P. 1
KOYUNDA SUNİ TOHUMLAMA

KOYUNDA SUNİ TOHUMLAMA

5.0

|Views: 991|Likes:

More info:

Published by: Vet.Hek. Süleyman ÜRKMEZ on Apr 13, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT or read online from Scribd
See more
See less

01/10/2014

original

Koyunlarda Suni Tohumlama

Koyunlarda Suni Tohumlaman n Yararlar Koyunlarda suni tohumlaman n; östrüse gelen koyunlar kontrol edebilmek, de erli dam zl k koçlarda daha fazla yararlanmak, daha az say da dam zl k koç beslemek, suland r c ya antibiyotik ilavesiyle kontaminasyonu önlemek, erkek dam zl n sa l ile daha fazla ilgilenmek, na emin olmak, di i koyunlar n ayr ayr tohumland genetik slaha h z vermek gibi yararlar mevcuttur.

Sun¶i Tohumlama Yöntemleri Koyunlarda tohumlamalar daha çok taze ve suland r lm taze sperma ile vaginal, servikal ve nadir olarak ta donmu sperma kullan larak intrauterin yolla yap lmaktad r.

Koç spermas n n dondurulmas ve donmu -çözünmü sperma ile koyunlarda yap lan servikal tohumlamalarda, serviksin anatomik

yap s ndan dolay uterusa ula lamamas na ba l olarak ba ar s z sonuçlar elde edilmesi ara t rmac lar yeni bir tohumlama tekni i geli tirmeye, vaginal veya servikal tohumlamalarda serviksin geçilebilmesine yönelik çal malara yönlendirmi tir.

Günümüze kadar denenen teknikler aras nda, 

vaginal, servikal, transservikal intrauterin,  laparatomik intrauterin, laparoskopik intrauterin ve laparoskopik intraoviduktal
tohumlama yöntemleri say labilir

Vaginal Tohumlama Vaginal tohumlama, servikse herhangi bir maniplasyon yap lmaks z n sperman n vaginan n anterioruna b rak lmas ile gerçekle tirilir. Ayn zamanda ³kör tohumlama´ olarak ta adland r lmaktad r. Tohumlama i leminde; tohumlama yap lacak hayvan n zapt -rapt alt na al nmas ndan sonra vulva dudaklar n n kuru temizli i yap l r. Tohumlama kateterine 0.2 ml hava çekildikten sonra 0.2 ml sperma çekilir. Katetere hava çekilmesinin amac , sperman n tamam n n vagina içerisine aktar labilmesini sa lamakt r.

Tohumlama kateteri vagina içerisinde dikkatli bir ekilde ilerletilerek sperma vaginan n anterioruna b rak l r. Yaln z kateterin orificium uretra¶ ya girmemesine ve vagina mukozas n n zedelenmemesine özen gösterilmelidir. Daha çok taze sperma ile yap lan tohumlamalarda kullan lan bir yöntemdir.

Servikal Tohumlama Servikal tohumlama; kateterin serviks içinde yakla k olarak 2-6 mm ilerletilerek depo edilmesi ile gerçekle tirilir. Baz hayvanlarda kateterin serviks içerisinde ilerletilmesi mümkün olmamakla birlikte baz hayvanlarda kateter tüm serviks boyunca ilerletilebilir. Bu tohumlama tekni inde zapt -rapt, hayvan n özel olarak yap lm travaya al nmas ndan sonra arka k sm n n yukar ya do ru kald r lmas yla sa lan r. Vulva dudaklar n n kuru temizli ini takiben flambe edilmi ve steril vazelinle kayganla t r lm spekülüm vagina içerisine yerle tirilir.

I k kayna yard m ile spekülüm hareket ettirilerek serviksin bulunmas sa lan r.

0.2 ml sperma çekilen kateter spekülüm içerisinden geçirilerek orificium uteri externa¶dan canalis cervixe girilerek mümkün oldu unca ilerletildikten sonra sperma depo edilir.

