P. 1
BORULU ISITMAXXXXX

BORULU ISITMAXXXXX

|Views: 1,097|Likes:
Yayınlayan: Enver Yiğit

More info:

Published by: Enver Yiğit on Mar 07, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/23/2012

pdf

text

original

Sections

  • 1. GİRİŞ
  • Şekil 1.1. Isı borusunun şematik çalışma sistemi
  • 1.1. Kaynama ile Isı Transferi
  • 1.2. Isı Borularında Kullanılan Akışkanlar
  • 1.3. Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı
  • 1.4. Fitiller
  • 1.5. Isı Borularında Kullanılan Malzemeler
  • 1.6. Isı Borularının Çalışmasını Sınırlayan Limitler
  • 1.6.1. Kılcal Limit
  • 1.6.2. Viskoz Limit
  • 1.6.3. Ses Limiti
  • 1.6.4. Köpürme Limiti
  • 1.6.5. Kaynama Limiti
  • 1.7. Termosifonlardaki Limitler
  • 1.8. Termosifonlarda Maksimum Isı Akısı
  • 2. KAYNAK BİLGİSİ
  • 3. MATERYAL VE YÖNTEM
  • 3.1. Isı Borusunda Kullanılacak İş Akışkanı Seçimi
  • 3.2. Isı Borusu Malzemesinin Seçimi
  • 3.3. Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı
  • 3.4. Isı Borusu Üretim Aşamaları
  • 3.5. Isı Borusu ile İlgili Deneysel Çalışma
  • Şekil 3.3. Isı borusu için deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü
  • 3.6. IBIGK Sistemi ile İlgili Deneysel Çalışma
  • Şekil 3.6. IBIGK sisteminin evaporatör ve kondenser bölgeleri
  • Şekil 3.9. Deney düzeneğinin görünümü
  • 3.7. IBIGK Sisteminin Termodinamik Analizi
  • 3.8. IBIGK Sisteminin Ekonomik Analizi
  • 4. ARAŞTIRMA BULGULARI
  • 4.1. Isı Borusunun Deneysel Sonuçları
  • 4.1.1. Yüzey Sıcaklıklarının Değişimi
  • Şekil 4.31. Bütün sonuçlar için ısı akısı ile ısı transfer katsayısının değişimi
  • 4.1.3. Deneysel Sonuçlarının İstatistiksel Analizi
  • Şekil 4.38. Hesaplanan ısı akısının deneysel sonuçlarla karşılaştırılması
  • Şekil 4.39. Isı taşınım katsayısının çalışma (doyma) sıcaklığı ile değişimi
  • 4.1.4. Isı Borusunun Rejime Girişi
  • 4.2.1. IBIGK Sistemindeki Basınç Kaybı
  • 4.2.2. Gaz ve Su Tarafları Etkinlikleri
  • 4.2.3. IBIGK Sisteminde Sıcaklık Dağılımı
  • 4.2.4. IBIGK Sisteminin Ekserji Analizi Sonuçları
  • 4.2.5. IBIGK Sisteminin Ekonomik Analiz Sonuçları
  • 5. SONUÇ VE TARTIŞMA
  • 6. KAYNAKLAR
  • ÖZGEÇMİŞ

T.C.

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ISITMA SİSTEMLERİNDEN ISI GERİ KAZANIMINDA ISI BORULARININ UYGULANABİLİRLİĞİ, EKSERJİ VE EKONOMİK ANALİZİ

Ahmet ÖZSOY

Danışman Prof. Dr. Mustafa ACAR

DOKTORA TEZİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ISPARTA 2005

ISITMA SİSTEMLERİNDEN ISI GERİ KAZANIMINDA ISI BORULARININ UYGULANABİLİRLİĞİ, EKSERJİ VE EKONOMİK ANALİZİ Ahmet ÖZSOY Doktora Tezi MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ISPARTA 2005

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ISITMA SİSTEMLERİNDEN ISI GERİ KAZANIMINDA ISI BORULARININ UYGULANABİLİRLİĞİ, EKSERJİ VE EKONOMİK ANALİZİ

AHMET ÖZSOY

DOKTORA TEZİ

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

ISPARTA 2005

............................................ ÖZET .......2................................................................................ MATERYAL VE YÖNTEM .........................6........2........................................... 1.....6................................................................. Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı....... Kılcal Limit ................ GİRİŞ .........6...........5.. Köpürme Limiti.. Isı Borularında Kullanılan Akışkanlar ....... 3............................... 1............... Kaynama Limiti ...............................................3.. 1........................................................3..........7............................................ 3..................................................................................................... Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı............................................................. TEŞEKKÜR................... Fitiller................. Isı Borusu ile İlgili Deneysel Çalışma ........... Kaynama ile Isı Transferi.................. 1..................4........................ 2.......... i iii iv v vi viii xiii 1 5 7 9 10 11 12 12 13 13 14 14 15 18 19 32 33 36 36 37 37 43 ....................... ABSTRACT................................................................................................................................................................................2............1.......... 1.....................4.................... IBIGK Sistemi İle İlgili Deneysel Çalışma...................................... 1.............................. Isı Borusu Üretim Aşamaları ....................1................................................................. 3...................3.........I İÇİNDEKİLER Sayfa İÇİNDEKİLER ............................................... 3........ KAYNAK BİLGİSİ ...................................6.......................................................................................... 3.....................................................................5.......6......... Ses Limiti ...............................................................................6............................. ŞEKİLLER DİZİNİ ...................................... 1.................................8................. 1................................ 1................................................ 3............... Isı Borularının Çalışmasını Sınırlayan Limitler....... Viskoz Limit .... 1.................................. Isı Borusu Malzemesinin Seçimi .................................................................. 1..................... Isı Borularında Kullanılan Malzemeler.... SİMGELER DİZİNİ .......................................................................6.................................................... 1......................................................................... ÇİZELGELER DİZİNİ ......................... 3........... Isı Borusunda Kullanılacak İş Akışkanı Seçimi................................ 1..................................5................. Termosifonlarda Maksimum Isı Akısı ............................4.............................. Termosifonlardaki Limitler..1.......................................... 1........................

............. Isı Akısı ve Isı Transfer Katsayısının................................. SONUÇ VE TARTIŞMA ........................ 4.............1.3.......................2...................................2.1...........2............3.......8................7......................... ARAŞTIRMA BULGULARI .. 50 52 55 55 55 68 75 78 80 81 82 86 89 91 93 6............................................................................................................2...................... 5.................... 4................................. Yüzey Sıcaklıklarının Değişimi ................2.............. Uygulanan Isı Yükü ve Eğim Açısı ile Değişimi........................4............... 4...II 3.......... IBIGK Sisteminin Deneysel Sonuçları ........1................ 100 ÖZGEÇMİŞ ....................................................................... 4......................... 4. IBIGK Sisteminin Ekonomik Analiz Sonuçları....... Isı Borusunun Rejime Girişi........................ 3.... IBIGK Sisteminin Ekonomik Analizi ....5........................................... 109 ............ IBIGK Sistemindeki Basınç Kaybı ...1........ 4... Deneysel Sonuçların İstatistiksel Analizi................................ 4....................1.............. 4.....................2........ 4.........................1.............................. Gaz ve Su Tarafları Etkinlikleri ................1................................. KAYNAKLAR ....... IBIGK Sisteminde Sıcaklık Dağılımı ........... 4..................................................... 4...............2......... 4................... IBIGK Sisteminin Termodinamik Analizi ................................................2....4........................ IBIGK Sisteminin Ekserji Analizi Sonuçları ....................................... Isı Borusunun Deneysel Sonuçları ........................................

ısı borulu ısı geri kazanım sistemi. Üretimi yapılan ısı geri kazanım sistemi. su debisi ve sıcaklığına bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir. Ayrıca bu çalışma.III ÖZET (Isıtma Sistemlerinden Isı Geri Kazanımında Isı Borularının Uygulanabilirliği. Sonuç olarak. Aynı şekilde. ısı taşıma cihazlarıdır. Isı akısı ve ısı transfer katsayısının. Bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. tasarımlanıp üretimi gerçekleştirilmiştir. Farklı eğim açılarında ve soğutma suyu debilerinde. yerçekimi destekli. Isı değiştirici karşıt akışlı tiptedir. Termosifon. su sıcaklığı. Yapılan analizler sonucunda. IBIGK sistemlerinin baca gazından suya ısı geri kazanımında başarı ile kullanılabileceği görülmüştür. gaz-su tipi IBIGK sistemi deneysel olarak incelenmiştir. doyma sıcaklığı. toplam 16 ısı borusundan oluşmuştur. Yapılan deneyler sonucunda. baca gazı hızı. İki fazlı kapalı termosifon. Analiz sonucunda. toplam ısı transfer katsayısı ve ısı akısının. Ekserji ve Ekonomik Analizi) Isı boruları. tasarımı ve üretimi gerçekleştirilen bakır-su ısı borusu. Isı borulu ısı değiştirici . düz sıralı olup. İlk bölümde. eğim açısı. Baca gazlarından suya ısı geri kazanım sağlamak amacıyla. Bu konu ile ilgili literatür de sınırlı sayıdadır. sıra sayısı ve baca hızının artmasıyla basınç kaybının arttığı gözlemlenmiştir. evaporatör kısmına uygulanan ısı yükünün artmasıyla da ısı transfer katsayısının arttığı görülmüştür. ısı borusu yüzeyindeki belirli noktalardaki sıcaklık dağılımı ve ısı akısı deneysel olarak incelenmiştir. Aynı şekilde kondenser bölgesindeki su debisinin artışı ile de etkinliğin yükseldiği görülmüştür. su debisi ve sıra sayısına göre değişimini veren eşitlikler türetilmiştir. genellikle bir gaz ortamdan bir başka gaz ortama ısı transferi sağlayan sistemlerde yaygın olarak kullanılır. bu değişkenlerle arasındaki ilişkiyi veren eşitlikler türetilmiştir. Isı borulu ısı geri kazanım sistemi. Isı geri kazanım ünitesinin evaporatör bölgesi kanatlı olarak dizayn edilmiştir. oldukça yüksek ısıl iletkenliği olan iki fazlı. Çalışmanın ikinci bölümünde iş akışkanı olarak su kullanan. Bu sistemlerin daha yaygın olarak kullanılmasıyla ekonomik yararlarının yanı sıra çevre kirliliğinin azaltılmasına da olumlu katkısı olacaktır. farklı baca hızı ve sıcaklıklarında çalıştırılmıştır. Çalışmadan elde edilen deneysel verilerin istatistiki analizi. ısı borularıyla çeşitli sistemlerden atılan baca gazından ısı geri kazanımı amaçlanmıştır. Deneysel çalışmadan elde edilen verilerin analizi yine SPSS programı ile yapılmıştır. farklı güçlerde çalıştırılmıştır. Gaz ortamdan sıvı ortama ısı aktarımında ise bu sistemlerin kullanımı yaygın değildir. mevcut literatür eksikliğinin giderilmesine de bir katkı sağlayacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Isı borusu. SPSS programıyla yapılmıştır. IBIGK sistemi. Bu çalışmada. Isı geri kazanımı. Gaz ve su tarafları etkinliklerinin. ısı borusunun kondenser kısmında dolaşan akışkan miktarının artması ile toplam ısı transfer katsayısının da arttığı görülmüştür. baca gazı sıcaklığı. Isı borulu ısı değiştiriciler.

using water as the working fluid. Experimental results were studied statistically with SPSS computer program. In the second part of this work. Temperature distributions on the different locations of heat pipe surface and heat flux are investigated with various slope angles and cooling water flow rate. Heat pipe heat recovery system. not only air pollution is decreased but also energy saving is provided. overall heat transfer coefficient is increased with increasing condenser cooling water flow rate. The evaporator of heat recovery system is designed as extended plate surface. Generally. It is concluded that overall heat transfer coefficient and heat flow vary with slope angle. flue gas velocity. This work consists of two main parts. The effectiveness of evaporator and condenser parts of heat pipe heat recovery system are tested at the various flue gas temperature. When this kind of systems are widely used in the industry. An empirical equation is obtained from those mentioned variables. In the first part. water inlet temperature. Exergy and Economic Analysis) Heat pipes are two-phase heat transfer devices those have extremely high effective thermal conductivity. water flow rate and water inlet temperature. These pipes are designed as in line bundle geometry. Thermosyphon. heat pipe heat exchangers are used to transfer heat energy from one gas stream to another one. For this purpose an experimental study was implemented using heat pipe heat recovery system from gas to water. effectiveness also increases with the increasing water flow rate. It is assumed that this work can be used as a reference study and provides a contribution to the rare number of studies in this category. Experimental results are studied statistically by using SPSS computer program. In the result of this analysis. water flow rate and number of rows. In overall conclusion. which is applied to evaporator of the heat pipe. KEY WORDS: Heat pipe. gas to water heat exchanger using thermosyphon heat pipes were designed. Heat pipe heat recovery system is produced and tested at various flue gas temperature and velocity.IV ABSTRACT (Applicability of Heat Pipes for Heat Recovery from Heating Systems. Similarly. Two-phase closed thermosyphon. The heat exchanger is counter-flow type. In result. copper-water heat pipe is designed. Similarly it is also increased with increasing heat load. The literatures about heat recovery from gas to water stream are very limited. constructed and tested under medium temperature operation conditions. Heat pipe heat exchanger . The aim of this work is to investigate heat energy recovery from flue gas with heat pipes. it is shown that heat pipe heat recovery systems can be used for the gas to water heat exchangers successfully. This system has 16 pipes. An empirical equation is derived from experimental results using SPSS computer program. saturated temperature. Heat recovery. produced and tested at the various heat loads. pressure drop on the gas stream increases with the increasing number of rows and increasing flue gas velocity.

Arş. . Mustafa ACAR. Erkan DİKMEN.Dr. atölye çalışmalarında yardımcı olmuşlardır. Sayın Doç. Ömer KARABIYIK ve Arş. tezin anlatım dilinin düzeltilmesinde yardımcı olmuştur. çalışmanın sonuca ulaştırılmasında ve karşılaşılan güçlüklerin aşılmasında yön gösterici olmuştur.Dr.V TEŞEKKÜR Yazar. aşağıda adı geçen kişi ve kuruluşlara içtenlikle teşekkür eder. deney düzeneğinin hazırlanmasında yardımcı olmuşlardır. bu günlere ulaşmasında çok emeği olan babasına ve merhum annesine. Sayın Yrd. bu çalışmanın gerçekleşmesinde katkılarından dolayı. Yazar.Gör. bu çalışmayı SDÜBAP-626 nolu proje kapsamında finansal olarak desteklemiştir. Arif Emre ÖZGÜR. Sayın Prof.Dr. Abdullah ÖZSOY. tez çalışması süresince anlayışlı davranışlarından dolayı. tez danışmanı olarak.Doç.Gör. SDÜ Araştırma Projeleri Yönetim Birimi. eşi ve çocuklarına da ayrıca teşekkür eder. Sayın Makina Teknikeri Cengiz KAZMACI ve Makina Teknikeri Mümin ULUSOY.

VI SİMGELER DİZİNİ A B. Hacim (m3) Isı borusu şarj oranı (%) Özgül hacim (Nm3/kg) Ekserji (kj/kg) Isı taşınım katsayısı (W/m2K) R r Re s T U V V+ & V Ψ α .K cp d g Hu h hfg Ku k L m Me n P Pf Pr Q & q Alan (m2) Baca kaybı (%) Özgül ısı kapasitesi (kj/kgK) Çap (m) Yerçekimi ivmesi (m/s2) Alt ısıl değer (kj/kg) Entalpi (kj/kg) Buharlaşma gizli ısısı (kj/kg) Kutataladze sayısı Isı iletim katsayısı (W/mK) uzunluk (m). Hava miktarı (Nm3/kg) Kütlesel debi (kg/s) Merit sayısı Isı değiştiricisi sıra sayısı (adet) Basınç (bar) Priming faktör-Sıvı taşıma faktörü Prandtl sayısı Isı yükü (W) Isı akısı (W/m2) Gaz sabiti Yarıçap (m) Reynolds sayısı Entropi (kj/kgK) Sıcaklık (K) Toplam ısı transfer katsayısı (W/m2K) Hız (m/s).

çeper maksimum minimum sıcak akışkan soğuk akışkan .VII є λ µ Isı değiştirici etkinliği Hava fazlalık katsayısı Dinamik viskozite (Ns/m2) Yoğunluk (kg/m3) Yüzey gerilmesi (N/m) Eğim açısı (°) ρ σ ϕ Alt indisler a b c ç e g l s v w max min sıcak soğuk Adyabatik baca kondenser çevre ortamı evaporatör gaz sıvı doyma buhar duvar.

............. 33 Şekil 3........................ Isı borusu için deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü ........... 200 W ısı yükünde................ 59 ...........3......... 40 Şekil 3......... Isı borularının vakuma alınmasında kullanılan vakum pompası .......................................VIII ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Şekil 1................... Deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü ..................... Isı borusu içerisindeki akışkanın Termodinamik çevrimi .................................4.. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları...... 200 W ısı yükü ve 90o eğim açısında....................... 200 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları.... 59 Şekil 4.... 4 Şekil 3................................5..11... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları. 42 Şekil 3. Isı borusu üzerindeki ölçüm noktaları....... 57 Şekil 4................. Isı borusunun şematik çalışma sistemi................... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları............ Çeşitli iş akışkanları için Merit sayısının sıcaklıkla değişimi............................................... 45 Şekil 3. IBIGK ünitesinde ölçüm yapılan noktalar ..........................7.. 46 Şekil 3.... 47 Şekil 3.1.................... IBIGK sisteminin evaporatör ve kondenser bölgeleri ........1.........5............. 50 Şekil 4................... Çeşitli eğim açılarında ısı borusunun taşıyabileceği maksimum ısı akısı ................. Sıra sayısı ile ısı değiştiriciden elde edilebilecek maksimum etkinliğin değişimi.................... 58 Şekil 4........................... 200 W ısı yükü ve 45o eğim açısında............................3....... Isı borusu üzerinde sıcaklık ölçme elemanlarının yerleri ...... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları....9................10............8..6... Çeşitli akışkanlar için Priming faktörün sıcaklıkla değişimi .12.... 200 W ısı yükü ve 75o eğim açısında.. 200 W ısı yükü ve 15o eğim açısında...........7.......8.......... 56 Şekil 4......... 47 Şekil 3.....2........................................4.. Yatay konumda......................6..................... 57 Şekil 4................................................ 58 Şekil 4................ Deney düzeneğinin görünümü . ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları.... 35 Şekil 3.. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları..... 55 Şekil 4............ 200 W ısı yükü ve 30o eğim açısında..... 44 Şekil 3............................................ 49 Şekil 3................... 40 Şekil 3...........2...............1.

.............. 2100 W ısı yükü ve 60o eğim açısında.........10. Ölçülen iç sıcaklık ile yüzey sıcaklıklarından hesaplanan iç sıcaklığın karşılaştırılması.................. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları....13.............................. 61 Şekil 4............................................. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları.. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları...........19.. 61 Şekil 4. 1400 W ısı yükü ve 60o eğim açısında.........................................17......... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları.......... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları...................... 1400 W ısı yükü ve 30o eğim açısında........21......................14. 1400 W ısı yükü ve 90o eğim açısında....... 500 W ısı yükü ve 60o eğim açısında...... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları.......... 62 Şekil 4........ 62 Şekil 4.................................. 67 Şekil 4................ 60 Şekil 4......24..... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları..... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları................... 64 Şekil 4..................16........20......... 65 Şekil 4......................18..................................... 2100 W ısı yükü ve 30o eğim açısında........ ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları............................ ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları..... 900 W ısı yükü ve 90o eğim açısında.................................15... 68 .... 2100 W ısı yükü ve 90o eğim açısında...... 900 W ısı yükü ve 30o eğim açısında...........11.............23..........IX Şekil 4.......... 66 Şekil 4.... 66 Şekil 4.... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları............... 900 W ısı yükü ve 60o eğim açısında....... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları..................................................... 3000 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. 3000 W ısı yükü ve 30o eğim açısında........................... 60 Şekil 4............ 63 Şekil 4....... 63 Şekil 4.......................... 500 W ısı yükü ve 90o eğim açısında.............. 3000 w ısı yükü ve 90o eğim açısında....... 500 W ısı yükü ve 30o eğim açısında.. 64 Şekil 4......................... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları...... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları. 65 Şekil 4.......9..................12........................... ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları..22........

........... Isı borusunun 900 W ısı yükü.. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi .. 76 Şekil 4.... ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi ......................................... 74 Şekil 4...................... ısı borusu iç sıcaklığı ile ısı transferi katsayısının çeşitli debilerdeki değişimi ................... ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi ........25........... 78 Şekil 4....... Bütün sonuçlar için ısı akısı ile ısı transferi katsayısının değişimi..... Isı borusunun 1400 W ısı yükü.............. ısı transfer katsayısının iç sıcaklıkla değişimi .................. Bütün sonuçlar için...... ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi ....32....... 69 Şekil 4.......35..................................38......37.......................30.............................. Hesaplanan ısı transferi katsayısının deneysel sonuçlarla karşılaştırılması ........................40...... 75 Şekil 4.. 70 Şekil 4.....34......41......... 73 Şekil 4............. ısı borusu iç sıcaklığı ile toplam ısı transfer katsayısının değişimi.....29..28.........33....... 40 l/h su debisinde.....26.... 70 Şekil 4........ Hesaplanan ısı akısının deneysel sonuçlarla karşılaştırılması ....................... 69 Şekil 4......................................... 79 Şekil 4..............................X Şekil 4... Bütün sonuçlar için.................. Bütün sonuçlar için....... ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi .39..27........................ 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi... 25 l/h su debisinde............... 73 Şekil 4................... sı borusu iç sıcaklığı ile yüzey ısı akısının değişimi .......... 10 l/h su debisinde............... ısı borusu iç sıcaklığı ile yüzey ısı akısının çeşitli debilerdeki değişimi................... Bütün sonuçlar için................................36..................... 79 ...31.. 25 l/h su debisinde... 74 Şekil 4..... 72 Şekil 4.......... 71 Şekil 4..... Isı taşınım katsayısının çalışma sıcaklığı (doyma) ile değişimi... 40 l/h su debisinde. 71 Şekil 4............................ 77 Şekil 4....... ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi ......................................... 10 l/h su debisinde...... 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi.... Kondenser kısmında dolaşan su debisinin 40 l/h olduğu durumda.....................................

.............. farklı debi ve baca sıcaklıklarındaki etkinliği........................................ Tbaca=150 °C ve Tsu=20 oC için)...56. IBIGK sistemin...................53....065 kg/s için) ........... 87 Şekil 4.....43.. farklı debi ve baca sıcaklıklarındaki etkinliği.. kondenser bölgesinin.... Tbaca=250 °C ve Tsu=20 oC için)........... IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi-gaz tarafı etkinliği (msu=0...................065 kg/s.. Isı borusunun 2100 W ısı yükü............XI Şekil 4................... 88 Şekil 4...... 85 Şekil 4...... 80 Şekil 4......... 85 Şekil 4................ Tbaca=150 °C ve Tsu=20 oC için) ....... 87 Şekil 4......065 kg/s için) ....................................... 82 Şekil 4..50.......46............................ IBIGK sisteminin kondenser bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar (msu=0... IBIGK sistemi. IBIGK sisteminin kondenser bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar ve ileriye doğru (msu=0...065 kg/s...... IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi etkinliğinin sıra sayısı ile değişimi (Tbaca=150 oC.......................47... 83 Şekil 4......065 kg/s için) ... Tsu=20 oC ve msu=0..45..065 kg/s için) ... Kondenser bölgesi için 225 °C baca sıcaklığında sıra sayısı ile etkinliğin değişimi (Tsu=20 oC ve msu=0............065 kg/s.. 84 Şekil 4...............48..49............. 88 Şekil 4...............065 kg/s ve Tsu=20 oC için)...................... 84 Şekil 4..... IBIGK sisteminin kondenser bölgesi-su tarafı etkinliği (msu=0........... Tbaca=250 °C ve Tsu=20 oC için)....... IBIGK sistemi evaporatör bölgesindeki entropi üretimi-birim kütle için (Tsu= 20 oc ve msu= 0...... evaporatör bölgesinin.... 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi....... Evaporatör bölgesi için 225 °C baca sıcaklığında sıra sayısı ile etkinliğin değişimi (Tsu=20 oC ve msu=0.. IBIGK sisteminin kondenser bölgesi etkinliğinin sıra sayısı ile değişimi (Tbaca=150 oC..............065 kg/s ve Tsu=20 oC için)......52.... IBIGK sisteminin evaporatör bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar (msu=0... Tsu= 20 oC ve msu=0....54.. Isı borulu ısı geri kazanım sisteminin neden olduğu basınç kaybı ... 82 Şekil 4..........51.......065 kg/s........42...... 83 Şekil 4......44.55.... 81 Şekil 4.................................... IBIGK sisteminin evaporatör bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar ve ileriye doğru tahmin (msu=0...........................................065 kg/s için)....... 89 ................

...... Baca çıkış sıcaklığı ile baca kaybının değişimi .....................................61.. 92 ........................................... IBIGK ünitesinin kullanılmasıyla kazan veriminde sağlanan artış ..... 90 Şekil 4... IBIGK sisteminin toplam entropi üretimi .. 90 Şekil 4................. IBIGK sistemi evaporatör bölgesindeki birim kütle için entropi üretimi (Tsu=20 oC ve msu= 0................ 91 Şekil 4...................... 89 Şekil 4.....13 kg/s için) ...58...........logaritmik çizim (Tsu=20 oC ve msu= 0.XII Şekil 4.........065 kg/s için) ................. IBIGK sisteminin toplam entropi üretimi (Tsu=20 oC ve msu= 0.....59.57...065 kg/s için).....60...........

......1..4..........................1.. Çizelge 1.............1... Çizelge 1............ Kazanların baca gazı sıcaklıklarının kullanım yerlerine göre değişimi ..... Çizelge 4. Çizelge 1...... Çizelge 1................XIII ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa Çizelge 1.................................................... Bazı akışkanlar ile malzemelerin uyumluluğu.......5............................. Isı borulu ısı geri kazanım sisteminin neden olduğu basınç kaybı………………………………………………………...............................2................... Isı borularında kullanılan bazı akışkanlar ... Isı borularında sıvının evaporatöre dönüşünde uygulanan kuvvete göre tanımlama. Farklı tiplerdeki ısı değiştiricilerin karşılaştırılması ........ Çizelge 2........................................... 81 5 8 12 27 3 3 ...........................3.......... Kazan verimlerinin tiplerine göre değişimi .............

faz dönüşümü ile sağlanmaktadır. bacalardaki atık ısının geri kazanılması gibi pek çok yerde ısının taşınmasına. 1990). değişik büyüklüklerde. en az güç harcanarak ve en verimli şekilde taşınmasıdır. sanayideki gelişmeler pek çok sistemdeki ısının bir başka ortama taşınması veya bu ısının atılmasını gerektirmektedir. Isı taşıyan pek çok sistem vardır. 2000) elektronik uygulamalarına . silindirik. Grover tarafından 1964 yılında ve Gaugler tarafından 1966 yılında. fitilsiz. Isı borusunun ilk ortaya çıkışı. düzlemsel. Ancak ısı enerjisinin bir ortamdan başka bir ortama aktarılmasında en önemli konu taşıma işleminin. 1994. bazı durumlarda da atık ısının geri kazanılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. büyük miktarlardaki ısının çok küçük kesit alanları ile taşınabilmesi ve bu taşıma işleminde ek bir güce gereksinim duyulmamasıdır. Perkins tarafından bulunan ve onun adıyla “Perkins tübü” olarak adlandırılan sistemdir (Peterson. Ayrıca tasarım ve üretim kolaylığı. Kullanım yelpazesinde bilgisayar CPU’larının soğutulmasından nükleer santrallere (Doughty ve Pruess. bir ısı taşıma cihazı olarak çok geniş sıcaklık aralığında. Isı borusunun temelleri. sabit veya esnek şekillerde. Faghri. Isı borularının diğer konvansiyonel ısı taşıma sistemlerine göre en önemli üstünlüğü. GİRİŞ Teknolojinin ilerlemesi ve bununla bağlantılı olarak. dönel veya kullanım yerine ve amacına uygun olarak çok değişik şekillerde üretilebilir. Buradaki ısı transferi. ısıyı alan ve veren bölgeler arasında çok küçük sıcaklık farkının yeterli olması ve farklı sıcaklık aralıklarında çalıştırılabilmesi gibi üstünlükleri de vardır. Faghri. 1995).1 1. Bu cihaz ilk defa onsekizinci yüzyıl ortalarında (1836) İngiltere’de yapılmış. otoyol ve köprülerde buzlanmanın önlenmesi. 1976. yerçekimi destekli bir ısı borusudur. nükleer santrallerin soğutulması. Isı borusu. Günümüzde ısı borularının kullanım alanı çok geniştir. Isı boruları da ısı taşıyan sistemlerden biridir. uzay araçlarındaki kullanımdan (Mo. 1944 yılında Gaugler ve 1962’de Trefethen tarafından yapılan çalışmalarla atılmıştır. Elektronik cihazların soğutulması. 1995). Los Alamos laboratuarlarında (USA) yapılan çalışmalarla tanınmış ve “Isı Borusu” adı Grover tarafından verilmiştir (Chi.

