P. 1
edebiyat_bilgileri

edebiyat_bilgileri

|Views: 845|Likes:
Yayınlayan: kndemir

More info:

Published by: kndemir on Mar 04, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/28/2013

pdf

text

original

Sections

  • TÜRK ŞİİR BİLGİSİ
  • TÜRK HALK EDEBİYATI
  • TANZİMAT EDEBİYATI
  • SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (1896–1901)
  • FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI( 1908–1911)
  • FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ SANATÇILARI
  • MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ
  • MİLLİ EDEBİYATIN SANATÇILARI
  • CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ (1923–1940)
  • BEŞ HECECİLER
  • YEDİ MEŞALECİLER
  • GARİPÇİLER ( I. YENİCİLER )
  • MAVİCİLER
  • İKİNCİ YENİCİLER
  • CUMHURİYET DÖNEMİNİN ÖNEMLİ SANATÇILARI
  • TÜRKİYE DIŞINDAKİ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI
  • UYGUR TÜRK EDEBİYATI
  • IRAK TÜRK EDEBİYATI
  • ROMAN
  • HİKÂYE
  • DÜNYA EDEBİYATI

TÜRK ŞİİR BİLGİSİ

REDİF:
Mısra sonlarında görevleri ve anlamları aynı olan kelime veya ses(ler)in oluşturduğu bütünlüğe denir. Redifin olduğu her yerde kafiye vardır. Dilimizde genellikle redifler eklerden oluşur; ancak bazen sözcük halinde de redif olabilir. ( Altta ikinci örneğe bakınız) Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum da--l---lara lara,lere rediftir. gö--l---lere yo--l ---lara “l” yarım kafiyedir.

Elimi beş yerinden, dağladı beş parmağın, Bağrımda yanmadık bir yer bırakmadan git Bir yarın göçtüğünü, çöktüğünü bir dağın Görmemek istiyorsan, ardına bakmadan git!

“madan git” ler redif. “madan” zarf fiil “git” eylemdir.

KAFİYE ( UYAK ) ÇEŞİTLERİ
KAFİYE ( UYAK ) : Mısra sonlarında anlamları ve görevleri farklı olan ses benzerliklerine denir. 1 ) YARIM KAFİYE : Mısra sonlarında tek (bir) sesin benzerliğine dayanan kafiye çeşidine denir. Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum “lara” redif. “l” yarım kafiye.

2 ) TAM KAFİYE: Mısra sonlarında bir sesli bir sessiz harfin benzerliğine dayanan kafiye çeşidine denir. Ne kaşadır ne gözedir Meylimiz güzel yüzedir Daima solmaz tazedir “dir” ler redif , “ze” ler tam kafiyedir. Bu bizim gülistanımız 3 ) ZENGİN KAFİYE: İkiden fazla sesin benzerliğine dayayan kafiyeye denir. Geçen dert değil ki aransın çare İşte gülen servi, susan minare 4) TUNÇ KAFİYE: Kafiyeyi oluşturan sözcüklerden birinin diğerinin içinde yer almasına denir. Tunç kafiye aslında zengin kafiyenin bir çeşididir. Gurbet âdemden kara, hasret ölümden acı Ne zaman tükenecek bu yollar arabacı 5) CİNASLI KAFİYE: Sesteş sözcüklerin oluşturduğu kafiye çeşidine denir. Niçin kondun a bülbül Kapımdaki asmaya Ben yârimden ayrılmam Götürseler asmaya. 1

KAFİYE ÖRGÜLERİ (ŞEMALARI)
Şiirlerde kafiyelerin sıralanışına (diziliş) göre ortaya çıkan şemaya denir. 1) DÜZ UYAK ÖRGÜSÜ Bu kafiye örgüsüne “mesnevi uyak “da denir. Divan edebiyatı için her beyit kendi arasında kafiyeli olursa (aa, bb, cc…)düz uyak olur. Halk edebiyatında ise dörtlüğün ilk üç mısrası kafiyeli ( aaab,cccb…)son mısra serbest olursa düz uyak olur. 2) SARMA UYAK ÖRGÜSÜ Bir dörtlüğün birinci ve dördüncü mısrası kendi arasında, ikinci ve üçüncü mısrası da kendi aralarında kafiyeli olursa sarma kafiye olur. Yani (abba) şeklindedir. 3) ÇAPRAZ KAFİYE ÖRGÜSÜ Bir dörtlüğün birinci ve üçüncü, ikinci ve dördüncü mısraları kendi aralarında kafiyeli olursa sarma kafiye olur.Yani (abab)şeklindedir. 4) MANİ TİPİ KAFİYE ÖRGÜSÜ Bir mısranın birinci,ikinci ve dördüncü mısraları kendi aralarında üçüncü mısra da serbest olursa mani tipi kafiye olur. Yani (aaxa) şeklindedir. 5) KOŞMA TİPİ KAFİYE ÖRGÜSÜ “abab, cccb,dddb” şeklinde oluşan kafiye örgüsüne denir. ALİTERASYON Söze güzellik ve ahenk katmak amacıyla belli seslerin sıkça tekrar edilmesine denir. Beni bende demen bende değülüm Bir ben vardır bende benden içe

TÜRK ŞİİRİNDE ÖLÇÜ
1) SERBEST ÖLÇÜ 2) HECE ÖLÇÜSÜ 3) ARUZ ÖLÇÜSÜ 1) SERBEST ÖLÇÜ Herhangi bir kurala ve ölçüye bağlı kalmadan yazılan şiirlere denir. Tanzimat’tan sonra görülmeye başlanmıştır. Özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra Garipçiler bu ölçüyü çokça kullanmıştır. 2) ARUZ ÖLÇÜSÜ Arap edebiyatından İran’a oradan da Türk edebiyatına geçmiştir. Divan edebiyatı bu ölçü kullanılarak icra edilmiştir. Hecelerin uzunluğu- kısalığına (kapalı-açık) dayanan ölçüye denir. 3) HECE ÖLÇÜSÜ Türk’lerin milli ölçüsüdür. Bir şiirde mısraların hece sayılarının eşitliğime dayanan ölçüye denir. Edebiyatımızda 7’li, 8’li, 11’li, 14’lü heceler çokça kullanılmıştır. 2

ŞİİR TÜRLERİ (ÇEŞİTLERİ)
1 ) PASTORAL ŞİİR Köy, çoban, kır hayatının güzelliklerini, zorluklarını anlatan şiirlerdir. Edebiyatımızda Kemalettin Kamu’nun “Bingöl Çobanlarına” şiiri bu türe en güzel örnektir. Ayrıca Karacaoğlan, Faruk Nafiz de çok güzel örnekler sunmuşlardır. Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum 2 ) EPİK ŞİİR Savaşları, kahramanlıkları işleyen şiirlerdir. Destanlar epik özellik taşırlar. Edebiyatımızda Köroğlu, Dadaloğlu bu türün başarılı örneklerini sunmuşlardır. Eğerleyin kır atımın ikisin Fethedeyim düşmanların hepisin Sabah namazında Bağdat kapısın Allah Allah deyip açtı Genç Osman. 3) LİRİK ŞİİR Duyguların coşkulu bir edayla işlendiği şiirlere denir. Çoğunlukla bireysel duygular işlenir.(Fuzuli, Nedim..) Ala göz üstüne hilal kaşlar Sırma gibi yanar yârin saçları Kirazdır dudağı, inci dişleri, Selvi Suna’m gibi gül fidan olmaz. 4) SATİRİK ŞİiR Bireylerin veya toplumun aksayan yönlerini eleştirmek amacıyla yazılan şiirlere denir. Bu tarz şiirlerde bazen güldürü öğeleri de kullanılır Elin kapısında karavaş olan Burnu sümüklü gözü yaş olan Bayramdan bayrama traş olan Berbere gelir de dükkân beğenmez. 5 ) DİDAKTİK ŞİİR ( öğretici şiir) Herhangi bir konuda okura bilgi vermek amacıyla yazılan şiirlere denir. Bu şiirlerde amaç duygu değil akıldır.( M. Akif, N. Kemal, Tevfik Fikret) Az söz erin yüküdür, Çok söz hayvan yüküdür, Bilene bu söz yeter, Sen de güher var ise 6 ) DRAMATİK ŞİİR Hüzünsel bir duyguyu çeşitli yönleriyle konu edinen şiirlere denir. Çoğunlukla ağıt özelliği taşırlar. Civan da canına böyle kıyar mı? Hasta başın taş yastığa koyar mı? Ergen kıza beyaz bezler uyar mı? Al giy allı balam alların hani? 3

TÜRK EDEBİYATININ DEVİRLERİ 1) İSLAMİYETTEN ÖNCEKİ TÜRK EDEBİYATI
a) Sözlü Edebiyat b) Yazılı Edebiyat 2) İSLAMİYETİN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK EDEBİYATI a) Divan Edebiyatı b) Halk Edebiyatı  Anonim Türk Halk Edebiyatı  Dini –Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı  Âşık Tarzı Türk Halk Edebiyatı 3 ) BATI TESİRİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI a. Tanzimat Edebiyatı b. Servet-i Fünun Edebiyatı c. Fecr-i Ati Edebiyatı d. Milli Edebiyat e. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı f. Beş Hececiler g. Yedi Meşaleciler h. Garipçiler( Birinci Yeniciler) i. Maviciler j. İkinci Yeniciler k. Günümüz Türk Edebiyatı

1 ) İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
Bilinmeyen bir tarihte başlamıştır. İslamiyet’in kabulüne kadar devam ede gelmiştir. Atlı- göçebe kültürünün izlerini taşımaktadır. Ölüm, yiğitlik, savaş, aşk konuları en çok işlenen konular olarak göze çarpmaktadır. İki koldan gelişmiştir. a) Sözlü Edebiyat Şaman , kam baksı ozan adı verilen sanatçılar tarafından icra edilmiştir. Bu sanatçılar “kopuz”adı verilen bir saz aleti kullanırlardı. Doğuşu her ne kadar dini törenlere dayansa da zamanla din dışı konular da gelişmiştir.  Hece ölçüsü kullanılmıştır.  Aşk doğa ölüm konuları sık işlenmiştir.  Anomin özellik taşımaktadır.  Yarım kafiye kullanılmıştır.  Koşuk , sav, sagu ,destan başlıca ürünleri sayılır. KOŞUK Kopuz eşliğinde “sığır” denilen sürek avlarında söylenen lirik şiirlerdir. Günümüzdeki “koşma”ların ilk versiyonu sayılırlar. Kafiye şeması “aaab,cccb,dddb”şeklindedir. SAGU Yuğ adı verilen ölü törenlerinde ölümün acısının hafifletmek amacıyla söylenen günümüz “ağıt”larının ilk versiyonuna denir. Hece ölçüsünün 7’li-8’li parçaları sıkça kullanılmıştır. UYARI: Bilinen en eski sagu :“Alp er Tunga”sagusudur.

4

İNGİLİZ İliada ………………… YUNAN Odyssa ………………. DESTAN Toplumu derinden etkileyen savaş. afet vb. FİNLANDİYA Mahabharata …………… HİNT Ramayana …………… HİNT Şant do Rölant………… FRANSIZ Nibelungen……………… ALMAN İgor ……………………… RUS Beovful ………………. kıtlık.. olayların olağanüstülüklerle bezendirilerek anlatıldığı manzum (bazen nazım. BAŞLICA TÜRK DESTANLARI SAKA TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Alp Er Tunga Destanı: Türk-İran savaşlarıyla Alp Er Tunga’nın yiğitliklerinin anlatıldığı destanlardır. Olağanüstü özellikleri çokça bulunmaktadır. Çok sonra yazıya geçirilmişlerdir. 5 . YUNAN Şehname ………………İRAN Gılgameş……………….. KIRGIZ aittir.SAV Atasözü demektir.  Şu Destanı: İskender ile Türkler arasındaki savaşların ve Hükümdar Şu’nun destanıdır. Atasözlerimiz ilk defa “Divan-ı Lugati’t Türk”kitabında bir araya getirilmiştir.SÜMER Oğuz Kağan ……………TÜRK Ergenekon ………………TÜRK Manas …………………. Yapay Destanlar: Kaybolmuş Cennet ( Milton) Kurtarılmış Kudüs ( Tasso) İlahi Komedya (Dante) Üç Şehitler Destanı ( F.nesir karışık)uzun hikâyelere denir. Hüsnü Dağlarca) Çanakkale Şehitlerine (M.. Dünyadaki en önemli doğal destanlar Kalevala ………………. Destanlar “Doğal-Yapay”olmak üzere ikiye ayrılır. Akif) TÜRK DESTANLARININ ÖZELLİKLERİ      Çoğunlukla manzumdurlar (şiir şeklinde) Anonimdirler Oluştukları dönemlerin özelliklerini taşımaktadırlar. 2) YAPAY DESTANLAR Herhangi bir olaydan yola çıkarak bir ozanın destan kurallarına riayet edip oluşturduğu şiirlere denir. 1) DOĞAL DESTANLAR Gerçekte var olan herhangi bir olayın milletin dilinde yüzyıllar süren bir anlatımdan sonra bir ozan tarafından kaleme alınması sonucu oluşan destanlara denir.

B ) YAZILI EDEBİYAT Türklerin GÖKTÜRK alfabesini kullanmasıyla başlayan dönemdir.  Vezir Tonyukuk. korunmasını ve Türklerin sözü edilen kurtla bu Türk’ten çoğaldığı anlatılır.( Türk Dilinin Sözlüğü) ( 1072–1074 )  Kaşgarlı Mahmut yazmıştır. Bu geçiş dönemine ait en önemli eserler şunlardır: a) Divan-ı Lügat’ it Türk. dişi bir kurt tarafından kurtarılmasını. atasözleri.  Aslında birer mezar taşı olarak tasarlanmışlardır.  Kitapta 7500 kelimenin Arapça karşılığı verilmiş olup ayrıca halk şiirleri. Kültigin adına dikilmişlerdir. devleti nasıl idare ettiklerini.  Taşların üç tarafı Göktürk alfabesiyle bir tarafı da Çince yazılmıştır.  1900’ lü yılların başında Strahlanberk tarafından bulunmuş. Kutsal taşı Çinlilere vermeleri üzerine. bir demir dağı erittikten sonra öçlerini alışlarını anlatan destandır. GÖKTÜRK DESTANI  Bozkurt Destanı: Savaşta yaralanan bir Türk’ün. Bilge Kağan.  Türkçenin ilk sözlüğüdür.  Ebu’ l Kasım’ a sunulmuştur.  720. Daha eskilere ait maalesef herhangi bir eserimiz yoktur.  Türklere ait gelenek göreneklerden tarihten folklordan bahsettiği için bir ansiklopedi özelliği taşımaktadır. tanrı tarafından cezalandırılmaları kuraklığın başlaması nedeniyle de göç etmeleri anlatılır. 6 . Karahan Devletinin hükümdarı Satuk Buğra Han zamanında İslamiyet resmi din olarak kabul edilmiştir.  Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır.  Ergenekon Destanı: Bir yenilgi sonunda Ergenekon’a çekilen Türklerin orada çoğalıp. Tarihimizin ve dilimizin ilk en önemli belgeleri Göktürk Yazıtlar(Orhun Kitabeleri)dir.  Öz Türkçe ile yazılmıştır.732.  Doğu Göktürklerine aittirler. üç kızını insanoğluyla evlendirmeyi uygun bulmayarak tanrıya.  Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.  1074 yılında bitirildiği düşünülüyor. Danimarkalı Thamson tarafından okunmuşlardır. UYGUR TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Türeyiş Destanı: Uygur hakanının.735 yıllarında dikilmişlerdir. ülkesini genişletip oğulları arasında nasıl bölüştürdüğünü anlatan destandır.(942) B u tarihten sonra İslam’a dair eserler verilmeye başlanmıştır.  Eserler şu an MOĞALİSTAN sınırları içindedir.  Göç Destanı: Türklerin. 3) İSLAMİYETİN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK EDEBİYATI Talas savaşından sonra Türkler kabileler halinde Müslüman olmaya başlamıştır. Tarihi bilinen en eski yazıtımız(mezar taşı): Çoyren (687–692)dir.  Yollug Tigin adlı bir yazara yazdırmıştır. deyimler kullanılmıştır. kızlarıyla evlenmesi ve Uygur Türklerinin bu evlenmeden çoğaldığı anlatılır. gelecek kuşakların ne yapmalarını anlatan bir nutuk (söylev)tur.  Hakanlar Göktürkleri nasıl birleştirdiklerini.HUN TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Oğuz Kağan Destanı: Hun Hükümdarı Mete’nin yiğitliklerini.

