P. 1
Ses Temelli Cümle Yöntemiyle İlk okuma Yazma Öğretimi Nasıl Yapılır?

Ses Temelli Cümle Yöntemiyle İlk okuma Yazma Öğretimi Nasıl Yapılır?

4.86

|Views: 125,381|Likes:
Yayınlayan: Ali Nafiz YAZAR
Öğretmenler ve öğretmen adayları için, ilk okuma yazma öğretiminin ses temelli cümle yöntemi kullanılarak nasıl yapıldığının izahını bu dökümanda bulacaksınız. www.miniminibirlerim.com sitemizde el yazısıyla ilkokuma yazma öğretimi ile ilgili ayrıntılı kaynaklara, çalışma kağıtlarına, el yazısı videolarına ulaşabilirsiniz.
Öğretmenler ve öğretmen adayları için, ilk okuma yazma öğretiminin ses temelli cümle yöntemi kullanılarak nasıl yapıldığının izahını bu dökümanda bulacaksınız. www.miniminibirlerim.com sitemizde el yazısıyla ilkokuma yazma öğretimi ile ilgili ayrıntılı kaynaklara, çalışma kağıtlarına, el yazısı videolarına ulaşabilirsiniz.

More info:

Published by: Ali Nafiz YAZAR on Aug 28, 2008
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

İLK OKUMA­YAZMA  ÖĞRETİMİ

F. İLK OKUMA – YAZMA ÖĞRETİMİ  İlk okuma yazma öğretiminin öğrencilere okuma ve yazma becerilerini kazandırmaktan  daha geniş bir içeriği bulunmaktadır. Bu süreçte sadece okuma ve yazma becerilerinin  kazandırılması değil aynı zamanda Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanma, iletişim kurma,  problem çözme, karar verme gibi temel becerilerin de geliştirilmesi amaçlanmaktadır.  İlk okuma­yazma öğretimi, öğrencilerin zihinsel, duygusal ve sosyal becerilerinde  önemli değişimlere neden olmaktadır. Bu değişimler öğrencinin hayat boyu kullanacağı  anlama, sıralama, sorgulama, ilişki kurma, tahmin etme gibi zihinsel becerileri de  geliştirmektedir.  Öğrencilere yukarıda belirtilen nitelikleri kazandırmada  ilk okuma­yazma öğretim  yöntem ve uygulamalarının büyük rolü vardır.  1.  İlk Okuma Yazma Öğretim Yöntemi  Bu  programda  ilk  okuma­yazma  öğretiminde  Ses  Temelli  Cümle  Yöntemi’nin  uygulanması  benimsenmiştir.  Ses  temelli  cümle  yönteminde,  ilk  okuma­yazma  öğretimine  seslerle  başlanmaktadır.  Anlamlı  bütün  oluşturacak  birkaç  ses  verildikten  sonra  seslerden  hecelere,  kelimelere  ve  cümlelere  ulaşılmaktadır.  İlk  okuma­yazma  öğretimi,  kısa  sürede  cümlelere ulaşılacak şekilde düzenlenmektedir.  İlk okuma­yazma öğretimi boyunca okuma ve yazma birlikte sürdürülmektedir. Okunan  her  öge  yazılmakta;  yazılanlar  da  okunmaktadır.  Yazı  öğretiminde,  öğrencilerin  gelişimine  uygun olan bitişik eğik yazı harfleri kullanılmaktadır.  Bu yöntemin özellikleri, ilkeleri, aşamaları ve bitişik eğik yazıya ilişkin bilgiler aşağıda  verilmektedir:  a.  Ses Temelli Cümle Yönteminin Özellikleri  Ses Temelli Cümle Yönteminin özellikleri şöyle sıralanabilir: ·  Ses  Temelli  Cümle  Yönteminde  ilk  okuma­yazma  öğretimi,  dinleme,  konuşma  becerilerinden kopuk sadece okuma­yazma becerilerini geliştirme olarak değil Türkçe  öğretiminin beş öğrenme alanı ile birlikte yürütülmektedir. ·  İlk  okuma­yazma  öğretimine  seslerle  başlanması,  seslerin  birleştirilmesi  ile  anlamlı  heceler,  kelimeler  oluşturulması  ve  cümlelere  ulaşılması  öğrencinin  bilgileri  yapılandırmasını  kolaylaştırmaktadır.  Bu  yönüyle  Ses  Temelli  Cümle  Yöntemi,  yapılandırıcı öğrenme yaklaşımına uygun bir yöntemdir. ·  Türkçede  her  harf  bir  sesi  karşıladığından  bu  yöntem  Türkçenin  ses  yapısına  uygundur.