Isı Borulu Isı Geri Kazanım (IBIGK) sistemleri ile ilgili çalışmalar literatürde hemen hemen hiç yoktur. 2005). üretimi yapılan sistem üzerinden elde edilen deneysel sonuçlar irdelenmiştir. Çalışma sonucunda buhar kazanı ve merkezi ısıtma sistemi gibi sistemlerden atılan baca gazı atık ısısından ısı borulu sistemlerle gazdan suya (kazan besleme suyu. 1998.. petrol boru hatlarından sıcaklık ölçme sistemlerine (Marcarino. bir gaz ortamından bir başka gaz ortamına ısı aktaran sistemlerde kullanılmıştır. 2000) otoyollara (Faghri. çoğunlukla gazgaz sistemi olarak bilinen. Delil. Ayrıca çevreye atılan kirleticilerin de azalması nedeniyle hava kirliliğinin azaltılması yönünde olumlu bir katkı sağlanmış olacaktır. Ayrıca sistemin ekserji analizi yapılarak sistemin ekonomik yönü ortaya konulmuştur. (1996) tarafından yapılan deneysel çalışma ile Azad ve Moztarzadeh (1985) tarafından yapılan teorik çalışma bilinen . 1993) kadar pek çok uygulama alanında yer bulabilmektedir (Dunn ve Reay. Peterson. Daha sonra baca gazlarından suya ısı geri kazanımı sağlayan IBIGK sistemi tasarımlanıp. Faghri. Gaz ortamdan sıvı ortama ısı aktarımı için. 1998. 1995). Isı borularının uygulamaları ile ilgili ısı değiştiricilerin kullanılması.2 (Sauciuc vd. literatürde çok az bulunan gaz-su tipi ısı borulu ısı geri kazanım sistemi seçilmiştir. 1994. 2000). 2003.2. Bu çalışmada. kazan verimini artıracak ve yakıt tüketiminde de bir ekonomi sağlayacaktır. Bu konu ile ilgili olarak. 1995. baca gazlarından suya ısı geri kazanım sağlamak amacıyla. 2003) veya tıbbi uygulamalara (Hamilton ve Hu. Kazanların kullanım yerlerine göre baca gazı sıcaklıkları Çizelge 1. buhar kazanı baca gazı atık ısısından enerji geri kazanımı amacıyla Terdtoon ve arkadaşları nadir örneklerdir.1. çeşitli işletme koşullarındaki davranışı incelenmiştir. Çalışmada ilk önce tek bir ısı borusu üretilip.’de ve ortalama kazan verimleri de Çizelge 1. çeşitli proseslerin kontrolünden güneş enerjisi uygulamalarına (Kalogirou.’de verilmiştir. Baca gazı sıcaklığının düşürülmesi. 2004). dönüş suyu veya kullanım suyuna) ısı geri kazanımı amaçlanmıştır. Zhang ve Zhuang. 1994. Vasiliev. iklimlendirme tesislerinden (Noie-Baghban ve Majideian.

Kazanların baca gazı sıcaklıklarının kullanım yerlerine göre değişimi (Bilgiç. En çok kullanılan yöntem. Sistemden ısı çekilmesi nedeniyle. Çalışma sırasında buharlaştırıcı (evaporatör) bölgesindeki ısı. içerisinde bir miktar çalışma sıvısı bulunan ve havası alınmış kapalı bir hazneden ibarettir. 2001) Kazan tipi Klasik kazan Düşük sıcaklık kazanı Yoğuşmalı kazan Üst ısıl değere göre verim < % 80 % 80 – 89 % 90 – 98 Alt ısıl değere göre verim < % 89 % 89 – 93 % 99 – 109 Isı borusu. osmotik. Kazan verimlerinin tiplerine göre değişimi (Eral. Yoğuşan sıvı zerrecikleri tekrar evaporatöre dönmekte ve çevrim tamamlanmaktadır. merkezkaç. 2002) Konutlarda Klasik kazanlar (Sıvı veya gaz yakıt) Düşük sıcaklık kazanları (gaz yakıt) Buhar kazanları Kızgın yağ kazanları Endüstride Dizel motoru eksozu Gaz türbini eksozu Tav fırınları Cam eritme fırınları 200–250 °C 80–180 °C 250–350 °C 350–400 °C 540–600 °C 600 °C 600–900 °C 700–900 °C Çizelge 1. Yoğuşmuş akışkanı tekrar evaporatöre geri getirmek için yerçekimi kuvveti veya kılcal. Yerçekimi kuvvetleri ile birlikte fitil kullanımı da .1. çalışma sıvısının bir kısmını buharlaştırmakta ve kısa zamanda haznenin içi saf buharla doymuş hale getirmektedir. Hazne cidarına. iki fazlı. yerçekimi kuvvetlerini temelde esas alan yöntemdir. yoğuşturucu (kondenser) bölgesinde hazne cidarı nispeten soğuk olacağından bu bölgede yoğuşma başlar. kapalı ve yüksek ısı iletebilme özelliğine sahip bir ısı transfer cihazıdır. Temel olarak bir ısı borusu.3 Çizelge 1.2. manyetik vs kuvvetler kullanılmaktadır. çalışma sıvısının akışını düzenlemek amacıyla uygun bir fitil yerleştirilebilir.

4 yaygındır. çalışma sıcaklıklarına göre (düşük.1. Kondenser Adyabatik Bölge Evaporatör Şekil 1. orta ve yüksek sıcaklık). kondenserde gizli ısısını vererek gaz fazından sıvı fazına dönüşen akışkan. Şekilde görüldüğü gibi ısı borusu üç temel bölümden oluşmaktadır. mikro ısı borusu.) olmak üzere çok değişik şekillerde sınıflandırılabilmektedir. 1995). Bunlar. Ama ısı veren ve alan ortamlar olarak evaporatör ve kondenser bölgeleri mutlaka bulunmalıdır. ısı borularında gözenekli bir yapıya sahip olan fitil yardımıyla. 1994. Faghri. kompozit vs. Yerçekiminin olmadığı durumlarda (uzayda) kılcal kuvvetlerden yararlanılır (Dunn ve Reay. Yoğuşan sıvının evaporatöre dönüşünde . 1994. sıcak ortamdan ısının çekildiği evaporatör bölgesi. Isı borusunun şematik çalışma sistemi Şekil 1. Isı boruları. Bununla birlikte. fitil yapısına göre (arter-damar. Bütün ısı borularında adyabatik bölgenin olması zorunlu değildir. Sözü edilen bu gözenekli yapı ayrı bir malzemeden örülmüş veya dokunmuş olabileceği gibi toz metalurjisi ile üretilmiş gözenekli bir yapı da olabilmektedir. termosifonlarda ise yerçekimi kuvvetiyle evaporatöre geri sevk edilir. çekilen ısıyı düşük sıcaklıktaki ortama aktaran kondenser bölgesi ve ısı alışverişinin olmadığı adyabatik bölgedir. Peterson.1'de temel olarak bir ısı borusunun şematik gösterimi verilmiştir.) ve fonksiyonuna göre (dönel ısı borusu. ısı iletimi ayarlanabilir ısı borusu ve termal diyot vs.

Çizelge 1. doymuş kaynama şeklinde gerçekleşmektedir. belli bir kritik Termosifon Standart ısı borusu Dönel ısı borusu Elektrohidrodinamik ısı borusu Magnetohidrodinamik ısı borusu Osmotik ısı borusu .1. daha sonra çekirdek kaynaması ile ısı transferi meydana gelmektedir. Genellikle akışkan sıcaklığı ile doyma sıcaklığı aynı olarak kabul edilmektedir (Faghri. Bu kaynama türünde akışkan sıcaklığı.1.3. havuz kaynaması da denilir. 1994). Faz dönüşümü kaynama ile meydana gelir. Isı borularının çalışmasında ortaya çıkan kaynama. 1999).3. akışkanın doyma sıcaklığının biraz üzerindedir. hareket halindeki akışkana zorlanmış taşınımla ısı transferi sonucunda habbecik oluşması şeklinde de olabilir. 1995). Sıcaklık farkının daha fazla artırılması sonucunda. Kaynama ile Isı Transferi Isı borularının çalışması.’de verilmiştir (Peterson. Kaynama ile ısı transferi olayı incelendiğinde. durgun sıvı içerisinde doğal taşınımla ısı transferi sonucu katı yüzeyde buhar taneciklerinin (habbecik) oluşması şeklinde olabileceği gibi. katı yüzey sıcaklığı ile akışkanın doyma sıcaklığı arasındaki sıcaklık farkının artması sonucu. Isı borularında sıvının evaporatöre dönüşünde uygulanan kuvvete göre tanımlama Uygulanan Kuvvet Cihazın Adı Yerçekimi kuvveti Kapiler (kılcal) kuvvet Merkezcil kuvvet Elektrostatik kuvvet Magnetik kuvvet Osmotik kuvvetler 1. Kaynama. birim yüzeyden gerçekleşen ısı transferi miktarı da artmaktadır. bir akışkanın sıvı fazından gaz fazına. Yüzey ile akışkan arasında önce doğal taşınımla. Doğal taşınımlı kaynamaya. daha sonrada gaz fazından tekrar sıvı fazına dönüşmesi ve bu esnada ısı alışverişi yapıldığı esasına dayanmaktadır. Kaynama aşırı soğuk (subcooled) kaynama ve doymuş (saturated) kaynama olarak da sınıflandırılabilmektedir (Yüncü ve Kakaç.5 uygulanan kuvvete göre ısı borusunun tanımlanması Çizelge.

2) Kaynama eğrisi üzerindeki kritik ısı akısı sınırı. kaynama tanecikli (habbecikli) kaynamadan film kaynamaya geçer. çekirdek kaynaması bölgesindeki ısı akısının hesaplanması için Rohsenow bağıntısı kullanılabilir (Yüncü ve Kakaç.1) eşitliği yerine (1. ⎡ g(ρ − ρ v ) ⎤ & q = µ l h fg ⎢ l ⎥ σ ⎣ ⎦ 12 ⎡ C p l (Tw − Ts )⎤ ⎢ n ⎥ ⎢ C s l h f g Prl ⎥ ⎦ ⎣ 3 (1. . 1999). 2000). Tw ısı borusu çeperindeki. ρl ve ρ v sıvı ve buhar yoğunluklarını. Prln doymuş sıvının Prandtl sayısını. Rohsenow bağıntısı.1) şeklinde verilmektedir. Sözü edilen bu kritik noktaya karşılık gelen ısı akısı.6 noktanın üzerine çıkıldığında. C s l ve n deneysel birer sabittir. mühendislikte önemli bir noktadır. Aynı bölge için (1. Züber tarafından geliştirilen (1. Kritik noktaya gelmeden önceki bölge olan. Ts ise doyma sıcaklığını ifade etmektedir.149 h fg ρ v [σ g (ρ l − ρ v )] (1. “Maksimum ısı akısı” olarak adlandırılır. 1999). transfer edilen ısı miktarının artması gerekirken azaldığı görülmektedir (Yüncü ve Kakaç. σ yüzey gerilmesini. Akışkana kritik ısı akısından daha fazla ısı verilmesi durumunda. Burada. Bu ısı akısına karşılık gelen sıcaklık farkı da “Kritik sıcaklık farkı” olarak tanımlanmaktadır.3) eşitliği pratikte yaygın olarak kullanılır (Yüncü ve Kakaç. µl akışkanın dinamik viskozitesini. Film kaynamada ısıtıcı yüzey sıcaklığı çok yüksek olacağından o bölgede ısıtıcının yanması söz konusudur. 1/ 4 & q = 0. 1999). Bu nedenle kritik ısı akısının (maksimum ısı akısı) hesaplanabilmesi için çeşitli eşitlikler geliştirilmiştir. h fg buharlaşma gizli ısısını.2) eşitliğinin de kullanılabileceği ifade edilmektedir (Tunç. C p l doymuş sıvının özgül ısısını.

2. (2000) tarafından yapılan çalışmada ise. 1995). Isı borularında meydana gelen yoğuşma. ıslanmasını önleyen bir madde ile kaplanması durumunda. Kiatsiriroat vd. 1995). freon. tek akışkan yerine farklı karışımların kullanıldığı sistemler de incelenmiştir.’de ısı borularında kullanılan bazı akışkanlar ve bu akışkanların çalışma sıcaklık aralıkları verilmiştir (Faghri. sezyum. Bazı akışkanların belirli oranlarda karıştırılması ile hazırlanan akışkanlar. termosifon tipi ısı borularında etanol-su karışımı ile Trietilenglikol (TEG)-su karışımının iş akışkanı olarak kullanılabilirliği incelenmiştir. damlacıklı yoğuşma şeklinde oluşmaktadır. Kadoguchi vd. (Yüncü ve Kakaç. Gaz depolamalı ısı iletimi ayarlanabilen ısı borularında ikili (binary) akışkan uygulaması buna örnek olarak verilebilir.4. orta sıcaklıklarda. potasyum. İkinci türde ise. TEG-su karışımının. (Chi. 1. su gibi akışkanlar kullanılırken. neptalan. Isı boruları için. yüksek sıcaklık uygulamaları ise sıvı metal ısı boruları tanımlaması yapılmaktadır. metanol. Çizelge 1. bazı durumlarda daha verimli olabilmektedirler. soğuk yüzey ıslaksa. termosifonun . hidrojen. Düşük sıcaklıklarda. amonyak. 1999).7 & q max ⎡ σ g (ρ l − ρ v ) ⎤ π h fg ρ v ⎢ = ⎥ 24 ρ2 v ⎦ ⎣ 14 ⎛ ρl + ρg ⎜ ⎜ ρ l ⎝ ⎞ ⎟ ⎟ ⎠ 12 (1. sodyum. soğuk yüzey yüzeyinin. (1994) tarafından yapılan bir çalışmada etanol-su karışımı denenmişlerdir. düşük sıcaklık uygulamaları kriyojenik.3) Soğuk yüzeyin şartlarına bağlı olarak yoğuşma iki türlü oluşur. tolun. yoğuşma. yüksek sıcaklıklarda ise cıva. Birincisi. Isı boruları uygulamalarında. film yoğuşması şeklinde gerçekleşir (Faghri. azot. lityum ve gümüş gibi sıvı metaller kullanılmaktadır. neon. yüzey üzerinde film şeklinde bir yoğuşma gerçekleşir. oksijen ve metan gibi gazlar. Isı Borularında Kullanılan Akışkanlar Isı borusu içerisinde çalışma şartlarına bağlı olarak çok değişik akışkanlar kullanılabilmektedir. 1976).

Havanın ön ısıtılması amacıyla kullanılan ısı borulu ısı geri kazanım sisteminde deneysel olarak incelenmiştir.1 383. (2002) tarafından yapılmıştır. Normal çalışma koşullarında 300-400 oC sıcaklık aralığında. Isı borularında kullanılan bazı akışkanlar (Faghri 1995) Erime Noktası.5 239.1 232.8 283–403 Flutec PP2 223.1 283–433 Etanol 158.21 2–4 Hidrojen 13.5 371. K Kullanım Aralığı.1 527.4 1032 773–1273 Sodyum 371.9 213–373 Freon 21 138.38 14–31 Argon 83.1 349.6 111.1 337.2 630.9 87.4.4 490.29 84–116 Metan 90. Çizelge 1.5 273–423 Su 273.1 303–473 Tolun 178.0 329.8 çalışması esnasında taşma limitini artırması nedeniyle maksimum ısı akısını artırdığı görülmüştür.8 233–393 Pentan 143.5 320. İş akışkanı olarak TEG-su karışımının kullanılması.1 523–923 Potasyum 336.4 273–393 Metanol 175. TEG veya Dowtherm kullanıldığı durumlarla karşılaştırıldığında.2 253–393 Freon 113 239. K İş Akışkanı (1 atm basınçta) (1 atm basınçta) Helyum 1.7 354.2 193–297 Amonyak 195. Benzer bir çalışma Nuntaphan vd.1 309.6 150–240 Freon 22 113.0 408–478 Dowtherm 285.9 184. Bu aralıkta taşma limiti nedeniyle su kullanılamamaktadır.0 423–668 Cıva 234. daha fazla ısı transferi sağlayabilme özelliğine sahiptir.5 273–403 Heptan 182.1 282.8 263–373 Aseton 180.0 233–360 Freon 11 162. iş akışkanı olarak Dowtherm akışkanı kullanılmaktadır.7 323–473 Naptalen 353.8 20.0 4.1 296.4 91–150 Etan 89.0 1151 873–1473 Gümüş 1234 2485 2073–2573 .. K Kaynama noktası.1 373.

termosifon ısı değiştiricilerinde maksimum performansın % 40 dolum oranında (şarj oranı) sağlandığı bildirmişlerdir (Lamfon vd. Feldman ve Srinivassan (Lin vd.9 Çalışma şartlarına uygun akışkan seçilmesi önemli olmakla birlikte ideal bir akışkanda aranılan özellikler şu şekilde sıralanabilir (McDonald. 1995). . Termosifon tipi ısı borularında. 1996): .3. Optimum akışkan miktarını Lee ve Bedrossian (1978) toplam hacmin % 15’i olarak. 1995)’da % 18-22’si olarak önermişlerdir.4) eşitliği önerilmiştir. 1994).Yüksek buhar yoğunluğuna sahip olmalıdır. Fitilli ısı borularında bu olay fitilin kuruması olarak ifade edilir.Buharlaşma gizli ısısı yüksek olmalıdır. Buhar yoğunluğunun yüksekliği sistem boyutlarının küçülmesini sağlar.Akışkan ile fitil veya yüzey arasında yüksek temas açısı olmalıdır.. 1.. Eğer gereğinden az akışkan konulursa.vd. Bezrodny ve Alekseyenko ise evaporatör hacminin % 50’sinden fazla miktarda akışkan konulabileceğini bildirmişlerdir (Lin vd. Kamiya vd. Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı Isı borusu içerisine konulacak akışkan miktarının tespiti çok önemlidir. .. Çünkü ısı boruları. Bu durum. sıvıya ısı iletiminde aşırı ısıtma gereksinimini azaltmaktadır.. buharlaşma ve yoğuşmada üzerlerine aldıkları gizli ısıyı taşıdıkları için bu değerin fazlalığı verimi artırır. Gereğinden fazla akışkan konulması durumunda ise özellikle yerçekimi destekli ısı borularında karşılaşılan taşma limiti ile karşılaşılır. . ve Negishi vd. Isı borusu yüzeyi de aşırı ısınıp zarar görebilir. Bu durumda evaporatör kısmında sıvı kalmayacağı için sistemin çalışması kesintiye uğrar. Faghri (1995) tarafından da termosifonlarda iş akışkanı şarj miktarını bulabilmek için (1.. ısı borusuna konulacak akışkan miktarı toplam hacmin % 15-20’si oranında olabileceği bildirilmiştir.. sistemin çalışması sürecinde akışkanın tamamı buharlaşıp haznenin içerisini doldurur.

1.Gerekli kılcal pompalama basıncının sağlanması için sıvı-buhar ara yüzeyinde gözeneklerin oluşmasına imkan vermesi. Lc ve La sırasıyla evaporatör. düzlemsel ısı borusu uygulamalarında bakır tozunun kullanılması Leong ve Liu (1997) tarafından incelenmiştir. Fitiller Isı boruları içerisinde. Isı borularında. 1994). 1995). Q ısı borusunun evaporatör bölgesinden uygulanan ısı yükü. yerçekimsiz ortamlarda ve mikro ısı boru uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.10 2 ⎡4 ⎤ ⎡ 3 Q µ (πd ) ⎤ V = ⎢ (L c + L e ) L a ⎥ ⎢ 2 l ⎥ ⎣5 ⎦ ⎢ ρ l g h fg ⎥ ⎣ ⎦ 1/ 3 (1. sıvının taşınması. Bu kılcallık çeşitli tellerden örülmüş fitiller olabileceği gibi ısı borusu içerisine açılan yivler yardımıyla da sağlanabilmektedir (Dunn ve Reay. . kondenser bölgesinde yoğuşan akışkanın evaporatör bölgesine taşınması. küçük ısı yüklerinde yatay konumda kullanıldığı uygulama ise Kadoguchi vd. hazne içerisine yerleştirilen fitilin kılcallığı ile sağlanmaktadır. ısı borusu iç yüzeyine açılan kılcal . termosifonlarda yerçekimi kuvveti ile gerçekleşmektedir. kondenser ve adyabatik bölge uzunlukları ve d ise ısı borusu çapını ifade etmektedir. . Örülmüş paslanmaz çelik tellerden (50 Mesh) oluşan fitillerin. Fitil malzemesinden beklenen özellikler şunlardır: . fitil veya fitil görevini yapacak özel kanallar.Sıvı-buhar ara yüzeyi ve ısı borusu iç yüzeyi arasında iyi bir ısı akışı sağlayabilmesi şeklinde sıralanabilir. pirinç ve paslanmaz çelik tellerden örülerek yapılabilirler. (1997) tarafından araştırılmıştır. Le .4. Bu fitiller bakır.4) Burada. Bu anlamda.Yoğuşan iş akışkanının geri dönüşü için gerekli akış kesitini sağlaması. Bazı durumlarda da toz metalurjisi ile gözenekli olarak üretilen malzemeler de (Sinterlenmiş malzemeler) kullanılmaktadır (Faghri. Öte yandan. Eğer yerçekimsiz ortamda kullanılan bir ısı borusu ise (örneğin uzayda kullanılan ısı borusu).

Isı Borularında Kullanılan Malzemeler Isı borularında bakır. fitil olarak pamuktan yapılmış lamba fitilinin kullanılması Said ve Bilal (1999) tarafından deneysel olarak incelenmiştir.’de ısı borularında yaygın olarak kullanılan bazı akışkanlar ile ısı borusu malzemelerinin uyumlulukları verilmiştir.5. Eğer çalışma sürecinde gaz üretimi olmuşsa. seramik vs gibi malzemeler kullanılabilir. Isı borularında kullanılan bazı malzemeler yüksek sıcaklıkta iş akışkanı ile reaksiyona girerek gaz üretimi yaparlar. Fitil kullanılmasının toplam ısı transferi katsayısını artırdığı bildirilmiştir.11 kanalların kullanımı şeklindeki uygulama ile ilgili çalışma da Stephan ve Buse (1992 ve Passos ve Reinaldo (2000) tarafından yapılmıştır. çelik.Kondenser kısmında yoğuşmayla olan ısı transferini artırmak. yoğuşmayan gazlar ısı borusunun üst bölgesinde toplanıp bloke ederek. yani çalışma esnasında gaz üretiminin olmamasıdır. . Çizelge 1. Termosifonlarda fitil kullanılmasının nedenleri (Faghri. . çalışma şartlarına bağlı olarak iş akışkanı ile uyumlu olarak çalışabilmeleri istenir. . Bu tür uygulamalarda fitil kullanılması zorunluluğu yoktur.5. 1995) şu şekilde sıralanabilir: . . Ancak bazı uygulamalarda fitil kullanılmasının yararlı olacağı bildirilmiştir.Evaporatörde çekirdek kaynamasını kolaylaştırmak. Yerçekimi destekli ısı borularında akışkanın kondenserden evaporatöre akışı yerçekimi kuvvetiyle sağlanmaktadır. Malzeme seçiminde en önemli konu akışkan ile uyumluluğu. Yerçekimi destekli ısı borularında. alüminyum.Eğimli termosifonlarda sıvının dairesel olarak ısı borusu yüzeyine dağılımına yardımcı olmak. kondenser bölgesinde ısı transfer edilen yüzeyin azalmasına neden olurlar.Buhar ile sıvı ara yüzeyinde oluşan taşınmayı azaltmak. Bu malzemelerin. 1.

1. Bazı akışkanlar ile malzemelerin uyumluluğu (Chi. 1995) Malzeme Bakır Alüminyum Paslanmaz Çelik Nikel Çalışma Akışkanı Su ÖG GÜB GÜY UO Aseton ÖG ÖL UO UO Amonyak UD ÖG ÖG ÖG Metanol ÖG UD GÜY ÖL ÖG: Geçmiş uygulamalara göre önerilebilir. 1. ÖL: Literatüre göre önerilebilir. UD: Uygun değil. Ong ve Haider-E-Alalhi (1999). GÜB: Bütün sıcaklıklarda gaz üretimi. Kılcal Limit Kılcal limit. bu konuda yapılan çalışmalara örnek olarak verilebilir. UO: Uygun olabilir. Isı borusu içerisine yerleştirilen fitil. Isı Borularının Çalışmasını Sınırlayan Limitler Isı borusu tasarımındaki en önemli konu. ses. Sözü edilen bu limit. köpürme ve kaynama limitleri olarak sıralanmaktadır. Isı borusu birkaç W’tan birkaç KW’a kadar ısı taşıyabilecek şekilde tasarımlanabilir. kılcal basınç oluşturur. El-Genk ve Saber (1997). Shatto vd. (1997). sıcaklığa. evaporatörden kondensere. Hashimoto ve Kaminogo (2002).6. 1. viskoz. kılcal pompalama. 1976.12 Çizelge 1. gözenek yapısı ve akışkanın yüzey gerilmesi ile bağıntılı olarak. Güngör.6. Bu kılcal basıncın ısı borusu içerisindeki basınç kayıplarından daha büyük olması gerekir. Bu limitlerin her biri fitil yapısına. ısı borusunun transfer edebileceği ısı miktarıdır.5. ısı borusunun konumuna ve boyutlarına bağlıdır. . Ancak ısı borularının da taşıyabilecekleri bir ısı yükü sınırı vardır. kılcal pompalama limiti olarak da bilinir. Isı borularının çalışmalarını kısıtlayan bu faktörlerle ilgili olarak çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bu limitler. GÜY: Yüksek sıcaklıklarda gaz üretimi. fitilde oluşan kılcallıkla taşınmasında karşılaşılan bir limittir. iş akışkanına. Peterson ve Bage (1991) ve Kim ve Peterson (1994) tarafından yapılan araştırmalar. ısı borusunda yoğuşan sıvının.

