TÜRK ŞİİR BİLGİSİ

REDİF:
Mısra sonlarında görevleri ve anlamları aynı olan kelime veya ses(ler)in oluşturduğu bütünlüğe denir. Redifin olduğu her yerde kafiye vardır. Dilimizde genellikle redifler eklerden oluşur; ancak bazen sözcük halinde de redif olabilir. ( Altta ikinci örneğe bakınız) Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum da--l---lara lara,lere rediftir. gö--l---lere yo--l ---lara “l” yarım kafiyedir.

Elimi beş yerinden, dağladı beş parmağın, Bağrımda yanmadık bir yer bırakmadan git Bir yarın göçtüğünü, çöktüğünü bir dağın Görmemek istiyorsan, ardına bakmadan git!

“madan git” ler redif. “madan” zarf fiil “git” eylemdir.

KAFİYE ( UYAK ) ÇEŞİTLERİ
KAFİYE ( UYAK ) : Mısra sonlarında anlamları ve görevleri farklı olan ses benzerliklerine denir. 1 ) YARIM KAFİYE : Mısra sonlarında tek (bir) sesin benzerliğine dayanan kafiye çeşidine denir. Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum “lara” redif. “l” yarım kafiye.

2 ) TAM KAFİYE: Mısra sonlarında bir sesli bir sessiz harfin benzerliğine dayanan kafiye çeşidine denir. Ne kaşadır ne gözedir Meylimiz güzel yüzedir Daima solmaz tazedir “dir” ler redif , “ze” ler tam kafiyedir. Bu bizim gülistanımız 3 ) ZENGİN KAFİYE: İkiden fazla sesin benzerliğine dayayan kafiyeye denir. Geçen dert değil ki aransın çare İşte gülen servi, susan minare 4) TUNÇ KAFİYE: Kafiyeyi oluşturan sözcüklerden birinin diğerinin içinde yer almasına denir. Tunç kafiye aslında zengin kafiyenin bir çeşididir. Gurbet âdemden kara, hasret ölümden acı Ne zaman tükenecek bu yollar arabacı 5) CİNASLI KAFİYE: Sesteş sözcüklerin oluşturduğu kafiye çeşidine denir. Niçin kondun a bülbül Kapımdaki asmaya Ben yârimden ayrılmam Götürseler asmaya. 1

KAFİYE ÖRGÜLERİ (ŞEMALARI)
Şiirlerde kafiyelerin sıralanışına (diziliş) göre ortaya çıkan şemaya denir. 1) DÜZ UYAK ÖRGÜSÜ Bu kafiye örgüsüne “mesnevi uyak “da denir. Divan edebiyatı için her beyit kendi arasında kafiyeli olursa (aa, bb, cc…)düz uyak olur. Halk edebiyatında ise dörtlüğün ilk üç mısrası kafiyeli ( aaab,cccb…)son mısra serbest olursa düz uyak olur. 2) SARMA UYAK ÖRGÜSÜ Bir dörtlüğün birinci ve dördüncü mısrası kendi arasında, ikinci ve üçüncü mısrası da kendi aralarında kafiyeli olursa sarma kafiye olur. Yani (abba) şeklindedir. 3) ÇAPRAZ KAFİYE ÖRGÜSÜ Bir dörtlüğün birinci ve üçüncü, ikinci ve dördüncü mısraları kendi aralarında kafiyeli olursa sarma kafiye olur.Yani (abab)şeklindedir. 4) MANİ TİPİ KAFİYE ÖRGÜSÜ Bir mısranın birinci,ikinci ve dördüncü mısraları kendi aralarında üçüncü mısra da serbest olursa mani tipi kafiye olur. Yani (aaxa) şeklindedir. 5) KOŞMA TİPİ KAFİYE ÖRGÜSÜ “abab, cccb,dddb” şeklinde oluşan kafiye örgüsüne denir. ALİTERASYON Söze güzellik ve ahenk katmak amacıyla belli seslerin sıkça tekrar edilmesine denir. Beni bende demen bende değülüm Bir ben vardır bende benden içe

TÜRK ŞİİRİNDE ÖLÇÜ
1) SERBEST ÖLÇÜ 2) HECE ÖLÇÜSÜ 3) ARUZ ÖLÇÜSÜ 1) SERBEST ÖLÇÜ Herhangi bir kurala ve ölçüye bağlı kalmadan yazılan şiirlere denir. Tanzimat’tan sonra görülmeye başlanmıştır. Özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra Garipçiler bu ölçüyü çokça kullanmıştır. 2) ARUZ ÖLÇÜSÜ Arap edebiyatından İran’a oradan da Türk edebiyatına geçmiştir. Divan edebiyatı bu ölçü kullanılarak icra edilmiştir. Hecelerin uzunluğu- kısalığına (kapalı-açık) dayanan ölçüye denir. 3) HECE ÖLÇÜSÜ Türk’lerin milli ölçüsüdür. Bir şiirde mısraların hece sayılarının eşitliğime dayanan ölçüye denir. Edebiyatımızda 7’li, 8’li, 11’li, 14’lü heceler çokça kullanılmıştır. 2

ŞİİR TÜRLERİ (ÇEŞİTLERİ)
1 ) PASTORAL ŞİİR Köy, çoban, kır hayatının güzelliklerini, zorluklarını anlatan şiirlerdir. Edebiyatımızda Kemalettin Kamu’nun “Bingöl Çobanlarına” şiiri bu türe en güzel örnektir. Ayrıca Karacaoğlan, Faruk Nafiz de çok güzel örnekler sunmuşlardır. Akşam olur, kuşlar konar dallara Susamış yıldızlar iner göllere İnce güzeller dizilir yollara İçlerinde seni göremiyorum 2 ) EPİK ŞİİR Savaşları, kahramanlıkları işleyen şiirlerdir. Destanlar epik özellik taşırlar. Edebiyatımızda Köroğlu, Dadaloğlu bu türün başarılı örneklerini sunmuşlardır. Eğerleyin kır atımın ikisin Fethedeyim düşmanların hepisin Sabah namazında Bağdat kapısın Allah Allah deyip açtı Genç Osman. 3) LİRİK ŞİİR Duyguların coşkulu bir edayla işlendiği şiirlere denir. Çoğunlukla bireysel duygular işlenir.(Fuzuli, Nedim..) Ala göz üstüne hilal kaşlar Sırma gibi yanar yârin saçları Kirazdır dudağı, inci dişleri, Selvi Suna’m gibi gül fidan olmaz. 4) SATİRİK ŞİiR Bireylerin veya toplumun aksayan yönlerini eleştirmek amacıyla yazılan şiirlere denir. Bu tarz şiirlerde bazen güldürü öğeleri de kullanılır Elin kapısında karavaş olan Burnu sümüklü gözü yaş olan Bayramdan bayrama traş olan Berbere gelir de dükkân beğenmez. 5 ) DİDAKTİK ŞİİR ( öğretici şiir) Herhangi bir konuda okura bilgi vermek amacıyla yazılan şiirlere denir. Bu şiirlerde amaç duygu değil akıldır.( M. Akif, N. Kemal, Tevfik Fikret) Az söz erin yüküdür, Çok söz hayvan yüküdür, Bilene bu söz yeter, Sen de güher var ise 6 ) DRAMATİK ŞİİR Hüzünsel bir duyguyu çeşitli yönleriyle konu edinen şiirlere denir. Çoğunlukla ağıt özelliği taşırlar. Civan da canına böyle kıyar mı? Hasta başın taş yastığa koyar mı? Ergen kıza beyaz bezler uyar mı? Al giy allı balam alların hani? 3

TÜRK EDEBİYATININ DEVİRLERİ 1) İSLAMİYETTEN ÖNCEKİ TÜRK EDEBİYATI
a) Sözlü Edebiyat b) Yazılı Edebiyat 2) İSLAMİYETİN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK EDEBİYATI a) Divan Edebiyatı b) Halk Edebiyatı  Anonim Türk Halk Edebiyatı  Dini –Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı  Âşık Tarzı Türk Halk Edebiyatı 3 ) BATI TESİRİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI a. Tanzimat Edebiyatı b. Servet-i Fünun Edebiyatı c. Fecr-i Ati Edebiyatı d. Milli Edebiyat e. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı f. Beş Hececiler g. Yedi Meşaleciler h. Garipçiler( Birinci Yeniciler) i. Maviciler j. İkinci Yeniciler k. Günümüz Türk Edebiyatı

1 ) İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
Bilinmeyen bir tarihte başlamıştır. İslamiyet’in kabulüne kadar devam ede gelmiştir. Atlı- göçebe kültürünün izlerini taşımaktadır. Ölüm, yiğitlik, savaş, aşk konuları en çok işlenen konular olarak göze çarpmaktadır. İki koldan gelişmiştir. a) Sözlü Edebiyat Şaman , kam baksı ozan adı verilen sanatçılar tarafından icra edilmiştir. Bu sanatçılar “kopuz”adı verilen bir saz aleti kullanırlardı. Doğuşu her ne kadar dini törenlere dayansa da zamanla din dışı konular da gelişmiştir.  Hece ölçüsü kullanılmıştır.  Aşk doğa ölüm konuları sık işlenmiştir.  Anomin özellik taşımaktadır.  Yarım kafiye kullanılmıştır.  Koşuk , sav, sagu ,destan başlıca ürünleri sayılır. KOŞUK Kopuz eşliğinde “sığır” denilen sürek avlarında söylenen lirik şiirlerdir. Günümüzdeki “koşma”ların ilk versiyonu sayılırlar. Kafiye şeması “aaab,cccb,dddb”şeklindedir. SAGU Yuğ adı verilen ölü törenlerinde ölümün acısının hafifletmek amacıyla söylenen günümüz “ağıt”larının ilk versiyonuna denir. Hece ölçüsünün 7’li-8’li parçaları sıkça kullanılmıştır. UYARI: Bilinen en eski sagu :“Alp er Tunga”sagusudur.

4

. Destanlar “Doğal-Yapay”olmak üzere ikiye ayrılır. Yapay Destanlar: Kaybolmuş Cennet ( Milton) Kurtarılmış Kudüs ( Tasso) İlahi Komedya (Dante) Üç Şehitler Destanı ( F. BAŞLICA TÜRK DESTANLARI SAKA TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Alp Er Tunga Destanı: Türk-İran savaşlarıyla Alp Er Tunga’nın yiğitliklerinin anlatıldığı destanlardır. KIRGIZ aittir. afet vb. Çok sonra yazıya geçirilmişlerdir. YUNAN Şehname ………………İRAN Gılgameş……………….SÜMER Oğuz Kağan ……………TÜRK Ergenekon ………………TÜRK Manas ………………….. Akif) TÜRK DESTANLARININ ÖZELLİKLERİ      Çoğunlukla manzumdurlar (şiir şeklinde) Anonimdirler Oluştukları dönemlerin özelliklerini taşımaktadırlar.  Şu Destanı: İskender ile Türkler arasındaki savaşların ve Hükümdar Şu’nun destanıdır.. Dünyadaki en önemli doğal destanlar Kalevala ………………. 5 . olayların olağanüstülüklerle bezendirilerek anlatıldığı manzum (bazen nazım. İNGİLİZ İliada ………………… YUNAN Odyssa ………………. Atasözlerimiz ilk defa “Divan-ı Lugati’t Türk”kitabında bir araya getirilmiştir. 1) DOĞAL DESTANLAR Gerçekte var olan herhangi bir olayın milletin dilinde yüzyıllar süren bir anlatımdan sonra bir ozan tarafından kaleme alınması sonucu oluşan destanlara denir. Olağanüstü özellikleri çokça bulunmaktadır. DESTAN Toplumu derinden etkileyen savaş. 2) YAPAY DESTANLAR Herhangi bir olaydan yola çıkarak bir ozanın destan kurallarına riayet edip oluşturduğu şiirlere denir.SAV Atasözü demektir. Hüsnü Dağlarca) Çanakkale Şehitlerine (M. kıtlık.nesir karışık)uzun hikâyelere denir. FİNLANDİYA Mahabharata …………… HİNT Ramayana …………… HİNT Şant do Rölant………… FRANSIZ Nibelungen……………… ALMAN İgor ……………………… RUS Beovful ……………….

