P. 1
kaynak avrupa standartları

kaynak avrupa standartları

|Views: 599|Likes:
Yayınlayan: Mustafa önen

More info:

Published by: Mustafa önen on Mar 23, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/08/2013

pdf

text

original

KAYNAK TEKNOLOJİSİ II.

ULUSAL KONGRESİ

231

KAYNAK DİKİŞLERİNİN TAHRİBATSIZ YÖNTEMLERLE MUAYENESİNDE AVRUPA STAND ARDLARI

* C. Hakan GUR

ÖZET Kaynak teknolojisi, bir çok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Ürünlerde sürekli ve yüksek kalite sağlanmak hedeflendiğinden, tahribatsız muayene yöntemlerinin kalite kontrol stratejilerindeki önemi artmaktadır. Buna bağlı olarak, kaynaklı bağlantıların tahribatsız muayenesi toplam kalite sisteminin bir parçası haline gelmiştir. Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Avrupa Tek Pazarı'nın yaratılması için üye ülkelerde geçerli olan kuralların birbirleriyle uyumlu hale getirmektedir. Çalışmalar özellikle, Avrupa standardlarmın (EN) oluşturulması konularında odaklanmıştır. Türkiye-AB ticari ilişkilerinin yoğunluk kazanacağı düşünüldüğünde, Avrupa pazarına girmeyi ve rekabet etmeyi hedefleyen firmaların, standardlar ve teknik kurallarla ilgili gelişmeleri izlemeleri ve bunlara hızla uyum sağlamaları zorunludur. Bu yazıda, kaynaklı birleşmelerin tahribatsız yöntemlerle muayenesi konusunda Avrupa'daki son gelişmeler aktarılmaktır. 1. GİRİŞ Üretim ve imalat teknolojilerindeki gelişmeler, ürünlerde yüksek kalite ve bunun devamlılığını sağlamak amacına yönelmiştir. Buna bağlı olarak, tahribatsız muayene yöntemlerinin kalite kontrol stratejilerinin geliştirilmesindeki önemi artmıştır. Tahribatsız muayene yöntemlerinin kalite kontrol çemberlerinin önemli bir parçası olduğu ülkemizde de farkedilmeye başlanmış; bu alanda yetişmiş, vasıflandırılmış ve uluslararası tanınırlığı olacak şekilde sertifikalandınlmış eleman ihtiyacı ortaya çıkmıştır. AB, Avrupa Tek Pazarı'nın oluşturulması için üye ülkelerde geçerli olan kuralların birbirleriyle uyumlu hale getirilmesine, basitleştirilmesine ve standard haline getirilmesine çalışmaktadır. Malların serbest dolaşımını kısıtlayan teknik engelleri azaltmak amacıyla standardlarm ve teknik düzenlemelerin uyumlu hale getirilmeleri için "Yeni Yaklaşım", tetkikler ve belgelendirme konusunda ise "Global Yaklaşım" geliştirilmiştir. Avrupa kalite stratejisinin ana unsurları; üretici firmaların kalite sistemleri, akredite olmuş test laboratuvarları, ve ürünlerin uygunluk beyanı başlıkları altında toplanmaktadır. Buna bağlı olarak, AB tarafından iki önemli standard serisi yürürlüğe konmuştur. EN-ISO 9000 serisi, üretici firmaların kalite güvence sistemleri ile ilgili olup; tasarım, üretim, değerlendirme kalite güvence sistemi ve yönetimini belgelendirmeye yönelik bir temel oluşturmaktadır. EN 45000 serîsi ise test laboratuvarlarının, kontrol ve sertifikalandırma kuruluşlarının kalite

* ODTÜ Metalürji ve Malzeme Müh.Böl. /Kaynak Teknolojisi ve Tahribatsız Muayene Merkezi, Ankara