Bunlar. Ses Limiti (1. akışkanın viskoz kuvvetleri. ses sınırına ulaşır. borudaki toplam basınç düşümünden büyük olması gerekir.6) eşitliğinde gösterildiği gibi 0. tam boğaz kısımdaki hız. daha fazla ısı taşıyamayacağı için bu nokta ses .2. Sonuçta kondenserden evaporatöre dönen akışkan miktarı verilen ısıyı taşıyamayacaktır. Bu noktadan sonra evaporatör bölgesinden verilen ısı artırılsa bile ısı borusu. 1.3. buharın geçtiği bölgenin gerisinde kalan bölgede. sıfırdan büyük veya küçük olabilir. ∆Pg: Yerçekimi kuvvetine bağlı olarak ortaya çıkan basınç düşümüdür. Bu akış esnasında. Bu oranın (1. Bu ortamdaki akış. daralıp genişleyen bir boğazdaki akışa benzer. Akışta bir boğulma meydana gelir.5) Isı borusundaki maksimum kılcal pompalama basıncının. Bu değer. sıfıra eşit. ∆Pv: Buharın evaporatörden kondensere dönmesi için gerekli olan basınç farkı. Bu durumla sadece ısı borusunun ilk çalışmaya başlamasında karşılaşılır. Bu sorunla karşılaşmamak için. buharın boğazdan geçişinde.1 Pv 1. ısı borusu içerisindeki toplam basınç düşümünün buhar basıncına oranına bakılır.13 Isı borusu içerisindeki basınç düşümü üç farklı şekilde meydana gelir.6.1’den küçük olması yeterlidir (Dunn ve Reay 1994). Eğer kılcal pompalama basıncı küçükse fitilin buharlaştırıcı bölgesi kuru olacaktır.6. ∆Pl: Sıvının kondenserden evaporatöre dönmesi için gerekli basınç farkı.6) Isı borusu içerisinde evaporatörden kondensere doğru buharın akışı düz bir borudaki akıştan farklıdır. buhar akışında baskın olmaktadır. basınç çok düşerse. ∆Pv < 0. Viskoz Limit Düşük sıcaklıktaki çalışmalarda. ∆Pkılcal >∆Pl + ∆Pv + ∆Pg (1.

max ⎡ Cp R T ⎤ = A v ρ o h fg ⎢ ν ν o ⎥ ⎣ 2 (Cp ν + 1) ⎦ (1.14 sınırı olarak tanımlanır. max ⎛ σρ = A ν h fg ⎜ ν ⎜ 2r ⎝ h .l ⎞ ⎟ ⎟ ⎠ (1.8) bağıntısı ile verilmiştir (Chi. Bu olay evaporatör kısmının fazla ısınmasından ve kondensere sıvı taneciklerinin çarpmasıyla ortaya çıkan seslerden anlaşılabilir. 12 Q s . burada ısı akışına karşı bir . 1986). 1.8) Burada rh ..5. Eğer ısı aktarılan yüzeylerde buhar tabakası birikirse.l terimi. sıvı taneciklerini fitil yüzeyinden koparıp tekrar kondensere doğru taşır.4. Köpürme limiti Weber sayısı 1’e eşit olduğu zaman (We=1) oluşur (Saatçi vd.6. ısı borusundaki akış yavaşlar ve durur. Bu olayın nedeni kesme kuvvetlerinin fazla olmasıdır. Chi. buhar-sıvı ara yüzeyi için hidrolik çapı ifade etmektedir. Köpürme Limiti Isı borusu içerisinde zıt yönlerde akmakta olan buhar ve sıvı akışkanlarından buharın hızı yeterince büyükse. Ses sınırına bağlı ısı yükü için.7) eşitliği önerilmiştir. 1976) tarafından (1. akışkanın buharlaşıp yoğuşması ile gerçekleşmektedir.7) Burada Av buhar kesit alanını. Ses sınırı yüksek sıcaklıklı ısı borularında karşılaşılan bir sınırdır. 1.6. Eğer sıvı zerreciklerinden kopartılıp kondensere taşınan sıvı taneciği miktar artarsa. Kaynama Limiti Isı borusunda ısı taşınımı. Köpürme sınırını veren eşitlik (1. 12 Q e . ρ o ve To durma noktasındaki yoğunluk ve sıcaklığı tanımlamaktadır. 1976).

10) . 2 π L e k e Tν h fg ρ ν ln ri r ν ⎛ 2σ ⎞ ⎜ ⎜ r − Pc ⎟ ⎟ ⎝ ν ⎠ Q b .9) bağıntısı ile verilmiştir.7. Kutateladze sayısı. Bu boyutsuz sayılar. Termosifonlardaki Limitler Termosifon içerisinde iki önemli olay meydana gelmektedir. Froude sayısı ve Kutateladze sayısı’dır. Bu olayların anlaşılabilmesi için bazı boyutsuz sayılar kullanılır. Kaynama limiti. O bölgede aşırı bir sıcaklık artışı meydana gelir. Weber sayısı. Bu limitin sınır değerini daha büyük değerlere çekebilmek için. Bu direnç nedeniyle yüzeyden ısı aktarımı yavaşlar. Bunu önlemek için ısı borusu iç yüzeyinde (fitil ile yüzey arasında) buhar birikmesine neden olabilecek seviyede sisteme ısı verilmemelidir. 1. Bu çözüm için önerilen en uygun fitil. kaynama limiti olarak tanımlanır. Pc kılcal basıncı. Kaynama sınırını veren eşitlik (Chi. Bunlar. 1976) (1. atalet kuvvetlerinin yüzey gerilme kuvvetlerine oranı olarak tanımlanır ve (1. ke evaporatör iletkenliğini. toz metalden sinterlenerek üretilen fitillerin kullanılmasıdır.15 direnç meydana gelir. ri ve rv boru iç yarıçapını ve buhar akış yarıçapını göstermektedir. ısı akısının kritik ısı akısına oranı olarak tanımlanır. 2001). fitil yüzey alanını büyütmek gerekir. Bu sınır.10) eşitliği ile hesaplanabilir (Incropera ve DeWitt. Bond sayısı. Weber sayısı.9) Burada. max = ( ) (1. ρv V 2d σ We = (1. sıvı-buhar fazlarının karşılıklı akışı ve kaynama olayıdır. radyal ısı akısı ile oluşan bir yüksek sıcaklık limitidir.

d boru çapını. genellikle sıvı ve buharın karşılıklı akışı nedeniyle meydana gelir.16 Buradaki V akış hızını. viskoz kayma gerilme kuvvetleri. Bütün bu faktörler termosifonun çalışmasında etkilidir. doğal olarak buhar hızı artacağı için ısıl akışkan şartları kararsız hale gelir.. İşte sıvı dönüşünün durduğu anda taşma limitine ulaşılmış olur. 1995). sıvının kondenserden evaporatöre dönüşünü yavaşlatır. ısı borusu geometrisi. ρ v buhar yoğunluğunu ve σ ’da yüzey Bond sayısı yerçekimi ve yüzey kuvvetlerinin oranı olarak tanımlanır (Faghri 1995) ve (1. Termosifonun çalışması esnasında bu etmenlere bağlı olarak ısı borularındaki ısı limitlerinden farklı limitlerle karşılaşılabilir. Kondenserden evaporatöre doğru akışı duran sıvıdan. Eğer evaporatör bölgesinden ısı verilmeye devam edilirse. gerilmesini ifade etmektedir. çalışma basıncı (veya akışkanın doyma sıcaklığı)dır. kaynama limiti ve gayzer etkisidir. Termosifon tipi ısı borularında karşılaşılan limitler. Bu esnada ısıl akışkan şartları kararlı haldedir. Bunlar. evaporatör uzunluğunun kondenser uzunluğuna oranı.12) eşitliği önerilmiştir. fazla akışkan şarj edilmesi durumunda da gayzer kaynaması önemli bir sınırdır (Lin vd. ısı akısı. akışkan miktarı. Termosifonlardaki köpürme ve taşma. Buhar ve sıvı akışkanların karşılıklı bağıl hızı artırıldığında. kayma kuvvetleri nedeniyle küçük taneciklerin koparılıp tekrar kondensere doğru taşınmasına da köpürme limiti adı verilir.5 (1. Sıvı şarjının az olduğu durumlarda taşma ve köpürme limiti. .11) eşitliğinden bulunur. akışkan tipi. Termosifonlardaki taşma limit için Faghri (1995) tarafından (1. ⎡ g(ρ − ρ v ) ⎤ Bo = d i ⎢ l ⎥ σ ⎣ ⎦ 0. taşma limiti. köpürme limiti.11) Termosifonlardaki ısı transferi de pek çok etmenden etkilenir. Eğer bağıl hız biraz daha artırılırsa. sıvının kondensere dönüşü tamamen durur.

17

Q max = K h fg A [g σ (ρ l − ρ v )]

0 , 25

−0 , 25 v

+ ρ l−0, 25

)

−2

(1.12)

Burada A, termosifonun kesit alanını göstermektedir. K katsayısı da (1.13) eşitliği ile ve bu eşitlikteki Bo sayısı (1.11)’de verilen eşitlikle hesaplanabilir.
0 ,14

⎛ρ K =⎜ l ⎜ρ ⎝ v

⎞ ⎟ ⎟ ⎠

tanh 2 Bo 0, 25

(1.13)

Isı borusundaki akışkan miktarı toplam hacmin % 40’ından fazla ve ısı borusu iç basıncıda 104 Paskaldan büyükse kaynama ve köpürme limiti baskın olmaktadır (Golobic ve Gaspersic, 1997). Köpürme limiti evaporatörden kondensere giden buharın kondenserden evaporatöre dönen sıvı zerreciklerini koparıp sürüklemesi ile, yani sıvı ve buharın zıt yönlerde akışı nedeniyle oluşur. Eğer termosifon içerisinde bu iki fazın karşılaşması önlenirse bu limiti ortaya çıkaran şartlar ortadan kaldırılmış olur. Khalid vd., (1991) ve Khalid ve Witwit (2000), ısı borusunun adyabatik bölgesine sıvı ve buhar fazlarının birbirleri ile temasını önlemek için ince metal bir bariyer kullanılmasını önermişlerdir. Endüstriyel termosifonlu ısı değiştiricilerinde, ısı borusu boyunca üniform sıcaklık dağılımını sağlamak için, akışkan miktarı gereğinden bir miktar fazla konulur. Bu ısı değiştiricilerin ilk çalıştırılmalarında, evaporatör bölgesinde uygulanan ısı yükü yetersizdir. Kararlı durumdaki havuz kaynaması için gerekli ısı yükü verilemediği için, sıvı havuzunun sıcaklığı kararlı duruma gelinceye kadar artar. İşte tam bu noktada, sıvı havuzunda oluşan buhar kabarcığı hızlıca büyür ve büyüklüğü boru çapına ulaşır. Kabarcık daha da büyür ve kondenser kapağına doğru taşınır. Bu şekilde oluşan büyük buhar kabarcıkları arka arkaya, dalgalar halinde taşınıp kondenser üst kapağına çarpar. Bu hızlı akışkan transferi, ısı transferinde dalgalanma ve ses oluşumuna neden olur. Bu olaya Gayzer borusu boyunca yüzeyde ölçülen kaynaması veya patlaması adı periyodik dalgalanmalar verilmektedir (Casarosa vd., 1983). Gayzer patlaması olayının incelenmesinde, ısı sıcaklıklardaki gözlenmektedir. Bu esnada büyük buhar kabarcıklarının kondenser üst kapağına

18

çarpması ile ortaya çıkan sesler, su veya buhar çekicinin çıkardığı seslere benzerdir (Khalid ve Witwit 2000). 1.8. Termosifonlarda Maksimum Isı Akısı Termosifonlarda taşınabilecek maksimum ısı akısını saptayabilmek için çok çeşitli çalışmalar yapılmıştır (Golobic ve Gaspersic, 1997; Imura vd., 1983; Monde vd., 1997, Mitsutake vd., 1997). Bunlardan sadece birisi olan, çok sayıdaki deneysel veriyi kullanarak Golobic ve Gaspersic (1997) tarafından türetilmiş olan eşitlik (1.14) aşağıda verilmiştir. & q 14 h fg ρ1 2 [g σ (ρ l − ρ ν ) ] ν

Ku =

(1.14)

& q = 0,131 x 1 1 − exp − x 2 (d e l e ) cos 1,8 ϕ − 55 o

{

[

(

) ]}

0 ,8

(1.15)

Buradaki x1 ve x2 terimleri (1.16) ve (1.17) eşitliklerinden bulunabilir.
Tc1 3 Pc11 12 g 1 4 τ exp 2,576 − 11,423 τ + 1,146 ω + 21,610 τ 2 − 3,519 τ ω 2 14 M + 5,337 τ 2 ω 2 − 28,440 τ 3 − 22,224 τ 3 ω

x1 =

(

)

(1.16)

x2 =

1 [ (0,484 τ − 1,036 ) ω − 0,984 τ + 1,076]

(1.17)

Buradaki τ ise (1.18) eşitliğinden bulunabilir.
τ = 1− T Tc

(1.18)

Bu çalışmada, üretimi yapılan ısı borusunun taşıyabileceği maksimum ısı akısı, Golobic ve Gaspersic tarafından türetilen (1.15) eşitliğinden yararlanılarak hesaplanmıştır.

19

2. KAYNAK BİLGİSİ Gazdan suya ısı aktaran ısı borulu sistemler literatürde çok nadir olarak yer almaktadır. Buhar kazanı baca gazlarının atık ısısından enerji geri kazanımı amacıyla yapılan bir çalışmada (Terdtoon vd., 1996), gaz-su tipi ısı borulu bir ısı geri kazanım ünitesi imal edilmiştir. Yapılan deneysel çalışmada baca gazı atık ısısı ile buhar kazanına alınan besleme suyunun ön ısıtılması yapılmıştır. Gaz tarafındaki akışın Re sayısının artması ile verimliliğin azaldığı, basınç kayıplarının ise arttığı görülmüştür. Yapılan çalışmada, ısı değiştirici ısıl verimliliği % 58 ve ısı değiştiricinin neden olduğu basınç kaybının 15 Pa olduğu belirlenmiştir. Azad ve Moztarzadeh (1985), gazdan suya ısı transferi sağlayan eş eksenli ısı borulu ısı geri kazanım sistemlerini teorik olarak çalışmışlardır. Yaptıkları çalışmada Ce/Cc oranının, değişik sıra sayıları için ısı değiştirici verimliliğine etkisi ile sıra sayısı ve akış hızının değişimi ile ısı borulu ısı değiştiricideki basınç düşümünün değişimi incelenmiştir. Literatürde fazla bulunmayan değişik bir uygulama olarak, sudan havaya ısı aktarımında yerçekimi destekli ısı borulu ısı değiştiricilerin kullanılması Azad vd. (1985) tarafından teorik olarak incelenmiştir. Bu çalışmada güneş enerjili tarımsal bir kurutucu için, ısı borulu ısı değiştirici kullanılmıştır. Güneş kolektöründen ısınarak çıkan su, ısı değiştiricisinin evaporatör kısmına gelmekte ve burada ısı borusu tarafından alınan ısı, kondenser kısmında ısıtılacak havaya aktarılmaktadır. Kondenser bölgesinde ısı aktarımını kolaylaştırmak amacıyla kanatlı borular kullanılmıştır. Evaporatör kısmında ise kanat kullanılmamıştır. Ayrıca ısı geri kazanımı sağlamak amacıyla, kurutucudan çıkan nemli hava, güneş enerjili su ısıtıcısı ile ısıtılan kuru çevre havasının ön ısıtılması için kullanılmaktadır. Bu uygulama ile, ısı geri kazanım sisteminin kullanılmadığı duruma göre, toplam verimlilikte % 40’lık bir artışın olduğu bildirilmiştir. Bağıl Reynolds sayısının (Re*=Ree/Rec) artması ile toplam verimliliğin azaldığı bildirilmiştir.

ünitenin monte edilmesinden önce % 83 iken. havadan havaya ısı transferi sağlayan ısı borulu ısı değiştiricileri imal edilip test edilmiştir.6’dan % 48. yaptıkları üç farklı uygulamayı özetlemişlerdir.25’e) bir artış gözlenmemiştir. ısı boruları arasındaki mesafe. Dube ve arkadaşları (1996) tarafından. buhar kazanı. ısı borulu ısı geri kazanım sistemi ile sağlanmış ve yakıttan % 4. ısı değiştiricisi verimliliğinin değişimi incelenmiştir. evaporatör kısmının % 60’ı oranında akışkan şarjı yapılmıştır. kanat sayısının 315’den 551’e çıkartılması ile verimliliğin % 44. Buhar kazanının atık baca gazı ile yakma havasının ön ısıtılması. Hızın 2 m/s den 6 m/s’ye artırılması ile ısı değiştiricisi verimliliğinin azalmakta olduğu görülmüştür. Aynı konfigürasyonda. Bakır ısı borusunun. fırın ve kurutucudur. kanat kalınlığı. uygulama yapıldıktan sonra % 86. Kondenser kısmında hava hızı 2–6 m/s aralığındadır. Ce/Cc oranının artması ile verimliliğin arttığı ifade edilmiştir. soğuk ve sıcak akışkanların ısıl kapasite oranının Ce/Cc=1.2’lik bir tasarruf sağlandığı ifade edilmiştir. yakma havasının ön ısıtılması bu sistemle sağlanmıştır. İş akışkanı olarak su kullanılmış olup. çelik ısı borusuna oranla yaklaşık % 10 daha iyi performans gösterdiği bildirilmiştir. Yapılan hesaplamalarda. yerçekimi destekli ısı borulu ısı geri kazanım sistemleri için teorik bir yaklaşımda bulunmuşlardır. kanat kalınlığının 0.75’ten % 52.2’ye yükseldiği gözlemlenmiştir. Yapılan çalışmada. Yapılan ikinci uygulamada yüksek fırın için ısı borulu ısı geri kazanı ünitesi kurulmuş. birim uzunluktaki kanat sayısı. daimi plakalı bakır boru ve çelik tüplerden yapılmıştır.4 mm’ye çıkarılması ile verimlilikte dikkate değer miktarda (% 47. Orijinal kazan verimi.5 olması durumunda. Bunlar. Verimlilik birim uzunluktaki kanat sayısının artması ile artmaktadır.6 olarak hesaplanmıştır. ısı borulu sistemin verimliliği % 56 olarak bulunmuştur. Sun ve Shyu (1997). endüstriyel uygulamalarda ısı borulu ısı değiştiricilerin kullanımı konusunda. . evaporatör ve kondenser uzunluklarının değişimine bağlı olarak.3 mm’den 0. Isı değiştiricisi.20 Azad ve Geoola (1984) tarafından yapılan çalışmada. Üçüncü uygulamada ise bir tekstil fabrikasındaki kurutucuda ısı borulu sistem denenmiş.

Yapılan çalışma sonucunda. Huang ve Tsuei (1985)’nin yaptıkları çalışmada. boru üzerindeki kanatçık aralığının ve borular arası mesafenin azalması ile basınç düşüşünün arttığı bildirilmiştir. fırınlarda orta sıcaklıklarda (300 oC’in altındaki sıcaklıklarda) kullanılacak olan ısı borulu ısı geri kazanım sistemlerinin dizayn. Verimliliğin. Azad ve arkadaşları (1985) tarafından yapılan çalışmada. gaz-gaz tipi fitilsiz ısı borulu ısı değiştiricisindeki basınç kaybını saptamak için analitik bir model üzerinde çalışmışlardır. imalat ve test çalışmalarını rapor etmişlerdir. (1995). Ce=Cc için minimum olduğu bildirilmiştir. Çalışmada. Ree ve Rec’nin çeşitli değerleri için Ce/Cc’ye bağlı olarak değişimi verilmiştir. Lukitobudi vd. Çeşitli kanat tipleri ve akışkan kullanıldığı durumlardaki verimlilikler incelenmiştir. . ısıl güç istasyonlarındaki atık ısısından ısı geri kazanımı için klasik / konvansiyonel sistemler yerine ısı borulu ısı geri kazanım sistemlerinin kullanılması durumundaki ısıl verimlilikteki değişimi incelemişlerdir. bir ısı borusunun performans testlerinden hareketle boru demetinin konvektif ısı transferi katsayısını hesaplamak için bir metot geliştirmişlerdir. Verimliliğin. toplam ısı transferine etkisi incelenmiştir. ısı değiştiricideki sıra sayısının ve akış hızının artması.21 Azad ve Aliahmad (1989). ısı değiştiricilerinde ısı borusu veya termosifon kullanılması halindeki çalışma karakteristiklerini incelemişlerdir. Bilgisayar programı yardımıyla sonlu farklar metodunu kullanarak. dairesel kanatlı ısı borulu ısı geri kazanım sistemlerinde. ısı borulu ısı değiştiricisinin ısıl performansını hesaplamışlardır. ısı değiştiricisi sıralarındaki ısı dağılımı evaporatör ve kondenser kısımları için incelenmiş ve sayısal bir örnekle açıklanmıştır. Çalışmalarında. Lee ve Bedrossian (1978). Niro ve Beretta (1992). soğuk ve sıcak akışkanların Reynolds sayılarının oranı ile evaporatör ve kondenser boylarının oranının. toplam 750 mm uzunluğunda bakır ve çelik ısı boruları kullanılmıştır.

Ayrıca toplam ısı borusu sayısı ile verimlilik arasındaki ilişki incelenmiştir. diğer durumlarda ise optimum pozisyon belirlenmelidir. Yaptıkları çalışmada farklı akışkanlar kullanılarak. ısı borulu ısı değiştiricilerin performansının belirlenmesi üzerinde çalışmışlardır. 15–30 mm arasındaki ısı borusu çapları için yapılan incelemede boru çapının artması ile ısı değiştirici verimliliğinde az bir miktar artma olduğu bildirilmiştir. Ayrım plakasının yeri sıcak ve soğuk akışkanların bağıl akış oranlarına bağlıdır. . Yapılan çalışma ile evaporatör ve kondenser yüzey sıcaklıkları ile akışkan sıcaklıklarının tahmin edilmesi üzerinde durmuşlardır. yeni sistemlerin değerlendirilmesinde ve özellikle diğer klasik sistemlerle karşılaştırılmasında.22 Isı borulu ısı değiştiricilerde evaporatör ve kondenser kısımlarını birbirinden ayıran ara bölmenin yerinin optimum olarak belirlenmesi için bir çalışma Tan ve arkadaşları (1991) tarafından yapılmıştır Bu çalışmaya göre ayrım plakasının mutlaka ortada olması zorunlu değildir. Khoshravan ve Sharifi (1999). daha önceden yapılan çalışmalarla karşılaştırılmıştır. evaporatör ve kondenser arasında oluşan sıcaklık farkı verilmiştir. Stulc ve arkadaşları (1987) tarafından yapılan çalışmada. düşük sıcaklıklar için ısı borulu ısı değiştiriciler incelenmiştir. Qadeer ve Johnson (1996).2 kW’dan 4 kW’a kadar artırılması durumunda. klasik hesaplama metotları yerine uzman sistemlerin kullanıldığı bilgisayar destekli çalışmaların daha iyi sonuç verebileceğini bildirmişlerdir. Tan ve Liu (1990) tarafından ε-NTU metodunu kullanarak. Yapılan simülasyon programı ile bulunan sonuçlar. Eğer akış her iki taraftaki hızlar birbirine yakınsa ayırıcı plaka ortada olmalı. atık ısı geri kazanımında kullanılan ısı borulu ısı değiştiriciler için bir simülasyon programı üzerinde çalışmışlardır. 25 mm çapında ve 2 m uzunluğundaki bir ısı borusundan transfer edilen ısının 0. Bu metotla iterasyona ihtiyaç duyulmadan sıcak ve soğuk akışkanların sıcaklık dağılımının tahmin edilebileceği bildirilmiştir.

23 Söylemez (2003). konvansiyonel ısı borulu sistemlerdeki entropi üretimi ile ilgili bir çalışma yapmıştır. yatayla yaklaşık olarak 7o’ lik açı değerine ulaşılıncaya kadar evaporatör bölgesinden kondenser bölgesine transfer edilen ısıda fazla bir değişme olmadığı gözlenmiştir. bu değerden sonra net kazancın hızla düştüğü tespit edilmiştir. Çalışmasında P1-P2 metodu ile ε-NTU metodu birlikte kullanılmıştır. Yazın soğutma. Örnek olarak yapılan sayısal çalışmada. Khalkhali vd. Beckert ve Herwig tarafından R–22 kullanılarak yapılan deneylerde. Ancak ısı borularının yatayla yaptığı açı 6o’ye getirildiğinde. İklimlendirme sistemlerinde kullanılan ısı geri kazanımı amaçlı ısı borulu ısı değiştiricilerin çalışmasında. kışın ise ısıtma amacıyla çalıştırılacak sistemin eğim açısında yataydan toplam 12o’lik bir değişiklikle bir taraftan diğer tarafa ısı transferinin sağlanabileceği gösterilmiştir. Buradan hareketle iklimlendirme sistemlerinden ısı geri kazanım için çok küçük eğim açısı değişiklikleriyle sistemin çalışabileceği bildirilmiştir. Bu çalışmaya göre. eğim açısının değiştirilmesi ile iklimlendirme sistemlerinde. eğim açısının ısı transferine olan etkisi ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda. ısı borulu ısı değiştiricilerin termoekonomik optimizasyonu üzerine bir çalışma yapmıştır. optimum yoğuşturucu ortamı. transfer edilen ısıda önemli derecede bir azalma olduğu görülmüştür. Isı borusu içerisindeki buhar sıcaklığındaki artışın entropi üretimini artırdığı ve sonuçta ikinci kanun veriminin azalmasına neden olduğu bildirilmiştir. net kazancın ısı değiştirici verimliliğinin artması ile arttığı ve yaklaşık % 80’lik bir değerde maksimuma ulaştığı. Böyle bir uygulama ile önceden evaporatör olarak çalışan kısım kondensere. eğim açısının transfer edilen ısı akısına bir etkisinin olmadığı Güngör (1995) ve Beckert ve Herwig (1996) tarafından bildirilmiştir. -6o pozisyonunda kışın dışarıdan alınan taze havanın . Özet olarak. (1999). fitil kesitinin ise olabildiğince büyük olması gerekir. minimum entropi üretimini sağlamaktadır. Akışkanın ısı borusu içerisindeki akışında minimum entropi üretimini sağlamak için evaporatör kısmı olabildiğince kısa. kondenser olarak çalışan kısım ise evaporatöre dönüşmüş olacaktır. Bu çalışmada termodinamiğin ikinci yasasına göre entropi üretiminin olabildiğince az olması için üzerinde durulması gereken konulara açıklık getirmişlerdir.