Hece ölçüsüyle halk dili kullanılmıştır. varsağı. devlet. 12.1070 )  1069–1070 tarihlerinde Yusuf HAS Hacip tarafından yazılmıştır. mani. Yesevi tarikatının esasları ve dinin temel öğretileri anlatılmıştır. Bu edebiyatı genellikle “aşık”adı verilen sazlarıyla yazdıklarını besteleyip köy köy dolaşan ozanlar icra etmiştir. 7 . deme gibi çeşitli nazım şekilleri vardır. “  Nazım ile nesir iç içedir. Eserde ahlakın önemi ve yolları üzerinde durulmuştur.  6645 beyitten müteşekkildir. 12. devriye. TÜRK HALK EDEBİYATI         İslamiyet’ten günümüze kadar kesintisiz gelen bir edebiyattır.  Tapgaç Buğra Han’a sunulmuştur. Beyit ve dörtlükler bir arada kullanılmış.  Hakaniye lehçesi kullanılmıştır. bilmece. Halk içinde yetişmiş ozanları icra ettiği bir edebiyattır. Olağanüstü olaylarla gerçeğe uygun olaylar eserde iç içedir.  Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır. yy’da kaleme alınmıştır.  Koşma. akıl saadet. 15. ağıt.b) Kutatgu Biliğ (Mutluluk Veren Bilgi) (1069.  Eserin yazarı belli değildir. Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır. d) Atabet’ül Hakayık (Hakikatlerin Eşiği)     Yüknekli Edip Ahmet tarafından yazılmıştır. Dili sadedir. Dolayısıyla aruz ve hece vezni birlikte kullanılmıştır. . Dörtlük ve yarım kafiye esaslıdır. her türlü duygularını işlemektedir.  Hakaniye (Doğu ) Türkçesi ile yazılmıştır.  Eserde öğütler.Dini-Tasavvufi olmak üzere 3’e ayrılır. c)       Divan-ı Hikmet Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. şathiye. ilahi. sevinçlerini. boylar arasındaki savaştır.  Öğretici bir nitelik taşımaktadır. Temelinde sözlü bir gelenek vardır. Eserde geçen ‘’Dede Korkut’’meçhul bir halk ozanıdır. atasözü.  Kendi arasında : “Âşık Anonim. yy da yazılmıştır. semai. KİTAB-I DEDE KORKUT         Destandan halk hikâyesine geçiş döneminin ürünüdür.  Devletin nasıl yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Türklerin eski yaşam tarzları ile ilgili ayrıntılar yanında İslam dini ile ilgili özelliklerde vardır. İlahi aşk kavramı ilk defa bu eserde kullanılmıştır. Türk edebiyatının ilk siyasetnamesidir. yyda yazılmıştır. Hece ölçüsü kullanılmıştır. adalet sembolleriyle verilmiştir. kahramanlık. aşk. destan. Halkın dertlerini. yiğitlik gösterisi. türkü. Hikâyelerin konuları. 12 hikâyeden oluşur. Hikâyelerde oğuzların çevredeki boylar ile aralarındaki savaşlar ve kendi iç mücadeleleri yer alır.

Şairler şiirlerini “CÖNK” adı verilen defterde toplarlardı. gurbet gibi geniş çerçeveli konuların işlendiği bir türdür. 11’li hece ölçüsüyle yazılır.dddb…”şeklindedir. 17. TAŞLAMA: Toplumun veya bireylerin aksayan yönlerini eleştiren koşmalara denir. Son dörtlükte şairin mahlası(adı) kullanılır. Kafiye düzeni koşma ile aynıdır. AĞIT: Ölen kişinin arkasından duyulan acının ve onun iyiliklerinin işlendiği koşmadır.A)             ÂŞIK TARZI TÜRK HALK EDEBİYATI İslamiyet'ten önce başlamıştır. savaş. ayrılık konuları sıklıkla ilenmiştir. semai. türkü. “BRE. DESTAN 6+5 ‘li hece ölçüsüyle söylenir. kıtlık. mani. Halk edebiyatının en uzun nazım biçimidir. KOÇAKLAMA: Savaş. Koşma. Aşk.baksı” adı verilen ozonlara bu dönemde “AŞIK”adı verilmiştir. Dili sadedir. Son dörtlükte şairin mahlası bulunur. yiğitlik. ayrılık. lirik bir söylenişi vardır. Kafiye düzeni “abab. Kafiye düzeni koşma ile aynıdır. koçaklama. hastalık gibi toplumsal konular işlendiği gibi bireysel konuların işlendiği destanlar da vardır. ağıt. 8 . ölüm. KOŞMA           Aşk. Hece ölçüsü kullanılmıştır. 4+4 şeklinde 8’li ölçüyle söylenir. 4 + 4 =8 ‘li ölçüyle yazılır. yüzyıldan sonra divan edebiyatından etkilenmeye başlamıştır. varsağı destan gibi biçimleri mevcuttur. VARSAĞI               Toros Dağları ve Adana civarında yaşayan “VARSAK” boylarının söyledikleri türkülere denir. HEY “ nidaları sıklıkla kullanılmıştır. Ayaklanma. Koşmanın konularına göre “güzelleme.cccb. En az 3 en fazla 5 dörtlüktür. 3–5 dörtlükten oluşur. Nazım birimi dörtlüktür.  Dörtlük sayısında sınırlama yoktur. Dili sadedir. kahramanlık gibi konuları işleyen koşmalara denir. Kafiye düzeni koşma gibidir. Eskiden “kam. GÜZELLEME: İnsan ve doğa sevgisinin lirik bir edayla işlendiği koşmalara denir. BEHEY. taşlama”adlı türleri vardır. En az 3 en fazla 6 kıtadan oluşur. Âşıklar şiirlerini bağlama adı verilen sazlarla köy köy dolaşıp söylemiştir. SEMAİ Özel bir ezgiyle söylenen bir türdür. Kendine özgü bir söylenişi vardır. yarım kafiye kullanılmıştır. gurbet. Coşkulu.

cinaslı ve artık mani gibi çeşitleri vardır. İlahi. Bu eserlerde dönemin çarpıklıkları da işlenmiştir.  Aynı konuda birbiriyle çelişen atasözleri olabilir. bilmece.11. 7. Hemen her konuda söylenir. Eserlerde genellikle Allah sevgisi işlenmiştir. hikmet gibi nazım şekilleri vardır. İLAHİ 9 . NİNNİ  Annelerin bebeklerini uyutmak amacıyla belli bir ezgi ile söylediği parçalardır. Her konuda söylenebilir. Asıl mesaj üçüncü dizede verilir. Halkın yaşamından otaya çıkmıştır.          B) ANONİM TARZI TÜRK HALK EDEBİYATI Halkın ortak ürünüdür. çok sonraları birileri tarafından yazıya geçirilmişlerdir.8. ninni.14 ‘li ölçülerle söylenir. 4+3 şeklinde ölçüsü vardır. ATASÖZLERİ  Yüzyıllar süren tecrübeler sonunda ortaya çıkan özlü sözlerdir.  Kelimeleri değiştirilemezler. nutuk.  Manzum – mensur şekilleri vardır. Yüzyıllar süren gelişim gösterir. Şairler genellikle dini eğitim almışlardır. destan. TÜRKÜ Belli bir ezgiyle söylenir. Dil halkın kullandığı dil olmakla beraber Arapça-Farsça kelimelerde kullanılmıştır.  Güzel vakit geçirmek amacıyla çıkarıldıkları düşünülmektedir. BİLMECE  Çoğunlukla cevabı içinde saklı bulunan ve düşünceyi geliştirmek amacıyla türetilen soru biçimlerine denir. Sözlü ürünlerdir. İlk iki dizesi ayrık yani hazırlık özelliği taşımaktadır. mani.  Çocukların psikolojisi üzerinde etkilidir  Manzum özelliktedirler. şathiye. Bu eserleri daha iyi anlayabilmek için belli bir dini bilgiye sahip olmak gerekir. Hece ölçüsü kullanılmıştır. halk hikâyeleri gibi nazım şekilleri vardır. devriye. C)         DİNİ-TASAVVUFİ (TEKKE) TÜRK HALK EDEBİYATI Hem hece hem de aruz ölçüsü kullanılmıştır. Bölgesel özellik ve ad değişikliğine uğrayabilir. Düz. nefes. MANİ      “aaxa” şeklinde kafiyelenir. masal. Türkü. Hem dörtlük hem beyit kullanılmıştır.

HALK EDEBİYATININ TEMSİLCİLERİ                      YUNUS EMRE Engin hoşgörüsü. Bektaşi tarikatına mensup olduğu için “nefes”leri ünlüdür.  11’li hece ölçüsü ile yazılır. PİR SULTAN ABDAL Halk edebiyatında lirik şiirin öncülerindendir. Bektaşiler “Nefes” Mevleviler “Ayin” adını vermişlerdir. Bütün şiirlerini hece ölçüsüyle yazmıştır. Hem hece hem de aruzla yazılan ilahiler vardır. Alaylı. halkın anlayışıyla birleştirmiştir.(Özellikle Yunus’tan) Hem hece hem de aruz veznini kullanmıştır. NUTUK  Tekkede tarikata yeni giren müritlere dinin ve tarikatın esaslarını aktarmak için yazılan şiirlere denir. Allah’ın aşkı ve O’na kavuşma arzusu işlenir. “Malakat”adlı Arapça eseri ünlüdür. Hem aruzu hem de hece veznini kullanmıştır. KAYGUSUZ ABDAL Kendisinden önceki şairlerden etkilenmiştir. Dili oldukça sadedir. İlahi aşkı ve insan sevgisini eserlerinde işlemiştir. insan sevgisiyle sadece bizim değil bütün dünyanın beğenisini kazanmış eşsiz bir şair. Halk içinde çok sevildiği için isimsiz birçok şiir onun adında yayımlanmıştır. Şiirlerinde dili oldukça sadedir. “Budala-name.    Hecenin 7’li-11’li kalıbıyla belli bir ezgiyle söylenen coşkulu şiirlerdir. “Risalet’ün Nushiye (Nasihatlar Kitabı) ve Divan” adlı kitabı vardır. yüzyılın önemli yeniçeri şairlerindendir. 10 . Mugaalet-name”adlı eserleri vardır. Edebi yazıları da vardır. zamanının halk dilini kullanmıştır. fikir adamıdır.  Birçok şair bu şiirlerden dolayı horlanmış hatta öldürülenler de olmuştur. KAYIKÇI KUL MUSTAFA  17. ŞATHİYE  Dinin bazı inceliklerini alay edermişçesine anlatan şiirlere denir. HACI BEKTAŞI VELİ Bektaşi tarikatının kurucusudur Büyük bir bilgindir. Nazım biçimi olarak “ilahi”yi seçmiştir. Tasavvufu. İlahi’ye Aleviler “Deme”. nükteli. eleştirili şiirler yazmıştır. Orta Anadolu’da etkin olmuştur.

 Aruzu kullanmıştır. BAYBURTLU ZİHNİ  Divan edebiyatına çokça dalmaya çalışmıştır. Kahramanca şiirleriyle tanınmıştır. KÖROĞLU     Başkaldırının. dinini görünüş için yaşayanlarını eleştirmiştir. semai ve destanları meşhurdur. Ancak hece ölçüsünde asıl karakterini bulmuştur. DADALOĞLU  Toroslar bölgesinde yaşamış.  Divan ‘ı taş baskıyla basılmıştır.  Din dışı konularda yazmıştır. Yurt.  Türküler yazmıştır.  Hece ölçüsünü ustalıkla kullanmıştır.  Devrinin idarecilerini. Gazel.  Saz şairliğinin piri sayılır. ÂŞIK ÖMER  İyi bir eğitim almamasına karşın şairler arasında yeteneğiyle kendine en üstte yer edinmiştir. Köroğlu adlı halk kahramanıyla aynı adı ve özellikleri taşıdığı için ikisi aynı kişi olarak anılmıştır.  Varsağı .  Koşmaları oldukça sevilmiştir.  Anadolu’yu at sırtında gezip şiir söylemiştir.  Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanmıştır. DİVAN EDEBİYATI ( KLASİK –ESKİ EDEBİYAT) 11 .  Divan edebiyatında etkilendiği için mazmun ve yabancı sözcükleri çokça etkilenmiştir. insan ve toprak sevgisini iliklerine kadar hisseden. DERTLİ  18. Divan edebiyatından etkilenmiştir.  Devlet yönetiminin aşiretiyle olan mücadelesi üzerine söylediği: “ferman padişahınsa dağlar bizimdir”dizelerinin nakarat olarak kullanıldığı şiiri oldukça beğeni toplamıştır. GEVHERİ  İnce bir söyleyiş. Din dışı konularda şiirler yazmıştır.  Koşmaları ve taşlamaları oldukça ünlüdür.     ÂŞIK VEYSEL Çocuk yaşta kör olması ona derin bir duygu zenginliği vermiştir. bunu şiirlerinde işlemiştir.  Divan şiirinden etkilenmemiştir.  Saz şairi olarak ün kazanmıştır. KARACAOĞLAN  Şiirlerini sade bir dille yazmıştır. Lirik koşmalarıyla tanınmıştır.  Kuvvetli lirik egemenliği hâkimdir şiirlerine. derin bir bilgi içeren şiirleri halk arasında çok sevilmiştir. Sivas Şarkışla Sivri alan köyünde doğmuş ve yaşamıştır. EMRAH     Erzurumludur.) zamanında savaşlara katılmıştır. murabbalar yazmıştır. yüzyılın sonlarında yaşamıştır. Sergüzeşt-name”adlı kitapları vardır. Sultan Murat (II. Koşma ve semaileriyle tanınmıştır. Halk edebiyatının ve son dönem edebiyatımızın usta şairlerindendir.  Divan’ı. isyanın şairidir.  “Genç Osman” destanıyla tanınmıştır.