. TC 138'e bağlı çalışma gruplarının görevi. Ulusal uygulamaları da dikkate alabilmek amacıyla kullanılmaktadır. Tahribatsız muayene ile ilgili çalışma grupları CEN' 138. TC 121'e bağlı çalışma grupları ise yöntemler. üye ülkeler arasında ortak bir yolun bulunmasına çalışılır.KAYNAK TEKNOLOJİSİ II. Avrupa Standardı (EN) AB ülkelerinde uyulması gereken zorunlu standardlardır. 3-5 yıllık uygulama sürelerinden sonra gözden geçirilmesi kararlaştırılan standardlardır. 2000 yılından itibaren. Avrupa standardları hazırlanırken. temel bilgiler. 2. Tablo-1 ). izin verilebilirlik kriterleri ve sınırlarına ilişkisi standardları hazırlamaktadır. AB'nin teknik standardlarımn hazırlanmasında faaliyet gösteren kurumlardan biridir. kaynak tekniği ile ilgili çalışma grupları ise CEN TC 121 teknik komiteleri altında yer almaktadır (bkz. AVRUPA STANDARDİZASYON KOMİTESİ • TAHRİBATSIZ MUAYENE VE KAYNAK TEKNİĞİ Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN:The European Committee for Standardisation). cihaz ve muayene ortamları ile ilgili standardları hazırlamaktır. bu laboratuvarların akreditasyonuna temel olarak bu standardı kullanacaklardır. Test ve kalibrasyon laboratuvarlarmm teknik yeterliğini tanıyan akreditasyon kuruluşları. kavramlar-terminoloji. Avrupa Ön Standardı (ENV) deneme amacına yöneliktir. Harman Doküman (HD) uyulması mecburi olmasına rağmen yorumlamaya açık bir çeşit standarttır. Standardlar üç farklı tipte hazırlanabilmektedir. EN 45001 yerine ISO 17025 standardı kullanıma alınacaktır (Test ve Kalibrasyon Laboratuvarlarınm Yeterliliği için Genel Şartlar). Standard hazırlık aşamaları şu şekilde özetlenebilir: 1) TC tarafından bir çalışma grubunun görevlendirilmesi 2) Çalışma grubu faaliyetleri 3) TC içinde standard önerisi (pr EN) 4) Resmi standard önerisi (pr EN xxxx) 5) Avrupa Standardı (EN xxxx ) Hem tahribatsız muayene hem de kaynak tekniği ile ilgili Avrupa standardlarımn hazırlanması için çeşitli komiteler oluşturulmuştur. Özellikle hızla gelişmekte olan konularla ilgili standardlar bu tipte hazırlanmaktadır. ULUSAL KONGRESİ 232 yeterliliği için gereken şartlan belirtmektedir.

Avrupa Standardizasyon Komitesi Kaynak Tekniği ve Tahribatsız Muayene Standard Hazırlama Teknik Komiteleri ve Çalışma Grupları (WG) TC 138-Tahribatsız Muayene WG1 Endüstriyel Radyografi WG2 Ultrasonik Muayene WG3 Girdap Akımları ile Muayene WG4 Penetrant Muayene WG5 Manyetik Parçacıkla Muayene WG6 Sızdırmazhk Muayenesi WG7 Akustik Emisyon WG8 Gözle Muayene TC 121-Kaynak Tekniği: TC 121 SC 5B Kaynaklı Birleştirmelerin Tahribatsız Muayenesi WG1 Endüstriyel Radyografi WG2 Ultrasonik Muayene WG3 Girdap Akımları ile Muayene WG4 Penetrant ile Muayene WG5 Manyetik Parçacık ile Muayene WG6 Gözle Muayene 3.Görüntü Kalite Numarası .Süreksizlikler için Kalite Seviye Rehberi EN 12062: Kaynak Dikişlerinin Tahribatsız Muayenesi-Genel Kurallar EN ISO 13919-1: Elektron ve Lazer Kaynaklı Birleştirmeler.Süreksizlikler için Kalite Seviye Rehberi (çelikler için) EN 25817: Çeliklerde Ark Kaynaklı Birleştirmeler. KAYNAKLARIN TAHRİBATSIZ MUAYENESİ İLE İLGİLİ AVRUPA STANDARDLARI Genel standardlar: EN 473: TM Fersonelinin Vasıflandırılması ve Sertifikalandırılması EN ISO 6520-1: Metalik Malzemelerdeki Geometrik Hataların Sınırlandırılması Füzyon KaynaEN 30042 (ISO 10042): Alüminyum ve Kaynaklanabilir Al-Alaşımlarmda Ark Kaynaklı Birleştirmeler.ve Gama Işını ile Radyografik Muayenesinde Genel Prensipler EN 462-1: Görüntü Kalite Belirteçleri (telli penetrametre) .Ortak Terimler Endüstriyel Radyografi ile ilgili Standardlar (Temmuz 19991: EN 444: Metallerin X.KAYNAK TEKNOLOJİSİ II.Süreksizlikler için Kalite Seviye Rehberi EN 45001: Test Laboratuvarlarının Faaliyetleri için Genel Kriterler prEN 1330-1: Genel Kavramlar prEN 1330-2: Terminoloji. ULUSAL KONGRESİ 233 TABLO 1.