Böylece enerji ekonomisi sağlanabilmesinin yanında çevresel etkilerin de azaltılabileceği ifade edilmiştir. konvansiyonel ısıtma-soğutma elemanları kullanılarak bağıl nemi kontrol etmek için önemli miktarda enerji kullanılmaktadır. termosifon tipi ısı borulu ısı değiştiricilerin bu sistemlerde kullanılabilirliği Wu vd. Yau ve Tucker (2003) tarafından. Bu sitemlerde.7 oranında bir artış olduğu gözlenmiştir.70’in üzerinde olduğu durumlarda ek ısıtıcıya ihtiyaç duyulduğu bildirilmiştir. ısı borulu ısı değiştiricilerin kondenserinin konvansiyonel ısıtıcı yerine kullanılabileceği görülmüştür. Ayrıca. Ayrıca sisteme eklenen ısı borulu ısı değiştiricinin sistemin basınç kayıplarını artırdığı. . iklimlendirme sistemlerinde nem alma ve kurutma için ısı borularının kullanılabilirliği FLOTHERM programı ile sayısal olarak incelenmiştir. Bağıl nemi 0. Enerji maliyetini azaltmak için. tropikal iklimlerde HVAC sistemlerinde kullanılan ısı borulu ısı değiştiricilerin toplam verimliliği üzerinde bir simülasyon çalışması yapılmıştır.% 32. Lin ve arkadaşları (2005) tarafından yapılan bir araştırmada. İklimlendirme sistemlerinde bağıl nemin kontrolü iç hava kalitesinin sağlanması önemlidir. sağlanabilecektir. Yapılan çalışma sonucunda ısı borularının eğiminin artması ile verimliliğin arttığı görülmüştür. +6o pozisyonunda ise yazın taze havanın soğutulması. Yapılan simülasyon çalışmasının özellikle endüstriyel uygulamalar için uygun olduğu bildirilmiştir. üretim maliyeti ve iklimlendirme sisteminin boyutlarının büyümesi gibi olumsuz taraflarının olduğu ifade edilmiştir. en iyi verimliliğin alınabilmesi için evaporatör ve kondenser bölgelerindeki hızların eşit olmaması gerektiği bildirilmektedir. (1997) tarafından incelenmiştir.70’in altında tutabilmek için.24 ısıtılması. Yapılan deneysel çalışmalarda termosifonların kullanımı ile. Ancak bağıl nemin 0. soğutma kapasitesinde % 27 .

sistemin kendisini bir yıllık bir dönemde geri ödeyebileceği Mathur (1996) tarafından ifade edilmiştir. Bu çalışmada. Sistemde akışkan olarak su. yanma havası olarak gönderilmiştir. Bezrodnyi ve arkadaşları (1990) tarafından ısı borulu sistemlerin. gaz türbinlerinde baca gazının atık ısısından çevrimsel ısı borulu (loop heat pipe) bir sistem yardımıyla enerji geri kazanımı için bir düzeneğin tasarım ve üretimini gerçekleştirmişlerdir. Hastanelerdeki ameliyathanelerde kullanılan klima sistemlerindeki atık enerjiden ısı geri kazanım için. Otomobillerin eksoz gazından yararlanarak ısıtılması ile ilgili olarak Yang vd. modifiye edilmiş ticari suamonyak kullanan absorpsiyonlu soğutucuda kullanılmıştır. Verimin düşük olmasının nedeninin boruların kanatsız olması ve borular arası mesafenin çok olmasından kaynaklandığı bildirilmiştir. büyük bir otobüsün ısıtılması amacıyla. metanol ve aseton kullanıldığı durumlar incelenmiştir. Noie-Baghban ve Majideian (2000) tarafından yapılan deneysel bir çalışmada. Isı borularında iş akışkanı . 20 mm çapında 310 mm uzunluğunda çelik ısı boruları kullanılmıştır. Bu tür baca gazlarının korozif olması ve çok miktarda toz içermesi nedeniyle çalışmada oluşabilecek sorunlara dikkat edilmesi gerektiğini özellikle bildirilmiştir. (1998). atık ısı boyleri olarak baca sıcaklığı çok yüksek olan sistemlerde (örneğin ergitme fırınlarında) ısı geri kazanımı amacıyla kullanıldığı bir çalışma yapılmış ve başarı ile uygulanmıştır. Habeebullah vd. Akışkanların ısı taşıma katsayısı (Merit sayısı) ve devreye girebilme/çalışmaya başlama sayıları dikkate alınarak 50 oC çalışma koşulu için en uygun akışkanın metanol olduğu bildirilmiştir. 1999) ve Lamfon vd. (1998. ısı borulu ısı geri kazanım sistemi ile % 16’lık ısıl verim elde edilmiştir. Soğutucudan elde edilen soğuk su ile fan-coil tipi soğutma tünelinden sağlanan hava soğutulup gaz türbinine. Bu uygulama ile atık gazdan % 70–93 arasında geri kazanım sağlandığı bildirilmiştir. bu kullanımla enerjiden yapılan tasarrufla. sistemden ısı borusu yardımıyla geri kazanılan ısı.25 HVAC sistemlerinde ısı borulu sistemlerin kullanılabileceğini. (2003) tarafından yapılan çalışmada.

taşıma kolaylığı ve gerektiğinde sisteme ek ünite ilave edilebilmesi gibi avantajlarının olduğu ifade edilmiştir. kompakt ısı değiştiricileriyle ısı borulu ısı değiştiricilerini incelemişlerdir. (1986) tarafında incelenmiştir. (1988). tek kademeli sisteme oranla daha düşük olmaktadır. atık ısı geri kazanım sistemlerinde kullanılan. ısı tekerinin verimi ise % 73. Plakalı ısı değiştiricinin toplam ısı transferi katsayısı.5 (+/.26 olarak su kullanılmış olup. Isı borulu sistemin verimi % 58 (+/. Plakalı ısı değiştiricisinin sadece toplam ısı transferi katsayısı yüksek olmayıp. Ticari binalarda kullanılan hava-hava tipi ısı değiştirici testlerindeki ölçme kararsızlıklarının analizleri için Johnson (1998) tarafından yapılan bir çalışmada. Isı borulu sistem için Huang ve Tsuei (1985)’nin yaptığı çalışma referans olarak alınmıştır. sistem verimi. Ancak bu uygulamanın kolay temizlenebilme.% 12) olarak bulunmuştur. Azad vd. bir ısı değiştirici gurubu yerine çok kademeli ısı geri kazanım ünitesinin kullanılması konusu. Isı geri kazanımı uygulamalarında. Hsieh (1987) çapraz olarak düzenlenmiş ısı borulu ısı değiştiricilerde transfer edilen ısı ile klasik karşıt akışlı ısı değiştiricilerde transfer edilen ısıyı karşılaştırmış ve genelleştirilmiş bir ifade türetmiştir. aynı zamanda basınç düşümü de ısı borulu sisteme nazaran daha az olmuştur. Ancak karşılaştırma için alınan Huang ve Tsuei’nin çalışmasındaki ısı boruları kanatsız olarak yapılmıştır. Bu çalışmada plakalı ısı değiştiricilerle ısı borulu ısı değiştiriciler karşılaştırılmıştır. . yüksek verimli bir dönel ısı tekerleği ile ısı borulu ısı geri kazanım ünitesi karşılaştırılmıştır. İki sistemin karşılaştırılmasında bu durum dikkate alınmamıştır. Hsieh vd. ısı borulu sistemin katsayısından % 200– 250 daha yüksek olduğu bildirilmiştir.% 7). Çok kademeli ısı geri kazanım ünitesi kullanılması durumunda. kademelerin ayrı ayrı değiştirilebilmesi. eksoz gazından alınan ısı enerjisi kalorifer tesisatında dolaşan suya aktarılarak otobüsün ısıtılması sağlanmıştır.

Farklı tiplerdeki ısı değiştiricilerin karşılaştırılması (Faghri. Termosifon tipi ısı borularında iş akışkanı olarak suyun kullanılabildiği sıcaklık aralığı 50–300 oC’dır. Çizelge 2. kompaktlık ve ısı transfer-basınç düşümü oranı yönleriyle karşılaştırmıştır. Sonuçta zikzaklı boru düzenlemesinin daha yüksek basınç düşümüne neden olduğu bildirilmiştir. boruların düz ve zikzaklı düzenlendiği durumlar için sayısal olarak incelenmiştir. düz sıralı ısı borulu ısı değiştiricilerinde. Ancak bu akışkanın kullanılması durumunda.1. Bazı durumlarda atık baca gazı sıcaklığı (örneğin seramik fırınlarında) 300 oC’in üzerinde olabilmektedir. karşıt akışlı düzenlemelerde transfer edilen ısı miktarı çok daha fazla olduğu için. 1995) Isı Değiştirici Tipi Parametre Isı tekeri Plakalı tip Isı borulu tip Verimlilik (%) 80 65 60 Kompaktlık (W/m3oC) Isı Transferi-Basınç düşüm oranı (W/m3K)/(N/m2) 5400 115 4140 20 7200 20 Hsieh ve Huang (1988) tarafından yapılan çalışmada. Yine Hsieh ve Huang (1990) tarafından yapılan bir diğer çalışmada. sistemden transfer edilen ısı akısı. verimlilik. ısı borulu sistemlerle ısı tekeri ve plakalı ısı değiştiricileri. saf su ile karşılaştırıldığında çok daha azdır. iş akışkanı olarak su yerine Dowtherm önerilmektedir. Bu karşılaştırmaya göre ısı borulu sistemlerin verimlerinin bir miktar düşük olduğu.Bu karşılaştırmanın sonuçları Çizelge 2. dolgunluk olarak en yüksek olan sistemin olduğu ve yapılan ısı transferi ile ısı değiştiricide oluşan basınç kaybının az olduğu görülmektedir. paralel ve karşıt akışlı sistemlerin ısıl performansı ve sistemde oluşan basınç düşümü incelenmiştir. (2002) tarafından yapılan bir çalışma ile 300 oC’in üzerindeki sıcaklıklarda kullanılan . Nuntaphan vd. Basınç düşümü paralel ve karşıt akımlı düzenlemelerde benzer olmasına rağmen. Literatürde.27 Faghri (1995). bu sıcaklık aralığı için.1’de verilmiştir. ısı borulu ısı değiştiricilerin ısıl performansı ve basınç düşümü. Bu sıcaklıkta iş akışkanı olarak saf su kullanıldığında köpürme limiti nedeniyle kritik ısı akısına ulaşılmaktadır. atık ısı geri kazanım sistemlerinde bu düzenleme önerilmektedir.

borular arasına elektrotlar yerleştirilerek yüksek voltajla elektrohidrodinamik etki (EHD) uygulanmıştır. Katsayıdaki bu artmanın nedeni. Düşük sıcaklıklar için (125 oC > T > 75 oC) ısı değiştiricisinin bazı sıralarındaki termosifonlarda amonyak ve geri kalan sıralarında ise su kullanılması durumunda. 375 oC > T > 350 oC sıcaklık aralığında bazı sıralarda Dowtherm ve bazı sıralarda su kullanılmasının ısı transferini önemli ölçüde iyileştireceği (% 15–99 oranında) bildirilmiştir. Gazdan gaza ısı transferi sağlayan termosifon tipi ısı değiştiricilrde. saf TEG. iki akışkan kullanılması simülasyon programı yardımıyla sayısal olarak incelenmiştir. kritik ısı akısı sınırının daha yüksek bir değere yükseldiği görülmüştür. 2002) incelenmiştir. paralel akışta bütün sıcaklıklarda. Nuntaphan ve arkadaşları (2001) tarafından hem yüksek. Karşıt akışlı durumda ise. sisteme elektrik alanı uygulanması durumundaki değişimi (Wangnipparnto vd. hem de düşük sıcaklıklar için paralel ve karşıt akışlı uygulamalarda. iki akışkanlı uygulama önerilmemektedir. Oluşan manyetik alan. karşıt akışlı düzenleme için ısı transferi performansında az miktarda iyileşme olduğu bildirilmiştir. Paralel akışlı bir ısı değiştiricide. akışkan olarak Dowtherm yerine Trietilenglikol (TEG) ve su karışımının kullanılması önerilmiş. ilk sıralardaki ısı borularında TEG-su karışımında TEG oranının fazla olması. ısı değiştiricinin bütün sıralarında sıcaklık dağılımı hemen hemen aynı olduğu için karışım oranının bütün sıralarda aynı olması gerektiği ifade edilmiştir. küçük Reynolds sayılarında. veya TEG-su karışımı kullanılması gerektiği tespit edilmiştir. Uygun oranlardaki karışımın iş akışkanı olarak belirtilen yüksek sıcaklıklarda Dowtherm yerine kullanılması ile termosifonların verimliliğinde bir iyileşme gözlenmiştir. Uygulanan EHD nedeniyle ısı değiştiricinin ısı transferi katsayısında artış sağlanmıştır. Isı değiştiricisinin bazı sıralarında farklı akışkan kullanılması özellikle yüksek sıcaklık uygulamaları için önerilmektedir. hava . ısı borulu ısı değiştiricilerinde hangi sıralarda saf su. Bununla birlikte. hava tarafındaki ısı transferi performansının. Termosifonun kondenser kısmına. oluşan manyetik alanın elektrotlar çevresinde ve dolayısıyla termosifonlar etrafında meydana getirdiği manyetik alan etkisidir. son sıralarda ise su oranının fazla olması önerilmektedir. Yapılan simülasyon çalışması ile paralel ve karşıt akışlı..28 termosifonlarda.

elektrotlara 17. Bacadan ısı geri kazanımında. Korozyon nedeniyle oluşan birikintiler. korozyonu önlemek için gerekli olan optimum . Yapılan tetikleme ile düşük sıcaklık farklılıklarında da sistemin verimliliğinde önemli bir artış sağlandığı bildirilmiştir. Deneylerde en fazla korozyonun alüminyum borularda oluştuğu görülmüştür. Terdtoon ve arkadaşları (2000). Ancak voltajın 17.5 kV’luk bir gerilim uygulandığında. Sistemin çalışması esnasında. Çalışma sonucunda. bu boyalar alüminyum. Uygulanan voltaj 15. Wadowski vd.29 akımı ile ters yönlü olduğundan EHD etkisinin yararı ancak Re sayısının çok küçük değerlerinde olmaktadır.5 kV’un üzerine çıkarılması durumunda da kıvılcım atlaması meydana geldiği bildirilmiştir. Çalışmada. Çalışmada R–22 akışkanını için kaynamanın başlamasında gerekli olan sıcaklık farkının 1–1.5 kV’un altında olduğu durumlarda ısı transferindeki artış önemsiz olmaktadır. ısı borusu yüzeyi ile iş akışkanı sıcaklıkları arasındaki farkın (∆Te) çok az olması durumunda. Yapılan deneylerde hava akımının küçük Reynolds sayıları için (Re=58).5 o C olduğu bildirilmiştir. ısı borularının evaporatör kısımlarında korozyon oluşmaktadır. (1991)’nin yaptığı bir çalışmada. ısı borusu içindeki kaynamanın başlaması için gerekli olan enerjinin yetersiz olmasından kaynaklandığı bildirilmiştir. Rohsenow bağıntısına göre 4 kW/m2 olarak bulunmuştur. ısı iletimine bir direnç oluştururlar. bakır ve çelik borulardan yapılmış ısı borularında denenmiştir. 12V elektrik kullanarak ısı borsunun evaporatör kısmına elektrik enerjisi verilmiş ve kaynamanın ilk başlaması kolaylaştırılmıştır. Re sayısı 230’a yükseltildiğinde katsayıdaki artış % 10’lara düşmektedir. Isı borularının çalışmaları esnasında korozyondan etkilenmelerini önlemek amacıyla bazı çalışmalar yapılmıştır. verimde bir azalma meydana gelmektedir. ekonomizerlerde kullanılan termosifonlarda korozyonu önlemek için üç farklı boya kullanmışlardır. Verimdeki bu düşüşün nedeninin. çok küçük sıcaklık farkı ile çalışan iklimlendirme tesislerindeki gaz-gaz tipi ısı borulu ısı geri kazanım sistemlerindeki histerisis (kararsızlık-dalgalanma) incelenmiştir. Bu sıcaklık farkının oluşturulması için ihtiyaç duyulan ısı akısı da. ısı değiştiricinin ısı transferi katsayısında yaklaşık % 15’lik bir artış gözlenmiştir. Bu problemin çözümü için yazarlar tarafından bir tetikleme düzeneği önerilmiştir.

ısıl iletkenlik. ısı borusu iç yüzeyinde oluşan korozyonu önlemek için. çelik ve alüminyum ısı boruları kullanılmıştır. Ayrıca bu çevrimde kullanılan pirinç. Gaz üretimini önlemek amacıyla.30 boya kalınlığı verilmiştir.ısı borularını tavlama ve iş akışkanı içerisine çeşitli inhibitörlerin katılması denenmiştir. otomobil motorlarının eksoz gazı ile ısı borularıyla ısıtılması için yaptıkları çalışmada. ısı borulu ısı geri kazanım sistemindeki su. Atık ısıdan geri kazanımı için. ısı borusu içerisinin ısıl işlemle. 150. . Lamfon ve arkadaşları (1994)’nın yaptıkları çalışmada.Yüksek sıcaklık ısı borularındaki korozyon sorunu ile ilgili olarak Tu ve arkadaşları (1999) tarafından da benzer bir çalışma yapılmıştır. ısı borusundaki yoğuşmayan gaz üretimini araştırmışlardır. bakır ve düşük karbonlu çelikler için ısıl iletkenlikleri sıcaklığa bağlı olarak veren matematiksel ifadeleri türetmişlerdir. amonyak. dinamik viskozite. karşıt akışlı. Yang vd. 250 ve 350 oC ortam sıcaklıklarında 4000 saatlik bir çalışma süreci sonunda değerlendirme yapılmıştır. (2003). baca gazı ve su-amonyak karışımının bazı fiziksel özelliklerini (özgül ısı. plakalı.) veren matematiksel ifadeleri çıkarmışlardır. Akyurt ve Al-Rabghi (1999)’nin yaptıkları çalışmada da çelik ısı borularında yoğuşmayan gaz üretiminin önlenmesi için iş akışkanı olarak NaCr solüsyonu-su karışımının kullanılmasının uygun olduğunu 15000 saat süren test çalışması sonucuna dayanarak bildirmişlerdir. ısıl korozyondan korunmak için 20 ppm Na2HPO4’ün çalışma akışkanı olan su içerisine ilave edilmesinin çok iyi sonuçlar verdiği bildirilmiştir. Terdtoon ve arkadaşları (2001) tarafından yapılan çalışmada. ısı borulu ısı değiştiricilerdeki konfigürasyonunu belirleyen parametrelerin (kanat yüksekliği. yüzey gerilme vs. Çalışmada bakır. bir kabuk tabakası ile kaplanmasının uygun olacağını bildirmişlerdir. Atık ısı geri kazanımında en uygun ısı borusu malzemesinin bakır olduğu. hava. kalınlığı ve kanat aralığı ile boru çapı ve sayısı) seçimi ile ilgili matematiksel bir çalışma Swanson (1989) tarafından yapılmıştır.

Saucıuc vd. Isı geri kazanım ünitesinin neden olduğu basınç kaybının 580 Pa ve geri kazanılan ısı enerjisinin de 43. .2 o C’e düşürülmüş ve yanma havası 54. Zhang ve Zhuang (2003) ile Tongze ve Zengqi (1989)’ nin yaptıkları çalışmalarda Çin’de ısı borusu teknolojileri. özellikle Rusya. Baca gazlarından havanın ısıtılması için üretilen. 297.31 Vasiliev (1998. Delil (1998) Hollanda Ulusal Uzay Laboratuarında ve Lee (2001)’de Kore’de ısı boruları ve uygulamaları ile ilgili yapılmış olan çalışmaları özetlemişlerdir. Isı borularının uzunluğu 6 m’dir. endüstriyel alanda ısı geri kazanımına yönelik olan çalışmalar dikkate değerdir. (1996) Avustralya ve Yeni Zelanda’da. Zhang ve Zhuang’un yapmış oldukları çalışmada verilen bir örnek fiziksel ölçüleri açısından dikkat çekicidir. karşıt akışlı. Suzuki ve Nishio (2001)’da Japonlar tarafından yapılan çalışmalarla ilgili bir yayın listesi vermiştir. Ukrayna. Reid ve Merrigan (2005). termosifonlar ile tüm çeşitlerinin çalışma şekilleri anlatılıp kısa bir özet verilmiştir. (1993) tarafından yapılan literatür taramasında da. özellikle yerçekimi destekli ısı boruları ve termosifonlarla ilgili olarak yapılmış çalışmalar hakkında genel bilgi verilmiştir. Baca gazı sıcaklığı ısı borulu ısı değiştiricide. limitler. konu ile ilgili önemli çalışmaların yapıldığı bildirilmiştir. atık ısı geri kazanım sistemlerinde kullanılan ısı boruları genel olarak incelenmiş. ısı borularının endüstriyel uygulamaları konularında yapılmış olan çalışmalar özetlenmiştir.7 oC’e kadar ısıtılmıştır.7 oC’den 171.8 oC’den 228.970 kW) olduğu bildirilmiştir. ısı boruları ile ilgili olarak 1990 ile 1995 yılları arasında Amerikalılar tarafından yapılan.1 GJ/h (11. Faghri (1996)’nin yaptığı çalışmada genel olarak ısı borularının çalışması. 2005) tarafından yapılan literatür taramasında. Buradaki çalışmalar geniş bir yelpazede olmasına karşın. Belarus ve Moldova’da. 51mm çapındaki ısı borularından toplam 1914 adet kullanıldığı bildirilmiştir. gaz-gaz tipi ısı borulu ısı geri kazanım ünitesinde. eski Sovyetler Birliği ülkelerinde ısı boruları ve ısı geri kazanımı ile ilgili çalışmalar özetlenmiş. Akyurt vd.

ısı geri kazanım sistemlerinin sıvı ve gaz yakıt kullanan sanayi tipi kazanların yanında. Çalışmada. Fanlı çalışan kömürlü merkezi kalorifer kazanlarında ise baca sıcaklığı 210–650 oC arasında ölçülmüştür. Ayrıca duman borularında kazanın imalatında bulunan türbülatörlerin kullanılmaması ve kazan yakma sisteminin yanlış uygulanması nedeniyle çok yüksek baca sıcaklıklarının oluştuğu düşünülmektedir. . Yapılan ölçümlerden elde edilen sonuçlar. Baca sıcaklığının çok yüksek olduğu durumlarda fanın yanma odasına çok miktarda hava gönderdiği (baca hızının çok yüksek olduğu). Ancak kömürlü sistemlerde IBIGK sistemi içerisinde oluşabilecek kurumlanma nedeniyle kullanılmasında zorluklarla karşılaşılabilecektir. yakıt olarak katı (kömür). dolayısıyla da kazan veriminin yükseltilmesi amaçlanmıştır. Stokerli çalışan bir kazanda 215 oC baca sıcaklığı ölçülmüştür. yanma odasına ihtiyaçtan fazla miktarda yakıt yüklendiği ve kömürün ısıl değerinin de yüksek olması nedeniyle yanma odasındaki yüksek sıcaklığı kazanın alamamasından kaynaklandığı tahmin edilmektedir. Çalışmaya başlamadan önce. sıvı (fuel-oil) veya gaz (LNG veya LPG) yakıt kullanan merkezi ısıtma sistemlerinin baca gazlarının duyulur ısısından yararlanmak amacıyla IBIGK sistemleri üzerinde çalışılmıştır. fuel-oil kullanan başka bir kazanda ise 220 oC baca sıcaklığı ölçülmüştür. baca sıcaklığı 385–520 oC olarak ölçülmüştür. konutlarda da kullanılmasının yararlı olacağını göstermektedir. Isparta’da kullanılan çeşitli büyüklüklerde ve çeşitli yakıtlar kullanan kazanların baca sıcaklıkları ölçülmüştür. fanlı çalışan kazanlarda. Kullanılacak sistemle baca kaybının azaltılması. merkezi ısıtma kazanları gibi kazanlardan atmosfere atılan atık ısıdan geri kazanım amaçlanmıştır. Çeşitli sistemlerde kullanılan buhar kazanları. Motorin kullanan kat kaloriferlerinde 215 oC baca sıcaklığı. MATERYAL VE YÖNTEM Bu çalışmada ısıtma sistemlerinden ısı geri kazanımı amacıyla ısı borularının kullanılabilirliği araştırılmıştır. Yapılan baca ölçümleri sonucu şu sonuçlar bulunmuştur: Kat kaloriferli olarak kullanılan kömürlü.32 3.

00E+00 40 60 80 Çalışma sıcaklığı (°C) 100 120 Su Etanol Metanol Aseton Freon-11 Şekil 3. Birinci bölümde. 6.00E+08 3.00E+08 0. Sistemin çeşitli baca sıcaklıkları. hızları ve soğutma suyu debilerindeki performansı deneysel olarak belirlenmiştir.1. İkinci bölümde ise baca gazlarından suya ısı geri kazanım sağlayan bir IBIGK sistemi tasarımlanıp.4.00E+08 Merit sayısı 4.00E+08 5. Ayrıca kondenser bölgesindeki soğutucu akışkan debisinin sistem performansına etkisi incelenmiştir. Çizelge 1. yerçekimi destekli tek bir ısı borusu (termosifon) imal edilip bu ısı borusunun çeşitli ısı yüklerindeki ve eğim açılarındaki performansı gözlenmiştir.00E+08 2. Etanol ve Aseton’un kullanılabileceği ilk öngörüdür. Çeşitli iş akışkanları için Merit sayısının sıcaklıkla değişimi . Isı Borusunda Kullanılacak İş Akışkanı Seçimi Isı borularında kullanılacak akışkan seçiminde ilk önce dikkate alınacak konu çalışma sıcaklığıdır.00E+08 1.33 Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır.1. Freon-11 Metanol. incelendiğinde ısı geri kazanım sistemimizin çalışma sıcaklık aralığında (40–120 °C arasında) Su. üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada baca gazlarında suya ısı aktarımı sağlanacağı için baca sıcaklığı ve ısının aktarılacağı su sıcaklığı dikkate alındığında ısı borusundaki iç sıcaklığın 40 ile 120 oC arasında olacağı beklenmektedir. 3.

ve Şekil 3.1) eşitliğinden hesaplanabilir (Peterson. çok ucuz olması gibi nedenlerden dolayı orta sıcaklıklarda çalıştırılacak ısı boruları için çok uygun bir akışkandır.1’de görülmektedir. yüzey gerilmesi ve viskozitesini de dikkate alma zorunluluğu vardır. Bu çalışmada. ısı borusu içerisinde kullanılabilecek bazı iş akışkanları için Merit sayısının sıcaklıkla değişimi Şekil 3. 1994). literatürde Priming faktör (Pf) olarak adlandırılır ve yüzey gerilmesinin.2. Diğer akışkanlar ise benzer bir davranış sergilemektedirler. buharlaşma gizli ısısı. zehirleyici olmaması. Herhangi bir akışkan için Merit sayısının yüksek olması. Freondan sonra gelen akışkan ise su’dur.1) Merit sayısına sıvı taşıma faktörü de denilmektedir (Tunç. ısı borusunda iş akışkanı olarak kullanılmasının daha uygun olduğunu gösterir. Pf = σ sıvı ρsıvı (3. buhar yoğunluğunun ve buharlaşma gizli ısısının yüksek olması.34 Akışkan seçiminde sadece sıcaklık aralığına bakmak yeterli olmamaktadır. 1994). incelendiğinde bizim çalışma şartlarımıza en uygun akışkanın su olduğu açıkça görülebilmektedir. sıvı yoğunluğuna oranı olarak tanımlanır (Dunn ve Reay.1. Bu şekil incelendiğinde sistemin ilk çalıştırılmasında incelenen akışkanlardan en önce devreye girecek olan ısı borusunun freon kullanılan sistemler olduğu görülür. saf sudur. ρ l σ l h fg µl Me = (3. . ilk çalıştırılmasında ısı borusunun devreye girmesinin hızlı olması istenir. Isı borulu sistemin. Şekil 3.2) Farklı akışkanlar için bu faktörün değişimi Şekil 3. 2000). Isı borularında kullanılan akışkanların seçiminde ilk devreye girme kolaylığı da bir ölçüttür. Burada kullanılacak olan su. Aynı zamanda akışkanın yoğunluğu. Saf su. de verilmiştir. Bu özelliklerin tamamını içeren Merit sayısı tanımlanmıştır. Bu ölçüt. Isı borularında kullanılacak akışkanlar için Me sayısı (3.2.

