahsrnalanrmz kurum ve kurallanyla Avrupa Birligine

olarak KOrt sorunu ele yapilan yanhslann

almrmsnr, Bu konuda

sOrecek ve demokrasimiz

esasen,

ve cozOmsOzlOk

en ust dOzeye ulasacaktir,

politikalanrnn

nedeni, sorunun yillardir sadece "teror olarak gOvenlik paradlqmasi Bu durum, oncekl siyasi tamamen neden

Oyelik sOreci reformlann destekleyici bir rol

ve gOvenlik meselesi" iktidarlann sorunun

gercekle~tirilmesinde oynamaktadir, dOzenlemeler, reformlan

lclnde algllanml~ olmasidir. gOvenlik bOrokrasisine olarak gOvenlik tedbirleri

AB'ye Oyelik sOrecinin gerektirdigi bundan sonra da demokratik devam edecektir.

cozOmOnO nerdeyse havale etmelerine dO~OnOlmO~tOr.

seklllendlrmeye

olrnustur, Boyle olunca da meselenin

tek cozOmO

Milli Birlik ve Karde,lik Projesi; bnemli
dernokratlklesrne Kardesllk olumsuz adtmlanru atarken, "Milli Birlik ve Uzun Projesini" etkileyen de devreye koyduk.

AK Parti hOkOmetleri olarak, biz bu siyasetin kolaycihk olduqunu, lclnden cikilrnaz retorikle sorunun terk ettik. bncekiler gOclerimize sorunu cozmekten gibi yapabilir, ziyade iyice ve hale donO~tOrdOgOnO gordOk ve hamaset cozOmOnO sadece gOvenlik Bu siyaset daha az

yillann biriktirdigi kronik hale gelen ve bOtOnlOgOmOzO
butun toplumsal sorunlanrruzm demokratik TOrkiye'nin da karmasik yuzlesmls, getirmi~tir. kesimlerin sorunlanrmzt yontemlerle cozOmOnO hedefledik. gOnden itibaren ve ertelendlkce daha cesaretle

Esasen, AK Parti kurulduqu sOrekli ertelenen bu sorunlara Bu baglamda, rnaqdurlyetlyle

havale edebilirdik.

riskli olabilirdi. yaparnazdik

Fakat biz, tarih ve millet onunde farkmda olarak bunu yaprnadik, da. tek bir soylem hesaba

hale gelen koklO sorunlanyla yonellk

sorurnluluqumuzun

kahci cozurnler Demokratik Acihrn, farkh
olusan toplumsal cerceveslnde

Teror gibi cok boyutlu sorunlan, Ozerinden anlamak Bu nedenle, sorunun

ve cozrnek rnurnkun degildir. tum dinamiklerini

milli birlik ve kardeslik ifade etmektedir.

cozme iradesini

11

Sedm Beyannamesi ! ileri Demokrasi
ihtiyac; vardir, adirnlar

katan kapsamh bir gOzum perspektifine perspektifin

silaha ve slddete borclu olan herkesi ve her kesimi urkUtmu~tUr. Geldigimiz noktada teror ve slddetle hlcbir yere

AK Parti, bastan beri bu cok boyutlu ve kapsamh hayata gec;mesini saglayacak Demokratik dikkate alan, dernokratlklesrne, kalkmrna ve drs politika kapsamh bir program ihmal etmeyen konulmustur, de, sorununun cozurnunun olan

atmaktadir,

acihrn sureclnde, meselenin

her boyutunu gibi etkenleri uygulamaya Buradan

vanlmayacaqmm sorunun ozgurce

tum toplumsal

kesimler tarafmdan

guvenlik tedbirleri, ekonomik

anlasilrms olmasi onernll bir kazarurndir. Dune kadar

adiru bile koyamayan ve konusrnaktan ceklnen Turklye, artik en aykm goru~lerin bile
ifade edileblldlql bir ortama kavusrnustur, en yakic konulann ve hassasiyetle acismdan

hareketle

Yaptlglmlz cahsmalar sonucunda, bile buyuk bir olgunlukla hale gelmesi bir kazanctir, Tum dunyada ~iddetin yasanan demokrasimiz

sorunun dogdugu siyasal ve kultUrel alanda yattlglm gorduk. Halka karst hesap vermek durumunda sorumlu bir iktidar olarak, sorunu tum boyutlanyla

tartrsilabllir
cok onemll

kavrayan ve c;ozmeye cahsan bir politika qellstlrdlk,

tecrubelerln

gosterdigi

gibi,

lste

Milli Birlik ve Kardeslik bu

Projesi olarak

teror demokrasinin

ve ozgurluklerin

dusrnarudir.

adlandirdiqrrruz

bilyuk proje ve bu kapsamda
geli~tirilen cok yonlu

haklrn oldugu yerde sozun degeri yoktur. birbirine hakaret etmeden cahsmadan ve bunun lcln bir demokratik

baslatnqtrruz Demokratlk Acihrn yillardir ya~adlglmlz
bu cok yunlu sorun karsismda bir cozum polltlkasidir. Surekll vurguladlglmlz ve slddetl sonlandirmak, geni~leterek yukseltmekts. demokratik gibi, Demokratik

AK Parti olarak, teror ve slddetln yerine herkesin her seyi konusablldlql, goru~lerini ve birbirinin varllglnl ortadan kaldirmaya

Acmrnm

rahathkla aC;lklayabildigi ve savunmaya

birbiriyle lllsklll iki temel hedefi vardir, Birincisi, teror ikincisi de ozgurluk alarum standartlanrruzt bireyler

yasal sirurlar icinde orgUtlenebildigi ortarru savunduk

devam ediyoruz. demokratikyonetlrn

Bizim terorle rnucadelede insani yontemlerle Demokrasiyi modellerine tamamlayacak sorunun

tercihimiz,

Bu iki hedefin gerc;ekle~mesi; herkesin bir Turklye'nln de on sartrdir, andan

cozulmesldlr, olaganustU ve norrnallesrneyi devam edeceqlz,

daha ozgur, daha eslt ve daha mureffeh olarak ya~adlgl Demokratik itibaren, yaratilrnasmm

asktya almadan, tevessul etmeden

Acihm sureclnl

baslattiqrrruz

sekllde yolumuza

saqhkh bir konusrna cozrnenln

ve diyalog ortarrurun hatta ifade

Ancak unutmayahm buyuk bir sorunla cozurnun

ki, uzun yillann katrnerlestirdiqi karst karsiyayiz. Bu nedenle gerc;ekc;i degildir.

cok onernll olduqunu,

sorunlanrruzt
etrnlstlk.

on sarn olduqunu

bir cirprda beklenmesi ve

Bunun lcln de toplumun

turn kesimleriyle

Sabirh, azimli, kararh ve cesur olmak gerekiyor. Buyuk dusunmeye kaybedilen kosrnaya Turkiye'de cahsrnalara mecburuz. teror sorununun ve yapilanlann gOzumu, en ust duzeyde sistematik takibine uzerlne koklu

sorunun gOzumune yonelik gOrU~meler yaptik. Basta siyasi partiler olmak uzere, sivil toplum kuruluslanyla, aydmlarla, meseleyi

bilyuk adimlar atmaya,
lcln yurumeys degil,

zarnaru kapatmak

sanatcilarla, gazeteciler
acikca tarnsnk,

ve yazarlarla

guC;lu bir siyasi iradenin varllglna, kapsamh ve detayh Uzun suredlr belki de ilk kez, bu yaktci sorunun karsihkh anlayis ve diyalogla toplumda cozuleblleceqlne dair bir umut ve beklenti bellrmlstlr, "Soz"e bir baghdlr. Bu, sorunlan iyi anlamak ve iyi analiz etmek lsln temelidir. Bu kapsamh analizlerin baslattik. cozurn projesini demokrafiklesme, Esasirn daha fazla

firsat verilmesi gerektigi yonundeki politika, varhklanm

daha fazla insan haklan ve

12

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

vatandaslanrmzm yaklasim gercekten

ozqurce

ve huzurlu yal?adlgl bir Toplumsal farkhhklan

Bu nedenle,

attlglmlz

dernokratlklesrne ya da toplumun

adimlan bir kesimine

olusturrnaktadir, zenqlnllqlrnlz

ulkenin bir bolqesine fazla demokrasi, ozgurluktur. Turkiye'yiz" .

korku ve endlse unsuru gorme yerine, bunlan olarak goren bir felsefe. sevgi ile kucaklayan bir devlet adma yapilan Butun vatandaslanrmzi yanhslan

degil, tamarmna yoneliktir. ~ianmlz, herkes lcln daha daha fazla haklar ve daha fazla Bu yuzden diyoruz ki "Biz hep birlikte

devlet sefkatl, .. Gecmlste

oz elestlri ile kabul eden ve telafi eden,

"insam yasat ki devlet yasasm" diyen bir medeniyet

Ancak, biz bunlan yeterli gormuyoruz. aksarru, SaYIn Basbakarurruzm gibi, referandumdan ve sivil anayasa

12 Eylul 2010

anlayrsr,
Milli Birlik ve Kardesllk vatandaslanrruzca rahatlama buqun, buyuk toplumsal anlama ve kabullenme kardel?lige ulasacaqmuza Projesi buqiln Vine bir sorunlann zemininde tarnarmnda

acikca ifade ettikleri teskll etmektedir.

cikan sonuc yeni demokratik

lcln bir baslanqic

daha iyi anlasilrnaktadrr.

AK Parti, kurulus proqrarmnda dernokratlklesrne taclandiracak kavusmasim ve Turklye'nln saglayacaktlr.

ifade ettigi ile ileri demokrasiye

saqlanrrusnr, Bu dusunrne, konusrna,
birbirini daha iyi yapiya ya, bir buyuk

hedefini sivil yeni anayasa

anlayan ve seven bir toplumsal

inamyoruz.

AK Parti olarak, yeni anayasamn genil? katihmla hazmanrnasuu, kesimlerin sozlesrnesl" yapacak taleplerini olgunluk yansitan olmasnu istiyoruz.

rnilmkun

olan en

Sorunun cozurnune yonellk kisa, orta ve uzun vadeli radikal adimlan ancak ve ancak tek basma iktidar olan, milletin teveccuhunu kaynasrnasim Parti atabilir. AK Parti, ustahk doneml iktidar egemen doneminde olarak gordugu sorunlan u~uncu ruhunu ~ozmeye ortaya kazanrms, millet-devlet saglamll? ve Turkiye partisi olan AK

tum toplumsal tam bir "toplum Milletimiz bunu

ve birikime sahiptir.

Gii~lii Siyaset Kurumu
AK Parti, siyaset sorunlanm saglamamn gormektedir. Siyaset kurumuna guvenin iyice azaldlgl bir donemde kurulan partimiz ve iktidanrrnz ulkernizde siyaset kurumunun tekrar guclendirilmesi, siyaset ve slyasetciye tekrar guven kazandmlmasi icln onernll mesafeler alrrustir. AK Parti, siyaseti dilnistluk ve liyakatle birlikte ele alnus, siyaseti ahlakl bir cizgiye yerlestlrrnlstlr, AK Parti, siyasetin finansmamm §effafla§tlrml§tlr. kurumunu Ulke ve toplum ~ozmenin, geli§meyi ve hizmeti biricik ve en etkili araci olarak

milli birlik ve karde§lik

kllarak tum toplumsal

kararhdir, Esasen, bu konuda AK Partinin alternatifi
de yoktur. ~u ya da bu blclrnde sorunun ve sorundan beslenenler bastan onu cozemezler, beri soyledigimiz projemizin ya§arsa bu devletin ya§asln, §udur: herkesin

eikrnasma neden olanlar, sorunun parcasi olanlar
AK Parti olarak, Milli Birlik Turkiye'nin

ve Karde§lik neresinde kendisini

hedefi, e§it ve hur

ama herkesin

vatandast olarak hissetmesini
cocuklanyz, tarihsel,

saglamaktlr. bir milletin aynhkClhgln "insan"

Biz, ayru tarihi, acryi ve sevinci paylasan Bu nedenle, bu topraklarda sosyolojik

ve kulturel hicbir temeli, zemini odaqmda degil, adidir,

Bunun en iyi ornegini kendisi vermistir; kurusuna kadar gelir ve giderini surekll olarak aciklarmsnr. Bu sayede buqun Ulkemizde siyaset kurumu tekrar itibanm kazanrrus, vatandaslanrmzm muhatabi haline gelmil?tir. butUn taleplerinin

yoktur. Bizim cozurn polltlkarmzm vardir, Demokratik yasatmaya

Acihrn,

oldurmeye

odaklanan

politikamn

13

Sedm Beyannamesi ! ileri Demokrasi
Siyaset kurumuna guveni sarsarak, demokrasi dil?l beklenti ve hedefler olusturma cabalan da buyuk oicude bertaraf edilmistir. Kendi kurumsal sirnrlarmrn disma tasarak siyaset kurumunun sirnrlanm daraltan, kimi zamanda yok sayan anlayislar kendi sirnrlanna cekilrnls, siyaset kurumu normal srrurlanna
kavusturulmustur,

STK'larln ~ah§malan kolayla§tlnlml§, desteklenmi§, te§vik edllmlstlr, iktidar olarak, Ulkemizin temel sorunlarma dair ilgili STK'lann gorO§lerinin ahnmasma onem verdik. Ekonomik Sosyal Konsey, anayasa degi§ikligi ile anayasal bir kurul haline getirilmi§tir. AK Parti hOkOmetleri doneminde, Yeni TOrk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve son Anayasa degi§iklik paketi gibi bir dizi dOzenlemeyle, orgOtlenme ozgOrlUgOnde koklO degi§iklikler ve iyile§meler saglanml§tlr. Bu kapsamda STK'larlmlzln dOnyaya acilmalanru onleyen yasaklar kaldmlarak, STK'larln uluslararasi orgOtlenmelere girmeleri, uluslararasi faaliyetler ger~ekle§tirmeleri kolayla§tlnlml§tlr. Artlk yeni TOrkiye'de sadece bOyOk §ehirlerimizdeki blrkac STK degil, yurdun en ucra ko§esindeki kO~Ok derneklerimiz dahi gO~IO uluslararasi lllskller geli§tirebilmekte ve ba§ka Ulkelerdeki STK'larla ortak etkinlikler ger~ekle§tirebilmektedir. Dahasl, turn demokratik Ulkeler gibi TOrkiye'deki STK'lar kendi hOkOmetlerini denetleme i§levini yerine getirmeye ~ah§maktadlrlar. Eger TOrkiye de demokrasisini gO~lendirmek ve kokle§tirmek istiyorsa, kamu idaresiyle STK'larln birlikte ~ah§malanmn kanallanm her ge~en gOn daha da artirmak zorundadir. AK Parti, kuruldugu gOnden beri sahip oldugu bu vizyonu bugOn de korumaktadtr, Artlk parlamenter demokrasi yerini katrhmci demokrasiye birakmrsnr, TOrkiye, iktidanmlz donemlnde kanhmct demokrasi yanlnda tavir alrmsnr, AK Parti iktidan doneminde ~Ikanlan yeni Dernekler Kanunu ile, i~i§leri Bakanhgl bOnyesinde Dernekler Dairesi Ba§kanhgl, iIIerde il dernekler mOdOrlOkleri olusturulmustur. Demeklerle ilgili i§lemleri yOrOtme gorevinin polisten ahmp sivil kamu gorevlilerine verilmesi, sivil toplumun onOndeki engelleri kaldnmada onemli bir a§amadlr. Bu uygulama, derneklerin bir guvenlik sorunu gibi alqilanrnalanna son vermlstlr,

Demokrasilerin olmazsa olmazi sivil siyaset ve siyasi partilerdir. Anayasa tarnsrnasi sirasmda Siyasi Partiler Kanunu ve partilerin finansmam gibi konular da dogal olarak ele almacaktrr, Siyaset OstOn bir degerdir. Siyaseti milletimizle ve milletimizin destegi ile yaptlk ve yaplyoruz. Milletimizin iradesini ve rehberligini esas ahyoruz. Halkuruza gOveniyoruz ve onun gOvenini her §eyin onOnde gorOyoruz. Siyasette guven kavrarnmm onernlnl biliyoruz ve bu guveni asia sarsmayacaqiz. Ne aldanan ne de aldatan olrnadik, hep durust ve ilkeli siyaseti benimsedik. Halktrruza verdiqirniz sozleri mutlaka yerine getirdik, gerceklel?tiremeyecegimiz vaatlerde bulunmadik. Halkirruzm bizden oncekl siyasi partileri tasfiye etmesinin nedeni, halkirruzm talep ve iradesini yansrtmarnalandir, AK Parti toplumsal merkez ile siyasi merkezi, millet ile devleti bir araya getirmi§, toplumsal ban§1 saglaml§tlr.

Gii~lii Sivil Toplum
OrgOtlU toplum, sivil toplum kuruluslarmm kolayca kurulabildigi ve ~ah§abildigi toplumdur. Qagdal? toplumda vatandaslann degil?ik alanlarda haklanru aramalan, tepkilerini dile getirebilmeleri ancak bu orgutlenmelerle murnkundur, AK Parti olarak, bu inan~ ve dO§Once ile orgOtlenmenin onundekl bOtOn engelleri kaldirdik, Dernekler Kanunu bu felsefe ile tamamen degi§tirilmi§, dernek kurmak kolayla§tlnlml§, uluslararasi standartlara ula§tlrllml§tlr. Cocuklann da demek kurmasi mOmkOn hale gelmi§tir. Vaklflar mevzuati da bu dogrultuda degi§tirilmi§tir. 14

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

Yeni Donemde

Yapacaklannuz

·Yeni Turk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve

ger<;eklel?en Anayasa degil?iklikleri bireysel haklann ve demokratik siyasetin alarum genil?letmil?; 2004, 2007 ve 2010 anayasa degil?iklikleri ise yeni anayasamn zeminini hazirlarmsur. AK Parti'ye gore yeni Anayasa, bireylerin haklanru

Vakrtlar Kanunu'yla STK'lann cahsmalanru
kolaylastirarak orgutlenme ozgurlugunu kuvvetli guvencelere baglayan AK Parti iktidan, onurnuzdekl donemde de bu yaklastrmru gu<;lendirerek surdurecektlr, Uygulamada ve zihniyet donusurnunde yeni asarnalar kaydedilecektir. Bu arnacla ilgili mevzuat ve uygulamalar, STK'lann onerileri ahnarak, etkili

en etkili fekilde korumall, temel hak ve ozgurlukleri 'lnsan Haklan Evrensel Beyannamesi'nin ve 'Avrupa insan Haklan Sozlesrnesi'nin getirdigi ilke ve standartlarda guvence altrna almahdir, Esasen, TOrkiye'nin ve yOkselen ertelenemez her alanda kat ettigi mesafe

katihrnlan saglanarak, orgutlenme ozgurlugunun teminat altma ahnmasmr, genil?letilmesini hedefleyen
bir anlayisla yeniden ele almacaktir. • AK Parti demokrasiyi, halkm genif kattlmu ile sOrekli gelhjtirilmesi gereken olarak gormektedir. kanhmci demokratik boyutlu bir sOre~

toplumsal talep, yeni AnayasaYI hale getirmiftir. gerisinde

Ancak, anayasal duzen bu qellsrnelerln

Bu kapsamda, <;ogulcu ve siyasal surecln sivil toplum

kalrmsnr. Toplumun yaklasik 30 YII once, bir darbe urunu olarak kendisine dayatilan bu anayasayi hak etrnediqi aciktir. Turkiye'nin yeni konumuna yeni bir anayasaya lhtlyaci vardir, 12 EylUl askeri rnudahaleslyle derinlesen uygun

orgutlerine acilmasi ve karar verilecek konularda, ilgili toplum kesimlerinin gorul? ve onerilerinin ahnrnasma devam edilecektir. • Sivil toplum kuruluslanrun kanhrrn ile temsili demokrasinin yonetirne daha aktif katihmci demokrasiye

demokrasi

a<;lglnln butunuyle kapanlrnasi ve normallesrne sureclnln tamamlanrnasi yeni, sivil ve demokratik anayasamn

dogru gelil?mesi saglanacaktlr. Boylece vatandas, sadece seclrnden seclme degil, guncel gelil?meler lcln de iradesini siyasal surece yansitma firsan bulacaktir. • Sivil toplum kuruluslanrun, hukumetln sosyal ve ekonomik politikalanna katihrnlanru saglamalanmn en ileri adirrn olan ve son anayasa degil?ikligi ile guvenceye kavusan Ekonomik Sosyal Konsey'in uyum yasasi

hazirlanrnasma

baghdlr.

AK Parti'nin varhk nedenlerinin basmda gelen dernokratlklesme sureclnln taclandmlmasi da yeni anayasamn hazirlanmasiyla rnurnkun olacaktir, Bu nedenle O~OncO iktidar donemi yeni anayasa

donemi olacaknr. AK Parti, kurulusundan itibaren hedefledigi ve ilk iki donemde olgunlaftlrdlgl yeni anayasa sOrecini tamamlamaya

cikanlarak, etkili cahsmasi saqlanacaknr.

kararlrdir,

Yeni Anayasa
AK Parti, insaru ve onun ozgurluklerini goren bir siyasi anlayism temsilcisidir. Bu nedenle AK Parti; kurulduqu gunden itibaren Turkiye'nin bir anayasa sorunu olduqunu, bu sorunun <;ozumunun de <;ogulcu ve ozgurluk<;u yeni bir anayasarun hazirlanrnasmdan ge<;tigini ifade etrnlstlr, AK Parti'nin birinci ve ikinci hukilrnetlerl donernlnde esas alan, devleti ve kururnlanru insana hizmetin araci olarak

Elbette yeni anayasanm nasil olacagma milletimiz karar verecektir. AK Parti olarak, fU ana kadar savunduqumuz ~agdaf demokrasi anlaYlflnl yansltan, miimkun olan en genif mutabakatla demokratik yontemle hazirtanan, toplumlann kesimlerinin sahlpleneceql bir anayasa hedefliyoruz. ve

bOtOn

Bu anayasa; dlflaYICI degil kapsaYlcl,

otekileftirici degil kucaklayrcr, aYrlftiricl degil bOtOnleftirici, bastmct degil ozgOrleftirici, ayrulastiran degil ~efitlilikte birligi savunan, ~ogulcu ve ozgOrlOk~O bir anayasa

olacaktir. 15

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi
Temel felsefesi bireyin ozgurlugu ve korunmast olan, yargmm baglmslzhgl ve tarafslzhgml saglamaya yonelik kurumsal guvenceleri i~eren ve aym zamanda da siyasi sistemin ifleyifindeki belirsizlikleri ortadan kaldiran yeni bir anayasamn yapllmasl, Turkiye'de demokrasi, insan haklan ve hukukun ustunlUgunun koklefmesi bakrmmdan onemli bir asama olacaktlr.

gerc;eklel?tirilmelidir. Toplumu temsil eden batun siyasal

aktorler anayasa yapirru sureclne kanlmah ve gorul?me
rnasasma gelenler anayasa reformunu ederek olqunlastirrnahdir. rnuzakere

• Referandum: Siyasi ve sosyal aktorlerin kanhrmyla
hazirlanan yeni anayasamn mutlaka serbest bir ortamda halkoylarnasma sunulmasi gerekir. AK Parti olarak, yeni anayasarun rnurnkun alan en

Yeni anayasa demokratik ve katlhmci yontemle hazlrlanacaktlr.
Yeni anayasarun ic;erigi gibi yonternl de demokratik olrnahdir, Toplumun turn kesimlerinin tartrsrnaya ve yeni anayasarun insasi surecine kanlmasi gerekir. ~iddete ve terore basvurrnadan, bu surecte her tOrlu gorul? serbestce ifade edilebilecek ve orgutlenme imkarn bulabilecektir. Burada cok sesllliqln ve C;ogulculugun saglanmasl ve korunmasi esastir.

genil? kanhrnla ve serbest bir ortamda hazirlanmasirun demokratik mesrulyet ve toplumsal sahiplenme acismdan son derece onemll olduqunu dusunuyoruz, Bunu saqlarnak lcln gereken her adim atilacaktir.

Yeni Anayasa, Tiirkiye Biiyiik Millet Meclisi taraflndan yapllacaktlr.
Turkiye Buyuk Millet Meclisi yeni bir anayasa yapma yetkisine sahiptir. Anayasa'run 175. maddesinde Anayasa'mn nasil degil?tirilecegi acikca yazihdtr, Degil?tirecek organ da TBMM'dir. Anayasa'yi degil?tirebilen organ yeni bir anayasa da yapabilir. Dolayisiyla, yeni anayasamn yapilmasmm yoktur. Meclis bu iradeye ve yeteneqe fazlasiyla sahiptir. Parlamento tarafmdan

En aykm sesler bile kamusal alanda kendisine yer bulacaktir. Bu baglamda yeni anayasa yaplml sureclnln olmazsa olmaz unsurlan soyle siralanabilir : • Tarnsma: Yeni anayasa hazirlanma yonteminden, lcermesl gereken ilke ve kurallara kadar her boyutuyla

onunde hicblr hukuki veya siyasi engel

kamuoyunda a~lk~a tarnsslmahdrr, • Katlhm:Anayasalar toplum sozlefmesi oldugu i~in toplumun tum kesimlerinin bu temel belgenin hazirlanmasma katki vermesi gerekir.
Bu kanhrn, yazih ve gorsel medyada meseleyi

Cumhuriyeti kuran TBMM, en zor fartlarda bile, 1924 Anayasasl gibi, oldukca demokratik bir anayasa yapabildigini gostermiftir.

tartismaktan, halkoylarnasmda
uzanan genil? bir yelpazede

oy vermeye kadar

gerc;eklel?ebilecektir.

• Uzlafma: Anayasa yaplml kanun yaplmmdan farkh olarak, parlamento i~indeve dlflnda faaliyet gosteren siyasi partilerin ve tum toplumsal kesimlerin belli ol~ude uzlasmasuu gerektirmektedir.
• Anayasa reformu icln genil? ve kapsamh bir uzlasrna rnurnkun olmadlgl takdirde, yeterli sayilablle'Sfcek bir mutabakatla anayasa degil?ikligi

16

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

Dolayisiyla, onurnuzdeki genel sec;imlerde milletimiz yeni anayasayi hazirlayacak olan parlamentoyu sec;ecektir. Yeni parlamentonun en onemli gorevi

ozgurlugunden, egitim hakkma, yasarna hakkmdan siyasi parti ozgurlugune kadar bir cok hak ve ozgurluk de bu konulardaki c;agdal? egilimler ve uygulamalar 1l?lglnda yeniden duzenlenmelidlr, Yeni anayasada eqemenllql kullanma yetkisine sahip yasama, yurutme ve yargl organlan arasmdaki iliskiler kuwetler aynhgl ilkesi esas ahnarak yeniden belirlenmelidir.

de milletten aldlgl yetkiyle demokratik bir anayasa yapmak olacaktlr.

Yeni Anayasa yeterinee klsa, OZ ve a~lk olmahdlr.
Yeni anayasada ayrmtih duzenlernelere yer verilmemelidir. Anayasa, bireysel ozgurlukler icin gerekli guvenceleri ic;ermek kaydiyla, rnurnkun oldugu kadar kisa, oz, acik ve tutarh olmahdir, Temel ilkeleri vaz eden ancak aynntlya bogulmamll? bir yapida olmahdir, Diger yandan, bu temel hukuk belgesinin sadece anayasa uzmanlan taratmdan degil, toplumun turn fertleri tarafmdan da okunup anlasilablllr olmasi gereklidir.

Egemenligin kaYltslz 'jartslz millete ait oldugu ger~egi hi~ bir yoruma meydan vermeksizin bu anayasanm ruhu haline getirilmelidir.
Turkiye'de hazirlanan 1876'daki ferman anayasasmdan 1921 anayasasi Turklye'nln istiklal sonra

rnucadelesl verdigi bir donerne rastlarmstr. 2011 se~imlerinden sonra hazsrlanacak olan anayasa Tiirkiye'nin istikbal davasi olarak hazsrlanacakttr,

Yeni Anayasa insan odakh, oZCJiirliik~ii bir anayasa olaeaktlr.
Yeni anayasa bireyi ve onun haklanm esas alan, devleti kutsal bir varhk degil bireye ve topluma hizmet eden bir arac olarak goren, toplumsal ~e'jitliligi bir tehlike degil zenginlik olarak kabul eden, tek sesliligi degil ~ogulculugu one ~Ikaran ve demokratik hukuk devletinin tiim unsurlanm i~eren bir metin olacaktlr. Krsacasr, yeni anayasa c;agdal? demokratik Ulkelerin
kabul ettigi temel siyasi deger ve ilkeleri benimseyen, demokratik, c;ogulcu ve ozgurlukc;u bir anayasa olacaktir. Yeni Anayasa'mn temel hak ve ozgurluklere iliskin bolumunun ozgurluklerin korunrnasiru esas,

Giiven Veren Adalet Sistemi
Hedefimiz, 2015 yilmda herkesin guven duydugu bir adalet sistemine ulasmaktir.

Adalet mesrulyetln temeli, mesrulyet ise idarenin dayanagldlr. Adalet hizmetleri, koklii bir devlet gelenegine sahip milletimize yakl'jmayacak 'jekilde Yillarca ihmale ugraml'j ve halkmuzm adalet sistemine olan giiveni azalml'jtlr. Adalet sistemine iIi'jkin sorunlarm ~ogu AK Parti donemlnde ya sorun olmaktan ~Ikartllml'j, ya da onemli ol~iide azaltllml'jtlr. Ge~tigimiz Yillarda adalet hizmetleri alamnda onemli atihmlar
ger~ekle'jtirilmi'jtir. Bu baglamda, yargl baglmslzhgl ve tarafsizhqmm guc;lendirilmesinin yegane yolu olan demokratik rnesrulyetln gerc;eklel?tirilmesinden rnevzuatm yenilenmesine, fiziki ve teknik altyapmm gelil?tirilmesinden ceza infaz kururnlanmn modernizasyonuna, insan kaynaklan kapasitesinin artmlrnasmdan adalet teskllatmm yeniden kadar pek cok alanda onernll yapilandmlmasma

snurlandmlrnasrm ise istisna olarak goren bir anlayis:
turn yonleriyle yansitmasi gerektigine inamyoruz. Aynca, temel haklar kisrm duzenlenirken Birlesrnis Milletler insan Haklan Bildirgesi ve Avrupa insan Haklan Sozlesrnesi gibi ulkernizin taraf oldugu uluslararasi insan haklan belgeleri esas almmahdir, Bu baglamda, temel haklar krsrnmda din

17

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi

ilerleme saglanml~tlr. Bu surecte, hukurnetlerlrnlz hazirlarms oldugu Yargl Reformu Stratejisi ve bu Plamn hayata gec;irilmeye baslanrnasiyla yarglnln daha katrhmcr, daha §effaf, daha hesap verebilir bir kurum haline gelmesini saglaml§ ve "guven veren bir adalet sistemi"ni kendisine vizyon olarak bellrlemlstlr,

hedeflemektedir.

Fiziki ve Teknik Aityapi
Modern adalet saraylan lnsa ettik. AK Parti iktidannda Cumhuriyet tarihinde yapilarnn 5 katl kadar adalet hizmet binasi yapilrrustir, Bu anlamda 130 Adalet Sarayi tamamlanrms ve halen 99 hizmet blnasi, insaat ve proje asarnasmda bulunmaktadir,

2002 VIII itibarlyla Adalet Sisteminin Genel Manzarasl
Mahkemelerin i§ yuku asm derecede artrrus ve yarqilarnalar makul surede tamamlanamaz hale gelmi~ti. Hakim ve Cumhuriyet personeli saYlsl yetersizdi. Demokratik me§ruiyete

istanbul'un Anadolu ve Avrupa yakasma dunyarun en buyuk adalet saraylan yapilrmsnr. BiIi§im teknolojisini yarglnln hizmetine sunduk.

savers: ile adalet
hakim-

Daktilo makinasi ile cahsan adliyeler bilgisayarlarla donatildr, 2002 yihnda kullamlan bilgisayar sayisi 2011 Ylh itibariyle % 859 oramnda artmlmrsnr, Ulusal Yargl Agi Projesi (UYAP) ile butun adliyeler ve ilgili blrcok kurum (nufus, tapu, polis ve seclm kurullan gibi) elektronik aglarla birbirine baglanml~tlr. Avukatlar ve vatandaslann internet uzerinden dava acabllrneleri rnurnkun hale getirilmi~tir. Yarglnln mali imkanlanm geli§tirdik. Adalet

dayanmayan,

savcilann temsil edilmedigi, Avrupa standartlanndan uzak ve kast sisteminin etkin oldugu bir Hakimler ve Savcllar Yuksek Kurulu bulunuyordu.

Adliyelerin genel durumu vahimdi. Adalet hizmetleri hukurnet konaklanmn zemin katlannda, kirahk apartman daireleri ya da i~ hanlannda sunuluyor; teknik donamm bakirrundan son derece klslth lrnkanlar ile cahsrnalar surduruluyordu, Genel butceden adalet hizmetlerine aynlan pay yetersizdi. Cezaevleri surekll isyanlar ve kotu muamele iddialan ile ulusal ve uluslararasi gelmekteydi. kamuoyunun gundemine

hizmetlerine aynlan butce 2002 Ylh onceslne gore 2 katma yakm artmlrmsnr, Cah~malannda kullanacak kaglt bile bulamayan, olumsuz cahsrna kosullannda faaliyetlerini surduren adli teskllann, fiziki ve teknolojik alt yaprsi guc;lendirilerek, lyllestlrllmlstlr, Yuksek mahkemelerin cahsrna lrnkan ve sartlan

fiziki altyapilanm

Gunumuz lhtlyaelanru karsilamayan, ge~en yuzYlldan kalan kanunlar uygulanmaktaydl.

gu~lendirdik. Anayasa Mahkemesi'nin konumuna uygun modern bir hizmet blnasi yapllml~tlr. Darustay'm hizmet blnasi lnsaati 2011 Ylh lclnde tarnarnlanacaknr. Yarqrtay'm hizmet blnasi lhtlyacmm giderilmesi lcln gerekli destek saqlanrms, kapasitesinin birlikte yeni ek bina tahsis edllrnlstlr, artmlmasi ile

VarQI Reformu Alanlnda Vaptlklarlmlz
AK Parti hukumetlerl doneminde, yargl sistemimizin sorunlan titiz ve aynntlh bir cahsrna ile onern ve oncellk sirasma tabi tutularak kisa, orta ve uzun vadeli c;ozum yollanmn gosterildigi ve Cumhuriyet tarihindeki ilk planh cahsma olan Adalet Bakanhgl Stratejik Plam ve Yargl Reformu Stratejisi'ne baglanml~tlr. Bu belgeler, reformist bir anlayis ile butUncUl, kanhmci ve sistematik bir yaklasirn lcerislnde, yarqmm sorunlanru cozrneyl

Vaplsal Degiliklikler ve Mevzuat
Demokrasi standartlanm yukselttik, hukuk devletini gu~lendirdik. Bu donernde gerc;ekle~tirilen mevzuat degi~ikliklerinde demokrasinin qellstlrilrnesl ve hukuk devletinin guc;lendirilmesi temel ilke olarak benlmsenrnlstlr, 2002 yihndan bu yana yapilan

18

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

mevzuat degil?iklikleri ile evrensel hukuka uygun olarak insan hak ve ozgurluklerinin genil?letilmesi hedeflenmistir, Geeen yuzynm devletci zihniyeti terk edilrnis ve insan odakh anlayis benlmsenmlstlr, lskenceye ka rs I sifir tolerans ilkesi uyqulanrms ve bunun olumlu sonuclan ahnrrnsnr. Temel hak ve ozgurluklere lllskln guvenceler

Ceza Infaz Sistemi
Cezaevi sorunlanru Ulke gundeminden ~Ikarttlk. Gecrniste toplumun turn kesimleri tarafmdan bilinen cezaevi sorunlan buqiln icln ulke gundeminden

cikarnlrrusnr.
Modern ve yuksek guvenlikli ceza infaz kurumlan kurularak fiziki alt yapi gelil?tirilmil?, insan kaynaklan kapasitesi guelendirilmil?tir. Uluslararasi standartlara uymayan 189 ceza infaz kurumu ile birlikte, Bayrarnpasa ve Ulucanlar ceza infaz kurumlan da

arttmlrmstir.
Onemli Anayasa degi§iklikleri ger~ekle§tirdik. Hukumetlerimiz donernlnde 10 kez Anayasa degil?ikligi gereeklel?tirilmil? ve Anayasa'nm toplam 54 maddesi demokratlklesme yonunde yenilenmi§tir. Yapuan Anayasa reformtanyla Avrupa Birligi stirecinde onemli adimlar atllml§, insan haklan, demokrasi ve hukukun ustunlUgune dayah devlet anlaYI§1 gu~lendirilmi§, insan odakh bir yonetim anlaYI§1 tesis edllmlstlr, Turk Hukuk Sisteminin temel yasalarlm yeniledik.

kapatrlrmstir.
infaz rnevzuati yenllenrnis ve infaz sistemimiz uluslararasi standartlara uyumlu hale getirilmil?, denetimli serbestlik teskllati kurulmustur,

Varglnln Hlzlandlrllmasl
Yargmm hizlandmlmasma ili§kin

tasanyt

Gecen YUZYIldankalan, guncelligini kaybeden, evrensel ilkelerden kopuk ve toplumun taleplerini karsilamaktan uzak kalrms ceza ve hukuk alamndaki temel kanunlann tUmu yenllenrnlstlr, Bu baglamda; Turk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, infaz Kanunu, Turk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Turk Bor~lar Kanunu degi§tirilmi§tir.

kanunla§tlrdlk. Bu Kanun'la mahkemelerin i§ yuku yakla§lk %20 oramnda azaltllml§tlr. Bazi tiiller sue olmaktan cikarnlarak idari para cezasi yaptmrm getirilmil?, veraset llarm ile diger bazi lslernlerln noterlerden de yapilabilmesl saglanmll?tlr.

istinaf Mahkemeleri'nin faaliyete ge~irilmesi i~in onemli adrmlar atnk, Yargl alamnda iki dereceli yarqilarnayla hukuki guvenceyi artnracak olan istinaf mahkemelerinin mevzuat alt yapist ve diger cahsrnalan

insan Kaynaklarl
Yarglda insan kaynaklan kapasitesini

arnrdik,

iktidanrruz donernlnde tamamlanrmsnr,
istinaf mahkemelerinin Cumhuriyet bassavcilan HSYK tarafmdan atanrrusnr. Personel lhtlyaci karsilanrms, hizmet binalan yapilrms ve UYAP kapsarmnda kullamlacak yazihrn tamamlanrmsnr, Bu mahkemeler

Daha hizh ve etkin yarqilama yapilabllmesl lcln, hakim ve savei saYlsl 2002 Ylhna gore tum engellemelere ragmen %26 oramnda artmlrmsttr. Adalet teskllanrnn yardimci personel saYlsl %75 oramnda

artmlmrsttr,
Hakim ve savctlann yurt i~inde ve yurt drsmda yabanci dil egitimi almalan saglanml§ ve dunyadaki geli§meleri takip edebilmelerine imkan tarunmrsnr, ve ~ocuk pedagog

2011 yihnda faaliyete geeirilecektir.
Yuksek mahkemelerin kapasitelerini

artrrdik,

Yarqrtay ve Damstay'm il? yogunlugu goz onunde bulundurularak, yeni daireler kurulrnus, uye sayrsi
artmlarak kapasitesi guelendirilmil?tir.

Ceza infaz kurumlan, aile mahkemeleri mahkemelerinde uzmanlarm (psikolog, ve sosyal ~ah§maci saglanml§tlr. gibi) istihdam

edilmesi

Vaptlklarlmlzln UiusiararaslVanslmalarl
Hazmadiqmuz Yargl Reformu Stratejisi ve buna uygun

19

Sedm Beyannamesi ! ileri Demokrasi

olarak gerc;ekle~tirdigimiz faaliyetler, yargl baglmslzhglnln ve tarafsizhqmm geli~tirilmesi

ve

Ceza yarqilarnasmda uzlasrna rnuessesesinin da etkin olarak uyqulanmasi saglanacaktlr. Hakim-savci ve yardimci personel saYlsl

daha

demokrasimizin guc;lendirilmesi bakirrundan, Avrupa Konseyi, Avrupa Birligi ve Venedik Komisyonu gibi uluslararasi kurumlann hazlrladlgl raporlarda ve yaptiklan acrklarnalarda olumlu degerlendirilmi~tir.

artmlacakttr. 2002 yihndan bu gune kadar hakim savci sayrsi butun engellemelere ragmen % 26
orarnnda artmlrrnsnr. Onurnuzdeki yillar icin de gerekli planlamalar yapilrms olup, en kisa surede haklm-savci

Giiven Veren Adalet Sistemine Ulalmak i~in Yapacaklarlmlz
Yargllamalar daha da hlzlanacaktlr. Yillardir yarqmm sorunlan ele ahndlglnda dile getirilen en onernli husus; yarqilarnalann uzun surmesl ve bunun sonucu olarak adalete olan guvenin sarsrlmasidir. Bu sorunun c;ozUlmesi arnactyla yukanda belirtilen cahsrnalara ilave olarak a~agldaki adirnlann atilmasi ongorUlmektedir. istinaf Mahkemeleri faaliyete ge~irilecektir. Bu mahkemelerin faaliyete gec;irilmesiyle birlikte Yargltay'a gelen is sayist onernli olc;ude azalacak, yarqilarna kalitesi yukselecek ve yarqilama hlzl artacaktir. Uyu§mazhklar i~in alternatif ~ozum yollan

sayrsi Avrupa ulkelerindeki standartlara C;lkartllacaktlr.
Halen ulkemizde her yuzbin ki§iye du§en hakim20 hakimsavci saYlsl 9'dur. Bu rakamm ortalama hedeflenmektedir.

savctya yukseltilmesi

Personel sayrsi % 75 orarunda artmlrms olup, lhtlyac

planlamasi yapilrmsnr,
Adli TIp Kurumu'nun kapasitesi artmlacaktir. Buqune kadar Kurum'un fiziki alt yapi lrnkanlan

arttmlrms, insan kaynaklan guc;lendirilmi~,
laboratuvarlanrun uluslararasi alanda gec;erliligi

saqlanrms ve guvenilirlik kazandmlrrnstrr,
Onumiizdeki donern lcln teknolojik yatmrnlara devam edilmesi, Kurumun Ulke genelinde yayqmlastmlmasi ve hizmetlerinin hizlandmlmast amaclanmaktadir, Kamu Denet~iligi Kurumu (Ombudsman) kurulacaktrr. idarenin lsleylslnln denetlenmesi amaciyla Anayasa ile Kamu Denetc;iligi Kurumu'nun

geli§tirilecektir. Uyusrnazhklann muhakeme dl~1 c;ozumu sayesinde cok sayida uyusrnazhk mahkemeye gelmeden cozutebllmekte, mahkemelerin is yuku azalmakta, bireyler sorunlanru kisa surede ve kolayca cozebilrnekte ve bu suretle toplumsal bans daha iyi korunabilmektedir. Olkemizde de bu alanda onemli cahsrnalar yapilrrus ve yapilmasi ongorUlmektedir. baglamda, hukuk uyusmazhklanrun arabulucular vasttasiyla cozulmesini saglayacak kanun Meclis gundeminde olup, yeni yasama doneminde yasalasacaktir. Ticari uyusrnazhklann mahkemelere gelmeden, hakemler vasitasiyla c;ozumu rnurnkun hale getirilecektir. ldari yarqida uyusrnazhklann usulleri geli~tirilecektir. yargl oncesl cozum Bu

kurulmasi kabul edllrnlstlr. Kurumun teskllatlanrnasryla
ilgili Tasan TBMM Genel Kurulu gundemindedir. Bu Kurumun faaliyete gec;mesiyle idarenin hukuka uygun cahsrnasi ve insan odakh hizmet vermesi saglanacaktlr. Vatandaslanrrnza idari uyusrnazhklanrun cozurnu lcln yeni bir basvuru yolu getirilmektedir. Vatanda§lanmlzln adalete erlslrnl daha da

kolayla§acaktlr. Yarquarna usulleri basitlestlrilecek, hukuki surecler konusunda vatandaslanrruz bilgilendirilecektir. Adliyelerde kurulacak on burolar ve damsma daha

masalanyla, vatandaslar luzh yararlanacaktlr.

adli hizmetlerden

Maddi durumu zaYlf olan vatandaslanrmzm hukuk davelannda adli yardlm almatan olaylastmlacakte;

20

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

Koruyucu hukuk uygulamalarl geli§tirilecektir. Koruyucu hukuk uygulamalan ile toplumda hak ve hukuk bilinci geli~tirilecek, uzlasrna ve rnuzakere kUltUru yayqmlastmlacaktir. ilkogretim gaglndan itibaren ogrencilere hukuk bilinci verilecek ve genglerin toplumsal hayata daha bilincli kanlmasi saqlanacaknr, Koruyucu hukuk kapsarnmda geli~tirilen rnufredat ile hak ve sorumluluk bilincine sahip bireyler, etkin birer vatandas olarak hukukun gergek sahipleri olacaktir, Yarglnln medya ve halkla iIi§kileri gO~lendirilecektir. Yarqtda basin sozculerl olusturularak kamuoyu seffaf bir sekilde bilgilendirilecektir. Buyuk adliyelerde medyamn bilgi alablleceqi ve cahsablleceql basin ve halkla lliskller burolan kurulacaktlr. Yargl mensuplan icin medyamn isleyisi hakkmda, medya mensuplan lclnse yargl birimleri, cahsrna usulleri, yargl baglmslzhgl gibi konularda bilgilendirme cahsrnalan yapilacaktir, Ce~itli arahklarla yarglya guven konusunda kamuoyu arastirmalan yapilacaktir, Avukathk hizmetleri etkinle§tirilecektir. Bilindigi gibi savunma hakki en onemll insan haklanndan birisidir. Avukathk muessesesl bu hakkm olmazsa olmaz sartidir. Avukathk mesleqlnin sorunlanrun cozurnune ve avukatlann yarqisal faaliyetlere daha etkin katihrrunm saglanmaslna yonellk olarak Turklye Barolar Birligi ve barolar ile i~birligi yapilacaktir, Kamuda gorev yapan hukuk rnusavlrleri ve avukatlann daha etkin hale getirilmesi saglanacaktlr. Yargl mensuplan ve avukatlar ile akademisyenler arasmdakl mesleki i~birliginin geli~tirilmesine yonellk cahsrnalar yurutUlecektir. Yurt dl§lnda ya§ayan vatandaslanrmzm adli i§lemleri kolayla§linlacaktlr. Yurt dismda yasayan vatandaslanrmzm adli lslern sureclerinl kolaylasnrmak amaciyla irtibat hakimleri ve adli rnusavirler gorevlendirilecektir. Yurt drsmda yasayan vatandaslanrmzm bulunduqu turn Ulkelerle adli yardimlasrna sozlesmeleri

imzalanacaktir. BOtOn bu reformlar • Yargl kimsenin milletin olacak • Hukuk milletin • Haklrnler

tamamlandrqmda:
on veya arka bahcesl degil,

adma i§leyecek

millet adma karar verecek millet olacaknr, ile;

• Her §eyin sahibi

GOven veren adalet sistemi "davam zamanasimma

ugradl",

"arazi davarmz 30 yrldir suruyor", "dosyam 3 Yllonce temyiz edildi, hala sonucunu bekliyoruz" , "durusrnarn 6 ay sonraya birakildr", "5 ay oldu blllrklsl raporunu bekliyoruz", "2 yildan sonra mahkeme gorevsizlik "bu dava babamdan kaldi", karan verdi",

"son srrufta tek ders smavma iptal davasi acrmsnrn, mahkemeden karar cikana kadar ertesi seneki smavla mezun oldum, hala karan bekliyorum", "lse basladirn ama mahkeme lse giri~ smaviru 5 YII sonra iptal etti", "durusrnarn saat 9.00'a birakilrmstr, saat 16.00 oldu hala bekliyorum" gibi §ikayetler ortadan

kaldmlacaktir.

Ozgiir ve Giivenli Bir Toplumsal Hayat
Devletin temel gorevi vatandaslann huzur ve guven lcerislnde, ozgurce yasarnasiru saglamaktlr. Ak Parti hilkurnetleri donemlnde guvenlik anlayisi ve politikalannda ilk defa koklu bir paradigma degi~imine gidilmi~, "ozgOrlOk i~in gOvenlik" yakla§lml temel bir politika olarak benlmsenmlstlr, lktldanrruz doneminde guvenlik alanlanru ilgilendiren konularda, hukuk devleti ve insan haklanru esas alan onemll reformlar ve cahsrnalar gergekle~tirilmi~tir.

21

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi
2001 'de, ABD'de meydana gelen teror olaylanndan sonra, Dunyada guvenlik adma ozgurluk alanlannda ciddi daralmalar olusturulrnus, bir cok U1kedebu yonde
duzenlemeler yapilrrustir.