224 

·  Bu  yöntem  öğrencilerin  duyduğu  ve  çıkardığı  seslerin  bilincine  varmasını  sağlamaktadır.  Böylece  öğrencilerin  dil  gelişimine  (doğru  telâffuz,  akıcılık,  sesleri  ayırt etme vb.) katkıda bulunmaktadır. ·  Öğrencilerin  bütün  sesleri  öğrenmesi,  yazma  sürecinde  kelimeleri  doğru  yazmalarını  sağlamaktadır. ·  Öğrenci  yazı  ile  konuşma  arasındaki  benzerlikleri  görmekte,  yazının  harflerin  birleştirilmesiyle; konuşmanın ise seslerin birleştirilmesiyle yapıldığını anlamaktadır. ·  Öğrencilerin sözlü dilden yazılı dile geçmesini  kolaylaştırmaktadır.  Bu yöntem ilk okuma­yazmayı öğrenme sürecinde öğrencilerin bireysel, zihinsel  ve sosyal gelişimlerine katkı sağlamaktadır.  b.  Ses Temelli Cümle Yönteminin İlkeleri  İlk okuma­yazma öğretim sürecinde dikkat edilecek ilkeler şunlardır:  İlk okuma­yazma öğretiminde;  1.  Öğrencinin ön bilgilerinden hareket edilmelidir.  2.  Özellikle ve öncelikle anlamlı heceler elde edilmelidir.  3.  Oluşturulacak hecelerde aşağıdaki ölçütlere dikkat edilmelidir. ·  ·  ·  ·  ·  Kolay okunması. Dilde kullanım sıklığına sahip olması. Anlamının açık ve somut olması. Anlamı görselleştirilebilir olması (canlandırılabilir, resmedilebilir vb.). İşlek hece yapısına sahip olması. 

4.  Kısa sürede cümlelere ulaşılmalıdır.  5.  İmkânlar ölçüsünde görsellere başvurulmalıdır.  6.  Somut ögelerden yararlanmaya ağırlık verilmelidir.  7.  Hece tablosu hiçbir şekilde kullanılmamalıdır.  8.  Öğrenilenlerin kalıcılığı sağlanmalıdır. Bu amaçla aşağıdaki etkinlikler kullanılabilir. ·  Yeni öğrenilenleri önceki öğrenilenlerle ilişkilendirme. ·  Öğrenci defterlerine yazma. ·  Okuma ve yazılanları sergileme. ·  Çalışma kitaplarında yer alan etkinlikleri yapma.

225

c.  Ses Temelli Cümle Yönteminin Aşamaları  Ses Temelli Cümle Yöntemine göre ilk okuma­yazma öğretimi aşağıdaki aşamalar  izlenerek gerçekleştirilir.  1.  İlk okuma­yazmaya hazırlık  2.  İlk okuma­yazmaya başlama ve ilerleme  §  Sesi hissetme ve tanıma  §  Sesi okuma ve yazma  §  Sesten heceler, hecelerden kelimeler, kelimelerden cümleler oluşturma  §  Metin oluşturma  3.  Okur yazarlığa ulaşma  İlk  okuma­yazma  çalışmalarında  dinleme,  konuşma,  okuma,  yazma  ve  görsel  okuma­  görsel  sunu  birlikte  ele  alınmalıdır.  Bütün  çalışmalar,  Türkçe  öğretim  programının  1.  sınıf  düzeyindeki kazanımların gerçekleştirilmesine yönelik düzenlenmelidir.  d.  Bitişik Eğik Yazı  İlk okuma­yazma öğretimine bitişik eğik yazı ile başlanacaktır. Bitişik eğik yazı  kullanımına ilişkin açıklamalar aşağıda verilmektedir.  1.  İlk  okuma­yazma  öğrenmeye  başlayan  öğrencilerin,  kalemi  ellerine  ilk  aldıklarında  eğik ve dairesel çizgiler çizdikleri gözlenmektedir.  2.  Öğrenciler anatomik yapıları gereği kalemi eğik olarak tutmaktadırlar.  3.  Bitişik  eğik  yazının  akıcı  ve  kesintisiz  olması,  soldan  sağa  doğru  yazı  yönünü  desteklemektedir.  4.  Bitişik eğik yazı geri dönüşlere izin vermemektedir. Bu durum yazının akıcı ve doğru  yönde gelişimini sağlamaktadır.  5.  Bitişik  eğik  yazı,  harflerin  doğru  yazımını  desteklemektedir.  Harflerin  yazılış  yönlerinin karıştırılması sorununun ortaya çıkmasını önlemektedir.  6.  Bitişik  eğik  yazıdaki  süreklilik  düşüncelerdeki  sürekliliğe  yansımakta,  birbirlerini  desteklemektedir. Yazıda kazanılan bu akıcılık okuma becerisine de yansımaktadır.  7.  Dik temel harflerin ardından bitişik eğik yazı harfleri ile yazmaya başlayan öğrenciler  bitişik  eğik  yazıya  geçişte  güçlük  çekmektedirler.  Bu  nedenle  ilk  okuma­yazma  öğretimine bitişik eğik yazı ile başlanmaktadır.  8.  Yapılan  araştırmalar,  öğrencilerin  bitişik  eğik  yazı  harflerini  yazmada  bir  problemle  karşılaşmadıklarını ve bu yazı türünden zevk aldıklarını göstermektedir.  9.  Bitişik eğik yazının estetik görünümü, öğrencilerin estetik bakış açısı geliştirmelerine  yardımcı  olmaktadır.  Bitişik  eğik  yazı  öğretimi  ile  resim  ve  müzik  derslerinin  öğretimleri arasında ilişki bulunmaktadır.