40E-04 1.00E-05 2.06 σ l Tv ρ v h fg δ ∆T = (3.2.3) Burada δ ısıl tabaka kalınlığı olup 0.00E-05 4. Düşük sıcaklıklarda ilk devreye girmede gerekli aşırı ısıtma miktarı artmaktadır. Tanecik kaynamasının oluşabilmesi için gerekli aşırı ısıtma miktarı Noie-Baghban ve Majideian (2000) tarafında (3.20E-04 1.00E-04 Priming faktör.35 Suyun kullanıldığı sistemlerde ilk devreye girmesinde özellikle düşük sıcaklıklarda zorlukla karşılaşılabileceği de göz ardı edilmemelidir.00E-05 0. ısı borusunun 45 °C çalışma sıcaklığında ihtiyaç duyduğu aşırı ısıtma miktarının 20 °C olduğu bildirilmiştir. 3. 2000).00E+00 40 60 80 Çalışma sıcaklığı (°C) 100 120 Su Etanol Metanol Aseton Freon-11 Şekil 3. Çeşitli akışkanlar için Priming faktörün sıcaklıkla değişimi . 8.15 mm olarak alınabilir (Noie-Baghban ve Majideian. 1.3) eşitliği verilmiştir. İş akışkanı olarak su kullanılması durumunda.00E-05 6.

Literatüre göre toplam hacmin % 15-22’si oranında.3. Literatüre göre. Güngör. . ısı borusu içerisine evaporatör hacminin % 50’si oranında akışkan konulması uygun görülmüştür. 1994). veya evaporatör hacminin % 40-50’si oranında akışkan koyulabileceği bildirilmiştir (Lee ve Bedrossian 1978. Yapılan incelemeler sonucunda iş akışkanı ile kullanılabilecek en uygun ısı borusu malzemesinin bu çalışma için bakır olduğuna karar verilmiştir.2.36 3. iç basınç atmosfer basıncının çok fazla üzerine çıkmayacaktır. 3. Bu bilgilerden hareketle bu çalışmada. Isı borusu et kalınlığı ve kapak kalınlıkları. su ile uyumlu olarak çalışabilecek bir başka malzemede 347 paslanmaz çeliktir (Faghri. paslanmaz çelik kullanılması durumunda da yüksek sıcaklıklarda gaz üretiminin olacağı bildirilmektedir (Chi. 1976. Bu nedenle ısı borusunun tasarımında mukavemet. Isı borusu malzemesi olarak alüminyum seçilmesi durumunda bütün sıcaklıklarda gaz üretiminin olacağı. Ancak özel bir çelik türü olan bu malzemenin bulunması ülkemiz koşullarında çok zordur. fazla bir sorun teşkil etmeyecektir. 1995. Lin vd. Isı Borusuna Konulacak Akışkan Miktarı Isı borusu içerisine şarj edilecek akışkan miktarı daha önceden birinci bölümde açıklandığı gibi çeşitli limitler nedeniyle önemli olmaktadır. Bu da yaklaşık iç çapın %10’u oranında olabileceği Rajesh ve Ravindran (1997) tarafından bildirilmiştir.’ün incelenmesiyle daha önceden iş akışkanı olarak kullanılmasına karar verilen su ile en uyumlu malzemenin bakır olduğu görülür. iç basıncı taşıyabilecek şekilde olmalıdır. 1995).1995).. Lamfon vd. Literatürde verilen farklı akışkan miktarları yaklaşık olarak aynı miktarlara karşılık gelmektedir.4. ısı borusunun orta sıcaklıklarda çalışması nedeniyle.. Bu çalışmada. Isı Borusu Malzemesinin Seçimi Çizelge 1.

. . Akyurt vd. Isı borusunun üretilmesi aşamalarında. Bu temizleme işleminde %10 asit içeren su ile. .Uçların kapatılması (kaynak işlemleri). ısı borusu ve ısı borusu gurubunun imalatı gerçekleştirilirken.Doldurma işlemlerinin her bir akışkan için tasarlanan miktarda akışkan ile gerçekleştirilmesi. . literatürde (Chi.2 mm et kalınlığında bakır boru kullanılmıştır.Isı borularının test edilmesi gibi işlemler sırasıyla uygulanır. vakumlama ve akışkan doldurma ağzının bırakılması. boru içi temizlenip iş akışkanı olan saf su ile yıkanmıştır. temizlenmesi. Temizleme işleminden sonra vakum pompası ile 160 mmHg (tor) basınca kadar vakum edilmiştir. . 3. 1994) verilen işlem sırası takip edilmiştir. toplam 80 cm uzunluğundadır. Böyle bir vakum pompası temin edilemediği için eldeki mevcut imkanlarla ancak 160 tor’a kadar . adyabatik bölge ise 10 cm olmak üzere. Isı Borusu ile İlgili Deneysel Çalışma Tek ısı borusu ile ilgili deneysel çalışmada 22 mm çapındaki ve 1. Çok hassas vakum olan 10-4 tor’a kadar inilebilmesi için özel difüzyon tipi vakum pompalarına ihtiyaç duyulmaktadır. hazırlanıp yerleştirilmesi.1976.Her işlem basamağında gerekli temizleme işlemlerinin yapılması. Öncelikle ısı borusu içi yabancı maddelerden uygun şekilde temizlenmiştir. Isı borusunda iş akışkanı olarak saf su kullanılmıştır. . Isı borusunun evaporatör ve kondenser bölgeleri 35 cm. kesimi. akışkan ve malzeme seçiminden sonra Chi (1976) ve Dunn ve Reay (1994) tarafından önerilen aşağıdaki işlem sırası takip edilmiştir.4.Boruların hazırlanması. Dunn ve Reay.5. (1993). .Vakuma alma işleminin her bir ısı borusu için uygulanması.37 3. Isı Borusu Üretim Aşamaları Bu çalışmada. Isı borusu içerisinin yoğuşmayan gazlardan temizlenmesi için 10-4 tor basınca kadar vakum edilmelidir.Eğer kullanılacak ise fitil malzemesinin seçimi.

Isı borusu içindeki basıncı ölçmek için basınç manometresi kullanılmıştır.5 kVA’lık bir Varyak trafo (ayarlı trafo) ile ayarlanmıştır. kondenser bölgesine giren ve burada ısınıp çıkan soğutma suyu sıcaklığını ölçmek içinde birer adet ısıl çift kullanılmıştır. Isı borusu yüzeyindeki sıcaklık dağılımını görmek için evaporatör ve kondenser bölgelerine 4’er adet. Ayrıca ısı borusu içindeki buhar sıcaklığını ölçmek amacıyla 1 adet. Kondenser bölgesi. ısı borusu içine literatüre uygun şekilde yaklaşık evaporatör bölümünün % 50’si oranında saf su şarjı yapılmıştır. Isı borusunun evaporatör bölgesine elektrikli ısıtıcılarla ısı enerjisi verilmiş. Sıcaklıkları okumak için Advantech PCL 818 HG ana kart ve ısıl çift bağlantıları içinde PCLD 8115 . Isıl çiftlerin yüzeydeki sıcaklığı iyi bir şekilde algılayabilmeleri için yüzeye yapıştırılıp. Isı borusu üzerindeki sıcaklıklar K tipi ısıl çiftlerden gelen sinyalleri alan bir elektronik kart yardımıyla bilgisayardan sıcaklık olarak okunmuştur. verilen ısının miktarı. Krohne marka VA40V7R tipi. üzerlerinden boruya sıkı bir şekilde kelepçelenmişlerdir. Kondenser bölgesinde dolaşan su debisi.38 inilebilmiştir. özel olarak bu iş için yaptırılan 4. Şarj işlemi. ısı borusu içerisine vakumlama işleminden sonra ısı borusu içerisine tekrar gaz sızmasını önlemek amacıyla Peterson (1994) ve Faghri (1995) tarafından önerilen şarj düzeneğine benzer olarak hazırlanan özel bir düzenekle yapılmıştır. Evaporatör bölgesi üzerine sarılan elektrikli direnç tellerinin bakır boru ile temas ederek kısa devre yapmasını önlemek amacıyla. Sisteme varyak trafo ile verilen elektrik enerjisini ölçmek amacıyla uygun şekilde bir Voltmetre ve Ampermetre bağlanmıştır. seramik boncuklar kullanılmıştır. 1 l/h bölüntülü debimetre ile ölçülmüştür. Kullanılan ısıl çiftler ısıtıcı olarak kullanılan dirençlerin yüksek yüzey sıcaklığından etkilenmemesi için mineral izoleli olarak seçilmiştir. 35 mm çapındaki bir boru ile oluşturulmuş ve ısıyı çekmek için şebeke suyu kullanılmıştır. adyabatik bölgeye ise 1 adet K tipi ısıl çift yerleştirilmiştir. Burada kullanılan vakum pompası soğutma sistemlerine akışkan şarjında yaygın olarak kullanılan paletli tip vakum pompasıdır Bu işlemden sonra.

’de verilmiştir. ısı borusu üzerine ısıl çiftlerin yerleştirilmiş haldeki durumu görülmektedir. 15.4. Bu sebeple evaporatör bölgesinde ek yalıtım malzemeleri kullanılmasına gereksinim duyulmuştur. . İkinci parametre olan evaporatör bölgesine uygulanan ısı yükü 200. Daha sonra metal bir kılıf içerisine konulan 5 cm kalınlığındaki perlit ile yalıtım kuvvetlendirilip. Yapılan deneylerden alınan ölçüm sonuçlarına göre ısı borusu üzerindeki sıcaklık dağılımının çalışma şartlarına göre değişimi ve kondenser bölgesi için toplam ısı transferi katsayısının değişimi gözlenmiştir. Ayrıca ısı borusu içerisindeki basıncın gözlenebilmesi amacıyla. Bu amaçla ısıtıcılar üzeri önce örülmüş asbest ile sarılmıştır. sıcaklığa dönüştürmek için özel bir yazılım programı kullanılmıştır. 35 ve 40 l/h) debilerde deneyler yapılmıştır. Şekil 3. 2100 ve 3000 W uygulanmıştır. Deneysel çalışmada üç parametre değiştirilmiştir. Ana karttan alınan sinyalleri. 1400. Deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü Şekil 3. Isı borusu dış yüzeyinden ortama olan ısı kayıplarını önlemek amacıyla evaporatör kısmı taş yünü ile kondenser kısmı ise camyünü ile yalıtılmıştır. Toplam ısı transferi katsayısının hesaplanmasında (3.3. 20. Yapılan deneylerde özellikle evaporatör kısmında oluşan yüksek sıcaklıklar kullanılan yalıtım malzemesine (ısıtıcı direnç yüzey sıcaklığının yaklaşık 800 oC olarak ölçülmüştür) zarar vermiştir. ısı borusunun yer düzlemi ile paralel olduğu durum (yatay pozisyon) 0 ile 90° arasında 15’er derece aralıklarla ayarlanmıştır. 900. ısı borusunun eğim açısı. Eğim açısı.’te şematik olarak ısı borusu deney düzeneği ve Şekil 3. 25. 30. 500.4) eşitliği kullanılmıştır. evaporatör bölgesinde uygulana ısı yükü ve kondenser bölgesinden geçen su debisidir. Bunlar. uygun bir basınç göstergesi kullanılmıştır. Kondenser bölgesinde dolaşan su debisi ise 10–40 l/h arası 5 l/h aralıklarda (10.’te de.39 elektronik kartı kullanılmıştır.3. son olarak üzeri alüminyum folyo ile kaplı olan 10 cm kalınlığındaki cam yünü ile yalıtılmıştır.

Isı borusu için deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü Şekil 3.4.818 HG Kart Sabit seviye su deposu Debimetr Veri kaydedici Varyak Trafo Elektrikli ısıtıcı Şekil 3.3.40 PCL. Isı borusu üzerinde sıcaklık ölçme elemanlarının yerleri .

Tw . kondenser bölgesi yüzey alanını göstermektedir. ısı borusu iç sıcaklığı ile kondenser bölgesindeki su sıcaklığı arasındaki farktır. ısı borusunun kondenser bölgesinden çekilen ısı olup. bu bölgelerin uzunlukları dikkate alınarak alınan ortalamaları ile buhar sıcaklığı tahmin edilebilmektedir (Huang ve Tsuei.6) eşitliği ile verilen yüzey ısı akısı için yazılan eşitlik kullanılmakla birlikte. bu bölgeye giren ve çıkan su sıcaklığının ortalaması alınmıştır. yüzey sıcaklıklarından (3.4) Burada ∆T . Q ise. ısı borusunun kondenser kısmından transfer edilen ısının.e L e + Tw . ısı borusu kesit alanına oranı şeklinde tanımlanabilir. Buhar sıcaklığı. 1985). Q = m C p ∆Tsu (3. (3.7) .6) Isı borusu için radyal ısı akısı. Isı boruları ile ilgili çalışmalarda eğer ısı borusunun iç sıcaklığı bilinemiyorsa evaporatör ve kondenser yüzey sıcaklıklarından.5) eşitliğinden hesaplanır.41 U= Q A ∆T (3. buradaki A’nın ısı borusunun kesit alanına karşılık geleceğine dikkat edilmelidir. Bu eşitlikteki A.7) eşitliği ile bulunabilir.6) eşitliği ile hesaplanabilir. Q A & q= (3. Kondenser bölgesi için yüzey ısı akısı ise (3. Kondenser bölgesi sıcaklığı olarak. Radyal ısı akısı için (3.5) Buradaki m kondenserde dolaşan soğutma suyu debisi ve ∆T su ise kondensere giren ve çıkan su sıcaklıklarının farkından bulunur.c L c Le + Lc Tv = (3.

Lin vd. Lin vd.5.943 Pv0 . Le ve Lc’de sırasıyla evaporatör ve kondenser uzunluklarını göstermektedir. Lin vd.9) & Burada α ısı taşınım katsayısı.8) eşitliği ile bulunur. (1995)’ne göre ısı borusundaki ısı taşınım katsayısı α’nın bulunması için evaporatör kısmı ısı akısı ile evaporatör ve kondenser bölgeleri yüzey sıcaklıklarının ortalamasından yararlanmıştır.’ne göre ısı taşınım katsayısı.e ve Tw. Q/A Te − Tc α= (3.ısı akısı (kW/m ). P ısı borusu içerisindeki doyma basıncı ve q ısı akısı olarak verilmiştir. V+ ısı borusunun şarj oranıdır. 2 200 150 100 50 0 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı 50 °C 65 °C 80 °C 95 °C Şekil 3.18 q 2 / 3 V + ( ) −0 .42 Burada Tw.’nin deneysel sonuçlarından ısı taşınım katsayısı için (3. 41 (3. Çeşitli eğim açılarında ısı borusunun taşıyabileceği maksimum ısı akısı .c sırasıyla kondenser ve evaporatör bölgeleri için ortalama yüzey sıcaklıkları. 250 Max. & α = 0.9) eşitliğini türetip önermişlerdir.

15) eşitliği ile. 65 o C. Hesaplamalar. farklı eğim açıları ve çalışma sıcaklıkları için hesaplanarak Şekil 3. Evaporatör .5.6. Kondenser kısmında ise kullanılmamıştır. Boru eksenleri arasında enine ve boyuna aralıklar eşit olup 45 mm’dir. Isı değiştiricisinde kullanılan ısı boruları ile ilgili fiziksel büyüklükleri aşağıda verilmiştir. Isı değiştiricide kondenser kısmı yukarıda. Boru et kalınlığı: Dış çap: İç çap: Evaporatör uzunluğu: Kondenser uzunluğu: Kanat kalınlığı: Kanatlar arası mesafe: t = 0.0 mm d =14. kanatsız olan kısım ise kondenser bölgesidir. 3.’de grafik olarak gösterilmiştir. Borular düz sıralı olarak döşenmiştir.’te verilmiştir. evaporatör kısmı aşağıda olacak şekilde 90o eğim açısı ile konumlandırılmıştır. Şekil 3. Isı boruları yerçekimi destekli olarak çalışacaklarından fitil kullanılmamıştır.5) eşitliğinden. ısı borusunun 50 oC.75 mm D = 16. IBIGK Sistemi ile İlgili Deneysel Çalışma Isı borulu ısı geri kazanım sisteminde toplam 16 borudan oluşan bir ısı borusu demeti kullanılmıştır. Isı borusunun taşıyabileceği maksimum ısı akısı (1.5 mm levp = 145 mm lkon = 100 mm tkanat = 0.6’da IBIGK sisteminin evaporatör ve kondenser bölgeleri görünmektedir.4 mm x = 10 mm Adyabatik bölge uzunluğu: lady = 5 mm Evaporatör bölgesinde baca gazı akış kesiti 145*165 mm’dir Evaporatör kısmında paslanmaz çelik kanat vardır. Evaporatör ve kondenser kısımları boru çapları aynıdır. yukarıda sözü edilen sıcaklıklar için hesaplanarak Şekil 3. Burada kanatlı kısım evaporatör bölgesi. 80 oC ve 95 oC iç sıcaklıklarında çalışacağı kabulü ile yapılmıştır.5.43 Deneysel amaçlı olarak üretilen ısı borusunun maksimum taşıyabileceği ısı akısı Golobic ve Gaspersic (1997) tarafından türetilen (1.

. şarj işleminden sonra pinç-of pensesi ile ezilip kaynaklanan boru uzantıları görülmektedir. Ancak ısı geri kazanım sisteminin neden olacağı basınç kaybı ve kazanlardaki baca gazından geri kazanım sağlanacağı ve bu nedenle oluşabilecek kirlilikler dikkate alınarak. 1988. 1990).6. ve Huang. ısı borularından suya olan ısı transferini artırmak için borular arasına yönlendirme plakaları yerleştirilmiştir. IBIGK sisteminin evaporatör ve kondenser bölgeleri Isı transferi ve basınç düşümü dikkate alındığında. ısı borularının düz sıralı olarak düzenlemesi yapılmıştır.44 kısmının alt kısmında akışkan şarjının yapıldığı. Kondenser bölgesinde. paralel akışlı sistemlere oranla (hem çapraz hem de düz sıralı durumlar için) daha verimli olmaktadır (Hsieh. Ezme işlemi. Bu yönlendirme plakaları Şekil 3. içerideki vakumun kaynak işlemi sırasında azalmaması için farklı iki yerden yapılmıştır. ısı borulu ısı değiştiricilerinde karşıt akışlı sistemlerin. Şekil 3.7’de görülmektedir. Isı borularının düzenlenmesinde çapraz veya düz sıralı düzenlemeler yapılabilmektedir. Bu çalışmada da IBIGK sistemi karşıt akışlı olarak düzenlenmiştir.

150. soğuyarak kazana geri dönen akışkan sıcaklığı olarak seçilmiştir. evaporatör bölgesi hacminin % 50’si oranında çalışma akışkanı olarak saf su konulmuştur. 2.13 kg/s debilerinde sabit olarak tutulmuştur. 200. Her bir ısı borusunun içi vakum pompası ile yoğuşmayan gazlardan arındırmak için 160 tor’a kadar vakumlanıp. Sıcaklık. devri ayarlanabilen bir fan yardımıyla 1. T T T P Su çıkışı Su girişi V Gaz çıkışı Gaz girişi P T T T T T T Su çıkışı Su girişi Şekil 3. Hız ölçüm noktaları) . IBIGK ünitesinde ölçüm yapılan noktalar (T. ısı borularının içi literatüre uygun olarak % 10 oranında asit içeren asitli su ile temizlenip iş akışkanı ile yıkanmıştır. Hava sıcaklığı 125.5 ve 4 m/s hızlarında istenilen değerlere ayarlanmıştır. basınç. Baca gazı hızı. Soğutma suyu sıcaklığı 20 oC ve 33 oC değerlerinde çalışılmıştır.45 Bu çalışmada da. 175. V.7. Kondenser kısmındaki soğutma suyu debisi 0. P. 20 oC su sıcaklığı şebeke suyu sıcaklığı ve 33 oC ise herhangi bir sistemde ısısını verip. Şarj işleminden sonra ısı borusu içerisindeki vakum seviyesi değişmeden özel sıkıştırma pensesi (pinç-of) ile ezilip oksi-asetilen kaynağı ile kapatılmıştır. Deneylerde baca gazı yerine sıcak hava kullanılmıştır.5 3. elektrikli ısıtıcılarla ve ayarlı bir trafo ile istenilen değerlere ayarlanmıştır.065 kg/s ve 0. 3. 1. 2. 225 ve 250 oC sıcaklıklarında.5.

’de şematik olarak ve Şekil 3. IBIGK ünitesinde. Deney düzeneğinin şematik olarak görünüşü .9.’de de fotoğraf olarak görülmektedir. evaporatör ve kondenser bölgelerindeki çeşitli noktalardan K tipi ısıl çiftlerle sıcaklık ölçümleri yapılmıştır. Bu ölçümlerin yapılmasında. Testo 454 veri kaydedici uygun propları ile birlikte kullanılmıştır. çok kanallı veri kaydedici ile sağlanmıştır.’de verilmiştir.8. ölçüm noktalarının konumu Şekil 3. Isı değiştiricisinin kondenser kısmında ısıyı alan suyun sirkülasyonu küçük bir pompa ile sağlanmış ve su debisi de debimetre ile ölçülmüştür. Deney düzeneği. Şekil 3.46 Deneysel çalışmada IBIGK sisteminde yapılan ölçmeler için. Isıl çiftlerden gelen sinyallerin sıcaklık olarak okunması. Baca gazı hızı ile ısı değiştiricisinin neden olduğu basınç kaybı da ayrıca ölçülmüştür.7.8. Şekil 3. Almemo 5990-2 tipi.

9. Deney düzeneğinin görünümü Şekil 3.47 Şekil 3. Isı borularının vakuma alınmasında kullanılan vakum pompası .10.

IBIGK sistemlerinde sıcak ve soğuk akışkanların kütlesel debileri ve ısı kapasiteleri birbirine eşit ise. Burada. Isı değiştiricisi etkinliği evaporatör ve kondenser bölgeleri için (3.(Tgaz . sıcak ve soğuk akışkan taraflarının etkinlikleri de birbirine eşit olur. 2 indisi ise çıkışı göstermektedir.(Tgaz .12) Cmin.1 ) (3. C su .10) ve (3. εe = C gaz . 1985). 2 − Tsu .1 − Tgaz .14) .sicak m soguk c p . C min = (m C p ) min (3.1 − Tsu .10) Isı değiştiricisinin kondenser bölgesi için etkinlik. 2 ) C min .11) Ve burada Cmin.1 ) (3.48 IBIGK ünitesinin neden olduğu basınç kaybı ısı değiştirici öncesi ve sonrasındaki basınç farkı uygun bir cihazla ölçülerek saptanmıştır.(Tgaz. 1 indisi girişi. sıcak ve soğuk akışkanlardan hangisinin değeri en küçükse o değer alınacağını ifade etmektedir.13) m sicak c p .soguk =1 (3.(Tsu .1 − Tsu .11) eşitlikleri ile ayrı ayrı hesaplanabilir (Azad vd.1 ) εc = C min . Isı değiştiricisinin evaporatör bölgesi için etkinlik. ε sicak = ε soguk (3.

49

Çok sıralı IBIGK sistemlerinde elde edilebilecek maksimum etkinlik, n değiştiricideki sıra sayısını göstermek üzere Niro ve Baretta (1992) tarafından; n n +1

ε max =

(3.15)

olduğu bildirilmiştir. Bu durumda sıcak ve soğuk akışkanları için;

m sicak c sicak = m soguk c soguk

(3.16)

olduğu dikkatlerden kaçırılmamalıdır. Bu koşullarda sıra sayısı ile, ısı değiştiriciden elde edilebilecek maksimum etkinliğin değişimi Şekil 3.11’da görülmektedir.

1 Maksimum Verimlilik 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4
0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20

Sıra Sayısı

Şekil 3.11. Sıra sayısı ile ısı değiştiriciden elde edilebilecek maksimum etkinliğin değişimi. Eşitlik 3,15’den yararlanarak çizilen Şekil 3.10.’dan açıkça görüldüğü gibi evaporatör ve kondenser bölgelerinden akan akışkanların ısıl kapasiteleri birbirine eşit olduğunda, çok sıralı sistemlerde, 8–10 sıra uygun sıra sayısı olarak alınabilir. Bu durumdaki verimlilik, yaklaşık % 90’dır. Sıra sayısını daha fazla yapılması,

50

sistemin maliyetini artmasına neden olacak, ancak verimlilikteki artışta dikkate değer bir artma gözlenemeyecektir.
3.7. IBIGK Sisteminin Termodinamik Analizi

Isı borusu içerisindeki buhar akışının termodinamik çevrimi Şekil 3.12.’de T-s diyagramı olarak görülmektedir (Khalkhali vd., 1999). Çalışmanın basitleştirilebilmesi için aşağıdaki kabuller yapılmıştır: Isı borusu kararlı durumda çalışmaktadır. Buhar akışı oldukça küçük Reynolds sayısı ile akmaktadır. İhmal edilebilir derecede sıcaklık artışı olmaktadır Taşıma bölgesinde buharlaşma ve yoğuşma olmamaktadır. yani ısı borusu içi doymuş haldedir.

Şekil. 3.12. Isı borusu içerisindeki akışkanın Termodinamik çevrimi (Khalkhali, 1999) Şekil 3.12.’de verilen diyagramdaki, (1–2) bölgesi evaporatörden kondensere buhar akışının olduğu bölgedir. (2–3) bölgesi kondenserden ısı atılması, (3–4) bölgesi

51

kondenserden evaporatöre akışkanın taşınması ve (4–1) bölgesi de evaporatördeki buharlaşmayı göstermektedir. Çeşitli sistemlerde ekserji kaybına neden olan durumlar; sürtünme kayıpları, sıcaklık farkından dolayı oluşan ısı transferi, genleşme veya sıkıştırma vb. olaylarıdır. Saf bir maddenin ekserjisi aşağıdaki gibi yazılabilir (Çengel ve Boles 1996). V2 + gz 2

ψ = (h − h 0 ) − T0 (s − s 0 ) +

(3.17)

Bu eşitlikteki, (

V2 ) kinetik enerji ve ( gz ) potansiyel enerji terimleri ihmal edilirse; 2 (3.18)

Ψ = (h − h o ) − To (s − s o )

eşitliği elde edilir. Bu eşitlikteki ho ve so terimleri akışkanın çevre sıcaklığındaki entalpi ve entropisini, To ise çevre sıcaklığını ifade etmektedir. IBIGK sistemi termodinamik olarak, sürekli akışlı açık bir sistemdir. Bu sistemlerde akışkanın kontrol hacminde sürekli bir akışı vardır. Akışkanın özellikleri, kontrol hacmi içinde bir noktadan diğerine farklılıklar gösterebilir. Fakat verilen bir noktada zamanla değişmez (Çengel ve Boles, 1996). Isı geri kazanım sisteminin her bölümü ayrı bir kontrol elemanı olarak kabul edilip tersinmezlik veya ekserji kaybı aşağıda verildiği gibi yazılabilir.

⎤ ⎡ ⎛ T ⎞ ⎛ T ⎞ & & ∆Ψ = ∑ m g Ψg − ∑ m ç Ψç − ⎢∑ Q ⎜1 − o ⎟ − ∑ Q ⎜1 − o ⎟ + ∑ W ⎥ T ⎠g T ⎠ç ⎝ ⎝ ⎥ ⎢ ⎦ ⎣

(3.19)

Isı borulu ısı geri kazanım sisteminin ekserji analizi yapılırken aşağıdaki kabuller yapılmıştır:

22) 3. basınç ve hız kayıpları ihmal edilmiştir. ikincisi ise kondenser bölgesini kapsamaktadır.22) eşitliğinden hesaplanabilmektedir.52 . Evaporatör kısmında (baca gazı tarafında) üretilen entropi.Sistem elemanlarındaki. ∆Ψgaz = (h 1 − h 2 ) + T0 (s 2 − s1 ) (3. ∆Ψsu = (h 4 − h 3 ) + T0 (s 3 − s 4 ) eşitliğinden bulunabilir. sistemin kurulması ile ne gibi yararlarının olduğuna bakılır.8. IBIGK Sisteminin Ekonomik Analizi IBIGK sistemi ekonomik yönden incelenirken.Sistem ile çevre arasındaki ısı alışverişi ihmal edilmiştir. m su ∆Ψsu m gaz ∆Ψgaz (3. Bunlardan ilki sistemin evaporatör bölgesini. . İkincisi ise IBIGK sisteminden ısı çeken su kısmıdır. Sistemin Termodinamiğin II.21) ηıı = (3.20) eşitliğinden bulunur. Ekonomik yararlarının yanında çevreye olan . boru ve kanallardaki sürtünmeler. Bunlardan birincisi IBIGK sistemine ısı veren baca kısmıdır. Sistemin ekserji analizini yapabilmek için sistem iki kısımda ele alınmıştır. yasasına göre verimi ise (3. Kondenser kısmında (su tarafında) üretilen entropi ise.