 Şairler şiirlerini “DİVAN” adını verdikleri bir kitapta topladıkları için bu edebiyatına “Divan Edebiyatı” denilmiştir.” şeklindedir. tasavvuf konuları işlenmiştir  Kafiye hem göz hem de kulak için anlayışı hakimdir.. UYARI: Bunların dışında uzun ve kısa mısraların ard arda sıralanmasıyla yazılan Müstezat. 3 ) MESNEVİ  Roman ve hikâyenin yerini tutan çoğunlukla uzun konuların işlendiği nazım biçimine denir. yy dan dan itibaren şair ve yazarlar Fars.ba. Allah’ın birliğini anlatan kasidelere: TEVHİT Allah’a dua etmek için yazılanlara: MÜNACAAT Herhangi bir şahsı övmek için yazılanlara: METHİYE Peygamberleri övmek için yazılanlara: NAAT Birini eleştirmek için yazılanlara: HİCVİYE Ölen birinin arkasından yazılanlara MERSİYE kasidesi denir. kadın.  Divan dışında beş mesnevinin toplandığı kitaba “hamse” denilir. En 33 en fazla 99 beyitten oluşur. tuyuğ. BENTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ 12 ..  Leyla-Mecnun mesnevisi en çok okunan olmuştur.  Dil çoğunlukla halkın anlayacağı tarzda değildir.terkib-i bent.  En güzel beyitine “beyt’ül gazel ya da şah beyit” denir  Kafiye şeması: “aa. aşk.  “En az beş en fazla on beş beyit” ten oluşur.  Konu birliği yoktur.  Gazelin ilk beyitine “matla”son beyitine “makta” denir.             2 ) KASİDE Herhangi bir kişiyi ya da durumu övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. şarap gibi konuları işleyen nazım türüdür. şairin adının bulunduğu beyite taç beyit adı verilir.  “bentlerle”yazılanlar:rubai.Arap etkisine girmeye başlamıştır. mesnevi.terci-i bent.  Saraydan destek gördüğü için “saray edebiyatı” da denilmiştir  Ölçü olarak “aruz ölçüsü” kullanılmış.  Çoğunlukla aşk. Kıtalar aaxa şeklinde kafiyelenir. son beyitine makta.  Ayrıca “klasik-eski –zümre edebiyatı” da denilir  Bu edebiyatın özünde dinde tasavvuf vardır. Kaside: nesip-girizgâh-methiye-tegazzül-fahriye-dua bölümlerinden oluşur. kadın övgü. efsaneler. Bu etkileşimin en belirgin olduğu alanların başında edebiyat göze çarpmaktadır.  Arap ve Fars edebiyatı örnek alınmıştır.murabba BEYİTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ 1 ) GAZEL  Güzellik. Her beyit başka bir konudan bahsedebilir. şarap. kaside.  Çoğunlukla hikemi konular. Nazım biçimleri “beyitle” yazılanlar: Gazel. En önemli kasideci NEFİ’dir.  13.  Her beyit kendi arasında kafiyeli olduğu için uzun yazılmaya imkân vermiştir. kahramanlık ve aşk konuları işlenmiştir. ahlak.  Zengin ve tam kafiye sıklıkla kullanılmıştır.şarkı.İslamiyet’in kabulünden sonra Türkler yaşamın her alanında Araplardan. İlk beyitine matla.  Beyit sınırı yoktur. ca da. Kafiye düzeni gazelle aynıdır. günümüz manileri gibi kafiyeleşen kıt’alar da yazılmıştır.  Araplarda Farslara onlardan da Türklere geçmiştir. Farslardan etkilenmişlerdir. din.

Didaktik.  Kadı Burhanettin’in tuyuğları meşhurdur 4 ) RUBAİ  Kafiyelenişi aaxa şeklindedir.  Felsefi ve hikemi derinliği olan konular işlenmiştir. NECATİ BEY         Divanı vardır.  Yirmi bin beyitlik “Selçuk Şehnamesi”adlı kitabı vardır.yy. yy.     5 ) ŞARKI Türklerin divan edebiyatına kattığı bir türdür. da tanınmış bir şairdir. tasavvuf şairidir. Eserlerinde sade bir dil kullanmıştır. Gazel gibi kafiyelenir. Üçüncü mısrasına “miyan” denir.1) TERKİB_İ BENT      5 ile 15 bent arasıda değişir uzunluğu. Ziya Paşa’nın terkib-i bendi meşhurdur 2) TERCİ_İ BENT  Terkibi-i bente benzer.( 15 ten fazla olan da var) Her bent 8–15 beyit arasında değişir. Din dışı konularda şiirler yazmıştır. felsefi. Divan şiirine bir yerlilik. AHMEDİ 14. İskendername Divan’ı”adlı eserleri vardır.  13.  Mesnevi adlı yüz bin beyitlik eseri vardır  Divan-ı Kebir.  Aruzun belli kalıplarıyla yazılır. MEVLANA  Mevlevi tarikatının kurucusudur. 13 . Nedim bu türün en önemli temsilciliğini yapmıştır.  Bütün eserlerini Farsça yazmıştır.  Vatan hasreti ile ilgili şiirleri vardır. eleştiri konularında yazılır. Aşk kadın şarap konuları işlenmiştir. Mektubat adlı eserleri de vardır. DİVAN EDEBİYATININ ŞAİR VE YAZARLARI HOCA DEHHANİ  Divan edebiyatının kurucusu kabul edilir.  Felsefi konular işlenmektedir. ŞEYHİ  15. Millileşme akımını savunmuştur. “Cemşit u Hurşit. Türk edebiyatında MEVLANA ‘nın rubaileri meşhurdur. İran edebiyatının bütün özelliklerini edebiyatımıza katmaya çalışmıştır. 3 ) TUYUĞ  Divan edebiyatına Türklerin kattığı bir türdür. bir ulusallık kazandırmaya çalışmıştır.  İran’da ÖMER HAYYAM. yyda yaşamıştır.

yüzyılın nesir yazarıdır.  Dili oldukça süslüdür. ilham olmadan şiir yazılmaz.  Devlet adamlığı yapmıştır. Keşf’uz Zunün. Leyla ü Mecnun Mesnevisi. Şiir bir Allah lütfüdür. Divan’ı ve Kanuni Mersiyesi meşhurdur. “Sihamı.  Ona göre şair bilgisiz olamaz. Genellikle din dışı konularda şiir yazmıştır. düşünüş ve edebiyat açısından Türk edebiyatının en büyük şairi sayılır. Tasavvufi şiirleri ağırlıktadır. Öldürüldüğü söylenir şiirleri yüzünden. Bu kitap birçok yönüyle fabl özelliği taşımaktadır. Ahenk ve kulak için kafiyeye çok düşkündür. yerdiğini yerin dibine geçirir. Arapça Divanı.  Azeri Türkçesini kullanmıştır. Mizan’ül.  “Tazarru -name”adlı eseri oldukça meşhurdur. 16.  Lirik şiirleri oldukça meşhurdur.  Türkçenin musiki ve vezin kalıplarını içeren Mizanül Evzan adlı kitabı vardır.  “Şikâyetname” adlı eseri devrin bozukluklarını anlatan “hiciv”dalında ilk mektuptur.  Kerbela da türbedarlık yaptığı söylenir. NEFİ Kasidenin Türk edebiyatındaki tartışmasız lideridir. derin bir bilgiye sahiptir.  Platonik bir aşk anlayışı vardır.  Didaktik eserler yazmıştır. Seciler ve söz sanatlarıyla doludur. Dili oldukça süslüdür. Sınırlaması yoktur.  Uçsuz bir hayal dünyasına. Övdüğünü göğe çıkarır.  Harname.Kaza adlı eseri vardır.  SİNAN PAŞA  15. FUZULİ  Duygu. Şikâyetname adlı kitapları vardır. BAĞDATLI RUHİ  Toplumcu bir özelliğe sahiptir. 14 .  Devrinin bozukluklarını bir eşekten yola çıkarak şikâyet ettiği meşhurdur. Hadikat’üs Süeda.  “Hamse” (beş mesnevi) sahibidir.  İlk bibliyografya kitabımız (şairlerin hayatını almış) olan “Mecalisü’ün Nefais”adlı kitabı vardır.yyda yaşamış en büyük şairdir. Hüsrev ü Şirin ve Divan adlı kitapları vardır. KÂTİP ÇELEBİ              “Cihan-numa. Hadisi Erbain.  Çağının dil inceliklerini eserlerinde yansıtmıştır. BAKİ Şairlerin sultanı lakabıyla anılır(sultan’uş şuara) Kanuni’nin iltifatına çokça mazhar olmuştur.Hak”adlı eserleri vardır.  Türkçe Divanı. Beng ü Bade. Farsça Divanı. “HARNAME”adlı kitabı ALİ ŞİR NEVAİ  Çağatay Türk edebiyatını en önemli temsilcisi sayılır  “Muhakemet’ül Lugateyn”adlı kitabıyla Türkçe-Farsçayı karşılaştırmış ve Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu söylemiştir.

 “Şarkı” nazım şeklini en ustaca kullanan şair olmuştur. Yenileşme hareketlerine uygun şiirler yazmıştır.  Oğlu için yazdığı “Hayriye”adlı kitabı meşhurdur.  Şiirde mahallileşme akımını başlatan ve yerleştiren şairdir.  “Seyahat-name” adlı eseri vardır. Kemal. Ahmet Mithat) ikinci dönem sanatçılarına göre daha halkçı olmuşlardır. özgürlük. NEDİM  Lale Devri (18.  Batılı anlamda ilk esereler bu dönemde verilmeye başlanmıştır. adalet. Tanzimat edebiyatı kendi arasında ikiye ayrılır. ŞEYH GALİP      Divan edebiyatının son büyük şairidir.  Halk dilini.  Didaktik – hikemi şiirin edebiyatımızdaki en iyi temsilcisi sayılır.  Vatan millet.  Farsça ve Türkçe Divanı. N. Hak. 15 . hak adalet. Batılı tarzda ilk eserler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.  Tasavvufun etkisinde kalmayan tek şairdir. Tanzimat birinci dönem sanatçıları(Şinasi. Tiyatroyu halkı aydınlatma aracı olarak görmüşlerdir. halk söylemlerini eserlerinde kullanmıştır. Sürname adlı kitapları vardır EVLİYA ÇELEBİ  Edebiyatımızın seyahat yazarlarının piridir. Hayrabat. yy) nin eğlencelerini eserlerinde en iyi yansıtan şairdir. BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI  Divan edebiyatını eleştirmelerine rağmen onun etkisinden kurtulamamışlardır. yy da yetişmiştir.  17. Hece ölçüsüyle şiirler yazmıştır. Divan edebiyatındaki “bölüm güzelliğine” karşın “konu bütünlüğüne.(Birinci-ikinci dönem) Yazı dilini halkın anlayacağı dile yakınlaştırmaya çalışmışlardır. Toplumcu bir çizgi tutmaya çalışmışlardır.  Hece vezniyle şiirleri de vardır.  Akıcı ve düzgün bir dili vardır. özgürlük gibi kavramlar ilk defa bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. Genel olarak dili süslü ve ağırdır. Döneminin aksaklıklarını terki-i bentleriyle eleştirmiştir.  İstanbul Türkçesi ile yazmıştır. Ziya Paşa. güzelliğine” önem vermişlerdir.  Tarikata girmesine rağmen din dışı şiirleri vardır.  Divan edebiyatının klasik söylemlerine(mazmun) yenilerini katmıştır. inanışlarını şiirlerinde işlemiştir. TANZİMAT EDEBİYATI          Tanzimat Fermanının ilanından sonra bu edebiyatın tohumları serpilmeye başlamıştır. vatan kelimeleri b u dönemde ilk defa kullanılmaya başlanmıştır. “Hüsn ü Aşk” adlı mesnevisi meşhurdur. NABİ  Asıl adı Yusuf’tur.

Harabat. tiyatro. Kara Bela. anı bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. Osmanlı Tarihi. A. İlk tiyatro. ilk şiir çevirisi. Vatan. Halk için sanat görüşünü benimsemiştir. Eş’ar-ı Ziya.Vefik Paşa) romantizm (N. CEZMİ İlk edebi romanımız .İNTİBAH Tiyatroları : Vatan yahut Silistre. Toplumcu bir sanat çizgisindedir. Dilin sadeleşmesi gerektiğini söylemişler ancak pek başarılı olamamışlardır bu konuda. Büyük İslam Tarihi.Celalettin Harzermşah Eleştiri eserleri: Renan Müdafenamesi. Defter-i Amal.  Eserleri: Zafername. Tiyatroları oldukça ses getirmiştir. Silistre Muhasarası.  Halk şiirinin ve dilinin gerçek edebiyatımız olduğunu belirten “Şiir ve İnşa”adlı makalesini yazmasına rağmen kendisi böyle davranmamıştır. A. gazete. Tiyatroyu bir eğlence ve halkı bilinçlendirme aracı olarak görmüştür. Roman. Kemal. ilk noktalama işaretini kullanan kişidir. Evrak-ı Perişan ZİYA PAŞA (1825–1880)  İlk edebiyat tarihi taslağı sayılan “Harabat”eserini yazmıştır. BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI SANATÇILARI         ŞİNASİ (1826–1871) Edebiyatımıza birçok yeniliğin yerleşmesini sağlamıştır. terci i bent’leri meşhurdur. eleştiri. İlk makaleyi yazdı: TERCÜMAN-I AHVAL MUKADDİMESİ İlk özel gazetesi çıkardı: TERCÜMAN. Klasizim(Şinasi. modern hikâye.  Halkın anlayacağı bir dilde ve onları ilgilendiren konularda eserler vermiştir. Mithat) den etkilenmişlerdir. Terci-i Bent AHMET MİTHAT EFENDİ (1844–1912)  Halk için roman geleneğini benimsemiştir.  Terkib-i bent. Asıl adı İbrahim’dir.I AHVAL Eserleri: Durub u Emsalı Osmaniyye (Osmanlı Atasözleri Kitabı) Tercüme i Manzume (Çeviriler) Müntehabat –ı Eşar(şiirleri) Divan-ı Şinasi Tasvir i Efkâr NAMIK KEMAL (1840–1888) Vatan şairimizdir. Bu dönemin sanatçıları aynı zamanda devlet adamı sıfatı da taşıyorlardı. ilk makale.     Toplumu bilinçlendirmek için edebiyatı bir araç olarak görmüşlerdir. Terkib-i Bent. Zavallı Çocuk. Tahrb-i Harabat (Ziya Paşa’ya karşı) İrfan Paşa’ya Mektup. İlk tiyatro eserimizi: ŞAİR EVLENMESİ ni yazdı. Takip Diğer eserleri: Kanije. özgürlük kelimelerini edebiyatta ilk kullanan kişidir. Gülnihal. 16     .  Bir çok dizesi halk arasında atasözü gibi kullanılmıştır.  Eserleri: ilk tarihi romanımız. millet.  Biçimce eski içerikçe yeni olmaya gayret göstermiştir.  Romantizmin etkisindedir. ilk özel gazete.