Bu geçiş dönemine ait en önemli eserler şunlardır: a) Divan-ı Lügat’ it Türk. devleti nasıl idare ettiklerini.  Doğu Göktürklerine aittirler. gelecek kuşakların ne yapmalarını anlatan bir nutuk (söylev)tur.  Türkçenin ilk sözlüğüdür.732.  Taşların üç tarafı Göktürk alfabesiyle bir tarafı da Çince yazılmıştır.  Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır.  Kitapta 7500 kelimenin Arapça karşılığı verilmiş olup ayrıca halk şiirleri.  Hakanlar Göktürkleri nasıl birleştirdiklerini.(942) B u tarihten sonra İslam’a dair eserler verilmeye başlanmıştır. bir demir dağı erittikten sonra öçlerini alışlarını anlatan destandır. dişi bir kurt tarafından kurtarılmasını. tanrı tarafından cezalandırılmaları kuraklığın başlaması nedeniyle de göç etmeleri anlatılır. B ) YAZILI EDEBİYAT Türklerin GÖKTÜRK alfabesini kullanmasıyla başlayan dönemdir. üç kızını insanoğluyla evlendirmeyi uygun bulmayarak tanrıya.  1900’ lü yılların başında Strahlanberk tarafından bulunmuş. ülkesini genişletip oğulları arasında nasıl bölüştürdüğünü anlatan destandır.  Vezir Tonyukuk.  Ebu’ l Kasım’ a sunulmuştur. Kültigin adına dikilmişlerdir. 3) İSLAMİYETİN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK EDEBİYATI Talas savaşından sonra Türkler kabileler halinde Müslüman olmaya başlamıştır.  Öz Türkçe ile yazılmıştır.  Eserler şu an MOĞALİSTAN sınırları içindedir. korunmasını ve Türklerin sözü edilen kurtla bu Türk’ten çoğaldığı anlatılır.HUN TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Oğuz Kağan Destanı: Hun Hükümdarı Mete’nin yiğitliklerini. Kutsal taşı Çinlilere vermeleri üzerine.  Ergenekon Destanı: Bir yenilgi sonunda Ergenekon’a çekilen Türklerin orada çoğalıp. Karahan Devletinin hükümdarı Satuk Buğra Han zamanında İslamiyet resmi din olarak kabul edilmiştir. atasözleri.  720. Tarihi bilinen en eski yazıtımız(mezar taşı): Çoyren (687–692)dir.  Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.  1074 yılında bitirildiği düşünülüyor. GÖKTÜRK DESTANI  Bozkurt Destanı: Savaşta yaralanan bir Türk’ün.  Yollug Tigin adlı bir yazara yazdırmıştır. Tarihimizin ve dilimizin ilk en önemli belgeleri Göktürk Yazıtlar(Orhun Kitabeleri)dir.( Türk Dilinin Sözlüğü) ( 1072–1074 )  Kaşgarlı Mahmut yazmıştır. kızlarıyla evlenmesi ve Uygur Türklerinin bu evlenmeden çoğaldığı anlatılır. Danimarkalı Thamson tarafından okunmuşlardır. Daha eskilere ait maalesef herhangi bir eserimiz yoktur.735 yıllarında dikilmişlerdir.  Göç Destanı: Türklerin. deyimler kullanılmıştır. Bilge Kağan. UYGUR TÜRKLERİNİN DESTANLARI  Türeyiş Destanı: Uygur hakanının. 6 .  Türklere ait gelenek göreneklerden tarihten folklordan bahsettiği için bir ansiklopedi özelliği taşımaktadır.  Aslında birer mezar taşı olarak tasarlanmışlardır.

d) Atabet’ül Hakayık (Hakikatlerin Eşiği)     Yüknekli Edip Ahmet tarafından yazılmıştır. Temelinde sözlü bir gelenek vardır. Yesevi tarikatının esasları ve dinin temel öğretileri anlatılmıştır. Dörtlük ve yarım kafiye esaslıdır.  Koşma.  Devletin nasıl yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. kahramanlık. Hikâyelerde oğuzların çevredeki boylar ile aralarındaki savaşlar ve kendi iç mücadeleleri yer alır. akıl saadet. “  Nazım ile nesir iç içedir.  Eserin yazarı belli değildir. Hece ölçüsü kullanılmıştır. Hikâyelerin konuları. KİTAB-I DEDE KORKUT         Destandan halk hikâyesine geçiş döneminin ürünüdür. her türlü duygularını işlemektedir. mani.  Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır. bilmece. Türk edebiyatının ilk siyasetnamesidir. Eserde ahlakın önemi ve yolları üzerinde durulmuştur. Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.  Hakaniye lehçesi kullanılmıştır. devlet. devriye. .  6645 beyitten müteşekkildir. c)       Divan-ı Hikmet Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır.b) Kutatgu Biliğ (Mutluluk Veren Bilgi) (1069. 7 . TÜRK HALK EDEBİYATI         İslamiyet’ten günümüze kadar kesintisiz gelen bir edebiyattır. yy’da kaleme alınmıştır. Eserde geçen ‘’Dede Korkut’’meçhul bir halk ozanıdır.Dini-Tasavvufi olmak üzere 3’e ayrılır. boylar arasındaki savaştır.  Kendi arasında : “Âşık Anonim. adalet sembolleriyle verilmiştir. yyda yazılmıştır. İlahi aşk kavramı ilk defa bu eserde kullanılmıştır. Olağanüstü olaylarla gerçeğe uygun olaylar eserde iç içedir.  Öğretici bir nitelik taşımaktadır.  Tapgaç Buğra Han’a sunulmuştur. atasözü. ağıt. deme gibi çeşitli nazım şekilleri vardır.  Hakaniye (Doğu ) Türkçesi ile yazılmıştır. Beyit ve dörtlükler bir arada kullanılmış. Türklerin eski yaşam tarzları ile ilgili ayrıntılar yanında İslam dini ile ilgili özelliklerde vardır. Bu edebiyatı genellikle “aşık”adı verilen sazlarıyla yazdıklarını besteleyip köy köy dolaşan ozanlar icra etmiştir. şathiye. yiğitlik gösterisi.1070 )  1069–1070 tarihlerinde Yusuf HAS Hacip tarafından yazılmıştır. 12. ilahi. destan. Dolayısıyla aruz ve hece vezni birlikte kullanılmıştır. 12 hikâyeden oluşur. yy da yazılmıştır. semai. türkü. 12. sevinçlerini. aşk. Halkın dertlerini.  Eserde öğütler. 15. Hece ölçüsüyle halk dili kullanılmıştır. Dili sadedir. Halk içinde yetişmiş ozanları icra ettiği bir edebiyattır. varsağı.

Eskiden “kam. Coşkulu. Ayaklanma. gurbet. HEY “ nidaları sıklıkla kullanılmıştır.cccb. Halk edebiyatının en uzun nazım biçimidir. Koşma.baksı” adı verilen ozonlara bu dönemde “AŞIK”adı verilmiştir.dddb…”şeklindedir. hastalık gibi toplumsal konular işlendiği gibi bireysel konuların işlendiği destanlar da vardır. AĞIT: Ölen kişinin arkasından duyulan acının ve onun iyiliklerinin işlendiği koşmadır. Şairler şiirlerini “CÖNK” adı verilen defterde toplarlardı. ayrılık konuları sıklıkla ilenmiştir. ağıt. “BRE. yüzyıldan sonra divan edebiyatından etkilenmeye başlamıştır. 8 . Kafiye düzeni koşma gibidir. Koşmanın konularına göre “güzelleme. koçaklama. Kafiye düzeni koşma ile aynıdır.  Dörtlük sayısında sınırlama yoktur. lirik bir söylenişi vardır.A)             ÂŞIK TARZI TÜRK HALK EDEBİYATI İslamiyet'ten önce başlamıştır. ayrılık. Dili sadedir. Nazım birimi dörtlüktür. yarım kafiye kullanılmıştır. SEMAİ Özel bir ezgiyle söylenen bir türdür. semai. yiğitlik. KOŞMA           Aşk. 17. Kendine özgü bir söylenişi vardır. 11’li hece ölçüsüyle yazılır. En az 3 en fazla 6 kıtadan oluşur. 4+4 şeklinde 8’li ölçüyle söylenir. gurbet gibi geniş çerçeveli konuların işlendiği bir türdür. En az 3 en fazla 5 dörtlüktür. Kafiye düzeni “abab. türkü. ölüm. BEHEY. varsağı destan gibi biçimleri mevcuttur. Hece ölçüsü kullanılmıştır. savaş. 3–5 dörtlükten oluşur. Son dörtlükte şairin mahlası bulunur. kahramanlık gibi konuları işleyen koşmalara denir. Âşıklar şiirlerini bağlama adı verilen sazlarla köy köy dolaşıp söylemiştir. Dili sadedir. Aşk. DESTAN 6+5 ‘li hece ölçüsüyle söylenir. kıtlık. taşlama”adlı türleri vardır. mani. KOÇAKLAMA: Savaş. GÜZELLEME: İnsan ve doğa sevgisinin lirik bir edayla işlendiği koşmalara denir. Son dörtlükte şairin mahlası(adı) kullanılır. 4 + 4 =8 ‘li ölçüyle yazılır. TAŞLAMA: Toplumun veya bireylerin aksayan yönlerini eleştiren koşmalara denir. Kafiye düzeni koşma ile aynıdır. VARSAĞI               Toros Dağları ve Adana civarında yaşayan “VARSAK” boylarının söyledikleri türkülere denir.