1975).K = 100 (3.23) eşitliği ile bulunabilir (Özkan. Bu sistemin herhangi bir kazan çıkışına eklenmesi ile birlikte baca gazı sıcaklığında bir azalma meydana gelecektir. Vg.23) & Burada.24) eşitliğinden bulunabilir (Eker. Bu azalma sonucunda da kazan önceden yerine getirmekte olduğu fonksiyonunda hiçbir azalma olmadan yakıt sarfiyatında bir tasarruf sağlanmış olacaktır.min ise (3. 1. Bu yarar. Vg ve c p . min + (λ − 1) L min (3.min = Hu − 3. Buradaki λ kazanda kullanılan yakıt için hava fazlalık & katsayısı.25) eşitliğinden.238 Hu − 1. Tb ve Tç baca gazı ve çevre sıcaklıklarını.38 1000 L min = (3.77 1000 (3.24) Eşitliğinden bulunabilir.548 & Vg .25) 1. 1984). Hu ise kullanılan yakıtın alt ısıl değerini (kcal/kg) ifade etmektedir. dolaylı yönden ekonomiye bir katkısının olacağı muhakkaktır. 1975).53 kirleticilikte de bir azalma oluşacaktır.26) eşitliğinden (sıvı yakıtlar için) bulunabilir (Eker.g (Tb − Tç ) Hu B. Herhangi bir kazandaki baca kaybı (3. & & Vg =Vg. min teorik baca gazı miktarıdır. Vg. & Vg c p .26) . Lmin ise yanma için gerekli teorik hava & miktarı olup (3. belki doğrudan ekonomik olarak dikkate alınmasa dahi.g sırasıyla baca gazı özgül hacmini (Nm3/kg) ve özgül ısısını (kcal/Nm3). Buradaki baca gazı özgül hacmi ise (3.

54 Bu eşitlikler yardımıyla. kazan veriminde sağlanacak ek verim hesaplanabilir. Buradan da sistemin çalışma süresi dikkate alınarak. IBIGK sisteminin herhangi bir sisteme monte edilmeden önceki ve sonraki baca kayıpları (3.23) eşitliğinden. sağlanan enerji tasarrufu miktarı hesaplanabilecektir. .

Kondenser bölgesi üzerindeki ölçüm noktaları: (6). 15. 500.1.Evaporatör bölgesi üzerindeki ölçüm noktaları: (1). Sıcaklık diyagramlarındaki 1 noktası evaporatör bölgesi başlangıcındaki ve 9 noktası kondenser bölgesindeki en uç ölçüm noktasını göstermektedir. . 20. Isı borusu 0. 25. (4) noktaları. Ölçüm noktaları: . 35 ve 40 l/h aralıklarında ayarlanarak. Yapılan çalışmada.1. Kondenser kısmında sistemden ısıyı çeken suyun debisi 10. sıcaklık dağılımı gözlenmiştir. 45. 1400. 15o ile 90° arasındaki eğim açılarında ise 200. . . Isı borusu üzerindeki ölçüm noktaları . (7). 900. Yüzey Sıcaklıklarının Değişimi Isı borusu üzerindeki ölçüm noktaları Şekil 4.Isı borusu iç sıcaklığı (10) noktasından ölçülmüştür. 30. 0° eğim açısında sadece 200 W ısı yükü uygulanarak. 2100 ve 3000 W ısı yüklerinde deneyler yapılmıştır. ARAŞTIRMA BULGULARI 4. 75 ve 90 derece eğim açılarında çalıştırılmıştır. 30. Isı Borusunun Deneysel Sonuçları Tek ısı borusu ile yapılan deneysel çalışmalar.Su giriş ve çıkış sıcaklıkları (11) ve (12) noktalarından ölçülmüştür. 4. (8). (9) noktalarıdır. ısı borusunun evaporatör kısmına 2003000 W arası ısı verilerek yapılmıştır.55 4.1. 25. 60. Şekil 4.1.Adyabatik bölgedeki ölçüm noktası: (5) noktası. (2). 15. . (3).1.’de görülmektedir.

Yatay konumda.56 110 90 Sıcaklık (C°) 70 50 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4. Burada verilen diyagramlar eğim açısının 0 ile 90° aralığında 15° aralıklarla yapılan deneylerden alınan sonuçlardır. ile Şekil 4. evaporatör bölgesindeki sıcaklık dağılımı 0° eğim açısı hariç olmak üzere yaklaşık birbirine yakın değerlerde ölçülmüştür (Şekil 4. Çünkü ısı borusu yatay konumda olduğu için evaporatör bölgesinin özellikle ilk kısımlarından kondensere yeteri kadar ısı transfer edilemediğinden 1 noktasında yüzey sıcaklığı diğer noktalara oranla çok fazla olarak ölçülmüştür. Yatay konumda yani 0° eğim açısındaki çalışmada evaporatör bölgesi yüzey sıcaklığı özellikle 1 noktasında diğer ölçüm noktalarına oranla çok daha fazla ölçülmüştür.2). Soğutma suyunun debisinin azalmasıyla. Diyagramlardan görüldüğü gibi. 200 W ısı yükünde.2. Isı borusunun 15–90° eğimleri arasındaki çalışmalarda şekillerden de görüleceği gibi. Bu nedenle. kondenseri terk eden su sıcaklığı da artmıştır. arasındaki şekillerde. kondenser bölgesi yüzey sıcaklığı da göreceli olarak artmıştır. ısı borusu üzerindeki çeşitli noktalardan ölçülen sıcaklık değerleri görülmektedir.8. ısı borusunun evaporatör bölgesine 200W ısı yükü uygulandığı durumda. .2. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları Şekil 4.

ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4. 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4. 200 W ısı yükü ve 30o eğim açısında. 200 W ısı yükü ve 15o eğim açısında.4.57 evaporatör ve kondenser bölgelerindeki sıcaklıklar yaklaşık birbirlerine yakın değerlerde bulunmuştur. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .3.

Şekil 4.4.’te 200 W ısı yükünde 15 derecelik eğim açısında.58 Şekil 4.6. 200 W ısı yükü ve 45o eğim açısında. 200 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .3.5. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4. 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4.’te de 200 W ısı yükü ve 30° eğim açısında. ısı borusu üzerindeki çeşitli noktalarda ölçülen sıcaklıklar görülmektedir.

’da 200 W ısı yükünde 45 ve 60 derecelik eğim açılarında çalıştırılan ısı borusunun yüzey sıcaklıkları görülmektedir.6. 200 W ısı yükü ve 75o eğim açısında.8. diğer debilerdeki çalışmalara oranla çok daha yüksek değerlerde olduğu görülmektedir.7.59 Şekil 4. Bu diyagramlarda da su debisinin özellikle 10 l/h olduğu durumlarda yüzey sıcaklıklarının. 200 W ısı yükü ve 90o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları . ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4. ve Şekil 4. 70 60 Sıcaklık (°C) 50 40 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4.5.

500 W ısı yükü ve 30o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .’de de yine 200 W ısı yükü ve 90° eğim açısında ısı borusu üzerindeki sıcaklık dağılımı görülmektedir.’de 200 W ısı yükünde 75° eğim açısında. 500 W ısı yükü ve 60o eğim açısında.8.7. 90 80 Sıcaklık ( C) 70 60 50 40 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları o 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4.9. Şekil 4.60 Şekil 4. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 110 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h 90 Sıcaklık (°C) 70 50 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.10.

ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .’da ısı borusuna 500 W ısı yükü uygulandığı durumda 30° ve 60° eğim açılarındaki çalışmalarda ölçülen sıcaklıklar verilmiştir.11. 500 W ısı yükü ve 90o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 120 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h 100 Sıcaklık (°C) 80 60 40 0 2 4 6 8 10 Ölçüm noktaları Şekil 4. diğer soğutma suyu debilerine oranla daha yüksek olduğu görülmektedir.9. 900 W ısı yükü ve 30o eğim açısında.12. Burada yine 10 l/h debide yüzey sıcaklıklarının. 120 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h 100 Sıcaklık (°C) 80 60 40 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.10. ve Şekil 4.61 Şekil 4.

12. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 120 100 Sıcaklık (°C) 80 60 40 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h Şekil 4.’de 500 W ısı yükü ve 90° eğim açısındaki ve Şekil 4.13.’de ise 900 W ısı yükünde 30° eğim açısındaki çalışma sonuçları verilmiştir. adyabatik ve kondenser yüzeylerinde ölçülen sıcaklıkların 200 ve 500 W’lık çalışmalara oranla birbirlerine daha çok yaklaştığı görülmektedir. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .11. Bu diyagramlarda ısı borusu üzerindeki sıcaklık dağılımının evaporatör.14. 900 W ısı yükü ve 90o eğim açısında. 120 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 10 l/h 100 Sıcaklık (° C) 80 60 40 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.62 Şekil 4. 900 W ısı yükü ve 60o eğim açısında.

16. 1400 W ısı yükü ve 30o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 130 Sıcaklşık (°C) 110 90 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 70 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4. ve Şekil 4.13.15. 130 Sıcaklık (°C) 110 90 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 70 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.63 Şekil 4. 1400 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .’te 900 W ısı yükünde 60° ve 90° eğim açılarındaki yüzey sıcaklıkları görülmektedir.14.

64 Şekil 4. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 140 Sıcaklık (°C) 120 100 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 80 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .17.16. Evaporatör bölgesinden uygulanan ısı yükü arttıkça.15. 1400 W ısı yükü ve 90o eğim açısında. 130 Sıcaklık (°C) 110 90 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 20 l/h 15 l/h 70 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.18. ve Şekil 4. ısı borusu üzerinden ölçülen yüzey sıcaklıklarının da arttığı gözlemlenmektedir.’da 1400 W ısı yükü uygulandığı durumda 30° ve 60° eğim açılarındaki çalışmalarda ölçülen yüzey sıcaklıklarının dağılımı verilmiştir. 2100 W ısı yükü ve 30o eğim açısında.

Evaporatör bölgesinde uygulana ısı yükü arttıkça kondenser bölgesindeki sıcaklıklarında arttığı görülmektedir.18.’de ise 2100 W ısı yükü ve 30° eğim açısında ölçülen yüzey sıcaklıkları görülmektedir. Soğutma suyu sıcaklığı çıkışta 100 oC seviyelerine geldiği ve kaynama oluştuğu için 10.’de ısı borusuna 1400 W ısı yükü uygulandığı durumda 90° eğimdeki çalışmada ölçülen yüzey sıcaklıkları verilmiştir.19. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 150 Sıcaklık (°C) 130 40 l/h 35 l/h 30 l/h 110 25 l/h 90 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4. 150 Sıcaklık (°C) 130 110 40 l/h 35 l/h 30 l/h 25 l/h 90 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.17. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .65 Şekil 4. 15. Şekil 4.20. 2100 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. 2100 W ısı yükü ve 90o eğim açısında. 20 l/h debilerinde deneyler yapılamamıştır.

’de ısı borusuna 2100 W ısı yükü uygulandığı durumda 60° 90° eğimlerdeki yüzey sıcaklıkları verilmiştir.’de 3000 W ısı yükünde 30° ve 60° eğim açılarındaki yüzey sıcaklıkları görülmektedir. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları .21. 3000 W ısı yükü ve 60o eğim açısında. 3000 W ısı yükü ve 30o eğim açısında. 150 Sıcaklık (°C) 130 40 l/h 35 l/h 110 90 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4. ve Şekil 4.19..20. ve Şekil 4.22. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları 160 Sıcaklık (°C) 140 40 l/h 35 l/h 120 100 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.21.66 Şekil 4. Şekil 4.22.

160 Sıcaklık (°C) 140 40 l/h 35 l/h 120 100 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ölçüm noktaları Şekil 4.’te 3000 W ısı yükü ve 90° eğim açısındaki yüzey sıcaklıkları verilmiştir.67 Şekil 4.’te verilmiştir.23.7) eşitliği ile hesaplanabileceğini bildirmiştir. ısı borusunun çeşitli noktalarında ölçülen yüzey sıcaklıkları Huang ve Tsuei (1985). 3000 W ısı yükü ve 90o eğim açısında.23. Ancak 90 °C’den sonraki değerlerde bir miktar sapma olduğu gözlenmektedir. Şekilden de görülebildiği gibi hesaplanan değerlerle ölçülen değerle birbirlerine çok yakındır. Bu çalışmada yapılan deneylerde hem ısı borusu yüzey sıcaklıkları hem de iç sıcaklık ölçüldüğü için Huang ve Tsuei’nin önerdiği eşitlikle karşılaştırılarak diyagram halinde Şekil 4. Bu ölçümlerde farklı debilerdeki ölçüm sıcaklıklarının aynı noktalar için birbirine çok yakın değerlerde olduğu görülmektedir. 3000 W ısı yükünde soğutma suyu sıcaklığı kondenser çıkışında kaynamaya başladığı için sadece 35 ve 40 l/h soğutma suyu debilerinde deneyler yapılabilmiştir. .24. ısı borularında iç sıcaklığın evaporatör ve kondenser bölgeleri yüzey sıcaklıklarının ağırlıklı aritmetik ortalamasına eşit olduğunu ve ısı borusu iç sıcaklığının (doyma sıcaklığı) (3.

doğal olarak kondenser bölgesinden çekilen ısı akısı da artmaktadır. Şekil 4. . 25 l/h ve 10 l/h değerleri için çeşitli ısı yüklerinde kondenser bölgesindeki ısı akısının değişimi görülmektedir. ve Şekil 4.27.25.2..68 140 R2 = 0.26. Isı Akısı ve Isı Transfer Katsayısının Uygulanan Isı Yükü ve Eğim Açısı ile Değişimi Çalışmanın bu bölümünde ısı borusunun eğim açısı ve evaporatör bölgesinde uygulana ısı yükü ile kondenser bölgesi ısı akısının ve kondenser bölgesi için toplam ısı transfer katsayısının değişimi incelenmiştir.6) eşitliği yardımıyla hesaplanmıştır. Isı akısı (3. Ölçülen iç sıcaklık ile yüzey sıcaklıklarından hesaplanan iç sıcaklığın karşılaştırılması 4.’de sırasıyla soğutma suyu debisinin 40 l/h. Eğim açısının değişmesinin ısı akısı değişimine olan belirgin bir etkisi gözlenmemiştir. Şekil 4. Evaporatör bölgesinden uygulanan ısı yükünün artması ile.24.992 120 Hesaplanan sıcaklık (°C).1. 100 80 60 40 40 60 80 100 120 140 Ölçülen sıcaklık (°C) Şekil 4.

0E+00 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı 200 W 500 W 900 W 1400 W 2100 W 3000 W Şekil 4.25.2E+05 Isı akısı (W/m ) 2 9.0E+04 0.0E+00 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı 200 W 500 W 900 W 1400 W 2100 W Isı akısı (W/m ) 2 Şekil 4.0E+05 8.0E+04 2.0E+04 6.26. 25 l/h su debisinde.0E+04 6.5E+05 1. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi .0E+04 3.0E+04 0. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi 1.69 1.0E+04 4. 40 l/h su debisinde.

30. Şekil 4. Toplam ısı transferi katsayısı (3.70 4.27. 10 l/h su debisinde.29.19) ve (3. 40 l/h su debisinde.0E+04 200 W 500 W 900 W 2 2..’da ısı borusuna uygulanan 200 ile 3000 W arası ısı yüklerinde çeşitli eğim açıları için kondenser bölgesi toplam ısı transferi katsayısının değişimi verilmiştir.28.20) 2 . ısı borusunun kondenser bölgesi ısı akısının eğim açısı ile değişimi 2500 Isı transferi katsayısı (W/m K) 2000 1500 1000 500 0 0 15 30 45 60 75 90 Eğim Açısı 200 W 500 W 900 W 1400 W 2100 W 3000 W Şekil 4. ve Şekil 4.28.0E+04 1. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi Şekil 4.0E+00 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı Şekil 4.0E+04 Isı akısı (W/m ) 3.0E+04 0.

71 eşitliklerinden deneysel veriler kullanılarak hesaplanmıştır. Yine burada da ısı akısında olduğu gibi uygulanan ısı yükü ile kondenser bölgesi için toplam ısı transferi katsayısının arttığı görülmektedir.29. 1750 Isı transferi katsayısı (W/m K) 1500 1250 1000 750 500 250 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı 200 W 500 W 900 W 1400 W 2100 W Şekil 4. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi 2 2 1000 Isı transferi katsayısı (W/m K) 800 600 200 W 500 W 900 W 400 200 0 15 30 45 60 75 90 Eğim açısı Şekil 4. 10 l/h su debisinde. Eğim açısı ile ısı transfer katsayısının değişimi arasında da anlamlı bir ilişki kurulamamıştır. ısı borusunun kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının eğim açısı ile değişimi . 25 l/h su debisinde.30.

31.0E+04 4. 500 ve 900 W ısı yüklerinin bulunmasının nedeni.0E+04 6.1) eşitliği ile verilmiştir. kondenser bölgesinden ısı çeken soğutma suyunun. Bu ilişkide R2 = 0. Kondenser bölgesi için ısı akısı ile toplam ısı transferi katsayısı arasında bir ilişki gözlenmektedir. 1400.9835 olarak hesaplanmıştır.0E+04 1. (4.4E+05 Isı akısı (W/m2) 2 Şekil 4.9835 Isı transferi katsayısı (W/m K) 2000 1500 1000 500 0 0.581 şeklinde bulunmuştur.0E+05 1. & U = 1. Bu diyagramda 0-90° arasında çalışılan bütün eğim açıları.’de ısı borusu ile yapılan bütün deney sonuçlarını kapsayacak şekilde ısı borusunun kondenser kısmı için yüzey ısı akısı ile toplam ısı transferi katsayısının değişimi verilmiştir.72 Şekil 4.0E+04 8. 2003000 W arasındaki bütün ısı yükleri ve 10-40 l/h arasındaki bütün soğutma suyu debileri herhangi bir ayrım yapılmadan tamamı alınmıştır. Bütün sonuçlar için ısı akısı ile ısı transfer katsayısının değişimi Şekil 4. 900.1) . Bu ilişki (4.0E+00 2. 500. 10 l/h’lik su debisi ile çalışmanın.’da sadece 200.31.30.2E+05 1. 2100 ve 3000 W ısı yüklerine karşılık gelmektedir. 2500 R2 = 0. Diyagramdaki yığılmalar uygulanan ısı yüklerinden 200.9921 q 0. diğer ısı yüklerinde kaynaması (100 °C’in üzerine çıkılması) nedeniyle sadece bu yüklerde deneylerin yapılmasından kaynaklanmaktadır.

ısı borusu iç sıcaklığı ile toplam ısı transfer katsayısının değişimi . Bütün sonuçlar için.9045 2000 1500 1000 500 0 40 60 80 100 120 140 İç sıcaklık (°C) 2 2 Şekil 4.33.73 Şekil 4. Kondenser kısmında dolaşan su debisinin 40 l/h olduğu durumda. Şekil 4. 2500 Isı transferi katsayısı (W/mK) R = 0. ısı transfer katsayısının iç sıcaklıkla değişimi 2500 Isı transfer katsayısı (W/m K) R2 = 0.’de kondenserde dolaşan su debisinin 40 l/h olduğu durum için ısı borusu iç sıcaklığı (doyma sıcaklığı) ile toplam ısı transferi katsayısının değişimi görülmektedir.32.32.8802 2000 1500 1000 500 0 40 60 80 100 120 140 İç sıcaklık (°C) 2 Şekil 4.’te bütün sonuçları kapsayacak şekilde ısı borusu iç sıcaklığı ile kondenser bölgesi toplam ısı transferi katsayısının değişimi görülmektedir.33.

35.0E+05 8.0E+04 6.4E+05 1.34.0E+05 8.74 1. Kondenserde dolaşan su debisinin artması ile kondenserden ısının daha kolay çekildiği ve dolayısıyla ısı transferi katsayısının da .35.0E+04 0. Bütün sonuçlar için.’te ısı borusu iç sıcaklığı ile ısı akısının soğutma suyu debisinin değişmesi ile olan ilişkisi incelenmiştir.0E+04 2.0E+04 0.0E+04 2.8969 1.0E+04 4.2E+05 Isı akısı (W/m ) 2 R2 = 0.34. Doyma sıcaklığı arttıkça ısı akısı da artmaktadır.’te bütün deney sonuçlarını kapsayacak şekilde ısı borusu iç sıcaklığı ile ısı akısı arasındaki ilişki verilmiştir. Şekil 4.0E+00 40 50 60 70 80 90 100 110 120 130 İç sıcaklık (°C) Şekil 4.0E+04 4. ısı borusu iç sıcaklığı ile yüzey ısı akısının değişimi 1.0E+00 40 60 80 100 120 140 İç sıcaklık (°C) Şekil 4.4E+05 1. Bütün sonuçlar için. ısı borusu iç sıcaklığı ile yüzey ısı akısının çeşitli debilerdeki değişimi Şekil 4.0E+04 6.2E+05 Isı akısı (W/m ) 2 40 l/h 30 l/h 20 l/h 10 l/h 1.

Bütün sonuçlar için. ısı borusu iç sıcaklığı ile ısı transfer katsayısının çeşitli debilerdeki değişimi 4. ϕ .’da yine ısı borusu iç sıcaklığı ile kondenser bölgesi ısı transfer katsayısının değişimi incelenmiştir.1. & U= f{ m .629296 m0.36. & U =1.685 Tgiriş574 (4. Deneysel Sonuçlarının İstatistiksel Analizi Yapılan çalışma sonucu elde edilen deneysel veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir.3. Burada da soğutma suyunun debisi arttıkça ısı transferi katsayısının göreceli olarak arttığı görülmektedir. (4.113 Tiç.2)’de verildiği gibi bulunmuştur. Tgiriş} 1 −0 .356 ϕ −0. Bu programda ısı borusu kondenser bölgesi ısı transferi katsayısı bağımlı değişken ve ısı borusu eğim açısı.36.2) . Yapılan deneylerden elde edilen yaklaşık 2500 veri bu istatistik programında işlenmiştir. iç sıcaklık. 2500 Isı transferi katsayısı (W/m K) 40 l/h 2000 1500 1000 500 0 40 60 80 İç sıcaklık (°C) 100 120 30 l/h 20 l/h 10 l/h 2 Şekil 4. Tiç. Şekil 4.75 bir miktar arttığı görülmektedir. kondenser kısmında dolaşan su debisi ve suyun giriş sıcaklığı bağımsız değişken kabul edilerek aralarındaki ilişki.

2500 R = 0. & & q = 1.989 Tgiriş248 (4. ısı borusu iç sıcaklığını. Hesaplanan ısı transfer katsayısının deneysel sonuçlarla karşılaştırılması Yine deneysel verilerin SPSS istatistik programı ile analiz edilmesi sonucunda ısı akısının çalışma parametreleri ile olan ilişkisi (eşitlik 4. ϕ . Tiç ve Tgiriş’e bağlı olarak yüzeyden olan ısı akısı hesaplanabilmektedir.76 Toplam ısı transferi katsayısının bulunmasında çıkartılan (4.37.126621 m 0. Tiç. Tgiriş} −1. 086 Tiç2. Bu hesaplamada R2=0.3) & Eşitlik (4.988 olarak bulunmuştur.3) yardımıyla m . Tiç. Bu eşitlikte & m . ϕ .9542 2000 U-Hesaplanan 1500 1000 500 0 0 500 1000 1500 2000 2500 U-Deneysel 2 Şekil 4.954 olarak bulunmuştur. ısı borusunun kondenser kısmında dolaşan soğutma suyu debisini (l/h). SPSS istatistik programı ile bulunan eşitlikle hesaplanan değerlerle deneysel sonuçların karşılaştırılması Şekil 4.’de görülmektedir.3’te verildiği gibi) bulunmuştur. İstatistik .2) eşitliğinde bulunan değerlerle deneysel verilere yaklaşımda R2=0. 488 ϕ −0.37. Tgiriş. & & q = f{ m . kondensere giren soğutma suyu sıcaklığını ve ϕ ’da ısı borusunun eğim açısını ifade etmektedir.

Eşitlikteki Q/A oranı kondenser bölgesi için ısı akısı.3) eşitliğinden bulunan değerlerle gerçek değerlerin karşılaştırılması Şekil 4. SPSS programı ile analizi sonucunda.00E+04 6.38. P ısı borusu içerisindeki doyma basıncını & (bar) ve q ısı akısını (W/m2) göstermektedir.’de verilmiştir.00E+00 3.38.00E+00 0.4) eşitliği türetilmiştir.918 P 0. P} & α = 0.07941 (4.20E+05 q-Hesaplanan 9. (4.4) Burada α ısı taşınım katsayısını (W/m2K).20E+05 1.50E+05 q-Deneysel Şekil 4.118577 q 0.00E+04 6.00E+04 0.00E+04 9.00E+04 3.50E+05 R2 = 0. Hesaplanan ısı akısının deneysel sonuçlarla karşılaştırılması Eşitlik (3.77 programı ile deneysel verilerden türetilen (4.9882 1.4) eşitliği ile bulunan sonuçların deneysel sonuçlara yaklaşımında R2=0. 1.892 olarak hesaplanmıştır.8) yardımı ile ısı borusu için ısı taşınım katsayısı hesaplanabilmektedir. ısı akısına ve ısı borusu iç basınca (doyma basıncına) bağlı olarak değişimi için (4. Te ortalama evaporatör bölgesi yüzey sıcaklığı ve Tc ortalama kondenser bölgesi yüzey sıcaklığıdır. Aşağıdaki Şekil .8) eşitliğinden elde edilen ısı taşınım katsayısının (α). & α = f { q . Deneysel verilerden yararlanarak (3.00E+04 1.

1400 W ve 2100 W ısı yüklerinde çalıştırılmalarında zamana bağlı olarak toplam ısı transferi katsayısının değişimi görülmektedir.1. Isı Borusunun Rejime Girişi Şekil 4.78 4. Şekilde Deneysel verilerin eğrisi ile deneysel verilerden türetilen (4.42. Isı taşınım katsayısının çalışma (doyma) sıcaklığı ile değişimi 4.9) eşitliği kullanılarak elde edilen sonuçlar birlikte karşılaştırılmıştır.’da deneysel sonuçlardan bulunan değerlerle. 5000 4000 3000 2000 1000 0 40 50 60 70 80 90 100 110 120 130 Doyma sıcaklığı Deneysel veriler Türetilen eşitlik (4.(1995) tarafından türetilen (3. Her üç ısı yükünde de ısı borusunun yaklaşık olarak ortalama 15 dakikalık bir süreçte rejime girdiği ve kararlı hale geldiği görülmektedir.39.41.4..40. 8000 7000 6000 Isı taşınımkatsayısı. SPSS programı ile deney sonuçlarından türetilen (4.4) eşitliğinden elde edilen sonuçlar ve Lin vd.4) eşitliğinin eğrisi üst üste çakışmış durumdadır.4) Lin vd. Bu çalışmalarda ısı borusu eğim açısı 45° ve kondenserden dolaşan soğutma suyu debisi 40 l/h’dir. ve Şekil 4. Rejime girmelerinde evaporatör bölgesinden uygulanan .39. Şekil 4. (1995) Şekil 4.’de ısı borusunun sırasıyla 900 W.