Olkemizde butun bunlann aksine, 2002 yilmda gorevi devralan AK Parti hukumenerince hizh ve koklu dernokratlklesme adirnlan anlrnaya baslanmrsnr, Hemen, olaganusW hal gibi ozgurlukleri daraltan uygulamalara son verilmls, yal?adlglmlz teror olaylanna ve dunyadaki olumsuz gelil?melere ragmen, ulkerniz dernokratlklesme alarum genil?leterek yoluna devam etrnistir, Guvenligin en sorunlu alaru olan terorle rnucadelede dahi tek boyutlu guvenlik yaklasimlan yerine, cok boyutlu ana liz ve bakislara gee;ilmil?tir. Biz, ozgurlugu gerc;eklel?tirmek icin guvenligin bir arac olduqunu ve guvenlik polltlkalanrun, hlcblr gereke;eyle bireysel ozgurluk alanlanru daraltacak sekllde uyqulanarnayacaqnu kabul etmekteyiz. Guvenlik, bir yandan toplumsal duzenin saqlanmasi anlammda ozgurluklerin korunrnasmm on sartr, diger yandan da her Wrlu baskidan ve haksiz rnudahaleden uzak olma anlarrunda bizatihi bireysel bir hakttr, Butun bu sebeplerden dolayi, !ju ana kadar oldugu gibi bundan sonra da temel hak ve ozgurlukleri ihlal etmeden ve haksiz bir !jekilde kisrtlamadan guvenligin sagianmasl ic;inc;abagosterilecektir.

Guvenlik hizmetlerinde toplumun kanhrn ve destegini saglamak ve vatandas memnuniyetini en ust duzeyde gere;eklel?tirmek ie;inbaslanlan ve 2007 yihndan itibaren kademeli olarak gelil?tirilen Toplum Destekli Polislik uygulamasl 2009 Ylhnda 81 ilimize yayglnla!jtlnlml!jtlr. Suc;la mucadelede temel polltlkarmz, suclan i!jlenmeden once onlemektir. Bu amaela ulusal ve yerel duzeyde sosyal icerikli sue; onlerne projeleri gelil?tirilmil? ve uygulamalardan istenilen sonuclar ahnrrustir. Basta buyuk iIIerimiz olmak uzere, ulke gundemini il?gal eden ve guvenli yasarru onernll olcude olumsuz etkileyen; kapkac, yankesicilik, dolandmcihk ve hirsizhk olaylan, gelil?tirilen etkin, projeli ve planh uygulamalar sayesinde gundemden dUl?urGlmul?Wr. zellikle sokak O hakimiyetini esas alan, etkili suc;la milcadele projeleri hayata gec;irilerek, polisin daha fazla ula!jllabilir olmasi ve daha fazla gorunur hizmet sunmasi temin edilmistir, Egitim kurumlan ve e;evreleri daha guvenli hale getirilmil?tir. Okul e;aglndaki yaklasik 16 milyon gencimizin, Guvenli Okul-Guvenli Egitim uyqulamasi ile suctan ve zararh ahskanhklardan korunmasi ve guvenli egitim ortamlannda her Wrlu korku ve endlseden uzak ogrenim surdurmelerl saqlanrrusnr, Cetelerle mucadele iktidanmlz doneminde en oncelikli konulardan birisi olmustur, Goreve baslarnadan once, irili ufakh blrcok cete veya mafya tipi sue; orguW, basta esnafuruz olmak uzere toplumumuzun bilyuk kesiminde bir huzursuzluk kaynaglydl. illegal bu olusurnlar harac alma, sindirme, korkutma gibi yonternler kullanarak, sosyal hayati e;ekilmez bir hale getirmil?lerdi. Sue;la rnucadelede gelil?tirdigimiz yeni politikalarla her Wrlu organize sue; orgGtu ve e;etelerle, etkili ve kararh bir mucadele gere;eklel?tirilmil?, yapilan planh operasyonlar sonucu ceteler e;okertilmil? ve turn cete uyeleri adli makamlara teslim edllmlstlr, Boylece vatandasirmzm devlete olan

Giivenlik Alanlnda Yaptlklarlmlz
AK Parti egitim, saqhk, guvenlik ve adaleti oncelikli hizmet alan Ian olarak ele alrrusnr, Bu hizmet alanlanna hie;bir donernde olmadlgl kadar butceden pay ayirrrusnr. Bu anlamda ilk defa guvenlik hizmetleri butuncul bir yakla!jlml ic;erenstratejik bir anlayrsla ele almrms ve c;okyonlu guvenlik politikalan uygulamaya konulmustur, Guvenlik hizmeti, ozgurlugun korunmasi ekseninde ve toplumsal desteql lceren bir zihniyetle yeniden tasarlanrrus, hizmetlerin sunumunda insan odakh bir yaklasim benlmsenmlstlr, Sivil katihrn, denetime acikhk, seffafhk, hesap verebilirlik gibi evrensel degerler bu zihniyet degil?iminin temel dinamiklerini olusturmustur,

22

ileri Demokrasi ! Sedm Beyannamesi

guveni pekistirilmistir, simgesi olmustur,

Orgutlu suclarla ve e;etelerle

rnucadele, lktidanrmz donerninde guvenlik hizmetlerinin
Aynca lktldannuz altrnda taili rnechuller birakrlmamts ve ge~mi!jin taili machullerl aydlnlatllmaya ~aba gosterilmi!jtir.

universite mezunu polis oraru %85'e ulasmrsnr, Aynca mevcut personelin hizmet ie;i egitimine buyuk

onern verilmis ve her YII personelin %50'si egitimden
gee;irilerek, zihniyet degil?iminin lcsellestlrllmesl saglanmll?tlr. Diger yandan, hizmetlerin iyi yurlitUlmesinde personelin moral ve motivasyonunun yuksek olrnast gerektigi dUl?uncesinden hareketle polislerimize meslekte yukselrne lmkarn saqlayan, "Baspolislik" ve "Kidemli Baspolislik" kariyer sistemi uygulamaya konulrnustur, Aym amacla, Emniyet Te!jkilatl'mn Yillardir devam eden problemleri arasrnda yer alan ve personel a~lglna yol acan askerlik sorunu, askerlik kanununda lktldarmuz degi!jiklik tarafmdan yapllmasl suretiyle kahci olarak ~ozUlmu!jtur. motivasyonlannda ve hizmet

Sue; aydmlatrnada teknik, lojistik ve idari kapasite gelil?tirilmil? ve en ileri teknolojik lrnkanlara sahip, modern kriminal laboratuvarlar kurulmustur, Artlk sadece ki!ji itadesine dayanan sue sorusturmasr degil, delil merkezli sue scrusturrnasr yapllmaktadlr. Boylece, guvenlik gue;lerinin olay cozrne kabiliyeti artrms ve sue; aydmlatrna oranlan yukselmlstlr, Genel asayls ve huzurun temin edilmesi ile lslenen suclann tespitine irnkan saqlayan, Kent Guvenlik Yonetim Sistemi (MOBESE), 2007 Ylhndan itibaren kurulmaya baslanrms ve bugun artik 81 iI merkezinde ve buyuk iI~elerde aktit olarak kullamhr hale gelmi!jtir. Hukumetlerimiz donemlnde vatandaslanrmza guvenlik birimlerince; daha hizh, kaliteli, guvenilir ve dUl?uk maliyetli hizmet sunulmasi ilkesi benlmsenmistlr, AK Parti iktidan tarafmdan gelil?tirilen insan odakh ve vatandas memnuniyetini esas alan zihniyet degil?imi kapsarrunda, sokak hakirniyeti ile kolluga kolay erisirni azami duzeye cikarmak arnaciyla guvenlik alarunda insan kaynaklanrun sayi ve niteliklerinin artmlrnasma buyuk onem verllrnlstlr, Bu cercevede, polis meslek yuksekokullan ile polis meslek egitim merkezi rnudurluklerinln sayrsi arnnlrms, rnufredat tamamen yenilenerek insan ve hukuk odakh hale getirilmil?, 4 yilhk unlverslte mezunlanmn polislik rnesleqlne giril?leri saglanmll?tlr. Kaliteli guvenlik hizmetinin, iyi egitimli, sevecen, insan

Guvenlik birimlerimizin

sunumunda olumsuz etki yaratan arac, geree;, techizat, akaryakit gibi temel ihtiyae;lanndaki yetersizlikler, hukurnetlerirnlz zamarunda yapilan butce desteqi ile guvenlik birimlerimizin donanmu en ust seviyeye ~Ikartllarak hizmet kalitesi ve verimliligi artlnlml!jtlr.

Bir donern lskence ve kotO muamele ile arulan polis merkezleri ve jandarma karakollan, yaptlglmlz degil?iklikler kapsarrunda, vatandasimizm gidebildigi merkezler haline getirilmil?tir. korkusuzca

Bu anlamda toplumun her kesiminin talep ve beklentilerini karsnamasi yonuyle vatandasm ilk rnuracaat noktasi ve guvenlik birimlerinin vitrini olan polis merkezleri ve jandarma karakollanrun tarnarru gozden gee;irilerek, fiziki sartlan insan haklan normlanna ve uluslararasi standartlara uygun hale qetlrllrnls, kamera sistemleri kurulmus ve insani ihtiyae;lann karsilanablleceqi ortamlar olusturulmustur, Turkiye arttk i!jkencenin konu!juldugu bir Ulke degildir. "iskenceye sifrr tolerans" yaklasirm ile bu konuda gerekli mevzuat degil?iklikleri yapilarak, cezalar artmlrms ve cezarun para cezasiru e;evrilmesi ve tecili

gUier yuzlU, iyi ahlikh

ve ~ozum ureten

gucunden ge~ecegi anlaYI!jlyla guvenlik birimlerinde nitelikli personel yeti!jtirilmesine buyuk onem verllmlstlr, Bu cabalar sonucunda, Emniyet

kaldmlrmsnr,
Guvenlik alarunda uygulanan zihniyet degil?iminin bir parcasi olarak Avrupa ulkelerindeki guvenlik birimlerince uygulanan kolluk etik ilkeleri aynen

Teskllatr'nda

%21 olan yuksekokul

ve

23

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi

benimsenerek, ulkerniz guvenlik birimleri ve personeli icln uygulamaya gee;irilmil?tir. Butiin bunlann sonucunda, Avrupa Birligi'nin istatistik Kurumu olan EUROSTAT tarafmdan yaymlanan verilere gore; 100.000 khjiye du§en su~ mlktan listesinde, Turkiye Avrupa'mn arasmda yer alrmsnr, en guvenli Ulkeleri

politikalan sonucu gelinen nokta vatandaslanrruz tarafmdan da takdirle karsilanrnaktadir. Ornegin 2009 ve 2010 yillannda TOiK tarafmdan yapilan "Yasam Memnuniyeti Arastrrrnasi'nda vatandaslanrmzm en memnun oldugu kamu hizmeti stralarnasmda, guvenlik hizmetleri %78 ile ilk sirada yer almrstir,

Olkemiz sue; aydmlatma oranlan baktrrundan da Avrupa'run onde gelen birkac OIkesinden birisi olrnustur, Ornegin §ahsa kar§1 i§lenen oraru % 95'ler seviyesine suclarda aydmlatma yukselmi§tir.

Guvenlik Alarunda Yapacaklanrruz
Cumhuriyetimizin 2023 vizyonumuz; 100. kurulus Ylldonumu guvenlik hizmetlerinin olan ozgurlukleri tam olarak korudugu, insan haklarma sayglh, hukukun ustLinlugunu §iar edinen, kolluk etik ilkelerine bagh, vatandas memnuniyetinin zirveye ula§tlgl, su~ ve suclularla mucadelede en

Zihniyet donul?umunu, ozellikle halkirmz ile guvenlik birimleri arasmdakl lllskilerin yeniden yapilandmlrnasmda gozlemlemek mumkundur, insan odakh yaklasimm sonucu olarak guvenlik birimlerimiz ile vatandaslanrruz kurulmustur, arasmda bir gonOl koprusu

ileri teknolojileri kullanan, bilgili, nitelikli, iyi ahlakh, profesyonel, vakur, vatandasa yardlml on planda tutan ve onlarm dostlugunu kaaanmrs, §effaf, hesap verebilir, dunya standartlannda bir guvenlik anlaYI§1 ve personeli Bu vizyon

Vatanda§lanmlzln hayatlanru koiayla§tlrlci uygulamalar da yapllml§tlr. Bu baglamda vatandaslanrmza uluslararasi standartlarda,

onemli daha

olusturmaknr,
hedeflerimiz:

guvenli, eskisinden daha dusuk maliyetli ve uzun surell pasaport verilmeye baslanarak, kuyruklarda bekletme yerine, adrese teslim uyqulamasr getirilmil?tir. Aynca, ikinci el araclann sans lslernlerlnln noterlerde krsa surede ve daha az masrafla gere;eklel?tirilmesi lrnkaru getirilerek; arac sans, devir ve tescil lslernlerl onceden ortalama 3 gun lcerislnde tamamlamrken, baslatnqirmz uygulamayla artrk dakikalarla ifade edilebilecek kisa bir sure lcerislnde sonuclanmaktadir, Vatandaslanrruzm hayanru kolaylastiran bir diger uyqulamarrnz da, maddi hasarh trafik kazalannda, taraflann kendi aralannda uzlasarak tutanak tutmalanna imkan veren bir duzenlemenin hayata gee;irilmesi olrnustur, Duzenlernenin uygulamaya konulduqu 1 Nisan 2008 tarihinden bu gune maddi hasarh trafik kazalanrun %80'inde uzlasrna saglanmll?tir. Boylece bir yandan trafik slkll?lkhgl olusmasi engellenirken, diger yandan vatandaslanrruz arasmda uzlasrna kulturilniln gelil?mesine katkida bulunulrnustur, AK Parti iktidanrun uyguladlgl basanh guvenlik

dogrultusunda

Sokak haklmiyetlni surekli ve kahci ktlmak ve polisin gorunurlugunu arnrmak amaoyla, guvenlik gorevlileri saYlslm Avrupa Birligi uygulamalanna olarak 250 ki§iye bir guvenlik gorevlisi edecek sekllde yukseltecegiz. paralel isabet

Guvenlik personeline temel egitim veren Polis Meslek Yuksekokullan ve Polis Egitim Merkezi Mudurlukleri'nin sayilan ve nitelikleri daha da artmlarak, guvenlik personelinin hizmet ie;iegitimleri, gelil?en ve degil?en sartlar dogrultusunda surdurulecektlr, Sueu onlerneye yonelik basanh uygulamalar halkirmzm buyuk teveccuhune mazhar olrnus, sokak suclarmda onernll dususler saglanmll?tlr. Suclann olusrnadan once onlenmesine yonellk cahsmalara devam edilecek ve bu baglamda ulke geneline yayqmlastmlan Toplum Destekli Polislik gibi yeni sosyal projeler uygulanacaktlr. Boylece guvenlik gue;lerimiz ile vatandaslanrmz arasmda kurulan gonOl koprusu daha da saqlamlastmlacaknr,

24

ileri Demokrasi ! Sedm Beyannamesi

insan haklanna sayglh, hesap verebilir, disiplinli ve insan odakh kaliteli bir guvenlik hizmeti verilmeye devam edilecek, bu konuda uyguladlglmlz "i,kence ve kotu muameleye slflr tolerans" ilkesinden asia taviz verilmeyecektir. GOvenlik hizmetlerinde yakalanan ustun basannm surekll ve kahci olmasi lcln analiz ve bilimsel arasnrmalar yapilrnasi ve bu arasnrmalann sonucunda yeni guvenlik politikalan gelil?tirilmesi onern arz etmektedir. Guvenlik hizmetlerinin etkili bir sekilde desteklenmesi, gOc;:luve profesyonel bir sekllde

Cagn Projesi" yayqmlastmlarak, olaylara sOratle rnudahale edilmesi saqlanacaknr,

Vatanda, ve Sonu~ Odakh Yinetim
AK Parti lee kapah, halka tepeden bakan ve sorun ureten degil, halktan aldlgl yetki ve gu~le, halkm taleplerine dayah olarak sorun anlayrsrru esas almaktadir, ~ozen bir yonetim

yaptlandmlrrus arastirma ve gelil?tirme merkezleriyle
rnurnkun olabilir. Bu amacla guvenlik birimlerinde mOkemmeliyet merkezleri kurulacaktlr.

"Devlet, millete hizmet etmek i~in vardir" ilkesiyle, demokratik yonetlslrn uygulamalanm Olkemize kazandmyoruz, Kamu yonetlrnlnin ana misyonu olarak, vatandasm

GOvenlik hizmet binalanrnn, vatandaslanrmz tarafmdan daha kolay ulasilablllr, ergonomik, insan yapisma uygun nitelikte yeniden yapilandmlmasma onem verilecek, ozelllkle halka hizmet sunmada ilk basvuru ve darusma birimi olan Polis Merkezlerimiz ve Jandarma Karakollanrruz lcln prototip uygulamalara devam edilecek, bu uygulamalann saglanacaktlr. Toplumun guvenlik politikalar butun kesimlerini hizmetlerine uygulamaya

hayatnu kolayla,tlrmaYI, lnsanlann temel hak ve ozgurlUkleri kullanmasmm onundeki engelleri kaldirmayi gorOyoruz. "Adalet mUlkun temelidir" anlayisiyla, yonetimde keyfilige, her tur aynmclhga ve adaletsizliqe karsiyiz. Yonetimde kademede ,effafhgl, hesap verebilirligi ve her katlhmclhgl esas ahyoruz. lnsarurmza en

yayqmlasnnlmast
ozellikle

kucaklayan

kadrn, ~ocuk, engelli, ya,h vatandaslarmuzm
erlslmlnl kclaylasnran konulacaktlr.

yakm noktada, hizmetleri etkin bir sekllde ve gOler yuzle sunmak temel onceliqirnizdir, Rekabetin yogunlal?tlgi bir dunyada, etkin isleyen bir kamu yonetimini, sosyal ve ekonomik gelil?imde ve refah artismda da kritik bir basan faktortldur, Dunyarun ilk 10 ekonomisi arasma girme hedefi dogrultusunda, yonetirnde yeniliklere devam edeceqiz. Her alanda olduqu gibi yonetirn alarunda da gOven kavrarruna bOyOk onem veriyoruz. Vatandaslanrruzm aidiyet duygusunu gu~lendiren, kurumlara olan guvenini artiran politikalar uyguluyoruz. Kurumlar arasmda da guveni esas ahyoruz. Demokratik yonetim altmda, her kurumun asli gorev ve sorurnluluqunu yerine getirdigi ve yapilan turn cahsmalann milletimiz adma denetlendigi bir cercevede hareket ediyoruz. Merkeziyetc;:i ve kan hiyerarsik yapilann asilrnasi, kamu

GOvenlik birimleri a rae , gerec;: ve techlzat yonunden guc;:lendirilmeye devam edilecek ve her tOrlOteknolojik destek saqlanacaknr, GOvenlik hizmetlerinde vatandas memnuniyetinin iyi motive edllrnls personel ile saglanacagl gerc;:eginden hareketle, basta odullendlrme ve cahsrna kosullanrun iyilel?tirilmesi olmak Ozere, gOvenlik personelinin moral ve motivasyonunu artlrmaya yonelik yasal ve idari dOzenlemeler yapilacaktir, Boylece guvenlik gii~lerimizin motivasyonu ~ah,masl imkan ve kabiliyetleri artmlarak yiikseltilecek ve daha verimli

saglanacaktlr. basladiqmuz acil c;:agn "112 Acil

Pilot olarak uygulamaya merkezlerin

tek bir can altmda toplanarak,

yoneticllerl lcln etik kurallann ve denetimin getirilmesi, merkezi idare reformu, yerel yonetlrnlerin

25

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi
yetki ve kaynaklanrun artmlrnasr, buyuk reform yapbglmlz konular arasmdadir, Kamu hizmetlerinde bilgi ve lletlslm teknolojilerini etkin ve yaygm bir sekilde kullanmaya oncelik verdik. Hizmet sunumunda sureclerl surekll gozden ge<;iriyoruz ve kntasiyeciliqi azalbyoruz. Bu cercevede:

gOncelle,tirilmesini esas alan "Adrese NOfus KaYlt Sistemi" kurulmustur,

Dayah

• Merkezi Nufus Sistemi MERNis sisteminin kururnlanrmzca paylasilmasi sonucu, vatandaslanmizm nOfus cOzdan ornegi, ikametgah ilmOhaberi gibi kagltlar ve formaliteler peslnde

• Verel yonetimler alanmdaki mevzuatl bastan sona yeniledik. Belediye Kanunu, Buyukl?ehir Belediyesi Kanunu, il Ozel ldaresl Kanunu, Mahalli ldare Birlikleri Kanunu, il Ozel idarelerine ve Belediyelere Genel Butce Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkmdakl Kanunlan yasalastirdik. Verel yonetimlerin yetkilerini ve kaynaklanm artrrdik, • Belediyelere sagladlglmlz imkanlarla, sehlrlerlrnlzln cehresl degil?ti ve degil?meye devam ediyor. • il ozel idareleri yeniden yapilandmlrms, il genel meclisleri kendi baskarnru secer hale qelrnls, kaynaklan ve personeli artmlrrus, yerel onceliklere yonelik olarak etkin hizmet uretme lrnkaru getirilmil?tir. • KOVDES ve BELDES uygulamalan ile Cumhuriyet donemimizin en kapsamh ksrsal kalkmma projesi uygulanml,tlr. Sadece 2005-2010 donerninde KaYDES proqrarru kapsarmnda 6,75 milyar TL kaynak kullandmlarak, lcrne suyu ve yol gibi cok temel lhtiyaclar turn ulke sathmda buyuk oranda giderilmil?tir. • Etik Kurulu ile standartlar gelil?tirilmil? ve kamu yoneticilerinin etik denetimleri saglanmll?tlr. • ButUn kurumlann mali denetimi yeni, etkin ve hesap verebilir bir sisteme kavusturulrnustur, • Bilgi Edinme Hakki Kanunu ve benzer yeniliklerle kamuda seffafhk artmlrms, kamuoyu denetimi gu<;lendirilmil?tir. • Her seviyede, demokratik kanhrm saqlanrmstir. sureclerle vatandasm

kosmast bftmlstlr.
• Kamu yonetlrnindekl degil?imi en iyi ifade eden uygulamalardan birisi olarak, memnuniyet arasurmasi yaptmyor ve yaymhyoruz. 2003 yilmdan buqune her YII duzenli olarak bizzat Turkiye istatistik Kurumu "Va,am Memnuniyeti" arasnrmasi yaparak kamuoyunun bilgisine sunmaktadir, • Diger onemll bir degil?im alaru ise, kamu yonetlcllerinln tuturnlandir. Buqun, AK Parti'nin hizmet

anlayisr, vatandas iliskisi ve tutumu ile yonetlcilerin
vatandasa tutumu da daha lnsanllesrnlstlr, yenilik ve degi,im kesintisiz Kamu hizmetlerinde

bir sOrec;tir. Vatanda, ve sonuc; odakh hizmet sunumu ic;in, reform lara kararhhkla devam edilecektir. Bakanhklann yeniden duzenlenmesi basta olmak uzere, merkezi idare reformuna hiz verilecektir.

"ldarenln bOtOnlOgO ilkesi"

cerceveslnde, merkezi idare ile yerel yonetimlerin birbirini tamamlayan yapilar oldugu ger<;eginden hareketle, bir yandan yerel yonetlrnlerl hizmet odakh olarak gu<;lendirirken, diger yandan merkezi idarenin strateji gelil?tirme, standart belirleme, izleme ve denetim fonksiyonlanm daha da on plana crkaracaqiz. Bu kapsamda;

• Mahalli nitelik arz eden hizmetlerin yerel yonetlrnlere devredilmesi surecl devam edecektir. • il genelinde imar butUnlugu saqtanmast hedefleri m izden bi rid ir. onernll

• Merkezi idare olarak yerel yonetimlerimize rehberlik yapma ve belli standartlar temelinde denetim lslevlerlmizl daha da gu<;lendirecegiz. • il idaresi Kanunu ve Koy Kanunu bu donemde yeniden yapilacaknr, Koylerimizin nufusa gore tasnifi ve her birimin daha ileri hizmet birimi ve demokratik

• On yuda bir yapilan ilkel nOfus saymu gibi uygulamalar kaldlrllml" nOfusumuzun sOrekli

26

ileri Demokrasi ! Sedrn Beyannamesi

mekanizmalara

kanhrm artmlacaktir.

istenmesine

iliskin uygulamalar

kaldmlacaktir.

• Onurnuzdeki donern, her yonu ile vatandas odakh, hizmet odakh yonetlm anlayismm Ulkemizde tam
anlarmyla saglandlgl bir donem olacaktir. Yonetim anlaYUjlmlZ, yaplmlz ve uygulayacaglmlz stratejiler, yeni Anayasa ve 2023 Turkiye'si !jekillendirilecektir. vizyonu ile

• Devletin en onernli hazineleri arasmda yer alan arslvlerin guvenliginin saqlarmasi ile arslv giderlerinden tasarruf saqtanmast gef;i lecekti r. icin elektronik arslv sistemine

• Halktrmzt daha iyi bilgilendirmek,

hizmetlerde

A~agldaki hususlara oncellk vererek, onumuzdek' donemde yola ve hizmete devam diyoruz. Etik degerlere baghhgl guc;lendirmeye devam edecegiz. Kamu yonetirnlnde halkm destegi ve guvenine olan ihtiyac, gef;mi~ zaman lara gore daha da artrmsnr, Bu noktada, kamu gorevlilerinin etik degerlere bagh ve guvenilir olmasi, AK Parti'nin en fazla onern verdigi konulardandir, Ak Parti iktidan donernlnde: yolsuzluk, rusvet ve adam kayirma gibi ahlakl bozulmaya neden olan hususlarla

kaliteyi artirmak ve burokrasiyi tarnarruyla ortadan kaldirmak lcln f;agn merkezi sistemi

yayqmlastmlacaknr.
Gereksiz burokrasiyi kaldlrmaya devam edecegiz. AK Parti, burokrasl ve kirtasiyeciliqin azalnlarak halkm hayat kalitesinin artmlmasmr, kamu hizmetlerine erislrnln kolaylastmlmasi ve maliyetlerin du~urulmesini oncelikli hedefleri arasmda gormektedir. Beyana guven esastir ilkesi her alanda yaygmla!jtlrllacaktlr. Kamu hizmetlerinin

sunumu

rnucadelede cok onernll anhrnlar yapildr, Saydamhqm Artmlrnasi ve Yolsuzlukla Mucadelenin GUf;lendirilmesi
Stratejisi kabul edilerek, temiz yonetlrn konusundaki kararhhqirmz kurumsal bir yapiya kavusturuldu, Yeni donernde, ihale sisteminin gozden gef;irilmesi, imar ve ruhsat lslemlerinde

sirasmda vatandastan istenen ve diger kurumlann arsivlnde bulunan belgeler istenmeyecektir. Bireyler, kamu yonetimi ve burokrasl

karsrsmda

guc;lendirilecektir. Bu arnacla kamu hizmetlerinin standartlan belirlenerek, vatandaslarla paylasilmasi uyqulamasi yayqmlastmlacaknr, Kurumlanmlzm etkinligini ve koordinasyonunu

saydarnhqm artmlrnasr,

denetim birimlerinin gUf;lendirilmesi, ozel sektor ve sivil toplum kuruluslannda da yolsuzluqun onlenrnesl gibi hususlar oncellkll cahsrna alanlan olacaknr, E-Donu!jum Turkiye Projesine yeni bir ivme

guc;lendirmeye devam edilecektir. lslevlnl yitiren Kay Hizmetleri Genel Mudurlugu, Arsa Ofisi Genel Mudurlugu, Sivil Savunma Genel Mudurlugu, Afet lsleri Genel Mudurlugu gibi kurumlar kaldmlrrus, gef;erliligini yitiren yuzlerce yonetrnellk ve genelge iptal edilmlstlr.

kazandmlacakttr, Elektronik sistem uzerlnden 24 sa at esasma gore cahsan ve hizmet sunan kamu
yonetlrnlnl her bakirndan olqunlastirmak hedefimizdir. Boylece, vatandaslanrruzm Bu kapsamda; • Elektronik yazisrnalarda uyulrnasi gereken guvenlik ve arsivlerne standartlan belirlenecektir. BulUn kamu kurum ve kuruluslannda bu standartlara uygun sistemler kurulacaktlr. • Elektronik Arsiv Sistemi'nin kurulmasiyla, kamu hizmetlerinin sunumu sirasmda, vatandastan beige oncelikli hayatiru

ldari yapilanrnarun etkinligi icln gerekli tedbirlerin
ahnrnasma devam edecegiz. il sistemi guc;lendirilecek, koy ve mahalle yonetimleri gozden gec;irilecektir. AK Parti, dogrudan demokrasinin guzel orneklerinin ya~andlgl kay ve mahalle yonetimlerini gUf;lendirmekte kararhdir, 1924 Yilmda yururluge giren 442 sayth Kay Kanunu, Turklye'deki sosyal, ekonomik ve kulturel degi~im surecl sonucunda asmrrus ve kay idareleri lslevslz hale gelmi~tir. Yapilacak yeni duzenlerneler ile koy

kolaylasnrrnayi, yasarn kalitesini artirmayt ongoruyoruz.

27

Sedrn Beyannamesi ! ileri Demokrasi

idarelerinin idari ve mali kapasiteleri gu~lendirilecek; koyler kanhmcr, §effaf, saydam ve hesap verebilir yonetim yaplslna

Yerel yonetimler ile merkezi idare arasmdakl gorev bolu§umunu, hizmet odakh bir anlayisla gozden ge~irecegiz. lktidanrruz donerninde mahalli rnusterek nitelikli hizmetlerin yerel yonetimler tarafmdan yOrOtOlmesi esasi benimsenmistir, Mahalli rniisterek nitelikli hizmetleri sunma konusunda, Avrupa Yerel Yonetlmler Ozerklik $artlndaki esaslara uygun olarak mahalli idareler tam yetkili hale getirilecektir. imar konusunda gerekli duzenlemeleri yapacaglz.

kavusturulacaktir,
Mahalle muhtarhklan, 1944 yilmda yasalasan 4541

sayih $ehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve lhtiyar
Heyetleri Tesklllne Dair Kanun ile duzenlenmlstlr, Olkemizde anayasal sistem ve diger mevzuattaki degil?im sonucunda, mahalle rnuhtarhklan tarafmdan yOrOtOlen gorevlerin onernli bir kisrm, diger idari birimlere aktanlrrus ve bu birimlerin fonksiyonlannda azalma olrnustur; Clkarllacak yeni yasa ile valilikler, kaymakamhklar ve belediyeler ile mahalle muhtarlan arasmdakl bag kuvvetlendirilecektir.

Merkezi idare tarafmdan yOrOtOlen hizmetler konusunda lhtlyac duyulacak imar degil?ikliklerini yapma, ulusal imar standartlanru belirleme, ikincil rnevzuati hazrrlarna, kurumlar arasmda cikacak ihtilaflan cozrne konusunda bir bakanhk yetkilendirilecek ve bu alandaki sorunlara son verilecektir. Deprem ve diger dogal afetlere hazsrhk konusunda yuruttugumuz ~ah§malarl yogunla§tlracaglz. istanbul ve Kocaeli illeri basta olmak Ozere, depreme maruz kalma ihtimali yOksek olan bolqelerde depreme hazirhk cahsmalanru yOrOtmek arnaciyla vali veya buyuksehlr belediye baskarumn baskanhqmda ozel ve olaqanustu yetkili birimler olusturulacaktir.

AK Parti, idari ve mali kapasitesi yOksek, kurumlar arasmda etkin bir koordinasyon rnekanlzrnasma sahip bir tasra teskilatmm kamu hizmetlerinin etkili, verimli ve hizh sunumu acrsmdan onernll olduquna inanmaktadir, Tasra yonetlrni yeniden dOzenlenecek, blrcok kurum ve kurulusa dagllan teknik kapasitenin ve yetkilerin mOmkOn olduqunca toplanmasi yoluna gidilecektir. ortak bir havuzda

Yerel yonetimlerin oz gelirlerini artmci duzenlemeler yapllacaktlr. AK Parti, mahalli nitelikli kamu hizmetlerinin halkm beklentilerine gore sunurnasi acismdan yerel yonetimlerin gelirlerinin artmlmasiru hedeflemektedir. Bu hedef doqrultusunda il Ozel idarelerine ve Belediyelere Genel Butce Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkmda Kanunu <;Ikardlk. Merkezi idare butceslnden yerel yonetimlere aktanlan kaynak 2002 yihnda 4,7 milyar TL iken, 2010 yrlmda bu miktar 20 milyar TL'nin Ozerine cikrmsnr. Yerel yonetimlerde kamuoyu denetiminin artmlmasi ve hesap verme sorurnluluqunun qellstlrllrnesl amaciyla, yerel yonetirn gelirleri lclnde, oz gelirlerin paymm artmlmasi gerektigine inamyoruz. Bu cercevede, onurnuzdekl donernde yerel

Karnulasnrma, imar dOzenlemesi yapma, konut ve alt yapi hizmetlerini yapma, riskli ve hasarh binalan yikrna, kanunlarda ilgili kurumlara tarunan yetkileri kullanma, imar haklanru transfer etme gibi hususlarda tam yetkili olacaknr. Bu kurulun aldlgl kararlar aleyhine acilacak iptal ve yOrOtmenin durdurulrnasma lllskln davalann, mahkemelerde oncelikle gorOl?Olmesi ve karara baglanmasl saglanacaktlr. Aynca, riskli ve hasarh binalann bosalnlmast ve yikirmna lllskin kararlar aleyhine yOrOtmenin durdurulrnasi bu birim

yonetlmlerln oz gelirlerini arnracak ve her ge<;en gOn artan yerel hizmet taleplerini karsilayacak finansman kaynaklanru yerel yonetirnlere tahsis edeceqiz.

davasi acrlarnarnast yonunde dOzenleme yapilarak, depreme hazirhk cahsmalan hizlandmlacaktir.

28

12 HAZiRAN GENEL SECiMLERi

Beyannamesi

Se~im

Ekonomlk Programm Felsefesl Kiiresel Gell$meler ve Tiirklye Makroekonomik ve Sektiirel Politikalar. Hedefler Makroekonomi Maliye Politikasl Gelir Politikasl Kamu Harcamalarl ve Yatlrlmlan Para Polltlkasl Finansal Hizmetler ()demeler Dengesi istihdam ve Cah,ma Hayall Ar-Ge ve inovasyon Mlkroekonoml. Glrl,lmclllk ve Sanayl Polltlkalan Mal ve Hlzmet Ihracatl Savunma Sanayii In§aat. Teknik Mii§avirlik ve Miiteahhitlik Hizmetleri Giimriik Hizmetleri Turizm Tanmsal Yaplda Etklnllk ve Glda Giivenllijl Enerjl ve Madenclilk Ula$tlrma. Haberle$me. Bilgi ve Ileti$im Teknolojileri

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

Ekonomik Programln Felsefesi
Adalet ve Kalkmma Partisi olarak, ekonomiyi basmdan itibaren temel onceliklerimizden biri olarak gordOk. Klslr cekisrnelerl, yOzeysel yaklastrnlan bir tarafa birakarak, halktrruzm ekrneqini bOyOtmeye ve daha adil paylasrnaya odaklandik, Kisa vadede popOler sayilabllecek, ama uzun vadede halkirmza aglr bedeller odeten, kolayci ve aldanci yaklasirnlara prim vermedik. Ekonomi polltlkalanrruzi butuncul bir bakts aC1s1 lelnde, uzun soluklu bir anlayisla olusturduk ve etkili bir sekllde hayata gecirdik. Her alanda oldugu gibi ekonomi alamnda da odaga insam aldsk, Kalkmma sOrecinde tepeden inmeci bir modeli dayatmak yerine, lnsarnrruzm ve giril?imcilerimizin potansiyelini harekete gecirecek uygun ortarru olusturmayi hedefledik.

karar ahclar icin ongorOlebilir bir ortam olusturmaktayiz, Surdurulebilir bir demokratik bir ekonomik kalkmma, ancak ileri duzen uzerinde lnsa edilebilir. Temel

haklann korunuyor olrnasr, temel ozgOrlOklere saygl duyulmasi, hukuk devletinin bOtOnkurallan ve kurumlan ile varhgl, isleyen bir piyasa ekonomisinin ana dinarnlqlnl olusturur, lktldanrruz, ekonomideki

basanlanru dernokratiklesrne
etrnlstlr, Cagda§ normlara

cabalan ile paralel elde

dayah olarak

i§leyen

bir hukuk

duzenl, ekonomik kalkmmanm on kosullan arasmda yer ahr. Can ve mal gOvenligini saglayan, keyfilige kapah, gOnObirlik tartrsrnalann OstOnde bir hukuk sistemi, ekonomik aktivitelerin gOven ve ongorOlebilirlik icinde yOrOtOlmesini saqlar, Gerceklestlrdlqimlz Anayasa degil?iklikleri, yasal dOzenlemeler ve ozelllkle yargl reformu alarunda baslatnqirruz surec, gOCIObir ekonominin niteligindedir. de temlnati

AK Parti iktidanrun ekonomi politikalanrun ve yonetirn anlayismm temelindeki kavram "guven"dir. Elde ettigimiz tarihi basanlarm en onemli olu§turdugumuz guven ortamrdir. kaynagl

Haksiz rekabetin onlendigi, fikri haklann korunduqu, tOketici haklanrun ihlal edllmedlqi, sozlesrnelere taraf olanlar arasmda aynm yapilmayan bir ortamda belirsizlikler azahr, boylece yatmrn, Oretim ve istihdam a rta r. AK Parti'nin Partimiz olarak ekonomi polltlkalanrun temel amaci insamrmzm refah ve mutlulugunu arnrmaknr, ekonomik geli§menin kaynagl ve hedefi insam esas ahr. insana, insarnn

AK Parti iktidan aC1kladlgi seffaf ekonomi politlkalanm gOCIObir siyasi irade ile uyqularrus, verdigi sozleri aynen tutrnus, "aldatan olmayacaqiz" ilkesiyle hareket etrnistir, GOveni kazanmak zordur, zaman ahr, Kaybetmek ise cok cabuk olur. Biz bu gOven ortarruru titiz ve zahmetli bir surecte olusturduk, karl?lhglnda carpici basanlar elde ettik. Bu guven ortammm ehil olmayan ellerde, koiayci ve aldatrci yakla§lm ve politikalarla yok olacagl unutulmamahdir, Ekonomi "tutarhhk" polltlkalarnmz "§effafhk", hizla

GOnOmOzOn rekabetcl dunyasmda

niteliklerine, saghkh bir sosyal ortama yapilan yatmrnlann, ayru zamanda ekonomik potansiyelimize yapilan bir yatmrn olduqunu bilerek, ekonomik polltikalanrruzr gOCIOsosyal politikalar ile butimlesfirdik ve bir sosyal restorasyon donernl baslattik.

"sureklilik", esas

ve "ongorulebilirlik"

ilkelerini

almaktadir.
Pclltlkalanrruzi ve elde ettigimiz sonuclan seffaf bir biclrnde kamuoyuyla paylasrnakta, turn uygulamalann birbiriyle tutarh olrnasma ozen gostermekteyiz. Temel politikalarda sOreklilik saglayarak halkmuz ve ekonomik

istihdam dostu buyume ile giderek gOClenen bu temel yaklasim, Olkemizi gerek sermaye gerekse nitelikli beyinler icin bir cekirn merkezi haline getirirken, saghkh ve donarurnh bireylerden olusan bir toplum hedefimize de hizmet etmektedir.

31

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Ekonomi vizyonumuzu gee;tigimiz 8 Ylh askm surede tutarh, etkili ve basanh bir sekilde hayata gee;irdik. Su yeni ve kapsayici ekonomik modelimizin daha iyi anlasilmasi lcln AK Parti oncesl donernlerin hatirlanmasmda buyuk yarar vardir, Ge~mi, ile mukayese edildiginde, hemen her alanda oldugu gibi ekonomide gorulmektedir. de ~arpici bir donu,um

Uyguladlglmlz politikalar 2007 Temmuz see;imlerinde halkirruzm buyuk teveccuhune mazhar olrnus, yaklasik 5 yilhk donem sonunda see;men cok daha yuksek bir oy oraru ile "durmak yok yola devam" demlstir, Partimiz 2002 ve 2007 seclrn beyannamelerinde verdigi sozleri tutrnus, siyasi liderligine, kadrolanna ve proqramma duyulan guveni bosa cikartmarmstir. Sadece krizlerin yaralarlm sarmakla kalmarms bir daha benzer krizler ya,anmamasl i~in gerekli olan tedbirleri kararhhkla alrmsnr, Tum burokratik engellemelere, demokrasiye yonelik tehditlere, parti kapatma davasma ve haksiz ithamlara ragmen; onceki donemlere gore buqun Ulkemiz cok daha istikrarh ve itibarh, lnsarurruz cok daha rnureffeh ve ozgur, ekonomimiz cok daha rekabetci ve gue;ludur. iktidarlmlzln reformlarm edilmls ge~mi,tir. Kuresel krizin etkileri ile 2001 krizine baktlglmlzda farkhhk bariz olarak gorUlecektir. 2001 krizine 0 tarihe kadar ulkemlzl yoneten hukurnetler yol a~tl, ama baskalan gelip yonetti. Kuresel krizi ise baskalan ~Ikardl ama biz iyi yonettik. 2001 krizinde dunyada kriz yoktu ancak bizde koalisyon yapllarl ve kotu ekonomi yonetimi vardr, Bugun dunyada kriz ya,amyor ancak Turkiye blrcok bakimdan tum dunyamn bir performans sergiliyor. glpta ile baktlgl 2003-2007 doneminde yaptlgl basanst kiiresel krizle birlikte test bu smavdan basanyla

Verimsiz koalisyon yapilan ve kisrr ceklsrneler ile gee;en 1990'h yillar, ulkernizin "kaytp yulan" olrnustur. 1994, 1999 ve nihayet 2001 krizi ile arulan bu yillarda; buyurne durrnus, issizlik, enflasyon, faizler ve bore; yuku hizla artrmsnr, Vine ayru donernde yolsuzluklar makro dengeleri sarsacak boyutlara yukselrnis, halkirruzm gelecege dair umutlan kaybolrnus, uluslararasi alanda itibanrmz yitirilmistir.

Halkirmz, Kasun 2002 See;imleri'nde bu tablodan sorumlu gordugu turn siyasi aktorleri ve bu aktorlerin temsil etligi eski siyaset anlayrstm devre dl~1birakrmsnr. Kasun 2002 see;imleri ile gue;lu bir sekllde tek basma iktidara gelen AK Parti'ye cok onernll bir misyon yuklemlstlr, "Milli iradeye, temel haklara ve ~ogulculuga dayah yeni siyaseti ve bu siyaset zemininde ekonomiyi yeniden in,a etme" misyonu ...

ve ekonomimiz

AK Parti hilkurneti goreve basladiktan hemen sonra siyasi istikrar hizla gue;lenmi~, see;imlerden once turn aynnnlanyla ilan etmls olduqu cok kapsamh bir ekonomik proqrarru uygulamaya baslarrustir. 2003-2007 donernlnde,

yrlhk ortalama yuzde 6,9

orarunda ekonomik buyurne gere;ekle~tirilmi~tir. 2002 yihnda yuzde 10,2 olan AS tarurnh genel yonetlrn butce ae;lglnln GSYH'ya oraru 2007 yihnda yuzde 1'e du~urUlmu~, AS tarurnh genel yonetirn nominal bore; stokunun GSYH'ya oraru ise yuzde 73,Tden yuzde 39,4'e lnrnlstlr, 2002-2007 donemlnde 2003-2007 tUketici fiyatlan deneyimi mali

AK Parti sadece rakamsal degerlerde srcrarna saglamadl, aym zamanda ekonomimizde yapisal bir degi~imi gere;ekle~tirdi. Arnk turn dunyarun da kabul ettigi gibi ekonomimiz, drs soklara karst cok daha direne;li. Kuresel krizi, IMF gibi uluslararast kuruluslardan kaynak kullanmadan kendi pclltlkalarmuz ve imkanlarlmlzla yonettik. Tek bir bankarruz batrnadr, borc-faiz sarmahna girmedik, finansal piyasalarda calkantilar yasamadik,

yilhk enflasyonu

yuzde 29, Tden yuzde 8,4'e

du~mu~tUr. Turkiye'nin

disiplinin, gu~lu buyume performansmm ve enflasyondaki du,u,un e, zamanh olarak ger~ekle,tirilebilecegini ortaya

koymustur,

32

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
Kuresel krizle birlikte yukselen bir ekonomi olarak ozguvenimizi tazeledik. Baska Ulkelere 1~lktutan, olumlu deneyimlerini paylasan, G-20 basta olmak uzere turn uluslararasi platformlarda basi dik duran bir Ulke olduk. Bugun Turkiye, i~inde bulundugu bolgenin en buyuk ekonomisi ve en etkin siyasi aktorudur. Olkemizin ger~ekle'jtirdigi basanlar bolge i~in ilham kaynagl te'jkil etmektedir. Sekiz Ylh askm basanh performans ve ozguvene dayanarak, sadece onumuzdeki 4 Ylhn programlnl yapmlyoruz, aym zamanda Cumhuriyetimizin 100'uncu Ylh olan 2023 Ylhmn temellerini de atml'j oluyoruz. Yeni donernde de temel arnacrrruz; Ulkemizin refah seviyesini arnrmak, nihai hedefi dogrultusunda buyume potansiyelini daha da yukseltmek ve lstlhdarm arnrmaknr, Hedefimiz, bilgi toplumuna donu~mu~, her alanda Avrupa Birligi standartlanru yakalarrus ve kuresel olcekte rekabet gucu yuksek, gue;lu bir Turkiye'dir,
Onurnuzdeki yillarda saqlayacaqirmz yuksek

• Enflasyon ve faiz oranlan kahcr bi~imde dU'juk ve tek haneli rakamlara inecek. • ihracatlmlz 500 milyar dolara ulasacak, • 82 milyonu asan bir nufusla, ki'ji basma milli gelir 25 bin dolara yukselecek. • En az 2 trilyon dolarhk bir ekonomi buyuklugune ula'jacaglz. Ekonomik proqrarmrruzm temel unsurlanndan asia taviz vermeyeceqiz. Mali disiplini kararhhkla surdureceqiz. Enflasyonla rnucadele slrndlye kadar olduqu gibi, bundan sonra da temel onceligimiz olacak. istihdam esash buyurne konusundaki kararnhqmuz surecek, Sermaye hareketlerinin ve ticaretin serbest olmasmi savunmaya devam edeceqlz. Dalgah kur rejimini surdureceqiz. Yaprsal reforrnlanrruzi kararhhkla
uyqulayacaqtz.

Buqune kadar olduqu gibi bundan sonra da seclrn ekonomisi uyqulamayacaqiz. Bu yola tevessul edenlere aziz milletimizin basireti ile gerekli cevabi vereceqlne lnancirmz tarndtr, Bu ulke insarumn en iyiye layik olduquna inamyor ve bu ugurda gece gunduz ozveriyle cahsiyoruz.

buyurnenin oneusu yine ozel sektorurnuz olacaktir, Biz AK Parti olarak, ozel sektorumuzun onunu acacak politikalan uygulamaya devam edeceqlz. Bunun lcin; makro ekonomik istikrann surdurulrneslnln yamnda, mal ve hizmet sektorlerinde verimlilik artislanru getirecek, rekabet gucunu artiracak reformlan
surdureceqiz.

Kiiresel Gelilmeler ve Tiirkiye
2008 yilmda finans sektoruyle baslayan son kuresel kriz, 2009 yihnda kuresel ekonominin 2. Dunya Savasi'ndan sonra ilk defa daralrnasma sebep olmustur, Pek cok Ulkede lssizllk hizla yukselrnls, butce aciklan ve kamu bore; stoku tarihi yuksek seviyelerine ulasrrustir. gerekse bolqernlzde meydana gelen sosyal ve siyasi geli~melerin etkisiyle son bir yilda enerji ve glda fiyatlannda onernll oranda artislar yasanmaktadir, Artan aciklan ve borclan kontrol altrna almak uzere, harcamalarda yapilan krsmtilar veya vergilerdeki
Ote yandan, gerek iklim degi~ikliginin,

Bir yandan temel kamu hizmetlerini yayqm ve kaliteli bir sekllde sunarken veya temin ederken, diger yandan finans piyasalan basta olmak uzere devletin duzenleyici ve denetleyici fonksiyonunu etkin bir sekllde surdureceqiz. Her sey insan icindir ve "adalet rnulkun temelidir" anlayrsi ile e;agda~ bir sosyal devlet olrnarun gereklerini yerine getirmeye devam edeceqiz. Cumhuriyetimizin 100. Ylhnda;

• Turkiye Gayri Safi Yurti~i Hasila buyuklugu bakmundan dunyamn ilk 10 ekonomisi i~inde yer alacak.