226 

10. Bitişik eğik yazı alışkanlığı, öğrencilerin diğer yazı karakterleriyle yazılmış metinleri  okumalarında  problem  çıkarmamaktadır.  Deneysel  çalışmalar,  öğrencilerin  değişik  stillerde  yazılmış  harfleri  tanımakta  ve  okumakta  güçlük  çekmediklerini  ortaya  koymuştur.  2.  İlk Okuma­Yazmaya Hazır lık  İlk okuma­yazmaya hazırlık aşamasında genel hazırlık, okumaya ve yazmaya hazırlık  olmak üzere üç tür çalışma yapılmalıdır.  a. Genel Hazırlık  Öğrencilerin sınıf ortamına, arkadaşlarına alışmaları için okulun ilk gününden itibaren  onlara  rahat  iletişim  kurabilecekleri  bir  ortam  sunulmalıdır.  Ayrıca  sınıfını  ve  sırasını  bulmaya, sınıfına, sırasına, arkadaşlarına ve öğretmenine de alışmaları için gerekli çalışmalar  yapılmalıdır.  Bu  çalışmalarda  oyunlar,  dramalar,  şarkılar,  bilmeceler  birer  araç  olarak  kullanılabilir.  Böylece  öğrencilerin,    ilk  okuma­yazma  çalışmalarına  yönelik  olumlu  tutum  geliştirmeleri sağlanmalıdır.  Ayrıca öğrenciler çeşitli yönleriyle (görme, işitme, geçirdiği hastalıklar, aile ve sosyal  durumu  vb.)  tanınmaya  çalışılmalı,  sınıf  ortamının  düzenlenmesinde  ve  ilk  okuma­yazma  öğretiminde  bunlar  dikkate  alınmalıdır.  Yapılacak  çalışmalar  hakkında  aileler  bilgilendirilmeli  ve  onların  yardımları  sağlanmalıdır.  Düzenli  aralıklarla  çocukların  gelişimi  ve yapılması gerekenler hakkında bilgiler verilmelidir.  b. Okumaya Hazırlık 

1.  Oturma:   İlk  okuma­yazma  çalışmalarında  düşünce  akışını  artıran,  anlamayı  ve 
çalışmaları  kolaylaştıran  doğru  oturma  şekline  dikkat  edilmelidir.  Öğrencilerin  sırada yanlış oturmalarına ve eğilerek çalışmalarına izin verilmemelidir. 

2.  Kitap  tutma  ve  açma:   Öğrencilere  kitabı  nasıl  tutmaları  ve  sayfaları  nasıl 
açmaları  gerektiği  gösterilmelidir.  Göz  ile  kitap  arasındaki  en  uygun  uzaklık  sağlanmalıdır. 

3.  Görsel  okuma:   Okuma  çalışmalarından  önce  öğrencilerin  görselleri  tanıma, 
anlama, yorumlama ve anlatma becerileri geliştirilmelidir. Bu amaçla şu çalışmalar  yapılabilir.  §  Gördüğü bir resmi tanıma, diğerlerinden ayırt etme,  §  Görsellerde gördüğü ayrıntıları anlatma,  §  Söylenen kelimenin görsel karşılığını bulma,  §  Söylenen cümleye uygun resimleri bulma,  §  Sorulan bir soruyu görsellerden yararlanarak cevaplama,  §  Görsellerden yararlanarak hikâye oluşturma,  §  Görsellerden  yararlanarak  oluşturulan  bir  hikâyedeki  kahraman,  olay,  yer,  zaman hakkında konuşma. 

4.  Okumaya  özendirme:   Öğretmen,  örnek  okuma  yaparak  öğrencileri  okumaya 
özendirmelidir. Bu amaçla şu çalışmalar yapılabilir. . 
227 

§  Hikâye, masal, fıkra, şiir, şarkı, tekerleme vb. okuma.  §  Öğrencilerin resimli hikâyeleri okuyormuş gibi anlatmalarını sağlama.  c. Yazmaya Hazır lık 

a. El hareketleri:  Yazmaya   başlamadan önce öğrencilerin çeşitli oyunlarla el kol 
kasları  geliştirilmelidir.  Bu  çalışmalarla  öğrencilerin  kas  esnekliği  sağlanmalıdır.  Bu amaçla aşağıdaki etkinlikler yapılabilir.  §  Parmakları  kullanarak  şarkılar  söyleme.  Örneğin,  “sağ  elimde  beş  parmak,  sol elimde beş parmak...” şarkısının söylenmesi.  §  Parmak  uçları  ile  sıra  üzerine  vurarak  yağmur  yağma  sesinin  çıkartılması  (hafif yağmur, şiddetli yağmur, gök gürültüsü taklitleri).  §  Direksiyon çevirme hareketiyle sağa ve sola doğru dönüşler yapma.  §  Elma,  armut  toplama  veya  parmaklarını  açıp  kapatarak  far  yakıp  söndürme  taklidi yapma. 

b. Boyama:  Çeşitli boya kalemleriyle resim yapma etkinlikleri yapılabilir.  c.  Kalem  tutma:   İlk  okuma­yazma  öğretimi  açısından  kalem  tutmanın  ayrı  bir 
önemi  bulunmaktadır.  Öğrencilerin  bu  aşamada  edinecekleri  alışkanlıklar  ömür  boyu sürmektedir. Öğrencinin kalemi yanlış tutması, ellerinin çabuk yorulmasına  neden  olmakta  ve  güzel  yazı  yazmasını  engellemektedir.  Bunu  önlemek  için  öğretmen  her  öğrencinin  kalem  tutuşunu  gözlemelidir.  Kalemi  doğru  tutma  alışkanlığı kazanmalarını sağlamalıdır. 

d. Serbest çizgi çalışmaları:  Serbest çizgi çalışmaları bitişik eğik yazıya hazırlayıcı 
nitelikte  olmalıdır.  Öğrencilere  çeşitli  resimler  yaptırılır.  Yapılan  bu  çalışmalar  çevrede  görülen  ve  bilinen  varlık  ve  nesnelerden  örneklendirilerek  öğrencinin  çevresiyle  bütünleşmesi  ve  yaptıklarını  anlamlandırması  bakımından  önemlidir.  Bu aşamada şu çalışmalar yapılabilir.  §  Karalama (kuş yuvası, çember, bulut yapma).  §  Sürekli ve eğik çizgiler çizme (dalga, yılan, halat vb.). 