900 Isı transferi katsayısı (W/m2K) 800 700 600 500 400 300 0 5 10 15 20 25 30 35 Zaman (Dakika) Şekil 4. 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi 1400 Isı transferi katsayısı (W/m K) 1200 1000 800 600 400 200 0 2 0 5 10 15 20 25 30 35 Zaman (dakika) Şekil 4. Isı borusunun 900 W ısı yükü. 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi . Isı borusunun 1400 W ısı yükü.79 yükün 900 W’dan 1400 ve 2100 W’a artırılması ile rejime girme sürelerinde önemli bir farklılık gözlenmemiştir.40.41.

eğer kesikli çalışıyorsa ve ısı borularının rejime girme süresi uzunsa.80 1400 Isı transferi katsayısı (W/m /K) 1200 1000 800 600 400 200 0 0 5 10 15 20 25 30 35 Zaman (Dakika) 2 Şekil 4. IBIGK sisteminin kullanıldığı sistem (örneğin kazan).42. Bu tür çalışmalarda bu konuya daha çok dikkat etmek gerekir. rejime girmeleri belirli bir zaman alacaktır. Bu nedenle ısı borularının kesikli çalışmalardaki kullanımda. Sistem devreye girdiğinde ısı borusu rejime girinceye kadar belirli bir süre geçeceği için. Isı boruları rejime girdikten sonra kesikli çalışma nedeniyle. akışkan seçiminde ısı borularının devreye girmeleri ve rejime ulaşmaları çok daha fazla önem kazanmaktadır. ısı borularının çalışması durup tekrar çalışmaya başladığında. 40 l/h su debisi ve 45° eğimde çalıştırılması durumunda rejime girişi Isı borularının rejime girmesi. özellikle kesikli çalışmalarda önemli olmaktadır. sistem (örneğin kazan) tekrar durma moduna geçip daha sonra tekrar çalıştığında. . sistemden beklenen yarar yeteri kadar sağlanamayacaktır. Isı borusunun 2100 W ısı yükü. bu süre zarfında ısı boruları tam kapasite ile çalışamayacaktır.

5 Baca hızı (m/s) Şekil 4. Kondenser kısmında ısı alan akışkan olan su debisi 0. baca hızının artması ile doğru olarak arttığı Şekil 4.5 m/s aralıklarla ve 125 ile 250 oC arasında 25 oC aralıklardaki baca sıcaklıklarında çalıştırılmıştır.’de verilmiştir.5 4 4.1. 4.065 kg/s ve 0.5 Basınç Kaybı (Pa) 27 22 16 11 30 Basınç kaybı (Paskal).2. Kondenserde dolaşan su sıcaklığı 20 (±1) oC ve 33 (±1) oC sıcaklıklarında sabit olarak deneyler yapılmıştır.13 kg/s değerlerinde ayarlanmıştır. IBIGK Sisteminin Deneysel Sonuçları Üretimi yapılan IBIGK ünitesi 1 ile 4 m/s aralığındaki baca hızlarında 0. IBIGK Sistemindeki Basınç Kaybı IBIGK ünitesinin neden olduğu basınç kaybı çeşitli baca hızlarında ölçülerek Çizelge 4.1. Isı borulu ısı geri kazanım sisteminin neden olduğu basınç kaybı Baca Gazı Hızı (m/s) 5. 25 20 15 10 5 3 3.’den de görülebilmektedir.5 5 5.43.0 4.2.5 4.81 4.43. Isı geri kazanım sisteminin neden olduğu basınç kaybının.1. Isı borulu ısı geri kazanım sisteminin neden olduğu basınç kaybı .0 3. Çizelge 4.

5 Baca hızı (m/s) 3 3.44. 150 °C 175 °C 200 °C 225 °C 250 °C 0.2 0. Her iki durumda da etkinliğin baca hızı ile değişimi ters orantılıdır.1 0 0.065 kg/s ve Tsu=20 oC için) 0.5 1 1.5 150 °C 175 °C 200 °C 225 °C 250 °C Şekil 4.2 0. (3. 0. Bacadaki hızın artması ile baca gazı kütlesel debisi artmaktadır.5 Baca hızı (m/s) Şekil 4.3 Etkinlik .4 125 °C 0. etkinliğin hesaplanmasında baca gazı kütlesel debisi paydada olduğu için sonuca ters orantılı olarak etkimektedir.45. 0.5 3 3. IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi-gaz tarafı etkinliği (msu=0.065 kg/s ve Tsu=20 oC için) .1 125 °C 0 0.3 Etkinlik .5 2 2.2.2.5 4 4.82 4. Gaz ve Su Tarafları Etkinlikleri IBIGK sisteminin evaporatör ve kondenser bölgeleri için etkinliğin değişimi görülmektedir.5 4 4. Baca gazı hızı arttıkça evaporatör ve kondenser etkinlikleri azalmaktadır. IBIGK sisteminin kondenser bölgesi-su tarafı etkinliği (msu=0.11) eşitliklerinde.5 1 1.10) ve (3.5 2 2.

farklı debi ve baca sıcaklıklarındaki etkinliği Şekil 4. kondenser bölgesinin.13 kg/s 150 °C m=0.5 4 4.4 0.47. IBIGK sistemi.1 0 0.5 1 1.5 m=0.13 kg/s 125 °C m=0.5 1 m=0.2 0.13 kg/s 125 °C m=0.065 kg/s 125 °C m=0.5 0.5 3 Baca hızı (m/s) 3.5 2 2.5 0.46.5 2 2.13 kg/s 150 °C m=0. Soğutma suyu debisinin artması ile etkinlikte de bir artış olmaktadır. farklı sıcaklıklarındaki etkinliği Etkinlik debi ve baca 0.3 0.’da IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi ve Şekil 4. IBIGK sistemin.2 0.5 Şekil 4.4 0.’de kondenser bölgesi için farklı soğutma suyu debilerindeki etkinliğin değişimi görülmektedir.065 kg/s 125 °C m=0.46. Sistemde .3 0.5 4 4.065 kg/s 150 °C Şekil 4.1 0 0.065 kg/s 150 °C Etkinlik 1.47. evaporatör bölgesinin.5 Baca hızı (m/s) 3 3.83 0.

5 m/s Şekil 4.2 0.065 kg/s için) 0.25 0.1 0.49. Tsu= 20 oC ve msu=0.1 0.5 m/s 3 m/s 1 m/s 2.2 0. 0.3 Etkinlik 0.84 dolaşan suyun Reynolds sayısı arttığı için.05 0 1 2 Sıra sayısı 3 4 4 m/s 2 m/s 3.5 m/s Şekil 4.05 0 1 2 Sıra sayısı 3 4 4 m/s 2 m/s 3.35 0.15 0.065 kg/s için) .4 0. ısı taşınım katsayısı ve sonuçta da transfer edilen ısı artmaktadır. IBIGK sisteminin kondenser bölgesi etkinliğinin sıra sayısı ile değişimi (Tbaca=150 oC. Tsu=20 oC ve msu=0.5 m/s 1.15 0.48.5 m/s 3 m/s 1 m/s 2. IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi etkinliğinin sıra sayısı ile değişimi (Tbaca=150 oC.3 0.5 m/s 1.25 Etkinlik 0.35 0.

’de 225 oC baca sıcaklığı için evaporatör ve kondenser bölgelerindeki etkinliğin sıra sayısı ile değişimi verilmiştir.’de IBIGK sisteminin evaporatör bölgesi için etkinliğin sıra sayısı ile değişimi 150 °C baca sıcaklığı için görülmektedir.5 m/s 0. Şekil 4.1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 Sıra sayısı Şekil 4.3 Etkinlik 0.065 kg/s için) . Şekil 4.5 m/s 0.51.2 0.5 m/s 3 m/s 2. 0.5 m/s 3 m/s 2.1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 Sıra sayısı Şekil 4.5 m/s baca gazı hızlarındaki etkinliğin diğer hızlara göre daha fazla olduğu görülmektedir. Evaporatör bölgesi için 225 °C baca sıcaklığında sıra sayısı ile etkinliğin değişimi (Tsu=20 oC ve msu=0.49.5 m/s 2 m/s 1.4 0.2 0.5 m/s 2 m/s 1.’da ise kondenser bölgesi için sıra sayısı ile etkinliğin değişimi görülmektedir.51. 1 ve 1.85 Şekil 4. Kondenser bölgesi için 225 °C baca sıcaklığında sıra sayısı ile etkinliğin değişimi (Tsu=20 oC ve msu=0.065 kg/s için) 4 m/s 3.48.50. ve Şekil 4.3 Etkinlik 0.4 4 m/s 3.50.

86

Isı geri kazanım sisteminin gaz ve su tarafları için deneysel verilerden hareketle etkinliklerinin baca sıcaklığı (Tbaca), baca hızı (Vbaca), soğutma suyu sıcaklığı (Tsu), soğutma suyu debisi (msu) ve sıra sayısına (n) bağlı olarak değişimi SPSS programı yardımıyla analiz edilmiştir.

ε gaz = f{Tbaca, Vbaca, Tsu, msu, n}

0 , 273 −0 , − 0 ε gaz = 0,068391 Tbaca Vbaca58 Tsu0,141 m su, 227 n 0, 783

(4.5)

Baca gazı tarafı için deneysel verilerden türetilen eşitlik için R2=0,878 olarak bulunmuştur.

ε su = f{Tbaca, Vbaca, Tsu, msu, n}
0 ,109 −0 , 0 0 ε su = 0,119399 Tbaca Vbaca825 Tsu,0514 m su,333 n 0,895

(4.6)

Isı geri kazanım sisteminin su tarafı için yapılan analizle türetilen eşitlik için R2=0,933 olarak bulunmuştur. Çıkartılan bu iki eşitliğin geçerliliği 4 sıra içindir.
4.2.3. IBIGK Sisteminde Sıcaklık Dağılımı

Aşağıdaki şekillerde ısı geri kazanım sitemindeki sıcaklık dağılımları her kademe için ayrı ayrı ölçülen değerler verilmiştir. Şekillerdeki ölçüm noktaları; - 1 noktası; IBIGK sistemine giren baca gazı giriş sıcaklığını, - 2 noktası; 1. sıra çıkışı, 2. sıra girişini, - 3 noktası; 2. sıra çıkışı, 3. sıra girişini, - 4 noktası; 3. sıra çıkışı, 4. sıra girişini, - 5 noktası; sistemi terk eden baca gazı sıcaklığını göstermektedir.

87

Şekil 4.52. ve Şekil 4.53.’te 150 oC baca sıcaklığı için, IBIGK sisteminin her kademesindeki sıcaklık değişimleri baca gazı ve su tarafları için ayrı ayrı verilmiştir. Evaporatör bölgesindeki gaz sıcaklığının düşüşü ve kondenser bölgesinde su sıcaklığının artışı açıkça görünmektedir.

160

150 Sıcaklık (°C)

140

130 4 m/s 120 1 2 3 Ölçüm noktaları 4 5 3,5 m/s 3 m/s 2,5 m/s 2 m/s 1,5 m/s

Şekil 4.52. IBIGK sisteminin evaporatör bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar (msu=0,065 kg/s, Tbaca=150 °C ve Tsu=20 oC için)

26 24 Sıcaklık (°C) 22 20
4 m/s 3,5 m/s 3 m/s 2,5 m/s 2 m/s 1,5 m/s 1 m/s

18 1 2 3 Ölçüm noktaları 4 5

Şekil 4.53. IBIGK sisteminin kondenser bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar (msu=0,065 kg/s, Tbaca=150 °C ve Tsu=20 oC için)

88

Şekil 4.54. ve Şekil 4.55.’te IBIGK sisteminin 250 oC baca sıcaklığında çalıştırılması durumunda evaporatör ve kondenser bölgelerinin her bir kademesindeki sıcaklık artışı/azalışı gösterilmiştir. Evaporatör bölgesinde sıcaklık azalması, kondenser bölgesinde sıcaklık artışı açıkça görünmektedir.

275
3,5 m/s 3 m/s 2,5 m/s 2 m/s 1,5 m/s

250 Sıcaklık (°C) 225 200 175 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ölçüm noktaları

Şekil 4.54. IBIGK sisteminin evaporatör bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar ve ileriye doğru tahmin (msu=0,065 kg/s, Tbaca=250 °C ve Tsu=20 oC için)

40

3,5 m/s
35 Sıcaklık (°C)

3 m/s

2,5 m/s

2 m/s

1,5 m/s

30

25

20 1 2 3 4 5 6 Ölçüm noktaları 7 8 9 10

Şekil 4.55. IBIGK sisteminin kondenser bölgesinin çeşitli kademelerinde ölçülen sıcaklıklar ve ileriye doğru tahmin (msu=0,065 kg/s, Tbaca=250 °C ve Tsu=20 oC için)

5 3 1 0 -0.’da IBIGK sistemi evaporatör bölgesindeki entropi üretimi birim kütle için verilmiştir.06 -0.2.5 4 4.56.065 kg/s için) Baca hızı (m/s) 1 0 -0.12 125 °C 225°C 150 °C 250 °C 175 °C 200 °C Şekil 4.04 -0. Sıcaklıkla entropinin artması ile artmakta olduğu diyagramdan açıkça görülmektedir.13 kg/s için) . Baca hızı (m/s) 2. IBIGK Sisteminin Ekserji Analizi Sonuçları Şekil 4.12 -0.5 Şekil 4.04 -0.56.02 1.89 4.57.5 2 3.5 2 2.08 -0.5 3 3.4. Aynı zamanda baca hızının artması ile de birim kütle için entropi artışı söz konusudur.5 Süretim (kj/kgK) -0.02 Süretim (kj/kgK) -0.5 4 4.14 125 °C 150 °C 1.1 -0.06 -0.1 -0.08 -0. IBIGK sistemi evaporatör bölgesindeki birim kütle için entropi üretimi (Tsu=20 oC ve msu= 0. IBIGK sistemi evaporatör bölgesindeki entropi üretimi-birim kütle için (Tsu= 20 oC ve msu= 0.

001 150 °C 0.0015 0.5 2 2.001 0.5 3 3.065 kg/s için) . IBIGK sisteminin toplam entropi üretimi . 0.1 1 Entropi üretimi (kJ/K) 0. Baca sıcaklığının artmasıyla toplam entropi üretimi de artmaktadır. IBIGK sisteminin toplam entropi üretimi (Tsu=20 oC ve msu= 0.58 ve Şekil 4.002 0.59.5 0.5 2 2.5 4 4.5 4 4.59.0001 175 °C 200 °C 225 °C 250 °C Şekil 4.5 Baca hızı (m/s) 150 °C 175 °C 200 °C 225 °C 250 °C Şekil 4.’da IBIGK sisteminde üretilen toplam entropi üretimi diyagram halinde verilmiştir.Logaritmik çizim (Tsu=20 oC msu= 0. Baca hızı (m/s) 0. Toplam entropi üretiminin 2 m/s hızlarında bir miktar daha fazla arttığı gözlenmiştir.5 3 3.004 0.90 Şekil 4.0005 0 1 1.0035 Entropi üretimi (kJ/K).01 1.58.065 kg/s için) 0.003 0.0025 0.

kazan veriminde de yaklaşık olarak % 5’lik bir . IBIGK sisteminin monte edildiği bir kazanda da. kazanda alt ısıl değeri 10000 kcal/kg olan sıvı yakıt kullanıldığı ve hava fazlalık katsayısı da 1. %1’lik bir azalmayı sağlayacaktır.15 olarak kabul edilmiştir (Özkan. Baca gazı sıcaklığında sağlanacak 100 °C’lık bir sıcaklık azalması ile.60. 1984). Bu azalma yapılan deneylerde de görülmüştür. baca gazından ısı geri kazanılması nedeniyle.3 °C olarak 250 °C baca giriş sıcaklığı.’dan görüleceği gibi baca sıcaklığındaki her 21.7 °C’lık sıcaklık düşmesi.23) eşitliğinden hesaplanabilmektedir. baca kaybında.’da verilmiştir. Baca çıkış sıcaklığı ile baca kaybının değişimi Şekil 4. 14 12 Baca kaybı (%) 10 8 6 4 2 0 100 125 150 175 200 225 250 275 300 Baca sıcaklığı (°C) Şekil 4.5. 0. Sağlanan en fazla sıcaklık düşümü 46.065 kg/s su debisi ve 33 °C su giriş sıcaklığında oluşmuştur.60. IBIGK Sisteminin Ekonomik Analiz Sonuçları Kazanlardaki baca gazı kayıpları (3.5 m/s baca hızı. 1.2. Dış ortam sıcaklığı da 20 °C olarak alınmıştır. Yapılan hesaplamalarda. IBIGK sisteminin kazana montesi ile çeşitli baca sıcaklıklarında kazanlarda oluşacak baca kayıplarının değişimi (3.60. baca gazı sıcaklıkları azalmaktadır.91 4.23) eşitliğinden hesaplanarak Şekil 4.

IBIGK ünitesinin kullanılmasıyla kazan verimde sağlanan artış IBIGK sisteminin bir kazan çıkışına bağlanması durumunda baca kaybındaki azalma ve bu azalma sonucunda kazan verimindeki artış Şekil 4. IBIGK ünitesinin kullanılmasıyla. Bu da ekonomik olarak % 5 oranında yakıttan tasarruf anlamına gelmektedir. . 14 Baca kaybı ve Verim artışı (%).61.92 artış sağlanacaktır. Baca sıcaklığının 250 °C olduğu durumda. baca kaybının % 10’lardan % 8’lere düştüğü ve bunun sonucunda kazan veriminde % 2’lik bir artışın sağlanabildiği görülmektedir. 12 10 8 6 4 2 0 100 Ünite yok Ünite var Kazan verim artışı 125 150 175 200 225 250 275 300 Baca sıcaklığı (°C) Şekil 4.61.’de görülmektedir.

Noie (2005) tarafından yapılan çalışmada. Isı borusu ile ilgili çalışmada. . ısı borusunun 70–110 oC aralığındaki çalışma sıcaklığında. ikinci bölümde IBIGK ünitesi farklı çalışma koşullarında teste tabi tutulmuştur. ısı borusu eğim açısının sıfır derece olduğu konumda transfer edilen ısının. Isı borusundan yatay konumunda transfer edilen ısı miktarının az olması nedeniyle. 500 ile 3000 W ısı yükleri içinde 6 farklı ısı yükünde deneyler yapılmıştır. ısı borusu yüzeyindeki sıcaklık dağılımı ve kondenserden transfer edilen ısı akısı. ısı transfer katsayısının değişimi 500–2000 W/m2oC arasında bulunmuştur. Isı borusu iç sıcaklığı (doyma sıcaklığı) arttıkça toplam ısı transferi katsayısı da artmaktadır.93 5. diğer eğim açılarına oranla daha az olduğu görülmüştür. ısı transfer katsayısı 600–2000 W/m2oC arasında bulunmuştur. Kondenser bölgesinde ısıyı alan ortam olarak kullanılan su debisi için 10 ile 40 l/h arasında 7 farklı debi değerinde ve 200 W ısı yükü için 0o ile 90° aralığında 7 farklı eğim açısında. evaporatör ve kondenser yüzeyleri arasındaki sıcaklık farkının arttığı görülmüştür. SONUÇ VE TARTIŞMA Bu çalışmada baca gazlarından suya ısı boruları ile ısı geri kazanım sağlamak amacıyla deneysel bir çalışma yapılmıştır. 206 deney sonucundan elde edilen 2500’den fazla veri analizlerde kullanılmıştır. farklı eğim açılarında ve soğutma suyu debilerinde deneysel olarak incelenmiştir. 15o ile 90° arasında çalışılan eğim açılarında transfer edilen ısı akısında dikkate değer bir değişimin olmadığı gözlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda. Isı borusunun evaporatör kısmına 200 ile 3000 W arasında farklı 6 grup ısı yükü uygulanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde tek bir ısı borusu. Kondenser bölgesi için hesaplanan toplam ısı transfer katsayısı iç sıcaklıkla değişmekte olup. Sonuçta yerçekimi destekli olarak çalışan fitilsiz ısı borularının yatay konumda çalıştırılmalarının uygun olmadığı görülmüştür. Çalışmanın birinci kısmında tasarımı ve üretimi gerçekleştirilen bakır-su ısı borusunun değişik güçlerde çalıştırılması süresince.

ısı transferi katsayısı ile önemli bir değişim göstermediği gözlenmiştir. Negishi ve Sawada (1983) tarafından yapılan çalışmada da bulunmuştur. Ancak ısı borularının yatayla yaptığı açı 6o’ye getirildiğinde. (2000) tarafından yapılan çalışmada ise 40-60° arası eğim açılarında daha verimli olduğu bildirilmiştir. ısı transfer katsayısını da artırmaktadır. kondenser bölgesindeki ısı transfer katsayısı ve ısı akısı ile. Aynı şekilde evaporatör kısmında uygulanan ısı yükünün artması. Negishi ve Sawada’nın yaptıkları çalışmada da.94 Benzer sonuçlar. Payakurak vd. çalışma parametreleri arasında bir ilişki olduğu tespit . Noie (2005). ısı borusundan transfer edilebilecek ısı miktarını çok etkilemediğinden. sıcak taraf 85 oC ve soğuk taraf ise 25 oC sıcaklıkta çalıştırıldığında toplam ısı transferi katsayısını 2400– 3000 W/m2K olarak bulunmuştur. Çalışmadaki deneysel verilerin SPSS programı ile istatistiksel analizi sonucunda. transfer edilen ısıda önemli derecede bir azalma olduğu görülmüştür. Bu çalışmada da. Negishi ve Sawada (1983) ve Bedrossian (1978)’ın çalışmalarındakine benzer şekilde eğim açısının değişimi ile (0° hariç olmak üzere) ısı transferi katsayısında önemli bir değişimin olmadığı görülmüştür. Kondenser kısmında dolaşan akışkan miktarının artması ile toplam ısı transferi katsayısı artmaktadır. yatayla yaklaşık olarak 7o eğim kalıncaya kadar evaporatörden kondenser tarafına transfer edilen ısıda fazla bir değişme olmadığı gözlenmiştir. Negishi ve Sawada tarafından yapılan deneylerde. Beckert ve Herwig (1996) tarafından R–22 kullanılarak yapılan deneylerde. Yatayla yapacağı açı Beckert ve Herwig (1996)’e göre en az 6o olmalı ve kondenser bölgesi daima yukarıda olacak şekilde konumlandırılmalıdır. Yinede ısı borusu yatay yada yataya çok yakın şekilde konumlandırılmamalıdır. ısı borusunun IBIGK sistemlerinin çalışma koşullarına göre konumlandırmada fazla bir sınırlamanın olmadığını göstermektedir. Beckert ve Herwig (1996). Eğim açısının 15–90° aralığında değişmesi. Lee ve Bedrossian (1978) tarafından yapılan çalışmada da ısı borulu ısı değiştirici eğim açısının. 15o’den sonraki eğim açılarında ısı akısında önemli bir değişimin olmadığı bildirilmiştir.

Bu eşitlikler yardımıyla ısı akısı ve ısı transfer katsayılarının değişimi. Isı borusu ısı akısı ile toplam ısı transferi katsayısı arasında anlamlı bir ilişki vardır. Literatürde 100 oC sıcaklıkta çalıştırılmış bakır-su ısı borusunda 3.74 W/cm2 olarak bulunmuştur.1) eşitliği ile verilmiştir. 10-40 l/h aralığında çalışılmasından kaynaklanmaktadır. yüzey ısı akısı ile ısı taşınım katsayısı arasında. sabit tek bir değerde değil.5 W/cm2 radyal ısı akısı elde edilmiştir (Fagri.4) eşitliği yardımıyla bulunabilir. iç görülmüştür. [ h ∝ qn ] şeklinde bir ilişkinin olduğu Ishibashi ve Nishikawa tarafından (Passa ve Reinaldo.6) eşitliğinden 3. (1995) tarafından türetilen benzer eşitliğin karşılaştırılması sonucunda (Şekil 4. Lin vd. Isı akısı arttıkça ısı transferi katsayısı da artmaktadır. değişik çalışma koşulları için kolaylıkla bulunabilecektir. Burada radyal ısı akısının bir aralık arasındaki verilmesinin nedeni. Buradaki n katsayısı 2/3 olarak verilmiştir. Bu eşitlikle bulunan değerlerle. ısı boruları ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda. kondenser bölgesindeki soğutma suyu debisinin. İç sıcaklığın sıcaklığın ölçülmesi mümkün olmamışsa. radyal ısı akısı (3. deneysel sonuçlardan türetilen (4. Isı borularında. evaporatör ve kondenser bölgeleri yüzey sıcaklıklarının ağırlıklı aritmetik ortalamasına eşit olduğunu bildirmiştir. Eğer. Bu çalışmadaki deneylerde ölçülen iç sıcaklık değerleri ile Huang ve Tsuei’nin yüzey sıcaklıklarından hareketle bulunan iç sıcaklık değerleri karşılaştırılmış ve birbirlerine çok yakın değerler elde edilmiştir. Bu çalışmada da toplam ısı transferi katsayısı ile ısı akısı arasında benzer bir ilişki kurulmuş (n=0. Bu çalışmada literatüre benzer olarak yine 100 oC (±2 °C) çalışma sıcaklığında. yüzey sıcaklıklarından hareketle bulunan değerlerin de büyük doğrulukla kullanılabileceği . ısı borularında doyma sıcaklığının. 1995).39. aralarında bir miktar farklılık olmakla birlikte.3) eşitlikleri ile verilmiştir.47-5.2) ve (4. birbirleriyle uyumlu olduğu görülmüştür.95 edilmiştir.581) ve (4. 2000) bildirilmiştir. Bu ilişkiler (4.). Huang ve Tsuei (1985). Isı borusu iç basıncı ve ısı akısına bağlı olarak ısı taşınım katsayısının değişimi.

96 ölçülemediği durumlarda. sıraları düz olarak düzenlenmiş IBIGK sistemi tasarımlanıp üretimi gerçekleştirilmiştir. Literatürde. Terdtoon vd. IBIGK sistemlerinin etkinliğinin % 50-60’lar seviyesinde olduğu bildirilmektedir. Bacadan çekilen atık ısının aktarıldığı bölge olan kondenser kısmında kanat kullanılmamıştır. Kondenser bölgesindeki su sıcaklığı ve debisi farklı ikişer değerde deneyler yapılmıştır. 40 l/h soğutma suyu debisi ve 45° eğim açısında yapılmıştır. (1996) tarafından. Isı borusunun evaporatör bölgesinden uygulanan 900 W. ısı borusunun rejime ulaştığı görülmüştür. 1400 W ve 2100 W gibi farklı üç ısı yükünde rejime girmesi incelenmiştir. 7 sıralı ve toplam 78 borudan oluşan bir sistemde % 58 etkinlik elde edildiği bildirilmiştir. etkinliğin düşük çıkmasına sebep olmaktadır. Noie-Baghban ve Majideian (2000) tarafından yapılan çalışmada. Toplam olarak birbirinden farklı koşullarında 61 deney yapılmış ve deneylerden elde edilen yaklaşık 750 veri yapılan analizlerde kullanılmıştır. Isı geri kazanım ünitesinin baca içerisinde çalışacak kısmı olan evaporatör bölgesi kanatlı olarak yapılmıştır. toplam 8 borudan oluşan sistemin etkinliği. sıcak ve soğuk akışkan bölgeleri için ayrı ayrı değerlendirme yapılmıştır. Her üç uygulamada da. Isı değiştirici etkinliği. Bu gözlemler. önerilen metodun kullanılabileceği bu çalışma ile de görülmüştür. % 16 olarak bulunmuştur. IBIGK sistemi 125-250 °C arasında farklı 6 baca sıcaklığında. evaporatör ve kondenser bölgelerinde değişmekle birlikte % 10–40 arasında bulunmuştur. fitilsiz olarak tasarımlanıp üretimi gerçekleştirilen 4 sırada toplam 16 boru bulunan. Bu çalışmadaki etkinliğin az çıkmasının nedeni. Ayrıca evaporatör bölgesindeki kanatların ısı borusuna kaynaklı olmaması.. kanat-boru sıkı geçme işleminin yeteri oranda sağlanamaması nedeniyle. Çalışmanın ikinci bölümünde yerçekimi destekli. IBIGK sisteminin etkinliği incelenirken. 1-4 m/s aralığında 7 baca gazı hızında çalıştırılmıştır. ısı değiştirici sıra sayısının az olmasından kaynaklanmaktadır. . yaklaşık olarak 15 dakikalık bir sürede.