Sözlü ürünlerdir. Bu eserleri daha iyi anlayabilmek için belli bir dini bilgiye sahip olmak gerekir. MANİ      “aaxa” şeklinde kafiyelenir.  Güzel vakit geçirmek amacıyla çıkarıldıkları düşünülmektedir. ninni. Düz. çok sonraları birileri tarafından yazıya geçirilmişlerdir. hikmet gibi nazım şekilleri vardır. mani. masal. TÜRKÜ Belli bir ezgiyle söylenir. İlahi.  Manzum – mensur şekilleri vardır. Dil halkın kullandığı dil olmakla beraber Arapça-Farsça kelimelerde kullanılmıştır. Eserlerde genellikle Allah sevgisi işlenmiştir. nefes.          B) ANONİM TARZI TÜRK HALK EDEBİYATI Halkın ortak ürünüdür. Halkın yaşamından otaya çıkmıştır. 7. destan. devriye. İLAHİ 9 . İlk iki dizesi ayrık yani hazırlık özelliği taşımaktadır. Türkü. ATASÖZLERİ  Yüzyıllar süren tecrübeler sonunda ortaya çıkan özlü sözlerdir. NİNNİ  Annelerin bebeklerini uyutmak amacıyla belli bir ezgi ile söylediği parçalardır. Şairler genellikle dini eğitim almışlardır. Yüzyıllar süren gelişim gösterir. Asıl mesaj üçüncü dizede verilir.  Çocukların psikolojisi üzerinde etkilidir  Manzum özelliktedirler.  Aynı konuda birbiriyle çelişen atasözleri olabilir. Hemen her konuda söylenir. C)         DİNİ-TASAVVUFİ (TEKKE) TÜRK HALK EDEBİYATI Hem hece hem de aruz ölçüsü kullanılmıştır. cinaslı ve artık mani gibi çeşitleri vardır. bilmece. Bölgesel özellik ve ad değişikliğine uğrayabilir. Hece ölçüsü kullanılmıştır.8. BİLMECE  Çoğunlukla cevabı içinde saklı bulunan ve düşünceyi geliştirmek amacıyla türetilen soru biçimlerine denir. 4+3 şeklinde ölçüsü vardır.11. halk hikâyeleri gibi nazım şekilleri vardır.  Kelimeleri değiştirilemezler. Hem dörtlük hem beyit kullanılmıştır. Her konuda söylenebilir.14 ‘li ölçülerle söylenir. nutuk. Bu eserlerde dönemin çarpıklıkları da işlenmiştir. şathiye.

Halk içinde çok sevildiği için isimsiz birçok şiir onun adında yayımlanmıştır. Mugaalet-name”adlı eserleri vardır. “Budala-name. Allah’ın aşkı ve O’na kavuşma arzusu işlenir. KAYGUSUZ ABDAL Kendisinden önceki şairlerden etkilenmiştir. Bütün şiirlerini hece ölçüsüyle yazmıştır. Orta Anadolu’da etkin olmuştur. Edebi yazıları da vardır. fikir adamıdır. Nazım biçimi olarak “ilahi”yi seçmiştir.    Hecenin 7’li-11’li kalıbıyla belli bir ezgiyle söylenen coşkulu şiirlerdir. halkın anlayışıyla birleştirmiştir. HACI BEKTAŞI VELİ Bektaşi tarikatının kurucusudur Büyük bir bilgindir. Hem aruzu hem de hece veznini kullanmıştır.  Birçok şair bu şiirlerden dolayı horlanmış hatta öldürülenler de olmuştur. PİR SULTAN ABDAL Halk edebiyatında lirik şiirin öncülerindendir. eleştirili şiirler yazmıştır. Dili oldukça sadedir. NUTUK  Tekkede tarikata yeni giren müritlere dinin ve tarikatın esaslarını aktarmak için yazılan şiirlere denir. zamanının halk dilini kullanmıştır. Bektaşi tarikatına mensup olduğu için “nefes”leri ünlüdür. 10 .(Özellikle Yunus’tan) Hem hece hem de aruz veznini kullanmıştır. ŞATHİYE  Dinin bazı inceliklerini alay edermişçesine anlatan şiirlere denir. KAYIKÇI KUL MUSTAFA  17. İlahi’ye Aleviler “Deme”. HALK EDEBİYATININ TEMSİLCİLERİ                      YUNUS EMRE Engin hoşgörüsü. İlahi aşkı ve insan sevgisini eserlerinde işlemiştir. “Malakat”adlı Arapça eseri ünlüdür. Şiirlerinde dili oldukça sadedir. Alaylı.  11’li hece ölçüsü ile yazılır. insan sevgisiyle sadece bizim değil bütün dünyanın beğenisini kazanmış eşsiz bir şair. Tasavvufu. yüzyılın önemli yeniçeri şairlerindendir. nükteli. Bektaşiler “Nefes” Mevleviler “Ayin” adını vermişlerdir. “Risalet’ün Nushiye (Nasihatlar Kitabı) ve Divan” adlı kitabı vardır. Hem hece hem de aruzla yazılan ilahiler vardır.

 Aruzu kullanmıştır. DADALOĞLU  Toroslar bölgesinde yaşamış. derin bir bilgi içeren şiirleri halk arasında çok sevilmiştir. insan ve toprak sevgisini iliklerine kadar hisseden. semai ve destanları meşhurdur.  Din dışı konularda yazmıştır. dinini görünüş için yaşayanlarını eleştirmiştir. Sivas Şarkışla Sivri alan köyünde doğmuş ve yaşamıştır.  Divan şiirinden etkilenmemiştir. bunu şiirlerinde işlemiştir.  “Genç Osman” destanıyla tanınmıştır. murabbalar yazmıştır.  Saz şairliğinin piri sayılır.  Divan ‘ı taş baskıyla basılmıştır. Koşma ve semaileriyle tanınmıştır.  Koşmaları oldukça sevilmiştir. Kahramanca şiirleriyle tanınmıştır.  Kuvvetli lirik egemenliği hâkimdir şiirlerine.  Anadolu’yu at sırtında gezip şiir söylemiştir. GEVHERİ  İnce bir söyleyiş. ÂŞIK ÖMER  İyi bir eğitim almamasına karşın şairler arasında yeteneğiyle kendine en üstte yer edinmiştir.  Türküler yazmıştır.  Divan’ı. BAYBURTLU ZİHNİ  Divan edebiyatına çokça dalmaya çalışmıştır.  Varsağı .  Saz şairi olarak ün kazanmıştır. DERTLİ  18. KARACAOĞLAN  Şiirlerini sade bir dille yazmıştır. Sultan Murat (II.     ÂŞIK VEYSEL Çocuk yaşta kör olması ona derin bir duygu zenginliği vermiştir.  Divan edebiyatında etkilendiği için mazmun ve yabancı sözcükleri çokça etkilenmiştir.  Devrinin idarecilerini. Gazel.  Hece ölçüsünü ustalıkla kullanmıştır.  Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanmıştır. KÖROĞLU     Başkaldırının. Lirik koşmalarıyla tanınmıştır. Ancak hece ölçüsünde asıl karakterini bulmuştur. Halk edebiyatının ve son dönem edebiyatımızın usta şairlerindendir.) zamanında savaşlara katılmıştır. Yurt. Köroğlu adlı halk kahramanıyla aynı adı ve özellikleri taşıdığı için ikisi aynı kişi olarak anılmıştır.  Koşmaları ve taşlamaları oldukça ünlüdür. Din dışı konularda şiirler yazmıştır. EMRAH     Erzurumludur. yüzyılın sonlarında yaşamıştır. Divan edebiyatından etkilenmiştir. DİVAN EDEBİYATI ( KLASİK –ESKİ EDEBİYAT) 11 .  Devlet yönetiminin aşiretiyle olan mücadelesi üzerine söylediği: “ferman padişahınsa dağlar bizimdir”dizelerinin nakarat olarak kullanıldığı şiiri oldukça beğeni toplamıştır. isyanın şairidir. Sergüzeşt-name”adlı kitapları vardır.

Allah’ın birliğini anlatan kasidelere: TEVHİT Allah’a dua etmek için yazılanlara: MÜNACAAT Herhangi bir şahsı övmek için yazılanlara: METHİYE Peygamberleri övmek için yazılanlara: NAAT Birini eleştirmek için yazılanlara: HİCVİYE Ölen birinin arkasından yazılanlara MERSİYE kasidesi denir. tasavvuf konuları işlenmiştir  Kafiye hem göz hem de kulak için anlayışı hakimdir. son beyitine makta. Kaside: nesip-girizgâh-methiye-tegazzül-fahriye-dua bölümlerinden oluşur.  Beyit sınırı yoktur.  En güzel beyitine “beyt’ül gazel ya da şah beyit” denir  Kafiye şeması: “aa.  Araplarda Farslara onlardan da Türklere geçmiştir.terci-i bent.  Arap ve Fars edebiyatı örnek alınmıştır.  Konu birliği yoktur. şarap.  “En az beş en fazla on beş beyit” ten oluşur. UYARI: Bunların dışında uzun ve kısa mısraların ard arda sıralanmasıyla yazılan Müstezat. kaside.. tuyuğ. mesnevi.  Çoğunlukla hikemi konular.  Zengin ve tam kafiye sıklıkla kullanılmıştır.” şeklindedir.  Şairler şiirlerini “DİVAN” adını verdikleri bir kitapta topladıkları için bu edebiyatına “Divan Edebiyatı” denilmiştir. efsaneler.. Kıtalar aaxa şeklinde kafiyelenir.murabba BEYİTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ 1 ) GAZEL  Güzellik. ahlak.  13.  Gazelin ilk beyitine “matla”son beyitine “makta” denir.  Çoğunlukla aşk. 3 ) MESNEVİ  Roman ve hikâyenin yerini tutan çoğunlukla uzun konuların işlendiği nazım biçimine denir. BENTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ 12 .İslamiyet’in kabulünden sonra Türkler yaşamın her alanında Araplardan.  Dil çoğunlukla halkın anlayacağı tarzda değildir. Her beyit başka bir konudan bahsedebilir.şarkı.  Ayrıca “klasik-eski –zümre edebiyatı” da denilir  Bu edebiyatın özünde dinde tasavvuf vardır. Bu etkileşimin en belirgin olduğu alanların başında edebiyat göze çarpmaktadır.  Saraydan destek gördüğü için “saray edebiyatı” da denilmiştir  Ölçü olarak “aruz ölçüsü” kullanılmış. günümüz manileri gibi kafiyeleşen kıt’alar da yazılmıştır.  Divan dışında beş mesnevinin toplandığı kitaba “hamse” denilir. Nazım biçimleri “beyitle” yazılanlar: Gazel.ba. şarap gibi konuları işleyen nazım türüdür.  Her beyit kendi arasında kafiyeli olduğu için uzun yazılmaya imkân vermiştir. ca da. Farslardan etkilenmişlerdir. kahramanlık ve aşk konuları işlenmiştir.terkib-i bent. En 33 en fazla 99 beyitten oluşur. din. İlk beyitine matla. En önemli kasideci NEFİ’dir. yy dan dan itibaren şair ve yazarlar Fars. şairin adının bulunduğu beyite taç beyit adı verilir. aşk. kadın.Arap etkisine girmeye başlamıştır.  “bentlerle”yazılanlar:rubai.             2 ) KASİDE Herhangi bir kişiyi ya da durumu övmek amacıyla yazılan şiirlerdir.  Leyla-Mecnun mesnevisi en çok okunan olmuştur. Kafiye düzeni gazelle aynıdır. kadın övgü.