Vuslat Şiirleri: Zemzeme. Çok Bilen Çok Yanılır. Dil oldukça ağırlaştırılmıştır. Muallim Naci ile uzun yıllar süren “eski-yeni”kavgasında yeniyi savunmuştur. Bursa’da kendi adıyla tiyatro kurmuştur. Realizm ve natüralizm baskın akımlar olarak göze çarpar.  Hasan Mellah. Henüz On Yedi Yaşında. Yer Yüzünde Bir Melek. Halkın tiyatroyu sevmesi için özellikle Moliere’den çeviriler yapmıştır. Dudu Kuşlar. Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır. “Her güzel şiirin konusudur”diyerek şiirin konu zenginliğine katkı yapmıştır. 17 . AHMET VEFİK PAŞA (1829-1892)     Tiyatromuzun en büyük kilometre taşı sayılır. sanat içindir. Muallim Naci’nin Zemzeme’sine karşılık DEMDEME adlı kitabı yazmıştır. Kamus u Fransevi ve Kamus-ı Alam’ı yazmıştır. görüşü benimsenmiştir. Zor Nikâh. ŞEMSETTİN SAMİ ( 1850–1904 )     Devrinin en büyük dil bilgini sayılmıştır. Sanat. Hüseyin Fellah. İnfiali Aşk. Tiyatroları: Afife Anjelik. Zoraki Tabip. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ ÖZELLİKLERİ      Bireysel konulara dönülmüştür. İlk romanımız olan: Taaşşuk –U Talat ve Fıtnat adlı eseri yazmıştır. Falatun Bey ve Rakım Efendi.Şecere-i Türk eserlerinden bazılarıdır. İlk hikâye örneklerimizden biri sayılan :”Letaif-i Rivayet”i yazmıştır. Oğlunun erken ölümü onu bireysel ve hüzünlü eserler vermeye zorlamıştır. ABDULHAK HAMİT TARHAN ( 1852–1937)  Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir. Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır. Kamus u Türkî adlı sözlüğü yazmış. “Sanat sanat içindir ve kafiye kulak içindir”.  Romantizmden etkilenmiştir. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ SANATÇILARI RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847. Görüşünü benimsemiştir. Kadınlar Mektebi .1914)           İlk realist romanımız olan: ARABA SEVDASI’nı yazmıştır. Nağme-i Seher Talim-i Edebiyat adlı eseri onun edebiyata dair görüşleri içeren en önemli eseridir.

aşk gibi temalar içeren eserler vermiştir. Şerare (şiir) Demdeme. Füruzan.(Macera-yı Aşk. Finten. Genellikle ya iyi ya da kötü özellik taşıyan tipler kullanılmıştır.  Realizm.  Düşünen adamdan çok yapan adam özelliği taşımaktadır. İyiler eserlerin sonunda mükâfat alırlar. Sabru Sebat. TANZİMAT EDEBİYATINDA ROMAN VE HİKÂYE       Bütün eserler teknik açıdan zayıftırlar. Batılı tarzda şiirler de yazmıştır. Eserlerde karakter oluşturulamamıştır. Duygusal ve acıklı konular işlenmiştir. Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “şairi azam”(büyük şair) lakabı verilmiştir. İlk dönemin sanatçıları tiyatroyu bir eğitim aracı olarak görmüşlerdir. İkinci dönemin sanatçıları da tiyatroyu eğlence olarak görmüşler. İlk tiyatro örneği Şinasi’nin Şair Evlenmesi’dir. Muallim (eleştiri) Islahat-ı Edebiye (sözlük) NABİZADE NAZIM (1862–1893)  İlk köy romanımız kabul edilen: Karabibik’i yazmıştır. ölüm.  Muallim Naci ile Recaizade Mahmut Ekrem arasındaki Demdeme-Zemzeme tartışması da bu dönemin önemli örneklerindendir. TANZİMAT EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ  Bu dönemde genellikle “eski. Hacle. Tanzimat ikinci dönemin sanatçıları birinci döneminkilere göre daha başarılı olmuştur. metafizik konuları. İlham-ı Vatan şiir kitaplarıdır. Nesteren.  İlk psikolojik roman denemesi sayılan: Zehra’yı yazmıştır. ancak onların tiyatroları oynanmak için değil okunmak için yazılmışlardır. kötüler de cezalarını alırlar. Garam. içli Kızlar.yeni”kavgasına dayanan eleştiriler olmuştur. SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (1896–1901) EDEBİYATI CEDİDE (YENİ EDEBİYAT)  Recaizade’nin önderliğinde Servet-i Funun Dergisi etrafında toplanan bazı gençler Tevfik Fikret’in derginin başına getirilmesiyle edebi bir topluluk özelliği kazanır. Ölü.ancak başarılıdır.  Makber. 18 . Yazarlar olaylara müdahalede bulunmuştur. natüralizm’in öncülerinden sayılır.  Gözlem ve izlenimleriyle şiir yazmıştır.  Tiyatroları oynanmaya uygun değildir.  N.Kemal’in Ernest Renan’ı eleştiren Renan Müdafaanamesi bu dönemin önemli eserlerindendir. TANZİMAT EDEBİYATINDA TİYATRO     Tiyatro ilk defa bu dönemde görülmeye başlanmıştır. Dili ağırdır . Eserleri: Ateşpare. Bunlar O’dur.yeni kavgasında eski’yi savunmuştur. DÖNEMİN BAĞIMSIZLARI SAYILAN SANATÇILAR MUALLİM NACİ (1850–1893)     Recaizade Mahmut Ekrem’le eski. Liberte )  Romantizmin etkisinde.

Afak-ı Irak Tiryaki Sözler. Dilini süslemiş. Celal Şahin.  Fransız edebiyatına aşırı bağlı kaldılar. Sonraları Cenap Şahabettin. Oğlu Amerika'ya okumak için gider. Nesr-i Sulh. Evrak-ı Eyyam.  Sanatlı bir söyleyişi. Halit Ziya’nı katılımıyla genişler. 19 . söz sanatları oldukça fazla kullanmıştır. Rubab-ın Cevabı. Şermin adlı eserinde hece ölçüsünü kullanmıştır. bu yönüyle romancılığımızın üstadı sayılır. sanat içindir ilkesine bağlı kaldılar.  Eserleri teknik açıdan kuvvetlidir.  Eserleri : Aşk-Memnu. Bir Ölünün Defteri. Şaire göre “şiir kelimelerle resim yapma işidir”. iyi bir gözlemciliği vardır.  Şiirde parnasizm ve sembolizmden etkilenmişlerdir. Nesr-i Harp. Fen.  Şiirleri düz yazıya oldukça yakındır. SERVET-İ FUNUN EDEBİYATININ SANATÇILARI TEVFİK FİKRET(1867-1915)           Kendi akımının ve Türk edebiyatının en önemli şairlerindendir. Tarih-i Kadim.  Devlet yönetiminin baskıcılığını bahane ederek toplumsal konulara eğilmediler. Aşka Dair.  Batı’dan sone ve terza-rima gibi yeni nazım şekilleri ithal edilmiştir.  Realizm ve natüralizmi benimsemiştir. Mai ve Siyah.  Roman dalında Halit Ziya oldukça başarılı eserler vermiştir. kelime oyunları bol. Füruzan… CENAP ŞAHABETTİN (1870–1934)      Sanat. Eserleri: Hac Yolunda. Şiiri düz yazıya yaklaştırmıştır. Eserleri: Rubab-ı ŞİKESTE.)  Hep uzak ülkelere gitme hayaliyle yaşadılar.Kâbus. bilim. Mehmet Rauf. Aruz ölçüsünü Türkçeye başarıyla uygulamıştır. Servet-i Funun dan sonra her hangi bir topluluğa katılmamış. Halk arasında birçok dizesi atasözü gibi kullanılmaktadır. Tamat.(SİS şiiri) Mehmet Akif ile atışmışlardır. Türk edebiyatında ilk defa İstanbul’u eleştiren şair olmuştur.  Nazım (şiir) nesre (düz yazı) yaklaştırılmıştır. Romanlarında üst tabakanın hayat özelliklerini işlemesine rağmen hikâyelerinde sıradan insanları işlemiştir.  Aruz başarıyla ölçüsü kullanılmıştır.  Sanat. Fikret “Şermin” adlı eserini hece ölçüsüyle yazmıştır. Ali Ekrem. Şermin. bazı sosyal şiirler yazmıştır.(Sadece T. Haluk’un Defteri. Konu bütünlüğüne önem verilmiştir. ancak papaz olur. Hüseyin Cahit. sanat içindir görüşünü benimsemiştir. Kırık Hayatlar. MEHMET RAUF (1876–1931)  İlk psikolojik romanımız olan “EYLÜL”ü yazmıştır. teknik onun kalemiyle şiirimize girmiştir. Parnasizm akımından etkilenmiştir. Doksan Beşe Doğru. HALİT ZİYA UŞAKLIGİL (1866–1945)  Birçok edebi türde eser vermesine rağmen asıl ününü romanlarda bulmuştur.

Emin Bülent.  Halit Ziya’nın etkisinde kalmıştır. Meşrutiyet’in ilanıyla ortaya çıkan özgür ortamda her hangi bir edebi topluluk yoktu.  Osmanlı toplumunun üzerine serpilen ölü toprağını kaldırmak için gecesini gündüzüne katan mücadeleci fikir adamıdır. Refik Halit. Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç. Yakup Kadri. Çok fazla bir edebi kimliği yoktur.  Çok fazla bir etki bırakmadan dağılmışlardır. Toplum için sanat görüşündedir. Mürebbiye. Bu değerlendirmek için bir araya gelen Tahsin Nihat.  Tek eseri “SAFAHAT”tır. SERVET-İ FUNUN DÖNEMİNİN BAĞIMSIZ İSİMLERİ MEHMET AKİF ERSOY(1873–1936)  Türk edebiyatının en meşhur şairidir. 20 . Mizaha. Gulyabani. mürebbiye takıntısını.  Epik –lirik şiiri ustaca kullanmıştır.  Hayatı olduğun gibi edebiyata yansıtmıştır.  Sanat toplum için kullanmıştır. Ben Deli Miyim? Nimetşinas FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI( 1908–1911)  Servet-i Funun’un dergisinin kapanmasından sonra II.  Yetenekli sanatçıların bir araya getirilmesi gerektiği bildirildi. Faik Ali. Eserleri İstanbul merkezlidir.  Aruz ölçüsü kullanılmıştır. Yabancı hayranlığı. HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR(1864–1944)         Realist-natüralist bir yazardır.  İslam birliği (ümmet bilinci) ni yerleştirmek için uğraşmıştır. Ahmet Haşim. kadın dedikodularını eserlerinde sıkça işlemiştir.  Batının eserleri Türkçeye çevrilecek. Eserleri: Şık.  Aruzu başarıyla kullanmıştır. Hemen her şey onun eserlerine konu olmuştur. Fazıl Ahmet. İffet.  Şiirlerde aşk doğa ve kişisel konular işlenmiştir.  Fransız sembolistlerden etkilenmiştir. Şıpsevdi. Cemil Süleyman gibi birkaç şair ve yazarın oluşturduğu topluluktur. Ona göre roman sokağın aynasıdır. günlük konuşmalara çok sık başvurmuştur.  “Sanat şahsi ve muhteremdir” ilkesi savunulmuş.  Türk edebiyatında ilk kez bildiri yayınlayan edebi topluluktur. Anadolu yoktur.

 Milletin dertleri. efsaneleri hikâyelerinde işlemiştir. Anadolu’nun insanın hayat şartlarını hikâyelerini yansıtmıştır.  Victor Hugo’ya karşı yazdığı “Kin” şiiri önemlidir. Eserleri: Bomba. Ali Canip Yöntem. Ziya Gökalp gibi aydınlar Milli Edebiyatın oluşumunu başlatmışlardır.  Şiir sözden çok musikiye yakındır.  Hep bilinmeyen bir yere “O Belde”ye gitmeyi arzulamıştır.  Grup arkadaşlarına göre başarılı bir şairdir.  Hece ölçüsünü hiç kullanmamış hep aruz ölçüsünü kullanmıştır.  Dil sade olmalıdır.Bahar ve Kelebekler… 21 . MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ  Osmanlıcılık fikrinin iflasından sonra artık Türkçülük akımı yükselen değer olmaya başlamıştır. EMİN BÜLENT SERDAROĞLU(1886-1942)  Diğer Fecr-i Aticilere göre toplumsaldır. Bu psikoloji bütün hayatını etkilemiştir. MİLLİ EDEBİYATIN SANATÇILARI ÖMER SEYFETTİN (1884–1920)        Türk edebiyatının en önemli hikâyecisidir. Yüksek Ökçeler.  Edebiyat toplumun hizmetinde olmalı. Piyale.Efruz Bey. Guraphane-i Laklakan.  Şiirde hece ölçüsü kullanılmalı.”der.  Eserleri Göl Saatleri. işte milliyetçilik fikrini yerleştirmiştir. günün şafağını anlatmaya çalışmıştır. Türk Yurdu.  Özellikle akşam güneşinin batışını. Sade dil akımının öncüsüdür. Bize Göre.  Roman ve hikâye teknik açıdan kuvvetlenmiştir.  Batılı sembolistler gibi her şeyi sembollerle ifade etmiştir. Frankfurt Seyahatnamesi.  Ahmet Haşim aslında bir empresyonisttir. Yeni Lisan adlı makalesi Milli Edebiyatın kanunlarının ilanı sayılır. Yalnız Efe .  Dildeki yabancı kelimeler atılmalı.  1911’da Selanik’te çıkarılmaya başlanan “Genç Kalem”Dergisi etrafında bir araya gelen Ömer Seyfettin.  Daha sonra İstanbul’da Türk Derneği. fikirde.  Dili oldukça ağırdır.  İstanbul Türkçesi esas kabul edilmelidir.FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ SANATÇILARI AHMET HAŞİM(1884–1933)  Dış görünüşü düzgün olmadığı için genellikle akşam dışarı çıkmayı yeğlemiştir. Türk Ocağı dergileri yayınlanmıştır. Gizli Mabet. İlk Düşen Ak.  Milli Edebiyatının genel özellik olarak.  Şiir duyulmak için yazılır anlaşılmak için değildir. Dilde. sevinçleri esas alınmalı. ancak Türkçeye yerleşmiş kelimeler Türkçe gibi kullanılmaya devam edilmelidir. Çocukluk anıları.

Damga. Dudaktan Kalbe.  Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Kurtuluş Savaşı eserlerinde çokça yer edinmiştir. Yaban. sevinçlerini edebi eserlerinde sıkça kullanmıştır. Toplumcu sanat anlayışıyla milliyetçi çizgide eserler vermiştir. MEHMET EMİN YURDAKUL (1869–1944)     Anadolu insanın yabancılara başkaldırısını çok güzel yansıtmıştır. Zeyno’nun Oğlu… REŞAT NURİ GÜNTEKİN (1889–1958)     Anadolu’nun dertlerini. Zoraki Diplomat. Eserleri: Türkçe Şiirler. Sade ve yapmacıksız bir dil kullanmıştır. Vatan Yolundan.  Anadolucu. Hece ölçüsü kullanılmıştır. Türkün Ateşle İmtihanı. Tan Sesleri. Türk Medeniyet Tarihi. Türk Sazı. “Türkçülük. Tatarcık. Ateş Gecesi. Ordunun Destanları. Yaprak Dökümü. Sosyal hayatı ve kurumlarımızı Batı’ya göre düzenlenmelidir. Edebiyatın hemen her alanında eser vermiştir. Panorama HİKÂYELERİ: Milli Savaş Hikâyeleri.Sistematize etmiştir. Halkın dertlerini isteklerini yansıtmaya çalışmıştır.  Realist bir çizgide yaşamıştır. Fazilet ve Adalet… YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU (1889–1974)  Edebiyatın her alanında eser vermiştir. Ankara. İsyan ve Dua. Vurun Kahpeye. Ey Türk Uyan. Eserleri: Türkçülüğün Esasları.(aslında bir tiyatro eseri olarak yazılmıştır) Müfettişlik yaptığı için Anadolu’yu gezmiş ve onların sıkıntılarını. Acımak. Zafer Yolunda. Miskinler Tekkesi 22 . Nur Baba. Mor Salkımlı Ev.  Eserlerinde aydın-halk çatışmasını yansıtmıştır.Sodom ve Gomore. Romanlarında aşk. Dağa Çıkan Kurt.  Çoğunlukla içinde yaşadığı toplumun dertlerini eserlerinde işlemiştir. “Çalıkuşu”romanı en ünlü eseridir.Fecr-i Ati’nin dağılmasından sonra Milli Edebiyat içinde yer almıştır. eski-yeni kavgasını işlemiştir. Yeşil Gece. Eski Hastalık. Rahmet DİĞER ESERLERİ: Erenlerin Bağından. Anamım Kitabı HALİDE ADİP ADIVAR (1884–1964)        Edebiyatçılığının yanında bir asker gibi cephe gerisinde mücadele vermiştir. Mustafa Kemal. Bir Sürgün. Kızılcık Dalları. doğu-batı çatışmasını.  Esas ününü romancılık alanında bulmuştur. sıkıntılarını. Sinekli Bakkal. Hüküm Gecesi.  Eserleri: ROMANLARI: Kiralık Konak. Türkleşmek-İslamlaşmak -Muasırlaşmak. Malta Mektupları.ZİYA GÖKALP (1876–1924)       Türk milliyetçiliğini esaslara bağlamıştır. Kızıl Elma. Dili çok başarılı değildir. inançlarını eserlerinde işlemiştir. Turana Doğru. kadının psikolojisini. Türk milletini yükseltmektir” diyerek bu ifade doğrultusunda hareket etmiştir. Romanlarında kuvvetli bir gözlem vardır. Gökyüzü. Atatürkçü bir çizgide kalmıştır. Eserlerinde halk dilini kullanmıştır.  Eserleri: Çalıkuşu. Eserleri: Ateşten Gömlek.