Baca hızı azaldıkça etkinlik daima artmaktadır. kondenser kısmında dolaşan su debisi arttıkça. su sıcaklığı.5) ve (4. Sıra sayısının belirli bir değerinden sonraki artış oranı çok azalmaktadır. Basınç kaybı baca hızı ile doğru orantılı olarak artmaktadır. IBIGK sisteminde üretilen toplam entropi üretiminin değişimi Şekil 4. Sisteminin evaporatör ve kondenser bölgelerindeki etkinlik sıra sayısı ile doğru orantılı olarak artmaktadır. Baca hızı ile etkinliğin ters orantılı olduğu Terdtoon vd. (1996) ile Azad ve Moztarzadeh (1985)’in çalışmalarından da görülebilmektedir.6) eşitlikleri türetilmiştir. Ayrıca baca hızı ile de entropi üretimi artmaktadır. baca gazı hızı. IBIGK sisteminin her kademesindeki sıcaklık dağılımları gözlenmiştir. tek ısı borusunda. Soğutma suyunun debisinin artması ile etkinliğin de arttığı açıkça görülmektedir.97 Çalışmanın ilk bölümünde. Ancak bu artış doğrusal değildir. Bu sonuç Terdtoon vd. Bu değişim bütün diyagramlarda gözlenmektedir. Bu durum IBIGK ünitesinde de açıkça gözlenmektedir. baca gazı sıcaklığı. (1996)’nin çalışması ile benzerdir.13 kg/h’e artırılması ile sistemin etkinliği bütün hızlarda artmaktadır.5 -5 m/s baca hızında 11-27 Pa arasında değiştiği görülmüştür. Deneysel verilerin SPSS programı ile analizinden. Dube vd. su debisi ve sıra sayısına göre değişimini veren (4. ısı borusu toplam ısı transfer katsayısı ve bunun sonucu olarak da transfer edilen ısı da artmaktadır. IBIGK ünitesi için gaz ve su taraflarının etkinliklerinin. Kondenser kısmında dolaşan su debisinin 0.58 . IBIGK ünitesinin neden olduğu basınç kaybı 3.065 kg/h den 0. Yapılan ekserji analizinde birim kütle için entropi üretiminin baca sıcaklığının artması ile arttığı ilgili şekillerden görülebilir. Sıra sayısı arttıkça etkinlikte artmaktadır. Evaporatör bölgesine ait gaz sıcaklığındaki azalma ve kondenser bölgesine ait su sıcaklığındaki artma ısı geri kazanım sisteminin her kademesinde açıkça görülebilmektedir. (1996).

aşırı kurum birikmesi olasılığı nedeniyle önerilmemektedir. IBIGK sisteminin sıvı ve gaz yakıtlı kazanlarda kullanılması önerilebileceği. Gerekli temizliğin sağlanabilmesi için uygun düzenek veya sistemin temizlenebilmesine olanak sağlayacak konstrüktif bir düzenleme yapılmalıdır. . . IBIGK ünitesindeki sıra sayısının artırılması ve yapılabilecek bazı iyileştirmelerle bu artış. .98 ve Şekil 4. Baca sıcaklığının artmasıyla toplam entropi üretimi de artmaktadır. Sun ve Shyu (1996) tarafından yapılan çalışmada yakıttan % 4.Boruların düzenlenmesinde düz sıralı yerine. Ancak bu artış doğrusal değildir. bu çalışma için 250 °C baca sıcaklığında. çapraz sıralı uygulama ısı değiştiricisi verimliliğini artıracaktır.Isı borularının gaz tarafında kullanılan kanatların borularla olan temasının yetersiz olması verimliliğin azalmasında önemli bir etkendir.2’lik bir tasarruf sağlandığı bildirilmiştir. Sonuç olarak IBIGK sistemlerinin baca gazlarından suya ısı geri kazanımında kullanılması önerilebilir.Eğimli termosifonlarda sıvının dairesel olarak ısı borusu yüzeyine dağılımına yardımcı olacağı ve kondenserde yoğuşma ile olacak ısı transferini artıracağı için fitil kullanılması uygun olacaktır. Böyle bir uygulamada aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir: .Baca gazlarının neden olacağı kirlilik ve kurum birikmesi mutlaka göz önüne alınmalıdır.59’da verilmiştir. IBIGK sisteminin kazanlarda baca kayıplarının azaltılması amacıyla kullanıldığında. . Fakat bu uygulamanın basınç kaybını da artıracağı göz önünde tutulmalıdır. % 5’ler seviyesine çıkarılabilecektir. . Bu artış da yakıttan bu oranda ekonomi yapılması demektir. kazan veriminde % 2’lik bir artış sağladığı görülmektedir. ancak katı yakıtlı sistemlerde kullanılması. Eğer kanatların ısı boruları ile olan teması daha iyi sağlanabilirse etkinlik daha da artacaktır.IBIGK sisteminin etkinliği sıra sayısı ile artmaktadır.

akışkan seçimi ve sistemin devreye girip rejime ulaşması konularının ayrıca incelenmesi gerekir.Baca gazı hızının olabildiğince düşük seçilmesi etkinliği azaltmakla birlikte endüstriyel uygulamaları da dikkate alarak 2-3 m/s baca gazı hızının uygun olacağı düşünülmektedir. Isı üreten sistemlerin kesikli çalışmalarında IBIGK sistemlerin kullanılmasında. .99 .

281-286. 1999. Moztarzadeh.100 6. 99–105.. E. Heat Pipe Theory and Practice. 180-184. Azad. M.. Bilgiç. C. Thermosiphon waste heat boilers for exhaust gases from furnaces in non-ferrous metallurgy. 3.. Bahar.Teknik Yayıncılık.. M. ME18. 6. IECEC-96 31st. Thermal performance of heat pipe heat exchanger system. F.. Hemisphere Publishing Corporation. Heat Recovery Systems & CHP.. 2211-234. Heat pipes for waste-heat recovery. Geoola F.. Bezrodnyi. 40.. 1441-1446. Najjar. 1976. Effect of different arrangement on performance of heat pipe heat recovery system. E. Heat Recovery Systems.. E.. Al-Rabghi.. 275-280. 6.W.. 1996. F... Beckert.K. Akyurt. 3.Aust.. 1984. Heat Recovery Systems.. Intersociety Energy Conversion Engineering Proceedings.. Shelginski. Energy Conversion & Management... IE. 1985. S.. Heat Recovery Systems. 9. Washington. Great Britain. 1985. Design of air to water co-axial heat pipe heat exchanger. 1990. Herwig... 1985. Great Britain.. Chi. 217-224. S.. E. E. KAYNAKLAR Akyurt. 1993. Inclined air to air heat exchangers with heat pipes: Comparing experimental data with theoretical results. Moztarzadeh. 2. Mohammedieh. Moztarzadeh. 84. 5. J. Volkov. 10. Mohammedieh. Al-Rabghi.. 933-941. E. Thermal performance of waste-heat recuperator with heat pipes for thermal power station. M. 1986. Great Britain. 101-111. Design of water-to-air gravity-assisted heat pipe heat exchanger.. Azad. H.. 1983. The geyser effect in a two-phase thermosyphon. 2.. Great Britain.. Latrofa. 2. M. Int. O. 89-99. 3. F. 5. 2. Casarosa.M. 561-570. Great Britain. Ekonomizerler ve gaz yakan endüstri kazanlarında uygulamalar. T. O. Moztarzadeh F. Tesisat. Ivanov. Heat Recovery Systems. Alp. E. Great Britain. K.B. 143-149. Great Britain. Transaction of Mechanical Engineering. USA. V.. Aliahmad. 26. M.. Beiruty. 5. 240s. M. Heat Recovery Systems & CHP. . 1989. Y. Great Britain. A. Azad. Azad. Azad. Heat Recovery Systems. 6.S. 4.. F. F. F. 2.2002. Azad... Curtailing noncondensables in steel heat pipes using a NaCr solution. A design procedure for gravity-assisted heat pipe heat exchanger. Heat Mass Transfer.

6. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. A.. 1975. 1205-1222..9. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Sergisi Bildiriler Kitabı.. 1996. A. El-Kalay. Great Britain. Eral.. Int. A.H. Akyurt.Gen. A. 55-59. M. 348 p. 1995. Ankara.. 273279. Melbourne. . Akyurt.. J. Eker.S. Habeebullah.K. İklimlendirmede enerji geri kazanımında ısı borulu ısı değiştiriciler. Emel Matbaacılık. 1-20.H. M. Güngör. Taylor and Francis. Transaction of Mechanical Engineering. Elsevier Science Ltd. M. Buhar Üreteçleri-Kazanlar.. Mc Graw-Hill-Literatür Yayıncılık.. A.. 1994. M.. Najjar. 1997.. Delil. H. Saucıuc I. 639-655. Modern yoğuşmalı kazanlarda kullanılan yanma kontrol sistemleri. İstanbul. 917-924.. 1997. Davis. Heat Mass Transfer. Flooding limit in closed.Aust.M. 1990.. Melbourne.101 Çengel.. 275s. Great Britain. ME22.. K. Faghri A. Int.. 37.. two-phase flow thermosyphons. H. 595-607. P. M.H.H.. J. A.. Heat pipe simulation: From promise to reality.S.D... A review of thermophysical research at the NLR Space division. IE.. Y. 609-614.. Australia. Habeebullah. 1998. 2147-2164. Applied Thermal Engineering. Design construction and testing of a thermosyphon heat exchanger for medium temperature heat recovery. İzmir. Sıcak Su. Dube.H.. Najjar. El-Ghenk. Heat Mass Transfer 40. II. M. Dunn.. Heat Pipe Science and Technology. Rev.. London. 1996..S. Fourth Edition. 7. 33. İzmir. Faghri. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Sergisi Bildiriler Kitabı. D. Doughty. Mühendislik Yaklaşımıyla Temodinamik. Saber. V. A. Y.. 1. C.A. Australia. 1998. Heat Pipes.A. 1995. Experimental performance of a waste heat recovery and utilization system with a looped water-in-steel heat pipe. A similarity solution for two-phase fluid and heat flow near high-level nuclear waste packages emplaced in porous media. Y. 867s. V. Pruess. 18. Boles. Reay. 2001. 1996.Therm. Great Britain. 874p... (Türkçesi: Taner Derbentli). Akbarzadeh...

C.. Kadoguchi. ASHRAE Transaction.H. Y. Applied Energy... Tsuei.J. Sasaguchi. Proceeding of the 1998 ASHRAE Winter Meeting Part 2. 212-225. Hashimoto. 28. Liauh. H. Özbalta. Great Britain. C. O. A. F. 1988. Han.. Uralcan).. J. 2001.T. 4. 4. Parmaksızoğlu. 1997. Kadoguchi. Heat transfer characteristics in the heating section of a closed two-phase thermosiphon working with binary mixture. 30. B. Kaminaga. H.. 30. Heat Mass Transfer... 104. Uncertainty analysis in the testing of air-to-air heat/energy exchangers installed in building. W. M. Great Britain. 17.. K. 104-109. Emi. Heat Transfer-Japanese Research. D. Hu. T. Huang. 128-140. F. 8. Management.. Imura... Simonson.. Tashiro. 1994. 191-200. 3. 2002. Int. Fukano. Heat Mass Transfer.... N. Z. 1993. 553-562. Great Britain. 8. F. Isı ve Kütle Geçişinin Esasları (Çevirenler: T. Özgüç... Great Britain. C. 26. A generalized correlation for thermal design data of heat-pipe heat exchangers. Huang. D.102 Hamilton. Huang.J. 1987. 31. Heat Recovery Systems & CHP. 2.. DeWitt. Hepbaşlı. 26. S. J.. A method of analysis for heat pipe heat exchangers. Thermal performance and pressure drop of counterflow and parallel-flow heat-pipe heat exchangers with aligned tube rows. Hsieh.S. J. Heat Transfer-Japanese Research. 960s. Thermal performances of heat exchangers applicable to waste-heat recovery systems. Derbentli. 1758-1762. Incropera. Journal of Medical Engineering & Technology. A. Great Britain. 357-368. K. Heat transfer.P. Heat Mass Transfer. 1639-1650. T. Güngör. İstanbul. 3. 8. 8. .. S. K. 1985.S. 29. Comparisons of thermal performance and pressure drop of counterflow and parallel-flow heat-pipe heat exchangers with aligned/staggered tube rows..C. İlken. S. 1990. 1998. S. H. 1983.H. 1988. Critical heat flux in a closed two-phase thermosyphon.. J. C. Heat transfer characteristics in a condenser of closed two-phase thermosyphon: effect of entrainment on heat transfer deterioration.. J. Y. Improvement in heat transfer performance by employing unique screen inserts in a horizontal heat pipe under small heat flux conditions. 23.. Asian Research. A.. Int. Kozai. Energy Convers. Johnson. D. Yamamoto..P.S. Literatür Yayınları. A. Genceli. 1181-1188.H. Hsieh.. Int. 3. An electronic cryoprobe for cryosurgery using heat pipes and thermoelectric coolers: a preliminary report. 528-540.B. 343-354. Hsieh. Hsieh.

T. Sharifi. World Energy Congress. J. International Journal of Energy Research. Great Britain. 1978. 21.1027-1043. Zuo.M.H...P. Solar thermal collectors and applications. 221-229. Akyurt..J. The characteristics of heat exchangers using heat pipes or thermosyphons. Energy Convers. Mgmt. A.. Leong. Great Britain. 30. Malaysia. 31.M. Najjar. Netherland. Computational simulation of the heat pipe heat exchangers to be used in waste heat recovery...H. 1994. C. K.H. Bedrossian. Theoretical and physical interpretation of entrainment phenomenon in capillary-driven heat pipes using hydrodynamic instability theories. N. 2647-2660. Experimental Heat Transfer. Heat Mass Transfer. Mngm. 13. O.J. A. Joint Conference.P.. Improved heat transport of heat pipes with an internal wall separating liquid and vapour streams. 1991.J. P. 81-86.1999.J.M. Heat Mass Transfer. Akyurt. A. Energy Conversion & Management. 3. Y. 303-308. 2001. A. ..H. Khoshravan...... M. Kim. 137–152. 2004. Peterson. 1/2. Y. Int... 2000. 1994. H. A. Korea.W. 1999. 141-148... Khalkhali. Al-Rabghi.Y.. Journal of Porous Materials.S. 2000. Witwit. Thermal Performance enhancement of thermosyphon heat pipe with binary working fluids. 37.C. Nuntaphan.. 18. Chun.. 2041-2061. 39. Lee K.1-5.A.103 Kalogirou. Liu. Rhi... Khalid. 19.J.... Lee. Int. Kiatsiriroat. 41.H. Y. S.. Characterization of sintered copper wicks used in heat pipes. A. E. Progress in Energy Combustion Science. Abdul Majeed P.. Energy Convers. J. Thermophysical relationships for waste heat recovery using looped heat pipes. N.S. 231-295. Park. Improvement of gravity assisted wickless heat pipes. Tiansuwan. Applied Thermal Engineering. Modeling and simulation of combined gas turbine engine and heat pipe system for waste heat recovery and utilization. 1997. Najjar. J. 2. 1998. KIER-Kyushu Univ. M. Lamfon.A. Entropy generation in a heat pipe system... Khalid.. Faghri.. 633-642. Recent heat pipe R&D status in Korea. B. Abd-al Hussain T. K. Z. S. W. Lamfon. G.. 17. 4.

Mitsutake. . 2000.. 1995.. Int. Hendy. 1447-1452. Mitsutake. 2005. 495-506. J. T. 1995.. 481-491. Capillary pumped-loop thermal performance improvement with electrohydrodynamic technique. Heat Mass Transfer. P. HTD. Heat Transfer Japanese Research. 1996. 15. P. McDonald. 1145-1152. Noie. ASME.. 1997. Mathur. 26. 319-331.. Critical heat flux in a two-phase thermosyphon: relationship between maximum falling liquid rate and instability on interface of falling liquid. Applied Thermal Engineering.... Wu. 2. Lukitobudi A.. S. 1996-IEEE. Two phase thermosyphon run around loop heat exchangers Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. Akbarzadeh. 26. Y.L.. I.. 14. Gas-controlled heat-pipe for accurate temperature measurements. Monde.R. Negishi... Design. S. Experimental study of critical heat flux in a two-phase concentric-tube thermosyphon. Experimental investigation of geyser boiling in an annular two-phase closed thermosyphon. M.M. G.C..V. 25. Monde.. McGlen. Marcarino. Mo.104 Lin. Lin.Y.. 61-68.D. Applied Thermal Engineering. T... 127-133. 1996. 1. 5.. Applied Thermal Engineering.. An analytical model for the design of wickless heatpipe heat exchangers. M. L. Australia. M. Hataya. Heat Transfer Japanese Research. 372-384. Tsay.. construction and testing of a thermosyphon heat exchanger for medium temperature heat recovery in bakeries. Sawada. Journal of Thermophysics and Heat Transfer. 1207-1213. 2003.. Melbourne. Heat transfer characteristics of a two-phase closed thermosyphon.H. B. Great Britain. A. Niro. S. Lin.. 2. 25. Broadbent. 5. 8. J. 1983. Dessiatoun. 221. Johnson. 1997. Using heat-pipe heat exchangers for reducing high energy costs of treating ventilation air. 1992. 38. Numerical study of heat pipe application in heat recovery systems.F. Dominongez. 26. J. T.. A. R. Heat Recovery Systems & CHP.Z. Beretta...W. 295-307. A. W. J. 31st Intersociety Energy Conversion Engineering Conference Proceeding. K.R. 389-396.. 23. M. Heat transfer performance of an inclined two-phase closed thermosyphon...W. Y.. Heat Mass Transfer. Int. G. 6. Merlone. Li. 2005. Ohadi. T. 103-108. Hasan.T. P.P.M..

679-684.. 399-408. B. S.C.. Applied Thermal Engineering. Ritthidech S.105 Noie-Baghban. 22-28.. Peterson G. Johnson.pdf Saatçi A.gov/heat_pipe/Main_Paper_5. Ravindran K. and applications. Passos. G. A.M.G.. 1984. 1271-1282.M. Majideian.. J. Bizim Büro Basımevi.. 1986.. M. Qadeer. Melbourne. 26. Entrainment limitations in thermosyphons and heat pipes..P. Ong. Comun. Experimental performance of a heat pipe. J. Applied Thermal Engineering.. 20. Bage. Tiansuwan. 147-153.F. 23. S. Md. Peterson.. Rajesh V. Özkan. B.P. 323-332.. 2000. K... Heat Transfer Engineering. J.C. 1991..S. Applied Thermal Engineering. Enhancement of heat transport in thermosyphon air preheater at high temperature with binary working fluid: A case study of TEG-water... Applied Energy.. Khalifa A. Nuntaphan. Experimental Thermal and Fluid Science.Ankara.H. 232s. . Optimum heat pipe design: a nonlinear programming approach. testing. Wang. 24. 1999. Akash.A. Terdtoon P. Int. G. Kiatsiriroat T. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium..A. 40. 22. 2000. Australia. 3. A system perspective approach for techno-economic evaluation of waste heat recovery devices such as heat pipe heat exchangers. 1999. C. Nuntaphan. Buhar Kazanları Isıl Hesaplar.. Kiatsiriroat..A. 113. 251-266. applied Thermal Engineering. New York..R. Heat Mass Transfer. Reinaldo. Journal of Energy Resources Technology. 2005.S. 2000. Analysis of pool boiling within smooth and grooved tubes. P. 22. 1996. 61-71. Reid. 1994. Experimental investigation on the hysteresis effect in vertical two-phase closed thermosyphons. R. 371-380. Haider-E-Alalhi...A. R. 2001.. 19.P. 20. Payakurak T.. Akyurt M. An introduction to heat pipes modeling. Heat Mass Transfer. 781-790.. T. E. Waste heat recovery using heat pipe heat exchanger (HPHE) for surgery rooms in hospital. 5. 2002.K. 356p...lanl. Temperature drops in heat pipes... Correlations to predict heat transfer characteristics of an inclined closed two-phase thermosyphon at normal operation conditions. 1997. Said. http://www.. Performance improvement of thermosyphon heat exchangers by using two kinds of working fluids. 35-44. Tiansuwan. Merrigan. M. A. Internal Comm. John Wiley and Sons Inc.

Shyu. 313-319.A. Great Britain. 4. Australia. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. N. Swanson. P. S. Johnson. Wong. 2000. G...W. Terdtoon. J. Heat Transfer-Soviet Research. Peterson. .. C. Winter Meeting. using the effectiveness-NTU method. I. 1987. P. Int.Y... Journal of Thermophysics and Heat Transfer. 1990. P. Kiselev. Thermosyphon economiser for package boilers: A case study in northern Thailand... USA. Hemisphere Publishing Corporation.J. C. Predicting the performance of a heat-pipe heat exchanger... 383-391.. Tan. K. 4. The design and testing of the super fiber heat pipes for electronics cooling applications. 287-295. D.. M. Akbarzadeh. Energy Conversion Management. Australia. Matveev.G.P. International Journal of Heat Mass Transfer. Sixteenth IEEE Semi-Therm Symposium.. 1996. 19. On the thermoeconomical optimization of heat pipe heat exchanger HPHE for waste heat recovery. Y. Soponpis. Waste heat recovery using heat pipe heat exchanger for industrial practices. 93-103. 2001. 2509-2517. 37-42. Melbourne.... Nishio.P. 4. L. Liu.. 1..Y. Heat pipe exchanger optimization. Heat Fluid Flow.O. Nguyen.106 Saucıuc. 27-32. W.C. 1996.C. 2. Mochizuki. K. ASME. Sun. 1992. Int.. I..Y. J. Heat Mass Transfer. T. Busse. A. 44.. C. Söylemez. Heat pipe-based heat exchangers for low-potential heat utilization.N..J. 35.. Chaitep S.. Heat Recovery Systems & CHP. Tan. 1992. 25-30. Heat transfer bibliography . M. 1996. 44. R. J. M. 2003. Heat pipe research in Australia and New Zealand. Melbourne.. Washington DC. 1989. Stephan.. 579-582. Visualization study of flooding and entrainment in a closed two-phase thermosyphon. USA.S. C. Design and Technology of Heat Pipes for Cooling and Heat Exchange. Waste Heat Utilization. Mcguinness. External parameter selection for countercurrent heat pipe heat exchangers.. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. Australia. Besly. Analysis of the heat transfer coefficient of grooved heat pipe evaporator walls. Proceedings of the 5th International Heat Pipe Symposium. P.. Suzuki. V. California.A. 267-272.. Stulc. 2000 IEEE.. 11. 1997. Silverstein. J. Y.Japanese works 1998. Mashiko. 1991. 2997-3015. Shatto. Saito. Melbourne.. 376-379.O. 11.M. Sauciuc. 368s.. 11. J. Groll.. Great Britain. Liu.

Great Britain. 6. Johnson.. State of the art on heat pipe technology in the former Soviet Union.P. S.. 1998. 499-512. Kiatsiriroat T. 2000.W. Great Britain Wadowski. Zhang.. Application of heat pipe heat exchangers to humidity control in air-conditioning systems. 6... Applied Thermal Engineering. W. Air side performance of thermosyphon heat exchanger in low reynolds number region: with and without electric field.. G. Yang. Energy Conversion and Management.. 2003. Hysteresis in thermosyphonbased heat exchangers and introduction of a novel triggering system for lowtemperature difference heat-recovery applications. M. P. 18-27. Heat pipe research and development in China. Heat pipes in modern heat exchangers. Tongze. Waste heat recovery using heat pipe heat exchanger for heating automobile using exhaust gas. 22. 1.C. Tungkum. L..a. Engineering Failure Analysis. 1999.. 321s. 9. Applied Thermal Engineering. Applied Thermal Engineering. İstanbul... Coykaen. Vasiliev. Great Britain. P. 6. Zengqi. 23. Akbarzadeh.. Johnson. Tunç. Charoensawan P. 1991. 7.... Wu. C. Applied Thermal Engineering.. Wadowski. A. Vasiliev. 367-372. Johnson. Heat Recovery Systems & CHP. S. X. 1991.. Wangnipparnto. S... 6977. 20. H. Heat Recovery Systems & CHP. P. Tu. 1989.. Tiansuwan. 43. T. Corrosion failures of high temperature heat pipe. T. Isı Transferi. A... Doğa Yayıncılık Teknik Kitaplar. 791-801. Zhou.. Lin. 17. Applied Thermal Engineering. 363-370. 6. M. Heat Recovery Systems & CHP. X. Terdtoon.. L.T.. . 1-19. Yuang..L. Krationg K. Wang. 25. Great Britain. Akbarzadeh. P.L. 2001. 2000. 507-551.107 Terdtoon. 18. 1791-1800. H. 523-531.. P. 11. 2002. Heat Transfer Engineering.b. 1997... Corrosion of tubes used in thermosyphon heat exchanger for waste heat recovery system: A case of internal surface... C. Yayın No:1. F. Akbarzadeh.. J. A. S. Jiracheewanun S. 2005. 561-568. Chaitep. 11.. Characteristics of a gravityassisted heat pipe heat exchanger. Corrosion and fouling of tubes used in a thermosyphon economiser: A case study of paint protection.

Zhang.. 187202. J.S. 2003. Zhuang. Energy Res. Applied Thermal Engineering. Tucker. 2003.. A.H.. 23.. development and industrial application of heat pipe technology in China. Int. . Research. Y.108 Yau. J.. The performance study of a wet six-row heat pipe heat exchanger operation in tropical buildings. 27. 1067-1083. H.

Isparta 1996 – 2003 Uzman.109 ÖZGEÇMİŞ Kişisel Bilgiler: Adı Soyadı : Ahmet ÖZSOY Doğum Yeri : Afyon Doğum Yılı : 1964 Medeni Hali : Evli Eğitim ve Akademik Durumu: Lise Lisans Doktora : 1973 -1980 Isparta İ. SDÜ. Fak. Bölümü :1998 SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Isparta 1986 – 1990 Makina Mühendisi. Müh. Teknik Eğitim Fakültesi. Teknik Eğitim Fakültesi. Mak..1997 SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü. Adıyaman 1990 – 1991 Makina İkmal Şube Müdürü.Gör. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü. Lisesi : 1980 -1985 Akdeniz Üniv. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü. Makina Eğitimi Bölümü . Mak.H. SDÜ. Müh. Müh. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü. Isparta Müh. Makina Eğitimi Bölümü 2003 – Öğr. Anabilim Dalı Yabancı Dil : İngilizce İş Deneyimi: 1985 – 1986 Makina Mühendisi. AYES Çelik Hasır Fabrikası. Adıyaman 1991 – 1996 Makina Mühendisi. Mak. Anabilim Dalı Yüksek Lisans :1995 .

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->