e.  Düzenli  çizgi  çalışmaları:   Bu  aşamada  yapılacak  çizgi  çalışmaları  harfleri 
yazmaya hazırlık niteliğindedir. Bu amaçla şu çalışmalar yapılabilir.  §  İki çizgi tek aralıktan oluşan satır aralığına çizme. İki satır çizgisinin arası 2  cm olmalıdır.
228 

§  Dört çizgi üç aralıktan oluşan  satır aralığına çizme. Dış  iki çizgi arası 2 cm  olmalıdır. 

§  Dört çizgi üç aralıktan oluşan  standart yazı aralığında çalışma. Dış  iki çizgi  arası 1.3 cm olacak şekilde düzenlenmelidir.

229 

230

3.İLK OKUMA­YAZMAYA BAŞLAMA VE İLERLEME  Bu aşamada sesi hissetme ve tanıma, sesi okuma ve yazma, sesten anlamlı heceler,  kelimeler ve cümleler oluşturma ile metin oluşturma çalışmaları yapılmaktadır.  a.  Sesi Hissetme ve Tanıma  Sesi  hissetme  ve  tanıma  aşaması  tanıtılacak  sesin  öğrenciler  tarafından  fark  edilmesini  sağlamaya  yöneliktir.  Bu  aşamada  aşağıdaki  çalışma  ve  etkinlikler  yapılmalıdır.  1.  Kısa  öyküler  anlatma,  drama  yapma,  tekerleme  ya  da  şarkı  söyleme  gibi  etkinliklerle ses hissettirilir.  2.  Sesin  geçtiği  kelimelere  örnekler  buldurulur.  Örneğin  tanıtılan  sesin  hangi  öğrencilerin  adında  bulunduğu,  hangi  bitki,  hayvan  veya  eşya  adında  olduğu  sorulabilir.  3.  (Bu  kelimeler  söylenirken  ilgili  ses  vurgulanır.  Öğrenciler  örnekler  vermeye  özendirilir.)  4.  Görsellerden  yararlanılarak  sesi  ayırt  etme  çalışmaları  yapılır  (Sesin  bulunduğu  ve  bulunmadığı  kelimelerin  resimleri  gösterilerek  bu  kelimelerde  ilgili sesin geçip geçmediğini belirlemeleri istenir).  b.  Sesi Okuma ve Yazma  Sesin yazıdaki sembolü olan harf aşağıdaki sıraya göre yazılmalı ve okunmalıdır.  1.  Öğretmen  tahtada  bu  harfin  nasıl  yazıldığını  göstermeli  ve  öğrencilerle  birlikte okumalıdır.  2.  Alıştırma  kitabındaki  büyükçe  çizilmiş  harfin  üzerinden  öğrenciler  ok  yönünde defalarca giderek harfin yazılışına hazırlanmalıdır.  3.  Öğrencilerin, satır aralıklarına (dört çizgi üç aralık) yazılmış harf örneklerinin  üstünden kalemleriyle gitmeleri sağlanmalıdır.  4.  Dört  çizgi  üç  aralıktan  oluşan  satır  aralarına  öğrenciler  harfleri  yazmalı;  ne  yazdıkları  sorularak  harfin  doğru  yazımı  ve  seslendirilmesine  özen  gösterilmelidir.  5.  Yazılması zor olan (   ) harflerinden önce, bu harflerin  yazımına yönelik hazırlayıcı çizgi çalışmaları yapılabilir.
,f ,G ,g ,y ,k ,A ,a
231 

Tablo 3: Ses Grupları Tablosu

232 

Sesler alfabedeki sıralarına göre değil aşağıda verilen sıraya göre ele alınmalıdır. Ayrıca,  gruplardaki  seslerin  yerleri  değiştirilerek  farklı  gruplamalar  da  yapılabilir.  Ses  gruplarının  düzenlenmesinde,  harflerin  yazım  kolaylığı  ve  anlamlı  hece  (kelime)  üretmedeki  işlekliği  dikkate alınmalıdır. 

1. Büyük Harfler  Büyük harfler verilirken oluşturulan kelime ve cümlelerden yararlanılabilir. Bunun için  özel  adların  yazım  kuralından,  cümleye  büyük  harfle  başlama  kuralından  hareket  edilebilir.  Örneğin  “ ” kelimesi üretildiğinde  bu kelimenin  farklı  anlamları üzerinde durularak  insan  adı olan “ ” kelimesinin yazım şekli gösterilmelidir. Elde edilen büyük harfin yazım şekli  üzerinde durulmalıdır.
Z,V,Ü,U,Ş,S,P,Ö,O,J,İ,I,Ç,C alE ale

·  Bitişik  yazıda  benzerdir.

·  Bitişik  eğik  yazıda,  harfler  üstten  bağlanır  ve  harflerin  noktaları  ve  noktalama  işaretleri kelime yazımı bittikten sonra konur. ·  Bitişik  yazıda  “   ”  harfleri  yazılış  özelliği  bakımından  kendinden  sonra gelen küçük harfle bağlanmaz. Büyük harf yazıldıktan sonra kalem kaldırılır. 
T ,V ,P ,N ,F

·  Bitişik yazı büyük harfleri ile kelime yazılırken harfler birleştirilmez . 