33

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

arnslar, bircok Ulkede cahsanlar basta olmak uzere genil? toplum kesimlerine aglr bedeller odetmektedlr, iktidanmlzln basanh yonetimi sayesinde, krizin Turkiye'yi teget ge~igi ger~egiarnk geni§ ~evreler tarafmdan teslim edilmektedir. AK Parti iktidan pek cok Ulkeden daha once krizden e;lkll?stratejisini iceren bir Orta Vadeli Program hazrlarms ve kararh bir sekllde uygulamll?tlr. Dunyadakl modaya, esen ruzgarlara gore degil, Ulkemizin tecrubelerine ve gere;eklerine gore hareket edllmls, beklentiler iyi yonetilmis, doze] ve suresl iyi tasarlanrrus rnudahaleler ile kuresel krizin etkileri en alt duzeye cekilrnis ve Turkiye krizden en hizh cikan ulkelerden biri olrnustur, Kriz ve krizden e;lkll?surecinde, bir yandan mali disiplini saglaYlp kamu aciklanru azalnci politikalar uygularken, ote yandan kamu harcamalannda uzun vadeli buyurne potansiyelimizi destekleyecek sekilde altyapi yatmmlanna ve il?gucunun niteligini gelil?tirici programlara oncelik verdik. Buyumenin aglrhkh dinarniqini ise artan guven ortarrunda ozel kesimin tUketim ve yatmrn harcamalan olusturdu, Bir~ok Ulkede ~ah§anlannve emeklilerin ucretleri dondurulurken veya ucretlerde geriye gidi§ ya§amrken, iktidarmuz vatandaslanm enflasyona ezdlrmemls, nispi olarak du§uk ucret alanlara enflasyonun da iizerinde artrslar yapabilmi§tir. Bu surecte Turkiye'de batan veya kurtanlrnasi gereken bir banka olrnarrnstir. Servetler erlrnernls, bir gecede zenqinlesenler ya da bir gecede faklrlesenler olrnarmsnr. Krize ragmen Hazine'nin borclanrna faiz oranlan hem nominal hem de reel olarak tarihi en dUl?uk seviyelerinde seyretmektedir. Turkiye'nin kredi notu artrmstir. Merkez Bankasi'run Dovlz Rezervleri tarihi yuksek seviyelere ulasrmsnr, Turkiye bu kriz donemlnde pek ~ok gostergesiyle diger Ulkelerden olumlu bir blclmde ayrl§ml§tlr. Bu krizle beraber pek cok gelil?mil? ulkede potansiyel buyurne hlzl dUl?mul?tUr. Onurnuzdeki done me ait yapilan projeksiyonlarda, dunyadakl ekonomik gue;

dengesinin ruzla Bati'dan Dogu'ya kayacagl ongorUlmektedir. Bu baglamda Turkiye siklet merkezlerinden birini olusturmaktadir, Yasanan kriz, kuresel yonetlsirn konusundaki zafiyeti on plana crkarrms, G-20 gibi yukselen piyasa ekonomilerinin de yer aldlgl platformlann onernini arnrrmsnr. Onurnuzdekl donsrn, dunya duzeninl degil?tirecek bir dizi gelil?meye gebedir. Ekonomiden sosyal sorunlara, bolqesel catrsrnalardan kulturel etklleslrnlere, yeni organizasyon yapilanndan yeni teknolojilere, yeni siyaset yapma bie;imlerine kadar hayatm her alarunda koklu bir degil?im ve donusurn hissedilecektir. Bu yeni dunya dtizeninde Turkiye'nin onemi, aglrhgl ve etkinligi kuskusuz artacaktir, Turkiye'nin oynadlgl rol ve ustlendigi sorumluluk kuresel nitelikte olacakttr, Son donernlerde Ulkemizin cografi ve kulturel havzasmda yasanan gelil?meler ve yukselen talepler, izleyeceqirniz politikalann daha genil? bir cercevede yankrlanacaqi bir donernl lsaret etmektedir. Halkm iradesine dayah yonetlrnlerin, genil? kitlelerin kalkmrna taleplerine cevaplar olusturrnak durumunda olduqu bu yeni donernde, Turkiye'nin tecrubesl daha degerli hale gelecektir. Bu gelil?meleri dogru okuyan ve bunlar lcln gerekli politikalan uygulayan bir iktidar, hem bu Ulkelerin demokratlklesrneslne ve kalkmrnasma katki saglayacak, hem de ulkemizin gue;luTurkiye vizyonuna hizmet edecektir. Dunyadaki bu ~alkantlh denem, Ulkemizde gu~lu siyasi liderligin, dogru karar alabilen ve bunu hizla uygulamaya ge~iren istikrarhyonetimlerin onemini bir kat daha artrrmrstir.

34

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

Makroekonomik ve Sektirel Politikalar, Hedefler
Makroekonomi
Makroekonomik

Ylh sonunda 3.492 dolar olan kisi basma gelir, 2010 Ylh sonunda 10.079 dolar seviyesine yukselmlstlr, Yuksek buyume perfcrmansiyla e§ zamanh olarak,

enflasyonla mucadelede de buyuk bir basan elde edilmi§ ve 2002 yth sonunda yuzde 29,7 olan yilhk TOFE artis oraru, 2010 yilmda yuzde 6,4 olarak ger«;eklel?mil?tir.

pclltlkalanrmzm

temel amaclan:

Yuksek

buyume

ve du§uk enflasyon

oranlanyla

stlrdilrtllebilfr
arnrmak

buyume saglamak, lstlhdarm ve fiyat lstlkranm ger~ekle§tirmek, ve

birlikte dar gelirli vatandaslanmmn saYlsl onemli ol~ude azalrmstrr. Dunyada su an gunluk geliri 1 dolann alnnda yaklasik 1 milyar kil?i bulunmakta iken, sosyal devlet uyqulamalanrmz sayesinde ulkernlzde bu gelir seviyesinin altmda yasayan kimse kalrnarmsnr. Gunluk 2,15 dolann altmda geliri olan vatandaslanmzm nutus icerisindeki oraru 2002 yilmda yuzde 3 iken, 2009 yihnda binde 2'ye dUl?mul?tUr.Gunluk 4,3 dolann altmda geliri olan vatandaslanrmzm nufus icerisindeki oraru 2002 yihnda yuzde 30 iken, 2009 yihnda yuzde 4'e dUl?mul?tUr. Dar gelirli vatandaslanrmzm satin alma gucundeki buyuk gelil?ime blrkac ornek verelim: 2002 Ylhnda asgari ucretlimiz bir ayhk ucretiyle

boylece, toplumsal ve bireysel refahi artirmak bunun adil paylasmum saglamaktlr.

Bu kapsamda, mali disiplini onceleyen bir maliye politikasr, fiyat istikranmn temel oncelik olarak ahndlgl ve Merkez Bankasi'run operasyonel baglmslzhgl cerceveslnde yurutUlen para politikalan ve genil? bir alanda uygulanacak yapisal reformlar esastir. Bu cercevede: finansal istikrar, il?gucu piyasalan,

egitim ve yargl sistemi, kayit disihk, devlet destekleri, iyi yonetlslrn, yerel yonetlmler ve bolqesel gelil?me alanlannda etmektedir. Turkiye baslatnqmuz yapisal donul?um onern arz

ekonomisi,

2003 Ylhndan

2007 Ylhna

181 kg ekmek, 64 litre ay~i~egi yagl satin ahnabiliyordu. 2010 Ylhnda ise 285 kg ekmek, 141 litre ay~i~egi Aym §ekilde memurumuz, litre ay~i~egi yagl satin alabilecek konuma geldi.

kadarki donemde yllhk ortalama yuzde 6,9 oramnda buyumu§tur. 2008 ve 2009 antidemokratik qirislmlerin ve kuresel krizin etkisiyle dUl?uk bir performans gosteren buyume rakamlan 2010 yihnda hizla toparlanrms ve Turkiye yuzde 8,9'luk oran ile dunyanm en hlzh buyuyen ekonomilerinden biri olrnustur, 2002 Ylhnda 230,5 milyar dolar olan GSYiH, 2010 Ylh sonu itibanyla 735,8 milyar dolara ulasrmsnr, Kaydedilen buyurne hizlan nufus arnsma ragmen fert basma milli gelir buyuklugune de yansirrus ve 2002

2002 Ylhnda en du§uk devlet ayhk maas] ile 386 kg ekmek, yagl satin alabiliyordu.

136

2010 Ylhnda yagl satin

ise 618 kg ekmek, 305 litre ay~i~egi alabilecek duzeye erlstl, 2023 perspektifinde makroekonomik Yillar itibariyle §oyle olacaknr:

hedeflerimiz

2015 Gayri Safi Yurti~i Hassla (milyar dolar) 1.076 14.046 201,2

2019 1.486 18.685 317,2

2023 2.064 25.076 500

Ki§i Ba§1 Milli Gelir (dolar) ihracat (milyar dolar)

35

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Maliye Politikasl
Ekonomide guveni saglamak, ongorulebilirligi gu~lendirmek lstlkran ve ve ozel sektorun kullanablleceql kaynaklarm artmlmasma katkl saglamak i~in kamu maliyesi ~ok onemli bir alandlr. lktldanrruzdan once kotO yonetlmlerte alablldiqlnce

yukunu ~ok onemli boyutlarda azalttlk ekonomiye buyuk kaynaklar sagladlk. Borcumuzun

ve

sadece milli gelire oraruru azaltmakla

kalmadik, aym zamanda bor~ stokumuzun kalitesini de iyile§tirdik. 2002'de yOzde 58,1 olan doviz cinsi ve dovize endeksli borclann toplam brut bore stoku lclndeki paymi 2010 yihnda yOzde 26,6'ya dO~OrdOk.2002'de 9 ay olan iQborclanrnarnn ortalama vadesini, 2010 yrlmda 44 aya yOkselttik. Cumhuriyet tarihinde ilk defa iQ piyasada Turk Lirasi cinsinden 10 YII vade ile borclanma gerQekle~tirdik. 2002 yilmda 7 YII olan yurtdismda ihrac ettigimiz dolar cinsi tahvillerin ortalama vadesini 2010 yilmda 20 Ylhn Ozerine cikardik Bu ekonomimize duyulan gOvenin bir ifadesidir. Geldigimiz noktada bore stokumuz dovlz, faiz ve likidite dalgalanmalanna karsi cok daha dayarukhdir. butce icinden aldiklan paylar

istismar edilen kamu borclan, AK Parti'nin akilh, saqlarn ve tavizsiz politikalanyla azalrms, boylece Olkemizin risk primini dO~OrmO~, ekonomimize duyulan gOveni arnrrmsnr; Bunun sonucunda da yOksek bOyOme hizlan elde etrnistir, iktidarlmlz suresince mali disipline riayete ve para poljtlkasiyla uyuma ozel onem verdik. COnkO vatandaslanrmzdan vergi olarak aldlglmlz her kurusu onlann refahma, Olkemizin bOyOmesine ve parlak bir gelecege aktarmarun sorurnluluquna sahibiz. Ekonomide gOveni ve istikran saglamamlzln sonucunda faiz oranlan dO~tO, dolayisiyla faiz harcamalan da azaldr, Buna ozellestlrmeyle elde edilen ilave gelirler de eklenince, AK Parti iktidan Oretimi ve geliri arnrrms, Olkemizin ekonomik

Harcama kalemlerinin

lktldanrruz sOresinde onernll olQOde degi~mi~tir. iktidarlmlz vatandaslarmuza daha az yuk yukleyerek, cocuklenmm, gelecegimizi daha az borclandsrarak, onlara ~ok daha buyuk hizmetler verdi. BOtQe lclndekl faiz harcarnalanrun oraru gittikQe ve ciddi oranda azahrken; yatmrn harcamalan, sosyal nitelikli harcamalar ve personel harcamalan artn, 2002 yihnda toplanan her 100 lirahk verginin 86 llrasi faiz odernelerlne giderken, bu rakam 3,5 kat azaldr, 2010 yihnda 23 liraya geriledi. Halkumzm bize emaneti olan vergileri en isabetli, en verimli ve en etkin §ekilde harcadik. Bunun sonucunda hem refahimiz, hem de gucumuz arttr,

performansiru gorOimemi~ dOzeylere tasmusnr,
1986-2002 Yilian arasmda geQen 16 YIIboyunca toplam 8 milyar dolarhk ozellestlrme yapllml~tl. Biz 2003-2010

yulan arasmda yani 8 YII lclnde bunun 4 kattan fazlasmr, yani toplam 33,7 milyar dolarhk
ozelle§tirme yaptlk.

lktldanrmz donernlnde mali disipline hassasiyetle riayet edilmesinin bir sonucu olarak 2002 yrlmda yOzde 10
dOzeyinde olan kamu kesimi borclanrna gereginin GSYH'ya oraru, 2010 ytlmda kOresel krizin olumsuz etkilerine ragmen yOzde 3,3 dOzeyinde gerQ9kle~mi~tir. Bor~lanma ihtiyaclnln ve faiz oranlanmn gerilemesiyle beraber 2002 Ylhnda toplam kamu kesimi faiz odemelerinin GSYH i~erisindeki payl yuzde 15,5 iken, bu oran 2010 Ylhnda yuzde 4,7'ye gerilemi§tir. Bu geli~melerin bir sonucu olarak AB

Kaynaklanrruzt yine Olkemize yatmrn olarak harcadik,
COnkO bizim kaynaqmuz su veya bu kisl, su veya bu laf degil, bizzat TOrkiye'dir. Daha once yolsuzlukla, sorumsuzlukla, yeteneksizlikle car-cur edilip, sOrekli borclanan hOkOmetler bOtOn yOkO yOksek faiz ve enflasyon olarak milletimizin bu kara donern kapandi, iyi yoneten, ~ozum ureten, sirtma yuklernisti. Arnk

halklmlzl

gozeten

ve

tarurnh genel yonetirn bore stokunun GSYH'ya oraru
2002 yilmda yOzde 73,7 iken, 2010 Ylh sonunda yOzde 41 ,6'ya gerilemi~tir. Bu §ekilde vatandasumzm

sorumlulukla hareket eden AK Parti iktidan sayesinde egitim, saghk ve sosyal koruma harcamalan ba§laml§tlr. but~ede en onemli payl almaya Nitekim 2004 ytlmda butcede yer alan

36

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

sosyal nitelikli harcamalann buyuklugu 41 milyar TL iken, 2010 yrhnda 117 milyar TL'ye cikrmsur, Sosyal nitelikli harcamalann butce giderleri icerisindeki paymm geli~imi ise yuzde 29,4'ten, yuzde 40'a yukselis olarak gerc;ekle~mi~tir. Maliye politikalarmda yapisal reformlan hayata ge~irdik. Kaynak kullarnmmda sonuc odakh bir anlayist benimseyen ve ekonominin ihtiyaclanna gore tasarlanrrus 5018 sayih Kamu Mali Yonetlm ve Kontrol Kanunu yururluge konulmustur,

Gelir Politikasl
iktidarlmlz sayesinde stireslnde izlenen vergi pofltlkas. daha adil bir vergilendirme sistemi

clusturulmustur,
Sosyal polltlkalanmizm bir geregi olarak, toplumun buyuk kesiminin yararlandlgl glda, egitim, saghk, tekstil ve turizmde KDV oranlan du§urulmu§tur.

~irketlerimizin rekabet gucunu artirmak ve onlara daha fazla kaynak vermek arnaciyla kurumlar vergisi

Maliye Politikaslnda 2023 Hedeflerimiz
Ger~ekle§tirdigimiz reformlarm uygulamalarlnl daha da saglamla§tlracak, mali saydamhk ve hesap verebilirligi artlracaglz. Boylece, Ulkemizin geli§mi§ ekonomilerin standartlarmda bir mali yaplya ve sisteme kavusmasrm saglayacaglz. Ozel sektorun oncu rolunu peklstlrecek, ozellsstlrme uyqularnalanru program dahilinde kararhhkla surdurulecegiz. Kamunun elektrik dagltlml ve seker uretimi alanlanndan c;ekilmesini; elektrik uretirnl, telekomunikasyon, liman, otoyol ve koprG i~letmeciligindeki paytru ise azallmasuu hedefliyoruz. KiT'lerde yeni bir yonetlsirn modelini hayata gec;irecegiz. KiT'lerde hesap verebilirliqi, ~effafhgl, karar alma sureclerinde esnekligi ve stratejik yonetirn anlayisiru esas alan yeni bir duzenleme yapilacaktrr, Anl vaziyette bulunan Hazine'ye ait tasmmazlar ilgili kamu kurum ve kuruluslanyla koordinasyon lcerislnde geli~tirilecek projeler vasrtasiyla ekonomiye kazandmlacaktir, Devlet iC;borclanrna senetlerinin yatmrnci tabarurun

oraru yuzde 33'ten yuzde 20'ye indirilmistir.
Gelir vergisi yukunu azalttik ve lslern yukunu arnran bazi vergileri kaldirdik, bazilanru ise du~urduk. Ar-Ge faaliyetlerine yapilan destekleri de artirdtk.

Ekonomide haksiz rekabete yol acan, ongorGlebilirligi azaltan ve ciddi vergi kaybma yol acan kaytt dl~1 ekonomiyle rnucadeleye ise, iktidanrruz donemlnde hazirlanan ve zaman lclnde guncellenen Kayrt dl~1 Ekonomiyle Mucadele Stratejisi Eylem Plaru cerceveslnde devam ettik. Vergi rnukelleflerine kolayhk saqlarnak lcln ebeyanname uyqularnasirn getirdik ve vergi dairelerinde buyuk olc;ude otomasyona gec;tik.

Gelir Politikaslnda 2023 Hedeflerimiz
Kamu gelir politikarmz ulke kaynaklanrun en etkin sekilde kullarulabllrneslni saglamaya yonellk olacak sekilde uygulanmaya devam edilecektir. Bu konuda en onernll uygulama araci olan vergi polltlkast ekonomik buyumeyi, yatlrlml ve lstlhdarm destekleyecek ve ekonomide kaYlt dl§lhgm azalnlmasuu saglayacak §ekilde gozden ge~irilecektir. KaYlt dl§lhk azaltlldlk~a da azalacaktlr. vergi oranlan

geni~letilmesi arnacma yonelik olarak yeni araclann ve yeni sans yontemlerinln geli~tirilmesine lllskln cahsrnalara devam edilecektir.

Bu anlamda vergi politlkasmm uyqulanmasmda daha cok uretmek isteyenin, kaynaglnl daha etkin kullanmayi taahhUt edenin, vergisini duzenli odeyenin, kazanciyla daha cok personel istihdam edenin ve ekonomiyi buyutecek her tur yeni giri~imcinin yarunda olan ve

37

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

ekonomik aktorlerce ongorulebilirligi yuksek, surprizlere kapah proaktif bir anlayis benimsenecektir. Ekonomik buyurneyle birlikte vergi gelirlerimizin elde

Kamu yatlrlmlarma but~eden onemli kaynaklar aYlrdlk. Kalkmma Ajanslan, KOVDES, BELDES ve SODES gibi yenilik~i uygulamalarla mahalli nitelikli i!jler i~in yerel idarelere onemli kaynaklar aktardik, Boylece ayru miktar kaynakla daha fazla is uretilmis, yeni projelerde seclcl davrarulrrus ve projeler hizla

edildigi tUrlerin oransal daglhml dolaysiz vergiler lehine degi~tirilerek, geli~mi~ ekonomilerle paralel bir yapiya kavusturulacaknr, Vergi politikalanrun uyqulanmasmda dogrudan kuresel sermaye yatmrnlanrun Ulkeye giri~inin hrzlandmlrnasma, yatmrnlann ve Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine, lstlhdarrun artmlrnasma ve bolqeler arasi qellsrnlsllk farkhhklanmn azaltilrnasma devam edilecektir. yonelik bir yaklasirnla

tarnarnlarnp hizmete ahnrmsnr.
iktidarlmlz sureslnce hem onceki Yillardan devam eden projeleri tamamladsk, hem de yeni projeler geli!jtirerek yatlnmlarm yaplmma ba!jladlk. tamamlanma suresl

2002 Ylhnda
8,5 YII iken,

2011

Ylhnda bu sureyi yarl yanya azalttlk, yani 4,2 Ylla dU!jurduk. Bu sure yaklasik olarak bir seclrn donemldlr, Onceki donemlerde projelerin onlarca YII

Vergi rnevzuati sadelestlrilecek,

mali yukumluluklerin

zamarunda odenmesinl saglamak arnaciyla etkin bir tahsilat sistemi olusturulacakttr. Vergiye gonullu uyumun artmlmasi ve vergi tabamrnn geni~letilmesine yonellk cahsrnalar surdurulecektlr, Verel yonetlrnlerln duzenlemeler oz gelirlerinin artmlrnasma yonellk

temamlanmadiqiru goz onune aldlglmlzda bunun buyuk
bir basan oldugu aciktir. Biz yannmlann daha temellerini atarken aClh~tarihlerini taahhut ediyoruz. Uzun yillar boyunca temeli atihp yapilarnayan kamu yatmrnlan varken, biz temel atma ile kurdele kesme arasmdakl sureyl minimuma indirdik. Onurnuzdeki donemde de etkin ve verimli yatmrnlara devam edeceqlz, Bolgesel geli~mi~lik farklanru azaltmak lcln Guneydogu Anadolu Projesi, Dogu Anadolu Projesi, Konya Ovasl Projesi basta olmak uzere ekonomik ve sosyal aityapi projelerine devam ediyoruz.

hayata gecirilecektir.

Kamu Harcamalarl ve Yatlrlmlarl
Kamu harcamalan konusundaki temel yakla!jlmlmlz, kaynaklann gerekli alanlarda etkin ve verimli !jekilde kullamlmasnu tesis etmektir. Ekonomik buyumenin ve lstihdarmn artmlrnasi, gerekli altyapirun saqtanarak Ulkemizin rekabet gucunun ve i~ ortarrurnn lyllestlrilrnesl, bolgesel kalkmrnarun saglanmasl, insan kaynaklanrmzm qellsflrilrnesi, kisaca vatandaslanrruzm refahmm ve yasarn kalitesinin artmlmasi acismdan kamu harcama ve yatmrnlanna buyuk onern vermekteyiz.

Kamu Yatlrlmlarlnda 2023 Hedeflerimiz
Orta ve uzun vadede ekonominin verimliligini ve uretken yaplslm destekleyen karayolu, demiryolu, havalimam, rayh sistem, baraj ve sulama ile bilgi ve ileti!jim teknolojileri gibi aityapi yatlnmlarma aglrhk vermeyi surdurecegiz. ozel sektor tarafmdan ekonomik ve sosyal aityapi

Yatmrnlar konusunda

kamu ve ozel sektoru

butuncOl bir bakl!j a~lslyla ele ahyoruz. Yatmrn politlkalanrmzm temel arnacr; kamu ve ozel sektor

Kamu yatmrnlanru,

gercekle~tirilemeyecek

yatmrnlanru verimli, akilci ve birbirlerini tamamlayacak yannrn alanlanna yonlendlrmek, kalkmrnayi ozel sektor
oncUlugunde gercekle~tirmektir.

alanlannda yogunla~tlrmaktaYlz. Ozel sektorun etkin yonetlrn ve finansal lrnkanlanndan azami olcude yararlanmak amaciyla Kamu-Ozel i!jbirligi

38

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

yontemleriyle, ger~ekle§tirdik.

onemli aityapi projeleri Kamu altyapi yatmrnlannda

ozel artarak

Banka Kartlan ve Kredi Kartlan Kanunu ile yasal duzenlerneye kavusmustur, Yeni ipotekli konut flnansmaru sistemi ("mortgage") ile ilgili yasal altyapryi hazrrladik. Sosyal guvenlik sisteminin tamarnlayicist olmasi ve uzun vadeli fonlann olusurnu acismdan onem tasiyan bireysel emeklilik sistemini uygulamaya ger;irdik.

sektor kanhrmru da saglayan uyqulamalanrmz devam ettirilecektir. Kamu harcamalannda, kalkmrna potansiyelini

destekleyici mahiyette olan sosyal amaeh alanlara ve aityapi yatmrnlanna oncellk veren bir politika izlenecektir. $imdiye kadar oldugu gibi; kamu cahsanlan, iscller ve emekliler enflasyona ezdirilmeyecektir.

Yeni sigortacihk yasasi ile siqortacihk sektorunu AB standardmda bir mevzuat cerceveslne kavusturduk, Kamu bankalanrun basiretli bir bi~imde yonetimini

Para Politikasl
Para polltlkalanmn temel amaci fiyat lstlkranru saglamak ve siirdiirmektir. Para politikasl finansal lstlkran da gozetecek ve fiyat lstlkranm sag lama amaci ile ~eli§memek kaydlyla hiikiimetin biiyiime ve istihdam politikalanm destekleyecektir. Enflasyon hedeflemesi temel para polltlkasi rejimi

siirdiirdiik. Ziraat Bankasi ve Halkbank, ciftcirnize ve esnafirruza bir yandan gerr;ek fonksiyonlan dogrultusunda uygun kosullarda onernll kredi irnkanlan saglarken, diger yandan lktldanrmz donernlnde ulastiklan karhhk yapistm surdurrnus ve Hazine'mize onernll miktarda katki yapmaya baslarruslardir, Finans sektorii ile reel sektor ve bireysel kredi

olmaya devam edecektir. Enflasyon hedefleri, hukurnetirniz ve Merkez Bankasi tarafmdan ur; yrlhk vadede belirlenecektir. Dalgah dovlz kuru rejimi uyqulamasi surdurulecektlr, lcln

kullananlar arasmda saghkh kredilendirme ve geri odeme lllsklslnln tesisine onemli katklda bulunduk. Gecmlste istanbul Yaklasmu ve Anadolu Yaklasmu cerceveslnde, binlerce flrrnarun bankalara olan borcunun yeniden yapilandmlrnasmda olduqu gibi, oderne gur;lugu yasayan vatandaslanrmzm kredi kartlan borcu yeniden yapilandmlrrusnr. Atrms olduqurnuz bu adirnlar sonucunda bankacihk

Merkez Bankasmm fiyat lstlkranru saglamak

uygulayacagl para politikasirn ve kullanacaqi para polltlkasi araclanru dogrudan kendisinin belirlemesi esas olmaya devam edecektir.

sektorunu bllanco yaprsi saglam, sermaye yeterliligi gur;lu, kur ve kredi riski dusuk, saglam bir yapiya kavusturduk, Zamanlnda aldlglmlz onlemler sektorunden bir yiik gelmesini sayesinde onlemenin finans yam

Finansal Hizmetler
iktidanmlz denerninde finans sektertinun gozetim ve denetim altyaprsuu gii~lendiren, sektorde ~e§itliligi ve derinligi artiran bir dizi diizenlemeyi hayata ge~irdik. Bu cercevede:

stra,

iktidarlmlz donemlnde gelen yiikii de geri odedik. krizi nedeniyle

2000-2001

krizinden

2000-2001

ihra~ edilen ozel tertip

AB rnevzuan ile uyumlu olarak hazlrladlglmlz Bankaohk Kanunu 2005 yilmda yururluge girmi~tir. Olkemizde 1980'li yillann ortalanndan itibaren

ne kadar senet varsa bunun tamarm 2010 sonu itibariyle odenmi§tir. Bu meblagl odeyebilmek i~in Hazine piyasadan borclanmak kalnustir, Hazine'nin iizerinde durumunda boyle bir yiik

geli~meye baslayan banka karti ve kredi karn plyasasi, 20 Ylh askm bir sureden sonra AK Parti iktidannda

kalmasa idi, bugiin Hazine'nin borcu 381 milyar 877 milyon TL daha az olacaktt, 2010 Ylh Arahk

39

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

sonu itibariyle i~ borcun 352 milyar 841 milyon TL oldugu dikkate ahndlglnda, 2000-2001 krizi olmasaydl ashnda i~ borcumuzun kalmayacagl gorUlecektir.
Saghkh bir finans sisteminin reel kesim ve ekonomik buyume icin ne kadar onernli olduqunu bilen Partimiz, onurnuzdekl donemde, bir yandan sektordekl rekabet ortarrumn geli~mesi, diger yandan reel kesimin finans sisteminden daha fazla faydalanabilmesi lcln gerekli her tOrlu onlerni zamarunda ve kararhhkla almaya devam edecektir. Bu cercevede: Finans sektoninun duzenlerne ve denetimi uluslararasi standartlara, AB rnuktesebatma, kuresel kriz sonrasi donernde G-20 platformu onculugunde yurutulen yeni cahsrnalara uyum saqlarna hedefi gozetilerek geli~tirilecektir. Finansal piyasalann daha etkin izlenmesi ve sistemik risk yonetimlnln etkinliqinin artmlmasi saqlanacaknr.

istanbul "prestij" finans merkezi olacak, diger bazi sehirlerimlz istanbul'a destek olacak sekilde belirli tematik ve bolgesel finansal islernlerde uzrnanlasrrus finans merkezleri haline gelecektir.

iMKB'de i§lem goren Turk §irketi saYlsl en az 1000 olacaktlr. lslern goren yabanci sirket sayrsi ise Turk
slrketl sayismdan fazla olacak ve en az temsil edecektir.

10 U1keyi

Odemeler Dengesi
Turkiye'nin hizh buyume donernlerinde ya~adlgl yuksek cari islemler aC1g1nlnaltmda bazi yapisal nedenler

bulunmaktadir,
Enerjide net ithalat baglmhhgl yuzde 74 seviyelerinde olan U1kemizde, petrol ve dogal gazln neredeyse tOmu, komurun ise beste biri ithal edilmektedir. Ozellikle son donemlerde hizh buyuyen ve yuksek teknolojiye dayah sektorlerin girdi kullarurrundakl disa baglmhhgl cari islernler aClglndaki artism bir diger nedenidir. Cari aC1g1 daha du~uk duzeylere cekebllrnek lcln, enerji arzmda kaynak, teknoloji ve altyapi bazmda cesltlendirmenln arnnlmasi buyuk onern arz etmektedir. Bu cercevede, son yillarda petrol ve dogalgazda yurt iCi ve yurt dl~1 arama faaliyetlerine buyuk bir ivme

Finans sektorundeki tOketici ve yatmmci haklanrun gozetilmesine yonellk uygulamalar geli~tirilecektir. Sermaye Plyasasi Strateji Belgesi hazirlanarak uygulamaya konulacaktlr.

istanbul Uluslararasl Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Plan! titizlikle uygulanacaktlr.
Katma degeri yuksek hizmet ureten finans sektorunun geli~tirilmesi cercevesinde, istanbul, oncelikle bolgesel nihai olarak da kuresel bir finans merkezi olacaknr, Olkemizin milli geliri lcindeki mali sektorun payi 20022009 donerninde yuzde 4 olrnustur. Bu deger ingiltere'de yuzde 10 seviyesinin uzerine cikmaktadir. Bu cercevede, finans sektorunun geli~im potansiyelinin oldukca yuksek oldugu degerlendirilmektedir.

kazandmlrrusnr.
Yenilenebilir enerji kaynaklanrun enerji arzi icerisindeki paymm artmlmasi ve elektrik uretlrnlnde nukleer santrallerin kullarulrnast konusunda baslatilan cahsmalar orta-uzun vadede enerjide disa baglmhhgl ve cari lslernler aC1glni azaltacak unsurlardir, 2009 yihrun Temmuz aymda yeni bir Yatmm Te§vik Sistemi'ni uygulamaya basladik. Bu kapsamda, oncellkle dunya ve ulke sartlanru goz onune alarak uluslararasi duzeyde rekabet edebilecek sektorler belirlenmls ve yeni sistem ile tesvlk oranlanrun

Finans Sektirii i~in 2023 Hedeflerimiz
Cumhuriyetimizin 100. Ylhnda istanbul, dunyadaki ilk 10 finans merkezleri i~indeyer alacaktir. Bu
stratejik hedef doqrultusunda gerekli beseri, fiziki, teknik, vergisel ve hukuki tedbirler almacakttr,

bolgesel, sektorel ve buyuk proje bazmda
farkhlastmlmasi esasi benlrnsenmlstlr, yururluge girdigi 2009 Ylh Yeni Tesvik Sistemi'nin

40

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
Agustos aymdan 2011 Ylh $ubat ayl sonuna kadar gec;:ensurede 6161 adet Yatmrn Tesvik Belgesi duzenlenirken, 76,5 milyar TL yatmrn saglanml~ olup, bu kapsamda 204.013 kisiye ilave istihdam ongorUlmu~tUr. Buyuk projelerin desteklenmesi kapsarnmda annan tesvlk belgelerinde; rafineri in§aasl, elektrikli otomobil lmalati, yuksek teknoloji i~eren hava ta§ltl motorlan ve parcalannm uretimi, ve liman hizmetleri kapasitesinin artmlmasi gibi onernli yatmrnlar yer almaktadir, Bu yatmrn projeleri, transfer ettikleri yeni teknolojiler ve olusturulan uretim ve lojistik kapasiteleri ile Turkiye'nin uluslararasi rekabet gucunun artmlrnast ve cari aC;:lgln orta-uzun vadede du~urulmesine onernll katki saglayacaktlr. Cari i§lemler a~lgmm azaltilmasr acrsrndan en onemli faktorlerden birisi, geniI anlamda rekabet gucunun artmlmasrdir, Bu dogrultuda i~ ortarrurun iyilestirilrnesi, ekonomide kaytt dl~lhgln azalnlrnasr, Ar-Ge ve yenilikc;:iligindesteklenmesi, bilgi ve lletlslm teknolojilerinin yayqmlastmlrnasr, enerji ve ulastirma altyapismm lyllestlrllrnesl ve finansal sistemin geli~tirilmesi alanlannda kapsamh yapisal reformlar uygulamaya konulrnustur, Son Yillarda cari a~lgm artmasma ragmen, cari a~lgm finansmanmda herhangi bir sorunla kar§lla§llmaml§tlr. Her alanda olusturulan guven ve istikrar ortarm sonucunda ekonominin dl~ kaynak lhtlyacmdan fazla sermaye giri~i yasanrmsnr. Bu sayede Merkez Bankasr rezervleri, 2002 Ylhndaki 27 milyar dolar iken, 3,5 kat artarak 2010 Ylh sonunda 80,2 milyar dolara yukselmi§tir. Onurnuzdeki donernde de; Oretim ve lhracatm ithalata olan yuksek oranh baglmhhglnl azaltmak arnacryla ozellikle ara mallan ve yatmrn mallannda yurtici uretlrn kapasitesini artmci politikalara ve desteklere devam edilecektir. DI~a baglmhhgln yuksek oldugu stratejik sektorlerde yerli teknolojik yeteneklerin geli~tirilmesi ve urune donu~tUrUlmesine yonelik programlann i~lerligi 41 artmlacaktir. lhracatta firmalann kuresel rekabet gucunu arnrmak arnaciyla yenilikc;:ilige Ar-Ge'ye dayah, katma degeri ve yuksek, markah urun ve hizmetlerin uretirn ve pazarlama sureclerinln desteklenmesi saglanacaktlr. i~ ortarrunm iyile~tirilmesineyonelik olarak burokraslnln azaltilmasr, islemlerin hizlandmlmast ve lslern maliyetlerinin du~urUlmesi konusunda gec;:ensurede elde edilen basanlar, bundan sonraki donemde de surdurulecektlr,

istihdam ve Cah,ma Hayatl
istihdam
AK Parti olarak ~ah§abilir durumdaki butun vatandaslanrmza i§ saglamak en onemli onceliklerimizden biri olmustur, olmaya devam edecektir. lstlhdarru artirmada en onernli faktorlerden birinin yuksek bir buyurne hlzl saglamak olduqu bilinci ile hem buyume hiztrmzt artnrdik, hem de buyumenin odaqma lstlhdarm koyduk. Nitekim uygulad@mlz basanh politikalanrmzm sonucunda kriz boyunca istihdamlmlz azalmadlgl gibi, 2010 Ylhnda 1 miyon 317 bin vatanda§lmlza istihdam sagladlk. lstihdarru artirmada diger onernll bir arac olan aktif ve pasif i~gucu politikalanm da basan ile uygulamaya basladik, Krizden en ~abuk ~Ikan Ulkelerden biri olduk. '5fKuresei ekonomik kriz, basta geli~mi~ Ulkelerolmak uzere turn dunyada i~gucu talebinde buyuk bir du~u~e ve i~sizlige yol acrrusnr. 2007-2010 donernlnde lsslzllk oraru ispanya'da yuzde 8,3'ten yuzde 19,9'a cikrrusnr, Yani lsslz sayist 2 kattan fazla artrmstr, Benzeri yuksek arns oranlanm diger Ulkelerdede gormek mumkundur: ABD'de yuzde 4,6'dan yuzde 9,7'ye, Fransa'da yuzde 8,3'ten yuzde 9,8'e, ingiltere'de yuzde 5,4'ten yuzde 7 ,9'a , irlanda'da yuzde 4,6'dan yuzde 13,5'e, Japonya'da yuzde 3,8'den yuzde 5,1'e, kornsurnuz Yunanistan'da ise yuzde 8,3'ten yuzde 11,8'e C;:lkml~tlr. Olkemizde ise i§sizlikteki artl§ lnzla alman onlemlerle suurh kalrms, daha 2009 Ylh bitmeden

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

lssizlik 2008 ytlmda yuzde 11, 2009 ytlmda yuzde 14 olarak gercekle~mi~tir. Yukanda bahsedilen U1kelerle kiyaslandrqmda U1kemizdeki issiz sayismdaki artism oldukca smirh kaldlgl gorulmektedir. 2009 yihrun ikinci yansmdan itibaren dusme egilimine qlrmlstlr, lsslzlik 2010 yihnda hizla dusrneye devam etrnls ve YII

Sagladlglmlz tesvlklerden 2010 Ylh Arahk ayl itibariyle 7 milyon 278 bin ~ah,ammlz yararlanml,tlr. Aktif i,gucu piyasasl polltlkalanru etkin bir ,ekilde uyguladlk. AK Parti iktidan olarak tesvlklerin yam sira i~gucumuzun istihdam edilebilirligini arnrmak arnaciyla aktif i~gucu plyasasi programlanm uyquladrk, Bu programlar meslek kurslanru, is basi egitimlerini, giri~imcilik ve toplum yaranna cahsma programlanm icermektedir, Bu programlardan 590 bin i,siz yararlanml" programlar TL harcanrmsnr. kapsammda 911 milyon

ortalamasi itibariyle yuzde 11,9 oramna kadar inmistir.
Gelisrnis U1kelerde ise issizlik rakamlanmn 2015 yihndan once kriz oncesi seviyesine inrneyeceqi uluslararasi kuruluslar tarafmdan tahmin edilmektedir. AK Parti olarak i~sizligi azaltmak loin iki stratejik yaklasim belirledik. Bir yandan aktif i~gucu piyasasi programlan ve tesvlk paketlerini birbiri ardma devreye sokarak konjonktOrel i~sizligi azaltirken, diger yandan kangren haline donu~mu~ yapisal i~sizlige cozum bulmak arnaciyla uzun vadeli stratejiler geli~tirdik.

i~gucu yetistlrrne kurslan kapsarmnda mesleki egitim kurslanna kanlan lsslzlere gunluk 15 TL odenrnekte ve genel saqhk slqortasi kapsarruna almmaktadir, Bu kurslardan 2010 Ylh sonuna kadar 492 bin lsslzlrnlz

lstlhdarm te,vik paketlerini yururlUge koyduk. lstlhdarm korumak ve arnrmak amaciyla kamuoyunda
"istihdam paketleri" olarak da bilinen bes yasal duzenlerneyl hayata gecirdik. Prim indirimi tesvlklerl uyquladik ve uyqularnayi surduruyoruz, ButOn cahsanlann lsveren sigorta prim oraruru 5 puan indirdik. 18-29 yas arasi erkekler ile 18 yas ve uzeri kadmlann ve Ar-Ge faaliyetlerinde cahsanlanrmzm istihdamlanna 5 YII sureyle tesvlk

yararlanrms ve toplam olarak 602 milyon TL kaynak kullarulrmsur.
AK Parti olarak i~sizligin bireysel ve toplumsal etkilerini azaltmak amaciyla 2009 yihnda Toplum Yaranna Cah~ma Proqrarm uyqulamasiru baslatttk. Bu programlar vasrtasiyla bir yandan issizlerirnize kriz ortarrunda gecici olarak i~ lrnkaru saqlarken diger yandan kamunun ihtiyac duyduqu okullann ternizliqi, hastanelerin tadllati ve bakmu, park ve yesll alanlann duzenlenmesi, agac dikilmesi gibi hizmetler yaptik, Toplum Yaranna Cah~ma Proqrarru'ndan 2010 Ylh son una kadar 88 bin issizirniz yararlanrrus ve toplam olarak 265 milyon TL kaynak kullarulrmsnr,

saqladtk. Ozurlu cahsanlanrmzm lstihdarruru, lsveren
sigorta prim payiru karsilayarak tesvlk ediyoruz. llave istihdam saglayan isverenlerirnizi, isveren sigorta prim payrru karsilayarak tesvlk ediyoruz. lsslzllk odenegi miktannda artis sagladlk. Kisa cahsrna odenegini lsler hale getirdik, sureslnl ve odenek miktanm artirdik, il istihdam ve il Mesleki Egitim Kurullan'm birlestirerek daha etkin hale getirdik. Mesleki egitim, qlrlslrnclllk egitimi, staj programlan ve toplum yaranna cahsma programlanndan klslnln yararlanrnasma lrnkan sagladlk. Bu cercevede daha cok

lstlhdarm korumak

i~in pasif i,gucu

polltlkalanm

da uyguladlk. Ekonomik kriz veya diger olumsuz kosullar nedeniyle uretlrnln ve lstlhdarmn daraldlgl

lsletrnelerde cahsanlann lsten cikanlmasiru onlerneyi amaclayan Kisa Cah~ma Program I'm 2004 ytlmda
uygulamaya basladik, Kriz donerninde kisa cahsma odenegi miktanm yuzde 50 arttirdrk, sureslnl 3 aydan 6 aya cikarttik. Kisa ~ah,ma ~ah,ammlzm i,siz kalmalan odenegi ile 152 bin onlenerek istihdamda

sadece yururluge koyduqurnuz

prim

indirimi ve tesvikler lcln 2008 yrlmda 1,4 milyar TL, 2009 ytlmda 4,2 milyar TL, 2010 yihnda ise 5,4 milyar

toplanu yakla,lk

TL kaynak aktardik, Boylece aYlrdlglmlz kaynak 11 milyar TL'ye ula,tl.

kalmalan saglanml,tlr. Bu program kapsarmnda lscllerirnlze zorunlu olarak cah~amadlgl sureler lcln toplam 202,5 milyon TL ucret ka~lhgl oderne yapilrmsnr; Bu sekilde hem lsletrnelerimize krizde

42

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
magdur olrnalanru • GOvenceli esneklik anlayrsi c;erc;evesinde i~gOcO plyasalanrun katihklanrun giderilmesi • i~sizlige yogun maruz kalan gruplann lstlhdarmrun ozellikle desteklenmesi • i~sizligin etkilerini azaltacak sosyal koruma mekanizmalanmn geli~tirilmesi, • KOBi'ler temelli yenilikc;ilik ve giri~imciligin desteklenmesi • Kayit dl~1 istihdam ve yabanci kacak i~c;iligin

destek olduk hem de iscilerirnizin onledik.

KOresel ekonomik kriz doneminde i§ini kaybeden vatandaslannuzm yamnda olduk. Bu donemde 832.252 vatandasuruza yakla§lk 2,5 milyar TL odeme yaptlk. Boylece isini kaybetmis olan
vatandaslanrmza gec;ici bir sOre gelir destegi saglarken, diger yandan ekonomide toplam talebin artmasirn saqlayarak krizden C;lkl~lmlzl hizlandirdtk.

Ulusal istihdam Stratejisi'ni hazirladsk. AK Parti
iktidan issizlikle mOcadelede sadece kisa donernll tedbir ve projeleri hayata gec;irmekle kalrnadr, yapisal i~sizlige cozurn bulmak arnaciyla 2023 hedeflerini lceren uzun vadeli stratejiler geli~tirdi. AK Parti olarak lsslzllk sorununu gOndelik siyasetin bir istismar konusu olmaktan crkarmarun gerekliligine inamyoruz. Bu nedenle, Cumhuriyet tarihinde ilk

azaltrlrnast
• Etkin lsleyen tesvlklerln getirilmesi

• lsslzllk slqortasi fon kaynaklanmn i~sizligin azaltilmasmda daha fazla kullarnlmasi • Kurumlar arasi koordinasyon issizlikle mOcadele. ve i~birligi iclnde

defa ilgili turn taraflann Stratejisi hazirladik,

katihrm ile Ulusal istihdam

Stratejimiz 2023 Vizyonu c;erc;evesinde lssizllk sorununa kahci bir cozum bulunrnasma yonelik uygulanacak strateji, politika ve tedbirleri ic;ermektedir.

istihdam ile Mesleki Egitim ili§kisinin GO~lendirilmesi Eylem Plamm hazirladik ve uygulamaya ba§ladlk. lsslzlik sorununu cozmede
geli~tirdigimiz bir diger yapisal onlern ise, bu eylem plaru ile genc;lerimizin i~gOcO piyasasirun ihtiyac; duydugu alanlarda egitilmesidir. Boylece isverenlerirnizin istedigi vasifta ve meslekte eleman bularnadiklan yonundekl slkayetlerl sona erdlrllrnis olacaktir, Bu Eylem Plaru kapsarnmda: • Ulusal Yeterlilik Cerc;evesinin olusturulmasi • Ulusal meslek standartlanna programlanmn gOncelienmesi getirilmesi gore egitim ve uyumlu hale

Strateji dort politika ekseni Ozerine in§a edilmi§tir: • Egitim-istihdam iIi§kisinin gO~lendirilmesi • i§gOcO plyasasmm esneklestlrllmesl • Kadlnlar, gen~ler ve dezavantajh gruplarln lstlhdammm artmlmasi • istihdam-sosyal koruma ili§kisinin gO~lendirilmesi.

• Bu strateji §unlarl ongormektedir:
• Egitim ve ozellikle mesleki egitimde koklO degi~iklikler • i~gOcO piyasalanna lslerllk kazandmlrnasrru ve istihdam hizmetlerini sunan kurumlann etkinliklerinin artmlmasi

• i~gOcO piyasasma iliskin ihtiyac; analizlerinin periyodik olarak yapilmasi ve degerlendirilmesi • Mesleki ve teknik egitim mezunlanrun ve mesleki yeterlilik belgesi sahiplerinin istihdam edilmelerinde ve lsyeri kurmalannda gerekli tesvlk mekanizmalanmn olusturulrnasi • lsyeri acrna ile ilgili mevzuat uyumsuzluklanmn giderilmesi

43

Biiyiik Ekonomi ! Sedm Beyannamesi

hedeflendi ve bu yondeki cahsrnalan baslattik. AK Parti iktidan 2011 Ylh basmda da istihdam ile ilgili yeni onlem ve tesvlkleri hayata gecirdi. Bunlardan en onernlisi 6111 sayih kanun ile 1 Mart 2011 tarihinde ylirlirlOge giren gen~, kadm ve nitelikli i§glicli

Proje ile TOBB'un koordinasyonunda isyerlerinden lhtiyac talepleri toplanmakta ve bu taleplere uygun kurslarda egitim devam etmektedir. Bugune kadar isverenlerimlz 40 bin pozisyon icln i~gucu talebinde bulunrnuslardir. Ulkemizin 81 ilindeki 121 Teknik ve Endlistri Meslek Lisesi'ni aym zamanda Uzmanla§ml§ Meslek Edindirme Merkezleri haline getirdik. Bu merkezleri modern teknoloji ile donatnk, Guncel bilgilere uyum icin bu merkezlerdeki egitimden gecirmeye ogretmenlerimizi hizmet iCi basladik. Sanayi ve Ticaret

lstlhdamuun tesvlkldlr,
Yururluge koyduqurnuz bu tesvik ile;

• Son 6 aydir lsslz olan 18-29 yas arasi erkekler ile 18 yasmdan buyuk kadmlann istihdam edilmeleri halinde 24 ay sureyle, • Mesleki ve teknik egitimi tamamlayanlar veya i~gucu yetistlrme kurslanru bitirenler 36 ay sureyle, • Mesleki yeterlik belgesine sahip olanlar 48 ay sureyle, • 29 yasmdan buyuk erkeklerden mesleki yeterlik belgesine sahip olanlar, mesleki ve teknik egitimi mezunu olanlar veya i~gucu yetlstirrne kurslanru bitirenler 24 ay surayle, • Cah~makta iken; 01.03.2011 tarihten sonra mesleki yeterlik belgesi alanlar, mesleki ve teknik egitimi tamamlayanlar veya i~gucu yetistlrrne kurslanru bitirenler icin 12 ay sureyle lsveren sigorta prim payi devlet taratmdan karsilanrnak suretiyle destekleyeceqiz. Bu klsilerin i~KUR'a kayith issizler arasmdan ahnrnalan halinde, ongorUlen surelere 6 ay daha eklenecektir. Bir milyon i§sizimize i§ imkam. AK Parti olarak

Odalan tarafmdan talep edilen alanlarda cahstmlrnak uzere lsslzlerirnlzl once buralarda egitiyoruz ve oda uyesl isyerinde pratik egitim alrnalanru saghyoruz. Bu egitimleri basan ile tamamlayan lsslzlerlmlzln yuzde 90'1n1istihdam edeceqlz. Blitlin bu cabalann amaci herkese istihdam saglamak, herkese i§ ve a§ vermektir. AK Parti'nin 2023 vizyonu daha nitelikli i§9licli, daha glivenceli if, daha kaliteli bir ~ah§ma hayattdtr, • i§sizlik oraruru 2023 Ylh ltlbanyla indirmeyi hedefliyoruz. ylizde 5'e

• istihdam orarurun 2023 itibariyle yuzde 50'ye yukselrnesl ongorulmektedir. • Tarim dl~1 lstlhdarrun buyurne esnekliqini, 20102023 donerninde 10 puan artisla 0,52 seviyesinden 0,62'ye yukseltmeyl hedefliyoruz.