 Felsefi ve hikemi derinliği olan konular işlenmiştir. 3 ) TUYUĞ  Divan edebiyatına Türklerin kattığı bir türdür. felsefi. Aşk kadın şarap konuları işlenmiştir. Gazel gibi kafiyelenir.  İran’da ÖMER HAYYAM. MEVLANA  Mevlevi tarikatının kurucusudur. Üçüncü mısrasına “miyan” denir. Millileşme akımını savunmuştur. NECATİ BEY         Divanı vardır.  Kadı Burhanettin’in tuyuğları meşhurdur 4 ) RUBAİ  Kafiyelenişi aaxa şeklindedir. DİVAN EDEBİYATININ ŞAİR VE YAZARLARI HOCA DEHHANİ  Divan edebiyatının kurucusu kabul edilir. Didaktik. eleştiri konularında yazılır.  Mesnevi adlı yüz bin beyitlik eseri vardır  Divan-ı Kebir. 13 . Nedim bu türün en önemli temsilciliğini yapmıştır.  Yirmi bin beyitlik “Selçuk Şehnamesi”adlı kitabı vardır.  Vatan hasreti ile ilgili şiirleri vardır.( 15 ten fazla olan da var) Her bent 8–15 beyit arasında değişir. yy. AHMEDİ 14. Divan şiirine bir yerlilik. ŞEYHİ  15. İran edebiyatının bütün özelliklerini edebiyatımıza katmaya çalışmıştır. Mektubat adlı eserleri de vardır. Türk edebiyatında MEVLANA ‘nın rubaileri meşhurdur. da tanınmış bir şairdir. Ziya Paşa’nın terkib-i bendi meşhurdur 2) TERCİ_İ BENT  Terkibi-i bente benzer.  Felsefi konular işlenmektedir. Eserlerinde sade bir dil kullanmıştır. yyda yaşamıştır. İskendername Divan’ı”adlı eserleri vardır.  Aruzun belli kalıplarıyla yazılır.     5 ) ŞARKI Türklerin divan edebiyatına kattığı bir türdür.1) TERKİB_İ BENT      5 ile 15 bent arasıda değişir uzunluğu. tasavvuf şairidir.yy.  13. bir ulusallık kazandırmaya çalışmıştır. “Cemşit u Hurşit.  Bütün eserlerini Farsça yazmıştır. Din dışı konularda şiirler yazmıştır.

 “Şikâyetname” adlı eseri devrin bozukluklarını anlatan “hiciv”dalında ilk mektuptur.  Türkçe Divanı. Şikâyetname adlı kitapları vardır. Genellikle din dışı konularda şiir yazmıştır. Tasavvufi şiirleri ağırlıktadır.Hak”adlı eserleri vardır. Seciler ve söz sanatlarıyla doludur. Ahenk ve kulak için kafiyeye çok düşkündür. Beng ü Bade.  Türkçenin musiki ve vezin kalıplarını içeren Mizanül Evzan adlı kitabı vardır.  Platonik bir aşk anlayışı vardır. NEFİ Kasidenin Türk edebiyatındaki tartışmasız lideridir.  Didaktik eserler yazmıştır. Hadisi Erbain.  Harname.  Devlet adamlığı yapmıştır.  Ona göre şair bilgisiz olamaz. “Sihamı. düşünüş ve edebiyat açısından Türk edebiyatının en büyük şairi sayılır. derin bir bilgiye sahiptir. 16. Bu kitap birçok yönüyle fabl özelliği taşımaktadır. BAKİ Şairlerin sultanı lakabıyla anılır(sultan’uş şuara) Kanuni’nin iltifatına çokça mazhar olmuştur.Kaza adlı eseri vardır. Sınırlaması yoktur. Övdüğünü göğe çıkarır. Leyla ü Mecnun Mesnevisi.yüzyılın nesir yazarıdır. Hüsrev ü Şirin ve Divan adlı kitapları vardır.  SİNAN PAŞA  15.  Azeri Türkçesini kullanmıştır. FUZULİ  Duygu. Keşf’uz Zunün. Farsça Divanı. KÂTİP ÇELEBİ              “Cihan-numa. 14 . Hadikat’üs Süeda. “HARNAME”adlı kitabı ALİ ŞİR NEVAİ  Çağatay Türk edebiyatını en önemli temsilcisi sayılır  “Muhakemet’ül Lugateyn”adlı kitabıyla Türkçe-Farsçayı karşılaştırmış ve Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu söylemiştir.  Uçsuz bir hayal dünyasına. Dili oldukça süslüdür. Arapça Divanı. BAĞDATLI RUHİ  Toplumcu bir özelliğe sahiptir.  “Tazarru -name”adlı eseri oldukça meşhurdur. yerdiğini yerin dibine geçirir. Öldürüldüğü söylenir şiirleri yüzünden.  Dili oldukça süslüdür. ilham olmadan şiir yazılmaz.  İlk bibliyografya kitabımız (şairlerin hayatını almış) olan “Mecalisü’ün Nefais”adlı kitabı vardır.  Kerbela da türbedarlık yaptığı söylenir.  Devrinin bozukluklarını bir eşekten yola çıkarak şikâyet ettiği meşhurdur.  “Hamse” (beş mesnevi) sahibidir. Divan’ı ve Kanuni Mersiyesi meşhurdur.  Lirik şiirleri oldukça meşhurdur. Şiir bir Allah lütfüdür. Mizan’ül.yyda yaşamış en büyük şairdir.  Çağının dil inceliklerini eserlerinde yansıtmıştır.

TANZİMAT EDEBİYATI          Tanzimat Fermanının ilanından sonra bu edebiyatın tohumları serpilmeye başlamıştır.  Divan edebiyatının klasik söylemlerine(mazmun) yenilerini katmıştır. Sürname adlı kitapları vardır EVLİYA ÇELEBİ  Edebiyatımızın seyahat yazarlarının piridir.  “Şarkı” nazım şeklini en ustaca kullanan şair olmuştur.  Farsça ve Türkçe Divanı.  Vatan millet.  Akıcı ve düzgün bir dili vardır. hak adalet.  “Seyahat-name” adlı eseri vardır.(Birinci-ikinci dönem) Yazı dilini halkın anlayacağı dile yakınlaştırmaya çalışmışlardır. yy da yetişmiştir. inanışlarını şiirlerinde işlemiştir.  Şiirde mahallileşme akımını başlatan ve yerleştiren şairdir. Hak. BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI  Divan edebiyatını eleştirmelerine rağmen onun etkisinden kurtulamamışlardır. Batılı tarzda ilk eserler bu dönemde verilmeye başlanmıştır. Tiyatroyu halkı aydınlatma aracı olarak görmüşlerdir. yy) nin eğlencelerini eserlerinde en iyi yansıtan şairdir. Divan edebiyatındaki “bölüm güzelliğine” karşın “konu bütünlüğüne. NABİ  Asıl adı Yusuf’tur. özgürlük gibi kavramlar ilk defa bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. Hayrabat.  Batılı anlamda ilk esereler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.  Didaktik – hikemi şiirin edebiyatımızdaki en iyi temsilcisi sayılır. 15 . Genel olarak dili süslü ve ağırdır. Tanzimat edebiyatı kendi arasında ikiye ayrılır.  Oğlu için yazdığı “Hayriye”adlı kitabı meşhurdur. adalet.  İstanbul Türkçesi ile yazmıştır. Ahmet Mithat) ikinci dönem sanatçılarına göre daha halkçı olmuşlardır. özgürlük. N.  Halk dilini. halk söylemlerini eserlerinde kullanmıştır.  Tarikata girmesine rağmen din dışı şiirleri vardır. vatan kelimeleri b u dönemde ilk defa kullanılmaya başlanmıştır. “Hüsn ü Aşk” adlı mesnevisi meşhurdur. Yenileşme hareketlerine uygun şiirler yazmıştır.  Tasavvufun etkisinde kalmayan tek şairdir. Hece ölçüsüyle şiirler yazmıştır. Ziya Paşa. Kemal. ŞEYH GALİP      Divan edebiyatının son büyük şairidir. NEDİM  Lale Devri (18.  17. Döneminin aksaklıklarını terki-i bentleriyle eleştirmiştir. Toplumcu bir çizgi tutmaya çalışmışlardır. Tanzimat birinci dönem sanatçıları(Şinasi.  Hece vezniyle şiirleri de vardır. güzelliğine” önem vermişlerdir.

İlk makaleyi yazdı: TERCÜMAN-I AHVAL MUKADDİMESİ İlk özel gazetesi çıkardı: TERCÜMAN.  Halk şiirinin ve dilinin gerçek edebiyatımız olduğunu belirten “Şiir ve İnşa”adlı makalesini yazmasına rağmen kendisi böyle davranmamıştır.I AHVAL Eserleri: Durub u Emsalı Osmaniyye (Osmanlı Atasözleri Kitabı) Tercüme i Manzume (Çeviriler) Müntehabat –ı Eşar(şiirleri) Divan-ı Şinasi Tasvir i Efkâr NAMIK KEMAL (1840–1888) Vatan şairimizdir.  Romantizmin etkisindedir. Evrak-ı Perişan ZİYA PAŞA (1825–1880)  İlk edebiyat tarihi taslağı sayılan “Harabat”eserini yazmıştır. eleştiri. Vatan. Silistre Muhasarası. Kara Bela. Toplumcu bir sanat çizgisindedir. Tahrb-i Harabat (Ziya Paşa’ya karşı) İrfan Paşa’ya Mektup. Zavallı Çocuk.  Halkın anlayacağı bir dilde ve onları ilgilendiren konularda eserler vermiştir. ilk makale. BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI SANATÇILARI         ŞİNASİ (1826–1871) Edebiyatımıza birçok yeniliğin yerleşmesini sağlamıştır. Gülnihal. Tiyatroyu bir eğlence ve halkı bilinçlendirme aracı olarak görmüştür. Eş’ar-ı Ziya. A. A.  Biçimce eski içerikçe yeni olmaya gayret göstermiştir. Büyük İslam Tarihi.  Eserleri: Zafername. Terkib-i Bent. ilk şiir çevirisi. Dilin sadeleşmesi gerektiğini söylemişler ancak pek başarılı olamamışlardır bu konuda. millet. tiyatro. Osmanlı Tarihi. Defter-i Amal. 16     .  Terkib-i bent. ilk noktalama işaretini kullanan kişidir. terci i bent’leri meşhurdur. Terci-i Bent AHMET MİTHAT EFENDİ (1844–1912)  Halk için roman geleneğini benimsemiştir. Halk için sanat görüşünü benimsemiştir. Mithat) den etkilenmişlerdir. Takip Diğer eserleri: Kanije. Kemal.     Toplumu bilinçlendirmek için edebiyatı bir araç olarak görmüşlerdir. gazete. İlk tiyatro eserimizi: ŞAİR EVLENMESİ ni yazdı.  Eserleri: ilk tarihi romanımız. anı bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. modern hikâye.Vefik Paşa) romantizm (N. CEZMİ İlk edebi romanımız . İlk tiyatro. Tiyatroları oldukça ses getirmiştir.  Bir çok dizesi halk arasında atasözü gibi kullanılmıştır. Bu dönemin sanatçıları aynı zamanda devlet adamı sıfatı da taşıyorlardı. Roman. Asıl adı İbrahim’dir. özgürlük kelimelerini edebiyatta ilk kullanan kişidir.Celalettin Harzermşah Eleştiri eserleri: Renan Müdafenamesi. ilk özel gazete. Klasizim(Şinasi. Harabat.İNTİBAH Tiyatroları : Vatan yahut Silistre.