A R A K N A

Örnek : 

lemeT ,nataV ,aytapaP ,niveN ,amtaF

Örnek : 

 

233 

J,F,V,Ğ

j,f,v,ğ

6. Gr up  : 

H,P,C,G

h,p,c,g

5. Gr up  : 

 

Ç,Z,Ş,Ü,B,Ö

ç,z,ş,ü,b,ö

4. Gr up  : 

 

D,S,Y,I,K,U

d,s,y,ı,k,u

3. Gr up  : 

 

M,R,O,N,İ

m,r,o,n,i

2. Gr up  : 

 

T,A,L,E

t,a,l,e

1. Gr up  : 

 

 

  harflerinin  büyük  ve  küçükleri 

2. Rakamlar  Rakamlar  Matematik  Dersi  programının  gerektirdiği  zamanda  verilmelidir.  Ancak  rakamların yazılışları ses öğretimi tamamlandıktan sonra gösterilmelidir. 

c.   Heceler Kelimeler ve Cümleler Oluşturma  İlk okuma­yazma öğretiminin en önemli aşaması heceler üretme; hecelerden  kelimeler, kelimelerden de cümleler oluşturmadır. Bu aşamada aşağıdaki çalışmalar  yapılmalıdır.  1.  Verilen ilk iki sesin ardından bu seslerden hecelere ulaşılmalıdır.  2.  Elde edilen hecelerle okuma ve yazma çalışmaları yapılmalıdır.  3.  Verilen  her  yeni  ses,  önceki  öğrenilenlerle  ilişkilendirilmeli  yeni  heceler  ve  kelimeler oluşturulmalıdır.  4.  Her  ses  grubu  tamamlandıktan  sonra  yapılan  çalışmalar  gözden  geçirilmeli  ve  değerlendirilmelidir.  Bir  sonraki  ses  grubuna  geçişte  öğrencilerin  daha  önce  verilenleri öğrenmiş olmalarına dikkat edilmelidir.  5.  Sesler  verildikçe  üretilen  heceler  artacak  bunlara  bağlı  olarak  kelime  ve  cümle  oluşturma süreci de kolaylaşacaktır. Bu süreçte elde edilen kelimelerden özel ad  olanlar    ile  cümle  başlarının  yazımında  büyük  harf  yazımı  ve  kullanımı  eş  zamanlı olarak verilmelidir.  6.  Elde edilen kelime ve cümlelerin anlamları üzerinde durulmalıdır.  7.  Öğrenciler,  kelime  ve  cümle  oluşturmaya  özendirilmelidir.  Oluşturulan  kelime  ve cümleler okunmalı, yazılmalıdır.  d.  Metin Oluştur ma  Öğrenilen  kelimelerden,  yeni  cümleler,  cümlelerden  yararlanılarak  metin  oluşturulmalıdır.  Metin  yazdırılırken  doğru  yazma  ve  yazı  estetiğine  özen  gösterilmelidir.  Öğrenciler  yazılarını  dört  çizgi  üç  aralıktan  oluşan  satır  çizgilerine  yazmalıdırlar. Ayrıca kendi oluşturdukları farklı metinleri okumaları teşvik edilmelidir.  4.  Okur Yazar lığa Ulaşma  Bu  aşama  ilk  okuma­yazma  öğretim  sürecinin  son  aşamasıdır.  Serbest  okuma­yazma  aşaması  da  denilmektedir.  Bu  aşamada  öğrencilerin  şiirleri,  tekerlemeleri,  hikâyeleri  ve  okuma  kaynaklarından  seçtikleri  metinleri  sınıftaki  arkadaşlarına  okumaları  sağlanmalıdır.  Ayrıca  kendilerini  yazılı  olarak  ifade  etmeleri  ve  yazılanları  okuyarak  paylaşmaları  sağlanmalıdır. Yazılarını tek çizgili defter satırı  üzerinde yazmalıdırlar.  . 
234 

0 ,9 ,8 ,7 ,6 ,5 ,4 ,3 ,2 ,1

5.  Uygulamalar 

“ 

 

a.  Sesi Hissetme ve Tanıma  Bu  aşamada  tanıtılacak  sesin  öğrenciler  tarafından  fark  edilmesi  sağlanmalıdır.  Bunun için tanıtılacak ses ile ilgili aşağıdaki etkinlikler yaptırılmalıdır:  §  Canlandırma,  tekerleme,  şarkı,  öykü  vb.  etkinliklerle  “e”  sesi  hissettirilmelidir.  Örneğin:  Bebeğini  uyutmaya  çalışan  bir  anne  canlandırılabilir.  Annenin  bu  sırada  söylediği  “eee….eee….”  sesi  çıkarılır.  Öğretmenin  söylediği  kelimelerden,  öğrencilerin  “e”  sesinin  olduğu  kelimeleri belirlemeleri ve başka örnekler vermeleri istenmelidir.  Örneğin; öğretmen “erik, etek, fare, kale, Emel, Ece, Elif  vb.” 

§ 

§ 

“e”  sesinin  olduğu  ve  olmadığı  kelimelerin  görsellerini  kullanarak  öğrencilerin sesi ayırt etmeleri sağlanmalıdır. 