• Tarim dl~1 sektorde buqun %30 civannda olan kayrt dl~1 istihdam oraruru 2023 yihnda yuzde 15'e
indirmeyi hedefliyoruz. • Hayat boyu ogrenmeye kanhrn oraruru yuzde 2 seviyesinden 2023 yihnda yuzde 8'e cikarmayr planhyoruz. Bu vizyonu ger~ekle§tirebilmek i~in, onlimlizdeki donemde takip edecegimiz strateji ve polltlkalantmz §unlardlr:

ulkemizde issizlik sorunu ayru zamanda bir mesleksizlik sorunu olduqu gerceginden hareketle, i§sizlerimize beceri kazandmnak amacsyla Uzmanla§ml§ Meslek Edindirme Merkezleri Projesi'ni (UMEM) baslatnk, Be§ YII devam edecek bu proje ile her YII 200 bin ki§i olmak lizere 1 milyon i§sizimizi egitimden ge~irecek ve i§e yerle§tirilecegiz.

Bu proje sadece bir egitim projesi degildir. Aym zamanda lsletrnelerlrnlzln verimliligini ve rekabet gucunu arnrma projesidir.

• Aktif i~gucu Piyasasi Politikalan kapsarmnda lsslz vatandaslanrruzm nitelik ve becerilerini

arnrmak arnacryla duzenlediqimiz i~gucu yetistirme

44

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
kurslanndan her YII 400 bin i,sizimizi yararlandlracaglz. • i~gOcO yetlstlrrne kursunu basan ile bitirenlerin daha fazla istihdam edilebilmelerini saqlamak icin gerekli dOzenlemeleri yaparak, i,e yerle,tirilme

bir plan olusturrnasmda vatandaslanrmza yol gosterecekler. fark etmeleri saqlamalan asamasmda ogrencilerin yapmalanna edinme, ve yakmdan gec;irecegiz. Ki~ilerin mesleki ve kislsel sorunlanru ve ls ortarnma olan, ilkogretim daha iyi uyum Meslek secrne okuyan meslek ve liselerde Boylece lcln yardimci olacaklar.

oramru 2009 Ylhndaki yOzde 23 seviyesinden
2015 Ylhna kadar yOzde 40'a ~Ikaracaglz. ·Talep edilen i~gOcOnOn niteligi, sektoru ve sayrsiru belirlemek amaciyla il bazmda i~gOcO piyasasi ihtiyac analizlerini yapmaya baslayacaqiz, • i~gOcOmOzOn mesleki yeterliliklerinin uluslararasi gec;erliligini saglayabilmek lcln Avrupa Yeterlilik Cerc;evesi ile uyumlu Ulusal Yeterlilik Cerc;evesi'ni olusturacaqiz. • Olkemizdeki meslek standartlanrun belirlenmesi lcln baslatnqmuz cahsrnalan tamamlayarak i~gOcO piyasasmm ihtiyac duydugu ulusal meslek standartlanrun tarnarruru hazutayacaqiz. • GOvenceli esneklik anlayis: ve "lsi degil lnsaru koruma" ilkesi cerceveslnde i~gOcO piyasarmzm katihklanru gidererek lsslzlerirnlzln lse qirlslnl kolaylasnracaqiz. ·Cah~ma hayatlnda dezavantajh durumda bulunan ozOrlOlerinin lstlhdarruru oncelikle saglamak arnaciyla kamu ve ozel sektordekl ozOrlO kontenjanlanmn tamarmrnn doldurulrnasma yonelik tedbirleri alacaqiz,

dogru ve gerc;ekc;i meslek seclrnl da destek olacaklar. bire-bir, kisiye ozgO

i~ arama ve bulmada

takip edilen bir sOreci hayata

AK Parti olarak arnacmuz sosyal adaletin saglanarak, ~ah,ma hayatlnda ban, ve huzurun temin edilmesidir. Bu arnac dogrultusunda sosyal taraflarla birlikte cahsanlanrmzm haklanrun ve isletrnelerimizin rekabet gOcOnOn korunduqu, AB standartlan ve ILO normlanna uygun bir cahsrna hayatmi geli~tirmeyi hedefliyoruz.

OrgOtlenme ve toplu pazarhk hakkmm onOndeki anayasal engelleri kaldlrdlk. Oncelikle cahsma hayan rnevzuatmm evrensel standartlara ulasnrrnak icin cahsrnalar yOrOttOk. Anayasarmzda cahsanlanrmzm orgOtlenme ve toplu pazarhk haklanru sirurlandiran dOzenlemeleri kaldirdik. Bu kapsamda; • i,~i ve i,verenlerin aym zamanda ve aym i, kolundaki farkh sendikalara Oyeligine imkan getirdik. • Kamu gorevlilerine hakkim sagladlk. toplu sozle,me yapma

• Sosyal devlet ilkesi geregince istihdam irnkaru bularnadiq, icln sosyal destek alarak hayatlm idame ettirmek zorunda olan vatandaslanrmzdan ~ah,abilir durumda olanlarm i,gOcO yeti,tirme kurslanndan ve i,e yerle,tirme hizmetlerinden oncelikle yararlanmalanm saglayacaglz. • Her i,size program bir bir

• "Aym i~ yerinde, ayru donern icin, birden fazla toplu i~ sozlesrnesl yapilarnaz ve uygulanamaz" hOkmOnO kaldirarak taraflara, serbest iradeleri ile cok katmanh toplu pazarhk yapabilmeleri lrnkaruru tarudik. • Cagda, demokratik toplumlardaki evrensel ilkelerle uygun olarak "siyasi amach grev ve lokavt, dayarusma grev ve lokavtr, genel grev ve lokavt, i, yeri i,gali, i,i yava,latma, diger dlrenlsler yapllamaz" metninden ~Ikardlk. verimi dO,Orme ve hOkmOnO Anayasa

i, ve

Meslek i~KUR'a

Dam,mam.

Bu

kapsarrunda,

kayrth her lssiz icin

"i~ve

Meslek Darusmaru" lsslzlerirnlze tOm i~ arayanlara

belirleyeceqiz, Bu
rnesleqe yonlendlrme aynca yeni bir

darusrnanlar Mesleksiz

birebir hizmet verecekler.

hizmeti sunacaklar.

Darusmanlar,

meslek alam seclrnlnde

ve lse girmek lcln qercekcl

45

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

• Ekonomik ve Sosyal Konsey'e Anayasal guvence saglayarak, i~<;ive lsveren cevreleri ile diyalogu gu<;lendirdik.

maruz kaldiklan meslek hastahklanm onlemeye yonelik projeleri hayata ge~iriyoruz. Bu kapsamda
hekimlere egitimler verilmeye, meslek hastahklan teshls rehberi hazirlanarak dagltllmaya baslandr. Aynca butun devlet ve universite hastaneleri meslek hastahklan teshlsl koymaya yetkili kihndr. i~yeri hekimi ve i~ guvenligi uzrnaru cahsnnlrnasi veya hizmet almmasi yoluyla bu gorevin yerine getirilmesine yonelik duzenlerneler yaptik Cagda~ bir anlayisla AB duzenlernelerine uygun, buWn

KaYlt dl§lhgl azalttlk. Cah~anlann istismanrun
onlenrnesl, lsletrneler arasi haksiz rekabetin sona aktueryal erdirilmesi ve sosyal guvenlik sistemimizin

yapismm duzeltllmesl i<;inkayit dl~1istihdamla mucadele
kapsarmnda onemli adimlar atnk, Bu cabalar sonucunda kayit dl~1istihdam oraru 2002 yihnda yuzde 52 iken 2010 Ylh sonu itibariyle bu oran yuzde 43'e lnmlstlr, Son 3 ytlda yaklasik 900 bin klsl kayit altma

almdi ve ilk defa toplam sigortah sayrsi 16 milyonu astr, Asgari ucreti onemli oranda artttrdik, AK Parti, cahsanlanrmzm yasarn sartlanrun iyilestirilmesi icin
asgari ucrette onemll arnslar sagladl. Aynca isletrnelerimizin rekabet gucunu de dusunerek prim ve vergi yuklerinl azaltmak suretiyle asgari ucretln isverene maliyetindeki

cahsanlan kapsayan ayn bir i~ Sagllgl ve Guvenligi
Kanun tasansi cahsmalanru tarnarnladik.

i§verenlerimizin uzerindeki istihdam yuklerini azaltnk, lsletrnelerimizin rekabet gucunu artnrmak
arnacryla istihdam uzerindekl idari yukleri azalttik. Emzirme odasi kurma, kres acma, lsyeri saghk ve guvenlik birimi kurma, i~ guvenligi elernaru ve lsyeri hekimi cahsnrma yukurnluluklerinin ise hizmet ahrm suretiyle karsrlanmasi lrnkaruru getirdik. Diger yandan ozurlu ~ah§tlran i§verenlerimiz te§vik

artrst sirurh tuttu.

lktidanrrnz donerninde asgari ucretteki artis oraru, enflasyon orarurun uzerinde qerceklesmlstlr, Arahk 2002 donemlnde brut 250,9 TL olan asgari ucret, bugun itibarlyla 796,5 TL'ye yukselmi§, bu donem i~erisindeki nominal artl§ oraru yuzde 217,5 olmustur, Aym donernde net asgari ucretln nominal artis oraru yuzde 241,8 iken isveren maliyetlerindeki nominal artrs oraru yuzde 166,2'ye du~mu~Wr. i§ saghgl ve guvenligi alamnda onemli geli§meler kaydettik. AK Parti'nin onceliklerinin basmda,
cahsanlann saghk ve guvenliklerinin teminat altma ahndlgl is ortamlanrnn olusturulmasi gelmektedir. i~ kazalan ve meslek hastahklanrun azaltrlmast lcln i~ saghgl ve guvenligi kulturunun yayqmlastmlrnasma, cahsan ve lsverenlerln blllnclendlrllrneslne yonellk faaliyetlerimizi surdurmekteyiz. i~ saghgl ve guvenligi kGlWrunu yerlestlrrneye bu Glkenin gelecegi olan cocuklanrmzdan basladik, Bu kapsamda hazirlanan rehberimizi ogrencilerimize ulasnrdik, i~ kazalanmn yogun olduqu lnsaatlarda i~ saghgl ve guvenligini saqlamak lcln yapi denetim elemanlanna egitim vermeye basladik, Cah§anlarlmlzln i§yerlerinde

edildi. Ozurlu kontenjam kapsarnmda cahstmlan
ozurlulerlrnlzln lsveren prim paymm tarnarmrun, kontenjan fazlasi cahstmlan ozurlulerirnizin ise lsveren prim paymm yansirun Hazine'ce karsilanmasiru saqladtk.

Meslek standartlanru
i~gucumuzun

belirlemeye ba§ladlk.
artmlrnasmda

beceri ve niteliklerinin

onernll bir katki saglayacak olan meslek standartlanru belirlemeye, smav ve belgelendirme faaliyetlerine
basladik,

Buqune kadar 171 meslek standardmi hazsrladrk ve yaYlnladlk. Uluslararasi kalite guvence sistemi
dahllinde i~gucunun mesleki yeterllliqlnl ol<;up degerlendiren "smav ve belgelendirme" sistemini kurduk. Bu alanda pilot uygulamalar basanyla ger<;ekle~tirildi ve Mesleki Yeterlilik Belgeleri verildi.

Yabanci ~ah§ma izinlerinde burokrasiyi azalttik, i§lemleri hizlandirdrk. Yatmrn ortarmrun lyllestlrilrnesl
ve doqnrdan kuresel sermayenin Glkemize giri~ini artnracak duzenlemeler yapmaya devam ettik. Bu

fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenler nedeniyle

46

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

cercevede yabano cahsrna izni basvurulannda istenilen beige sayismda onemli ol~ude azaltmaya gidilmi~, gereksiz bilgi ve beige istenmesinin onune ge~ilmi~tir. AK Parti iktidarl, Cumhuriyetimizin 100. Ylhna kadar evrensel standartlarda ve uluslararast taahhiitlerlne uygun, kaliteli ve guvenceli bir ~ah§ma hayatnu tam olarak tesis edecektir.

degi~tirilmesi icin sosyal taraflarla birlikte devam eden cahsrnalanrmz tamamlanacak ve yasalastmlacaktir. • Anayasa degi~ikligi ile kamu gorevlilerine verilen toplu sozlesrne hakkmm kullamlabilmesi icin 4688 sayih Kanun'da gerekli yasal duzenlemeleri yapacaglz. • lstlhdarrun artmlmasi ve kayrt dl~lhgln azaltrlmasi arnaciyla, guvenceli esneklik yaklasmu cercevesinde esnek cahsma modellerini tesvlk edecek ve yayqmlasnracaqiz. Bu kapsamda sosyal diyalog kanallanru etkili olarak lsletecek ve gerekli yasal duzenlerneleri hayata ge~irecegiz.

• Yapilacak yeni duzenlerneler sayesinde orgutlenme
onundeki engeller kaldmlarak, sendikal orgutlenme oranlan ile toplu sozlesrneden yararlanma oranlan AB ortalamasi duzeyine crkanlacakttr.

• Onaylanan ILO sozlesrnelerl baktrrundan AB ortalamasi duzeylne crkilacaktir. • Olkemizde i~ kazasi ve meslek hastahklan gerekli yasal ve idari duzenlerneler yapilarak, geli~mi~ OIkeler duzeylne indirilecektir. • Cah~anlann cahsrna kosullan evrensel standartlara ulastmlacak, i~ saghgl ve guvenligi kOltOrOgeli~tirilecek ve cahsrna hayatmm kalitesi yukseltllecektlr, Bu vizyonu ger~ekle§tirmek i~in oncelikle ger~ekle§tirilecek strateji ve pclitlkalarmuz §unlardlr: • Olkemizde ilk defa i~ saghgl ve guvenligi alarunda politika, tedbir ve onceliklerimizi iceren bir strateji belgesini hazirlayacaqrz. • Olkemizde is kazasi ve meslek hastahklanru onlernek arnactyla AB duzenlernelerine uygun, butun cahsanlan kapsayan ayn bir Kanunu'nu crkaracaqtz,

• Mevsimlik gezici tanm lscilerinln cahsrna sartlanrun lyllestlrilmeslne yonellk baslatnqmuz hazirhklan sonuclandiracaqiz. Boylece bu iscilerirnizin daha guvenli seyahat etmelerini, cocuklanrun egitime devarruru, daha iyi bannma, saghk ve sosyal guvenlik sartlanna kavusrnalanru saglayacaglz.

Ar-Ge ve inovasyon
Gu~lu Turkiye'nin artik gu~lu bir Ar-Ge ve inovasyon vizyonu var. Bu vizyonun en ust duzeyde siyasi sahipligi var. lktldanrruz, her alanda dunyayla rekabet edebilen bir Turkiye icin bilim, teknoloji ve inovasyon alaruna ozel bir onern veriyor. 2004 yilmdan itibaren Basbakarurruzm baskanhqmda duzenll olarak toplanan Bilim ve Teknoloji Yuksek Kurulu, Ar-Ge ve inovasyonda kabuqunu kiran ozel giri~ime daha fazlasi lcln umut ve guven veriyor. Refah ve huzur lcln lhtlyac duyduqurnuz surduruleblllr sosyo-ekonomik buyume ve rekabet ustOnlugu, ancak arastirma, geli~tirme ve inovasyon faaliyetleri ile rnurnkundur, Bu ise desteklenecek universite-sanayi i~birligi uzerlne lnsa edilrnls bir "ulusal teknoloji tabam"mn ile kahci olacaktir, toplumumuzda bilim ve

ls 8aghgl

ve Guvenligi

• Toplumumuzda i~ saghgl ve guvenligi bilincinin arttmlrnasmda etkili bir organizasyon olan Dunya i~ 8aghgl ve Guvenligi Kongresi'nin 19'uncusunu OIkemizde ger~ekle~tirecegiz. • 8endikal orgutlenme ve toplu i~ sozlesrnesi sistemi ile grev ve lokavt haklanrun AB standartlanna ve ILO normlanna uygun bir sekilde duzenlenrnesi arnacryla 2821 sayih 8endikalar Kanunu ile 2822 sayih Toplu

yayqmlastmlmast

Orta geli~mi~likteki teknolojilerle desteklenen otomotiv, kimya gibi sanayilerimiz, son 20 yilda Turkiye'rnlzl buqunlere tasmusnr, Ancak, teknoloji transferine dayah uretirnden elde edilen gelirin en buyuk kisrm, Ar-Ge'yi

i~Sozlesrnesi
47

Grev ve Lokavt Kanunu'nun

Biiyiik Ekonomi ! Sedm Beyannamesi

yapan ve dolayisryla urun ve sureclerin fikri mUlkiyet haklanna sahip Ulkeleregitmektedir. Bir Ulke sanayide kendi Ar-Ge'sini yapmadan kiiresel rekabette fark yaratamaz. "Bilgi Cagl"m yakalayan ulkelerde, bilim ve teknoloji tabam da tartujmaslz olarak geliimii olur. Bu uluslar; geliitirdikleri ileri teknolojilerle beslenir, dolaYlslyla da orta geliimiilikteki teknolojilerle beslenen sanayiden; ileri teknolojiyle yakalanan uzay ve havacihk, elektronik, bilgisayar ve yazillm, iletiiim, ila~, hassas makine gibi alanlara kayarlar. Bu ulkelerin Yllilk buyumelerindeki yaklailk % 80'lik pay, teknolojik geliiimden kaynaklanmaktadlr. Turkiye'nin bu anlamda ulaimli oldugu kritik eiigi dogru degerlendiren iktidanmlz, iddiall hedefler ile ihtiyaca uygun bilim ve teknoloji stratejisini clusturmustur,
Dunyarun en buyuk ekonomilerinde olduqu gibi; son

iktidarlmlz doneminde ulke ~aplnda dunyanln ilgi ve dikkatini ~eken bilim, teknoloji ve inovasyon atihrmru bailattlk. Olke ekonomisini, insan kalitemizi ve siyasi gucumuzu yakmdan etkileyen bilim ve teknoloji alaruna verdigimiz destekleri her YII kararhhkla artirdik, artirmaya devam ediyoruz. Cunku biliyoruz ki gu~lu Turkiye, bilgiyle, bilimle attlan sag lam temeller uzerinde yukselecektir. Turkiye, teknoloji geli~tiren ulkeler liginde hizla yuksellyor. Ulkemiz; Belcika, Danimarka, Finlandiya, Singapur gibi ulkeleri geride birakarak, 2002 ile 2009 yulan arasmda Ar-Ge harcarnalanrn sabit fiyatlar ile 2,9 milyar TL'den 8,5 milyar TL'ye crkarrrus, boylece Ar-Ge harcamalanm en hlzll arttiran u~uncu ulke olmustur, Bilim ve teknoloji alamndaki kamu yatlnmlanm 2002 Yllinda 114 milyon TL'den 2011 Yllinda 1,644 milyar TL'ye; TUBiTAK desteklerini 2002 Yllinda 12 milyon TL'den 2010 Yllinda 56 katllk bir artrsla 682 milyon TL'ye ~Ikardlk. 2011 Yllinda ise bu destekleri 845 milyon TL'ye ~lkarmaYI hedefliyoruz. Ozel sektor Ar-Ge harcamalanmn GSYH i~erisinde 2002 Yllinda %28,7 olan payl, 2009 Yllinda dort kart arttt ve 3,4 milyar TL ile % 40'a ulastr, Tam zaman-eideger (TZE) Ar-Ge personeli saYlsl 2002 Yllinda 29 bin iken, 2009 Yllinda iki bueuk kalina ~Ikarak 74 bine ulaimlillr. Bilimsel yaYIn saYlsl, 2002'de 10 bin clvanndan 2009'da 2,5 kat artarak 25 bini aitl. Turkiye, son Yillarda marka ve endiistrlyel tasanm basvurulannda, Avrupa'nln en ~ok basvuru yapllan ikinci ulkesi olrnus ve 2010 Yllinda da basvuru saYlsl 11 bini ge~miitir. iktidanmlzdan onceki 8 Ylla gore, yerli bulus i~in patent ve faydall model basvuru saYlsl % 518, marka basvuru saYlsl ise % 161 oramnda artmlillr. Turkiye, teknolojiyi "takip" eden degil, "ureten" ulke olma yolunda hizla ilerliyor. Ar-Ge ve yarattlgl yuksek vasifh istihdam turn ulke sathma yayihyor,

yillarda hizla artan yatmrnlanrruzla savunma, enerji, uzay, saqhk, bilisim ve benzeri kritik lhtlyaclanrruzt lceren oncellkli sektorlere odakh Ar-Ge stratejimizi, bu sektorlere girdi saqlayacak biyoteknoloji (genetik, farmakoloji, vb.) ve malzeme (nanoteknoloji, akilh malzemeler, vb.) gibi pahah ve nitelikli i~ gucu gerektiren "bilgi yogun" alanlarda mukemmeliyet hedefi ile guclendiriyoruz. 21. yuzyilda yeni bir dunya doguyor, teknoloji doguya dogru kayiyor. Bugun Kuzey Afrika, Orta Dogu ve Orta Asya'da dogal kaynak zengini, ortak degerleri paylasnqnrnz blrcok ulke ile birlikte Ar-Ge projeleri yaparak bilim ve teknoloji tabamrruzi geli~tirip yayglnla~tlracaglz. Turkiye, bu cografyada diger geliimii ulkelerle Dogu-Batl ekseninde bir kopru kuracak ve orta vadede sanayimizle butunleiik ve ondan beslenen bir ekosistemin cazibe merkezi olacaknr. Hedefimiz; pek ~ok sahada fark yaratarak taklide degil inovasyona odakll Ar-Ge ile teknolojide kiiresel rekabet ustunlugu ve ekonomik deger geliitirmektir. Ama~ gunu kurtarmak degil, gelecegimizi kurmakttr,

48

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

2002'de 2 olan teknopark saYlsl bugun Turkiye'nin dort bir yamnda 39'a ulastr, Yaklasik 1500 firmamn faaliyet gosterdigi teknoparklarda, 12.500 kisi Ar-Ge yapiyor, Genclerimiz tatmin olacaklan isler lcln yurtdisma g09 etmek zorunda kalrruyor, seckin beyinlerimiz yaratilan imkanlardan faydalanmak geri donuyor, icln

2023 hedeflerimiz

sunlardir:

2023'te Ar-Ge harcamalanru GSYH'nin %3'une ~Ikararak bu alanda lider ulkeler arasma girmeyi

amachyoruz,
2023 hedefimiz tum Ar-Ge harcamalarmm u~te ikisinin ozel sektor tarafmdan yapllmasldlr. TZE Ar-Ge arastrrmacrst ~lkarmaYI hedefliyoruz. saYlmlzl 300 bine

SAN- TEZ proqrarmyla universitelerdeki yuksek lisans ve doktora cahsrnalan KOSi'lerin Ar-Ge lhtlyaclanru karsilayacak kaynaklara donu!?uyor. Pek 90k sanayi kurulusu Ar-Ge merkezlerini kuruyor, kendi teknolojilerini merkezi ula!jml!j geli!?tiriyor. iki YII icinde kurulan Ar-Ge saYlsl 89'a, ~ah!jan saYlsl ise 13.S00'e bulunuyor. istiyorum" diyen

Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin gU91uolduqu otomotiv, makine ve imalat teknolojileri ile bilgi ve lletlslrn teknolojileri gibi alanlarda dunya piyasalannda talep goren urun ve hizmetleri ureteceqlz, Savunma, uzay, enerji, saqhk, glda ve su gibi kapasitemizi gU91endirmemiz gereken alanlarda ozel sektor Ar-Ge merkezlerinde Ar-Ge istihdamrru te!jvik edecek ihtiya~ odakh yakla!jlmlan hayata ge~irecegiz.

"Sir projem var, urune donusturmek

parlak fikirli beyinlere 100 bin TL hibe destegi veriyoruz. 2009-2010 yillannda 180 tekno-qirisimci genci destekledik, 2011 ytlmda 300, 2012 yilmdan itibaren ise her YII 500 gen9 giri!?imci desteklenecek. Arnacirmz Turkiye'nln yeni mucitlerinden yuksek katma deger ureten ve istihdam yaratan giri!?imciler cikarrnaknr,

Uzaya canh gondermek baslatacaqiz yerlestlrecek

uzere yerli fuze cahsrnalanru

ve U1kemizi kendi uydusunu uzaya teknolojiye sahip hale getirecegiz.

Ar-Ge ve inovasyonda 2023 Hedeflerimiz
2023'te teknolojiyi lhtiyac duyulan ekonomik ve sosyal faydaya donu!?tUrebilecek, orta ve yuksek teknolojideki yetkinlikleri ile uluslararasi pazarlarda takdir edilen, beserl sermayesi gu~lu bir Turkiye hayal ediyoruz. Ekonomide, sosyal politikalarda, hukuk ve demokrasi alamnda, bilim ve teknolojide kazamlan basan ve ozguvenle, Cumhuriyetimizin 100.

Oncelikli alanlarda arasnrma alt yaprsi ve uzrnanhgnrnzt "ulusal rnukemrneliyet merkezleri" cansi altmda geli!?tirecegiz. Temel ve uygulamah arastirmalarda, deneysel geli!?tirmede meraka dayah, serbest arasnrmalan desteklemeye devam edeceqlz.

da

Rekabet gucumuzu artirma konusunda katkl vadeden, deger uretrne potansiyeli tasiyan, ulkernlzln dogal kaynaklanm, beseri gU91erini degerlendiren, U1kemizin ka rs I karsiya olduqu veya olablleceql zorluklarla rnucadele edebilmesini saqlayacak Ar-Ge ve inovasyon projelerini te!jvik edecegiz. Olkemizde, sosyal sorunlann 90zumune yonelik sosyal arasnrmalan arnracaqiz ve bu amaela soz konusu programlan yayqmlastiracaqrz.

yihnda en buyuk 10 ekonomi arasma girmek leln daha buyuk bir kararhhkla cahsacaqiz,
GU91uTurkiye, teknolojiye Geli!jtirdigimiz ve uzun vadede egemen olan Turkiye'dlr, politikalan, orta

bilim ve teknoloji

ekonomimize buyuk bir ivme kazandrracaknr. Bu ivme ile AK Parti olarak

Arastirma sonuclanrun

ticari

urun ve hizmete

ulkemizi dunya devletleri ta!jlyacaglz ...

arasrnda en on siralara

donu!jumune oncellk verecegiz. Su arnacla gelecek donemde, teknoloji ureten KOSi'lerin ekonomiye

katkrsiru artirmak uzere "giri!?im sermayesi", "yatmrn

49

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

melekleri" gibi araclan devreye sokacaqiz, Ar-Ge sistemimizin dokusunu saqlarnlasnracak Oretim odakh deger zincirine entegrasyonunu ve

tarim, tekstil, turizm gibi nispeten du,uk katma deger ureten sektorlerimize transfer ederek, yuksek istihdam dunyada saglayan bu sektorlerin gelecekte de rekabet ustunluklerini surdurebilmelerini

saglayacak ulusal ve uluslararast dOzeydeki cok ortakh ve farkh uzmanhklan lceren cok disiplinli Ar-Ge ve inovasyon Yukandaki i,birliklerini politikalan tesvlk edecegiz.

saglayacaglz. istihdama olan katktsirn da dikkate alarak, ulusal ArGe ve yenilik sistemi lcerislnde KOSi'lerin rolOnO gOc;lendirecegiz, daha ~ok KOBi'nin yapmasml saglayacaglz. Ar-Ge ve yenilik

hayata gec;irmek icin devlet aYrilan kaynaklan arnrmaya

but~esinden Ar-Ge'ye devam edecegiz.

lktidanrmz donernlnde dOnyamn 16. bOyOk ekonomisi
olan Olkemizin yOzOnO ileri teknolojiye donrnesl

kacirulmazdrr.
Ar-Ge'ye Cumhuriyet tarihinde gorOlmedik bOyOklOkte fonlar tahsis edilerek anlan dev adirnlar, yeni ve radikal yapisal reformlar ile sOrdOrOlecektir. "Teknopark Kanunu"ndaki degi~iklikler ve "Ar-Ge Kanunu"yla ArGe fonlan ve tesviklerinin ulusal dOzeyde reel sektore sagladlgl taze kan, ciddi bir baslanqtcttr, Ar-Ge'ye aYlrdlglmlz kaynaklarm daha verimli

Mikroekonomi, Girilimcilik ve Sanayi Politikalarl
Sanayicimiz, tucCarlmlZ, esnaf ve sanatkanrruz hem toplumumuzun hem de ekonomimizin omurgasldlr. Bugune kadar iktidarlmlz bu kesimlere yonelik blrcok atihmlar yaptl.

Genel olarak yatmrn ortarrurun lyllestlrilrneslnden ayni ve nakdi desteklere; rnevzuatm sadelestlrilrneslnden kntasiyeciliqin azaltrlrnasma, OSS ve KSS'lerinin lnsasmdan alt yapilanrun yapilrnasma; vergi ve sigorta primi yOklerinin azalnlrnasmdan faiz yOkOnOn hafifletilmesine kadar lktidanrrnz her zaman sanayicinin, tOccann esnaf ve sanatkann yarunda oldu. Sikmnya dustukleri zaman borclan yapilandmldr, oderne kolayhklan saglandl.

kullammma entegrasyon

yonelik ulusal duzeyde e,gudum ve ama~h tedbirler ahnaeaktir, Son derece

kritik olan bu misyonda halen blrcok kuruma dagllml~ yetkilerin butunlestlrilrnesl saglanacaktlr. Ara,tlrma payda,lari fonlarmm arz ve talep kanadmdaki yeniden yapdandlrllacaktlr. Fonu dagltan,

kullanan ve bilgiyi Oreten arasmdakl denge kurulacaknr, Su maksatla kaynak saglayan devlet kurumlan ve

arasnrrna yapan kamusal ve ozel kurumlar aynstmlarak
etkinlik ve verimliliklerinin artmlmasi saqtanacaknr,

Yakrn zamana kadar bOyOk kisrm ithalatla saglanan
savunma lhtlyaclanrmzm artik yansiru yerli sanayimizden karsilayablliyoruz. Gelecek iktidar donemimlzde, savunma sanayimizdeki bu donusurnden edindiqirniz tecrObe, birikim ve yonternleri; yerli katma degerimiz ve i, gucumuzun niteligini arttlracak ,ekilde; enerji, ulasnrma, saghk, cevre ve lletlslrn gibi yOksek teknoloji ve bOyOk yannrn gerektiren Buradan projelere aktaracaqiz. elde edecegimiz teknolojik birikimi ise

50

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

Saglanan gLiven ve istikrar lsadamlanrmz ve giri§imcilerimiz i~in en bLiyLik destek ve moral unsuru oldu. Bu sayede isadarnlanrmz dunyarun dort bir yamnda yeni pazar ve yatmrn lrnkanlan elde ettiler. Onurnuzdekl surecte de bu anlayis ve uygulamalanmlz devam edecektir. Olkemizde giril?im gucu yuksek, finansal piyasalara kolay erlsebllen, yenlllkcl, rekabetcl, ortak cahsma kUltGrunu benlrnsemls lsletmelerden hedefliyoruz. olusrnus bir yapi

insan kaynagl ve kapasitesini guc;:lendirmek arnaciyla ozel sektorun mesleki ve teknik egitim okul ve kurumlan acmasma irnkan verecek duzenlerneler bu kurumlar desteklenecektir. KOBi'lerin 'finansman' kolaylastmlacaktir, kaynaklanna yapilacak ve

erlslrni daha da

Flrmalarm teknolojik geli§imini destekleyecegiz. Bu kapsamda ozel sektor ve kamu taratmdan yurutGlen ozellikle ileri teknoloji gerektiren nanoteknoloji, biyoteknoloji gibi alanlarda kapasite olusturrna cahsmalanna aglrhk verilecektir.

Sanayide ise disa donuk bir yapi lclnde Ar-Ge, yenilik ve nitelikli il?gucune dayah yuksek katma degerli mal ureten slrketlere sahip, orta ve yuksek teknolojili urunlerde Avrasya'mn uretlrn merkezi haline gelmil? bir ulke olmayi onqoruyoruz, TLirkiye'nin de arttk Sanayi Stratejisi var. Bu YII,

Aityapi sektorleri gLi~lendirilecek. Organize sanayi bolqelerine, buyuk fabrikalara ve limanlara ozel sektor katkrsi ile demiryolu baglantl hatlan yapilacak, KOBi'lere yonelik bolqesel kalkmrna odakh projeler desteklenecektir. Sektorel strateji belgeleri yatlrlmcllara Makine, Demir-Celik, Kimya, Tekstil, yon verecek. Hazlr Giyim Sektoru

2011-2014 ytllanru kapsayan ve 72 eylemden olusan Sanayi Strateji Belgesi'ni uygulamaya basladik. Belgede yer alan eylemleri hayata gec;:irdikc;:e, sanayimizin rekabet gucunu ve verirnliliqini yukseltecek, uretirnde yuksek teknolojili urunlerln

Yatmrncilar ve sektorler lcln yol harltasi niteliqindeki
ve Deri, Elektrik-Elektronik ve Seramik Stratejileri'ni hayata gec;:irecegiz.

payiru arnracak ve dunya lhracatmdan daha fazla pay
alacaqiz, 2023 Ylhna kadar orta ve yLiksek teknolojili LirLinlerde Avrasya'nm Liretim LissLi olacaglz.

Otomotivin yol haritas] hazlr. Bu sene uygulamaslna baslanacak olan Otomotiv Strateji Belgesi ile Bu Turkiye'nin, otomotivde uretlm ve Ar-Ge merkezi haline donusrnesi hedeflenmektedir. Aynca yeni nesil otomotiv Liretimi ile ilgili yeni destek ve tesvlkler de onurnuzdekl donemde ureticilerin hizmetine girecektir. Hedef, "yerli otomobil" markasi ~Ikarmak. Turkiye'nin, yillardir ozlem duydugu "yerli marka" otomobile kavusmasi lcln her tGrlu destek ve tesvlk mekanlzmasi harekete gec;:iriliyor. Bugune kadar yanm kalan yerli otomobil cahsrnalan adirn adirn tamamlanacak. Her tGrlu altyapiya ve yan sanayiye sahip U1kemizin de arnk "Turk Mah" bir otomobili olrnasi hedeflen mekted ir. Elektrikli araclar 2011 Ylhnda yollara Mevzuat altyapisi tamamlanan elektrikli ~Iklyor. ~evre dostu

arnacla: orta ve yuksek teknolojili sektorlerln uretirn ve ihracat lclndekl payiru arnracaqiz. DUl?uk teknolojili sektorlerde katma degeri yuksek urunlere gec;:il?i saglayacaglz. Becerilerini surekll gelil?tirebilen sirketlerin ekonomideki aglrhglm artiracaqiz.

Bu stratejileri gerc;:eklel?tirmek lcln yannm ve il? ortarmru lyllestlrrneye devam edeceqiz, Ozellikle kamu kurum ve kuruluslannm sanayi alarunda yuruttuklerl hizmetlerin elektronik ortamda qerceklestlrllrnesl yoluyla burokratik yuku azaltacaqiz. Surdurulebilir ihracat artrsim saqlarnak amaciyla,

yenilikci fikirlere dayah, katma degeri yuksek, markah urun ve hizmetlerin uretirn ve pazarlama sureclerl desteklenecektir.

ara~lar cok yakmda yollara cikacak. Elektrikli araclann uretirnlnl ve kullarurruru tesvlk ediyoruz.

51

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Ticari arnach, ozellikle bolgesel ucusa yonelik ucak uretirni yapan, uluslararasi tammrhgl olan bir ucak

fabrlkasi kurulacak

ve imalata

baslanacaktir.

Esnaflmlza sahip ~Iklyoruz. "Esnaf ve Sanatkarlar Degil?im-Donul?um-Destek Strateji Belgesi ve Eylem Plaru'ru hazirlayarak uygulamaya koyduk. Onumuzdeki donernde esnaf ve sanatkanrruzm kredi ve finansman sartlanmn iyilestirilmesi: vergi, istihdam ve diger yukumluluklerinin azaltilrnasr, egitim ve darusrnanhk hizmetlerinin gelil?tirilmesi, yenilikc;ilik ve giril?imciliginin gelil?tirilmesi, altyapr, kurnelenrne ve ortakhk faaliyetlerinin desteklenmesi saglanacaktlr.

Turkiye'nin guvenlik, yanqm, hava fotoqraflan, sel ve iklim kosullan, c;evrenin izlenmesi, mineral ve tanrnsal kapasitelerin incelenmesi gibi bircok amaca yonelik lnsansiz Hava Ara~larimn Oretilmesi desteklenecektir. OSB, KSS ve ihtisas OSB'ler Yatmrncilann Hizmetinde. Mevcut OSB'lere (Organize Sanayi Bolgeleri) ilave olarak en az 20 adet yeni ihtisas OSB ve KSS (Kuc;uk Sanayi Sitesi) kurulacaktir,

Ticari hayatta yeni bir donem ba,hyor. AB standartlannda haztrlanan yeni Turk Ticaret ve Borclar Kanunu ile isletrnelerirnizin ticari ve ekonomik yonden uluslararasi rekabet piyasalannda guC;lu aktorler olarak

Yatmrnciya bedelsiz arazi tahsisi, sartlan uygun olan OSB'lerde yeniden baslanlacaknr,
Uluslararasl standartlarda laboratuvar ve test merkezleri. Onurnuzdekl donernde U1kemizin ve sektorlerimlzln eksikligini hissettigi akredite laboratuar ve test merkezleri kurulacaktir, Turk Standartlan Enstitilsu'niln laboratuar sartlanru lyllestlrecek ve urunlerln standartlara uymalanyla ilgili her tOrlu deneyi yapabilecek Kalitesiz, standart bir yapiya ulasacaqrz.

cahsrnalanru saqtayacak duzenlemeler
gec;irilecektir. Artlk ,irketlerin de bir kimlik

hayata

numarasi olacak. Merkezi Sicil Kayit Sistemi Projesi (MERSiS) ile arttk
her bir lsletrnenln, vatandaslann kimlik numarasi

uyqulamasmda olduqu gibi ayn bir kimlik numarasi olacak. Tum kamu kurum ve kuruluslan ile diger klsller isletrnelerin "erisime acik" olan bilgilerine bu ortak anahtar numara araclhglyla ulasabllecekler, Bu sayede lsletrneler ile ilgili butun lslernler anahtar numarasi ile yapilacaktir, $irket kuruluslan evinizden, ofisinizden 5 dakika.

dl,1 LirLinlere son. Halkm can ve

mal guvenligini tehdit eden standart dll?l, kalitesiz ve guvensiz urGnlerie topyekun rnucadele edilecek. Piyasa gozetimi ve denetimi faaliyetleri etklnlestlrilerek, guvensiz urunlerin uretirn ve ithalatl da enqellenrnis olacak. Esnaf ve sanatkara daha fazla, daha ucuz kredi. Halk Bankasi aracihqryla esnaf ve sanatkanrmza saglanan kredilerin hem faizini dUl?urduk, hem de kredi ust limitlerini artirdrk. 2002 Ylhnda fiili olarak yLizde 47 faizle kredi kullanan esnaf ve sanatkanrmz, bugLin 1 Ylldan kisa kredilerde yLizde 5, 1 yildan uzun kredilerde ise yuzde 6 faiz oraruyla kredi kullamyor. 2002'de kredi List limitleri sadece 5 bin lira iken, bugLin 100 bin liraya ~Ikml,tlr. 2002 yihna gore kredilerden yararlanan esnaf saYlsl yakla,lk 3 kat artrsla 63.520'den 234.680'e yukselmistlr. 2002'de esnafmuza kullandirdiqirmz kredi tutan sadece 153 milyon TL iken 2010 ythnda 3,5 milyar TL mertebesine ulasrmstir.

Vatandaslanrmz yapilan duzenlerne ve e-devlet uygulamalan ile arttk evlerinden, ofislerinden sadece 5 dakikada sirket kurabilecek. Mersin'de pilot uygulama olarak baslatilan proje, turn Turklye genelinde yayqmlastmlacak, Tarladan sofraya ticarete gLiven geliyor. Yeni Hal

Yasasi ile sebze ve meyve ticaretinde tarladan sofraya
guvenli bir donern baslayacak, Oretici emeqlnln karl?lhglnl daha fazla alabilecek, tOketicinin kaliteli ve uygun fiyath mal talebi karsilanabliecek, toptanci halleri ile pazar yerleri c;agdal? bir altyapiya kavusacak, Hal Kaytt Sistemi kurularak, kaytt disihk onlenecek ve boylece turn hailer tek bir borsa fonksiyonu

kazanacakti r.
Depoya lisans, LirLine bereket geliyor. Tanrn urunlerinln saqhkh ortamlarda depolanmasiru

52

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

saqlamak: sirut, kalite ve standartlanru belirlemek; urun senedi ile mUlkiyetinin temsilini saglayarak ticaretini kolaylasnrmak; Oretici, tuccar ve sanayicinin finansman lhtiyaclanru karsilayarak kaliteli urune yonelmesini tesvik etmek ve tarim OrOnlerinde fiyat isfikranrn saglamak Ozere hukuki alt yapist tamamlanan Tarim OrOnleri Lisansh Depoculuk Sistemi hayata gee;:iriliyor. OrOn ihtisas

KOBi'lerin finansmana erisimlerinin kolaylastmlmasi icln Kredi Garanti Fonu'nun kefalet sagladlgl KOBi sayrsi artmlacaknr, Girisirn sermayesi fonlan yayqmlastmlacaknr, KOBi'lere borsa yolu a~lhyor. KOBi'lere yonelik

yeni bir finansmana erisirn yontemi olarak KOBi borsalanna acilma faaliyetleri desteklenecektir. KOBi'lerin borsaya acurna maliyetlerini desteklemek uzere KOSGEB tarafmdan yeni bir destek proqrarm olusturulacaknr, Bu kapsamda KOBi'lerin halka arz cahsmalan, maliyet itibanyla diger slrketlere gore yOzde 90 daha azalacak, geri kalan yOzde 10 maliyet de KOSGEB tarafmdan desteklenecektir. KOSGEB, KOBi'lerin ayaglna gidiyor. KOSGEB

Borsasr kurulacak.

Boylece tanrn

urunlerine dayah ticaret kolaylasacak, piyasalarda fiyat istikranna katki saqlanacak, e;:ifte;:iye rettikleri

o

rnallann pazarlanmasi icin ciddi bir kredi hacmi olusturulacak, tanm urunlerl lcln saqhkh, gOvenilir, denetimli lisansh OrOn de polan kurulacak. Aynca sanayiciler istedigi kalitede, istedigi hammaddeye kolayca erisebilrne irnkaruna kavusacak, Daha fazla KOBi'ye daha fazla destek. 2009 yilmda KOSGEB Kanunu'nda degi~iklik yaptik. Hizmet ve ticaret sektonindeki KOBi'lerin de KOSGEB desteklerinden yararlanmalanmn yolunu acnk. 2002'de KOSGEB veritabamna kayrth lsletrne sayrsi 4000 iken, bu rakam Mart ayl sonu itibariyle 518 bine ulasrmsnr, KOBi'lerin yararlandlgl toplam destek kat artarak, 1,3 milyar TL olmustur, TOrkiye KOBi'leri mlktan 85

Cagn Merkezi (444 1 567) araclhglyla KOBi'lere 7 gOn 24 saat kesintisiz hizmet veriyoruz. BugOn 49 ilde hizmet veren KOSGEB'in 81 ilde hizmet vermesini saglayacaglz. KOSGEB'den projesi olan KOBi'lere destek.

KOBi'lerin proje yapabilme kapasitelerinin geli~tirilmesi, rekabet gOe;:lerinin arnnlmasi arnaciyla proje getiren KOBi'ye 150 bin TL destek saglanacaktlr.

ile bOyOyor. KOBi'lerin

egitim,

Ar-Ge, inovasyon ve endOstriyel uygulama projelerine 1 milyon TL'ye varan destek verilecektir. i~birligi-gOe;:birligi yapan KOBi'ler kazanacaknr, .. GOcOnO blrlestiren, ortak sorunlara 'ortak cozumler' Oretmek lcln bir araya gelen KOBi'ler desteklenecektir. Basanh yeni lsletrnelerln kurulmasi lcln giri~imcilik egitim programlan yayqmlastmlacak, i~ fikri kabul goren yeni giri§imcilere 27 bin TL'ye kadar hibe destek, 70 bin TL'ye kadar da kredi destegi saglanacaktlr. Ba§arlh kadm giri§imciye pozitif aynmclhk. Destek programlannda kadm giri~imcilere yOzde 10 orarunda pozitif aynrncihk yapilacaktir, Yeni qlrislrncilere i~ ortarru saglamak i§ Geli§tirme Merkezi kurulacaktir, uzere 15 yeni

darusrnanhk, yurt lcl fuarlara kanhrn, yurt dl~1i~ gezisi, tarunrn, eslestirme, istihdam, enerji verimliligi, tasanrn, sinai mOlkiyet, belgelendirme, test, analiz ve kalibrasyon faaliyetleri desteklenecektir. karsilanrnasma

Bolgesel ve sektorel lhtlyaclanrun

yonellk olarak meslek kuruluslanrun KOBi'lere yonelik projeleri desteklenecekti r. KOBi'lere ilk kez kredi faiz destegi. lktldanrruz

donerninde daha once hlc uygulanmayan kredi faiz destek proqrarnlanru uygulamaya basladik, KOBi'leri son derece elverlsll kredilerle bulusturduk, BugOne kadar, 187 bine yakm lsletrneye 10,4 milyar lira kredi kullandirdik. Onurnuzdeki donernde, KOBi'lere yonelik yeni kredi sokuyoruz.

faiz destek proqrarnlanru da uygulamaya

53

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Tum polltikalanrmzm

odaqmda

olduqu gibi, reel odaqmda

ekonomi ve sirketlerle ilgili politlkalanrruzm da istihdam bulunmaktadir, istihdam olusturmaktir. Tum bu

milyar dolar iken, 2011 'de bu rakam 2,3 milyar dolara C;lkml§tlr. iktidanmlz doneminde T5K'mn ihtiyac; duydugu

cahsrnalanrruzm

nihai hedefi daha fazla katma deger ve daha fazla Rekabet gucu guclenen, as ve il? makro ile yenilik kapasitesi saglayacaktlr. politikalar artan, uygun yatmrn ortarnmda lnsarurmza hedefimiz istihdam sadece da

toplam 24 milyar dolar degerinde modernizasyon gerc;ekle§tirilmi§, bu projelerin % 90'1 Lilkemiz yerli sanayisinin kattlmuyla hayata gec;irilmi§tir. Yurt dl§lndan hazlr savunma urunleri ithalatl %10'a du§mu§tur. Uluslararasi ihalelerde kesin %50 off-set uyqulamasi yapilarak milli sanayiimize nitelikli il? paylan saqlanmaktadir.

boy veren lsletrnelerimlz, istihdam veya dogrudan

politikalan

degil, mikroekonomik desteklenecektir.

reformlanrmzla

Savunma Sanayii
5avunma sanayiimiz lktldanmiz donemlnde buyuk bir asama kaydetmi§tir. Oaha once ithal edilen savunma sanayii urunleri, artik buyuk c;apta ulkemlzde uretilmektedir. Boylece hem sanayi potansiyelimiz guclenmekte, hem de savunma sanayiimiz acismdan disa baglmhhk her gecen gun azalmaktadir. Bu gelil?imde, aynca kendi firmalanrmzm Ar-Ge ve inovasyon yoluyla gelil?tirdikleri ozgun urun ve sistemlerin buyuk katkisi vardir, Bu urunler, sadece kendi silahh kuwetlerimizin lhtlyacirn karsilarnakla kalrmyor, yurt disma da lhrac edilerek ciddi bir ekonomik deger olusturuyor, Bu alandaki belli bash basanlanrmzi siralayahm:

Artrk yerli buyuk sirketlere verilen ihalelerin %20%50'sinin KOBi'lere veya Teknoparklara verilmesi sart kosulmaktadir, Askerimizin kullanacaqi piyade tufegi tasarlanrrus ve testlerine baslanrmstir. Ulkemizde

Milli tankuruz olan "AltaY"1n konsept tasanmi tamamlanml§tlr. Olkemizde ilk defa modern bir tankm milli olarak uretlrnl lcln butun aityapi hazir hale getirilmil?tir.

"Ftrtma" ve "Panter" adl veri len Obils toplann seri
uretimleri tamamlanarak T5K'ya teslim edilmi§tir. lleri teknoloji urunu ve 40 km menzilli bu silahlar, yerli sanayimizin buyuk bir basansidir.

5avunma sektorii lhracatmuz 2002'de 247 milyon dolar iken, 2010 Ylhnda 1 milyar dolara ula§ml§tlr. Yani yakla§lk 4 kat artrmsttr.

Karadan karaya uzun menzilli roketlerin uretirni tarnarnlanrms, tanksavar tipi roketler ile yerden havaya fUzelerin qellstlrilmesine devam edilmektedir.