ark kaynağı hariç) Otomatik Çevresel Ultrasonik Muayenesi EN 10246-8: Boyuna Hatalann Tesbiti için Elektrik Rezistanz ve Indüksiyon Kaynaklı Çelik Tüplerin Otomatik Ultrasonik Muayenesi EN 10246-9: Enine ve Boyuna Hatalann Tesbiti için Tozaltı Ark Kaynaklı Çelik Tüplerin Otomatik Ultrasonik Muayenesi .KAYNAK TEKNOLOJİSİ II.Kabul Seviyeleri Birleştirmelerin Ultrasonik Muayenesi.Yöntem EN 10246-7: Boyuna Hataların Tesbiti için Dikişsiz ve Dikişli Çelik Tüplerin (toz altı .Belirtilerin Karakterizasyonu * EN 1714: Kaynaklı Birleştirmelerin Ultrasonik Yöntemle Muayenesi.Minimum Koşullar prEN 462-5: Görüntü Kalite Belirteçleri (çift telli penetrametre)-Toplam Yangölgenin Hesaplanması prEN 584-2: Radyografide Film İşlemlerinin Referans Değerler Yardımıyla Kontrolü prEN 1330-3: Radyografi-Terminoloji Ultrasortik Muayene ile ilgili standardlar (Temmuz 1999): prEN 1330-4: Ultrasonik Test-Terminoloji kolu EN 583-1: Genel Prensipler EN 583-2: Hassasiyet ve Zaman Ekseni Ayarı EN 583-3: Ses Geçirme Tekniği EN 583-4: Yüzeye Dik Süreksizliklerin Tesbiti EN 583-5: Süreksizliklerin Tanımlanması ve Boyutlarının Belirlenmesi EN 1712: Kaynaklı EN 1713: Kaynaklı Birleştirmelerin Ultrasonik Muayenesi.Kabul Seviyeleri EN 25580: Film İnceleme Cihazları . ULUSAL KONGRESİ 234 EN 462-2: Görüntü Kalite Belirteçleri (basamak/delikli )-Görüntü Kalite Numarası EN 462-3: Demir Bazlı Malzemeler îçin Görüntü Kalite Sınıfları EN 584-1: Radyografi için Film Sistemlerinin Sınıflandırılması EN 1435: Füzyon Kaynaklı Birleştirmelerin Radyografik Muayenesi EN 10246-10: Hataların Tesbiti için Tozaltı Ark Kaynaklı Çelik Tüplerin Radyografik Muayenesi EN 12517: Kaynaklı Birleştirmelerin Radyografik Muayenesi.