Realizm ve natüralizm baskın akımlar olarak göze çarpar. Çok Bilen Çok Yanılır. 17 . Dudu Kuşlar. görüşü benimsenmiştir. ŞEMSETTİN SAMİ ( 1850–1904 )     Devrinin en büyük dil bilgini sayılmıştır. Zor Nikâh. Muallim Naci’nin Zemzeme’sine karşılık DEMDEME adlı kitabı yazmıştır. Henüz On Yedi Yaşında. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ SANATÇILARI RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847. Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır. İnfiali Aşk. Sanat. Yer Yüzünde Bir Melek. ABDULHAK HAMİT TARHAN ( 1852–1937)  Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir. Hüseyin Fellah. Halkın tiyatroyu sevmesi için özellikle Moliere’den çeviriler yapmıştır. İlk romanımız olan: Taaşşuk –U Talat ve Fıtnat adlı eseri yazmıştır. AHMET VEFİK PAŞA (1829-1892)     Tiyatromuzun en büyük kilometre taşı sayılır.1914)           İlk realist romanımız olan: ARABA SEVDASI’nı yazmıştır.  Hasan Mellah. Görüşünü benimsemiştir.  Romantizmden etkilenmiştir. “Her güzel şiirin konusudur”diyerek şiirin konu zenginliğine katkı yapmıştır. Kadınlar Mektebi . Vuslat Şiirleri: Zemzeme. Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır. Tiyatroları: Afife Anjelik. Nağme-i Seher Talim-i Edebiyat adlı eseri onun edebiyata dair görüşleri içeren en önemli eseridir. sanat içindir. Kamus u Fransevi ve Kamus-ı Alam’ı yazmıştır. Bursa’da kendi adıyla tiyatro kurmuştur. Oğlunun erken ölümü onu bireysel ve hüzünlü eserler vermeye zorlamıştır. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ ÖZELLİKLERİ      Bireysel konulara dönülmüştür. Muallim Naci ile uzun yıllar süren “eski-yeni”kavgasında yeniyi savunmuştur. Zoraki Tabip. Kamus u Türkî adlı sözlüğü yazmış.Şecere-i Türk eserlerinden bazılarıdır. “Sanat sanat içindir ve kafiye kulak içindir”. İlk hikâye örneklerimizden biri sayılan :”Letaif-i Rivayet”i yazmıştır. Falatun Bey ve Rakım Efendi. Dil oldukça ağırlaştırılmıştır.

Eserleri: Ateşpare. ancak onların tiyatroları oynanmak için değil okunmak için yazılmışlardır. Garam. Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “şairi azam”(büyük şair) lakabı verilmiştir.ancak başarılıdır. SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (1896–1901) EDEBİYATI CEDİDE (YENİ EDEBİYAT)  Recaizade’nin önderliğinde Servet-i Funun Dergisi etrafında toplanan bazı gençler Tevfik Fikret’in derginin başına getirilmesiyle edebi bir topluluk özelliği kazanır. Nesteren. Finten. metafizik konuları. Batılı tarzda şiirler de yazmıştır. Ölü. Liberte )  Romantizmin etkisinde.  Tiyatroları oynanmaya uygun değildir.  Düşünen adamdan çok yapan adam özelliği taşımaktadır.Kemal’in Ernest Renan’ı eleştiren Renan Müdafaanamesi bu dönemin önemli eserlerindendir. Yazarlar olaylara müdahalede bulunmuştur. Duygusal ve acıklı konular işlenmiştir.  Gözlem ve izlenimleriyle şiir yazmıştır. İkinci dönemin sanatçıları da tiyatroyu eğlence olarak görmüşler. içli Kızlar. Bunlar O’dur. Dili ağırdır . Muallim (eleştiri) Islahat-ı Edebiye (sözlük) NABİZADE NAZIM (1862–1893)  İlk köy romanımız kabul edilen: Karabibik’i yazmıştır.  İlk psikolojik roman denemesi sayılan: Zehra’yı yazmıştır. İlham-ı Vatan şiir kitaplarıdır. İyiler eserlerin sonunda mükâfat alırlar. TANZİMAT EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ  Bu dönemde genellikle “eski. kötüler de cezalarını alırlar. 18 . Eserlerde karakter oluşturulamamıştır. ölüm. İlk tiyatro örneği Şinasi’nin Şair Evlenmesi’dir. TANZİMAT EDEBİYATINDA TİYATRO     Tiyatro ilk defa bu dönemde görülmeye başlanmıştır.yeni”kavgasına dayanan eleştiriler olmuştur. DÖNEMİN BAĞIMSIZLARI SAYILAN SANATÇILAR MUALLİM NACİ (1850–1893)     Recaizade Mahmut Ekrem’le eski.  Makber. natüralizm’in öncülerinden sayılır. Genellikle ya iyi ya da kötü özellik taşıyan tipler kullanılmıştır. Hacle.yeni kavgasında eski’yi savunmuştur. aşk gibi temalar içeren eserler vermiştir. İlk dönemin sanatçıları tiyatroyu bir eğitim aracı olarak görmüşlerdir.  Muallim Naci ile Recaizade Mahmut Ekrem arasındaki Demdeme-Zemzeme tartışması da bu dönemin önemli örneklerindendir. TANZİMAT EDEBİYATINDA ROMAN VE HİKÂYE       Bütün eserler teknik açıdan zayıftırlar. Füruzan. Şerare (şiir) Demdeme.  N.(Macera-yı Aşk. Sabru Sebat. Tanzimat ikinci dönemin sanatçıları birinci döneminkilere göre daha başarılı olmuştur.  Realizm.

Doksan Beşe Doğru. Mehmet Rauf. Kırık Hayatlar. Haluk’un Defteri. Halit Ziya’nı katılımıyla genişler. Şermin. Oğlu Amerika'ya okumak için gider.  Aruz başarıyla ölçüsü kullanılmıştır.(SİS şiiri) Mehmet Akif ile atışmışlardır. Eserleri: Rubab-ı ŞİKESTE. SERVET-İ FUNUN EDEBİYATININ SANATÇILARI TEVFİK FİKRET(1867-1915)           Kendi akımının ve Türk edebiyatının en önemli şairlerindendir. Halk arasında birçok dizesi atasözü gibi kullanılmaktadır. Ali Ekrem.  Nazım (şiir) nesre (düz yazı) yaklaştırılmıştır.  Sanatlı bir söyleyişi. Aşka Dair. HALİT ZİYA UŞAKLIGİL (1866–1945)  Birçok edebi türde eser vermesine rağmen asıl ününü romanlarda bulmuştur. Parnasizm akımından etkilenmiştir. söz sanatları oldukça fazla kullanmıştır. 19 . Füruzan… CENAP ŞAHABETTİN (1870–1934)      Sanat. bazı sosyal şiirler yazmıştır.  Devlet yönetiminin baskıcılığını bahane ederek toplumsal konulara eğilmediler. Romanlarında üst tabakanın hayat özelliklerini işlemesine rağmen hikâyelerinde sıradan insanları işlemiştir. Servet-i Funun dan sonra her hangi bir topluluğa katılmamış. Evrak-ı Eyyam. Tarih-i Kadim. Bir Ölünün Defteri.)  Hep uzak ülkelere gitme hayaliyle yaşadılar. Fikret “Şermin” adlı eserini hece ölçüsüyle yazmıştır.  Eserleri : Aşk-Memnu. Rubab-ın Cevabı. kelime oyunları bol.(Sadece T. Nesr-i Sulh. Aruz ölçüsünü Türkçeye başarıyla uygulamıştır.Kâbus.  Sanat.  Batı’dan sone ve terza-rima gibi yeni nazım şekilleri ithal edilmiştir. Konu bütünlüğüne önem verilmiştir.  Realizm ve natüralizmi benimsemiştir. Mai ve Siyah.  Roman dalında Halit Ziya oldukça başarılı eserler vermiştir. ancak papaz olur. iyi bir gözlemciliği vardır. Sonraları Cenap Şahabettin.  Şiirleri düz yazıya oldukça yakındır. Afak-ı Irak Tiryaki Sözler. Türk edebiyatında ilk defa İstanbul’u eleştiren şair olmuştur.  Eserleri teknik açıdan kuvvetlidir. Nesr-i Harp. Şiiri düz yazıya yaklaştırmıştır. Eserleri: Hac Yolunda. MEHMET RAUF (1876–1931)  İlk psikolojik romanımız olan “EYLÜL”ü yazmıştır. teknik onun kalemiyle şiirimize girmiştir. Şaire göre “şiir kelimelerle resim yapma işidir”. sanat içindir ilkesine bağlı kaldılar. bu yönüyle romancılığımızın üstadı sayılır. Tamat.  Fransız edebiyatına aşırı bağlı kaldılar. Hüseyin Cahit. Dilini süslemiş.  Şiirde parnasizm ve sembolizmden etkilenmişlerdir. Celal Şahin. Fen. bilim. Şermin adlı eserinde hece ölçüsünü kullanmıştır. sanat içindir görüşünü benimsemiştir.

Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç. Çok fazla bir edebi kimliği yoktur. Meşrutiyet’in ilanıyla ortaya çıkan özgür ortamda her hangi bir edebi topluluk yoktu.  Çok fazla bir etki bırakmadan dağılmışlardır.  Aruz ölçüsü kullanılmıştır. kadın dedikodularını eserlerinde sıkça işlemiştir.  İslam birliği (ümmet bilinci) ni yerleştirmek için uğraşmıştır. Şıpsevdi. Ben Deli Miyim? Nimetşinas FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI( 1908–1911)  Servet-i Funun’un dergisinin kapanmasından sonra II.  “Sanat şahsi ve muhteremdir” ilkesi savunulmuş. Eserleri: Şık. Eserleri İstanbul merkezlidir. Bu değerlendirmek için bir araya gelen Tahsin Nihat.  Türk edebiyatında ilk kez bildiri yayınlayan edebi topluluktur.  Batının eserleri Türkçeye çevrilecek. Faik Ali. Emin Bülent. Mürebbiye. Hemen her şey onun eserlerine konu olmuştur.  Aruzu başarıyla kullanmıştır.  Fransız sembolistlerden etkilenmiştir.  Epik –lirik şiiri ustaca kullanmıştır. Cemil Süleyman gibi birkaç şair ve yazarın oluşturduğu topluluktur. Mizaha.  Osmanlı toplumunun üzerine serpilen ölü toprağını kaldırmak için gecesini gündüzüne katan mücadeleci fikir adamıdır. Refik Halit. Yakup Kadri. Ona göre roman sokağın aynasıdır.  Şiirlerde aşk doğa ve kişisel konular işlenmiştir. Yabancı hayranlığı.  Hayatı olduğun gibi edebiyata yansıtmıştır. günlük konuşmalara çok sık başvurmuştur. İffet. 20 . Toplum için sanat görüşündedir.  Sanat toplum için kullanmıştır. Gulyabani.  Halit Ziya’nın etkisinde kalmıştır. Anadolu yoktur.  Tek eseri “SAFAHAT”tır. HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR(1864–1944)         Realist-natüralist bir yazardır. SERVET-İ FUNUN DÖNEMİNİN BAĞIMSIZ İSİMLERİ MEHMET AKİF ERSOY(1873–1936)  Türk edebiyatının en meşhur şairidir. mürebbiye takıntısını. Fazıl Ahmet. Ahmet Haşim.  Yetenekli sanatçıların bir araya getirilmesi gerektiği bildirildi.