Makine ve Kimya Endustrisi Kurumu'nun 2002'deki ihracatl 2 milyon dolar iken, 2010'da 33 milyon dolara C;lkml§tlr. T5K'mn modern silah ve tec;hizat ihtiyac;larlnln yurt ic;inden karsilanma oraru 2002'de %25 iken, 2011 'de bu oran %50'ye C;lkml§tlr. Savunma sanayiinde Ar-Ge harcamalan 2002'de 50

"Anka" isimli, 10.000 metre irtifada uc;abilen ve 24 saat havada kalabilen lnsansiz hava araci deneme uc;u§lanna ba§laml§tlr. Boylelikle, ABO ve israil'den sonra stratejik yeteneklere sahip insanslz hava araci ureten 3'uncu Lilke Turkiye olacaktir. Aynca tamarmyla yerli sanayimizin ozgun tasanrru ile uretilen 150'ye yakm lnsansiz Mini Ucak halen TSK tarafmdan kullarulmaktadir, Turkiye'nin ilk milli korvet sava§ gemisi (MiLGEM)

milyon dolar iken, 2010'da 10 kat artisla 500 milyon dolara yukselmlstlr, 5avunma sanayi sektertlmuztin cirosu 2002'de 1

tamamen Lilkemizde tasarlanarak lnsa edllrnls, savas sistemi milli olarak yerli firmalar tarafmdan gelil?tirilerek gemiye rnonta] saglanmll? ve ilk gemi

54

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
baslarmsnr, Deniz Kuwetleri'nin

seyir denemelerine

lhtiyaci olan butun harp gemileri Turk ozel sektor tersanelerimizin aglrhkh kanhrm ile artik TOrkiye'de tasarlanmakta ve Oretilmektedir. olan "Atak" helikopterinin olup,

Hollanda, OrdOn, Pakistan ve GOney Kore savunma sanayimizin bu donernde ihracat yaptiklan OIkelerdir. Askerimizin kullandlgl silah, arac, gere~ ve

ilk savas helikopterimiz

muhlmmat bakmundan yerli uretim ve teknolojimizi %50'ye ~Ikaran iktidanmlz, 2023'te kendi milli tufegini, insanslz ureten topunu, tankmi, helikopterini, u~aglnl, hava araclanm, uydulanm tasarlayan ve bir Turkiye hedeflemektedir.

tum yazlhm ve tasanrnlan prototip uretlm safhasma 2,5 m cozunurlukte

tarnamlanrms ge~ilmi!jtir.

ilk elektro-optik

istihbarat

uydumuzun uretimine ba!jlanml!jtlr. Bunun yamnda, 1 m'den daha iyi c;ozOnOrlOge sahip olacak elektrooptik uydumuzun edilmektedir. tasanrn cahsrnalanna ise devam

Yukanda zikredilen 8,5 yrlhk iktidanrruz donernlnde baslatilan ve sOrdOrOlmekte olan turn projeler onurnuzdekl surecte tamamlanacaktlr.

Ucak, helikopter, tank gibi platformlann

en onernll

2023 yilmda TOrkiye, kendi gelil?tirdigi teknolojiler ile Orettigi silah ve askeri arac-qerec ve muhlmrnan bOyOk capta lhrac eden ve bunu ciddi bir ekonomik degere donusturen OIkelerden birisi olacaktir.

kontrol aract olan gorev bilgisayan milli imkanlarla uretilmi!j ve yazihrnlan OIkemizde qellstlrllrnlstlr, Olkemizde ilk defa jet motoru gerc;eklel?tirilmil?tir. Maymlara ka rl?I korumah zlrhh araclanrmz OIkemizde Oretilerek ilgili testlerden basanyla gec;mil?tir. Teslimatlar bu YII leinde tamamlanacaktlr. "Hurku!j" isimli yuksek manevra kabiliyetli egitim uretilmi!j ve ucuslan

Mal ve Hizmet ihracatl
Ekonomimizin gelecegi ve halkirruzm refahi mal ve hizmet ihracatmda saglayacaglmlz basan ile dogrudan ilgilidir. lktldanrruz donernlnde yurt iC;iOreticilerin kOresel piyasalarda rekabetci bir sekilde operasyonlanm sOrdOrmeleri sayesinde, ihracatta yOksek bOyOme hizlan yakalanrrusur, Nitekim 2002 Ylh sonunda 36 milyar dolardan ahp kuresel kriz oncesi donemde 132 milyar dolara yukselttigimiz dolara i~in; bine ihracatl, 2023 Ylhnda 500 milyar Bu hedefe ulasmak ~Ikaracaglz.

u~agl tasanrm tamamlanmrs baslanmrsnr, Onumuzdeki

ve uretim faaliyetlerine YII ucuslara

baslanacaknr,
Helikopterle tasmacak top projesi hizla ilerlemektedir. Daha once yabanci bir ulkeye veri len F4'lerin modernizasyonu ulkemizde yapllml!j, aynca Turkiye F16 modernizasyon merkezi olmustur, Benzeri sekllde C-130 nakliye ve T-38 jet egitim ucaklanrun aviyonik modernizasyonlan teknolojisi ile gerc;eklel?tirilmil?tir. Turk savunma sanayii !jirketleri OIkemiz

• 50 bin olan ihracat~1 saYlmlzl100 ~Ikaracaglz. • Dunya ~aplnda yaratacaglz. tanman

en az 10 marka

dunya ulkelerine roket gemileri, kontrol

zirhh araelar, hava savunma sistemleri, sistemleri, simulatorler, sahil guvenlik askeri haberlesme sistemleri, komuta sistemleri ve yazlhmlan lhrac etmeye

• 2010 Ylhnda dunya mal ticaretinden aldlglmlz % 0.8 payl, 2015 Ylhnda %1'e ~Ikaracaglz ve 170 milyar dolar ihracata ula!jacaglz. • 2023 Ylhnda dunya mal ticaretinde oramnda pay sahibi olacaglz. ihracat Odak!! Oretim Stratejisi ile; %1,5

baslarmslardir,
Mal ezya , Suudi Arabistan, Birlesik Arap Emirlikleri,

55

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

• Orta ve uzun vadede surdurulebilir ihracat arnsirn saglayacaglz. • lhracatta pazar ve urun cesltlenrneslnl gercekle~tirecegiz. • lhracata donuk uretirnin teknolojik geli~imini ve yurt lclnde yaratilan katma degerin artmasiru saglayacaglz. • Katma degeri yuksek urunlere geci~i ve uretirnin artmlmasiru saglayacaglz. • Orta-yuksek teknolojili sektorlerde uretlm arnsirn gercekle~tirecegiz. • Yuksek teknolojili sektorlerde artmlrnasmm yolunu acacaqiz, yeni yatmrnlann

ve bolgemiz basta olmak uzere, butOn dunyada yuksek kalitede hizmet vererek lhtiyaclan karsilayabilen bir yaptya kavusturulmasi temel onceligimizdir.

Yurtdlfl muteahhitlik hizmetlerinin 25 milyar dolara kadar C;lkan if hacmi, 2023 Ylhnda 100 milyar do lara yukseltilecektir. Bugun saYlsl 3 olan, cirosu 1 milyar uzerindeki Turk infaat ve muteahhitlik saYlslm dolarm firketlerinin

2023'te en az 10'a C;lkaracaglz.

Gelifmif Ulke pazarlarma girmeyi ve dunyanm infaat ve muteahhitlik alamndaki ilk 225 flrmast arasmda en az 40 firmarmzm yer almasrru

planhyoruz,
En az 5 adet Muhendislik, muteahhltllk firmasma Tedarik ve infaat (EPe) sahip olmaYI amac;hyoruz.

• Yurtdrs: pazar arasnrrnalanru ve pazara giri~
faaliyetlerini destekleyeceqiz. "Girdi Tedarik Stratejisi" ile girdi Olufturdugumuz

tedarikinin guvenligini ve surekliligini saglayacaglz, hizmet lhracatiru arnracaqiz ve ihracat odakh yabanci yatmrnlan destekleyeceqlz. Bu kapsamda;

Mu~avirlik

hizmetlerinde

Turk firmalarmm

payrru

arnrmayi hedefliyoruz.

• lhracat odakh uretlrn icin altyapryi geli~tirecegiz. • lhracat odakh uretirnde daha rekabetci bir yapiya gececegiz. • Girdi tedarikinde etkinligi ve verimliligi arnracaqiz, rekabet gucumuzu yukselteceqiz. • Uluslararasl fiyat dalgalanmalanndan daha az etkilenmesini temin edeceqlz. Bafta makine ve otomotiv ile kimyevi lokomotif olmak maddeler sektorleri sanayimizin

KOO ve YiD vb. finans modellerinin daha yayqm bir sekilde uyqulanrnasiru saglayacaglz. Katma degeri yuksek, ileri teknoloji ve inovasyonu on plana cikaran, dogal kaynaklan verimli kullanabilen projelere aglrhk vererek, bu projelerin ustlenilen lsler icindeki paymi yukselteceqiz. 2023 lcln diger bir hedefimiz, katma degeri yuksek, ileri teknoloji ve inovasyonu on plana cikaran, dogal kaynaklan verimli kullanabilen projelere aglrhk vererek, bu projelerin ustlenilen lsler lclndekl paytru en az 30'a cikarrnaknr, Ozgun teknoloji ve hizmet uretirni ile rnarkalasrna saglanarak, az geli~mi~ ve qellsrnekte olan ulke pazarlannda lider ulke konumuna gelinecektir.

uzere, demirelektrik ihracat olacaktlr.

c;elik, tekstil, ve elektronik stratejimizin

hazir giyim ve konfeksiyon,

%

inlaat, Teknik Miilavirlik ve Miiteahhitlik Hizmetleri
lnsaat, teknik rnusavirllk ve mUteahhitlik hizmetlerinin, sektorun yuksek potansiyeli dogrultusunda yurt icinde

Son yillarda 23 milyar dolara kadar C;lkan yapl malzemeleri ihracatl2023 Ylhnda 100 milyar dolara yu kselti lecektir.

56

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
Yapi malzemelerinin uretim kalitesi artmlacak, malzeme standartlan olusturulacak ve etkin denetimi yapilacaknr, yihnda Turkiye'nin oncUluguyle baslatilan "lpek Yolu Rotasi Gurnruk idarelerinin i~birligi" projesini geli~tirecek, tarihi lpek Yolu'nun canlandmlmasmda bolge Ulkelerinin gumruk idarelerine oncUluk etmeye devam edeceqlz. Tum gumruk kapilanndaki giri~-C;lkl~ hareketlerinin merkezden lzlenebllirllql daha yaygln ve etkin hale getirilecek, akaryakit basta olmak uzere kacakcihkla rnucadele kapsarmnda yurtlcl ve uluslararasi i~birligi artmlacak, turn gumruk kaprlanrun modern teknoloji ile donanlmasi cahsrnalan tamamlanacaktir, Ortak Transit Sozlesrnesi'ne taraf olrnayi hedefliyoruz. Bu hedef dogrultusunda tamamlanacaktir, hukuki ve fiziki altyapi

Sektorun buyumesi ve guc;lenmesi ic;inteknik rnusavlrllk
kapasitesi, lnsaat sektonindeki geli~meleri destekleyecek sekilde tasanm ve kalite acismdan artmlacaktir. Yapacaqirmz butun cahsrnalarda yurticlnde ve yurtdismda daha fazla istihdam uretrneyl, Ulkemize daha fazla geri donu~ saglamaYI hedefliyoruz.

Giimriik Hizmetleri
Olkemizin gerek ticaret, gerek turizm, gerek uluslarerasi lllsklleri ve bolqesiyle butunlesmesl acismdan kaliteli hizmet sunan guC;lu gumruk hizmetleri buyuk onem tasimaktadir, Durust, hizh, kac;agln her Wrunu onlemede ve yakalamada dinamik, kacakciya goz actrmayan, suratli ve etkin gumruk hizmetleri lcln buyuk mesafeler kat ettik. Dunya ile yansan, risk alglsl yuksek, iC;ve drs denetimi etkin, yasal ticareti kolaylasnran, yasa dl~1 ticarete goz acnrmayan arnachyoruz. Bu cercevede: gumrukler icin yeni adirnlar

Sonradan kontrol kapsarnmda yapilan denetim faaliyetleri ile objektif kriterlere dayah risk degerlendirmeleri daha yayqm hale getirilecektir. Risk verileri itibariyle sektorel bazda incelemeler yayglnla~tlnlacak, sorusturma ve incelemelerde etkinlik daha da artmlacaktir. Gumruk Mu~avirligi mesleqlnln yasal alt yaprsi olusturulacak, uygulamaya ba~ladlglmlz

'Yetkilendirilmis Gumruk Mu~avirligi" uyqulamasi daha yayqm hale getirilecektir.
Gumruk laboratuarlanrun modernizasyonuna devam edilecek, urun tahlili lcln bekleme suresl minimize edilerek, cevre ve insan saghglnln daha etkin gozetimi yarunda, beklemeden onlenecektir. kaynaklanan maliyet artrslan

TOm gOmrOk hjlemlerinin kagltslz ve lnsansjz bir ortamda icrasrru biitun gOmrOk idarelerimizde uygulamr hale getirmek 2011 Ylh hedefimizdir.
Gurnruk lslernlerlyle alakah diger kamu idarelerini de alt yapi donatilan bakirnmdan gumrukle entegre hale getirerek, "tek pencere" uygulamaslnl baslatrna yolunda hizla ilerlemekteyiz. Ulusal ve uluslararasi duzeyde etkin i~birligi ve bilgi paylasirru suretiyle gumruk lslernlerinln basltlestlrilrnesl ve luzlandmlmast konusunda gerekli cahsrnalara hizla devam ediyoruz. Bu cercevede uygulamaya

Kacakcihkla alakah olarak yetkili makamlarca el konulmus kacak esyalar depolarda bekletilmeyecektir. Bu arnaela bolqelerin depo lhflyaci karsilanacak, kayak esyarun tasfiyesinin hizlandmlrnast cahsrnalan surdurulecektlr. Ozet beyan olarak kabul edilen serbest bolge islern forrnlannm elektronik ortamda lslern gormesini saqtayacak serbest bolgeler bilgisayar uygulama proqrarru tamamlanarak ticaret erbabmm hizmetine sunulacaktir.

"Ortak GOmrOk Kaplsl" ve "Basitle§tirilmi§ GOmrOk Hatti" uygulamalarlm yaygm hale getirecegiz.
basladiqmuz Bolgesel ve ikili i~birligine aglrhk vereceqiz. 2008

57

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Ticaret erbabi ile Giimriik

Miiste§arllgl

arasmdakl devam

ili§kiler, "ka~ak~IYI caydirma, ticareti kolayla§tlrma" esasi temelinde artmlarak edecektir.

milyon ki§i, turizm gelirleri ise 11,9 milyar ABO dolan olarak ger~ekle§mi§tir. 2010 Yllinda 2002 Yilina gore, Tiirkiye'ye gelen turist saYlsl yiizde 116 artrsla 28,6 milyon ki§i, turizm gelirleri ise aym donemde yiizde 74,8 artl§la 20,8 milyar ABO dolan olarak ger~ekle§mi§tir. 2002 yihnda, 396 bin olan KOltUr ve Turizm Bakanhqr'ndan belgeli yatak sayisr, 2010 yihnda 610 bine ulasrrustir. 2002 yihnda 115 olan KOltUr ve Turizm Koruma ve Gelisirn Bolgesi sayrsi ise 2010 yihnda 222'ye ulasrmstir, 2002-2010 donernlnde OECD Olkelerinden ve Dogu

lrna] dOzgOn ve 90910 bir gOmrOk loin, kurum kOltUrO
olusturma egitimleri kararh bir bicirnde sOrdOrOlecektir. Yap-lslet-Devret modeliyle yapilandirrna ve modernizasyon cahsrnalanna devam edilecektir. Tasrada uygun olmayan yerlerde sOrdOrOimekte olan gOmrOk hizmetleri lcln uygun rnekan temini cahsrnalan sOrdOrOlecektir. Ozellikle akaryakit ka9ak91h91 ile mOcadelede koordinasyon daha etkin ve hizh hale getirilecek, belirlenen onlernlerln devreye girmesi saglanacaktlr. ECO bOnyesinde yer alan Oye devletler lcln ortak kacakcihk ve gOmrOk suclan veri bankasi olusturma cahsrnalan tamarnlanacaknr, Yolcu tasiyan firmalann vans oncesl bilgi verme yOkOmlOIOgO i9in gerekli mevzuat degi~ikligi yapilacak; havayolu slrketleri, acenteler, TOrk Telekom ve GSM operatorlerl ile mutabakat saqlanacaknr, Giimriik ka~ak~llIglyla etkin miicadele baglamlnda

Avrupa Olkelerinden gelen ziyaretci sayismda onernll arnslar kaydedllrnlstlr, 2010 ythnda, Olkemize gelen yabeno zlyaretcllerin yOzde 54,1'i OECD, yOzde 21 ,2'si Rusya Federasyonu'nun dahll olduqu BDT Olkelerindendir. 2010 yilmda Olkemize en 90k ziyaretci gonderen Olke siralarnasmda Almanya yOzde 15,3 ile birinci, Rusya Federasyonu yOzde 10,6 ile ikinci, ingiltere ise yOzde 9,3 ile 090nCO siradadir, Turizmimizi daha da geli~tirmek lcln son 8,5 yilda onernll basanlara imza atnk, Bunlann bazilanru siralayahm. Pazann lhtlyaclanrun ve egilimlerinin degi~mesiyle

mobil miidahale

ekipleri

artmlacakttr.

birlikte, 2003 yihnda Turizm Tesvik Kanunu'nda onernll degi~iklikler yaptik, TOrkiye Turizm Stratejisi 2023 ve Eylem Plarurn (20072013) hazirlayarak uygulamaya basladik, Uluslararasi kriterlere gore verimlilik ve i~ kalitesinin geli~tirilmesini ve istihdam lcln gerekli olan beceri dOzeyinin belirlenmesini saglamak Ozere, turizm sektoriinde belgelendirme (sertifikasyon) ile ilgili uygulamalarl ba§lattik. Turizm sektorunde arnaclayan meslek birliklerinin sistemi

Ka~ak~llIkla miicadele baglamlnda mevcut veri bankasi daha gii~lii hale getirilecek, miicadeleci elemanlarm saYlsl ve kapasitesi

artmlacaktir,

Turizm
Allah Olkemize mOstesna bir tabiat ve gOzellik bahsetrnlstlr, Tabii gOzelliklerimizin, kum, deniz ve gOne~ potansiyelimizin yarusira, kOltUr turizminin konusu olan cok zengin bir tarihi rnirasmuz, demografik yapirruz ve essiz bir cografi konumumuz vardir, Anadolu, ad eta kOltUr ve medeniyetlerin ge9it yaptlgl bir sahnedir. Dogu'nun en batismda, Banrun en dogusunda olan Tiirkiye, turizmde halen diinyamn ilk 10'u arasma girmi§

kurulrnasiru

"Turist Rehberligi Meslek Kanunu Tasansr" 24 Mart 2011 tarihinde TBMM'ye sevk edllmlstlr,

durumdadir,
gelen turist saYlsl 13,3

Turizmde 2023 Hedeflerimiz
2023 vizyonumuz; turizm sektoriiniin siirdiiriilebilir

2002 Yllinda Tiirkiye'ye

58

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
turizm yakla,lml ~er~evesinde istihdamm artmlmasmda ve bolgesel geli,mede oncu bir sektor olmasr, dunya ol~eginde "kitle" turizminin yam ssra bireysel turizmin de onemli cazibe merkezlerinden birisi haline gelmesidir. Bugun Yllhk 28,5 milyon ki,i olan turist saylslm, 2023 Ylhnda 50 milyona ~Ikaracaglz. Halen 22 milyar dolar olan turizm gelirini ise 50 milyar dolara yukseltecegiz. Mevcut 1 milyon yatak saYlsl 1,5 milyon'a, 25 olan marina saYlsl ise 65'e ~Ikarllacaktlr.
Turizmde yuksek gelir grubuna hitap eden urunler (saqhk, din, kongre, fuar, kGltGr, golf, termal vb.) one ctkanlarak, alternatif turizm tGrlerinden elde edilen gelirin artmlmasi saglanacaktlr. Vanl? noktasi yonetimine aglrllk verilerek golf, kll?, dag, termal, yat, kongre turizmi ve ekoturizm yayqmlastmlacak ve turizm kentleri olusturulacaknr.

20 adet termal turizm merkezinin termal su iletim hatlan ve kanalizasyon hatlan ile 5 adet merkezin ic;me-kullanma suyu hatlan yapilacaktir. 10 adet KIl?Sporlan Merkezi'nin rnekanlk tesis yaptrm, 5 adet merkezin ise ic;me-kullanma suyu hatlan yapmu planlanrnaktadir. 3 adet Yayla Turizm Merkezi'nin ve kanalizasyon ic;me-kullanma suyu

hatlan yaptlacaktrr, 81 ilin kultGr ve turizm altyapi lhtiyaclan icln devam edilecektir.

Gelen talepler dogrultusunda, potansiyeli yuksek bolqelerinln

mali ve teknik destek saqlanrnaya

Dogu Karadeniz Master Plam Uygulamalan cerceveslnde Samsun, Ordu, Giresun, Gumul?hane, Bayburt, Trabzon, Rize, Artvin iIIerinde oncellkll alanlarda yol, ank su antma tesisi ve bag!! kanalizasyon hatlan, kan atik bertaraf tesisi ve ic;me-kullanma suyu hatlan yapmuru planhyoruz. Turistik Yollar Yatmrn Proqrarru kapsarrunda kGltGr ve turizm acismdan oncelikll yorelere ulasirm saglayacak 500 km yol yapacaqiz.

Turkiye'nin Avrupa'da termal turizm konusunda birinci vans noktasi olmasi saglanacaktlr. Turklye, fiyat, hizmet kalitesi ve jeotermal kaynaklar

acismdan sahip oldugu rekabet ustGnlugu ile 2023 yihnda saghk turizminde gelecektir. Uygun olan iIIerimizin kultur kentleri olarak rnarkalasrnalan, bu kentlerimizin ayru zamanda birer turizm kenti haline donusrnesl saqlanacakttr, Akdeniz-Ege Turizm Aityapi KIYI Yonetlrnl Projesi hatlan, 5 adet kan atik bertaraf ic;me-kullanma suyu hatti merkez Dike konumuna

Oogal ve kulturel zenginlikleri ile onemli turizm potansiyeline sahip alanlarm, alternatif turizm turleri ile birlikte geli,tirilerek, Turizm Merkezi veya KLiltur ve Turizm Koruma ve Geli,im Bolgesi ilan edilmesine yonelik ~ah,malar devam edecektir.
Her olcekte imar plaru yapirru ve uygulamalan ilan edilecek alanlardaki imar uyqulamasr, proje hazirlanmasiru ile yeni

her tGrlu etut, plan yapirru, surdureceqlz,

(ATAK) Kapsarrunda 10 adet yeni atrk su antma tesisi ve bagll kanalizasyon yapacaqiz. 140 adet KultGr ve Turizm Koruma ve Gellslrn Bolgesi ile Turizm Alan ve Merkezi'ne ait aityapi ihtiyac;lanndan 10 adet atrk su antma tesisi ve bagh kanalizasyon hatlan, 5 adet kati atik bertaraf tesisi ve 5 adet yerlesirnde icrne-kullanrna suyu hatlan yapirm planlanrnaktadir. tesisi ve 5 adet yerleslrnde

Gellsrne potansiyeli yuksek Glkelerde tarunrn ve pazarlama faaliyetlerimizin hedefliyoruz. yayqmlastmlmasiru

59

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Turizmin Ulke duzeylnde ve mevsimlere yayqmlasmasiru saqlarnak icln planlama, altyapi ve tamtim cahsrnalanna ozel onem vermeye devam
edeceqiz.

Erken Rezervasyon Bahar Kampanyasl devam ettirilecektir. Kamu ve ozel kesimde cahsanlara ucuz tatil temin etmek arnaciyla memur ve i~~isendikalanyla ortaklasa kampanyalar duzenlenecektir, Dijital ortamda tarutim cahsrnalanrruz, genel tarntim faaliyetlerimiz lcerlsinde onernll bir yer alacaktir,

esas alacak sekilde yeniden duzenlendl, 52 yeni tanmsal destekleme uyqulamasi baslatildr, Tarim sektorOnOn milli gelire katkrsmi % 157 artnrdik, Buqun eskiye gore % 255 orarunda artis saqlanan tanmsal desteklemeler, onurnuzdeki donemde de artmlarak siirdurillecektir,
kirsal kalkmrnayi

HOkOmetimiz doneminde ilk kez mazot destegi verilmeye baslandt ve kimyevi gObre destegi de ilk kez dogrudan ~ift~ilerimize odendi. Ziraat Bankasl ve Tarim Kredi Kooperatifleri tarafmdan ~ift~imize kullandmlan krediler 30 kat arttmldr, Ge~mi§te, yOksek oranlanyla tarim kesimine bOyOk bir mali kOifete donO§en tanmsal kredi faizleri ise % 59'dan % 5'e indirildi. Hayvancihk ve damla-yagmurlama sulama yatlrlmlarlnda da faizler siftrlandt, Oreticilerimizin daha uygun §artlarda makine ve ekipman kullarurmm saglamak amaciyla ozel destekleme projeleri ba§latlldl. Tanmda kullamlan 78 binin uzerindekl mekanizasyon projesine % 50 hibe destek uyqularnasi getirildi. Oniimuzdekl donernde de bu destekler artarak devam edecektir. Turkiye'nin cografi durumu ku~ukba~ hayvan yeti~tiriciligini zorunlu lolmaktadm Tarihsel gercekier de bunu ortaya koyuyor. Et, sut ve yun uretlrnl yamnda, meralann degerlendirilmesi, erozyonla rnucadele ve ekolojik dengenin korunmasi gibi pek cok alanda cok onernll rolu bulunan koyun ve keel yeti~tiriciligi, kentlesrne ile birlikte maalesef azalmaya yuz tuttu. Bu qercekten hareketle, HOkOmetimiz donemlnde ilk kez destekleme kapsamma alman koyun ve ke~i yeti§tiriciliginde modern ve profesyonel i§letmelerin kurulmasma yonelik ba§lattlglmlz te§vik ve destekler artarak devam edecektir.

Tarlmsal Yaplda Etkinlik ve Glda Giivenliiji
lktidara geldigimizden bu yana her alanda koklu degi~imlere imza atarak, ulkenln refahiru, halkirruzm rnutluluqunu artirdik, Tanrn ve glda alamnda da aym basanh performansla devrim niteliginde lsler basardik. Oncelikle yapisal donO§Omlere aglrllk verdik. Tanmsal desteklerdeki anlayis degi~ikliginden planh tanrn uygulamalanna, etkin glda guvenliginden hayvancthktaki ~agda~ yontemlere yogunla~maya kadar bir dizi alanda rasyonel ve cagda~ uretirn modellerini esas alan, ancak sosyal boyutu da ihmal etmeyen "ilkler"i hayata ge~irdik. 2002 Yllinda 23,7 milyar dolar olan tanrnsal milli gelirimiz, 2010 Yllinda 61,8 milyar dolara, tarim OrOnleri lhracatmuz da 4 milyar dolardan 12,7 milyar dolara yOkseldi. TOrkiye, dOnyada tanmsal ekonomik bOyOklOk acismdan 2002 Yllinda 11'inci sirada iken, bugOn dOnyada 8'inci siraya, Avrupa'da ise 1'inci siraya yOkseldi. 8,5 Yllilk iktidanmlzda, tanm alamnda 1OO'eyakln yeni uygulamaya imza atnk, Tanmsal destekler; uretlrnde verirnliliqi ve kaliteyi artiracak, sagllgl ve

60

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

2002
Birincil enerji arzi Yerli arz Ki~i basma enerji Burut elektrik enerjisi talebi Turkiye Elektrik Enerjisi Kurulu GuC Oretilen Hidroelektrik Toplam Trafo Gucu TEiA$ iletim Hatti Uzunluqu miktan 78.3 milyon tep 24.2 milyon tep 1.125 kep/ki~i 132.5 milyar kwh 31.846 mw 33.6 milyar kw 65.133 MVA 42.765 km %29 % 21 47.000 metre 15.000 metre 4.510 km 9

Yilhk Yatmm Butcelerinin Gerceklesrne Oraru Elektrik Kayip Kacak Oraru
Petrol ve Dogalgaz Sondaj Miktan Komur Sondaj Miktan Dogalgaz boru hatti uzunluqu Dogalgaz arzi saglanan il sayrsi

2010 105 milyon tep 30.3 tep 1.447 kep/kifi 209 milyar kwh 48.435,7 mw 51,5 milyar kwh 98.896 MVA 48.432,5 km %98 % 15 158.000 metre 220.000 metre 11.441 km 70

Enerji
Enerji Oretimi, arzi, cesltlendlrllrnesl ve enerji israfirnn onlenrnesl lcln blrcok kanun C;lkanlml~ ve blrcok proje uygulamaya konulrnustur, Birc;ok uluslerarasi ener] slrketl ile yapilan anlasmalarla TOrkiye uluslararasi enerji rekabetinde yerini almaya cahsmaktadir, iktidarlmlz donemlnde Turklye, bir enerji ussu ve koridoru haline gelmiftir. BakO-liflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru hattl4 Haziran 2006 tarihinde faaliyete gec;irildi. Sadece Azeri petrolO degil, Kazak ve TOrkmen ham petrolO de bu hat araclhgl ile dOnya pazarlanna Ceyhan'dan sonra tankerlerle tasmrnaktadir. Azerbaycan- TOrkiye Dogalgaz Boru Hatn ile ($ahdeniz Projesi, BakO- Tiflis-Erzurum) 2007 yihndan itibaren sadece TOrkiye'nin lhtlyaci olan dogalgazl tedarik etmekle kalrmyor, AB'nin lhtlyacmm da bir krsrmru

Nabucco Projesi Hukumetlerarasl Anlafmasl 13 Temmuz 2009 tarihinde Ankara'da lmzalanmrstir, TOrkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya gOzergahh Nabucco dogalgaz hatti 3300 km olacak ve tahminen 7-7,9 milyon Avroya mal olacaktir. Mlslr dogalgazlnln OrdOn ve Suriye Ozerinden Olkemize ve Olkemiz Ozerinden de Avrupa'ya ulastmlmasim hedefleyen Arap Dogalgaz Boru Hatti Projesi 1.236 km olacaktir, 1. ve 2. fazi tarnarnlanrms, 3. fazi ise yanlanmrsnr, Irak dogalgazlnln da TOrkiye Ozerinden tasmmasi lcln 15 Ekim 2009'da mutabakat zapti lmzalanrmsur, KerkOk-Yumurtahk Ham Petrol Boru Ham Anla~masl'nln sOresini 20 YII uzatan degi~iklik anlasmasi 19 EylOI 2009 tarihinde Bagdat'ta lmzalanrmsur,

Enerjide 2023 Hedeflerimiz
2023 yihnda, ekonomik

karsihyor.
TOrkiye-Yunanistan Dogalgaz Boru Hatn ile GOney Avrupa Gaz Ringi Projesi'nin ilk ayagl tamamlanrms, OIkemiz dogalgazda koprO tedarikci konumuna gelmi~tir.

kalkmrnarun ve sosyal

geli~menin ihtiyac; duydugu enerjiyi sOrekli, gOvenli ve asgari maliyetle temin edebilen, enerji Oretiminde kaynak ve teknoloji c;e~itliligini artirarak enerji arz gOvenligini saqlayan bir Olke olmak temel amacnr,

61

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Bu cercevede: kullanan,

nLikleer enerjiyi

elektrik

Liretiminde

yerli ve yenilenebilir asgariye stratejik

enerji kaynaklanm israfl ve enerjinin uluslararasi gLie;lendirmi!} indiren,

Aynca 5.000 MW gLicLinde 4 adet reaktdriin in§asma baslanacaktir. Af§in-Elbistan enerjisine dLizeyinde Hidroelektrik kullamlarak Havzast ve Konya Karapmar KomLir

en List dLizeyde degerlendiren, e;evresel etkilerini enerji ticaretinde

konumunu

Havzasr'ndakl ilave komLir kaynaklanmn
donLi§tLirLilmesi santral yaplml

rekabete;i bir enerji sistemi AK Parti yonetlminde

olusturulacaknr,

elektrik ie;in 18.500 MW

tamamlanacakttr.

ulkerniz, Asya, Avrupa ve Afrika

arasmda guvenli bir enerji ussu haline gelmektedir. Nabucco, Ceyhan projelerle GLiney Avrupa Gaz Ringi, BakLi-TiflisBoru Hattl gibi dey in§a eden dl§lnda

kapasitemizin tamamma yakm krsrm 20.000 MW ek gLie; saglanacak ve

Petrol Boru Hatn, Arap Dogalgaz I ve II Dogalgaz enerji alanmda gelecegi

boylece hidroelektrik kurulu gLicLimLiz 2,5 katma e;lkanlacaktlr. Bu kapsamda Ihsu, Yusufeli, Boyabat, Alpaslan 2 gibi onernll projeler tamamlanacaktlr. RLizgar enerjisinden maksimum fayda saglanarak halen 1350 MW olan kurulu gucumuz 20.000 MW'a

Hatn, §ahdeniz

TLirkiye, son 8,5 yllda hayata gee;irdiklerinin onLimLizdeki sLiree;te enerji ve tabii kaynaklar sektorLinde a§agldaki lcraatlan

ctkanlacaktir.
Yenilenebilir enerji kaynaklanrruzm kullarurru yonunde atilan adirnlarla en az 600 MW gLicLinde jeotermal kaynakh elektrik gLine§ enerjisine gLicLi ile yine en az 3000 MW dayah enerji santrah kurulacaktir, elektrik Liretimi alamnda ilk

gere;ekle§tirmeyi

hedeflemektedir: Arz gLivenliginin kaynaklan e;e§itlendirmesine

artmlmasi amaciyla birincil enerji
gidilecektir. enerji

bazmda dengeli bir kaynak

GLine§ enerjisinden 10 Lilke arasma Yenilenebilir hedefimiz;

Oretim sistemi icinde yerli ve yenilenebilir kaynaklanmn

girilecektir. lllskin temel

payi azami oleude yukseltllecektlr, kalacak olan elektrik iletiminde

enerji kaynaklanna

Kamu sahipllqlnde

yatmmlar elektrik sisteminin guvenligini ve guvenilirligini koruyacak sekilde surdurulecektlr. Rekabet gLicLimLizLin onemli donemli aglarma dogrultusunda Lilkemizin bir unsuru olan uzun arnaci

bu kaynaklann elektrik enerjisi uretirni lcerislndeki payirnn 2023 Ylhnda en az %30 dLizeyinde

olrnasirun saglanmasldlr.
Bunlann yamnda halen lisans alnus olup, bir kisrm insa halinde olan ithal kornure ve dogal gaza dayah santral yatmmlanmn tarnarnlanrnast ile toplam 8.000 MW ilave kurulu gue temin edilecektir. ButUn bu yatmmlarla halen 50.000 MW olan kurulu

enerji arz gLivenliginin baglantllan

saglanmasl

uluslararast enerji

gLie;lendirilecektir.

Arz guvenliginin arnnlrnasma katki yapacak olan diger Ulkelerle elektrik ticaretinin yapilabllrnesl gerekli aityapi olusturulacaktir. Olkemizde bir "Enerji Borsasl" e;ah§malar yapllacaktlr. Petrolde ve dogal gazda olaganustU durum arz stoklan yeterli duzeyde olusturulacakttr. Mersin Akkuyu ve Sinop'ta toplam 10.000 MW gLicLinde 8 adet nLikleer reaktor devreye almacaknr, arnaciyla

gLicLimLiz 2023 Ylhnda 2,5 kat arnsla 125.000 MW'a e;lkanlacaktlr. 2010 Ylh sonu itibari ile toplam 48.759 km enerji

kurulmasma

yonelik

iletim hattmdan olusan TLirkiye Elektrik Iletim Sistemimiz 11.613 km ilave hat tesisi ile 60.372 km Enerji Iletim Hatn uzunluqa ulasacaknr. 2010 Ylh sonu itibari ile 98.136 MVA olan iletim trafo gucumuzun 2023 yilmda 59.464 MVA artmlarak 157.600 MVA degerine ulasmasi saqlanacaknr.

62

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

Elektrik dagltlmlnda altma indirilecektir.

kaYlp-ka~ak

oram yuzde 5'in

Olkemizin 2010 Ylh maden Oretimi 10 milyar dolara

ulasrmsnr, Maden hammadde lhracanrnz yilda yaklasik
akilh sebeke ("smart hayata gecirilecektir. 3,5 milyar dolar olarak gercekle!?mektedir. 2023 yihnda madencilik sektoru lhracati 20 milyar dolara yOkselecektir. Jeotermal potansiyelinin yOzde 70'i gorOnOr hale

Elektrik Oretim ve dagltlmlnda grid") uygulamalan

Oogal gaz arz guvenliginin saglanabilmesi lcln halen 2,6 milyar m3 olan depolama kapasitemizin 5 milyar m3'e ve 17 milyon m3/g0n olan gOnlOk geri Oretim kapasitesinin 70 milyon m3/g0ne cikanlrnasi icin basta Tuz Galu depolama tesisleri depo yatmrnlan tamamlanacaktir, olmak Ozere

getirilecek ve yatmmciya devredilecektir. Bu kapsamda 2 milyon metre jeotermal sonde] yapilacaktir, Klzgln kuru kaya arasnrmasi kapsammda MTA, 500 bin metre jeotermal sondajl ger~ekle§tirecektir. Enerji verimliliginin temel gastergesi olan enerji olan

Dogal gaz arzi ve agl Olkenin her noktasma

ulastmlacakur,
Olkemizin ve Avrupa'mn petrol ve dogal gaz arz gOvenliginin artmlmasi yonunde gOndemde olan projelerin gercekle!?mesi saqlanacaknr. 2023 Ylhnda gunde 1.250.000 varilin uzerinde ham petrol ve 200 milyon m3'un uzerinde dogal gaz ihtiyaclmlz olacaktlr. Hedefimiz Ulkemizin ihtiyaci olan petrol ve dogalgazln 2023 Ylhnda yurti~i ve yurtdl§1 uretlm ile tamamen kar§llanmasldlr. 2010 yihnda 1 milyon ton olan bor kimyasallan ve

yogunlugunda OECO Ulkeleri crtalamasi 0, 1S'e yakla§llacaktlr.

TOrkiye, 2023 Ylhna kadar denizlerde kendi gemileriyle ileri teknoloji kullanarak arasnrmalar yapacak duruma gelecektir.

Ulaltlrma, Haberlelme, Bilgi ve iletilim Teknolojileri
AK Parti'nin S,5 Yllhk iktidannda hukumetimizin en ~ok anem verdigi ve yatlnm yaptlgl alanlardan birisi de §uphesiz ki ulasun ve ileti§im

e!?degeri OrOn Oretimi 2023 yrlmda 5,5 milyon tona cikanlacaknr, Bor lhracati tutarmuz 2011 Ylhnda SOOmilyon dolara

alanrdir,

dolara, 2023 Ylhnda ise 2,5 milyar cikanlacaktir. Bor lsletrneslnden

Karayollan, demiryollan, havayollan ve denizyollannda ve sektorlerdeki tOm faaliyet alanlannda dOnyada ornek olacak hamleler gercekle!?tirildi. lletisirn alamnda TOrkiye kabuk degi!?tirdi. lletlslrn teknolojileri ile birlikte bilgi teknolojilerinin yaygln kullarurnma bu donern

elde edilen gelirlerle 2023 yihna

kadar Hazineye toplam 10 milyar dolann Ozerinde gelir saglanacaktlr. 2023 yihnda Olkemiz dernir-cellk sektorunun lhtlyaci

baslandr,
Otobanlar, duble yollar, hava limanlan ve alan lan, hizh tren hatlan, deniz limanlan ve tersaneler cagda!? lletlslrn ve bilgi teknolojileri AK Parti hOkOmetlerinin basan hanesinde yer aldr, AK Parti, bOyOk ekonomilerin can damarlan olan ulasirn altyapilannm geli!?imine ve bu sayede Olkemizin

olan koklasablllr taskornunl lhtlyaci bOyOk olcude TTK tarafmdan karsilanacaktir, Halen Yllhk 1 milyon metre olan maden arama 5

amach sondaj miktan 2023 Ylhnda Yllhk toplam milyon metreye ~Ikanlacaktlr. Halen 11,5 milyar ton olan gorOnOr linyit rezervimiz 20 milyar tona crkanlacakttr.

rekabetcillqinln artmlrnasma onern vermistir, Ulasnrma
ile bilgi ve lletlslrn teknolojileri; tanmdan tekstile, aglr her sektorun temel sanayiden teknoloji merkezlerine bllesenidlr,

63

Biiyiik Ekonomi ! Sedm Beyannamesi

Ula'ilma olan talebin 2023 Ylhna kadar 2 kat, 2050'ye kadar ise 4 kat buyuyecegi yapilan cahsrnalar ile ongorulmektedir. Partimizin temel stratejik amaci: olusacak bu talepleri zarnanmda ve ustun kaliteli altyapi ve hizmetler ile karsnamaktadir. 21. yuzyilda hayanrmzm onernli bir parcasi haline gelen ve arnk bir insan hakkt olan bilgi ve ileti'iim teknolojilerine eri'iim ve kullamm alamnda hizh bir bOyOmeyi gen;ekle~tirdik. Genisbant erlslmin yayqmlasrnasi, mobil iletisirn hlzl ve sektorel bOyOme, Olkemiz lcln son 8,5 ytlda gurur verici bir seviyeye erismistir, 2023 hedefi yolunda AK Parti, bilgi ve ileti'iim teknolojilerini etkin kullanan; kamu hizmetlerini

Karayolu Ta'ilmaclhglna Ceki Duzen. Karayolu Tasima Kanunu ile karayolu tasirnacihk sektorunde reform niteliginde yeni bir donern baslattrk, Mesleki yeterlilik ve sayqmhk, mali yeterlilik gibi AB standartlanru esas alarak yeni dOzenlemeleri hayata gec;irdik. Yeni uygulamayla yetki belgeli firma sayrsrru 4176'dan 492.962 adede, arae sayrsrm ise 78.786'dan, 1.054.545 adede C;lkardlk. Boylece sektoru kurumsal bir yaplya kavusturarak, saglanmasl ve sektorun zemini olusturduk. Kaglt Ostunde Ara~ Muayenesine Son. Karayolunda seyreden motorlu araclann teknik muayenelerini daha etkin ve saghkh bir sekilde yapacak ger~ek ve tuzel ki'iilere ait 264 istasyon hizmete acilrmsnr. Bu istasyonlarda, muayene saYlsl 5 kat artarak 2010 Ylh sonu itibariyle toplam 14,5 milyona ula'iml'itlr. Bunun yam sira yeni bir uygulama getirilerek, eski ve trafikte tehlikeli arz eden 30.000 adet ekonomik omrunu tamamlamrs arac piyasadan ~ekilmi'itir. sektorde arz-talep dengesi saghkh geli'iimi lcln gerekli

hulandiran: yenilik~i
hayatrm kolaylasnran:

uygulamalarla vatandasm herkese, her yerde hizmet yurutmektedir.

sunan bir anlaYI'i ile ~ah'imalarlm

lktidanrruz donerninde, alternatif finans kaynaklan
kullarularak temel aityapi projelerinin geli~tirilmesine bOyOk onern verilrnls ve 15 milyar TL'si karnu-ozel sektor i~birligi kaynaklan ile olmak Ozere, toplamda 93 milyar TL'lik ulastirma ve haberlesrne yatmrru yapilrrustir, Donemimizde ulastirmarun kamu yatlrlmlarlndaki payl 4 kat artrmsnr, Tum bu yatlrlmlarl yaparken kamu-ezel sektor i'ibirligi yuk modelleri geli'itirilerek, devlet but~esine bindirmeden projeler hayata ge~irilmi'itir. yaklasirn onumuzdekl sOrdOrOlecektir. Bolunmu'i Yollar

Etkili Tonaj Denetimi. Ytlda 20 bin adet aracm tonaj denetimi yaplhrken bu rakami 7 milyona ~Ikardlk. Bu sayede yol bakirn onanrn giderlerinden ytlda 2 milyar TL'lik tasarruf saqladik, Bundan daha onernll olan ise aglr tonaj nedeniyle ege srrtma veya tren rayma donen yollanrruzdakl kazalann, can ve mal kayiplanrun onernll olcude azalrnasma katki saqladik, Yeni yapilan karayollan, yol lyllestirmeleri, arac muayeneleri, tonaj denetimleri ve trafikten eski aradann cekllrnesl ile birlikte, 100 milyon

Ayru

yillarda daha gOC;IO sekilde bir

Hayat Kurtarlyor.

Yollan bolduk,

tasrtxkllometre

hayatlan birlestirdik. Ekonomik kalkmrnarun ve refahm geli~mesinde bOyOk onernl olan karayollan diger sektorlerle de cok yakm iliskisi olan bir altyapidir, Bu onerne binaen AK Parti donernlnde karayollannda 2002 Ylhnda 6.101 km olan bolunmu'i yol aglmlzl 2,2 kat artirarak 19.657 km'ye ~Ikardlk. Bolunmu'i yollarla birbirine bagh iI saYlslm 6'dan 74'e cikartnk,

basma dU'ien can kaybl saYlsl 2002 Ylhna oranla

% 32 azalarak 3,91 olmustur,
~imdi 51ra Dubie Dernlryollannda, Demiryollannda 1950 - 2002 arasmda 942 km yeni hat yaprlrrusken, son 8,5 Yllda 1076 km yeni demiryolu in'ia ettik, 5449 km yolu yeniledik ve cok daha bOyOkyannmlann temelini atnk, Ankara, istanbul, izmir, Sivas, Bursa ve daha pek cok ilimizde yaptrnma baslanan hatlanrrnz ile Olkemizi bir uctan diger uca demiryolu aglan ile ormeye basladik.

Yaptlglmlz bolOnmO~ yollar sayesinde yilda 155 milyon sa at zaman ve 936 milyon litre yakit tasarrufu

saqlanrmsnr,
milyar TL'dir.

Bunun parasal kar~lhgl ise yaklasik 7

64

Sedm Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

Hedefimiz duble kara yollarlndan duble demlryollarma ge~i§tir. Bunun icln cahsrnalara basladik, Yeni yapilmakta olan hizh tren hatlanrnn yam

6 kat artl§la 51 milyona, havayolunu kullanan toplam yolcu sayrsi ise 3 kattan fazla artarak 33,7 milyon kisiden 103 milyona ulastr, Dunya havacihqmdaki ortalama buyilme htzi yilda %5 iken, ulkemizde her YII katlanarak giden bu trend cok carpicidir, Bu atihrn sunu gostermektedir ki, AK Parti iktidannda havayolu halktrruzrn yolu olmustur, Denizci Olke Denizci Millet. Verdigimiz desteklerle tersane saYlsl 37'den 70'e yukseldi. Ytlhk lnsa kapasitesi 500 bin DWT'dan, 3,6 milyon DWT'ya yukseltlldl, Boylece, lktldarmuzdan once gemi in§a sanayinde dunya arralamasmda 23. olan iilkemiz, bugun dunya 6.'hglna yukselmi§tir. Denizcilikte kullamlan motorindeki OTV'nin kaldmlrnasi ile sektore buqune kadar 2,2 milyar TL'nin ustunde destek verildi. Oe yam denizlerle cevrili ve bu alanda dunyarun en guzel kesisirn noktalanndan birisi olan ulkemizde, denizcilik alarunda hukurnetlrnlz bu potansiyelin kullarurm lcln onernll adimlar aUI. Toplam elle~lenen yuk miktan190 milyon tondan, 366 milyon tona yukseldi. Limanlanrmza gelen kruvaziyer gemi saYlsl 821'den 1460 adede, yolcu kat artrsla 1,8 milyona ula§lI. saYlsl ise 4,4

sira, mevcut demlryollanrrnan da eift hath demiryollanna
donu~umunu saghyoruz. hlzh tren Hlzh Tren Yollarda. Turkiye dunyada i§letmeciligine ge~en 8. ulke oldu. Ankara-Eski§ehir-istanbul Projesi, Yuksek Yuksek

Hizh Tren

Ankara Hlzh Tren Gan, Ankara-Konya Hlzh Tren Projesi, Ankara-Sivas Yuksek Yuksek Hlzh Tren Hizh Tren Projesi

Hlzh Tren Projesi, Bursa-Bilecik Projesi, Ankara-Adana Yuksek

ve diger projelerimiz ile Turkiye cok uzun suredir ozlern duyduqu ilave demiryollanna kavusuyor, Tum dunyada yuk tastrnada en onernll altyapilardan birisi olan demiryollannda; tasman yuk rniktan hukurnetlmlz donemlnde % 51 orarunda artrrus ve yaklasik 11 milyar tonxkm tasirna kapasitesine ula~ml~tlr. Aynca, lokomotif, vagon ve demiryolu uretlml lcln yerli kapasite olusturularak yerli demiryolu sanayimiz gerek U1kemize hizmet eden gerekse yurtdl§lna lhrac eden bir sektor haline gelmi§tir.