Yöntem EN 1291: Kaynak Dikişlerinin Manyetik Parçacık Yöntemi ile Muayenesi.Terminoloji prEN 1711: Kaynaklarının Tahribatsız Muayenesi.KAYNAK TEKNOLOJİSİ II.İnceleme Koşulları Manyetik Parçacık Yöntemi ile ilgili standardlar (Temmuz 19991 EN 1290: Kaynak Dikişlerinin Manyetik Parçacık Yöntemi ile Muayenesi . ULUSAL KONGRESİ 235 EN 27963: Kaynaklı Çelik Birleştirmeler -Kaynak Dikişlerinin Ultrasonik Yöntemle Muayenesi için 2 no.Kabul Seviyeleri pr EN 1330-6: Sıvı Penetrant-Terminoloji prEN 1956: Penetrant ve Manyetik Parçacık Yöntemleri . KAYNAK DİKİŞLERİNİN TAHRİBATSIZ MUAYENESİNDE GENEL UYGULAMA EN 12062 standardı.Girdap Akımları Yöntemi. tahribatsız muayenenin yapılması ve sonuçlarının üretimle bağlantılı olarak değerlendirilmesi için bîr temel oluşturmaktadır. kaynak yöntemine ve muayene alana ile ilgili bilgiler ışığında.Faz Değerlendirmesi Gözle Muayene ile ilgili standardlar (Temmuz 1999): EN 970: Füzyon Kaynakların Gözle Muayenesi prEN 1330-10: Gözle Muayene-Terminoloji 4. kaynak dikişinin kalınlığına. istenilen kaynak kalitesine.lu Kalibrasyon Bloğu Penetrant Yöntemi ile ilgili standardlar (Temmuz 19991 EN 571-1: Muayenenin Yapılışı EN ISO 3452-3: Penetrant Sistemlerin Hassasiyetinin Tesbiti için Referans Bloklar prEN 571-2: Penetrant Malzemelerin Kontrolü prEN 571-3: Kontrol Bloğu prEN 956: Cihazlar prEN 1289: Kaynak Dikişlerinin Penetrant Yöntemi ile Muayenesi . • .Kabul Seviyeleri EN 10246-1: Dikişsiz ve Dikişli Ferromanyetik Çelik Tüplerin Otomatik Elektromanyetik Muayenesi (Hidrolik sızdırmazlık testinin doğrulanması için) prEN 1330-7: Manyetik Parçacık-Terminoloji Girdap Akımları Yöntemi ile ilgili standardlar (Temmuz 1999): prEN 1330-5: Girdap Akımları. malzemeye.