tabiat. PEYAMİ SAFA (1899-1961)       Geçim derdiyle yazarlığa başlamıştır. Şiir musikiden başka bir musiki”dir derdi. Aruzu Türkçeye başarıyla uygulamıştır.  Bu dönemden itibaren farklı edebi topluluklar ortaya çıkmaya başlamıştır. Eserleri: Kendi Gök Kubbemiz. Aziz İstanbul. Harbiye.  Romanda ve hikâyede halk gerçekleri tamamen yerleşmiştir. Edebiyatın hemen her alanında eser vermiştir. İstanbul’u. psikoloji alanında yeterli bir bilgin sayılır.  Dilde sadeleşme hareketi başarıya ulaşmış ve İstanbul Türkçesi esas alınmaya başlanmıştır. CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ (1923–1940)  Aruz ölçüsü bırakılmıştır. Şimşek… gibi eserleri vardır. Rubailer ve Hayyam’ın Rubailerini Türkçe Söyleyiş. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu.  Eserleri: Memleket Hikâyeleri. Parnasizmden etkilenmiştir. Mahşer Bir Akşamdı. rintlik gibi konuları işlemiştir. “Server Bedii” lakabıyla eser yazmıştır.  Uluslar arası düzeyde sanatçı yetişmiştir. 23 . felsefe. Çete. ancak iç gözlemde başarılı değildir.  Edebiyatımız İstanbul aydınlarının tekelinden kurtulmaya başlanmıştır. Sözde Kızlar. “OK” şiiri hariç bütün şiirlerini aruzla yazmıştır. bu konuda oldukça titizdir. Karlı Dağdaki Ateş… YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958)            Modern edebiyatımızın en büyük şairlerindendir. Şiirlerinin mükemmel olması için uğraş vermiştir. Atilla. Osmanlı’nın ihtişamlı zamanında gezmek. Matmazel Noralya’nın Koltuğu. Canan. Portreler. Yezidin Kızı. Eski Şiirin Rüzgârıyla. Psikolojik çözümlemeleri çok başarılıdır. tıp. İstanbul’un İçyüzü. Serbest ölçü ve hece ölçüsü kullanılmıştır. Bir ayağından sakat olduğu için bu psikolojiyi eserlerine yansıtmıştır. ölüm. Anadolu’dan aydın yetişmeye başlamıştır.REFİK HALİT KARAY (1888-1965)  Halk dilini eserlerinde oldukça başarılı olmuştur.  Tiyatro ve deneme alanında büyük gelişmeler gösterilmiştir. BU Bizim Hayat. Eğil Dağlar. ancak asıl ününü şiirde kazanmıştır. Kadınlar Tekkesi.  Kuvvetli bir gözlemciliği vardır. Edebiyat. Eserleri. Sürgün. Batılı tarzda şiirimize düzen vermiştir.

Vasfi Mahir Kocatürk.  Hece vezni ile serbest müstezat yazmayı da denediler. Yaşar Nabi Nayır.  Şiirde memleket sevgisi. Mallerma gibi Fransız şairleri örnek almışlardır. yurdun güzellikleri. Muammer Lütfi. Bunlar: Sabri Esat Siyavuşgil. Kenan Hulusi Koray. Anadolu’yu yurtseverlik anlayışıyla anlatmayı düşünmüşlerdir. GARİPÇİLER ( I. Ferit Edgü gibi sanatçıları oluşturduğu guruptur.  Beş hececiler şu sanatçılardan oluşmuştur: Faruk Nafiz Çamlıbel. ancak pek başarılı olamamışlardır.  Şiirde söz ustalığı. Enis Behiç Koryürek.  1940 yılına kadar gelen bütün şiir anlayışına karşı çıkan Orhan Veli. derin olması gerektiğini savunmuşlardır 24 . Ziya Osman Saba.  Şiirde anlam düz verilmeli. Halit Fahri Ozansoy.  Şiirde ölçü ve kafiye gereksizdir.  Garip akımına tepki olarak çıkmıştır.BEŞ HECECİLER  Hecenin beş şairi adıyla da anılan bu sanatçılar milli edebiyat akımından etkilenmiş ve şiirlerinde hece veznini kullanmışlardır.  Şiir fikirleri aşılamak işin kullanılmamalı.  Beş hececiler şiire birinci dünya savaşı ve milli mücadele döneminde başlamışlardır.  Şiirde sade ve özentisiz olmayı ve süsten uzak olmayı tercih etmişlerdir. “Canlılık.  Şiirde önemli olan bütün güzelliğidir. MAVİCİLER  Atilla İlhan’ın 1955–1956 yıllarında çıkardığı derginin adı olan “MAVİ” nin etrafında toplanan Orhan Duru.  Beş hececiler ilk şiirlerinde aruz veznini kullanmışlar daha sonra heceye geçmişlerdir. Varlaine.  Nesir cümlesini şiire aktardılar ve düzyazıdaki söz dizimini şiirlerde de görülmesi beş hececiler de çok rastlanan bir özelliktir. içli. laf cambazlığına gerek yoktur. kahramanlıklar ve yiğitlik gibi temaları işlemişlerdir. YENİCİLER )  Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının belki de bütün Türk edebiyatının en farklı gurubu olarak edebiyat tarihinde yer almışlardır. Orhan Seyfi Orhon (Kısaca FEHYO diye ezberleyebilirsiniz) YEDİ MEŞALECİLER       1928’de kurulmuştur. Yusuf Ziya Ortaç.  Her konu şiire girebilmeli  Her insan şiirin konusu olabilmeli. Melih Cevdet Anday ortaklaşa “Garip” dergisini çıkarıp bu akımı başlatmışlardır.  Mısra kümelerinde dörtlük esasına bağlı kalmadılar yeni yeni biçimler aradılar.  Şiirin basit olamayacağını zengin benzetmeli. Cevdet Kudret. Heceyi geliştirmek amacıyla ortaya çıkmıştır. samimiyet ve daima yenilik” sloganıyla hareket etmişlerdir. Oktay Rıfat Horozcu.

Mahalle Kahvesi. Abdullah Efendi’nin Rüyası. Yaşadığım Gibi.  Eserleri: Huzur. CUMHURİYET DÖNEMİNİN ÖNEMLİ SANATÇILARI AHMET HAMDİ TANPINAR (1901-1962)     Hece ölçüsünü şiirimize en iyi uygulayan şairimizdir.  Her şey insanla başlar insanla biter. yoksul yaşamlara karşı utanç ve acıma. Son Kuşlar. kadere boyun eğme. Geçen Zaman. Dinle Neyden. anılara düşkünlük. argoyu. Ülkü Tamer. geçmişe hasret gibi temalar işlenmiştir. Kayıp Aranıyor. memleket güzelliği.  Cemal Süreyya. Âlem Dağında Var Bir Yılan. Semaver.  Önemli olan kelimelerin anlamları değil. Psikolojik derinlik. Beş Şehir. 19. Çehov tarzı hikâyeciliğinin en usta temsilcisidir. Mahur Beste. küçük mutluluklara yetinme ve ölüm gibi konuları işlemiştir. şairin ona yüklediği anlamlardır.Asır Türk Edebiyatı. 25 . Şiirleri aşk. İlhan Berk. vatan sevgisi üzerine kuruludur. Günlük konuşma dilini. ev ve aile sevgisi. bilinçaltına inen bir duyarlılık göstermiştir. Elimle Seçtiklerim.  Şiirin düşürüldüğü basitliğe son vermek amacıyla ortaya çıkmıştır. Anadolu’yu işlenmemiş bir sanat olarak kabul edip ona yönelmiştir. Bu yönü diğer sanatçılarımıza örnek olmuştur.  Eserleri: Gönülden Gönüle. Şimdi Sevişme Vakti… FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL (1898-1973)     Beş hececilerdendir.Sezai KARAKOÇ bu akımın öncüleridir. SAİT FAİK ABASIYANIK (1906-1954)      Türk hikâyeciliğinin temel taşlarındandır. Hikâye ve romanlarında şiirsel bir dil kullanmıştır. Anadolu’yu şiirlerinde en iyi işleyen şairlerimizdendir. Akıncı Türküleri.İKİNCİ YENİCİLER  1950’lerde “Garip” akımına tepki olarak çıkmıştır. halk söyleyişini hikâyelerinde işlemiştir. Allah’a kulluk.  Şiirin kendine göre bir dili olmalı. Han Duvarları. Havada Bulut.  Vatan sevgisi. Eserleri Sarnıç. Edip Cansever. Şarkın Sultanları. Çoban Çeşmesi. Şiir dilimize yeni bir ses getirmiştir. İlk Göz Ağrısı… ZİYA OSMAN SABA(1910–1957)  Şiirlerinde çocukluk özlemi. Nefes Almak. Tatlı Sert. Kendine özgü bir söyleyiş geliştirmiştir.  Sözcüklerin anlamı değil söylenişi önemlidir.  Anadolu’yu en güzel işleyen şiiri “Han Duvarları”dır. Çoğunlukla sıradan insanların hayatlarını eserlerinde işlemiştir. Ece Ayhan. Turgut Uyar. Saatleri Ayarlama Enstitüsü. Şahmerdan.  Şiir diğer edebi türlerden kesin çizgilerle ayrılmalı.  Hece ölçüsünü kullanmakla birlikte 1940’tan sonra serbest şiir yazmaya başladı Şiir kitapları: Sebil ve Güvercinler. Bir Ömür Böyle Geçti. yaşamak Hırsı.

daha sonra kurtuluş savaşı yıllarında milli duyguları ve tarihi kahramanlıkları işleyen heyecan yüklü epik şiirler yazmıştır. şiirsel. güzel günlerin özlemine bırakır. aşk ve ölüm temalarına rastlanır.       ORHAN VELİ KANIK (1914-1950) Edebiyatımızın en serbest şairidir. Destan Gibisi… OKTAY RIFAT HOROZCU(1914–1988)  Garip akımının temsilcilerindendir. İçerdekiler.  Miras ve Güneşin Ölümü adlı şiir kitabı vardır. La Fontaine’den Seçmeler.Mesut İnsan Fotoğrafhanesi ise öyküsüdür. Aruza veda adlı şiiriyle.  Daha sonra ilk şiirlerindeki romantizmden sıyrılarak duygulardan çok aklın egemenliğine.  Fıkra. İngiliz Edebiyatından Denemeler Tiyatroları: Komedya. özlü bir dil vardır. Denize Doğru Konuşma. HALİT FAHRİ OZANSOY(1891–1971)  Şiire aruzla başlamıştır.  Son şiirlerinde öz ve biçim yoğunlaştırmalarıyla estetik planda yeni ve güçlü bir şiir estetiği yakalamıştır. makale.  Şiir. Vazgeçemediğim. Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler.  Şiirleri: Garip. Eserleri: Garip. kapalı anlatımı. benzetmeleri şiirimizden atan kişidir. Şiirlerinde gündelik konuşmayı. toplumcu sanat ilkesinden hareketle halk deyimi ve söyleyişlerinden masal ve tekerlemelerden faydalanarak başarılı taşlamalar. sıradan insanların hayat koşullarını. Telgrafname. yeni bir hava içinde. yaşama biçimlerini kullandı. roman. Dilsiz ve Çıplak MELİH CEVDET ANDAY(1915)  Garip akımının temsilcilerindendir. Düz yazılarında ise yoğun bir düşünce. Çevirilerde yapmıştır. gezi. Aşk Merdiveni. roman ve tiyatro türlerinde eserler vardır 26 . Güzelleme. Garip akımının kurucusudur. Perçemli Sokak adlı kitabıyla birlikte şiir anlayışında büyük değişiklik olmuş soyut şiire kaymıştır. Yanyana.  Yaşayıp Ölmek. Gizli Emi ENİS BEHİÇ KORYÜREK(1891–1949)  İlk şiirlerini Servet-i Fünun etkisinde yazdı. tiyatro ve şiir yazmıştır. Nasrettin Hoca Hikâyeleri. hüzün ve melankoli gibi bireysel duygulara. aruz veznini bırakıp heceye yönelmiştir. güçlü aşk şiirleri.  Şiirlerinde toplumsal gerçekliği inceler.  Şiire aruz vezniyle başlamıştır. Karşı. Eski şiirimiz ile yeni şiirimizi tamamen birbirinden ayırmıştır. sosyal şiirler yazdı. esprili. Karga İle Tilki.  Başlangıçta.  Şiirlerinde konuşulan Türkçeyi başarıyla kullanmıştır.  Hece ile yazdığı ilk şiirlerinde aşk duygularına yer vermekle beraber.  Söz oyunlarında arınmış yalın bir dil vardır. Mecazlı söyleyişi.  Şiirlerinde çoğunlukla egzotik sahnelere. Rahatı Kaçan Ağaç.  Denemeleri: Çevirileri.

Hikâyelerinin konusunu genellikle gündelik hayattan seçer. Toplumsal konuları kendi penceresinden yansıtmıştır. Hayalet. ORHAN SEYFİ ORHON(1890–1972)      Şiire aruzla başlar daha sonra heceyle devam eder. Türkçenin incelikleri ustalıkla kullanmıştır. Şiirlerinde daha çok şahsi konuları işler. CAHİT SITKI TARANCI (1910-1956)      Eserlerinde “ölüm korkusu” hâkimdir. Merhaba Akdeniz. O Beyaz Bir Kuştu adlı eserleri vardır. 27 . Ziya’ya Mektup. Yanardağ. O Böyle İstemezdi. Mavi Sürgün. Eserleri: Otuz Beş Yaş. Âşıklar Yolu adlı eserleri vardır.  Bodrum’u. Bireysel duyguları işleyen. Bazı şiirlerinde halk şiirinin şekillerini de kullanmıştır.  Eserleri: Şiirler. ahenkli ve zarif şiirlerinde temiz duru bir Türkçe kullanmıştır. Bir Rüzgâr Esti. Fırtına ve Kar.  Eserleri: Ege Kıyıları. Peri Kızı İle Çoban.Burinata. deniz hayatını” edebiyatımıza tam anlamıyla yerleştiren yazardır. Eserleri: Şiirler. YUSUF ZİYA ORTAÇ(1896–1967)     Yusuf Ziya da diğerleri gibi şiire aruzla başlamış daha sonra heceye geçmiştir. Bir Pazar Günü. Hecenin gelişmesi için elinden geleni göstermiştir. Gölgeler Çıkmaz       MEMDUH ŞEVKET ESENDAL (1883-1952) Hikâyeciliğimizin önemli isimlerindendir. Ömrümde Sükût. Düşten Güzel.  Hece ölçüsünü kullanarak yeni bir şiir dili oluşturmaya çalışmıştır. Şiiri nesirden ayırmaya çalışmıştır. Günlük konuşmaları içtenlikle yansıtmıştır. Efsaneler. Hikâyelerinde olağanüstü varlıklar ve olaylar yoktur. Akbaba adlı mizah dergisini çıkarmıştır. Turgut Reis. AHMET KUTSİ TECER (1907-1967) Halkın ayağına giden şairdir. Baykuş. Her gün gördüğümüz ancak önemsemediğimiz kişileri hikâyelerinde işlemiştir. balıkçıları hayatlarını eserlerinde işlemiştir. Şiirlerinde günlük hayatın çeşitli görünümlerini sade bir dille işlemiştir.Burina.Rüya adlı eserleri vardır. Eserleri: Ayaşlı ve Kiracılar Miras. Köylü Temsilleri. Köşebaşı. Gönülden Sesler. Anadolu’nun Sesi. Akından Akına. Deniz Gurbetçileri… AHMET MUHİP DIRANAS (1909-1982)  Bireyci şiiri estetik anlayışla özenle uygulamıştır. Satılık Ev…      HALİKARNAS BALIKÇISI (1886-1974) (CEVAT ŞAKİR KABAAĞAÇLI )  “Denizi. Heceye yeni şekiller katmıştır. Ege efsanelerini. Çeşitli alanlarda eser vermiştir. Sivas Halk Şairleri Bayramı. Hey Koca Yurt. Aganta. Cenk Duyguları.