Hava Yolu Halkm Yolu. lktldanrmzm ekonomik buyurne ve kalkmrnaya yonellk hamlelerini en guzel sergileyen bir ornek hava ulasirru alarunda gorUlebilir. iktidanmlzda havaalanlanmn Yllhk toplam yolcu kapasitesini 49,5 milyondan 165 milyona ~Ikardlk. Ankara Esenboqa, istanbul AtatUrk ve Sabiha Gokeen, Antalya, izmir Adnan Menderes ve Mugla Dalaman Havaalanlan YiD modeliyle kamu kaynagl kullarulrnadan lnsa edllrnls, sadece U1kemizin degil dunyarun da en modern havaalanlan arasma girmi~tir. Bu onernli havaalanlan kamu kaynagl kullanmadan

Bahk~1 bannaklan saYlslm % 30 artirarak 210'a, yat bag lama kapasitesini ise % 58 artl§ ile 15.000'e

ulasnrdik,
Gelecek BiIi§imle Gelecek. Bilgi ve lletislrn teknolojileri sektoru turn dunyada 1990'h yillarda yakaladlgl ivmeyi, U1kemiz ise 10 YII gecikmeyle AK Parti iktidan donernlnde yakalamavi basardi, bu alanda 2002 Ylhnda 10 milyar dolar olan pazar buyuklugu, 2010 Ylhnda 35 milyar dolara ulastr, Bu kapsamda temel gostergelerden olan geni§bant kullamrm 19 bin aboneden 8,5 milyon aboneye elktl, ayru donernde mobil telefon abone saYIsl23 milyondan 62 milyona ulastr, Evrensel hizmet butcesl ve mevzuati olusturarak; turn koylerirnize telefon ve geni~bant internet erislrnleri iein kapsamh projeler gereekle~tirildi. E-Devlet Hayatr Kolayla§tlrlyor. "Ele§tirilen

yaplldlgl gibi, sozlesrne sonrasmda uzun vadeli kiralama sayesinde kamuya 10 milyar dolar ilave kaynak da saglanml§tlr. AK Parti iktidan alii havaalanlanm da aktif hale

getirdi. Aktif havaalaru sayisuu 25'ten 46'ya yukselttik. DI§ hat u~u§ nektasi sayrsrm ise 60'tan 175'e ~Ikardlk. Donemirnizde i~ hatlardaki yolcu saYlsl

65

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

devlet"ten "erbjilen devlet"e ge~i, yaptlk. Bu donernde Glkemiz e-devlet uygulamalan ile tarustr, yuzlerce kamu hizmeti 7 gun/24 saat esasma gore, guvenli ve hizh bir sekilde elektronik ortamdan sunulmaya baslandr, E-Oevlet Kapisl acilarak milyonlarca vatandasa ula~lldl. Bilgi toplumuna ulasrna hedefleri dogrultusunda kamu internet erislrn merkezleri kuruldu, e-ticaret yayqmlastr, vatandaslanrmz bilgisayan yayqm olarak kullanmaya basladr, Vine iktidanrruz donerninde butOn okullara geni~bant internet erlslrni sagladlk. Numara ta,mabilirligi uygulamasl ile vatandaslannuza kolayhk, mobil cihaz kayit sistemi ile cahnti ve kacak telefonlarla mucadele imkanlanm hayata gec;irdik. PTT Oegi,iyor, Hizmetler Ce,itleniyor. Son 8,5 yilhk donemde, PTT ve posta lslemlerinde buyuk bir donusurn yasanrrus, bankacihk ve pek cok kamu ve ozel sektor hizmetine PTT lsyerleri ile ulasilabillr hale gelinmi~tir. Turkiye genelinde kapsamh ve kaliteli bir hizmet agl kurulmus, kargo, posta, bankacihk, kamu hizmetleri alamnda Glkemizin en uzak noktalanna kadar ustun bir hizmet sistemi hayata gec;irilmi~tir. Bu sayede, PTT'nin 2002 Ylhnda ayhk 2 milyon adet i,lem saylsl, 9,3 kat arttsla 21,2 milyona ula,ml,tlr.

Ulasnrma sektorunde kullamlan teknoloji ve sistemlerin yerli imkanlarla geli~tirilerek uretilmesl icin arastirma merkezleri kurulacak, universiteler ile i~birligi saglanacak ve ulastirma projelerinde geli~tirilen yerli urunlerin kullarulrnast daha da yayqmlastmlacaktir, Tum ulasim sektorlerinde hizmet sunan sistemler vatandas odakh olarak geli~tirilecek; farkh teknolojiler ile kolayca erisilebilir ve kullamlabilir olacaktir, Guvenligin onerninln her gec;en gun artbglnln bilinci ile ulastirma altyapisi (karayolu, havayolu, demiryolu, denizcilik) elektronik sistemler ile surekli denetlenecek ve guvenlik onlernlerl artmlacakttr, Konteymr ile yuk tasimacmqmm payi artmlacak,

ulasnrrna turleri arasmda yuk gec;i~leri kolaylastmlacaktir, Gurnruklerden lojistik uslerlne, denizcilikten, karayollan ve demiryollanna yuk lsaretlerne ve gec;i~ belgesi sistemleri standart akilh elektromanyetik etiketler ile lsaretlenecektir, lslefmeciler Glke sathmda kendilerine ait yuklerin trafigini seffaf olarak izleyebileceklerdir.

Karayolu Sektirii
Boliinmii, yollarlmlzm toplarm 2015'te 26.000 km, 2019'da 31.000 km, 2023'te ise 36.500 km'ye ~Ikarllacaktlr. 2015'e kadar 750 km, 2019'a kadar 3400 km, 2023'e kadar ise 5275 km yeni otoyol yapllarak toplam otoyol uzunlugu 7500 km'ye ~Ikarllacaktlr.

Ula,tlrmada 2023 Hedeflerimiz
Ula,tlrma i~in 2023 vizyonumuz; liIkemizin rekabet giiciine ve toplumun ya,am kalitesinin yiikseltilmesine katkt veren; giivenli, ekonomik, konforlu, hlzh ve ~evreye sunuldugu, siirdiiriilebilir duyarh hizmetlerin bir ulasnrma sistemi

kurmakttr,
Ula~brma turleri arasi dengenin saglanmaslna yonelik projelere oncellk verilmeye devam edilecektir. Dogusu ile Bansi, Kuzeyi ile Guneyi arasmda; limanlan, serbest bolgeleri, lojistik merkezleri ve turn ulasim sistemleri ile Turkiye'nin dunyarun onde gelen bir lojistik USSU olmasi saqlanacaknr, Mevcutlara ilave olarak, Glkemizin en az 16 noktasmda Lojistik Merkezleri kurulacaktir, biiyiik ol~ekli

2015'e kadar 18.000 km, 2019'a kadar 38.000 km, 2023'e kadar 58.000 km Bitiimlii Sicak Karl,lm Asfalt (BSK) yapilarak karayolu aglmlzln tarnarru 70.000 km karayolu BSK'h hale getirilecektir. 2019'a kadar istanbul Karayolu Tiip Ge~i,i, Bogaza 3. Koprii, istanbul-izmir Otoyolu ve Korfez Ge~i,i, istanbul-Canakkale-Tekirdag kadar ise Canakkale Otoyollan, 2023'e Bogaz Ge~i,i tarnamlanacaknr.

Turkiye'nln transit bir Glke konumunda olmasi ve artan trafik talebine bagh olarak otoyollanrun ve tesislerin YiO modeline gore yapilrnasi ile yeni yatmmlarda ozel

66

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi
gelil?tirilecek, modern yol kenan denetim lstasyonlanrun sayis: ve etkinligi artmlacaktir, Karayolu tastmacihk plyasasmdakl mevcut atrl

sektorun katihrm saqtanacaknr, Karnu-ozel sektor il?birligini, otoyollann yam sira devlet yollanrun fiziki ve geometrik standartlanrun lyllestlrilmesinde de kullanarak, karayolu projelerine yonellk kamu katki payh deghjik finansman modelleri hayata geeirilecektir.

kapasiteyi azaltmak ve cevre kirliliginin azalnlrnasma katki saqlarnak uzere, buqune kadar oldugu gibi ekonomik ve teknik omrunu doldurmus araelarm trafikten ~ekilmesi uyqulamasma devam edilecektir. Uluslar arasi tasimacihkta karsilastlan kota, geeil? ucretleri, sirur geeil?leri gibi hususlardaki sorunlan cozrnek lcln yapilan cahsrnalar etkin olarak surdurulecek, karayolu tal?lmaclhglnda serbestlesmenin saglandlgl, kota ve diger miktar kisrtlamalanrun rnutekablliyet cercevesinde ortadan kaldlnldlgl bir tasimacihk pazan tesis edilecektir.

Ula,lm Ana Plam ile kent ulasim plan Ian entegre edilecektir. $ehir iei ulasun ile sehlrlerlerarasi ulasim birlikte cahsacak sekilde tasarlanacak, sehlr geeil?leri vatandaslanrmz lcln kolaylastmlacaktir,

Tasit kayit ve kontrol sistemleri, telematik uygulamalan
ile gereek zamanh karayolu yonetim bilgi sistemleri gel lstlri lecekti r. Tam erislrn kontrollu otoyollann yarn sira yan erlslrn kontrollu ekspres yollar ile onemll sanayi, turizm ve tanm bolqeleri birbirleriyle baglanacaktlr. bolunrnus

Demiryolu Sektorii
Yuksek Hlzh Demiryolu

Liman ve Organize Sanayi Bolgeleri'nin yollarla baglantllan kurulacaktir, Karadeniz ve Akdeniz bolqelerindeki

hatti 2015'e kadar 3500

km'ye, 2019'a kadar 6500 km'ye, 2023'te ise 10.000 km'ye crkanlacakttr. 2015'e kadar 1300 km, 2019'a kadar 2600 km, 2023'e kadar ise toplam 4000 km yeni konvansiyonel demiryolu hatti yapilacaktrr, Trafik yogunluguna bagh olarak belirlenecek oncellk

limanlanrmzm

birbirleri ile ve kara sirur kapilanrmzla baglantlslnl saglayan Kuzey-Guney koridorlan iyile,tirilecektir. Karayollannda kaldmlacaktir. Mevcut yol aglmlzda bolunmul? yollann yapmu, iki seritll yollarda standartlann gelil?tirilmesi ve trafik akisiru rahatlatan Aktlh Ulasirn Sistemleri (AUS) ve Trafik Yonetlrn Sistemleri'nin kullarnlrnast ile ulasnndakl hizmetin kalitesi artmlacaktir. Karayolu sehir geeil?lerinde eksoz gazl emisyonu ve gurUltUyu onleylcl projeler ile bisiklet kullarurmrn ozendirici duzenlemeler yapilacakttr. kaza kara noktalan ortadan

sirasma gore 2015'e kadar 4000 km, 2019'a kadar ise toplam 8000 km hat elektrikli ve sinyalli hale getirilecektir. Yllda ortalama agl yenilenerek saglanacaktlr. Demiryolu i,letmeci en az 500 km mevcut standartlanmn demiryolu

yukseltilmesi

sektoru

serbestlesecek,

ozel sektorun onu a~llacaktlr.

olarak sektore katlhmmm

Trafik Guvenligi cerceveslnde yeterli lsaretlerneler ve bilgilendirmelerin yarn sira trafik denetimine ve yol

Mevcut garlarm ve istasyonlarm yenilenmesi tamamlanacak ve yeni hlzh tren garlan lnsa edilecektir. Tren garlan sehir mimarisine uygun, kent iei toplu tasima sistemlerine baglantlh olacaktir, Rayh tasit sanayinin gelil?tirilmesi saqtanacaktir. Bu

kullarucilanrun
kazalarmda indirilecektir.

egitimine onern verilecektir. Trafik can kaybl AB ortalamalan seviyesine

Mesleki yeterllliqe sahip, bilincli ve egitimli ticari arac suruculerl artmlacak, arac muayene alt yapisi

kapsamda cadde tramvayi, metro, hafif metro ve hizh tren teknolojilerinin gelil?tirilmesi ve uretlrnl lcln tesvlk

67

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

ve destek uygulamalan Tum demiryollanm tamarnlanacaktir.

saglanacaktlr.

kapsayan yonetim bilgi sistemleri

istanbul'da en az 60 milyon yolcu/Yl1 kapasiteli bir adet olmak uzere, 30 milyon yolcu/Yl1 kapasiteli 2, 15 milyon yapilacaktrr. yolcu/Yl1 kapasiteli 3 havaalam

l.uks vagonlar, alternatif oderne sistemleri,

modern

tarife ve kampanyalar ile demiryollan ile seyahat hizh, guvenli ve konforlu bir alternatif olarak diger sektorler ile tam rekabet saglanacaktlr. Yolcu trenlerinde erisirn ve lletlslm lrnkanlan artmlarak, telefon ve internet erisirnleri tren hatlannda kesintisiz olacaktir. Organize Sanayi Bolgelerine, fabrikalara ve limanlara demiryolu baglantllan lnsa edilecektir. getirilmesi

Turk Sivil Hava tal?lmaclhgl filo yapisi, 200'u bolgesel ucak olacak §ekilde 750 ucakhk ulastmlarak 2 katma cikanlacaktir, bir yaplya

2019'a kadar mevcut havaalenlanrun tamerrnnm master plan Ian yapilarak, mevcut ve yapilacak turn havaalanlan, uluslar arasi standartlarda, manialardan anndmlrms, emisyon ve gurUltU kirliligine yonelik tedbirleri ahnrms hale getirilecektir. Turklye'nln Karadeniz, Kafkasya, Ortadoqu ve Akdeniz Cografyaslnda gelecek 10 YII leinde olusmasi beklenen 5000 ucakhk dey bir filoya baktm merkezleri ile ev sahipligi yapmasi amaoyla en az 2 adet Ucak Bakim ve Egitim Merkezi niteligine de sahip havaalam

Banllyo hatlanrun metro standardma saglanacaktlr.

Anahat ve bolqesel demiryolu aglnln sehlr lcl ulasim sistemleri ile butunlesrnesl saglanacaktlr. Ba§ta istanbul-KarsTiflis-Baki olmak uzere, Kavkaz-Samsun-Basra, Guneydogu Asya, istanbulBasra, istanbul-Halep-Mekke, istanbul-Halep-Kuzey Afrika gibi Ulkemizi demir yolu ile bolge Ulkelerine baglayacak yeni koridor ve baglantllann olusurnuna yonelik projelere oncellk verilecektir.

yapilacaktrr;
2015'e kadar batun havaalanlan, "Engelsiz" Havaalam" statusune ulastmlacaktir, ve "Ye§iI

2015'e kadar Turk Uzay Kurumu kurulacaktir, Turkiye'de yurutUlen ve yurutulecek turn uzay faaliyetlerinde merkezi politika belirlenmesi temsil yapisi ve koordinasyon ile uluslararasi gelil?tirilecektir.

Havaclhk Sekttirii
2023'e kadar tamamen yerli, bolgesel kendi u~aglmlzl yapml§ olacaglz. Boylece 1930'larda dunya daha ucak yaplmlnl tartissrken Ulkemizde ilk ucak yaplmlnl ger~ekle§tiren Nuri Demirag'ln yanm kalan hayali de tamamlanmrs olacaktir, Her vatandasmuz, Ulkemizin neresinde olursa

2015'e kadar lletlslm Uydulan, Gozlern Uydulan, Konurnlanduma, Meteoroloji Uydulan gibi uydulanrmzm yerli uretirni saglanacak bu arnacla Uydu Montaj, Entegrasyon ve Test Merkezi (UMET) faaliyete gegirilecektir. Bu alanlarda uzman insan kaynagl yetlstlrilecek ve universitelerde arastirma merkezleri kurulacaktlr. 2019'a kadar uzaydaki uydu filomuz en az 2 adedi yerli uretlrn olmak uzere toplam 7 adet uyduya ulastmlarak, Amerika'mn Bati kiytsmdan Cin'in Dogu kiyisma kadar olan cografya kapsama alaruna

olsun, hangi yone gitmek isterse istesin ucak ile seyahat etmek istediginde, 1 saatten daha kisa bir surede bir havaalamna

varmis olacaktlr.

Yeni yapilacak havaalanlan ile mevcut 165 milyonluk yolcu kapasitesi 400 milyon yolcu/Ylla ulastmlacaknr, Havayoluyla seyahat eden yolcu saYlsl ise Yllhk 103 milyondan ~Ikacaktlr. Havaalanlan tUm ulasim modlanyla bunmlestirilecektir, 350 milyona

almacaktir.
2015'e kadar alternatif turizmi gelil?tirmek amaciyla havaalanlanna uzak bolgelerde kucuk havaalanlan

68

Sedrn Beyannamesi ! Biiyiik Ekonomi

ve/veya heliport yapmu desteklenecek, denizlere, gollere, su havzalanna inebilen hava ulasirn araclan

2023'e kadar gemi insa sanayinde ozellikle kOCOkve orta tonajdaki kimyasal tanker ve urun tanker alamnda saglanan basanrun devarru saqlanacak; LNG, LPG, Car Carrier, Kruvaziyer, Ro-Ro, Ro-Pax gibi ozellikli gemiler lnsa edebilecek sahip olunacaktlr. Bugun alt yapl ve teknolojiye

yayqmlastmlacaknr, Havacihqm sevdirilmesi saqtanacak, arnator havacihk
desteklenecektir.

Denizcilik Sektorii
Ana limanlar demiryolu aglna baqlanacaktir. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz sahillerimizde limam

15 bin olan vat bag lama ve konaklama

kapasitemiz 2015'e kadar 23 bin, 2019'a kadar 35 bin, 2023'te ise 50 bine C;lkartllacak, marina saYlsl 100'e yukselecektir. 210 adet bahkci bannaqmm 2015'e kadar 15 adedi, 2019'a kadar 30 adedi, 2023'e kadar ise toplam 55 adedi vat llrnaruna veya ortak kullarum modeline don Ol?tUrO lecekti r. 2015'e kadar 2 adet, 2019'ta 4 adet, 2023'te ise

her bolgede en az birer adet ana aktarma tesis edilecektir. 2019'a kadar en az bir limamn, dunyamn 10 limam arasmda

en buyuk

yer almasi saqlanacaknr.

Konteyner tasimacihqmdakl liman altyapisr, 2015'e kadar 23 milyon TEU, 2019'a kadar 27 milyon TEU, 2023'te ise 32 milyon TEU ellec;leyecek cikanlacaknr. Turk limanlannda elleclenen kapasiteye

toplam 7 adet yeni kruvaziyer liman yapilacak ve kruvaziyer gemilere hizmet veren en az 3 adet liman, ana liman niteliklerinde kavusturulacaktir, hizmet verecek altyapiya

kabotaj yOklerinde % 2

olan ellec;leme oraru 2015'e kadar % 6'ya, 2019'a kadar % 10'a, 2023'te ise % 20'ye cikartrlacak, % 13 olan toplam kabotaj yukleri 2015'e kadar % 17'ye, 2019'a kadar % 23, 2023'te ise %30'a

Boru Hattan Sektoru
Boru hatlan tal?lmaclhgl alarunda politika belirleyecek, dOzenleme ve denetleme yapacak bir idari birim olusturulacaktir. Boru hatlan ile yapilacak enerji tasirnalara konusunda ve aynca diger OrOnlerin boru hatlan ile tasmmasi alarunda bir ana plan hazirlanacaknr, Ana havaalanlannda yapilan yakit ikmallerinin hatlan tal?lmaclhgl ile yapilrnasi saqlanacaknr. boru

cikanlacaknr,
Liman altyapisi, genel ve kuru dokme yukte 2015'e kadar 270 milyon ton, 2019'a kadar 380 milyon ton, 2023'te ise 500 milyon ton, SIVI dokme yukte 2015'te 254 milyon ton, 2019'ta 300 milyon 2023'te ise 350 milyon ton ellec;leyebilecek kapasiteye ton,

crkanlacakttr.

Enerji dismda, basta madenler olmak Ozere diger blrimlestlrllmls OrOnlerin tasmrnasmda kullamlan boru hatlan teknolojisi Olkemize kazandmlacaktir, $ehir merkezleri dismda lojistik Osler kurularak, ikmal malzemelerin boru hatlan ile tasmrnasi saqlanacaktir.

Limanlanrmzm tarnarm elektronik bilisirn sistemleri ile
donatilacaktir, Turkiye, 2019'a kadar bakrm-onanm tersaneleri en onemli

ve kapasitesi aC;lslndan Akdeniz'in merkezlerinden biri olacaknr,

Katl atik ve diger sehlr atiklanrun depolama ve lslerne merkezlerine boru hatlan ile tasmmasi cahsrnalan baslanlacaktir.

TOrkiye'nin gemi lnsa kapasitesi 3,6 milyon DWT'den 2015'e kadar 5 milyon DWT, 2019'a kadar 8 milyon DWT'ye, 2023'te ise 10 milyon DWT'ye yOkseltilecektir.

69

Biiyiik Ekonomi ! Sedrn Beyannamesi

Katl atik ve diger sehir atiklanrun depolama ve islerne merkezlerine boru hatlan ile iletimi projeleri hayata gecirilecektir. Boru hatlan ile enerji ve diger tasimacihk alarunda arastirma ve geli~tirme faaliyetleri desteklenecek, Ulkemizde bu alanda uzmanhk ve kapasite geli~tirilmesi saglanacaktlr.

NOfusumuzun %70'i, 2023'te olacaktir,

2015'e kadar %60'1, 2019'a kadar ise %80'i bilgisayar okur-yazan

2015'e kadar Ulkemizin kritik bilgi altyapilanrun tehditlerden korunmasi saglanacaktlr. Siber GOvenlik alarunda surekli ve duzenli lyilestlrmeler yapilacak, yerli urun ve sistemlerin geli~tirilmesi saqlanacaknr,

siber

Haberlelme, Bilgi ve iletilim Teknolojileri
Sabit ve mobil lletlslrn, mobil qenlsbant erlslrn altyapisi nutusun tamarmru kapsayacak sekilde yayqmlastmlacaknr. YOksek hlzh genbjbant erlslm

E-Demokrasi uygulamalan hazirlanacak, vatandaslanrrnzm merkezi ve yerel karar sureclerine elektronik ortamdan katihrn imkanlan artmlacaknr. 2019'a kadar devlet hizmetlerindeki lslernlerin yam sira turn oderneler elektronik bankacihk, kredi karn veya diger yeni nesil oderne sistemleri ile yapilabllecektlr. 2015'e kadar Ulke genelinde Karasal SaYlsal Televizyon Yaymclhga ve ortak anten sistemine gecilerek antenlerden olusan gerLintU kirliligi kelkacaknr Yeni nesil teknolojileri geli~tiren, dunya standartlanru belirleyen uluslar arasi organizasyonlarda kanhrmz ust duzeye C1kartllacak, Turkiye blllslm alarunda bilgiyi ureten, geli~tiren bir ulke olacaktir, 2015'e kadar Kamu Guvenligi ve Acil Durum Haberlesrnesl sebekesl kurulacak, her tur acil durum ve afet yonetlrnl loin lletlslrn imkanlan artmlacakttr, Yerli cep telefonu Oretimi desteklenerek yayqmlastmlacak ve yerli urun kullarurru artmlacaktir. Olkemiz Avrupa'mn ve bolqernlzln c;agn merkezi veri merkezi 0550 olacaknr, ve

aityapisl Ulke c;apmda yaygmla§tlrllacak ve abone saYlsl 2015'e kadar 15 milyon, 2019'a kadar 22 milyon, 2023'te ise 30 milyona ulasacaknr, Olkemizin beige Ulkeleri arasmda fiber keslslm noktast (hub) olrnast saqtanacaktir. BiIi§im Vadisi projesi ile bilgi teknolojileri alarunda onde gelen yabanci firmalann Ulkemize cekilmesl, yerli firmalann drsa acrlrnast ve Ulkemizin dunyarun onde gelen uretirn ve operasyon merkezi haline gelmesi saglanacaktlr. internet ve bilisim sektorunde giri~imcilik geli~tirilecektir. Yerli bilisirn urunleri icin Ar-Ge faaliyetleri desteklenecektir. Bili§im sektorOnde yerli OrOn ve hizmet kullamrm ise %50'ye

2019'a kadar %25'e, 2023'te crkartrlacaktir. e-Ticaret uyqulamasi BiIi§im sektorO

yayglnla~tlnlacaktlr. GSYH'daki paymm %

hacminin

8'e ulasmasiru ongorOyoruz. Turkiye, uluslar arasi e-donO§Om girecektir. sunulan kamu siralamalannda

Turklye'nin kOresel Bilgi ve ileti§im Teknolojileri pazarmda soz sahibi en az bir ulusal §irkete, en az bir ulusal markaya ve tasanrn ve standardi ile bize ait en az bir ulusal urune sahip olmasi saglanacaktlr. Spektrum ticareti uyqularnalannm duzenlerne yapilacaktir, baslanlmasi icin

ilk 10 Ulke arasmda

2019'a kadar kaglt ortammda hizmetlerinin sunulacakttr, %100'0 elektronik

ortamda

2015'e kadar posta sektorO kontroliO ve kademeli bir §ekilde serbestlestlrllerek tam rekabetci ortam saglanacaktlr.

70

12 HAZiRAN GENEL SECiMLERi

Beyannamesi

Se~im

Eijltlm Saijhk Kiilliir Aile Kadln Gen~lik Spor Sosyal Giivenllk Yoksullukla Miicadele ve Sosyal Deslekler Dezavanlajh Kesimlere Yiinelik Polilikalar Engelliler Ya,hlarlmlz Korunmaya Muhta~ Cocuklarlmlz $ehltlerlmlzln Dul ve Yellmlerl. Malullerlmlz ve Gazllerlmlz Vaklflar

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

AK Parti bir millet hareketidir. Bu yuzden AK Parti siyasetinin merkezinde insana hizmet vardir, Yaratrlaru Yaradan'dan otOrO seven bir anlayisla,

asli unsurlan olduqunu hissetmelerini saqlayacak hizmetler yaptrk, Engellilerimize, korunmaya rnuhtac cocuklanrmza ve dezavantajll kesimlere yasarna sevinci duyarak sosyal hayata baglanmalanm saglayan uygulamalan hayata gec;irdik.

devleti ve siyaseti insana hizmetin yolu olarak gorOr. Bu ilkelerin 1~lgmda AK Parti iktidarmda devlet, millet birligi saqlanrms, toplumumuzun her sorunuyla yakmdan ilgilenen, c;ozmek lcln sOrekli cahsan, yeni yaklasrrn ve c;ozOmler Oreten "millete hizrnetkar" bir devlet anlayrsi gelmi~tir. Bunun lcln sosyal adaletcl politikalar ve uygulamalar yaptik. BOtOn bu hizmetlerin temelinde adalet, refah, yasarn kalitesi ve firsat e~itligini saglama cabasi vardtr, Ekonomik politikalardan dl~ politikaya,

Gu~lu toplum yolunda 8,5 Yllda pek ~ok hizmet yaptlk, fakat daha yapacak ~ok §ey var ... AK Parti olarak sadece onumuzdeki 4 Ylh degil, Cumhuriyetimizin 100. kurulus Ylhm hedefliyoruz. Cumhuriyetimizin

100. yilmda: temel lhtlyaclan dOnya

standartlanmn Ozerinde verilen hizmetlerle karsilanrrus, kendini gOvende hisseden, ait olduqu toplumla gurur duyan, toplum ve cevresiyle butunlesmis, aile ve sosyal c;evresinde mutlu ve huzurlu bir hayat sOren, egitimli, sagllkll, donarumh ve ozgOvenli insanlardan olusan gOC;IO toplum hedefliyoruz. bir Bu gOC;IO toplum vizyonumuzla, Cumhuriyetimizin

demokratiklesrneden sosyal politikalara kadar bOtOn polltlkalanrruzi insanm rnutluluqu ve lhtlyaclanru gozeten cok boyutlu ve gelecegi hedefleyen yaklasirnla yapryoruz, bir

100.

Gu~1U toplum hedefimize ulasrnak i~in, egitimden saghga, sosyal desteklerden kUlture kadar her alanda da bu yakla§lmla hareket ettik. Temel bir insan hakki olan sagllkta kaliteli ve herkesin eri~ebildigi hizmetleri saqlayarak dev bir donO~Om gerc;ekle~tirdik. Egitimde bOtOn cocuklanrmzm ve genc;lerimizin eslt sartlarda ve kaliteli bir egitim alabilmeleri lcln okullasrnadan teknolojik lhtlyaclara, yurtlardan Oniversitelere, burslardan ders mOfredatma kadar bOyOk atrhrnlara imza attik, Kimsesizlerin kimsesi olduk. Yurdun en Ocra kosesindekl dar gelirli ihtlyac sahibi vatandaslanrmza ulastik, Devletin sefkat elini uzattik, Sosyal devlet anlayisiyla bu kesimlere hayata sanlmalan ve gelecege umutla bakrnalan icin ortam haztrladtk, Sosyal devlet anlayistrmzm bir geregi olarak, dar gelirli kesimlerimizin hayat standartlanru yOkseltecek saqlrktan sosyal gOvenceye kadar pek cok alanda tedbirler aldrk, Temel hedefimiz olan sosyal bans ve dayarusma doqrultusunda, bOtOn vatandaslanrmzm bu toplumun

yrlmda insan kalitesi ve toplumsal bOtOnlOgOile dOnyada model olarak gosterilen bir TOrkiye hedefliyoruz.

Eijitim
Egitim, gOC;IO toplum hedefini gerc;ekle~tirmek icin bir en temel hizmet alarudrr, AK Parti egitimi, lnsammizm ya§am kalitesini yukselten, Ulkemizin insan kaynaglnl ~agda§ dunya ile rekabet edebilir donamma kavusturan ve hayat boyu suren bir etkinlik olarak gormektedir.

Hukumetlerimiz donernlnde egitimin fiziki ve teknolojik alt yaplsl ge~mi§le mukayese edilemeyecek oranda iyile§tirilip geli§tirildi. Egitime tOm bireylerin erislmlnln saqlanmasr, egitimde firsat e~itliginin gerc;ekle~mesi, ders mOfredatlanmn c;agda~ hale getirilmesi, egitimdeki insan kaynaklanmn nitelik, nicelik ve bolgesel dagillmmda bOyOk adimlar atrlrrus ve onernll sonuclar elde edllrnlstlr,

2002 Parti Programlmlzda

ve

2007 Se~im

Beyannamemizde egitim ile ilgili koydugumuz hedeflerin hemen hemen tamarmm ger~ekle§tirdik.

73

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

i'jte 8,5 Yllda ger~ekle'jtirdigimiz

bazl icraatler: dayah

Oncelikle ilk ve ortaogretimde ezberclllge ders mufredatlanm bir kenara biraknk,

FATiH Projesi ile de akilh derslikler olusturularak, bu imkanlar artrk okuldan strufa dogru yayqmlastmhyor, Bircok geli§mi§ ulkeden cok once, 2007'de e-okul projesini qerceklestlren Turkiye, cocuklanrnn ve genylerinin her tUrlu egitim hareketlillqlnl kayrt altma alnus durumdadrr, Yoksulluk ancak egitimle asilabllen bir olgudur. Biz yoksul ailelerin cocuklanrun egitim alabilmesi lcln buyuk destekler verdik. Boylelikle egitimde frrsat e§itligini saqlama yolunda buyuk mesafeler kat ettik. iktidara geldigimiz senenin hemen ertesinden baslayarak, yani 2003-2004 ogretim Ylhndan beri ogrencilerimize ders kltaplanru ucretsiz olarak okullann a~lldlgl gun teslim ediyoruz.

Muhakemeye, ogrendigini uygulamaya dayah, geryekyi yeni ders rnufredatlan getirdik. "Ogrenmeyi ogreten" ve lnsanlanrmzm kendine, dusunceslne ve lslne guven duymasrru saglayacak geyirdik. yepyeni bir anlayrsi hayata

Egitime butceden aynlan payi rekor duzeyde artirarak egitim hizmetlerinde buyuk adimlar attik, 2002'de egitime aynlan toplam but~e (yOK ve Kredi ve Yurtlar Kurumu dahil) 10,8 milyar TL iken, AK Parti iktidan olarak bunu 5 kat arttrdtk ve 2011 'de bu rakam 49 milyar TL oldu. Tum cocuklanrmzm egitime kolayca erisebllmeleri ve

onlara kaliteli bir egitim ortarm hazirlamayi acil bir rnudahale alaru olarak gorduk. Bu kapsamda; 2002-2011 yilian arasmda 162.000 yeni derslik in'ja ettik. Bu miktar tum zamanlarda sahip oldugumuz derslik sayrsmm 3'te 1'inden daha fazladlr.

Dar gelirli annelerin hesabma cocuklan adma her ay nakdi egitim desteql yatrrmaya basladrk, 2003'te sadece 12 TL olan ortaogretim 100 TL'ye ~Ikardlk. ve rehabilitasyonuna bursunu 9

kat artirarak 2011'de 2002'de engellilerin

egitimine

ilk ve ortaoqretirnde cocuklanrmzm bannrna lhtlyactru karsrlarnak lcln 747 yeni pansiyonu faaliyete geyirdik. Eskiden cok az sayida olan okullanrmz bunyeslndekl spor salonlanna 920 adet yeni spor salonu ekledik.

200 milyon TL harcamrken, biz bu rakarm 16 kat arnrarak 2011 but~esinde 3,2 milyar TL'ye ~Ikardlk. Ozurluler Yasasi ile birlikte engelli ogrencileri ucretsiz olarak okullara tasrrnaya basladrk, Egitim goren engelli sayrsrm tam 10 kat arnrdtk,

Her okulumuzun bir kutuphanesi bulunmasi hedefimiz cerceveslnde 6146 yeni okul kutuphanesl actrk, Fen Lisesi, Anadolu Ogretmen Lisesi ve Anadolu Liselerinin yurt sathma yayqmlasnrdrk, lktldanrmz donemlnde ilk defa Turkiye'de Sosyal

"Haydi Klzlar Okula" karnpanyasiyla ~e'jitli sebeplerle okula gidemeyen 350 bin klz ~ocugumuzu "Ana-Klz okullu yaptlk.

OkuldaYlz" kampanyasi ile 567 bin kadrmmiza okuma yazma ogrettik. Olkemizin degi§ik bolqelerinde egitim goren Turkiye'yi daha iyi Bu proje ve

Bilimler Liseleri'ni kurduk. C;ocuklanmlzl bilgi toplumuna hazlrhyoruz. 2002'de

cocuklanrruzm

ve genylerimizin

okullanrmzda cok az sayrda ve yogunlugu demode olan bilgisayar va rke n, bugun tam 844 bin bilgisayan ~ocuklanmlzl ve gen~lerimizi hazirlamak uzere okullanrmza bilgi toplumuna tahsis ettik.

tarurnalan ve aralanndaki diyalogu geli§tirmek arnacryla
"GonGl Koprusu Projesi" ni geryekle§tirdik. ile 130 bin ogrencimizi Batl'dan Dogu'ya Dogu'dan Batl'ya

tasidrk.
de gorev

Okullenrruzm % 97'sine htzh internet erislml sagladlk.

Egitime oncellk vermek demek, ogretmenlerimize oncellk vermektir. Nitekim halen okullanrmzda

74

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
yapan her 2 ogretmenden 1'i iktidanmlz doneminde atandr, Ogretmenlerimizin egitimdeki kritik rolleri maaslannda gerek TL, gerekse dolar bazlnda 20022011 arasrnda yakla§lk % 300'den fazla sagladlk. Oniversitelerimiz gelecegimizi belirleyen kurumlanrruzdtr. Yuksek ogrenimde de buyuk atihrnlar geryekle~tirdik. Yuksekogrenimi butun yurt sathma yayglnla§tlrdlk. 2002'de toplam 76 universitemiz varken, biz 89 yeni universite kurduk. ~imdi 165 universitemiz var. Yani universite saYlslm 8,5 Yllda 2 kattan fazla arnrdik, Oniversitesi olmayan ilimiz kalmadi, Her ilde en az bir devlet universitesi kurulrnus, vakif universiteleri de istanbul, Ankara ve izmir'e srkisrnaktan kurtanlrmstrr, Artrk Anadolu'nun blrcok ilinde vakif universiteleri var. 2002'de 2,5 milyar TL olan devlet universitelerinin but~elerini 8,5 YII i~inde 5 kat artirarak 2011 'de 11.5 milyar TL'ye ~Ikardlk. 2002'de yuksekogretimde acik ogretim dahil okullasrna oraru % 29.3 iken, 2011'de bu oraru 2'ye katladrk ve % 67'e crkardrk, 1416 sayih kanun kapsarnmda onceden yilda sadece 40-50 ogrenci gonderilirken, 2006 yilmdan itibaren master ve doktora i~in yurtdl§lna her YII i~in 1000 ogrenci gonderme proqramrru baslattrk, Yuksekogretim kredisi 2002'de 45 TL iken, biz bu miktan 8,5 Yllda 5 kat artrrdik ve 2011'de 240 TL'ye ~Ikardlk. Yuksekoqretim genyliginin barmrna, beslenme, burs ve kredi lhtlyaclanrun karsrlanrnasmda cok buyuk asarnalar kaydettik. 2002'de 494 milyon TL olan Yurtkur butceslnl, 8 YIII askrn surede 7 kat artirarak, 2011'de yaklasik 3,5 milyar TL'ye crkardrk, 2002'de yuksekogretimde orgun okullasrna oraru % 19,6 iken, buqun bu oraru % 35,6'ya yukselttlk, Yani % 50'den fazla artrrdrk. Aylkogretimle birlikte 2002'de % 29.3'luk bir yuksekogretim okullasrna oraru varken, 2011'de bu oraru % 67'ye cikardrk, Yani 2 kattan fazla artrrdrk. Yuksekogretim yurtlannda kalan ogrencilere her ay 150 TL'lik beslenme yardirm yapiyoruz.

Eijitimde 2023 Hedeflerimiz
Buqune dek sorunlan ve eksikleri hizla ve kaliteli bir sekilde giderdik. Yaptrklanrmz yeterli degildir. Cunku bizim hedefimiz buyuk ve gUylu Turklye'dlr, Yapilacak daha buyuk atihrnlar ve isler bizi bekliyor. 2023'e dogru egitim her zaman oldugu gibi yine AK Parti iktidanmn en oncelikli gundemi olacaktlr. Hedefimiz; temel becerilere sahip, ele§tirel ve yaratici du§unebilen, payla§lm ve ileti§ime a~lk, sanat ve estetik duygulan gu~lu, evrensel bir kavraYI§ ve du§unu§ yetenegine sahip, yeni fikirlere a~lk, farkhhgl zenginlik olarak goren, ~ah§maYIve uretmeyi bir erdem olarak benlrnsemls bireyler yeti§tirmektir. Bu sadece ileri bir mufredatl, yeterli ve kaliteli egitim altyaprsuu degil; egitimcilerin de bilin~li, a~lk ve oncu ki§iler olarak yeti§tirilmesini gerektirir. 2023 yihnda tUm okullarda kalkmrms ulkeler duzeyinde her tUrlu bilgi teknolojisi urununun yayqm ve eksiksiz olarak kullaruldrq: egitim ortarnlan olusturulmus olacaktrr, Tum okullar, ogretmenler ve ogrenciler arasmda kesintisiz bir elektronik lletislrn saqlanacaktir. Birka~ YII i~inde 81 ilde okuloncesi egitim zorunlu egitim kapsamma almacaktir. Ortaoqretirn okullasrna orarunda orgun egitimde % 85'e ulasrlacaktir. Mesleki egitimin ortaoqretlrn lclndekl payi % 65'e yl kan lacakti r. Yuksekogretimde okullasrna oraru toplamda % 85'e crkanlacaktir. brgun ogretimde ise bu oran % 70'e ulasacaktrr,

75

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

Cgretim uyesi saYlsl, kisa ve orta vadede ogretim uyesi basma 20 ogrenci du§ecek §ekilde 80 bine ~Ikarllacak, 2023 Ylhnda ise bu sayl 100 bine yukselecektir.
2023'te insan kaynaklan bakrrnmdan da eksigi olmayan bir egitim alaru vaat ediyoruz. Tum iller lcln derslik basma dusen ogrenci sayrsi ilkogretimde kentsel ve kirsal bolqelerde ve ortaoqretlrnde en fazla 30 olacaktrr, Uluslararasl Ogrenci Basan Degerlendirmesi (PISA) sonuclarmda Turklye en basanh ilk 10 Ulke arasmda yer alacakti r AK Parti iktidan 2023'te i~ ve dll? mekanlarda engellilere hayati kolaylastiran alt yapi duzenlernelerine vanncaya kadar engelli dostu bir ortam vaad ediyor. Burs, yurt, parasiz yatihhk lrnkanlan artmlarak surdurulecektlr, uyqulamasma Ocretsiz ders kltabi dagltlml devam edilecektir.

universitelerinin yuksekogretim icerisindeki artmlrnasi lcln gerekli tedbirler ahnacaktrr,

payirun

Oniversitelerimizde kalite meselesi, onurnuzdekl surecte en onemli meselelerimizden biri olacaktrr,

Yuksekogretimin kalite degerlendirmesini yapmakla gorevli baglmslz bir "Yuksekogretim Kalite Ajansl" kurulacaktir,
"Citation Index" verilerine gore Turklye yaYlmladlgl bilimsel makale sayismda halen dunyarun 17. ulkesidir. 2023'te ilk 10 arasrna girmeyi hedefliyoruz. Oniversite ozerkllqlnln kaynaklanrun bir geregi olarak kamu transferi torba butce

universitelere

sekllnde ger~eklel?tirilecektir. Oniversite sayrrmz buyuk oranda Ulke lhtlyacirn karsilayacak duruma gelmektedir. Bundan sonraki oncellk, yuksek ogretimin kalitesini yilkseltmektlr, Oniversitelerimizin Ulkemizin uluslararasi etklnllqlne

2011 se~imlerinden sonra hazsrlanacak yeni Anayasa ile birlikte YCK'un yapisl da yeniden duzenlenecektlr, YOK; universiteler arasmda koordinasyonu saglayan, denetleyen ve belli alanlarda akreditasyon saglayan bir kurum haline donu§turiilecektir. Oniversitelerin ~el?itliligine ve kendilerini gelil?tirmesine kolayllk saqlayan bir yapi olustu ralacakti r.
Bundan sonraki surecte ogretim uyesi yetistirme programlan yayqrnlastmlacak, universitelere yeterli kadro saglanacak ve ogretim uyeligi rnesleqi daha cazip hale getirilecektir. Oniversiteler; bilgiyi, teknoloji ve uretlrn ile bulusturan "giril?imci universite modeli" uzerinden yeniden orgUtlendirilecektir.

paralel olarak bolge Ulkeleri ve dunya lcln cazibe merkezleri olrnastru saglayacaglz.

Geli§mi§ universitelerin yurt dl§lnda kampiis acmalan te§vik edilecek, 2023 Ylhnda bir ~ok iilkede Turk universitesi kurulmus olacaktir,
Yeni buluslarla ~Iglr acan, gelecege yon veren ve her ulkede nufusun yaklasik yuzde 2'sini olusturan ustun

yetenekli ~ocuklarln

tespit edilmesi ve egitilmesine ozel onern verdik. Bu cahsrnarmzt yeni ve yuksek asarnalara tal?lyacaglz.

Biitiln cocuklann kabiliyetlerine uygun sekilde yonlendirilmesi amaciyla rehberlik sistemini okul onceslne kadar lndireceqiz. Kisrnen baslattrqrrmz bir uygulama olan ogrencilerin fiziki ve ruhsal gelil?imlerine zarar veren her gun aglr canta tasirna uygulamaslna son verilecek, ders kitaplan ve materyalleri okullarda ogrenciye tahsis edilecek dolaplarda ya da srruflannda muhafaza edilecektir.

Geli§mi§ universitelerden baslamak uzere devlet universitelerinde de mutevelll heyetleri olusturulacakttr.
Ozel universitelerin duzenlemeler kurulrnasrna lrnkan veren hukuki yapilacak ve ozel ve vakif

Okul rnekanlanrnn Lider Turkiye'ye yarasrr sekilde planlamasi ve lnsasrru yapacaqrz. Geleneksel, yerel ve modern mimariyi sentezleyen islevsel bir mimari

76

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

ile okul lnsasiru ongoren "Gelenekten projesi yayqmlastmlacaktrr,

Geleeege"

tarihe kanstr, Fakir fukarayi gorOp gozeten bir saghk devrimi yaprldr, Be§ Ylldlzh otel konforunda hastaneler in§a ettik,

Okul blnalan erislleblllr ve yatay ozelllkte, yeterli oyun, spor ve kulturel alanlara sahip fonksiyonel olarak tasarlanacakn r. rnekanlar

ediyoruz. En son teknoloji urunu olan donammla saghk kuruluslanmm donanyoruz, Saghk personeli saYlslm katladik, Doktor gormeyen

Ba~lattlglmlz okul bazh butce yoneflrnlnl geli~tireeegiz. Okullan akademik, sosyal, kulturel, sanatsal ve sportif performansa gore degeriendireeegiz ve performans sonuclanru kamuoyu ile paylasacaqiz.

en Oera ko~elerde artrk uzman doktorlanrruz var. Klasik ambulanslar her ko~eye en seri sekllde ve lhtlyac orarunda ulastmhrken TOrkiye helikopter ve ucak ambulanslarla tarustrnldr. Krsacasr, lktldanrruzda saqhkta bOyOk ve tarihi bir

Yeni mufredata uygun olarak ve universiteler ile i§birligi halinde bir ogretmen yeterlilik sistemi olu§turacaglz. Ogretmenlerin iller arasmda dengeli daglhmlnl geryekle~tirmek lcln, farklilastmlrrus Oeret modeli geli~tirilecek, nitelikli ve teerObeli ogretmenlerin oncelikli olarak dezavantajh yerleslrn yerlerinde lstlhdarru

donO~OmO geryekle~tirdik. BugOn saghk sistemimiz ozgOn bir model olarak dOnyada one crkmaktadrr, Bu sure lclnde
0

kadar cok basanya imza attrk ki,

saqlanacakti r.
Okullar arasmdakl kaynak daglhml; ogrenei sayrsi ve okulun bulunduqu sosyo-ekonomik ahnarak yapilacaktrr, cevre dikkate

buraya sadeee bir kisrruru alabiliyoruz. "Saghkta DonO~Om Proqrarru" ile saghk hizmetlerinde vatandas memnuniyet oraru yOzde 39'dan yOzde 73'e ulastr, AK Parti lktldartnm hayata ge~irdigi Saghkta

Yazih ve soziO lletislrn kurabileeek dOzeyde yabanci dil ogretimi saglanaeaktlr.

Donu§um Programl sayesinde arnk hastalarm hastanelerde rehin kaldlgl donemler tarihe kanstr, lktldanrruz donernlnde baslattrqrrmz yeni uygulama ile hastanelerimizin tamarrunda "Hasta Haklan Birimi"ni faaliyete geyirdik. En temel hasta haklanndan olan "Hekim Secrne Hakki''ru 943 hastane ve aglz-di~ sagliQI merkezimizde uyguluyoruz. 1995-2002 arasindakl 8 yrlda 1 milyon metrekare

Saijhk
BugOne dek her alanda olduqu gibi saqhk alarunda da kaliteli ve herkesin erisebildiqi hizmetleri saglayarak dev bir donO~Om geryekle~tirdik. COnkO gOylO toplum hedefi oncelikle saghkh bir toplum olusturrnayi gerekli krlmaktadir, "Yaratrlaru severiz Yaradan'dan oturu" anlayrsi ile

saqhk tesisi yaptlrmsken, 2003-2010 arasrndaki 8 yrlda biz bu rakarru 5 katma cikardrk ve 4,7 milyon metrekare saqhk tesisi insa ettik. Cumhuriyet tarihimizde in§a edilen toplam 10,5 milyon metrekare saghk alarumn yarlsml hukumetleri ger~ekle§tirdi. Hastanelerde kogu§ sisteminden, AK Parti

saqhkta insan odakh bir hizmet sunduk. AK Parti siyasetinin temel ilkesi olan "millete hizmetkarhk" anlayrsi ile hareket ettik. Bazi merkezlere kars: degil, bizzat milletimize karst kendimizi sorumlu hissederek davrandrk, "Olmaz" denilenleri yaptrk, hayal bile edilemeyenleri geryekle~tirdik.

banyosu tuvaleti

Saghk sektoru clle sektoru olmaktan crkanldr. Paras: olmayanlann hastanelerde rehin allndlgl donemler

i~inde olan oda sistemine ge~tik. 80 YII sonunda kamu hastanelerinde odasmda banyo olan 7 bin yatak varken, 8 yrlda 80 yilhk bu rakarm 4 kat artrrdrk ve 30

77

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

Halkrrmzm sagllgml korumak icin aynlan koruyucu sagllk hizmetleri butceslni 928 milyon TL'den 6 milyar 424 milyon TL'ye, yani 7 katma cikardrk, Vatandailarlmizin doktora ulasrrn saYIsl2002 Ylhnda 200 milyon iken, tam 2,5 kat arnrdik ve 2010'da 524 milyona yukselttik. tum ksrsala

oncesl misafir ederek saqhkh dogum yapmalanrn saqladrk, Hastanede yapilan dogum oraruru %78'den % 92'ye yukselttik. Daha dune kadar sagllk kuruluslanndan geri gevrilen yoksul ailelerin hamile ve cocuklanrnn sagllk kontrollerini duzenli yaptirmalanrn tesvik i9in para desteql sagllyoruz. Buqune kadar 2 milyar TL odeme yaptrk, Hastaneye gidi~ ve donu~te, trbbi ve sosyal ihtiyac durumunda hastalann evden saqhk kurumuna, sagllk kurumundan da eve nakillerini sagllyoruz.