değerlendirme grupları EN 25817. muayene tekniği ve muayene sınıfları EN 1711 ile uyumlu olmalıdır. Tahribatsız muayene yöntemlerinde. ULUS AL KONGRESİ 236 Tahribatsız muayene yöntemlerinin toplam kalite güvence sisteminin bir parçası olduğuna dikkat çekilen bu standardta. • malzeme kompozisyonu ve işlem durumu. çeşitli tahribatsız muayene yöntemleri için kullanılacak kurallar ve standardlarm belirtilmesinin yanısıra. değerlendirme grupları EN 25817 veya EN 30042 ile. bu sınıf için ultrasonik muayene önerilmemekle birlikte taraflar arasındaki anlaşmaya bağlı olarak C sınıfı şartları gözönüne alınarak uygulama yapılabilecektir. Değerlendirme sınıfı D için. EN 473'e uygun bir eğitimle vasıflandmlması ve sertifikaIandırılması gereklidir. Girdap akımlarıyla muayenede. bu sınırlar üretilen kaynak dikişlerinde istenilen toplam kaliteye bağlıdır. Gözle muayenede. Muayene yöntemine ve muayene sınıfına karar verilmeden önce.C. Manyetik parçacıkla muayenede. izin verilebilirlik sınırları ise EN 12517 ile uyumlu olmalıdır.KAYNAK TEKNOLOJİSİ II. Tahribatsız testleri yapacak personelin. İzin verilebilirlik sınırları ise taraflar arasındaki anlaşmaya bırakılmıştır. Firma dışındaki herhangi bir test kuruluşunun ise EN 4500l'e göre akredite olması ve bunun yazılı anlaşma ile belirtilmesi gereklidir. muayene tekniği ve muayene sınıflan EN 1290. muayene tekniği ve muayene sınıfları EN 1435. izin verilebilirlik sınırları ise EN 1289 ile uyumlu olmalıdır. EN 1714 ve 1712 kullanılamamaktadır. Endüstriyel radyografi için: değerlendirme grupları EN 25817 veya EN 30042. İzin verilebilirlik sınırları EN 25817 re EN 30042 standardlarmdan doğrudan alınamayacaktır. • değerlendirme grupları. değerlendirme grupları EN 25817 veya EN 30042 ile. izin verilebilirlik sınırları EN 25817 ve EN 30042'de varolan değerlendirme gruplarıyla (B. Standardın uygulanabileceği malzemeler. aşağıda sıralanan faktörler dikkate alınmalıdır: • kaynak yöntemi. • olası hataların tipi ve yönlenmesi. • kaynaklanan yapının durumu. 8 kaynaklı bağlantının tipi ve boyutları. çelik. Tahribatsız testleri yapan birim. imalat bölümünden bağımsız olarak çalışmalı ve faaliyetler onaylanmış bir kalite güvence sistemi ile kontrol altında olmalıdır. izin verilebilirlik sınırları ise EN 1289 ile uyumlu olmalıdır. Penetrantla muayenede. değerlendirme grupları EN 25817 veya EN 30042. muayene tekniği ve muayene sınıfları EN 571-1. alüminyum. değerlendirme grupları ve izin verilebilirlik sınırları EN 25817 veya EN 30042. Çeşitli malzemelere ve kaynak bağlantılarının tipine göre uygun tahribatsız muayene yönteminin seçimi tablolar yardımıyla yapılmaktadır. izin verilebilirlik sınırları ise EN 1712 ile uyumlu olmalıdır. Ultrasonik muayenede. bakır. nikel ve titan olarak belirtilmekle birlikte diğer metalik malzemeler için kullanımı taraflar arasındaki anlaşmaya bırakılmıştır. muayene tekniği ve muayene sınıfları ise EN 970 ile uyumlu olmalıdır. Tesbit edilen hataların karakterizasyonu EN 1713 ile uyumlu olmalıdır. . muayene yöntemine bağlı olarak izin venlebiliriik sınırları da yeralmaktadır.D) uyumlu olmalıdır. muayene tekniği ve muayene sınıfları EN 1714.

yeni AB düzenlemeleri ve Avrupa standardları hakkında bilgilenmeleri sağlanmalıdır. . TMMOB-Metalurji Mühendisleri Odası Tahribatsiz Muayene Komisyonu tarafından sürdürülmektedir. Özellikle küçük ve orta ölçekli firmalara. SONUÇ Kaynaklı birleştirmeler. kalite güvencesi ve tahribatsiz muayene uygulamalarındaki gelişmeler aktarılmalı. akreditasyon ve kalite yönetimi alt-yapılarmın gelişimindeki gecikmeler. ULUSAL KONGRESİ 237 5. Bu nedenle tahribatsız yöntemler. test. Türkiye'de belgelendirme. Bu kapsamda. gelişmeleri sürekli olarak izlemeleri ve hızla uyum sağlamaları şarttır. tahribatsiz muayene alanında eğitim ve sertifikalandırma faaliyetleri için bir temel yapı oluşturmalıdır. Avrupa pazarına girmeyi ve rekabet güçlerini arttırmayı hedefleyen kuruluşların. Bu çalışmalar. uygun yöntemlerle kontrol edilmeleri gerekmektedir.KAYNAK TEKNOLOJİSİ II. AB ve dünya ile uyumlu yapıların oluşturulmasını zorlaştırmaktadır. ürünün kalitesini ve servis performansını önemli derecede etkilediklerinden. kaynaklı birleştirmelerin kalite kontrolünde önemli bir role sahiptir. imalatın maliyetini.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->