Adlarında “ e”  sesi geçen görsellerin altlarındaki kutuyu boyayınız. 
Değer lendir me:  İçinde  “  e  “  sesinin  geçtiği  ve  geçmediği  resimlerden  oluşan  bir  çalışma  kağıdı  düzenlenmelidir. Öğrencilerden “ e “ sesinin geçtiği resimleri belirlemeleri istenir.  b. Sesi Okuma ve Yazma

e

”  Sesi 

235 

Bu  aşamada  tanıtılacak  sesin  sembolü  olan  harfin  yazımı  için  aşağıdaki  işlemler  yapılmalıdır: 

Öğrencilerin harfin yazılış yönüne dikkat ederek üzerinden defalarca gitmelerini  sağlayınız. Bunu yaparken keçeli kalem,  boya kalemi vb.  kalın uçlu kalemler  kullanılabilir. 

Tanıtılan sesin sembolünü (harf) satır aralığına yazdırınız ve okutturunuz. 

eeeeeeeeeeeeeeeeeee e e e e e e e e e e e e e e eeeeeeee eeeeeee eeeeeee
 
e

e

eeeeeee eeee eeee
e

Değer lendir me: Tanıtılan “ e “ sesini bir dizi sembol içinden seçmelerini sağlayınız. 

  * +    + *  * + *  +  * 
236 

“  a. Sesi Hissetme ve Tanıma 

 

Bu  aşamada  tanıtılacak  sesin  öğrenciler  tarafından  fark  edilmesi  sağlanmalıdır.  Bunun için tanıtılacak ses ile ilgili aşağıdaki etkinlikler yaptırılmalıdır: 
l

§ 

Canlandırma,  tekerleme,  şarkı,  öykü  vb.  etkinliklerle  “    ”  sesi  hissettirilmelidir. 

Örneğin:  Öğrencilerin  bildiği  bir  şarkının  melodisini  “lal  la  lal  la  lal  ...”  şeklinde  söyleyebilirsiniz.  §  Öğretmenin söylediği kelimelerden, öğrencilerin “    ” sesinin geçtiği kelimeleri  belirlemeleri ve başka örnekler vermeleri istenmelidir. Sessiz harflerin  tanıtılmasında kelimelerde harfin aşamalı olarak sonda, ortada ve başta olduğu  örnekler seçilmelidir.  Örneğin; “kol, gül, bal, zil, elma, kelebek, gelin, kale, limon, lale vb.” 
l

Adlarında “   ” sesi geçen görsellerin altlarındaki kutuyu boyayınız. 
Değer lendir me:  İçinde  “   “  sesinin  geçtiği  ve  geçmediği  resimlerden  oluşan  bir  çalışma  kâğıdı  düzenlenmelidir.  Öğrencilerden  “   “  sesinin  geçtiği  resimleri  belirlemeleri istenir.
l l l

l

§ 

“    ”  sesinin  olduğu  ve  olmadığı  kelimelerin  görsellerini  kullanarak  öğrencilerin sesi ayırt etmeleri sağlanmalıdır. 

l

”  Sesi 

237 

b. Sesi Okuma ve Yazma  Bu aşamada harfin yazımı için aşağıdaki işlemler yapılmalıdır: 

Harfin yazılış yönüne dikkat ederek üzerinden defalarca gitmelerini sağlayınız. Bunu  yaparken keçeli kalem,  boya kalemi vb.  kalın uçlu kalemler kullanılabilir. 

lllllllllllllllllllllll lllllllll lllllllll llllllllll lllllllll lllllllll
lllllllll ll ll

238 

c. Sesten Hece ve Kelime Oluştur ma 

 

Önce “  ” ve ardından “   ” sesleri yan yana getirilerek birlikte okunur. Bu süreçte şu  işlemler yapılmalıdır. 

yazmaları istenir.  2.  “   ”  sesi  tahtada  yazılarak  birkaç  defa  öğrencilere okutulur.  Öğretmen,  doğru  seslendirme yapılabilmesi için örnek seslendirme yapmalıdır.  3.  “   ” ve “   ” sesi yan yana getirilerek her ikisinin birlikte nasıl okunabileceği  sorulur.

l

e

1.  “ 

 “ sesi tahtaya  yazılarak öğrencilerden okumaları  istenir.  Harfi defterlerine 

le
l e l

e l
e
239 

okumanın doğruluğunu kontrol etmeli, kendisi örnek okumalar yapmalıdır. 

le le le le le le le le le le le le
 
Bu süreçte şu işlemler yapılmalıdır: 
240 

 

Değer lendir me: Oluşturulan kelimeyi öğrencilere yazdırınız ve okutunuz. 

1. Kelime Ür etme 

Öğrenilenlerin  kalıcılığını  sağlamaya  yönelik  etkinliklerin  ardından  aşağıdaki  uygulama sırası izlenerek açık heceye ulaşılmalıdır. 

le

4.  Öğrencilerin  cevapları  dikkate  alınarak  “

  ”  okunur  ve  yazılır.  Öğretmen 

ele

le le le le le le le le le
le le le le
le e

yeni kelimenin nasıl okunabileceği sorulur.  4.  Öğrencilerin  okuma  denemelerinin  ardından  doğru  okumayı  yaparak 

kelime hecelemeden okunmalıdır. 

Elde  edilen  kelimelerden  yararlanarak  cümle  oluşturulabilir  ve  okutturulabilir.  Cümleler oluşturulurken görsellerden yararlanılmalıdır. Örneğin: 

Öğrencilerinizden bu farklı isimler vermelerini isteyiniz.  Cümlenin anlamlı hale getirilmesinde şarkı, tekerleme ve görseller kullanılmalıdır.  El ele tutuşan çocukların resmi yapılabilir.  “El ele, el ele verin çocuklar “ şarkısı söylenebilir.  Değer lendir me:  Öğrencilere “ ele “ kelimesini yazdırınız ve okutunuz. 