Servikal tohumlama tekni i daha çok taze ve suland r lm sperma ile yap lan tohumlamalarda kullan lmaktad r.

ntrauterin Tohumlama
Transservikal ntrauterin Tohumlama Bu yöntemde koyun, servikal tohumlamada oldu u gibi zapt -rapt alt na al nd ktan sonra vulva dudaklar n n kuru temizli i yap l r. Serviksin mekanik dilatör (serviks pensi), hormon (PGE2) veya tokolitik ilaçlar kullan larak geni lemesi sa lan r, kateter tüm serviks boyunca ilerletilerek sperma uterusa depo edilir. Bu yöntemde koyunlar n yakla k % 80-90¶n nda serviks yoluyla uterusa ula lmas mümkün olmaktad r. Daha çok donmu sperma ile yap lan tohumlamalarda kullan lmaktad r.

Ayr ca serviksin;

‡mekanik dilatör (serviks pensi) ‡hormon (PGE2) veya ‡tokolitik ilaçlar
kullan larak geni lemesi sa lanabilmektedir

Evcil hayvanlarda serviksi geni letmek amac yla Dinoprostone, Carbachol, Oksitosin, Oestradiol benzoat Valethamate bromide gibi kimyasal maddeler veya hormonlar kullan labilmektedir.

Laparotomik ntrauterin Tohumlama Bu yöntemde hayvan operasyon masas üstüne s rt üstü yat r larak tespit edilir. Operasyon bölgesinin tra , asepsi ve antisepsisi sa land ktan sonra lokal infiltrasyon ya da paravertebral anestezi uygulan r. Median hattan yap lan bir ensizyon ile kar n bo lu una girilir. Uterus ve ovaryumlar bulunarak tonus ve follikülün varl kontrol edilir. Tohumlama, ucuna enjeksiyon kanülü yerle tirilmi kateter yard m ile corpus uteri ya da follikülün bulundu u kornu uteriye sperman n verilmesi ile gerçekle tirilir. Tohumlamay takiben kar n bölgesi kapat larak tohumlamas yap lan koyuna i.m. olarak geni spektrumlu antibiyotik enjeksiyonu yap l r.

Laparoskop Yard m le ntrauterin Tohumlama Bu yöntemde de laparotomik yöntemde oldu u gibi hayvan tespit edilir. Yaln z bu yöntemde operasyon masas na a a ya do ru 45°¶lik bir e im verilerek kar n organlar n n craniale do ru yer de i tirmeleri sa lan r. Memelerin ön k sm ndan itibaren 10 cm¶ lik bir alan tra edilir, bu bölgenin asepsi ve antisepsisi sa land ktan sonra trokarlar ile girilecek noktalara lokal infiltrasyon anestezisi uygulan r.

Daha sonra her iki memenin yakla k 8-10 cm önünde bir noktadan laparoskopun girece i trokar, di er bir noktadan ise kateterin girece i trokar yerle tirilir. Omentum ya lar n n uzakla t r labilmesi için memelerden birinin yakla k 10 cm caudo-lateraline bir kanül yerle tirilerek filtre edilmi hava verilir. Trokar n birinden laparoskop di erinden de stile sokularak uterus ve ovaryumlar aç a ç kar l r. Uterus ve ovaryumlar n muayenesini takiben stile, sokuldu u trokardan çekilerek yerine ucunda enjeksiyon kanülü bulunan kateter yerle tirilir ve tohumlama, kateterin sert bir darbe ile uterus lümenine girmesinin sa lanmas yla gerçekle tirilir.

Kanülün uterus lümenine tam olarak girmesine dikkat edilmelidir. Daha çok donmu sperma ile yap lan tohumlamalarda kullan l r ve laparotomik yönteme göre post-operatif doku adhezyonlar n n olu mamas , bakteriyel enfeksiyon riskinin daha az olmas , anesteziye ihtiyaç göstermemesi ve uygulama kolayl gibi birçok avantajlar ndan dolay daha çok tercih edildi i belirtilmektedir. Keçilerde suni tohumlama vaginal, servikal, transservikal intrauterin yöntemlerden birisi kullan larak 0.25 ml ve 100x106 aktif spermatozoon içeren dozla gerçekle tirilebilmektedir

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->