Atatürk’ün Hatıraları. Karalama Defteri.  Aynı zamanda Cumhuriyet döneminin ünlü ressamlarındandır. Yastığımın Rüyası (1930). Ben ve Ötesi Oyun Kitapları: Tohum Künye. Söz Arasında.Cilt.  Sağlam bir dil yapısı. insan sevgisini. felsefi derinlik. Bir Adam Yaratmak . 1969. masallardan.  Eserleri içeride ve dışarıda çokça ödül almıştır. Gezerek Gördüklerim ( Seyahat yazıları) YAŞAR KEMAL (1923. 3.  Eserlerinde Türklüğü.  Aynı zamanda önemli bir fikir adamıdır. düzgün hece yapısı. yaşama sevincini. Delifişek (1975). ağaların köylülere zulümlerini ustaca ve realist bir yaklaşımla ele almıştır. Teneke (1955) Orta Direk (1960) İnce Memed (1. BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU (1911 -1975)  Milli konulara eğilmiştir. Enikli Kapı (1964).  Çukurova’da çalışan işçilerin hayat şartlarını. yaşama biçimlerini. Türkçenin sadeleşmesi için çok uğraşmıştır. Diyelim. Ayetler (1936).)  Türk romancılığının en usta kalemlerindendir. Sözden Söze. Cilt. Türkçeyi ustalıkla kullanmıştır. Eserleri :Ateş ve Güneş. Zeytindağı. Eserleri: Günlerin Getirdiği.  Edebiyat öğretmenliği ve milletvekilliği yapmıştır. Rubaiyyat-ı Arif (1956). Bizim Akdeniz. Resme Başlarken (1977) adlı kitaplarda toplandı. Kubbe-i 28ardâ (1956) FALİH RIFKI ATAY (1894-1971)     Eserlerinde Atatürkçülük ön plandadır. 1955. 2. Tezek (1975). Cilt.  Romanları. NECİP FAZIL KISAKÜREK (1905-1983)  Türk edebiyatının en büyük şairlerindendir. vatan ve bayrak aşkını işlemiştir.NURULLAH ATAÇ (1898-1957)     Deneme alanında önemli eserler vermiştir..  Ona göre şiir: “Allah’ı arama işidir”  Şiir Kitapları: Kaldırımlar. Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor (1946). toplumsal sorunları yansıttı. Eserleri:Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor Heykeltraş (1924).  Halk folklorünü işlemeye çalışmıştır. Atatürk Ne İdi.Satırbaşı Diğer eserleri: Çöle İnen Nur ARİF NİHAT ASYA (1904–1974)  Edebiyatımızda bayrak şairi olarak tanınmıştır.  Yazıları. sağlam bir teknik. Baş Veren İnkılapçı. Örümcek Ağı.Çankaya. Günce Açarken. özgün bir anlatış gücüne sahip bir şairdir. Aşırı bir Batı taklitçiğini savunmuştur. türkülerden yararlanarak. 1984) Ağrı dağı efsanesi ( 1970) Kimsecik (1980) Binboğalar Efsanesi ( 1971 Ölmez Otu Üç Anadolu Efsanesi (1969) Çakırcalı Efe (1972) Yılanı 28 .  Denizaşırı. Eserlerinde ısrarla devrik cümleler kullanmıştır. doğa tutkusunu.  Şiirlerinde.

Yaraya Tuz Basmak. Sessiz Ev. Tersine Dünya.işçi sınıfının ezilmişliğini eserlerinden sıkça işlemiştir. Çeşitli dallarda eserler vermiştir.Korkunun Krallığı Yasak Sevişmek Tutuklunun Günlüğü… ABBAS SAYAR (1923–1999)  Cumhuriyet sonrası edebiyatımızın güçlü kalemlerindendir. TRT roman ödülü almıştır.) Nobel edebiyat ödülü almış tek yazarımızdır. Devlet Ana. Anılarda Yumak Yumak Noktalar 0RHAN PAMUK ( 1952. Şiirlerinde toplumsal ve bireysel çelişkilerini “sen-ben” ikileminde yansıttı. Küçük Ağa Ankara’da… 29 . Firavun İmamı. kendisiyle hesaplaşma içindedir.Öldürseler (1976) Höyükteki Nar Ağacı (1982) Demirciler Çarşısı Cinayeti(1974) Yusufçuk Yusuf (1975 Filler Sultanı İle Kırmızı Sakallı Topal Karınca (1977) Kuşlar da Gitti ( 1978) Allah’ın Askerleri (1978) Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (1998 Kimsecik II (1985) Kale Kapısı (1986) Kanın Sesi (1991) Ağıt (1992  Hikâyeleri: Sarı Sıcak (1952) Bütün hikâyeleri (1967) ATİLLA İLHAN (1925-2006)      Toplumcu-mücadeleci görüşlerini bireysel romantizmle bütünleştirmiştir.Dün Yağmur Yağacak (öykü) TARIK BUĞRA (1918 Önemli romancılarımızdandır. Kurtlar Sofrası. KEMAL TAHİR (1910-1973)  Toplumcu yazarlarımızdandır. Kara Kitap. Ben Sana Mecburum. Eserleri : Dünya gözüme Kaçtı.  Diğer eserleri: Çelo. Hanımın Çiftiği… ÖZDEMİR ASAF (1923-1981)     Şiirlerinde toplumla.  Anadolu insanının yaşam koşullarını. Romanları: Sokaktaki Adam . gurbete çıkmış garibanların hayat şartlarını gözlemci bir tiple anlatmıştır.  Eserleri: Esir Şehrin İnsanları. Elde Var Hüzün . Yorgun Savaşçı. Üç Kağıtçı. Ekmek Kavgası.. Orta Anadolu’nun zorlu kış koşullarını eserlerinde çok içten ve güzel yansıtmıştır. Yalnızlık Paylaşılmaz.Hür Şehrin İnsanları. Osmancık.  Eserlerinde köy insanı.  Eserleri : Küçük Ağa. Baba Evi.  Anadolu insanının kültürünü . köylülerin .  Anadolu’nun deyişlerini yaşam koşullarını. Yorganımı Sıkı Sar. Çiçekleri Yemeyin Özdemir Asafça (deneme). Kar . Eserleri : Benim Adım Kırmızı .  En önemli eseri:”Yılkı Atı”dır. Beyaz Kale. tarihini işlemiştir. Şiirleri: Duvar. Can Şenliği. yaşadığı çağla. Sen Sen Sen. Cevdet Bey Ve oğulları . Cemile. Köyün Kamburu… ORHAN KEMAL (1914-1970)  Sosyalist görüşleri ile ön plana çıkaran bir yazardır.  Eserleri : Eskici ve Oğulları. inançlarını.İbiş’in Rüyası. Dili zengindir.

Muallim (oyun) Anı Defteri .Bayrak Destanı (şiir). Aylı Geceler. Çınar. Lokman Hekim. Divan. Tan Yeri. Kanlı Kıbrıs. Feyletonlar.Deli Yığıncağı. Azınlıklar Ezilmemeli (inceleme) Batı Trakya Türkleri. Uyurgezer .Otuz Yıllığım(anı) KIBRIS TÜRK EDEBİYATI OSMAN TÜRKAY ESERLERİ: Yedi Telli. Anamın Kitabı. Yağıştan Sonra. Namık Kemal Kıbrıs’ta .Familye Saadeti. Belke De Gaytardılar BULGARİSTAN TÜRK EDEBİYATI RECEP KÜPÇÜ ESERLERİ: Ötesi Var. Artık Adam(tiyatro) ŞEHRİYAR ESERLERİ: Heyder Baba’ya Selam. Ulug Bayrem (hikaye) Mulla Bubay. Ötesi Düş Değil KAZAN TÜRK EDEBİYATI AYAS İSHAKİ ESERLERİ: Zindan . Türkçe Şiirinden Eserler CELİL MEHMET KULİZADE ESERLERİ: Ölüler. Beethoven’dan Aydınlığa Uyanmak Avrupa Şiiri (şiir) ÖZKER YAŞIN ESERLERİ: Kıbrıs’tan Atatürk’e. Kıbrıs’ta Vuruşanlar. Kıbrıslı Kazım (roman) Bütün Kapılar Kapandı (hikaye) BATI TRAKYA TÜRK EDEBİYATI ABDURRAHİM DEDE ESERLERİ: Rumeli’de Bırakılanlar.Ulug Muhammed.Tatar’ın Kızı(roman) İki Aşık .(şiir) İkinci Ses. Kıyamet .İlhanlı Destanı (deneme) KIRGIZİSTAN TÜRK EDEBİYATI CENGİZ AYTMATOV ESERLERİ: 30 .TÜRKİYE DIŞINDAKİ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI AZERBAYCAN TÜRK EDEBİYATI BAHTİYAR VAHAPZADE ESERLERİ: Menim Dostlarım.

İki Bahadır. Tan Sırları. Gündoğdu. Kaysıların Olgunlaştığı Dönem. Balık . Mayımhan (roman) TÜRKMENİSTAN TÜRK EDEBİYATI ATA ATACANOĞLU ESERLERİ: Üçlerin Siyahatı . Uyanış . Fuhi Yama. Badem Dalına Asalı Bebekler. Selname-i türki. Aslan Kız . üşüyen Sokak. Bir Tane Siyara. Nevai.Ulug Yol (roman) UYGUR TÜRK EDEBİYATI ZİYA SAMEDİ ESERLERİ: Boynu Kesik (müzikal) . Medeniyet-i İslamiye. Cemile.Gün Olur Asra Bedel. Kerkük Havaları (araştırma) 31 . Koşuklarım AYBEK ESERLERİ: Tuygular (şiir) Kutluk Kaan . Guşgı Galası IRAK TÜRK EDEBİYATI ATA TERZİBAŞI ESERLERİ: Kerkük Hoyrat ve Manileri . Asya’da Komşularımız. Kerkük Şairleri . Onlar Da İnsanlar. O Topraklar Bizimdi. Beyaz Gemi. Men Size Baryan . Yılların Sırrı . CENGİZ DAĞCI ESERLERİ: Korkunç Yıllar. Arzı Kamber Masalı. Kopar Zincirlerini Gülsarı. Dişi Kurdun Rüyaları… KIRIM TÜRK EDEBİYATI GASPARALI İSMAİL ESERLERİ: Kadıların Ülkesi. Dertlinin İnleyişi .HAMİT SÜLEYMEN ÇOLPAN ESERLERİ. Toprak Ana. Genç Temuçin ÖZBEKİSTAN TÜRK EDEBİYATI A. Selvi Boylum.

Sanatçı eserde kendini gizler. Tabiatı Tanrı yaratmıştır düşüncesi kabul edilmiştir. Akla ve sağduyuya değer verirler. yanlış gibi karşıtlıklardan yararlanırlar.yy bilim ve akılcılığını benimsemişlerdir. doğru.Hamit Tarhan. Gözlem ve tasvire önem verilir. La Fontaine. Montaigne. kötü. Konularını eski Yunan ve Latin edebiyatından alırlar. A. Rousseau. Dante bu düşüncenin temsilcisidir. La Bruyere. üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir. Sanat toplum içindir görüşünü benimsemişlerdir. Konular eski Yunan ve Latin edebiyatı yerine Hıristiyanlıktan tarihten ve günlük yaşamından alınır. George Sand  Türk edebiyatında ise Namık Kemal. Sıradan insanlara eserlerinde yer vermezler. Racine. Konular işlenirken iyi.(olay. Goethe.EDEBİ AKIMLAR Avrupa’da edebi akımlar başlamadan önce.Corneille. REALİZM  19. Schiller. Olay ve kişiler yaşanan ve yaşayan kişilerin benzerleridir  Kişilerin ruhi davranışlarını etkileyen onların kişiliklerini çizen çevre ve ortamın tanıtılmasına önem verilir. ROMANTİZM           Fransa’da 1830 yıllarında klasizme tepki olarak doğmuştur. insanların iç dünyasına saygı göstermek esastır. RÖNESANSÇILAR:  Hem hümanizmin getirdiklerin hem de16. Önemli olan konu değil konunun işleniş biçimidir Dil. Bocan. zaman. Klasik edebiyatın kural ve şekilleri bırakılır. Tiyatroda üç birlik kuralına uyulur. Sanat için sanat görüşünü savunurlar. mekân) Bu akımın en önemli temsilcileri: Moliere . Temsilcileri J. Sanatçılar kendi eserlerinin kişiliklerini gizlemezler. Tabiat önemlidir. Daniel Defoe  Türk edebiyatında ise Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa ‘dır. İnsanı sevip onu yüceltme.  Özgürlük düşüncesini geliştirirler. Chateaubriand. Shakspeare bu dönemde eser verirler. Akıl yerine duygulara ve hayallere önem verirler.  Konu gerçekten alınır. Victor Hugo. 32 . Voltaire.yy ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır. İnsandaki tabiata.  Petrarca. KLASİSİZM            17.yy’ın ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak doğmuştur. yalın ve soyludur. A. Üç birlik kuralı terk edilir.Mithat Efendi. Dil açık. Cervantes. Kahramanları seçkin kişilerdir. iki önemli düşünce ve sanat anlayışı vardı: Hümanizm ve Rönesansçılık HÜMANİZM:     İnsana değer vermek esastır. J.

Şiirde anlam açıklığından kaçındılar.  Gözlem ve tasvir önemlidir.     Betimlemeler yazarın gözüyle yapılmaz kahramanın gözüyle yapılır. Dostoyevski. Natüralistler. P. asrın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkmıştır. sanatçı da bilgin sayıldı. Tolstoy.  Determinizme göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. Hamdi Tanpınar. Sanat için sanat görüşünü savunurlar.yy’ın son çeyreğinde ortaya çıkmıştır. Kelimeler seçilerek kullanılır. Dil herkesin anlayacağı seviyede değil oldukça ağırdır Temsilcileri: Baudelaire. Verlaine. Rahmi Gürpınar. Hikâye ve Romanda uygulanır. Tevfik Fikret. Determinizmi topluma ve insan uyguladılar. Alphonse Daudet  Türk edebiyatında ise. Beşir Fuat PARNASİZM          Romantik şiir anlayışı ile Fransa da ortaya çıkmıştır. gün batımı gibi belli belirsiz varlıklar görüntüleri yansıtırlar. Romantizm’de bırakılan eski Yunan ve Latin kültürüne dönüşmüştür. Nabizade Nazım. Ahmet Haşim. Gustave Flubert. Nabizade Nazım Yakup Kadri. Halit Karay NATÜRALİZM  Determinizm anlayışını romana getiren bu akım 19.  Dil her seviyedeki insanın anlayabileceği bir düzeyde tutulmuştur  Sanat toplum içindir anlayışı doğrultusunda eserler verilmiştir. insan deney konusu. Cenap Sahabettin. Stendhal. Nesneleri dış görünüşünü aktarmışlardır. Şiirde musiki her şeyden önce musiki ilkesini savundular.  İnsan kişiliğini anlatabilmek için soya çekim yasalarından ve toplum biliminden yararlandılar. Rimbaud Türk edebiyatında ise. Şiir anlaşılmak için değil hissedilmek içindir. Anlatımda sözlerin sözlük anlamından bıkan sembolistler yaşatmaya çalışırlar.  Eserlerinde hayatı bütün yönüyle anlatırlar. Gauthier. Kelimelerin sıralayışı ve ahenk önemlidir. Nesneler değişerek anlatılabilir. Yahya Kemal SEMBOLİZM            19.  Temsilcileri: Emile Zola. biraz da Cenap Sahabettin 33 . A. His ve hayale kapılmadan toplum gerçeklerini olduğu gibi yansıtır. H. Cahit Sıtkı Tarancı.  Bedenden ayrı bir ruh yoktur. Francois Coppee Türk edebiyatında ise. Sanat için sanat anlayışına bağlılardır.  Yazar eserde kişiliğini gizler. Ernest Hemingvay. Şiirde alaca karanlık üzüntü ve ay ışığı. A. gün doğumu. Temsilcileri: Th. Theodore Debanvaille.  Romanlarda kahramanların portreleri ince ayrıntılarına kadar verilir. Steinbeck  Türk edebiyatında ise. Kafiye ve Redife önem verilir. R. Recaizade Mahmut. Nesneleri olduğu gibi anlatmak mümkün değildir. Goncoutr Kardeşler. Guy De Maupassent. Temsilcileri: Honero De Balzac.  Toplum büyük bir laboratuar. Doğal güzelliğe ve dış görünüşe büyük önem verir. Sanat sanat içindir ilkesini savunmuştur.