2.  “ . 

2. Açık Heceye Ulaşma 

takip edilmelidir. 
ele

1.  “    ” kelimesini tahtaya yazınız. Öğrencilerinizin de defterlerine yazmalarını  isteyiniz.    ”  kelimesini okumalarını isteyiniz.
241 

el

ele

ele

“ 

  ” 

kelimesinden  yararlanarak 

.ele le

ele

5.  “

 ” kelimesi birkaç defa okunarak yazılır. 

 

 

e

le

tekrarlamaları  istenir.  “ 

e

le

3.  Önce “ 

e

2.  “

le

1.  “

 ”  kelimesi gösterilerek öğrencilerden okumaları istenir.   ” sonra “   ” sesi aralarında boşluk bırakılmaksızın yazılarak oluşan 

  ” sesi gösterilerek okumaları istenir. 

  ”  kelimesine  “    ”  sesi  eklenerek  oluşturulan  yeni 

hecesine  ulaşmak  için  aşağıdaki  sıra 

3.  “    ”  kelimesinde  heceler  vurgulu  okunarak  öğrencilerin  bu  heceleri  hissetmelerini sağlayınız. 
el

4.  “    ”  kelimesinde  “    “  açıkta  kalacak  şekilde  “  kapatılarak okumalarını isteyiniz. 
e e ele ele

5.  “    ”  kelimesinde  “    ”  nin  üstünü  kapatarak  “    ”  hecesinin  nasıl  okunabileceğini  sorunuz.  Okuma  denemelerinin  ardından  sizden  sonra  tekrar  etmelerini isteyerek “  ” hecesini birlikte okuyunuz.  6.  Farklı  metinlerde  bu  hecenin  geçtiği  yerleri  belirlemelerini,  göstermelerini  ve  okumalarını isteyiniz.  7.  “  ” ve “  ” hecelerini karıştırmamaları için aşağıdaki çalışmaları yaptırınız.  §  §  §  §  Karışık olarak verilen heceleri okumaları,  Söylenilen heceyi göstermeleri,  Söylenen heceleri yazmaları  Farklı metinlerde bu heceleri bulup okumaları sağlanabilir. 
el le el el

3.  Metin  oluşturma:  Elde  edilen  kelimelerden  yararlanarak  cümle,  cümlelerden  metin oluşturunuz. Üretilenleri okumalarını ve yazmalarını sağlayınız.

ele

  ”  hecesinin  üstü 

242 

4. Hece, Kelime ve Cümle Oluşturma 
Ses  Hece  Hece ve ses kaynaştırma  Oluşturma 
le ele = e le le e et te at al ta la el at ,a al ,a et el ,e ata = a ta ala = a la ete = e te ,e ata ala ete ele te ta la a a e t t l l

Kelime Oluşturma 

“   ” 
l

 

“   ” 
t

Tahmin yaptırabilirsiniz.    ………
.alta alE

243 

.ta

.la

alE

alE

a

,A atA ,ata

“   ” 
a

Görsellerden  yararlanabilirsiniz. 

.ele le

e

,E ,alE , ale

alta

ele ta

“   ” 
e

  Not: Büyük harfler  özel adlarla birlikte  verilmelidir. 

Cümle Oluşturma Metin  Oluşturma  Cümleler oluştururken  öğrencilerinizin  adlarından  yararlanabilirsiniz. 

 

 

6.  Ölçme ve Değer lendir me  Ölçme  ve değerlendirme,  yapılan  bütün çalışmaların bir parçası olarak düşünülmelidir.  Hazırlık  aşamasından  başlayarak  okur  yazarlığa  ulaşıncaya  kadar  bütün  aşamalar  değerlendirilmelidir.  Öğretmen  ilk  okuma­yazma  değerlendirme  formunda  yer  alan  değerlendirme  başlıklarını  temel  alarak  her  öğrencinin  gelişim  düzeyini  gösteren  ayrıntılı  değerlendirme  formları  hazırlamalıdır.  Ölçme  ve  değerlendirme  için  aşağıda  verilen  okuma­  yazma değerlendirme formlarından yararlanabilirsiniz.  YAZMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU  Adı­Soyadı:………………………………  Numarası:……… 
Hazir an 

Kasım 

Ar alık 

1. Yazı Düzeni  a. Dik  b. Eğik  c. Sola Yatık  ç. Düzensiz

244 

Mayıs 

Şubat 

Nisan 

Eylül 

Ekim 

Ocak 

Mar t 

.la

enat ille alE

.la te ennA

.la ta ilA

,ilenat ,enat

enna

alna

,inet

ana

,ille

ilne

ilen

ilte

in

an

ne

ni

en

na

an a

in i

ana = a na

en e

ene = e ne

ini = i ni

ana

ene

ini

na

ne

ni

a

n

n

n

e

“   ” 
n

.ele le alE eli ilA .la te ilA

alE eli ilA a ,A

ilA ,ila ite

,eli

li il

il i

ili = i li ili

li i l

“   ” 
i

,,ile

i

 