 Dildeki yabancı kelimeler atılmalı. fikirde. Eserleri: Bomba.  Şiir sözden çok musikiye yakındır.  Milletin dertleri. ancak Türkçeye yerleşmiş kelimeler Türkçe gibi kullanılmaya devam edilmelidir. Gizli Mabet. Bu psikoloji bütün hayatını etkilemiştir.  1911’da Selanik’te çıkarılmaya başlanan “Genç Kalem”Dergisi etrafında bir araya gelen Ömer Seyfettin. Türk Ocağı dergileri yayınlanmıştır.  Batılı sembolistler gibi her şeyi sembollerle ifade etmiştir. Yeni Lisan adlı makalesi Milli Edebiyatın kanunlarının ilanı sayılır.  Ahmet Haşim aslında bir empresyonisttir.”der.  Hep bilinmeyen bir yere “O Belde”ye gitmeyi arzulamıştır.  Dili oldukça ağırdır. Anadolu’nun insanın hayat şartlarını hikâyelerini yansıtmıştır. Dilde. işte milliyetçilik fikrini yerleştirmiştir.  Hece ölçüsünü hiç kullanmamış hep aruz ölçüsünü kullanmıştır.  Edebiyat toplumun hizmetinde olmalı. Ali Canip Yöntem. EMİN BÜLENT SERDAROĞLU(1886-1942)  Diğer Fecr-i Aticilere göre toplumsaldır. Bize Göre. Türk Yurdu. efsaneleri hikâyelerinde işlemiştir. Yüksek Ökçeler. Ziya Gökalp gibi aydınlar Milli Edebiyatın oluşumunu başlatmışlardır. Yalnız Efe . Çocukluk anıları.  Dil sade olmalıdır.Efruz Bey. MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ  Osmanlıcılık fikrinin iflasından sonra artık Türkçülük akımı yükselen değer olmaya başlamıştır.  İstanbul Türkçesi esas kabul edilmelidir.  Daha sonra İstanbul’da Türk Derneği. Guraphane-i Laklakan. Frankfurt Seyahatnamesi.  Şiir duyulmak için yazılır anlaşılmak için değildir.FECR-İ ATİ DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ SANATÇILARI AHMET HAŞİM(1884–1933)  Dış görünüşü düzgün olmadığı için genellikle akşam dışarı çıkmayı yeğlemiştir.  Özellikle akşam güneşinin batışını. günün şafağını anlatmaya çalışmıştır. MİLLİ EDEBİYATIN SANATÇILARI ÖMER SEYFETTİN (1884–1920)        Türk edebiyatının en önemli hikâyecisidir. Piyale.  Milli Edebiyatının genel özellik olarak.  Roman ve hikâye teknik açıdan kuvvetlenmiştir. Sade dil akımının öncüsüdür.  Eserleri Göl Saatleri. sevinçleri esas alınmalı. İlk Düşen Ak.  Victor Hugo’ya karşı yazdığı “Kin” şiiri önemlidir.Bahar ve Kelebekler… 21 .  Grup arkadaşlarına göre başarılı bir şairdir.  Şiirde hece ölçüsü kullanılmalı.

Vatan Yolundan. Fazilet ve Adalet… YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU (1889–1974)  Edebiyatın her alanında eser vermiştir. İsyan ve Dua. Eserleri: Türkçe Şiirler.  Realist bir çizgide yaşamıştır. Eski Hastalık.Fecr-i Ati’nin dağılmasından sonra Milli Edebiyat içinde yer almıştır. Acımak. Atatürkçü bir çizgide kalmıştır. Dudaktan Kalbe. kadının psikolojisini. Eserleri: Ateşten Gömlek. Romanlarında kuvvetli bir gözlem vardır. Ordunun Destanları.  Esas ününü romancılık alanında bulmuştur. Eserlerinde halk dilini kullanmıştır. Zoraki Diplomat. Yaprak Dökümü. Bir Sürgün. Nur Baba. Hüküm Gecesi.ZİYA GÖKALP (1876–1924)       Türk milliyetçiliğini esaslara bağlamıştır. Kızılcık Dalları. Yeşil Gece.  Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Sinekli Bakkal. Rahmet DİĞER ESERLERİ: Erenlerin Bağından.Sistematize etmiştir. doğu-batı çatışmasını. Kurtuluş Savaşı eserlerinde çokça yer edinmiştir. Dağa Çıkan Kurt. Turana Doğru. MEHMET EMİN YURDAKUL (1869–1944)     Anadolu insanın yabancılara başkaldırısını çok güzel yansıtmıştır. Mor Salkımlı Ev. Ey Türk Uyan.(aslında bir tiyatro eseri olarak yazılmıştır) Müfettişlik yaptığı için Anadolu’yu gezmiş ve onların sıkıntılarını. Malta Mektupları. Ateş Gecesi. Zafer Yolunda. Türkleşmek-İslamlaşmak -Muasırlaşmak. sıkıntılarını.  Anadolucu.  Eserlerinde aydın-halk çatışmasını yansıtmıştır. inançlarını eserlerinde işlemiştir. Edebiyatın hemen her alanında eser vermiştir. Kızıl Elma. Hece ölçüsü kullanılmıştır. Türkün Ateşle İmtihanı. Sosyal hayatı ve kurumlarımızı Batı’ya göre düzenlenmelidir. Dili çok başarılı değildir. “Türkçülük. eski-yeni kavgasını işlemiştir. Türk Sazı. Tatarcık. Mustafa Kemal.  Eserleri: ROMANLARI: Kiralık Konak. “Çalıkuşu”romanı en ünlü eseridir. Tan Sesleri. Zeyno’nun Oğlu… REŞAT NURİ GÜNTEKİN (1889–1958)     Anadolu’nun dertlerini. Yaban. Türk milletini yükseltmektir” diyerek bu ifade doğrultusunda hareket etmiştir. Toplumcu sanat anlayışıyla milliyetçi çizgide eserler vermiştir.  Eserleri: Çalıkuşu. Panorama HİKÂYELERİ: Milli Savaş Hikâyeleri. Romanlarında aşk. Gökyüzü. Vurun Kahpeye. sevinçlerini edebi eserlerinde sıkça kullanmıştır.Sodom ve Gomore.  Çoğunlukla içinde yaşadığı toplumun dertlerini eserlerinde işlemiştir. Miskinler Tekkesi 22 . Sade ve yapmacıksız bir dil kullanmıştır. Damga. Anamım Kitabı HALİDE ADİP ADIVAR (1884–1964)        Edebiyatçılığının yanında bir asker gibi cephe gerisinde mücadele vermiştir. Eserleri: Türkçülüğün Esasları. Türk Medeniyet Tarihi. Halkın dertlerini isteklerini yansıtmaya çalışmıştır. Ankara.

Çete.  Tiyatro ve deneme alanında büyük gelişmeler gösterilmiştir. Sürgün. Portreler. Sözde Kızlar. Eski Şiirin Rüzgârıyla. BU Bizim Hayat. Psikolojik çözümlemeleri çok başarılıdır. rintlik gibi konuları işlemiştir.  Romanda ve hikâyede halk gerçekleri tamamen yerleşmiştir. Osmanlı’nın ihtişamlı zamanında gezmek. Parnasizmden etkilenmiştir. Edebiyatın hemen her alanında eser vermiştir.  Bu dönemden itibaren farklı edebi topluluklar ortaya çıkmaya başlamıştır. Eğil Dağlar. Rubailer ve Hayyam’ın Rubailerini Türkçe Söyleyiş.  Dilde sadeleşme hareketi başarıya ulaşmış ve İstanbul Türkçesi esas alınmaya başlanmıştır. Canan. Şiir musikiden başka bir musiki”dir derdi. CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ (1923–1940)  Aruz ölçüsü bırakılmıştır. “Server Bedii” lakabıyla eser yazmıştır. Batılı tarzda şiirimize düzen vermiştir.REFİK HALİT KARAY (1888-1965)  Halk dilini eserlerinde oldukça başarılı olmuştur. Harbiye. Atilla. Edebiyat. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu. Karlı Dağdaki Ateş… YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958)            Modern edebiyatımızın en büyük şairlerindendir. Mahşer Bir Akşamdı. tabiat. Şimşek… gibi eserleri vardır. ölüm. ancak iç gözlemde başarılı değildir. Eserleri. “OK” şiiri hariç bütün şiirlerini aruzla yazmıştır. İstanbul’u. Serbest ölçü ve hece ölçüsü kullanılmıştır. Eserleri: Kendi Gök Kubbemiz. psikoloji alanında yeterli bir bilgin sayılır. Kadınlar Tekkesi.  Uluslar arası düzeyde sanatçı yetişmiştir. PEYAMİ SAFA (1899-1961)       Geçim derdiyle yazarlığa başlamıştır. Matmazel Noralya’nın Koltuğu. Anadolu’dan aydın yetişmeye başlamıştır. felsefe. Yezidin Kızı. ancak asıl ününü şiirde kazanmıştır.  Eserleri: Memleket Hikâyeleri. Aruzu Türkçeye başarıyla uygulamıştır. Bir ayağından sakat olduğu için bu psikolojiyi eserlerine yansıtmıştır. 23 . tıp. Şiirlerinin mükemmel olması için uğraş vermiştir.  Kuvvetli bir gözlemciliği vardır. İstanbul’un İçyüzü. Aziz İstanbul.  Edebiyatımız İstanbul aydınlarının tekelinden kurtulmaya başlanmıştır. bu konuda oldukça titizdir.