İnsan kendi değerlerini kendi oluşturabileceğini bilmelidir. Bilinçaltı rüyada ortaya çıkar. Romanlar çeşitli türlere ayrılır. Macera Roman: Uzak ve yabancı ülkelerin doğa ve insanlarını anlatan romanlara denir. Paul Eluard Türk edebiyatında ise. Yeniciler) FÜTÜRİZM       Geleceği makineleştiren sanattır. Geçmişin sanat değerlerini bırakmalı ve yeni anlatım biçimleri bulmalı. bilinçaltıdır demişlerdir. Simon de Beauvoir. Şahıs kadrosu geniştir. adetlerini işleyen romanlara denir. Hipnotize edilmiş insanlara şiir söylettiler. geleneklerini. Sürrealistler Sigmund Freud’un etkisinde kalmışlardır. Töre Romanı: Toplumun yaşayış tarzını.Camus DADAİZM     Kelimeleri rasgele kullanmak suretiyle oluşan şiirlere denir. Orhan Veli ve arkadaşları.Paul Sartre. Zaman olarak geri dönüşler olur.SÜRREALİZM (GERÇEK ÜSTÜCÜLÜK)        Kelime anlamı "gerçek üstüncülük" demek olan bu akım 1924’te Fransa’da çıkmıştır. Temsilcileri: Marinetti ve Mayatovski Türk edebiyatında ise: Nazım Hikmet EGZİSTANSİYALİZM ( VAR OLUŞÇULUK)     Var olmayı her şeyden önce görenlerdir.yy. Temsilcileri: Tristan Zara. Paul Elaud ROMAN  Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olayları. Tezli Roman: Bir görüş veya düşünceyi savunan romanlara denir Polisiye Roman: Dedektif hikâyelerini anlatan romanlara denir. Dil ve estetik kurallarını yıkma. 34 .Aragon. A. Temsilcileri: J. Cemal Süreyya. Akıl ve mantık değersizdir. Psikolojik Roman: Psikolojik derinlemeleri işleyen romanlara denir. zamana ve şahsa bağlayarak anlatan uzun eserlere roman denir. İnsanı yönlendiren İçgüdü.      Romanda olaylar geniş ve ayrıntılı olarak anlatılır. İnsan bütünüyle özgür olmalıdır. Bu akıma var oluşçuluk da denir. Makinalaşma çalışmaları kutsallığı savunulmalıdır. Tarihi Roman: Tarihi her hangi bir olayı işleyen romanlara denir. Temsilcileri: Breton Aragon. 20. İlhan Berk (II. L. başında Marinetti tarafından kurulmuştur. Şiir gelişimini güzel seçilmiş kâğıt üzerine dizilmesiyle yazılır. Karakter çözümlemeleri yapılır. yere. Ana olay etrafında olaycıklar vardır.

       FIKRA Yazarın.  Öne sürülen düşüncelerin kanıtlanma zorunluluğu vardır. ben ülkesidir" der. gündelik olayları. Her konuda deneme yazılabilir. bir konuda görüş ve düşünceler öne sürmek ya da bir tezi savunmak. Türün ünlüleri.HİKÂYE     Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olan olayları anlatan kısa olay veya durumlara denir. Suut Kemal Yetkin. Ahmet Haşim.  Gazete ve dergilerde yayımlanır. Kişiler çoğu zaman hayatlarının belli bir anı içinde anlatılır.  Dil günlük kullanılan dildir. Ataç. okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür. kesin kurallara varmadan. Olaylar miş'li geçmiş zaman kullanılarak anlatılır. kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava hâkimdir. Olaydan çok insanın belli bir zaman dilimindeki durumu anlatılır. b) Durum Hikâyesi: Çehov tarzı da denir.  Dil açık olmalı. Selahattin Eyüboğlu. desteklemek için yazılan yazılara makale denir.  Her konuda makale yazılabilir. Türk edebiyatında Ömer Seyfettin’dir. Eğiticilik esastır Her milletin masalları kendi örf ve adetlerini yansıtır. güzel bir üslupla.  Gazete yazısıdır. Şahıs kadrosu romana göre dardır.  Düşünceleri kanıtlama zorunluluğu yoktur. DENEME  Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini. İyiler hep iyi. Yazar. kötüler cezalandırılır. günübirlik yazılardır. Konunun sonunda iyiler ödüllendirilir. Hamdi Tanpınar. Türk edebiyatında Sait Faik Abasıyanık’tır MASAL          Olağanüstü olayların anlatıldığı sözlü bir edebiyat ürünüdür.  a) Olay Hikâyesi: Maupassant tarzı da denir. özel bir görüşle. Yer ve zaman belli değildir. kötüler hep kötüdür. Kahramanlar insanüstü nitelikler gösterir. öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir. Tek bir olay vardır. 35 . Samimi bir dil kullanılır. Olaylar hayal ürünüdür.  Anlatım yalın ve yoğundur. İki tür hikâye görülür. Nurullah Ataç "Deneme. A. Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur. kanıtlamaya kalkmadan. Olay esastır. N. nesnel bir nitelik taşır. kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa. MAKALE  Bir gerçeği açıklamak. Yazar.

Ahmet Rasim H. Falih Rıfkı. yaşandığı dönem hakkında bilgi verir. SOHBET  Yazarın. 36 . özel gibi çeşitleri vardır. Şevket Rado. Cahit Yalçın. Okuyucuyla sohbet ediyormuş havası hâkimdir. Peyami Safa.  İş. HATIRA (ANI)      Bir kişini kendisinin yaşadığı ya da tanık olduğu olayları. olayları kendi bakış açısından anlatır.  İçtenlik.  Cümleler çoğu zaman konuşmadaki gibi devriktir. günü gününe yazılması ile oluşan türe günlük denir. Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır.  En tanınmış fıkracılar. GÜNLÜK (GÜNCE)     Yaşanan olayların. sorulu-cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi verir. Eleştirmenin kendi görüşlerine göre yaptığı eleştiriye öznel eleştiri denir Eleştirmenin herkesçe kabul gören ölçütlere göre yaptığı eleştiriye nesnel eleştiri denir. tarih atılarak. MEKTUP  Bir düşünce veya duygunun birilerine iletilmesi amacıyla yazılan özel yazılardır. sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır. OTOBİYOGRAFİ  Bir kimsenin kendi hayatını kendisinin yazmasına denir. Atilla İlhan. Anılar.  En tanınmış sohbetçiler. Eskiden bunlara: Ruzname denilirdi. İçten ve sevecendir. Ahmet Rasim. ELEŞTİRİ      Her hangi bir konuyu veya eseri çeşitli yönleriyle değerlendiren yazılara denir. Öznel bir anlatım esastır BİYOGRAFİ  Ünlü kişilerin hayatını anlatan yazı türüdür. "Tezkire" denirdi. Eleştiri objektif olmalıdır. Eleştiride amaç okura ve yazara yol göstermektir. gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini. samimilik.  Divan edebiyatında şairleri anlatan bu eserlere. Haşim. izlenimlerin. Geçmişteki olay üzerine yazılır. okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılardır. Yazar. doğallık sohbetin özelliklerindendir.  Yazar.  Herkesi ilgilendiren konular seçilir.

 Üç birlik kuralına uyulur. Yunan-Aristoohanes. Hayatı olduğu gibi yansıtır. Kahramanları tanrılar.Moliere. Konusunu seçkin kimselerin hayatından ya da mitolojiden alır. zaman. Sophokles. yaşanılan hayattan ve günlük olaylardan alır. sahnede oynanmak amacıyla yazılan edebi eserdir. sahne arkasında gerçekleştirilir. Racine. konularına göre dram. Eski Yunan. Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur. hayatın acıklı yönlerini göstermek.  Anlatan kişi doğru bilgi vermeli. TİYATRO  Hayattaki olayları konu edinen. Aiskhylos.  Her türlü söze şakaya yer verilir.  Konusunu.  Türün yazarları. Euripides.  Birbirini izleyen diyalog ve koro bölümlerinden oluşur.  Tiyatro eserleri.  Kişilerin her türlü davranışları sahnede gösterilir. Kusursuz bir üslubu vardır. 3-DRAM:      Hayatı olduğu gibi acıklı ve gülünç yönleriyle sahnede göstermek için yazılan tiyatro eseridir. Eser baştan sona kadar ağırbaşlı. Corneille. Fransız. 2-KOMEDİ:  İnsanların ve olayların gülünç yönlerini ortaya koymak. Ünlü trajedi yazarları. 37 . çirkin dahi olsa sahnede gösterildiği gibi kişiler hangi sınıf ve halktan olursa olsun dramda yer alır. ahlak. ciddi bir hava içinde geçer. 1-TRAJEDİ:            Seyirciye. seyircinin gözü önünde gerçekleştirilmez. tanrıçalar ve soylu kimselerdir. tiyatro somuttur.( Yer. Üç birlik kuralına uyulur. Bu olaylar haberciler tarafından sahnede aktarılır.GEZİ YAZISI  Gezilip görülen yerler hakkında yazılan yazılardır. Konusunu günlük yaşamdan ve tarihten alır. Trajedi ve Komedi kaynaşmıştır. erdemi anlatmak için yazılmış manzum eserlerdir.  Manzum olarak yazılır. Çirkin olaylar.  Roman ve hikâye soyut olduğu halde. Kaba sözlere yer verilmez. trajedi ve komedi gibi türlere ayrılır. okuyuculara orayı gezmiş havası vermeli. olay ) Oyunda korolara yer verilir. Olaylar. izleyenleri güldürmek ve düşündürmek amacıyla yazılmış tiyatro eseridir. Fransız.  Kişiler halktan ve yüksek zümreden her çeşit insan olabilir.

Persler.  En önemli eseri: DECAMERON’ DUR.  Eserleri: Düğün.  En önemli eseri: ÇILGIN ORLANDO’DUR. Şarkı. Bu eserle modern romanın kuruluşu başlamış oldu. 38 . HEREDOTOS (Tarih’te) SOKRATES(Felsefe’de EFLATUN (PLATON) Felsefe’de) ARİSTO (Felsefe’de) İSPANYOL EDEBİYATI     CERVANTES Osmanlı Devleti ile yapılan İnebahtı deniz savaşında esir olarak alınmıştır. Heleno. İTALYAN EDEBİYATI DANTE  Rönesans’ın fikir babalarındandır. Odysseia HESİODOS  Didaktik eserler yazmıştır. EURUPİDES. AİSSPOS  Fabl türünün kurucusudur. Eşek Arıları.DÜNYA EDEBİYATI YUNAN EDEBİYATI HOMEROS  Destan türünde eser yazılır.  En önemli eseri: Tanrısal Komedya’dır.  Eserleri: Yalvaran Kızlar. BOCCACIO  Dünyada küçük hikâye türünün ilk örneklerini yazmıştır. ARİSTOPHANES  Eserlerinde siyasetçileri aşırı bir biçimde eleştirmiştir. Ancak onu göremedi. AİSKHYLOS  Yunan geleneklerini ve ahlakını savunur. Kosmosk SAPHO  Lirik aşk şiirler yazmıştır. Prometheyus SOPHOKLES  İnsanlar arası çatışmaları işlemiştir. .  İlk büyük komedya şairidir  Eserleri: Kuşlar.  Eserleri: Kylops(dram).Fenikeli Kadınlar. Elektra. Döndükten sonra “DON KİŞOT” romanını yazmıştır. Sonradan serbest bırakılmıştır.  Bilge biridir. ARİOSTO  Rönesans’ın önemli yazarlarındandır.  Eserleri: İlyada. İç Savaşlar. Bu kitapta Don Kişot adlı bir şahıs kendini şövalye zannedip uşağı Pança ile dünyadaki haksızlığı kaldırmak için yel değirmenlerine saldırır. TASSO  En önemli eseri: Kurtarılmış Kudüs’tür. Zincire Vurulmuş.  Hikâyelerinde insanoğlunun tüm yaşam koşullarını işlemiştir.  Eserleri: İşler ve günler.

Toplumun her katmanından kişileri eserlerinde işlemiştir.  En önemli eserleri: Madam Bovary. Polyeucte en önemli eserleridir. roman türlerinde eser vermiştir. dram. En önemli eseri: DENEMELER’DİR CORNEILLE  Fransız tragedyasının babası sayılır.  Andromague. Zorla Evlenme.     STENDAL  Süssüz bir dil kullanmıştır. Cinna. Kalbimiz 39 . LA FONTAİNE  Fabl türünün en önemli temsilcisidir.  Şiir. Notre Dame Kamburu. Ölüm Gibi Kuvvetli.  En önemli eserleri: Gülünç Kibarlar. Özgür düşüncenin savunucusu olmuştur.  En önemli eserleri: Kırmızı ve Siyah. Parma Manastırı FLAUBERT  Realizmin en önemli temsilcilerindendir  Kuvvetli bir üslubu vardır.  Realist bir yazardır. Güzel Dost. Vadideki Zambak’tır. Horace.  En önemli eserleri: Sefiller. VİCTOR HUGO  Dünyanın en büyük romancılarındandır. Goriot Baba. Bir Hayat. En önemli romanları: Eugenie Grandet. Kadınlar Mektebi. Sonbahar Yaprakları BALZAC      Dünyanın en büyük romancılarındandır.  En önemli eseri: Fabl’lar (masallar) dır dır.  İnsanın gülünç yönlerini ortaya koymaya çalışmışlardır. Phedre en önemli eserleri sayılır. İnsanlık Komedyası adlı bir eserde bütün romanlarını toplamıştır. Hernani.  En önemli eserleri: Tombalak. Cimri Hastalık Hastası.  Tragedyaları ünlüdür. Duygusal Eğitim MAUPASSANT  Hikâye dalında kendine ait bir tarz oluşturmuştur. İphigenle. Kral Eğleniyor. Bazılarını sonradan ayırmıştır.FRANSIZ EDEBİYATI MONTAIGNE Deneme türünün babası sayılır. Ayışığı. Realizmin kurucularındandır. Kibarlık Budalası. Kocalar Mektep. RACINE  Klasisizm akımının öncülerindendir.(Adları bir önceki maddede yazılır) MOLİERE  Dünyanın en önemli komedi yazarlarındandır. Rönesans edebiyatının en önemli temsilcisidir. Salambo.  Le Cid.