2. Yazı Büyüklüğü  a. Büyük  b. Orta  c. Küçük  ç. Düzensiz  3. Satır Çizgiler ine Yazma  a. Düzgün  b. Alta Kaymış  c. Üste Çıkmış  ç. Düzensiz  4. Kelimeler  Ar asındaki Açıklık  a. Bitişik  b. Normal  c. Çok Açık  ç. Düzensiz  5. Har flerin Yazılış Biçimi  a. Tam Yazılmış  b. Eksik Yazılmış  c. Kuralsız Yazılmış  ç. Düzensiz  6. Yazının Temizliği  a. Temiz  b. Normal  c. Çok Silinmiş  d. Düzensiz 

Öğretmen: 

Tarih:  OKUMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU 

İmza: 

Adı­Soyadı:……………………………… 
Kasım  Ar alık  Şubat  Eylül  Ekim  Ocak 

Numarası:……… 
Hazir an  Mayıs  Nisan  Mar t 

1. Atlayar ak Okuma  a. Normal okuma  b. Harf­hece atlama  c. Kelime atlama  ç. Satır atlama  2. Ekleyer ek Okuma  a. Normal okuma  b. Harf­hece ekleme  c. Kelime ekleme  ç. Satır ekleme  3. Tekrarlayar ak Okuma  a. Normal okuma  b.Harf­hece tekrarlama  c. Kelime tekrarlama  ç. Satır tekrarlama  4. İzleyer ek Okuma

245 

a. Normal okuma  b. Parmakla izleme  c. İki eliyle izleme  ç. Cetvel, kalem vb. izleme  5. Otur ma Biçimi  a. Dik oturarak okuma  b. Öne eğik oturarak okuma  c. Geriye dayanarak okuma  ç.  Öne  arkaya  gidip  gelerek  okuma  6. Okumada Ses Tonu  a. Yüksek  b. Alçak  c. Normal  ç. Düzensiz  7. Okuma Hızı  a. Çok yavaş  b. Yavaş  c. Normal  d. Hızlı  8. Okuma Kur alları  a. Noktada durma  b. Virgülde durma  c. Vurgu yapma  ç. Tonlama yapma  9. Nefes Kontr olü  a. Mırıltı çıkarma  b. Düzensiz nefes alıp verme  c. Okuma aralığı uzun  d. Normal Okuma 

İLK OKUMA­YAZMA ÖĞRETİM SÜRECİNİ DEĞERLENDİRME FORMU  Aşağıda yer alan formda değerlendirmelerinizi  1 (yapamıyor), ile 5 (mükemmel yapıyor)  arasında bulunan değerleri dikkate alarak yapınız. 

Öğretmen: 

Tarih: 

İmza:

246 

Şubat 

Duyduğu sesi ayırt etme  Görsellerle sesi eşleştirme  Sesi okuma  Sesi yazma  Seslerden hece oluşturma  Heceleri okuma  Heceleri yazma  Hecelerden kelimeler oluşturma  Kelimeleri okuma  Kelimeleri yazma  Kelimeleri görsellerle eşleştirme  Cümleler oluşturma  Cümleleri okuma  Cümleler yazma  Cümleleri görsellerle ifade etme  Metin oluşturma  Metin okuma  Kendini yazılı ifade etme

7.   İlk Okuma­Yazma Öğretimi İle İlgili Türkçe (1­5)  Öğretim Programında Yer Alan Kazanımlar 

Hazır lık  §  Dinlemeye hazırlık yapar.  §  Yazmaya hazırlık yapar.  §  Okumaya hazırlık yapar.  Sesi Hissetme ve Tanıma  §  Duyduğu sesleri ayırt eder.  §  Dinlediğine dikkatini yoğunlaştırır.  §  Seçici dinler.  . 
247 

Nisan 

Eylül 

Ekim 

Ocak 

Mar t 

Adı Soyadı: 

Hazir an 

Kasım 

Ar alık 

Mayıs 

Sesi Okuma ve Yazma  §  Ön bilgilerini kullanarak okuduğunu anlamlandırır.  §  Okuduğunu anlamlandırmada görsellerden yararlanır.  §  Yankılayıcı okur.  §  Rehber yardımıyla okur.  §  Bitişik eğik yazı harflerini kurallarına uygun yazar.  Seslerden Heceler, Kelimeler ve Cümleler Oluştur ma  §  Seslerden heceler, hecelerden kelimeler, kelimelerden cümleler oluşturarak okur.  §  Seslerden  heceler,  hecelerden  kelimeler,  kelimelerden  cümleler  oluşturarak  yazar.  §  Yankılayıcı okur.  §  Rehber yardımıyla okur.  §  Bütün yazılarını bitişik eğik yazı ile yazar.  §  Dikte etme çalışmalarına katılır.  Metin Oluştur ma  §  Kelimeleri doğru telâffuz eder.  §  Bütün yazılarını bitişik eğik yazı ile yazar.  §  Dikte etme çalışmalarına katılır.  Okur Yazar lığa Ulaşma  Bu  aşamada  1.  sınıf  dinleme,  konuşma,  okuma,  yazma,  görsel  okuma­sunu  kazanımlarının tümü kullanılmalıdır.

248 

Ek 1: Kılavuz çizgili yazı defteri örneği

10 mm 

15 mm 

5mm 

7mm 

249 

z y v ü u t ş s r

p ö o n m l k j i ı h ğ g f e d ç c b a Z Y V Ü U T Ş S R P Ö O N M L K J İ I H Ğ G F E D Ç C B A
Ek 2 : Kılavuz çizgili defter üzerinde bitişik eğik yazı harflerinin yazımı

250 

 

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->