YENİCİLER )  Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının belki de bütün Türk edebiyatının en farklı gurubu olarak edebiyat tarihinde yer almışlardır. Ziya Osman Saba.  Beş hececiler ilk şiirlerinde aruz veznini kullanmışlar daha sonra heceye geçmişlerdir.  Şiirin basit olamayacağını zengin benzetmeli.  Şiirde ölçü ve kafiye gereksizdir. Anadolu’yu yurtseverlik anlayışıyla anlatmayı düşünmüşlerdir. “Canlılık.  Hece vezni ile serbest müstezat yazmayı da denediler. GARİPÇİLER ( I. içli.  1940 yılına kadar gelen bütün şiir anlayışına karşı çıkan Orhan Veli. Bunlar: Sabri Esat Siyavuşgil. Kenan Hulusi Koray.  Her konu şiire girebilmeli  Her insan şiirin konusu olabilmeli. Yusuf Ziya Ortaç. Halit Fahri Ozansoy. Melih Cevdet Anday ortaklaşa “Garip” dergisini çıkarıp bu akımı başlatmışlardır. Enis Behiç Koryürek.  Nesir cümlesini şiire aktardılar ve düzyazıdaki söz dizimini şiirlerde de görülmesi beş hececiler de çok rastlanan bir özelliktir.  Şiirde memleket sevgisi. MAVİCİLER  Atilla İlhan’ın 1955–1956 yıllarında çıkardığı derginin adı olan “MAVİ” nin etrafında toplanan Orhan Duru. Orhan Seyfi Orhon (Kısaca FEHYO diye ezberleyebilirsiniz) YEDİ MEŞALECİLER       1928’de kurulmuştur.  Şiirde anlam düz verilmeli. Ferit Edgü gibi sanatçıları oluşturduğu guruptur. Heceyi geliştirmek amacıyla ortaya çıkmıştır. Yaşar Nabi Nayır. derin olması gerektiğini savunmuşlardır 24 .  Şiirde sade ve özentisiz olmayı ve süsten uzak olmayı tercih etmişlerdir. Cevdet Kudret.  Şiirde önemli olan bütün güzelliğidir.BEŞ HECECİLER  Hecenin beş şairi adıyla da anılan bu sanatçılar milli edebiyat akımından etkilenmiş ve şiirlerinde hece veznini kullanmışlardır. Oktay Rıfat Horozcu.  Beş hececiler şiire birinci dünya savaşı ve milli mücadele döneminde başlamışlardır.  Garip akımına tepki olarak çıkmıştır.  Şiirde söz ustalığı. Mallerma gibi Fransız şairleri örnek almışlardır. ancak pek başarılı olamamışlardır.  Mısra kümelerinde dörtlük esasına bağlı kalmadılar yeni yeni biçimler aradılar.  Beş hececiler şu sanatçılardan oluşmuştur: Faruk Nafiz Çamlıbel. yurdun güzellikleri. Varlaine. Vasfi Mahir Kocatürk.  Şiir fikirleri aşılamak işin kullanılmamalı. Muammer Lütfi. laf cambazlığına gerek yoktur. kahramanlıklar ve yiğitlik gibi temaları işlemişlerdir. samimiyet ve daima yenilik” sloganıyla hareket etmişlerdir.

Âlem Dağında Var Bir Yılan. kadere boyun eğme. Şiir dilimize yeni bir ses getirmiştir. Beş Şehir. Anadolu’yu işlenmemiş bir sanat olarak kabul edip ona yönelmiştir. Kendine özgü bir söyleyiş geliştirmiştir. anılara düşkünlük. küçük mutluluklara yetinme ve ölüm gibi konuları işlemiştir. Han Duvarları.  Hece ölçüsünü kullanmakla birlikte 1940’tan sonra serbest şiir yazmaya başladı Şiir kitapları: Sebil ve Güvercinler. Dinle Neyden. Şahmerdan. Mahalle Kahvesi. Akıncı Türküleri. Şiirleri aşk. Hikâye ve romanlarında şiirsel bir dil kullanmıştır. şairin ona yüklediği anlamlardır. Saatleri Ayarlama Enstitüsü. Bir Ömür Böyle Geçti. Şimdi Sevişme Vakti… FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL (1898-1973)     Beş hececilerdendir.İKİNCİ YENİCİLER  1950’lerde “Garip” akımına tepki olarak çıkmıştır.  Anadolu’yu en güzel işleyen şiiri “Han Duvarları”dır. Elimle Seçtiklerim. Nefes Almak. Edip Cansever.  Önemli olan kelimelerin anlamları değil. argoyu.  Vatan sevgisi. CUMHURİYET DÖNEMİNİN ÖNEMLİ SANATÇILARI AHMET HAMDİ TANPINAR (1901-1962)     Hece ölçüsünü şiirimize en iyi uygulayan şairimizdir. Anadolu’yu şiirlerinde en iyi işleyen şairlerimizdendir. Son Kuşlar. 19. Kayıp Aranıyor. Psikolojik derinlik. Mahur Beste. vatan sevgisi üzerine kuruludur. Semaver. İlk Göz Ağrısı… ZİYA OSMAN SABA(1910–1957)  Şiirlerinde çocukluk özlemi. Geçen Zaman.  Sözcüklerin anlamı değil söylenişi önemlidir. SAİT FAİK ABASIYANIK (1906-1954)      Türk hikâyeciliğinin temel taşlarındandır.  Cemal Süreyya. Havada Bulut. yaşamak Hırsı. 25 . memleket güzelliği.  Eserleri: Gönülden Gönüle.  Eserleri: Huzur. ev ve aile sevgisi. Şarkın Sultanları. Abdullah Efendi’nin Rüyası. Çoğunlukla sıradan insanların hayatlarını eserlerinde işlemiştir.  Şiirin kendine göre bir dili olmalı. Allah’a kulluk.  Şiirin düşürüldüğü basitliğe son vermek amacıyla ortaya çıkmıştır.Sezai KARAKOÇ bu akımın öncüleridir. bilinçaltına inen bir duyarlılık göstermiştir.  Her şey insanla başlar insanla biter. Günlük konuşma dilini. İlhan Berk. Çoban Çeşmesi. yoksul yaşamlara karşı utanç ve acıma.  Şiir diğer edebi türlerden kesin çizgilerle ayrılmalı. Çehov tarzı hikâyeciliğinin en usta temsilcisidir. Eserleri Sarnıç. geçmişe hasret gibi temalar işlenmiştir. Yaşadığım Gibi. Ece Ayhan. halk söyleyişini hikâyelerinde işlemiştir. Tatlı Sert.Asır Türk Edebiyatı. Bu yönü diğer sanatçılarımıza örnek olmuştur. Turgut Uyar. Ülkü Tamer.

      ORHAN VELİ KANIK (1914-1950) Edebiyatımızın en serbest şairidir.  Şiirlerinde konuşulan Türkçeyi başarıyla kullanmıştır. Eserleri: Garip. daha sonra kurtuluş savaşı yıllarında milli duyguları ve tarihi kahramanlıkları işleyen heyecan yüklü epik şiirler yazmıştır.  Hece ile yazdığı ilk şiirlerinde aşk duygularına yer vermekle beraber. İngiliz Edebiyatından Denemeler Tiyatroları: Komedya. sıradan insanların hayat koşullarını. Denize Doğru Konuşma.Mesut İnsan Fotoğrafhanesi ise öyküsüdür. Aruza veda adlı şiiriyle. toplumcu sanat ilkesinden hareketle halk deyimi ve söyleyişlerinden masal ve tekerlemelerden faydalanarak başarılı taşlamalar. tiyatro ve şiir yazmıştır. kapalı anlatımı. güzel günlerin özlemine bırakır. özlü bir dil vardır. Telgrafname. roman ve tiyatro türlerinde eserler vardır 26 .  Miras ve Güneşin Ölümü adlı şiir kitabı vardır.  Fıkra. roman.  Yaşayıp Ölmek. Perçemli Sokak adlı kitabıyla birlikte şiir anlayışında büyük değişiklik olmuş soyut şiire kaymıştır.  Şiirlerinde toplumsal gerçekliği inceler. Güzelleme.  Başlangıçta. Yanyana. Gizli Emi ENİS BEHİÇ KORYÜREK(1891–1949)  İlk şiirlerini Servet-i Fünun etkisinde yazdı. Çevirilerde yapmıştır. Mecazlı söyleyişi. benzetmeleri şiirimizden atan kişidir. aşk ve ölüm temalarına rastlanır. Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler. sosyal şiirler yazdı. aruz veznini bırakıp heceye yönelmiştir. gezi.  Şiire aruz vezniyle başlamıştır.  Son şiirlerinde öz ve biçim yoğunlaştırmalarıyla estetik planda yeni ve güçlü bir şiir estetiği yakalamıştır.  Şiirlerinde çoğunlukla egzotik sahnelere. Karşı.  Söz oyunlarında arınmış yalın bir dil vardır. makale. güçlü aşk şiirleri. Vazgeçemediğim. yaşama biçimlerini kullandı.  Şiirleri: Garip. şiirsel. Garip akımının kurucusudur. La Fontaine’den Seçmeler. HALİT FAHRİ OZANSOY(1891–1971)  Şiire aruzla başlamıştır. Düz yazılarında ise yoğun bir düşünce. Nasrettin Hoca Hikâyeleri. Eski şiirimiz ile yeni şiirimizi tamamen birbirinden ayırmıştır. Dilsiz ve Çıplak MELİH CEVDET ANDAY(1915)  Garip akımının temsilcilerindendir. Destan Gibisi… OKTAY RIFAT HOROZCU(1914–1988)  Garip akımının temsilcilerindendir. Karga İle Tilki.  Şiir. hüzün ve melankoli gibi bireysel duygulara. yeni bir hava içinde. Aşk Merdiveni.  Daha sonra ilk şiirlerindeki romantizmden sıyrılarak duygulardan çok aklın egemenliğine. İçerdekiler. Şiirlerinde gündelik konuşmayı. esprili. Rahatı Kaçan Ağaç.  Denemeleri: Çevirileri.

Mavi Sürgün. Sivas Halk Şairleri Bayramı. Bireysel duyguları işleyen. Bir Rüzgâr Esti. Toplumsal konuları kendi penceresinden yansıtmıştır. Bazı şiirlerinde halk şiirinin şekillerini de kullanmıştır. Gölgeler Çıkmaz       MEMDUH ŞEVKET ESENDAL (1883-1952) Hikâyeciliğimizin önemli isimlerindendir. Eserleri: Şiirler. AHMET KUTSİ TECER (1907-1967) Halkın ayağına giden şairdir.Burina. Deniz Gurbetçileri… AHMET MUHİP DIRANAS (1909-1982)  Bireyci şiiri estetik anlayışla özenle uygulamıştır. deniz hayatını” edebiyatımıza tam anlamıyla yerleştiren yazardır. Baykuş. O Böyle İstemezdi. Cenk Duyguları. Hey Koca Yurt. Hecenin gelişmesi için elinden geleni göstermiştir. Âşıklar Yolu adlı eserleri vardır. Ege efsanelerini. Türkçenin incelikleri ustalıkla kullanmıştır. Her gün gördüğümüz ancak önemsemediğimiz kişileri hikâyelerinde işlemiştir. ORHAN SEYFİ ORHON(1890–1972)      Şiire aruzla başlar daha sonra heceyle devam eder. Anadolu’nun Sesi. Ömrümde Sükût.  Hece ölçüsünü kullanarak yeni bir şiir dili oluşturmaya çalışmıştır. Şiirlerinde günlük hayatın çeşitli görünümlerini sade bir dille işlemiştir. Yanardağ. CAHİT SITKI TARANCI (1910-1956)      Eserlerinde “ölüm korkusu” hâkimdir.  Eserleri: Şiirler. Akından Akına. Hikâyelerinde olağanüstü varlıklar ve olaylar yoktur. 27 . Şiiri nesirden ayırmaya çalışmıştır. Efsaneler.Rüya adlı eserleri vardır. Hikâyelerinin konusunu genellikle gündelik hayattan seçer. Hayalet. Heceye yeni şekiller katmıştır. Eserleri: Ayaşlı ve Kiracılar Miras. Merhaba Akdeniz. balıkçıları hayatlarını eserlerinde işlemiştir. O Beyaz Bir Kuştu adlı eserleri vardır. Ziya’ya Mektup. Gönülden Sesler. Fırtına ve Kar. YUSUF ZİYA ORTAÇ(1896–1967)     Yusuf Ziya da diğerleri gibi şiire aruzla başlamış daha sonra heceye geçmiştir. Şiirlerinde daha çok şahsi konuları işler. Peri Kızı İle Çoban. ahenkli ve zarif şiirlerinde temiz duru bir Türkçe kullanmıştır. Satılık Ev…      HALİKARNAS BALIKÇISI (1886-1974) (CEVAT ŞAKİR KABAAĞAÇLI )  “Denizi. Bir Pazar Günü. Günlük konuşmaları içtenlikle yansıtmıştır. Akbaba adlı mizah dergisini çıkarmıştır. Aganta. Eserleri: Otuz Beş Yaş. Turgut Reis. Köylü Temsilleri.  Bodrum’u.Burinata.  Eserleri: Ege Kıyıları. Düşten Güzel. Köşebaşı. Çeşitli alanlarda eser vermiştir.