İNGİLİZ EDEBİYATI      SHAKESPEARE Dünyanın en büyük tiyatro yazarlarındandır. SWİFT  Toplum içindeki aksaklıkları işlemiştir. DANİEL DEFOE  Maceracı bir kimliğe sahiptir  En önemli eseri: Robinson Crusoe’dir. Haydutlar. Kral Lear dramlarından biridir. Venedik Taciri.  Bir Avcının Notları.  En önemli eserleri: Kafkas Esiri. 40 . Eserlerinde nazım ve nesir karışık kullanılmıştır. Rudin. Don Carlos. Macbeth. Babalar ve Oğullar. Maria Stuart ‘tır. Dünya edebiyatının en önemli yazarlarındandır.  En önemli eseri: Kötülük Çiçekleri adlı eserdir. Romeo ve Jüliet. Roma Elejileri SCHİLLER  Romantizmin temsilcilerindendir.  En önemli eserleri: Wilhem Tell. Lirik şiirler yazmıştır. Maça Kızı. ALMAN EDEBİYATI       GOETHE Şiir. Taşralı Kadın eserlerinden bazılarıdır. Yüzbaşının Kızı. Bahçesaray Çeşmesi’dir. Çingeneler.  Çeşitli dallarda eser vermiştir. Vindsor’lu Şen Kadınlar komedilerinden bazılarıdır. Romantizmin kurucularındandır. Hamlet.  En önemli eseri: Güliver’in Gezileri’dir. Komedi ve dram türlerinde eser vermiştir. Ayrıca Genç Warter’in Istırapları. Yanlışlıklar Komedyası.BOUDELAİRE  Şiirlerinde kusursuz bir biçim sunmuştur. Othello. MİLTON  Tasvir ve ruh çözümlemelerini oldukça ustaca kullanmıştır. En önemli eseri: Faust’tur. roman dallarında eser vermiştir. TURGENYEV  Realist bir yazardır. tiyatro.  En önemli eseri: Kaybolmuş Cennet’tir. RUS EDEBİYATI PUŞKİN  Romantizmin temsilcilerindendir.

 Nobel ödülü almıştır. Yaşayan Ölü. Yoksul insanların hayat koşullarını işlemiştir. Pan.  Tasvir gücü oldukça gelişmiştir. Gazap Üzümleri. EDEBİ SANATLAR İNTAK (KONUŞTURMA) SANATI     Cansız varlıkları ve insan dışındaki canlıları insan konuşturmaya intak denir. Karanlığın Kudreti en önemli eserleridir. Anna Karanina. Karamazov Kardeşler en tanınan eserleridir. Not: İntak sanatının olduğu her yerde doğal olarak teşhis sanatı vardır. AMERİKAN EDEBİYATI MARK TWAİN     Çeşitli dallarda eser vermiştir. Nobel ödülü almıştır. ERNEST HEMİNGVAY  Modern Amerikan edebiyatının en önemli yazarlarındandır.DOSTOYEVSKİ     Dünyanın en büyük romancılarındandır.’’diye bağırdı. 41 .İhtiyar Adam ve Deniz eserlerinden bazılarıdır. EDGAR ALLAN POE  Şiirleri ünlü olmakla beraber hikâye de yazmıştır. Eserlerindeki karakterler oldukça canlıdır.  Acayip ve Çapraşık Hikâyeler de hikâye kitabıdır.’’diye yalvarıyordu. Mor menekşe:’’Bana dokunma. İvan İliç’in Ölümü. Hacı Murat. Budala. Ölümden Sonra Dirilme. Minik kuş:’’Anne beni rüyalar ülkesine götür.  Kuzgun. Ölü Bir Evden Hatıralar. Dünya Nimeti en önemli eserleridir. Realist bir yazardır.  Açlık. Mizahçıdır. Victoria.     JOHN STEİNBECK İşçi haklarını savunmuştur. Tom Savyer’in Maceraları. Yukarı Mahalle. Eserleri: Bitmeyen Kavga.  Savaş ve Barış. Mississipi’de Yaşam Huclerbery’in Maceraları en önemli eserleridir. Suç ve Ceza. Fareler ve İnsanlar İSKANDİNAV EDEBİYATI KANT HAMSUN  Genellikle kendi çevresini işlemiştir. Annabel Lee ve Çanlar şiir kitaplarıdır. TOLSTOY  Edebiyat dünyasının en usta kalemlerindendir.  Kuvvetli ve bilge bir üslubu vardır.  Çanlar Kimin İçin Çalıyor? Silahlara Veda . Derin bir insan sevgisi vardır.

ateş yakarmış. Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz? Geç fark ettim taşın sert olduğunu Su insanı boğar. Ateşten kızaran bir gül ararda Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi Biz mutlu olalım diye her şey yeşile boyanmış TEVRİYE SANATI  Nükte yapmak için iki anlamı bulunan bir sözcüğün uzak anlamını kastederek kullanma sanatıdır. Bize Tahir Efendi kelp demiş İltifatı bu sözde zahirdir Maliki mezhebim benim zira İtikadımca kelp Tahir’dir (Kelp. . Gerçek sebep inkâr edilerek yerine heyecan verecek bir neden gösterilir. … Tur Dağı’nda Musa ile çağırayım Mevla’m seni KİNAYE SANATI  Bir kelimeyi veya sözcük grubunu hem gerçek hem de mecaz anlama gelecek şekilde kullanmaya kinaye denir. Bende gördüm güneşin doğarken battığını MÜBALAĞA (ABARTMA) SANATI  Bir varlığın. Yıllar yılı dost bildiğim aynalar. Neden böyle düşman görünürsünüz. Maliki mezhebine göre köpek temiz varlıktır. Tahir. Aramazdık gece mehtabı yüzün parlarken Bir uzak yıldıza benzedi güneş sen varken. herkesçe bilinen bir olayı veya şahsı hatırlatmaya telmih denir. Düşenin elinden tutmak gerekir Ali gözü açık bir çocuktur 42 . Kinaye de mecaz anlam kastedilir .TEZAT SANATI  Aralarındaki bir ilgiden dolayı aynı konu ile ilgili karşıt kavramların ya da özelliklerin bir arada kullanılmasıdır. temiz demektir. . Âlem sele gitti gözlerimin yaşından. köpek demektir. HÜSN-İ TALİL SANATI  Bir olgunun gerçek nedeni bilindiği halde onu başka bir nedenden oluyormuş gibi gösterme sanatıdır. Gösterilen neden güzel olmalıdır. Ağlarım hatıra geldikçe gülüşlerimiz. olayın ya da durumun olduğundan büyük ya da küçük gösterilmesine mübalağa denir.) TECAHÜL-İ ARİF SANATI  Bir nükte yapmak için bildiği bir şeyi bilmezlikten gelmeye tecahül-i arif denir . TELMİH SANATI  Bir mısrada veya cümlede geçmişte yaşanmış olan. Bir buse mi bir gül mü dedi gönlüm Bir nim tebessümle o afet gülüverdi.

gözümde yaştın Ne diye tutuştun. bu işkence. misal getirme) Yazılı ve sözlü anlatımda bilhassa şiirde ifade edilen düşünceyi ispat etmek. LEFF-Ü NEŞİR (TOPLAYIP DAĞITMA) SANATI  Birinci mısrada toplanan en az iki kavramın ikinci mısrada bir benzerinin söylenmesine denir. TENASÜP SANATI  Anlam bakımından aralarında ilgi bulunan iki veya daha fazla kelimenin bir arada (beyit-mısra.dörtlük) kullanılmasına denir. Bu sanat özellikle muhatabı ikna etmek maksadıyla yapılır ve kullanılan atasözü ve vecizeler Türkçenin yanı sıra Farsça veya Arapça da olabilir. kelimelerin kafiyeli olacak şekilde sıralanmasına denir Sarı saçlı sevgilim seni saat sekizde saray sinemasında bekliyorum. SECİ  Düz yazıda. bu ne büyük başarı. ALİTERASYON Mısra veya beyitte ahenk oluşturacak şekilde aynı sesin veya hecenin tekrarlanmasına denir. ne diye taştın.TARİZ (İRONİ) SANATI  Birini küçük düşürmek ve onunla alay etmek amacıyla sözün ya da kavramın gerçek ve mecaz anlamı dışında büsbütün tersini kastetmektedir. Gönlümde ateştin. bu haksızlık. pekiştirmek ya da daha etkili kılmak maksadıyla meşhur bir sözü ya da vecizeyi söyleme. Kirpikleri uzundur yârin hayale sığmaz Meşhur bir meseldir “Mızrak çuvala sığmaz” Hevâî 43 .’’demek gibi. Nasıl ağlar hazan erince yapraklar İntizar ile bî-mecal sararıp düşerken Hayalî kaplar ufku geçen yazın Artık sade hatırası kalacaktır Leylâklarda müteessir solan İRSAL-İ MESEL ( Örnek. Kalem böyle çalınmış yazıma Ne kışım benzer kışıma Ne yazım benzer yazıma Kısmetindir gezdiren yer yer seni Arşa çıksan da bu akıbet yer yer seni. CİNAS SANATI  Mısra sonlarında sesteş sözcüklerle yapılan uyaklara cinas sanatı denir. AKROSTİŞ SANATI Mısraların baş harflerinin birleşmesi sonucu anlamlı bir kelime veya isim çıkacak şekilde şiir yazmaktır. kullanma sanatıdır. Nedir bu zulüm. Düşük alan bir öğrenciye:’’Allah nazardan korusun.

tıpkı. Yahya Kemal 1. misl. andırır. ilerlememek. TEŞBİH (BENZETME)  Anlama güç katmak için. (Ancak bu ortak nokta her zaman vurgulanarak zikredilmeyebilir. çün. durmuş 4.Kendisine Benzetilen : Birbirlerine benzetilen şeylerden nitelik bakımından daha üstün ve güçlü olanıdır. -vâr.Benzetme Yönü : benzeyen ve kendisine benzetilen arasındaki ortak noktadır.Benzetme Edatı : Benzeyen ve kendisine benzetilen arasında benzetme ilgisi kuran kelime veya ektir. gûnâ. en fazla dört öğe bulunur.Benzeyen (benzetilen) : zaman 2. Aşağıdaki örnekte benzetme ögelerini topluca görebilmekteyiz.Kendisine benzetilen: durmuş saat 3. misillü. o ruh hâlini okuyucuda daha iyi canlandırabilecek benzetmeler yapma yoluna gider ve bunun sonucunda da teşbih sanatı meydana gelmiş olur. 3. Teşbihte genellikle şu kelime ya da ekler benzetme edatı olarak kullanılır : Âdeta. 1. Teşbih sanatında en az iki. çü. ahlâka yararlı hikâye darb-ı mesel: Atasözü Sevgilini kirpikleri öyle uzundur ki hayale bile sığmaz. İstiare Açık İstiare Kapalı İstiare Benzeyen-Yok Benzeyen-Var Benzetilen-Var Benzetilen-Yok 44 . Mızrak çuvala sığmaz.Benzeyen (müşebbeh. çeşitli yönlerden ilgi. nitekü. -veş vb.Benzetme yönü ( : durup geçmemek. gibi.Benzeyen-benzetilen: Ali 2. benzerlik bulunan en az iki varlıktan zayıf olanı nitelik bakımından güçlü olana benzetme sanatıdır. numune. tek. Meşhur bir atasözü dür. hayal dahi edilemez. Durmuş zaman gibiydi geçmeyen zaman. -asa. benzer.Benzetme edatı: gibi İSTİARE (İĞRETİLEME)  Teşbihin ana öğelerinden sadece kendisine benzeyen ya da kendisine benzetilenle yapılan teşbihe istiare denir. Şair. meğerki misal.sıfat). benzer. 2.) 4. kimi. nitekim sanki sıfat (gül. aralarında gerçek ya da mecaz.Mesel: Örnek. anlamlı ve dokunaklı etkili söz.Benzetme edatı: gibiydi Ali aslan gibi cesurdur. Zaten benzetme bu ortak noktayı belirtmek için yapılır. bu heyecanını daha kuvvetli ve tesirli anlatabilmek için.Benzetme yönü: cesaret 4. gûyiyâ. gûyâ.Kendisine benzetilen: aslan 3. teşbih edilen. Kendisine benzetilenle yapılana "açık istiare" kendisine benzeyenle yapılana "kapalı istiare" denir. gûne. benzetilen) : Birbirine benzetilen şeylerden nitelik bakımından güçsüz olanıdır. mânend. kendisini etkileyen bir olay veya varlık karşısında heyecanlanır. bigi. Öğeleri şunlardır : 1.

Ay suda bestelerken en güzel şarkısını Küreklerim de suya en derin şiiri yazdı. K.  Karadutum. Onun ölümüne gökyüzü ağladı. çingenem  Nar tanem. bir tanem  Varsın rüzgâr bahçelerde gezsin  Ay zeytin ağaçlarından yere damlıyordu. çatal karam. nur tanem. Bir ihlal uğruna Rab ne güneşler batırıyor. İçmiş gibi geceyi bir yudumda.Benzetilen  Uludağ etekleri al ipekten bu akşam. TEŞHİS (KİŞİLEŞTİRME) SANATI  Cansız varlıklarla ve insan dışındaki canlılara insan özellikleri vermeye teşhis sanatı denir. EDEBİYATDA İLKLER 45 . Göğün mağrur bakışlı bulutları.

Şinasi tarafından Sahra Eşber veya Sardanal Keşfu-z Zunun Baburname Mecalisü-n Nefais Harabat Durub-u Emsali Osmaniye Diyojen Letaif-i Rivayet Kutadgu Bilig Kutadgu Bilig Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi Kutadgu Bilig Don Kişot Miratü’l Memalik Dekamoran Vatan Yahut Silistre Sarf-ı Türki Zehra Divan-ı Lügati’t Türk Kutadgu bilig Kutadgu bilig . Hamdi Tanpınar ŞİNASİ A . Mahmut Ekrem Takvim_i Vekayi Ceride-i Havadis Tercüman-ı Ahval A. Emin Yurdakul Şinasi Yusuf Has Hacip Cervantes Fecr-i Ati Seydi Ali Reis A. Mithat Efendi Ahmet Rasim Yusuf Has Hacip Yusuf Has Hacip Halit Ziya Uşaklıgil M.İlk köy romanımız İlk tiyatro eserimiz: İlk yerli romanımız: Batı tekniğine uygun ilk romanımız İlk çeviri romanımız İlk psikolojik romanımız İlk realist romanımız İlk resmi Türkçe gazetemiz İlk yarı resmi gazetemiz İlk özel gazetemiz İlk pastoral şiirimiz İlk şiir çevirmeni İlk noktalama işaretini kullanan İlk makale yazan İlk Türk gazeteci Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro İlk bibliyografya İlk hatıra kitabı İlk hamse şairimiz İlk tezkiremiz İlk antolojimiz İlk atasözleri kitabımız İlk mizah dergimiz İlk hikaye kitabımız İlk fıkra yazarımız Türkçe yazılan ilk kitap İlk siyasetname kitabımız İlk mensur şiir yazan şairimiz Şiirde Türk kelimesini kullanan şair İlk makalemiz Mesnevi tarzında ilk eserimiz Dünyada ilk modern roman Bildiri yayınlayan ilk edebi topluluk İlk seyahatnamemiz İlk edebiyat tarihçimiz Batılı anlamda ilk edeb tarihçimiz Dünyada ilk hikayeci Sahnelenen ilk tiyatro eserimiz Türkçenin ilk dil bilgisi kitabı İlk natüralist eserimiz Divan edebiyatının ilk mahallileşme temsilcisi İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi İlk sözlüğümüz Aruzla yazılan ilk eserimiz İlk didaktik şiir örnekleri Nabizade Nazım Şinasi Şemsettin Sami Halit Ziya Uşaklıgil Yusuf Kamil Paşa Mehmet Rauf R.Halim Memduh Efendi Fuat Köprülü Baccacio Namık Kemal Süleyman Paşa Nabizade Nazım Nedim Kamusu’l Alam Kaşgarlı Mahmut Yusuf Has Hacip Yusuf Has Hacip 46 Karabibik Şair Evlenmesi 1859 Taaşşuk u Talat ve Fıtnat Aşk-ı Memnu Telemak (Fenelon’dan) 1859 Eylül Araba Sevdası Agah Efendi. Hamdi Tanpınar Katip Çelebi Baburşah Ali Şir Nevai Ali Şir Nevai Ziya Paşa Şinasi Teodor Kasap(tarafından A.

47 .

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->