Ocretsiz gezici saghk hizmetlerini yayglnlaitlrdlk.

Vatandasa devletin verdigi llac kutu sayrsi 80 ytlm sonunda yilhk 700 milyon kutu iken, 8 yrlda biz bu rakarrn 1 milyar 570 milyon'un uzerlne cikardrk, Klrsalda ilaca rahat erisirni saglamak iQin mobil eczane uygulamasma basladrk, 37 milyon i~Qi, ailesi ve emeklileri ile birlikte 370 hastane ve dispansere mahkOmdu. Hastaneleri tek ~atl altmda topladik, VatandailarlmlZIn saghk sigortalarlyla butun saghk kuruluslarmdan hizmet almasuu sagladlk. Artrk bu 37 milyon klsl de butun vatandaslanrmz gibi 2330 hastane ve trp merkezi ile birlikte 6336 aile sagllgl merkezinden hizmet alabilmektedir. 74 milyon gerektiren vatandasumz acil ve yogun baktm hallerde, ozel hastaneler dahil, hlcblr

Eskiden bir hastaya kan lazrrn olduqunda hasta yakmlanndan temin etmesi istenirdi. Kizrlay ile baslattrqmuz proje ile bu ihtiyacm yuzde 60'1 gonullu vericilerden temin edilerek hastanelerimiz tarafmdan kars rlan maktad Ir. Vatandaslanrruzm Sagllk Bakanhqi Hastaneleri ile Aglz-Di~ Sagllgl Merkezleri lcln 182 9agn merkezini arayarak istedikleri hastane ve hekim icin randevu aldiklan hizmetin pilot cahsmastru tamarnladik. Bebeklere ve hamilelere ucretslz demir llaci ve D vitamini dagltmaya basladik, Anne olilmleri 4 kat azaltarak saYlsl 2002 Ylhnda 882 iken, bunu 2010 Ylhnda 212'ye dUiurduk.

ucret odemeden tedavi olabiliyor. Aynca sigortall olsun veya olrnasm herkesin salqm hastallk, i~ kazasi ve meslek hastahq: durumlannda her Wrlu saqhk yardlmlanndan ucretslz yarartanrnasiru sagladlk. Diger taraftan ozel hastanelerde yamk, kanser, yenidoqan, organ nakli, doqurnsal bozukluklar, diyaliz ve kalp damar cerrahisi lslemleri iQinarnk vatandasmuz odeme yaprmyor, Yeiil Karth vatandailarlmlZln, tlpkl diger sigortalilar gibi, kamu saghk hizmetlerinden faydalanabilmesini ve llaclanm istedikleri eczaneden alabilmelerini temin ettik. Hastanelerin, malzemeleri basladrk, yatan hastalar icln ilac ve trbbi ucretsiz saqlamasi uygulamasma

Boylece 2002 yrhnda harnllellqe bagll olusan anne olum oraru yuz binde 64 iken, bu oraru yuz binde 16'ya du~urduk. OECD Ulkelerinin 23 ytlda geldigi yere 8 yrlda ulastrk, Bebek olumleri 2002 yihnda 38.170 iken, 2010 yrlmda 13.460'a du~urduk. Yani goreve geldigimizde, bir yasma gelmeden kaybettiqlrnlz bebeklerin oraru binde 29 idi. Bu oraru da hiQ gorUlmemi~ bir hizla binde 10'a du~urduk. OECD Ulkelerinin 30 yrlda geldigi yere 8 yilda ulastrk, Cagdai dunyada yaygln uygulamaslnl Turkiye'de olan Aile Hekimligi hayata ge~irdik. Aile

Heklmliql ile turn vatandaslanrruzm birinci basamak saqhk hizmetlerini ucretslz almasrru sagllyoruz. 81 ilimizde ucretslz kansertarama actrk, ve egitim merkezleri

Ulasun problemi olan yerlerde anne adaylanru dogum

78

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

Kizarruk, tifo gibi bulastci hastahklarda yillrk sayryt on binli rakamlardan neredeyse slflra kadar du,urduk. Kalp damar hastahklan, kanserler, seker, kronik solunum hastahklan, felc, bobrek yetmezllql gibi bulasrci olmayan hastahklar icin ulke programlan geli~tirdik. Ambulans

vaad ediyoruz. Bugune kadar olmaz denenleri olur klldlk. Halkmuzm destek ve guveni ile Cumhuriyetin

100.

Ylhnda Turkiye sadece kendi halkr i~in degil bolge iilkeleri i~in de cazip bir saghk ussu haline gelecektir. $imdi hedefimiz, gelecegin saqhkh toplumunu gerc;ekle~tirmektir. 2023 hedeflerimizden Fert ve toplum

sayimiz 2002 Ylhnda 618 idi. Bunu 8,5 Yllda 4 kat arnrdik ve 2547'ye yukselttik.
lktidanrruzdan once vatandas ambulansla hastasrru naklettirirken para oderdl, Koylerimiz lcln ambulans hizmeti yoktu. ~imdi koylerimize kadar, hatta gerektiginde 20 hava ambulansmdan biri ile

bazilan ,unlardlr:
en ust duzeyde

saghglnln

korundugu, saghk sorunlanna en hlzh ve en etkili ~ozum sunulan bir Turkiye hedefliyoruz.
insan sagllgma yonellk cevresel tehditleri asgariye indirerek halkirruzm daha huzurlu ya~ayacagl ve koyler olusturacaqiz, kentler

tamamen ucretsiz olarak ulasan ambulans veriyoruz. 2002 yrhnda 350 bin ki~i ambulansla

hizmeti

tasmrrusken

2010 yrlmda 2 milyon 100 bin kisiyi tasidrk, yani ta~ldlglmlz hasta/yarah sayrsi 6 kat arttr, Diyaliz hastalan lktidanrmz donernlnde evinden ahrup hizmet verilerek evine btrakihyor, Bu hizmet lcln herhangi bir ucret istenmiyor. "Tam dumansiz hava sahasi" uygulamaslnl ba,latllglmlz 2008'den bu yana 2 milyonu askm ki,i sigaraYI blraktl. 15 ya~ ve uzerlnde sigara lcen ki~i sayrsi 16 milyondan 14 milyona du~tU. 2009'da Turklye'de tUketilen sigara sayrsr, toplam 107 milyar adet iken, bu rakam gec;en YII 93 milyara geriledi. Sagllk Bakanllgl hastanelerindeki muayene odasi sayrsiru 6643'ten 21.278'e, yogun baktrn yatak sayistru 869'dan 8100'e, MR cihaz sayrsiru 18'den 247'ye, personel sayrsiru 256 binden 447 bine, trp fakUltesi kontenjanlanru 4500'den 7500'e yukselttik.

Her turlu hazlrhglnl ve mevzuat altyaprsuu olu,turdugumuz Kamu-Ozel Ortakhgl (KOO) modeli ile saghk tesisleri, Ar-Ge birimleri, yuksek teknoloji merkezleri, sosyal ya,am alanlan, saghk bilimleri universitesi ve buyuk rekreasyon alanlanmn bir arada bulundugu dey ~ehir Hastaneleri olu,turacaglz.

Tedavi c;e~itliligini ulke geneline yaymak, bolgesel geli~imi sagllk alarunda tamamlamak, hizmet kalitesini arttirmak, maliyet-etkin sagllk hizmeti sunumu icin surecinl baslattrqrrruz sehir hastanelerini Ulkemizin dort bir tarafmda geli~tirecegiz.

Yesil hastane projelerini hayata gec;iriyoruz, cevre
dostu hastane kurma yonunde adimlar atiyoruz. KOO ~er~evesinde, 22 ilimizde kurulacak ~ehir Hastanelerinde 38 bin yeni yatak olu,turacaglz. Bugun 120 bin olan doktor sayrsrm 2015'te 130 bine, 2019'da 155 bine, 2023'te 200 bine yani yakla,lk 2 kalina ~Ikaracaglz. $u anda 163 bin olan ebe hernslre sayisrru 2015'te 238 bine, 2019'da 310 bine, 2023'te 400 bine crkaracaqiz. Toplamda 650 bin olan saqhk sektorunde cahsan sayisrru da 2015'te 715 bine, 2019'da 853 bine, 2023'te ise 1 milyon 100

Saijhkta 2023 Hedeflerimiz
Her alanda olduqu gibi saqhk alarunda da buqune kadar yaptrklanrruzla, milletimize kazandtrdiklanrrnzla yetinmiyoruz. 2023 yrhnda halktrruz lcln saqhkta yuksek hedefler

79

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi
gormeye devam edeceqlz, Vatanda~lanmlzln hamilelik, dogum, cocukluk, ergenlik, genc;lik ve yashhk donernlerinde, yani hayatlan boyunca saghklannl adim adim takip edeceqiz. Bugun yuz binde 16 seviyesinde olan hamilelige

Sozlesmeli cahsan saqhk personeli tek c;atl altmda blrlestirilecek. Bunlar kendi sartlanna ozel yer degi~tirme hakkma sahip olabilecekler. 2002 yrlmda hastanelerimizdeki nitelikli yatak oraru %9 iken, bugOn %30'dur. 2023 yilmda saqhk kuruluslanrruzdaki turn hasta odalanru en fazla iki yatakll, banyolu ve tuvaletli hale getirmi~ olacaqiz, BugOn lcln finansal surduruleblllrllqlnl sagladlglmlz

bagh anne alUm oramru 2015'te yuz binde 10'a, 2023'te yuz binde 6'nln altma indirecegiz. Bugun binde 10 seviyesinde olan bebek alUm binde 6, 2023'te

saqhk sistemimizin yapistru kuwetlendirerek yola devam edeceqlz, Hicblr vatandasmuzm parasal sebeplerle sagllk hizmetinden mahrum kalrnadrq: bir saqhk sistemini sOrdOrOlebilir krlacaqiz. Bilimin saghkla ilgili guncel geli§melerini yaklndan sinir

orarum 2015'te binde 7, 2019'da binde 5'in altma indirecegiz.

Cocuk koruma sistemi; onleylcl mekanizma ve uygulamalara sahip, risk takibi ve erken uyan sistemini lceren bir yaprya kavusturulacaktrr, Acil durumlar, afetler ve krizlerin saghglmlz Ozerindeki etkilerini en aza indirecek trbbi ekipman, donarurn ve teknoloji geli~tirmeye devam edeceqlz. Bu husustaki bolqesel yapilanmayi Bula§lcl ekonomik olacaglz. hastahklarm durumumuza saqlamlastrracaqrz. saghglmlza, sosyal ve engel

takip ederek vatandaslarmuzm istifadesine sunacaglz. Bu kapsamda saghk nanoteknolojisi, rnuhendlsllqi, hOcre rnilhendisliqi, rnuhendlsllql gibi uygulamalardan

doku ve organ vatandaslanrruzm

yararlanmasirn saglayacaglz. Boylece su an tedavisi mOmkOn olmayan felc, AIDS, kanser gibi blrcok hastahqm tedavisi mOmkOn olacak. Kak hucre, gen tedavisi, ila~ ara§tlrmalarl, uzaktan teshlse lllskln aityapi geli§imi gibi alanlarda ArGe ~ah§malarlnl Saghk turizminde artlracaglz. Avrupa, Ortadogu, merkezi Afrika, olacaglz. Orta

zarar vermesine

Bulasrci olmayan sOrekli tibbl problemleri,

ruhsal

bozukluklan, siddet ve yaralanmalardan dolayi ortaya crkan hastahk, sakathk ve erken olumleri onlernede dunyanm en geli~mi~ Olkelerinin arasmda olacaqiz. Tutun, alkol, uyusturucu ve diger madde kullammlanm azaltmak i~in bun lara sebep olan risk faktarleri ile mucadeleye devam edecegiz. Halen 15 yas OstOndeki her 100 insarurmzdan 2Tsi sigara iciyor, Biz bunu 2015'te %23'On, 2019'da %19'un, 2023'te %15'in altma lndlreceqlz. BugOn her 100 yetisklnln 32'si obezdir. Biz saqhkh beslenme ve dOzenli fiziksel faaliyeti tesvlk ederek bu oraru 2015'te 30'un, 2019'da 25'in, 2023'te ise 20'nin altma lndlreceqlz, Obeziteyle mOcadeleyi kOC;Ok yaslarda ve okul capmda baslatacaqrz.

Asya ve Rusya balgesinin

Toplum temelli saghk hizmetlerini geli~tirmeye devam edeceqiz. Yurt sathmda olusturulacak 29 sagllk bolqesinde, istisnalar haric, hastalann diger bolgelere gitmesini gerektirmeyecek seviyede geli~mi~ bir hizmet altyaptsi saqlanrms olacaktrr, Aile hekimi basma ortalama 2550, 2023'te 2000 nufusun ger~ekle§tirecegiz. Vatandaslanrruzm kendi saghklanyla ilgili farkmdahklanru artirarak, hayata yillar, yillara hayat katacaqiz, Beden ve ruh sagllgl yOksek seviyeye ulasrrus bir toplum yaprsrru geli~tirecegiz. Maddi durumu ne olursa olsun, lnsarnrruzt birbirinden ayrrrnadan Olkemizin birinci strut vatandasi olarak 2015'te 3200, 2019'da du§tugu bir yaplyl

80

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
Evde saqhk bakrrru hizmetlerini pilot uygulama olarak baslattrk. Bu kapsamda yash ve yataqa baqunh hastalarm saghk bakrmlanru kendi evlerinde ve aile ortamlannda yapmaya basladrk, Bu lhtlyaci duyan butun vatandaslanrmza bu hizmeti ulastrracaqiz.

Tlirkiye'nin tarihinden ve lizerinde bulunduqu cografyadan miras aldlgl medeniyet buglinkli dlinyanm belirleyici bir rengidir.

Binlerce ythn olusturduqu dunya ortak rnirasma yazih ve sozlu olarak, edebiyattan musikiye, mimarhktan felsefeye yalruzca kultUrel tUketici olarak degil, kUltUr lnsa eden ve yayan bir aktor olarak da katkida bulunduqumuz bir gerc;ektir.

Ya,h insanlanmlza c;ok saghkh bir hayat lrnkam sunacaglz. Yashlanrmz daha aktif ve saghkh olacak,

yashlanrmza bakirn hizmetlerini, dunya standartlanrun
uzerlne crkaracaqiz, Gereken hallerde yashlanrmza kendi evlerinde hizmet vereceqiz, Saghk, sosyal ya da ekonomik sartlan nedeniyle ozel lhtlyaci olan klsllerln ozellikle engellilerin lhtlyac duyduklan saghk hizmetine rahatca ulasmasrru saglamaya devam edeceqlz, Bakima rnuhtac bu hastalann hastane drsmda yapilmasi rnumkun olan ttbbl baktrn ve rehabilitasyonunu klslnln kendi evi ve aile ortarnmda yaptlrnasrrn surdureceqiz.

Selcuklu ve Osmanh ile zirveye ulasan bu kulturel lnsa surecl, Cumhuriyet'le birlikte yeni bir sentez ve ozgunluk cabasma kavusrnustur, GuC;lu bir toplum; guC;lu dusunceler, isler ve degerler demektir. Degerleri olmayan, gelenegi bulunmayan, gelenegini gunune tasryrp yeniden ureterneyen bir toplum dunyaya soz soyleyernez, gelecege anlam katamaz. Tarihi ve kliltlirel mlrasimm korumak, bizi biz yapan, bizi baskalanndan aYlran, bize has ozelliklerimizi ve glizelliklerimizi bizden sonraki nesillere aktarmak ic;in c;ok onem verdigimiz bir meseledir. Uygarllk birikimimiz ve kUltUrel rnlrasirmz ayru zamanda bizi butun dunyarun en buyuk ilgi merkezlerinden birisi haline getirmektedir. yakmdan lllskllldlr, Bu acrdan kUltUr, turizm ile

Vatandasmuz geli~tirilen en yeni trbbi teknolojileri en ucuza kullanmaya devam edecek. Yuksek saghk teknolojisini Turkiye'ye cekecek tesvik ve satm alma uyqulamalanru yayqmlastiracaqtz. Saghk hizmetlerinin sunumunda bilgi ve lletlslm

teknolojilerinden daha fazla istifade edecegiz. Evde bakrrn ve tele-tip gibi uygulamalarla saghk hizmetlerinin kalitesini artiracak, maliyetini du~urecegiz. Turkiye artrk dunya capmda ozgun bir model olan "Saghkta Donu~um"u daha da geli~tirerek kuresel saghk gundemini olusturmada liderler arasmdakl yerini saqlarnlastrracak, Dunya ile saghk alarundaki i~birligimizi geli~tirerek artiracaqtz. Kuresel degi~ime ayak uyduran degil, insana hizmeti arnac edinerek kuresel degi~ime onculuk eden bir Turkiye'yi hedefliyoruz.

AK Parti iktidan olarak kliltlir alamnda da 8,5 Yllda bliylik icraatlere imza atnk, Bunlardan bazslan ,oyledir: KUltUr milleti var eden, olmazsa olmaz degerlerden birisidir. Bugune kadar "kUltUr" denince akla devlet ve devletin faaliyetleri akla gelmekteydi. lktldanrmz kUltUru devletin yarusira butun milletimizin bir ortak faaliyet alaru olarak gormu~ ve ozel kulturel olusurn ve faaliyetlere buyuk destekler vermlstir,

Kiiltiir
Egitim ve kliltlir, hayatiru slirdliren ba,ka alanlar gibi sadece insan degil, insam in,s eden alanlardir, KUltUr, bizi birbirimize oldugu kadar, gec;mi~imizi buqune ve bugunumuzu onernll bagdlr. de gelecege baglayan en

8,5 YII once uluslar arasi olc;ekte bir kultur envanterine sahip degildik. $imdi butUn illerimizde somut ve somut olmayan kulturel rnlrasrrruzm aynntih bir envanterine sahibiz. Sadece lilke suurlarmuz ic;indeki degil, dlinyanm

81

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi
mlrastrmzm da
varken,

~e'iitli cografyalarlndaki mimari restorasyonunu yapmaktaYlz. 2002 Ylhnda OIkemizde

tam 15 kat arttl. Sinema seyircisi sayrsi 2002'de 23.5 milyon iken, 2010'da bu rakam 45 milyona ulastr. Artl'i 7501du. ISBN verilen kitap sayrsi 2002'de 17.000 iken, 2010'da 36.000'e yOkseldi. istanbul'un 2010 Avrupa KOltOr Baskentl olarak oram %

42 kOltur merkezi

bu sayl AK Parti iktidarlnln 8,5 Ylhnda 2 kattan fazla artti ve 2011 'de 98 kOltur merkezine ulasn, "Kamu Eliyle Yapilan KOltOr Yatmrnlanna Destek Projesi" kapsarrunda yerel yonetimlerimize sagladlglmlz ek kaynaklarla tam 45 kOltOr merkezi yapirmru destekledik. MOze ve oren yeri ziyaretci sayrsi 2002'de 7,5 milyondan 2011'de 26 milyona yOkseldi. Yani 3,5 kat

secllmeslni mOteakip pek COkkOltOrel alanda etkinlikler desteklend i. Belediyelerin dOzenledigi kurslar, Halk Egitim

artn,
2002'de sadece 93 ozel mOze varken, bugOn bu sayiyt

Merkezleri ve STK faaliyetleri neticesinde geleneksel sanatlanrruzda gozle gorOIOr bir canlanma meydana geldi. GAP ve DAP illerinde 2008'den beri uygulanan Sosyal

% 50 artarak

141 'e yOkseldi. AK Parti lktldannda 35 yeni

Devlet Tiyatrolarlna sahne kazandlnldl. Devlet Tlyatrolan'run

Destek Proqrarru (SODES) cerceveslnde de 1000'den fazla kOltOrel faaliyet desteklendi.

Toplam sahne saYlsl 58'e ulasn, yrlhk temsil sayrsi 2002'de 4000

iken, bu rakarm 2010'da 5600'e crkardrk, Qzel tiyatrolara verdigimiz destek 2002'de 850 bin TL iken, 2011 'de 3,5 milyon TL'ye ~Iktl. Yani 8,5 Yllda 4 kat arnrdik, 2002 yrlmda Ankara ve istanbul tiyatrolan drsmda 13 ozel tiyatro toplulugu desteklenirken, 2010 Ylhnda bu rakam 52'ye Clktl. Bu tiyatrolann toplam destekten aldlgl payl da % 6'dan % 20'ye yukselttik. Opera ve balede temsil sayrsi 2002'de 584 iken, 2010'da bu sayryt % 45 artirarak 838'e cikardrk, KOltOrve Turizm Bakanhqi'run orkestra, koro ve mOzik topluluklanrun konser, resital ve diger etkinlik sayrsi 2002'de 1400 iken 2010'da 1950'ye yOkseldi. Yerli film izleyici saYlsl tam 11 kat artn ve 8,5 Yllda 2 milyondan 22 milyona ~Iktl. Vizyona giren yerli film sayrsi 2002'de 9 iken, 2010'da 65'e yOkseldi. TOrk Sinemasmm son yillardakl bu geli~iminde ozel bir fon ile ve belli standartlar konularak yapilan desteklerin onernll bir rolO vardir, Sinema sektorune verilen destek 1990-2003 arasmda 5,7 milyon dolar iken, bu rakam 2004-2010 arasmda 90 milyon dolara yOkseldi. Yani

Kiiltiirde 2023 Hedeflerimiz
AK Parti olarak kOltOr ve egitimi her zaman beraber ele allyoruz. COnkO ortak degerlerimizi herkese ogretmeden, benimsetmeden ve ekonomik proje basanh olamaz. ve ilkelerimizi hicblr siyasi

KOltOr alarunda devletin rolO sadece destek saglamak degildir. Politikalan ve destekleri 2023 vizyonumuza uygun olarak kullanarak, toplumsal birligi gOclendirmek ve yeni bir uygarllk sentezi olusturmak yonunde ileri asamalar kaydetmek amacrrmzdrr, Ailelerimiz zengin kOlturumuzu aktaran ve besleyen en onemli kaynaklardir. Aile yaprrruzi gOclendirerek ve onu her tOrlO yozlasrnaya kars: koruyarak kOltOrOmOzOn daha gOCIO canh bir sekllde ve gelecege aktanlmasi bizim icin onemlidir, Cumhuriyetimizin 100. Ylhnda Turklye'de kultur ve sanat degerlerimiz muhafaza edilecek, yeniden uretilecek ve gelecek nesillere aktanlacaktir, lnsarurmz kendi degerlerine sahip olrnarun verdigi ozgOven ile bOtOn dunyayt kendi bilgi ve i~ sahasi oldugu kadar, kulturel etklleslrn alaru olarak da

82

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

gorecektir. Herkesin kultUr ve sanat faaliyetlerine eri~ebildigi bir toplumsal yapi olusacaktrr, TOrkiye geleneginden

UNESCO DOnya Miras Listesine 2023 Ylhna kadar en az 10 yeni eserimizi kazandlracaglz. Arkeolojik, dogal, kentsel ve tarihi SiT niteligi tasiyan alanlar ile kUltUr ve tabiat varllgl niteligi tasiyan yapi ve arutlann tespit ve tescil cahsmalanna devam edeceqlz, envanterlerini kamuoyuna sunacaqiz, ButUn kultUr varhklanrun dijital ortama aktaracaqiz ve

gO~ alarak, gelecege yeni
bashca

bir sentez armagan edecektir. KUltOr alanmda 2023 vizyonumuzun hedefleri sunlardir: KUltUr merkezi bulunmayan lnsa edeceqiz. KUltUr proqrarnlanrmz, herkesin kendini rahatca ifade edeceql ortarnm olusturulmast esasi uzerlne kurulacaktlr. Bunun lcln onumuzdeki donemde KUltOrO Yaygmla,tlrma Projesi (KOYAP) adl altmda yeni bir destek projesi uygulamaya konacaktlr.

iIIerde kultur merkezleri

mimari clzlrnlerl ve projeleri

olusturulacak ve hasar gormesi durumunda tekrar lnsa edilecek sekllde bu tasanmlar ve projelerin arsivlenrnesi tamamlanacaktrr, KUltUrel mirasrrmzm korunmasi icin gerekli teknik elemanlarm yetlstlrllmesl saglanacaktlr. Tarihe mal olrnus butun belgelerin hukuki srrurlar lcinde bir arsivde toplanrnasi gercekle~ecektir. Tum iIIerde sehlr muzesl kurularak, iIIerin kulturel varhklan koruma altma almacak ve gelecek nesillere ve kullaruma acrlrnasi

KutUphane, kUltUr merkezi ve rnuze gibi kulturel tesislerin yerel yonetlrnlere devredilmeleri

tarnamlanacakn

r.

Ozel sanat kurumlan ve sanat ve kUltOr ile ilgilenen STK'lara verilen destekler artarak devam edecektir. istanbul'da simgeleyen tarihimizi, uygarllglmlzl unsurlann sergilendigi ve kUltUrumuzu dunya capmda

aktanlacaktir,
Tarihi kentlerin bOtOn olarak korunmasi saglanacak ve Safranbolu, Amasya gibi ornekler ~ogaltllarak kUltOr turizmine

buyuk bir rnuze kuracaqiz. Gaziantep'te Zeugma Mozaik Muzesi ve Eskisehlr Eti Arkeoloji Muzesi ise 2011'de acrlacak, 2023 ytlma kadar ise Ankara'da Turkiye Uygarllklar Muzesi, izmir'de Ege Medeniyetleri Muzesi, Antalya'da Akdeniz Uygarllklan Muzesi, Van'da Urartu Muzesi, istanbul'da Osmanll Milletleri Muzesi, Canakkale'de Troya Muzesi, $anllurfa'da ise Edessa Arkeoloji Muzesi ile Halepllbahce Muzesi kuracaqiz. Her tarihi eserimizi restore edecegiz. Rolove,

kazandmlacaktir,

Buyuk sehirlerimizde Milli Muze Kompleksleri kurulacak, depolarda kalan serqllenrnernls eser kalrnayacaktrr, Ozel sahis rnuzeleri tesvik edilecektir. Secilecek sehirlerde Milli Doga Tarihi Muzesi, Milli Cagda~ Sanatlar Muzesi, Fosil Muzesi, Tarim Muzesi, Botanik Bahcesi, islam Sanatlan Muzesi, Milli Klyafetler Muzesi, Milli Mimari Muzesi, Fotoqrat Sanati Muzesi, Milli Seramik ve Cini Muzesi vb. tematik rnuzeler kurulacaktrr, Tesbit edilen turn onernll eserlerimizin TEDA projesi

restitUsyon, restorasyon, cevre duzenlerne ve rnuhendlsllk projelerinin sayisrru artiracaqiz,

uyqularnasrru gercekle~tirecegiz, kapsarnh restorasyonu yaprlan eser sayrsrru artrracaqiz.
Olkemizdeki butun SiT alanlanru koruma amach imar planlanna kavusturacaqiz. eserlerini gun

kapsammda ceviri ve baski masraflanm karsilayacaqiz,
Telif ajanslanyla iIi~kilerimiz TEDA'mn hayata gecmesiyle geli~mi~ ve su and a 15 adet telif alansiyla call~malanmlz yurutUlmektedir. TEDA mali destegiyle Turk yazarlanmn telif haklanrun profesyonel telif ajanslanyla yurutUlmesi

Olkemizde yasarms butun uygarllklann yuzune cikaracak ve serqlleyeceqlz.

83

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

ve daha fazla ~gda~ ve klasik yazanrruzm eserlerinin tarutrrru ve pazarlanrnasma devam edeceqiz. Her YII dOzenlenen ingilizce cevlri atolyelerlnl 2023

programm kaynaklan saglanacaktl r.

resmi ve ozel katkrlardan

yuma kadar Avrupa'nm en cok konusulan diger dillerinde de yayqmlastrrarak surdureceqlz, TOrk kOltOr,sanat ve edeblyatmm ulusal ve uluslerarasi platformlarda tamtrlmasi cahsmalan dogrultusunda Milli KOltOr Eserleri, Anma ve Armagan Kitaplan, TOrk Sanatl ve Tarihi Eserleri, Tarutrrn Eserleri basilacak, nadir eserlerin ise trpkrbasrrnlan yaymlanacaktrr, E-kitap ~ah§malarl klasik yaYlnlanacaktlr. Soz dagarclglmlzm yoksullasmasrru ve yozlasmasiru

2023 yrlma kadar her YII en az 3 ilde edebiyat mOze kOtOphaneleri acacaqtz, 2013 yrlma kadar, yeni kurduqurnuz Yazma Eserler Kurumu Baskanhqrrun alarunda uzrnanlasrms ihtisas kurumu olarak etkin sekilde hizmet vermesi lcln Baskanhk, 3 bolge mOdOrlOgOve 15 yazma eser kOtOphanesi seklinde teskllatlanacaktrr, 2023 yrlma kadar bu kurumun yazma eser alarunda dOnyanm en onde gelen ihtisas kurumlarmdan saglanacaktl r. birisi olmasi

kapsammda Turk edeblyatmm
ortamda

kaynaklan elektronik

NOfusu 5000'in Ozerindeki her yerleslm biriminde en az bir kOtOphane kurmus olacaqiz. Milli KOtOphane'nin kitap, sOreli yaym ve dijital gorsel malzeme ve arslvler acismdan dOnyadaki sayrh kOtOphaneler arasma girmesi saqlanacaknr, Milli kOtOphane olc;eginde bir elektronik Ankara'da kurulacaktrr, kOtOphane

engellemek lcln dilimizin temel kaynaklan secilecek, kapsamll (etimolojik, vb.) sozlukler hazirlanacak, bunlar elektronik ortamda kullarurna sunulacaktrr, Klasik ve halk muzigimizin milli egitim mufredatlmlzda daha kapsamh ve etkin §ekilde yer almasi saglanacaktlr. Aynca ogretilen mevcut enstrOmanlarm yarusrra ney, ud, kaval, baglama, vb. klasik ve halk mOzigi ~Igllanmlzln da ogrencilerimize taruttlmast ve ogretilmesi saglanacaktlr. Gerek arac, gerek uygulama, gerekse maliyet bakimmdan uygun olan ebru gibi klasik sanatlanrmzm okullanrruzda ogrencilerimize tamttlrnasr, sevdirilmesi ve benimsetilmesiyle ilgili projeler desteklenecektir. Bu dogrultuda yetkin sanatcilar kadar, belediyelerin Meslek Edindirme Kurslan'ndan yetlsrnis ve usta

KOtOphanelerimizi en son teknolojiyi kullanan cazip merkezler haline getirecegiz. Sesli, gorOntOlO ve elektronik her tOrlOkaynak kOtOphanelerimizde yaygln, etkin, hizh ve gOvenilir sekilde kullarulacaktrr, TOrkiye'nin her ilinde her aksarn perde acrnak azim ve kararlihqrnda olan Devlet Tiyatrolan, duzenlediqi ulusal ve uluslararasi festival sayilanru artirarak, TOrk Tiyatrosunun hedefliyoruz. geli~imine daha cok katki saqlarnayt

sanatcuarca sanat yetkinligi teyid edllrnls sanatcilardan
da yararlarnlacaktrr, Ogrencilerimize kendi sehlrlerine ozgO, 0 sehrin tarihini ve kOltOrOnOtarutacak "$ehir KOltOrO" ad: altrnda dersler verilecektir. Geleneksel

Belediye, STK ve ozel giri~imcilerin kurdugu tiyatrolan daha ileri dOzeylerde destekleyeceqiz, Baslattrqrrmz cabalar daha da artmlarak, kOltOrel ve sanatsal degerlerimizin egitim kurumlarmda aglrhkla ele ahnrnasma onem vereceqiz. Bu cercevede baslattrqrrruz ilk ve ortaoqretirnde geleneksel kOltOrOmOzOnve dOnya klasiklerinin okutulmasi faaliyetleri ozendirilecektir.

sanatlanmizm desteklenmesi

ve

yayglnla§tlrllmasl i~in ilgili STK'larln faaliyetlerine destek verilecektir. Bu amacla kaliteli ve degerli projelere kaynak saglayacak bir Geleneksel Sanatlan Destekleme Proqrarru (GSDP) olusturulacaktrr, Bu

ilk ve ortaogretimde kulturel farkhhklar uzerine demokrasi bilincinin de geli§tirilmesi amaclyla,

84

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
$ehirle~menin htzlanmasryla birlikte, saqlarn degerler uzerine oturrnus, mensup olduqumuz medeniyetin ruh ve mana ikliminde geli~mi~ aile kurumumuza maalesef yeni tehditler yonelmlstir, Bosanrna da

toplumumuzun geleneksel klilturunde var olan ve farkhhklan zenginlik olarak gOren degerteryaptJlacaktlr. Tarihimizin onemll sahslyetlerl, olaylan, masal

kahrarnanlan ve kulturel zenginlik unsurlanrruz belgesel, dizi ve C;izgifilmlere donusturulecektlr, Film endustrislnde kultururnuzun temel unsurlanrun

oranlannrn artrnasi, bazi kesimlerce erdemlerin ve degerlerin yuvasi olan ailenin siradan bir birliktelik anne ve babalarm cocuklann yetlsrneslndekl temel islevlerlnln golgelenmesi bu gibi tehditlerden bazrlandrr, Takdir edilir ki, bir vucudun saglam olabilmesi 0 vucudun butun organlarmm sagllkll olmasiyla rnumkundur, Toplumumuzun bireylerden sonraki en gibi alqrlanmast,

ve degerlerinin islenmeslne yonelik tesvik mekanizmasi

olusturulacaktrr,
Turk film endustrisl dunyarun sayih endustrlleri arasma girecektir. KultUrel zenqinliqimizin kavranrnasr, benimsenmesi ve lnsanlanrmza ozguven kazandirmak ic;inyeni blllslm ve iletisirn teknolojilerinden yararlan rlacakti r. 2023 Ylhnda Yunus krtalarda ve dunyamn olacaglz. azami derecede

onernll yapitast olan ailenin korunmasr, guc;lendirilmesi toplum ve ulke bekarruz acrsmdan buyuk onem arz
etmektedir. AK Parti olarak, gelecek idealimiz olan guC;lu

Emre EnstitUlerini

biittln ac;ml§

onemli merkezlerinde

toplumun oldugunu

esasmm saglam ve mutlu bir aile
biliyoruz. Aile, toplumsal yapmm saqhkh

Turkiye'nin medeniyet birikiminin sunduqu lmkanlann uluslar arasi camiaya tarutrlmasi ve evrensel kulture katkida bulunulmasma desteklenecektir. donuk faaliyetler

bir blcirnde devammm saglanmasl, degerlerin ve ilkelerin kusaklar arasinda saqhkh bir blclrnde bireyin sosyal uyum sureclerinin saqlanmasi lcln vazgec;ilmez onerne sahiptir. AK Parti, aktanlabilmesi, ailenin ilk ve en onernli egitim kurumu olduqu bilinciyle etkin politikalar geli~tirmi~tir. Ba§bakanhk Aile ve Sosyal Ara§tlrmalar Genel

Yurtdrsma cikanlrrus bulunan Ulkemize ait eserlerin olusturulacak fon ile ve uluslararasi hukuk etkin bir sekilde lsletilerek yurda getirilmesine ozel bir onern verilecektir. KultUr ve Turizm Bakanllgl, DI~i~leri Bakanliqr, TiKA ve Yunus Emre Vakfl i~birligiyle bir cok Ulkede "Turkiye YIII" duzenlenecektir,

MudurlUgu'nu yeniden yapllandlrdlk. Boylelikle kurumun koordinasyon cahsrnalan gec;mi~le

kryaslanamayacak olc;ude sistemli ve verimli bir sekilde
yurutUluyor. Aile kurumunun temel taslan olan kadmlar, genc;ler,

Aile
Bizim diger toplumlardan en buyuk fark ve ustunlUklerimizden birisi, sag lam bir aile yaplslna sahip olmarmzdrr, Toplumsal dayarusmarmzm,

cocuklar ve yashlann yasam kalitesini yukseltrneye yonellk politikalar yuruttuk. AK Parti lktldanrun "guC;luaile, guC;lutoplum" anlayismm

yansimalan uluslararasi duzeyde de kendini gostermi~,
ulkernlz ilk kez 2009 yrhnda "Dunya ev sahipllql yaprmstir. AK Parti, uc;uncu iktidar doneminde de mureffeh, Aile Zirvesi"ne

yardtrnlasma ve paylasrna kultUrumuzun dogdugu ve
kendini gosterdigi unsur ailelerimizdir. Nitekim turn ekonomik zorluklara, butun sosyal ve bireysel sarsmtrlara ailelerimizin ragmen toplumumuzu ayakta tutan, guC;lu ve saqlarn olrnasrdrr.

lnsanlanrun rahat ve kaliteli bir yasarn surdugu bir Turkiye hedefi icln aile politikalanru daha da ileriye

tasiyacakn r.

85

Gii~lii Toplum

!

Sedm Beyannamesi

Basta gen<;lerin davrarus bozukluklan, uyusturucu madde kullarurm, suca itilen cocuklar, bosanmalardaki

Ailelerimiz i~in 2023 Hedeflerimiz
AK Parti, aileyi 2023 yrhrun Yeni Turklye'sinln beden ve ruh saghgl korunan, ahlakl ve temel degerleri saqlarn bireylerden olusrnasi i<;in en buyuk dinamo olarak kabul etmektedir. Bu dogrultuda toplumun turn unsurlanrun aile kavramma sahip cikrnasma yonelik bir "sosyal farkmdalik" iklimi uretilecektir. Bunun bir geregi olarak; evlilik kurumunun gu<;lendirilmesi, aile canh butOnlugunun korunrnasr, aile degerlerimizin tutulmasi lcln etkin politikalar geli~tirilecektir.

artrs, aile egitimindeki yetersizlikler, go<;, kentlesrne ve toplurnsallasrna alarunda yasanan sorunlar, du~uk gelir gruplannda ve diger dezavantajh ailelerde yasanan aglr sorunlar ozellikle kent yasarnmda aglr sorun yuku getirmektedir. Bu sorunlann buyuk ol<;ude aile eksenli olduklan ger<;eginden hareketle aile sosyal destek preqramlan geli~tirilip, yayqmlastmlacaktrr,

Genel olarak toplumsal degerlerin ve ozel olarak aile degerlerinin geli~tirilmesi, korunrnasr, surdurulrneslne donuk faaliyetlere oncelik verilecek; aile degerlerini one cikaran cahsrnalar (kultOr, sanat, egitim, TV programlan vb.) tesvik edilecektir.

Ku~aklar arasi kulturel degerlerin aktanrruru rnurnkun

kilacak sekilde aile baglanm gu<;lendirecek politikalara aglrhk vereceqlz,
Aile butunU.igunun

Yeni yetisen nesillerin zayiflayan aile alqrsrru kuwetlendirecek uygulamalara oncellk verilecektir. Aile yaprsrrnn temeli olan nikah kurumu

korunmast, gu~1U ve mutlu
her

aileler i~in "aileye aile i~inde destek" verilerek aileye ulasabllecek "Aile Sosyal Destek Programl"m (ASDEP) hayata ge~irecegiz. uygulanmaslnda

desteklenecektir. Evliliklerin sorunsuz baslamasi hedefine yonellk olarak, evlilige uyum ve evlilikte lletislrn gibi konularda gen<;lerin ve es adaylanrun, bllinclendlrllmesl lcln geli~tirilen Evlilik ve Aile Egitim Programmm yayqmlastmlmast icin basta yerel yonetlrnler ve STK'lar ile i~birligi geli~tirilerek, evlilik ve aile sertifika programlan yayqmlastmlacaktrr.

Refah artmci politikalarm esas alacaglz.

aileyi

Aile kurumunun gu<;lendirilmesi baglamlnda ana-baba okullan ve aile darusrna merkezlerini yayqmlastiracak ve gu<;lendirecegiz. Olkemizdeki ulasablleeeklerl Rehabilitasyon tum ailelere mesafede Merkezleri" ta§lt kullanmadan "Sosyal Hizmet ve a~acaglz.

lOKi, yeni evli yoksul ~iftler i~in Yuva Tesvlk Konutu Program I baslanyor. Bu program ile, muracaat eden yeni evli yoksul ciftler, kendi aralannda cekecekleri kura ile 25 yrla varan vadelerle ucuz konut sahibi olacaklar. Aile saghgl lcln kitle lletlsim araclan ve internetin guvenli ve bllincll kullarurnma yonellk duzenlerneler yapilacak, billnclendlrme veri lecekti r. cahsrnalanna aglrhk

Turk ailesinin durumu, yaprsi ve lhtlyaclanru belirleyecek arastrrmalar yaprlrnaya devam edilecek, gelecek egilim analizleri ile birlikte ihtiyaclar belirlenecektir. Aile butOnlugunun korunmasi ve gu<;lendirilmesi

politikalan ile; konut, egitim, sosyal guvenlik ve gelir daglhml politikalan birbirini tarnamlayrci bir anlayrsla uyqulanacaktrr, Aileye yonelik ~ah§malarla ilgili kurum ve kuruluslarm tek ~atl altmda daha koordineli olarak ~ah§masl saglanacaktlr.

Alkol ve madde baglmhhgml asgari duzeyde tutan toplumsal kosullar belirlenerek ve bu kosullarm olusurnunu saglayan ortarnm korunrnasi lcln gerekli

arastirmalar yapilacaktrr, Risk altmdaki nufus (ozellikle gen<;ler) bilin<;lendirilecek, kotO ahskanliklan engelleyen
toplumsal faaliyetlere kosullar ve aile ortarnlanru destekleyici oncelik verilecektir.

86

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
Aileler ekonomik yonden desteklenerek; yoksulluk ve yoksunluk nedeniyle ozellikle ~ocuklarm sokaklarda, ~ocuk yuvalarmda, ~ah'jma ortammda magdur ve istismara yonelik 'jartlarda kalmamalan i~in gereken duzenlemeler ger~ekle'jtirilecektir.
Ailenin olasi riskier karsrsmda nerelere, kimlere basvuracaqi ve haklanrun neler oldugu konusunda (devletin ilgili kururnlan, sivil toplum orgutleri ve kitle lletlslrn araclanyla) bilgi merkez ve/ya darusrna hatlan clusturulacakti r.

esit haklara sahiptir. Devlet bu el?itligin yasama ge9mesini saglamakla yukumludur" hukrnu 2010 yilmda degil?tirilerek "Bu maksatla almacak tedbirler esltlik ilkesine aykm olarak yorumlanamaz" hukmu

eklenrnis ve pozitif aynmclhk hukuksal guvenceye kavusturu lmustur. 2009 Ylh itibariyle Cumhuriyet tarihinde bir ilk ger~ekle'jtirilmi'j, TBMM bunyesinde Kadm-Erkek Flrsat E'jitligi Komisyonu kurulmustur, 9 Ocak 2003 tarihinde "Aile Mahkemelerinin Kurulu'juna Dair Kanun" yururluge girmil?tir. 25 MaYls 2010 tarihinde yaymlanan Ba'jbakanhk Genelgesi ile kadmlann sosyo-ekonomik konumlanrun guc;lenmesi, il?hayatlnda ve toplumsal yasarnda kadm
erkek el?itliginin saqlanmasr, kadrn lstlhdarrurun amacryla Kadm lstlhdarm Ulusal izleme ve Koordinasyon Kurulu olusturduk, Cinsiyete dayah artmlmasi aynrncrhklarm onlenmesl ve uygulamalann cahsrnalan na baslad 1 k. takibi

Kadln
Hayatm her alarunda kadmlanna demektirler. Kadmlanrruzm haklan, refahr, sosyal hayaUa yeteri kadar yer ve

onern vermeyen toplumlar akillanrun yansim kaybetmls

ka rl?1 lal?tlg 1 engellerin ortadan kaldmlmasi 2023'teki "Gu9lu Toplum" hedefimiz lcln vazqecllrnezdlr. Cunku kadrn hem toplumsal hayatm, hem de gelecegi lnsa eden ailenin, cocuklanrmzm ve gen91erimizin merkez unsurudur. Toplumlardaki cinsiyetler arasi adaletsizlikler tarih

AK Parti olarak, kadma kar'jl 'jiddetle mucadelede "slflr tolerans" ilkesini gozetiyoruz. Bu cercevede
aile i9i slddetln, tore ve namus cinayetlerinin engellenmesi icin hukuki alt yapida buyuk ilerlemeler saqladrk. Toplumsal ve kurumsal bllinc ve duyarhhgl gelil?tirmek lcln cahsrnalara hiz verdik. Nitekim 2005 yilmda yururluge giren yeni Turk Ceza Kanunu'nda tore cinayetleri faillerinin en yuksek ceza ile cezalandmlmasi kabul edllrnlstlr,

kadar eski ve evrensel bir sorundur. Bu sorunu cozrnek, toplumun yansrru olusturan kadmlann hak eUikleri gibi konurnlanrnalanrn saqlarnak AK Parti iktidan her tUriu aynmclhga kars: oldugu gibi, cinsiyet aynrncihqma da karsidrr,

AK Parti cinsiyet e'jitliginin hukuki duzenlerneler kadar, toplumun tumunu kapsayan bir zihinsel donu'jume de ihtiya~ duydugu on kabuluyle kadmlarm onundeki "sosyal engelleri" kaldirmak uzere harekete ge~mi'jtir.
"Gu9lu insan, guC;lu aile, guC;lu toplum" anlayrstrmzla konunun her boyutunda buyuk ilerlemeler saglanmll?tlr. Bu yaklasrmm somut yansrmalanrnn topluma aktanlmasma onurnuzdek' donernde de devam edilecektir. Kadm-erkek Anayasarnn el?itligini guc;lendirmek arnacryla; 10. maddesinde; "Kadmlar ve erkekler

Kadma yonellk slddetln engellenmesi lcln "Cocuk ve Kadma Yonelik ~iddet Hareketleri ile Tore ve Namus Cinayetlerinin Onlenmesi i~in Ahnacak Tedbirler" bashkh Ba'jbakanhk Genelgesi
yaymlanrrus, gec;irilmil?tir. "Kadmm ve Aile Bireylerinin ~iddetten Korunmasma Dair 90k sayrda kurumsal eylem hayata

Dair Kanun Teklifi" Mart 2011 itibariyle TBMM gundemine sunulrnustur, "Ailenin Korunmasma

Kanun"da 2007 yrhnda degil?iklik yapilarak Kanunun kapsarm qenlsletilmls, 2008 yilmda yururluge giren Yonetmelik ile Kanunun uygulama cercevesl

87

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

$iddete ugrayan kadm ve cocuklara darusrnanhk hizmeti veren ALO 183 hatti OIke genelinde 24 saat hizmet esasrna gore cahsrnalanrn surdurmektedir, $iddete ugrayan kadrnlara hizmet vermek arnacryla nufusu 50 bini geQen belediyelere slgmma evi acma yukumlOlugu getirilmil?, SHCEK, belediye ve il ozel idareleri aracihqryla saglanan gelil?imle kadm konukevi saYlsl 63'e ula§ml§ olup, bir~ogunun yaplm silreci devam etmektedir. AK Parti iktidan olarak, egitim imkanlanrun hakca yayqmlasmasi, krz cocuklanrun oldugu kadar kadmlanrruzrn da niteliklerinin gelil?tirilmesi icin cok onernll icraatler yaptik. Dar gelirli annelerin hesabma cocuklann egitim giderlerine destek arnaciyla her ay nakdi yardrm yatirmaya basladrk. Yatmlan rnlktan da kiz cocuklan icin daha yuksek tuUuk.

Kanunu'nda

yapilan duzenleme

ile, anahk halinde

dogum iznini dogumdan once 8, dogumdan sonra da 8 olmak uzere 16 haftaya crkardrk, Ev hizmetlerinde

cahsanlan sigorta kapsarruna aldrk,

EI sanatlan yapan kad mlara lsteqe bagll sigorta primlerini odeyebllme lmkam getirdik. Baglmslz cahsan

kadmlar icin bir ilk olarak sigorta kapsammda emzirme
odenegini, gebelik halinde 16 haftallk il? goremezlik odeneqlnl anahk yardrrm olarak oderneye basladrk, Sigortall kadma, (iki 90cuga kadar) her bir cocuk lcln Qalll?amadlgi 2 YIII disandan oderne ve sosyal guvence

lrnkaru tarudrk,
2008'de Sosyal Gilvenlik Kanunu'nda ger~ekle§tirilen dilzenleme ile kadm sigortahlara dogum nedeniyle ~ah§madlklan silreler i~in

"Haydi Klzlar Okula Kampanyasl" ile egitim lmkarundan yoksun brrakilan 350 bin cocuqurnuzu okullu yaptrk, "Ana-Klz OkuldaYlz Kampanyasl" 3 milyon kadtrun okuma yazma ogrenmesini ile

borclanma lmkam sagladlk.
Call1?an kadmlann il? motivasyonlanru aksatmamak lcln hamile ve dogum yapan memurlara nobet ve gece vardiyasi muafiyeti getirdik. Baballk iznini 10 gune cikardrk, sut izni sureslnl artirdrk, AynC8 aile hayatmm sorurnluluklanrnn esler arasmda paylasrrnrrn desteklemek arnactyla 24 aya cikanlan dogum sonrasi ayhksiz izni, babarnn da kullanabilmesinin onunu actrk, Kadmlara il? kazasi ve meslek hastaliq: nedeniyle kazanma gucunun % 10 ve daha fazla kaybedildiqinin tespiti halinde surekll il? goremezlik geliri baglamyor. Call1?an kadmlann vefatlarmda hak sahibi es, cocuk ve anne babasma olum ayllgl baglamyor. blum ayllgl alan kiz cocuklan evlendiklerinde, aldiklan ayhklannm iki yrllrk tutanrn bir defaya mahsus olmak uzere evlenme odenegi olarak alabiliyor. Cocuk sahibi olamayan evli 9iftler genel sagllk slqortasi kapsammda ucretsiz olarak tup bebek tedavisinden yararlanma hakkma sahip oldu. Engelli cocuqu alan anneye 5 YII erken emekllllqin yolu acrldr, Kadm giril?imciliginin tesvik edilmesi ve yoksulluqun

hedefliyoruz. Bu gayretler neticesinde okuma yazma bilmeyen kadmlanrruzm oraru 2000 yrhnda %19,4 iken, 2009 yrhnda %11,6'ya dUl?urulmul?tUr. Ayru yillarda yuksek okul ve fakOlte bitiren kadrn oraru %5,4'ten (unlversitelerde yasanan basortusu sorununa ragmen) %7,3'e yukselmlstlr. Kadmlann il?gucune katilma oraru, 2000 yrlmda kentlerde % 17,2 iken kirsalda % 40,2'dir. 2009 yrhna gelindiginde kent lcln bu rakam % 22,3'e yuksellrken, kirsalda % 34,6'ya geriledi. lktidanrmzm 2008 yilmda kadm ve gen9 lstlhdarrnru artirrnaya yonellk tesvlk uyqulamasiyla, dunyada yasanan krize ve il?sizlige ragmen bu verilere ulasrldr, GelirVergisi Kanunu'nda 2007 yihnda yapilan degil?iklik ile kadmlann ev iclnde imal eUikleri urunleri isyerl acrnaksizm kamu kurum ve kuruluslannca ge9ici olarak belirlenen yerlerde satrsa sunrnalan halinde elde edilen gelirleri vergiden muaf tutulmustur, Kadlnlann gereken ~ah§ma hayatma katkrsmm olmasi dilzeye

mekanlzmasmi

ulasmast i~in pek ~ok destek olusturduk, Bu cercevede il?

88

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
bilgisayar kullarnrn oraru 2010'da

ile i§birligi icinde baslattik, yayqmlasttrmaya devam ediyoruz. Boylece kadmlanrmz sosyal desteqe rnuhtac olmaktan C1kml§, Oreten giri§imciler haline gelmi§tir. BugOne kadar Olke genelinde 50 ilde, 67 subede 43 bin dar gelirli kadirurmza ve aileleri ile birlikte yaklastk 210 bin klslye 82 milyon TL mikro kredi verildi. Teminat ve kefalet olmadan geri donO§ oraru % 1OO'dOr. KOSGEB taratmdan giri§imcilere yonellk olarak verilen kredilerde kadrnlar lcln daha yOksek miktarlarda Ost limit belirleyerek kadrnlara pozitif aynmcthk uyquladtk, istihdam egitim projeleri ile maddi durumu yetersiz olan kadmlann meslek sahibi olmalanna oncOIOk ettik. Sosyal yardimlasma kadmlanrruza verdik. ve Dayarusma Vakfl tarafmdan

% 33,2'ye, internet

kullarurn oraru ise % 5,6'dan % 31 ,7'ye yOkseldi. Kadmlann yasarn kalitesinin artrnlrnasr, "temel bir insan hakkr" olan saghk hizmetlerinin yakmdan hizmetlerinden yararlanmalanna kalitesi ile de lllskilldlr, Bunun lcln kadmlann saghk ozel bir on em verdik. "Saghk"

Bununla ilgili verileri Beyannamemizin aynca tekrarlarmyojuz.

bolurnunde detayh olarak srraladrqtrmz lcln burada

Kadlnlarlmlz I~in 2023 Hedeflerimiz
devam ettireceqiz,

L>nOmOzdekidonernde de kadrnlanrruza yonelik irnkan ve frrsat hazrrlayrci tutumumuzu COnkO cinsiyet e§itligi yolunda atilan her adim, kadmlann elde ettigi her yasal ve sosyal hak, egitim, saqhk, i§ hayatmda alman her mesafe aslmda ortak gelecegimizi seklllendlrmektedir. ilgilidir. E§itlik kisilerin kadmhk veya erkeklik sifatlanyla degil, insanhk sifatlanyla

yOrOtOlen sosyal destek ve proje desteklerinin %70'ini

Sosyal Destek Proqrarru (SODES) cercevesinde hedef grubunda kadm olan proje sayrsi 2009 yrh icln 137, 2010 lclnse 10491'5fdur. "Anne, Baba, C;ocuk Egitimi Projesi" kapsarrunda

2023'e giden yolda kadmlann toplumsal konurnlanrun gOclendirilmesi Parti'nin kadmlar lcln yeni hedefler belirledik. AK ile demokratlklesen Turkiye'de ve kazanan sadece 2023 vizyonu degil, insanhk

aile ile ilgili konularda konferans,

panel, kurs, ev ve

koy ziyaretleri yoluyla ailelere ulasildr. Bu cercevede "aile iyi slddet, aile planlamasr, genylerin kotO ahskanhklanndan egitimler verildi. Tum bu uygulamalar Memnuniyeti olan kadmlarm neticesinde "Ya§am korunrnasr, tore namus cinayetleri, kadma karst slddet, cocuk istisman" gibi konularda

dunya ile butunle§en

olacaktir,

Parlamentodaki

kadm milletvekili oraru basta olmak kadm sayrsi

Ozere karar alma mekanizmalarmdaki

arn n lacakti r.
Kadma yonelik hizmet sunum saygmhgmdan slddetln modelleri onlenmesine urettik. iIi§kin yeni

Ara§tlrmasma"

gore i§inden memnun Yani yakla§lk %50 arm,

oram 2003 Ylhnda %38,1 iken

2009'da %59,8'e yukseldi.

Kadmm

hareketle, modern fiziki sartlara sahip kalan rnaqdur kadmlanrruzm

Aym arastrrmaya gore hane halki gelirinden memnun olan kadmlann orarn 2003 yilmdan 2009 yihna % 18, Tden % 31 ,2'ye yOkseldi. Hane halki bilisirn teknolojileri sonuclarma kullarum anketi

kadm konukevlerinde tutunabilmeleri olusturacaqiz.

kendi kendilerine yeterli olmalan, hayata daha saglam lcln daha geni§ istihdam irnkanlan

gore 2005 yihnda kadrnlarda %8 olan

89

Gii~lii Toplum

!

Sedm Beyannamesi

Cocuklarl ile birlikte yalnlz ya'jayan annelere, ya'jamlarlnl ~ocuklarlndan aynlmadan daha giivenli ve saghkh olarak siirdiirebilmeleri i~in barmma oncelikli "Stiidyo Evler" ile birlikte her tiirlii sosyal destegi temin edecegiz.

otuz yasm, % 34'0 ise yirmi yasm altmdadrr, Mevcut bu durum, ~Ophesiz ki geli~mi~ ve geli~mekte olan Olkelerin glpta ile baktlgl ve elde edebilmek icin bircok seyl feda edebilecekleri bir tablodur. lnsaru odak alan AK Parti, gen<;lerimizin hem aile lclnde, hem yasadiklan cevrede, hem okullarda ve sosyal rnekanlarda iyi yetismeleri, bilineli birey olrnalan, kOltOr ve spor ile hem i<;, hem de dl~ varhklanru zenqlnlestirmek icin pek cok isler yaptr,

Egitimde firsat e'jitliginin saglanarak kadmlarm sosyal hayatm i~inde hak ettikleri yere gelmeleri yoniindeki kararllllglmiz devam edecektir. ilkogretim ve ortaoqretlrnde tOm krz ve erkek cocuklann okula devarmru saglayacaglz. Klz cocuklanrun orta ogretime ge<;i~ oranlanru artrracaqiz. orta ve yOksekogrenime oranlanru artrracaqrz,

AK Parti, Tiirkiye'nin dinamik giiciinii temsil eden gen~ligimizi, iilkemizin kalkmmast ve geli'jmesi hususunda onemll bir kaynak olarak gormektedir.

Krz cocuklanrruzm

ge<;i~

Gelecek donernde kadm giri~imcileri ozel bir programla destekleyeceqlz, Kadmlarda i~gOcOne katilma oraru, 2010 yrlmdaki yOzde 27,7 seviyesinden 2023 yrlmda yOzde 35 seviyesine yOkselecek. Ozellikle cocuk baktrn hizmetlerinin maddi acidan

AK Parti, 2002 yilmdan itibaren gen<;ligimize siyasi, sosyal, ticari ve kOItOrei hayatm lclnde kendilerini ifade edebilme irnkanlanru saqlarnak icin bircok gen<;lik projesini hayata ge<;irmi~tir. Hedefimiz; iyi egitimli, kOltOrlO,ozgOvenli ve sorumluluk sahibi bir gen<;ligi 2023'On gO<;IO toplumunun merkezine yerlestlrmektir, Olkemiz gen<;ligi i<;in yapnklanrruzm srralayahm: Se~ilme ya'jlnl 25'e dii'jiirerek gen~lerin daha fazla katihmmm oniinii a~tlk. Egitimde frrsat e~itligi olusturmak, siyasete bashcalanru

karsilanablllr hale getirilmesi ve yayqm sekilde sunumunun lsverenlerln Ozerindeki yOkOn azaltilrnasmm oynayacaqma kadrn lstlhdarmrn artmci bir rol inamyoruz. Bu sebeple, kayrt lclnde

cahsan kadmlanrmzm istihdamda kalmalanru saglamak arnactyla, ~ocuklarlnl kre'je gonderen kadmlanrmza ~ocuk baktm ve egitim te'jvigi verecegiz. Boylece, hem kadm lstlhdarruru arnracaqiz, hem de okul oncesl egitimini destekleyeceqiz. Destek proqramlarmda kadm giri'jimcilere yiizde

dar ve sabit gelirli

10 oranmda pozitif ayrlmclhk yapacaglz. Basanh yeni isletmelerln kurulmasi lcln 750 adet giri~imcilik egitim program I ile 15 bin giri~imci adayma egitim verilecektir. 1000 yeni giri~imciye 20 milyon TL destek saglanacaktlr. Yeni giri~imcilere i~ ortarrn saglamak Ozere 15 yeni i~ Gelistlrme Merkezi kurulacaktrr,

aile cocuklanru devletin sagladlgl lrnkan ve frrsatlarla egitimli ve meslek sahibi insanlar yapmak AK Parti'nin en cok onern verdigi meseleler olrnustur, Oniversiteye adaletsizligine giri'j smavlarmda son verdik. uygulanan katsaYI

Gen~lik
Gen~lerimiz bugiiniin dinamosu, yarlnln ise giivencesidir. Genelik, milletlerin sahip oldugu en bOyOk hazinedir. Olkemiz, bu hazineye diger Olkelere kiyasla fazlasryla sahiptir. Olke nOfusumuzun % 52'si

Yuksekoqrenirn gen<;liginin bannrna, beslenme, burs ve kredi lrnkanlanyla ilgili olarak verilen mukayeseli bazi veriler bu alandaki farki net blcirnde ortaya koymaktad Ir:

90

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

2002

2011

Artl§ %

Ayhk Burs/Kredi mlktan
Arnator milli sporculara normalin 3 katt karsrlrksiz

45TL

240TL

%430

0

4366 ki§i
(Ayhk 720 TL)

burs verilmesi Oniversiteye giri§ smavmda her alanda ilk 100'e giren ogrencilere normalin 3 kan karsrhksiz burs verilmesi Sabah kahvaltrsi ve aksarn yemegine devlet katkrsi Yurtkur BOtyesi Yatak Kapasitesi

0

3111
(Ayhk 720 TL)

50 krs, 494 milyon TL 188.187 (c;;:ogu ranzah)

5TL 3,4 milyar TL 248.973 (c;;:ogu karyolah)

%950 %532

ISO 9001 Kalite Belgesi Alan Yurt SaYlsl

0

31

2002'ye kadar genc;;:lerekredi ve burslan 3 ayda bir odeniyordu. lktidanrruz donerninde odenrneye baslandr. 2003'ten bu yana mliracaat aydan aya

yaptrk, 2002'de 188 bin olan yatak kapasitesini 2010 yrlmda 249 bine crkardrk, Butun yurt ve yuvalarda ucretslz internet erlslrnl uyqularnasrru Oniversite ogrencilerinin baslattrk, 2002'ye

eden her liniversite kredisi verdik.

burs miktanm

ogrencisine

burs veya ogrenim

Yuksek Ogrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun kurulus tarihi olan 1962 yrhndan 2003'e kadar daha once verilen kredilerden saqlanan geri donusum sadece 27,4 milyon TL iken; 2003-2011 tarihleri arasmda saqlanan geri donusurn 2,7 milyar TL olmustur, Yurt drsmdakl universitelerde okuyan genc;;:lerimize de kredi ve burs verilmesi, aynca ogrencilerimizin yogun bulunduqu yurt drsmdaki sehirlerde yurt insasr, satm almrnasi veya klralanrnasirn saglamak lcln 6082

gore % 433 oranmda 240 TL'ye ylikselttik. verilen verilen krediyi krediyi

artirarak, 45 TL'den
Yliksek

buglin lisans ogrencilerine

480 liraya, doktora ogrencilerine ise 720 liraya C;lkardlk. kredisi kullanan ogrenci sayistru ikiye

Yuksekogrenim

katladtk, 450 binden 1 milyon ki~iye yukselttik,
i~sizligin onlenrnesl ve nitelikli eleman yetistlrme lcln mesleki egitime yrlda 270 milyon TL butce ayrrdrk, Yurtdl§1 egitim ve degi§im programlarmdan yararlanan ogrenci sayrsrm artrrdik, Oniversitelerden teror sucundan hukurn giyenler haric, her ne sebeple olursa olsun ili~igi kesilen yaklasik

sayrh kanun yururluge girmi~tir.
Ogrencilerimiz lcln 174 yeni yuksekogretim yurdu

91

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

800 bin kisinin genel af duzenlemesi ile 4 yrllrk lisans egitiminin yam srra, on lisans ve llsansustu egitimine devam etme irnkaruru sagladlk. buyuk ogrenci affirn crkardik, 15-18 ya!j arasindakl dernek kurabilmeleri gen~lerin saglandl. Boylece tarihin en

yaptlglmlz tal?lyacaglz.

turn cahsrnalan daha da ileri bir asarnaya

Cumhuriyetimizin

100. yilmda gene;ligimiz, Ulkemizi

velilerinin

izniyle

muasir medeniyetler seviyesine ulastrracak bilince, tarihinden aldiQI gue; ile lnsanhqa ve Ulkesine huzur, bans, refah ve kardesllk getirecek. Dunyarun yasatmakta gue;luk e;ektigi erdem bilincini gene;lerimiz sergileyecek. Bolgesinde ornek olan lider Turkiye'yi, ornek gene;lerimiz lnsa edecek. 2023 yrlma daha etkin, giril?imci, donarumh, ahlakli, evrensel degerler ile kendi tarihinden aldlgl degerleri harmanlamayi bilen bir gene;likle girecegiz. Olkemizi yannlara tasiyacak olan bu Ulkenin gene;ligi, bolunmez vatan topraqmm ustunde ve bayraqmm altmda yasayan her bir insanmm farkhhklanru kendisi icin birer zenginlik olduqunu bilen bir gene;liktir. AK Parti olarak, teknolojiyi iyi kullanabilen, kendi diline hakirn, en az bir yabanci dili iyi konusabilen, gelil?ime acik, yaratrci fikirlere sahip bir gene;ligi yetil?tirmek lcln her tUrlu politika ve faaliyetleri hedefliyoruz.

Gene;lik faaliyetlerinde bulunmak arnacryla kurularak Gene;lik ve Spor Genel Mudurlugune kayrt ve tescilini yaptrran dernekler, 2002'de 125 iken 2010'da 585'e ulastr, Yani 5 kat arttr, Zorunlu askerlik suresl 18 aydan 15 aya, yedek subay askerlik suresi 15 aydan 12 aya, kisa donem askerlik

surest 8 aydan 6 aya indirildi.
2002-2010 Yillarl arasmda 55 yeni Gen~lik Merkezi a~tlk, boylece toplam Gen~lik Merkezi saYlsl 157'ye ula!jtl. 2002'de 20 bin olan Gene;lik Merkezleri uye sayrsi 10 kattan daha fazla artarak 201 O'da 286 bini gee;ti. 628 adet spor salonu ve 104 adet cok amach salonu tamamlayarak hizmete soktuk.

Gene; giril?imcilerin sermaye sirketlerine ilk defa vergi muafiyeti sagladlk. Sanayi ve Ticaret Bakanliqrrun 2009 yilmda bal?ladlgl "100 Gene; Girisirnciye 100 Bin Lira Hibe Destegi" proqrarrum baslattrk, Gene; giril?imcilere sirket kurma masraflan ve diger harcarnalan lcln 27 bin TL hibe desteql veriyoruz. i$KUR tarafmdan verilen kurslara katilan kursiyerlerin 15 gunluk SSK primlerini karsihyoruz, Aynca kursiyer basma 260 TL ucret oduyoruz, Erkek cocuklann ogrenci olrnalan halinde 25 yasma

2023 yolunda, gen~ligimizin bir medeniyet dU!juncesine ve tasavvuruna sahip olarak yeti!jtirilmesine, kabiliyetlerinin heba edilmemesine ve gelecege indirilmesine iIi!jkin andlselerlnln ~ah!jmalar asgariye yapacaglz. yonelik

Gene;ligi siyasetin paydas kitlesi haline getirdik. Boylece gene;ler anayasal haklarma kavustu, Olke gen~ligine ozgu ve daha yogun bir hizmet sunacak bir Gen~lik Ajansl kuruyoruz. Altyaprsi, kurum kimligi, gorev, yetki ve sorumluluklan belirlenen Gene;lik Ajansl proje destek ve gelil?tirme cahsrnalanyla dunya gene;ligiyle bilimde rekabet edecek, kUltUrsanatta ornek ve sosyal konularda oncu olacak bir gene;ligi meydana crkarrnak lcln gorev ifa edecektir. Gene;ler karar alma mekanizmalarmda alacaktir. Gen~ligin edecegiz. Gene;lerin, toplumsal karar mekanizmalanna daha sivil toplum orgutlerine daha aktif rol

kadar, kiz cocuklarm ise evlenene veya lse girene kadar saqhk hak sahipllqlnden faydalanrnalanru saqladik.

Gen~lik i~in 2023 Hedeflerimiz
AK Parti olarak, buqune kadar gene;ligimiz ile ilgili

uyeligini

te!jvik

92

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
etkin katrhrrurun saglanmasl icin hukuki, siyasi, ekonomik, sosyal ve kulturel cahsrnalar yapacaqiz, Genelerin ilgi, istek, lhtlyac ve sorunlanru belirlemek

ozendirerek istihdarrn artrracaqiz. Boylelikle giri~imci bir gen91ik ekonomik olarak ta TOrkiye'nin gelecek umudu olacaknr. "i~ bulamadim" sikayetinden cok, "i~ kuramadrrn" diye arayrs icinde olan bir anlayis: tesvik ediyoruz. Oniversiteler, ozel sektor ve kamu kurumlan arasmda lsblrliklerinl tesvlk ederek Oniversite ogrencilerinin teori ile pratigi bir arada gorOp uygulayabilecekleri ortamlar olusturacaqiz. Genelik sorunlanrun yerinde tespitinde ve etkin

ve bu dogrultuda oneriler geli~tirmek arnaciyla dort yrlda bir Genclik $Orasl duzenleyeceqlz,

Gen~lik merkezlerini yayglnla§tlracaglz. merkezlerde gen~lerin kendi projelerini ge~irmelerini te§vik edecegiz.
Barmma ve yurt sorununun cozurnunde

Bu hayata

TOKi ile

yapilan i~birliginin yanmda ozel yurtlan destekleyecek ve ogrencilerimize ucuz bannrna lrnkaru saglayacaglz. 2023 yrhnda Kredi ve Yurtlar Kurumu bOnyesindeki yurtlanrmzda 600 bin kisilik kapasite hedefliyoruz.

90z0mOnde yerel yonetimlere (valilik ve belediyeler) daha fazla inisiyatif vereceqlz, HOkOm giymi~ veya drslanrrus ve madde baglmllllgi olan genQleri topluma kazandirmak icin bugOne kadar yaptrqmuz rehabilitasyon ve egitim faaliyetlerini yayqmlastmlacaqrz, Genclerin uluslararasi kurum ve kuruluslarda gorev alma ve tecrObe edinmeleri lcln gerekli cahsrnalar yapacaqiz. Genclerin spor ve sanatsal aktivitelerden daha yayqm bir blclrnde yararlanmasi lcln gerekli kosullar olusturulacak merkezlerinin ve bOtOn iIIerde genQlik ve kOltOr sayrsi yeterli hale getirilecektir.

TOm yurtlarda tek ki§ilik veya 3 ki§ilik odalara ge~iyoruz.
Ozellikle tatil beldelerindeki yurtlanrruz, yaz aylannda gen91erimizin 90k daha ucuz tatil yapmalan i9in tahsis edilecektir. Bu yurtlenrruzm yaz aylarmda Avrupa'daki "youth hostel" benzeri Oyelik sistemi ile cahsmasi temin edilecektir. Genclerin kendilerini ilgilendiren konularda hizh ve dogru bilgilere ulasabilrneleri i9in "gen9lik bilgilendirme noktalan" kuracaqiz. Meslek okullanm ve mesleki egitim merkezlerini daha da verimli ve etkin hale getirecegiz. Sanayinin lhtlyac duydugu i~gOcO boylece temin edilecek ve istihdamm onundekl mevcut bir taktrn engeller astlacaktrr, ilk defa istihdam edilen kadm ve gen91er lcln lsverenln odeyeceql sosyal gOvenlik primini 3 YII sOreyle almayacaqiz. Genelerin kariyer planlamasma yayqmlastmlacaqrz, yonellk hizmetleri

istihdamda ve egitimde olmayan gen~ nOfusun oramru yuzde 20'ye du§urecegiz.

Spor
Spor sadece bir bos zaman degerlendirme araci degil, sosyallesrnenln ve sagllkll bir toplum olrnarun 90k onemll bir aracrdrr, Toplumumuzun bOtOnkatrnanlanrun spor ile tarusmasi, spor faaliyetlerine aktif olarak kanlmasi yonunde bOyOk yatmrnlar yaptrk, Cocuklanmlzm, genQlerimizin, yashlanrmzm, kadm-erkek demeden bOtOn vatandaslanrruzm spor yapabilmesi icin bOyOk, yayqm ve cesltll spor tesisleri actik.

Oniversiteler ve meslek kuruluslan ile i§birligi i~inde gen~ler i~in "i§ kurma ve geli§tirme merkezleri" kuracaglz.
"Gencler lsadarru oluyor' ve "proje getir, giri~imci 01" program I ile gen91erin kendi lslerlnl kurmalanru

Her alanda oldugu gibi, spor alanmda da Turkiye, her ge~en gun dunyadakl etkinligini arnrmaktadir,

93

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi

AK Parti iktidannda

Ulkemiz artrk dey uluslar arast onernll adreslerinden biri

Turkey/15-18

Nisan-istanbul KI!? Oyunlan/27 Ocak-

spor organizasyonlannm

haline geldi. Bazrlanru srralayahm: 2005 Dunya UNIVERSIADE Formula 1 organizasyonu Yaz Oyunlan, izmir

2011 Dunya UNIVERSIADE 6 ~ubat Erzurum.

(2005'ten bu yana) Agustos-12

UNivERSIADE KI!? Olimpiyatlan Erzurum'da buyuk bir basanyla duzenlendi, Dunya capmda Ulkemizin ismi bir kez daha one Ylktl.

2010 Dunya Basketbol ~ampiyonasl/28 EylUi

2010 Buyukler Dunya Halter ~ampiyonasl/17 Eylul Antalya 2010 Avrupa Yol Bisikleti ~ampiyonasI/15-18 Ankara 2010 Dunya Deniz Kuregi ~ampiyonasll istanbul

-30

Yunanlstan'm ekonomik nedenlerle yapamadlQI 2012 Oniversite Oyunlan Ulkemizde Mersin ilimizde yapllacak. istanbul, 2012 Dlinya Spor Ba§kenti olarak belirlendi.
Uluslararasi spor organizasyonlannm bir de spor turizmi boyutu vardir, Turizm alanlarmda cok ciddi bir ye!?itlilige ulasan Turkiye, spor turizminde bir yere gelecektir. de onemll

Temmuz

22-25 Ekim

2010 Dunya Oy Bant Bilardo ~ampiyonasI/15-19 ~ubat-Antalya 2010 Atrcrlrk Trap Skeet Dunya Kupasi Finali/16-23 Eylul-izmir 2010 Sezonu Dunya Ralli ~ampiyonasl, Rally Of

Spor alt yaprsi ve spor alanmda saqlanan imkan ve geli!?melerle ilgili olarak a!?agldaki veriler, AK Parti lktldanrun sporu tabana yayma ve sportif faaliyetlere verdigi onemln gostergesidir.

2002 Lisansh sporcu sayrsi 278 bin

2011 2.7 milyon
(MEB, Futbol

Federasyonu dahil)

Spor KulObO Sayrsi Nakdi Yardirn Yapilan Spor KulObO Sayrsi Olkemizde ger<;ekle~tirilen uluslararasi

6035 17 305
( 1995-2002)

10.498 1.201 773
(2002-2011)

spor faaliyetleri Uluslararast Madalyalar Spor tesisleri

sayrsi
Kazarulan

MOsabakalarda

1481 62 milyon TL 193 bin TL 1,2 milyon TL 102 20 bin 2709 59

2549
(2010)

lcln aynlan kaynak

389 milyon 1 milyon 20 milyon 157 288 bin 7179 585 TL

TL

Gencllk Spor Genel MOdOrlOgO BOtcesi Genelik Hizmetleri BOtcesi

TL

Genclik Merkezi Sayrst Gencllk Merkezi Oye Sayrsi Gencllk Kamplarma

Katrhrn SaYlsl

Genclik KulObO SaYlsl

94

Sedm Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum
olmarmzdrr, Yani tam 19 kat artl, sagladlk.
Avrupa ve dunyarun gozdesi olan futbol takrrnlanru aglrlaYlp gururla konuk edeblleceqlrnlz Seyrantepe Stadyumu hizmete girdi.

2002-2010 surecinde sporcuya kapah hantal tesisler yapmak anlayismdan, sporun yaplldlgl veya yapllacagl her yere modern tesisler kurmak anlayisma gecildi.

AK Parti olarak 2002'den bu yana tesis saytstm % 500 artrrdik, 2003-2011 arasrnda yepyeni 152 spor tesisini tarnarnladrk ve halkrnuzm hizmetine sunduk. 2002 Ylhndan bugune sporun teslelesmesl i~in aynlan kaynak % 600 oramnda artmldr, Artan bu butce ile 8,5 yrla 152 spor tesisi slgdlnllrken, kullamlamayacak kadar eski, hantal ve atil sportesisleri de modernize edildi.

Artvin ve $Irnak illerimizde sehir merkezinde kapah spor salonu yoktu. Bu iIIerimiz spor salonlanna kavusturuldu. Boylelikle kapah spor salonu bulunmayan il merkezimiz kalrnadr. 2002 Ylhndan 1000 oramnda bu yana lisansh sporcu

sayrsrm %

artrrdik.

lktldanrruzm 8,5 yilhk icraatinde 2003'ten once temeli
anlan ve cogu kendi haline terk edilen 114 tesisi tamarnladrk, Nufusu 10 binin uzerinde olan turn ilcelere belli bir program dahilinde kapah spor salonu yapryoruz, Antalya, Bursa-Osmangazi, Corum, Denizli, Diyarbaklr,

Olkedeki ve yurtdrsmdaki gencligimizi icine alan bircok faaliyet gercekle~tirdik. Gencler arasmda GonU! KoprU!eri kurmaya cahstrk, 2004 Atina Olimpiyatlan'm madalya rekoruyla ge¢ikten sonra, 2008 Pekin Olirnpiyatlanru sayisrnda sporcu ve brans katihm rekoru kirarak tamarnladik.

Edirne-Ke~an, Elazlg, Gaziantep-Sehitkarnil, istanbulArnavutkoy, Hatay-iskenderun, Giresun, Trabzon, istanbul-Esenler, lstanbul-Yakacrk, istanbulSultanbeyli, izmir-Narlldere, Kahramanrnaras, Kayseri, Kmkkale ve Manisa-Salihli'ye olimpik yuzrne havuzlan yaptrk, Mahalli idarelerin 1005 tesis projesine genel butceden 60 milyon TL destek verdik. Genclik ve Spor Genel Mudurlugu'nun kurulduqu 1938

Daha once katrldrqrrrnz universlte oyunlanrun tamammda sadece toplam 4 madalya alabllrnlsken, izmir'deki UNIVERSIADE'da toplam 27 madalya kazandik. Dunya Basketbol $ampiyonasl'nda Amerika ile final oynayan dey adarnlanrmz, dunya capmda ses getirirken ardmda buyuk bir hayranllk biraktr, Atletizmde, halterde, gure~te, okculukta, voleybolda, engelli sporculann branslannda Avrupa ve dunya capmda altm madalyalara uzandrqrrmz sampiyonluk yrllarmda 2010 YIII turn branslarda en fazla madalya

yrhndan bu yana yapilan toplam spor tesisleri yatmrrurnn daha fazlasiru 2 YII icerlslnde sadece Erzurum'a yaparak yatmrn rekorlanru altust eden cahsrna azmimiz, olimpiyat yapma kararhhqrrmzi percinledi, 8,5 Yllilk yatmrn seferberliqinin bir sonucu olarak Sinan Erdem Spor Salonu'nu istanbul'a kazandirdrk. Ankara'da Ankara Spor Salonu'nu halkrrmzm hizmetine sunduk. Bir yandan Trabzon, Dlyarbakrr, Antalya ve Erzurum'a 5 bin ve 7 bin kislllk spor salon Ian yapirm devam ediyor. Yatmrn hizrrrnza en somut ornek, 2002 yrhnda 2 adet olan atletizm sahasi sayrsrru buqun 38'e crkarrrus

kazandrqrrruz YII oldu.
4366 arnator milli sporcumuza ayhk kredi miktanmn 3 kati (yani 2011 'de 720 TL) kar,lhkslz burs veriyoruz. Daha once ulkernizde mevcut olmayan 42 Spor Lisesi actrk, Cocuklar ilkokuldan itibaren yonlendirilerek Spor Liselerine devam etmekte, hem egitimlerini surdurmekte, hem de sporcu olarak yetlsrneleri saqlanmaktadrr, GAP ve DAP illerinde 2008'den beri uygulanan Sosyal Destek Proqrarru (SODES) cerceveslnde de 1000'den

95

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi
4-8 ya§ arasi c;ocuklarl yetenek taramasmdan gec;irerek uygun spor dallarma yonlendirecegiz.
Basanh sporculara tan man burs lrnkanlanru artiracak ve egitime erisirni icin kolayhklar saglayacaglz. Kamu kurumlanna, okullara ve universitelere ait spar tesislerinin onernll bir krsrruru halkm kullarurruna actik, Kamuya ait turn tesisleri halktrmzm hizmetine sunacaqiz.

sahasi, cocuk parkr, spar merkezi vb. tesisleri halkirmzm hizmetine sunduk. Bu faaliyetlere on binlerce insarnrmz kattldr.

Sporda 2023 Hedeflerimiz
2023 Turkiyesl, vatandaslanrun spar ile zlndelestlqi, saghkh bireylerden olusan bir toplum olacaktir. Aym zamanda uluslararasi spar organizasyonlanmn bash adreslerinden birisi haline gelecektir. belli

2023'te spor tesisi olmayan ilc;ekalmayacak. 2023'e kadar Yaz ve KI§ Olimpiyatlarlna Tlirkiye'nin ev sahipligi yapmaslnl hedefliyoruz.
2023'te 10 milyon lisansh sporcuyu hedefliyoruz. 2023'te yuzrne havuzu olmayan il kalmayacak. 2023'ten once buyuksehirler basta olmak uzere turn kazandiracaqiz.

SosyalGiivenlik
GUQlu toplum, insanlannm bugununu de gelecegini de guvence altma alan toplumdur. <;ah§amm kollayan, cahsarnayarurn gozeten bir devlet, gerQek sosyal bir devleUir. AK Parti sosyal guvenligi temel bir hak olarak gordugu icin bu alanda da dey reformlan hayata geQirdi.

iIIerimize cok islevli stadyumlar

Olkenin her yamnda, herkes ic;in,ylirliyli§ mesafesinde spor tesisleri in§a edecegiz. Tum
okullann beden egitimi derslerini profesyonel, modern ve dort mevsim kullamlabilen bu tesislerde yapabilmelerini saglayacaglz.

Emeklilik ve Genel Saghk Sigortaslnda devrim yaptlk. Kasun 2002'de AK Parti olarak Acil Eylem
Plaru cercevesinde ongordugumuz turn nufusu ve turn riskleri guvence altma alan ve surduruleblllr bir sosyal guvenlik sistemi olusturma gerQekle§tirdik. hedefimizi

2023 surecinde ev sahipliqi yapmak icin yogunla§acaglmlz hedeflerimiz: Avrupa Futbol $ampiyonasl, Dunya Genclik Olimpiyatlan ve Erzurum'a KI§ Genclik Olimpiyatlan ile Dunya KI§ Olimpiyat Oyunlan'ru kazandrrmaktrr, Nihai organizasyon hedefimiz ise 2020 veya 2024 yrlinda istanbul Dunya Yaz Olimpiyat ve Paralimpik Oyunlan'na ev sahipllql yaprnaktrr, 2023'e kadar engelli genQ ve sporculanrruza yonellk uluslararasi organizasyonlan Turkiye'de yapacaqiz, Spar egitimini okul onceslne yayqmlastiracak ve cocuklanrruzm egitim ahrken farkh spar branslanyla ugra§masml saglayacaglz.

OQ ayn sosyal guvenlik kurumunu tek Qatl altmda topladrk, Nufusun tamamma esit, kolay ulasilabilir ve kaliteli saqhk hizmetini hedef alan genel saghk slqortasi sistemini olusturduk, Sosyal guvenligin kapsarmru geni§lettik.

<;ah§anlar arasmda norm ve standart birligini sagladlk.

Nimet-klilfet dengesi ilkesi c;erc;evesindemali olarak slirdlirlilebilir bir sosyal glivenlik sistemi
olusturduk. Bu reformla ve takip eden duzenlemelerle vatandaslanrmzm gerek genel saqhk slqortasi ve gerekse emeklilik alanmda karsrlastrklan sorunlan Qozume kavusturduk,

Spar yapma kultUrunu benlmsemls, seyirci olmanm oteslne geQerek sporu gundelik hayatmm bir parcasi haline getirebilmi§ nesiller yetisecek.

Genel Saghk sigortasl ile dlinyamn en kapsamh

96

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

ulkelerden biri olduk. Baglmslz cahsan sigortalilar icln ilk defa i§ kazasi ve meslek hastahq: slqortasi ile

emekli olabilmekteydi. Yaptiqmuz degi§iklikle bu durumdaki vatandaslanrmz lcln ya§ sarti kaldmlrms ve prim gun sartt da engellilik derecelerine 12 ve 13 YII olarak bellrlenmlstir, Erken dogum yapan kadm cahsanlanrmz, gore 11,

analik siqortasrru getirdik.
Baglmslz cahsan sigortalilar, bir gun dahi prim borcu olsa saqhk yardrrnlanndan yararlanarnryorlardr. Bu

dogumdan

uyqulamayi kaldirarak 60 gune kadar prim borcu olanlann genel sagllk sigortasmdan
yararlanabilmelerini sagladlk. Sagllk yardrmlanndan yararlanabilmek icin baglmslz c;all§an sigortalilann 240 gun ve hizmet akdiyle cahsan i§c;ilerin kendileri icin 90 gun, aile bireyleri icin 120 gun prim oderne sarti bulunmaktaydl. Biz bu sureyl sadece 30 gune indirdik. lsteqe bagll sigortalilan, 18 yasim doldurmarrus cocuklan ve herhangi bir sosyal guvencesi bulunmayan vatandaslanrnrzt ilk defa genel saqhk slqortasi kapsarruna aldrk, Clraklan, lsletmelerde mesleki egitim goren ogrencileri, stajyer avukatlan ve mesleki ogrenim goren ogrencileri staj esnasmda Genel Sagllk Sigortasl kapsarmna aldlk. Vatanda§larlmlza hastanelere

once kullanamadrqi iznini dogum sonrasmda kullanabilecekler. Erken dogum yaprrus olan kadmlara, dogum sonrasi izin surelerine ilave edilen sureler icin aynca gec;ici i§ goremezlik odenegi alma lrnkaru verdik. Emekli maaslannda tum lmkanlanmm zorlayarak ciddi artislar sagladlk. En du§uk devlet memuru maasr, 2002 yilmda 377 TL idi. Biz bunu 2011 Ocak aymda nominal olarak yuzde 149, reel olarak 16 orarunda bir artrs yaparak 936 TL'ye crkardrk, En du§uk maas alan SSK iscisi emeklimizin rnaasim nominal olarak yuzde 204, reel olarak yuzde 43,4 orarunda artrrdrk, En du§uk rnaas alan SSK tanrn i§C;isiemeklimizin maasmda ise nominal olarak yuzde 226, reel olarak yuzde 53 oranmda bir artis yaptrk, Bagkur emeklimiz 2002 yrlmda 149 TL rnaas allyordu. Biz bunu 2011 Ocak ayl itibariyle nominal olarak yuzde 326, reel olarak ise yuzde 99 orarunda artirdik. Bagkur tanrn emeklimiz 2002 yrhnda 65 TL rnaas allrken, 2011 itibariyle nominal olarak yuzde 619, reel olarak 236 orarunda ahyor, bir artis yaprldr: buqiln 473 TL rnaas

artik acil hallerde istedikleri
herhangi bir yaptlrabilme

gidebilme ve buralarda

ueret edemekslzln tedavilerini
imkamm getirdik.

Vatandaslanrruzm trafik kazalanyla ilgili tedavi giderlerinin tamarmru, sigortall olup olrnadrklanna bakrnaksizm, herhangi bir burokratik lslern ve sorguya tabi olrnaksizm karsilamaya basladrk, Bobrek yetmezligi olan diyaliz hastasi

Sosyal guvenlik kapsarmru geni§lettik. Bugun nufusurnuzun yuzde 83'u sosyal guvenlik kapsarnma

ahndr, Ye§il kartll vatandaslarmuzi
saqhk hizmetlerinden yuzde 96'ya ulastr, Emeklilerimizin yararlanan

da dahil ettigimizde nufusumuzun oraru

vatandaslanrmzm diyaliz merkezlerine gitmeden evlerinde tedavi olrnalarma imkan sagladlk. Saghk karnesi kullanum uygulamaslna son verdik.

ayhklarlm ahrken c;ektikleri banka

kuyrugu c;ilesine son verdik. Artrk Kurumdan ayllk alan turn emekli ve hak sahipleri gelir veya ayhklanru PTT ve 22 banka araclligl ile alabilmektedir.

Vatanda§larlmlz arnk elektronik ortamda TC Kimlik numarasi ile saghk hizmetlerinden yararlamyorlar. Dogu§tan engelli olan veya ilk defa Bag-Kur'a kayrt

Aynca talepte bulunan emeklilerimize ayhklanru evlerinde alabilme kolayllgml getirdik. Bu sekllde vatandaslanrruza Baglmslz geni§ bir tercih seceneql sunduk. lcln basamak sistemini

olduqu tarihten once gec;irdigi bir kaza veya hastahk sonucu cahsarnaz duruma dusen Bag-Kurlu vatandaslanrmz 25 YII prim odeyerek, 60 yasmda

cahsan sigortalilar

kaldirdrk. Prime esas kazancm alt ve ust smm arasmda

97

Gii~lii Toplum

!

Sedrn Beyannamesi
kadmlanmm da istege bagh sigortah olarak sosyal guvenlik kapsamma aldik,
Engelli cocuqu bulunan turn annelerimize, bakrrna rnuhtac engelli cocuqu bulunan kadmlara, bes YII daha erken emekli olabilme ftrsati tarudrk.

edilmesi uyqularnasrru

baslattrk,

Baglmslz cahsan sigortahlar icin yuzde 40 olan prim oraruru, yapilan lsln riskine gore degi~ecek sekllde, yuzde 33,5-39'a indirdik. Tanmda kendi nam ve hesabma cahsan sigortalilar ile koy muhtarlan lcln du~uk miktarda prim odeyerek sigortall olmalan lmkaru getirdik.

Sosyal Giivenlikte 2023 Hedeflerimiz
2023 Ylhnda tum vatandaslanmm sosyal guvenlik ve genel saghk sigortasl kapsamma alan; hie; kimsenin gelecek endlsesl olmadan, saghkla, huzurla ve guvenle ya§adlgl; aym zamanda surdurulebilir, etkin ve verimli hizmetler sunan bir sosyal guvenlik sistemi tasavvur ediyoruz. Boyle
bir vizyonu gerc;ekle~tirmek ic;in,onumuzdeki donernde; Elektronik arslv sistemine gec;erek vatandaslanrruzm emeklilik ve sagllk islemlerinl cok daha hizh bir sekilde sunacaqiz. Primi devlet tarafmdan karstlsnacak sosyal guvencesiz vatandaslanrmzm gelir tespitini, ilgili kurumlarla veri paylasrrru yaparak elektronik ortamda gerc;ekle~tirecegiz. Boylece islemlerl daha suratll bir sekllde tamamlarken, usulsuzluklerin ve suiistimallerin onunu keseceqiz. Belirli bir donern boyunca cahsma ve sosyal guvenlik rnevzuatma uydugu tespit edilen, i~ sagllgl ve guvenligi tedbirlerini alan ve kayrt dl~1 i~C;icahstrrmayan lsverenlerlmlz lcln bu dururnlanru gosteren ve odullendlren duzenlerneler yapacaqiz, Belirli bir sure primlerini duzenli odeyen isverenlerimlze odedikleri sureler ile orantih prim tesvikleri getirecegiz. i~c;ilerimizin gerek cahsrna alarunda, gerekse sosyal guvenlik alarunda karsrlastiklan sorunlan en hizh bir sekilde c;ozebilmek ve i~C;ive isverenlerirnize daha iyi hizmet sunabilmek arnacryla kurumlar arasi koordinasyonu olusturacaqiz. saqlayarak ortak bir veri tabaru

Sosyal guvencesi bulunmayan tarim hje;ilerimizi sosyal guvenlik kapsamma aldik, Boylece, bu
vatandaslanrmza saqhk hizmeti, emeklilik, i~ kazasi ve meslek hastahq: haklarmdan yararlanma lrnkaru sunduk. Baglmslz cahsan tanm slqortahlanrmza, baska bir lste cahsrnalan halinde, oda kayrtlanru sildirmeden yeni durumlanna gore sigortall olabilme ftrsati sunduk. Aynca, Oda kaydi bulunan 65 ya~1 dolduran tarim siqortahlanrun talepte bulunmalan durumunda oda kaydt devam etse dahi sigortallilklanni sona erdirebilme lmkaru sagladlk. 12 EylUi magdurlanna sigorta primleri hazine taranndan odenrnek suretiyle geriye donuk borclanarak emekli olrnalan ftrsatiru verdik. Sanatcrlanrmza imkaru getirdik. daha kolay sartlarda emekli olabilme

Ayru durumda olan soforlerimizin

de rnaqdurlyetlnl giderdik. Artrk onlar da daha kolay sartlarda sigorta primi odeyerek emekli olabilecekler. Bag-Kurlulann yetim kiz cocuklarma da evlenmeleri halinde aldrklan ayhklann 24 kati tutarmda evlenme yardirru yapmaya basladik, Bu kapsamda 2010 yilmda ceylz paras: olarak en du~uk 8.400 TL odedlk,

Ay ic;inde 30 gunden az c;all~an sigortalilara ve slqortasi yatmayan cahsanlara, bu eksik surelerini, herhangi bir sure sirun olrnaksizm borc;lanabilme lrnkaru getirdik. Aynca, krsrni sureli cahsanlann siqortahhklanru 9000 gunden 7200 gune du~urerek daha kisa surede emekli olrnalan lrnkarurn verdik.

ilgili turn kamu kurum ve kuruluslanyla

elektronik

EI emegi ile yaptlklarl

urunlerl satan ev

ortamda bilgi ve veri paylasrrru yapilarak denetimlerin etkinligi ve sayist arttmlarak kayrt drsthkla daha kararll

98

Sedrn Beyannamesi ! Gii~1ii Toplum

bir sekilde rnucadele edeceqiz, Sosyal giivenlik kapsammda olan niifusumuzun oramru yiizde 83'ten yiizde 100'e ~Ikaracaglz. Call1?aniarm emekli olduklarmda olusabllecek gelir

"minnet" duyrnasi da soz konusu olamaz. Halk, devlet kendi gorevini yaptlgl zaman "minnet" duymaz, "memnuniyet" duyar. Cunku demokrasi vatandasm minnetine degil, memnuniyetine dayarur, Dar gelirlisini, engellisini, yashsrru, dulunu, yetimini, gazisini, sehitlerinin emaneti olan insanlan gorup gozetmeyen, koruyup kollamayan bir devlet sosyal devlet olamaz. Halkrrmz kalkmrrus ulkelerdeki sosyal devlet anlayisnu ilk defa bizim lktidanrmzda yasarnaya baslarrustir. Sosyal devletin hedefi yardlm alanlan yardlma muhtac halde tutmak degil; onlarm yeniden iiretime, vermesi payla§lma ve sosyal biitiinliige katki i~in ge~ici ihtiya~larim karstlamaknr, Biz,

kayrplanru en aza indirmek amaciyla tamamlayrci emeklilik sistemleri cesltlendlrilerek gelil?tirilecektir. Halen yuzde 9 olan tamamlayrci emeklilik sistemlerine kaytt olrnus <;alll?annufus orarurnn yuzde 30'a ulasmasi hedeflen mekted ir. Sosyal guvenlik sisteminin aktUeryal dengeleri acrsmdan oldukca onernll olan aktif-pasif oraruru 1,8'den 2,5'e cikaracaqiz. Sosyal giivenlik sisteminin finansman a~lglnln GSViH'ya oramrn yiizde 2'nin altma dii§iirecegiz ve siirdiiriilebilir bir finansman yaplsl kuracaglz.

bu nedenle "sosyal yardlm" tabiri yerine "sosyal destek" tabirini kullanmayi tercih ediyoruz. iktidarlmlz sosyal

Sosyal guvenlik ve sagllk politikalan ekonomi, istihdam ve sosyal yardirn politikalanyla yurutUlmeye devam edeceqiz. koklu reformlar ve onurnuzdekl uyumlu sekllde

donemlnde, ekonomik

polltlkalann ele ahnmasi politika ve

politikalarla biitiinciil olarak anlayrsrndan hareketle, sosyal

Gerceklestlrilen

donernde yapilacak sonuc odakh <;ozumler yoluyla karsilasrlan sorunlan hizla ve etkin bir sekilde <;6zerken, gelecek nesillerin beklentilerini de karsilayacak, guvenli ve surdilruleblllr sosyal guvenlik sistemini yerlestlreceqlz,

yoksullukla miicadeleye ozel onem verdik. Ekonomi basta olmak iizere diger tiim polltikalan sosyal politika hedefleriyle ili§kili bir §ekilde

tasarladrk ve uyguladlk.
Gelir dagillmlnin iyilel?tirilmesi ve yoksullukla rnucadele politikalanmn basanh olabilmesi i<;in"insan": ekonomik kalkmrnarun merkezine koyduk. Ekonomik ve sosyal politikalan belirlerken "sosyal adalet"e oncellk veren "insan merkezli kalkrnma" ortadan anlayrsrru benimsedik.

Yoksullukla Miicadele ve Sosyal Destekler
Anayasarmzda devletimiz "demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti" olarak tarnmlanrnaktadir, iktidarlmlza kadar maalesef "sosyal devlet" ozelligi biiyiik ~apta sozde kalnustir, Dar gelirli ailelere ve bireylere hukurnetlerirnlz donemlnde uzatilan devletin sefkat eli, muhaliflerimizce "sadaka kUltUru" olarak nltelendlrllrnlstlr, Halbuki "sadaka" kisinin kendi kesesinden yaptlgl yardtrnlara denir. Devlet vatandasma sadaka vermez, bir hak olarak sosyal destekte bulunur. Halkirruzm devlete olma

"Voksullugun

kaldmlmasrru ve sosyal

desteklere duyulan ihtiyacm azaltdmasim" insani bir yaklasimla temel gorevlerimiz arasinda gorduk. Sosyal destekleri tasarlarken, kistler ve aileler acismdan yoksullugun ge~ici bir durum oldugunu hlcbir zaman gozden kacrrmadrk, AK Parti olarak bu anlaYI§ ve prensipler

~er~evesinde lktldanrmz doneminde yoksullugu azaltmaya ve gelir daglhmlnl iyile§tirmeye yonelik bir ~ok reform ve uygulamalarl hayata ge~irdik. Bir taraftan ki§i basma yapllan sosyal destek

99

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->