)  Türk romancılığının en usta kalemlerindendir. insan sevgisini..  Eserlerinde Türklüğü. yaşama sevincini. Yastığımın Rüyası (1930). Rubaiyyat-ı Arif (1956).  Eserleri içeride ve dışarıda çokça ödül almıştır. özgün bir anlatış gücüne sahip bir şairdir.Atatürk’ün Hatıraları. 2.  Aynı zamanda önemli bir fikir adamıdır. Karalama Defteri. 3. Kubbe-i 28ardâ (1956) FALİH RIFKI ATAY (1894-1971)     Eserlerinde Atatürkçülük ön plandadır. Sözden Söze. masallardan. vatan ve bayrak aşkını işlemiştir. NECİP FAZIL KISAKÜREK (1905-1983)  Türk edebiyatının en büyük şairlerindendir. 1969. toplumsal sorunları yansıttı. Gezerek Gördüklerim ( Seyahat yazıları) YAŞAR KEMAL (1923. Atatürk Ne İdi. düzgün hece yapısı. Resme Başlarken (1977) adlı kitaplarda toplandı.Cilt. Türkçenin sadeleşmesi için çok uğraşmıştır. Cilt.  Halk folklorünü işlemeye çalışmıştır. Eserleri:Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor Heykeltraş (1924). Zeytindağı. Eserlerinde ısrarla devrik cümleler kullanmıştır. Diyelim.Satırbaşı Diğer eserleri: Çöle İnen Nur ARİF NİHAT ASYA (1904–1974)  Edebiyatımızda bayrak şairi olarak tanınmıştır.  Sağlam bir dil yapısı. Enikli Kapı (1964). Baş Veren İnkılapçı.Çankaya.  Ona göre şiir: “Allah’ı arama işidir”  Şiir Kitapları: Kaldırımlar. Örümcek Ağı.  Romanları. Günce Açarken.  Şiirlerinde. ağaların köylülere zulümlerini ustaca ve realist bir yaklaşımla ele almıştır. Tezek (1975). Delifişek (1975). Bizim Akdeniz. Bir Adam Yaratmak .NURULLAH ATAÇ (1898-1957)     Deneme alanında önemli eserler vermiştir. Eserleri :Ateş ve Güneş. Ayetler (1936). Türkçeyi ustalıkla kullanmıştır. Cilt.  Yazıları. türkülerden yararlanarak.  Aynı zamanda Cumhuriyet döneminin ünlü ressamlarındandır.  Edebiyat öğretmenliği ve milletvekilliği yapmıştır. Teneke (1955) Orta Direk (1960) İnce Memed (1. BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU (1911 -1975)  Milli konulara eğilmiştir. Aşırı bir Batı taklitçiğini savunmuştur. Söz Arasında. doğa tutkusunu. Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor (1946). Eserleri: Günlerin Getirdiği. sağlam bir teknik.  Denizaşırı. Ben ve Ötesi Oyun Kitapları: Tohum Künye. 1955. felsefi derinlik. 1984) Ağrı dağı efsanesi ( 1970) Kimsecik (1980) Binboğalar Efsanesi ( 1971 Ölmez Otu Üç Anadolu Efsanesi (1969) Çakırcalı Efe (1972) Yılanı 28 .  Çukurova’da çalışan işçilerin hayat şartlarını. yaşama biçimlerini.

Yorganımı Sıkı Sar. Küçük Ağa Ankara’da… 29 . Şiirleri: Duvar.  Anadolu’nun deyişlerini yaşam koşullarını. Dili zengindir.  Eserlerinde köy insanı.işçi sınıfının ezilmişliğini eserlerinden sıkça işlemiştir. Beyaz Kale. Kara Kitap. Çiçekleri Yemeyin Özdemir Asafça (deneme).  Anadolu insanının yaşam koşullarını. tarihini işlemiştir. Çeşitli dallarda eserler vermiştir. Hanımın Çiftiği… ÖZDEMİR ASAF (1923-1981)     Şiirlerinde toplumla. köylülerin .Hür Şehrin İnsanları. Eserleri : Benim Adım Kırmızı . Yorgun Savaşçı. Kurtlar Sofrası.  Diğer eserleri: Çelo. Elde Var Hüzün . Firavun İmamı. Kar . Ekmek Kavgası. TRT roman ödülü almıştır. inançlarını. Osmancık. Cevdet Bey Ve oğulları .  Eserleri: Esir Şehrin İnsanları. Romanları: Sokaktaki Adam . Köyün Kamburu… ORHAN KEMAL (1914-1970)  Sosyalist görüşleri ile ön plana çıkaran bir yazardır.İbiş’in Rüyası. yaşadığı çağla. Anılarda Yumak Yumak Noktalar 0RHAN PAMUK ( 1952. Devlet Ana.Öldürseler (1976) Höyükteki Nar Ağacı (1982) Demirciler Çarşısı Cinayeti(1974) Yusufçuk Yusuf (1975 Filler Sultanı İle Kırmızı Sakallı Topal Karınca (1977) Kuşlar da Gitti ( 1978) Allah’ın Askerleri (1978) Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (1998 Kimsecik II (1985) Kale Kapısı (1986) Kanın Sesi (1991) Ağıt (1992  Hikâyeleri: Sarı Sıcak (1952) Bütün hikâyeleri (1967) ATİLLA İLHAN (1925-2006)      Toplumcu-mücadeleci görüşlerini bireysel romantizmle bütünleştirmiştir. Can Şenliği.  En önemli eseri:”Yılkı Atı”dır. Sessiz Ev.Dün Yağmur Yağacak (öykü) TARIK BUĞRA (1918 Önemli romancılarımızdandır. gurbete çıkmış garibanların hayat şartlarını gözlemci bir tiple anlatmıştır. Şiirlerinde toplumsal ve bireysel çelişkilerini “sen-ben” ikileminde yansıttı. Ben Sana Mecburum.Korkunun Krallığı Yasak Sevişmek Tutuklunun Günlüğü… ABBAS SAYAR (1923–1999)  Cumhuriyet sonrası edebiyatımızın güçlü kalemlerindendir. KEMAL TAHİR (1910-1973)  Toplumcu yazarlarımızdandır. kendisiyle hesaplaşma içindedir. Yaraya Tuz Basmak. Yalnızlık Paylaşılmaz. Eserleri : Dünya gözüme Kaçtı.  Eserleri : Eskici ve Oğulları.  Eserleri : Küçük Ağa. Tersine Dünya. Üç Kağıtçı. Orta Anadolu’nun zorlu kış koşullarını eserlerinde çok içten ve güzel yansıtmıştır. Baba Evi.) Nobel edebiyat ödülü almış tek yazarımızdır.. Cemile. Sen Sen Sen.  Anadolu insanının kültürünü .

Ulug Bayrem (hikaye) Mulla Bubay. Belke De Gaytardılar BULGARİSTAN TÜRK EDEBİYATI RECEP KÜPÇÜ ESERLERİ: Ötesi Var. Tan Yeri. Azınlıklar Ezilmemeli (inceleme) Batı Trakya Türkleri. Uyurgezer . Çınar. Beethoven’dan Aydınlığa Uyanmak Avrupa Şiiri (şiir) ÖZKER YAŞIN ESERLERİ: Kıbrıs’tan Atatürk’e.(şiir) İkinci Ses.Muallim (oyun) Anı Defteri . Kıbrıslı Kazım (roman) Bütün Kapılar Kapandı (hikaye) BATI TRAKYA TÜRK EDEBİYATI ABDURRAHİM DEDE ESERLERİ: Rumeli’de Bırakılanlar. Ötesi Düş Değil KAZAN TÜRK EDEBİYATI AYAS İSHAKİ ESERLERİ: Zindan . Feyletonlar. Artık Adam(tiyatro) ŞEHRİYAR ESERLERİ: Heyder Baba’ya Selam.Tatar’ın Kızı(roman) İki Aşık . Divan. Aylı Geceler. Lokman Hekim. Türkçe Şiirinden Eserler CELİL MEHMET KULİZADE ESERLERİ: Ölüler. Namık Kemal Kıbrıs’ta . Kıyamet .Deli Yığıncağı.Familye Saadeti. Yağıştan Sonra.Bayrak Destanı (şiir). Kıbrıs’ta Vuruşanlar.TÜRKİYE DIŞINDAKİ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI AZERBAYCAN TÜRK EDEBİYATI BAHTİYAR VAHAPZADE ESERLERİ: Menim Dostlarım. Kanlı Kıbrıs. Anamın Kitabı.Otuz Yıllığım(anı) KIBRIS TÜRK EDEBİYATI OSMAN TÜRKAY ESERLERİ: Yedi Telli.Ulug Muhammed.İlhanlı Destanı (deneme) KIRGIZİSTAN TÜRK EDEBİYATI CENGİZ AYTMATOV ESERLERİ: 30 .

CENGİZ DAĞCI ESERLERİ: Korkunç Yıllar. Kerkük Havaları (araştırma) 31 . Fuhi Yama. O Topraklar Bizimdi. Badem Dalına Asalı Bebekler. Dertlinin İnleyişi . Cemile.HAMİT SÜLEYMEN ÇOLPAN ESERLERİ. Balık . Kaysıların Olgunlaştığı Dönem. Asya’da Komşularımız. Tan Sırları. Onlar Da İnsanlar. Kopar Zincirlerini Gülsarı. Arzı Kamber Masalı. Yılların Sırrı .Gün Olur Asra Bedel. İki Bahadır. Bir Tane Siyara. Nevai. Uyanış . Mayımhan (roman) TÜRKMENİSTAN TÜRK EDEBİYATI ATA ATACANOĞLU ESERLERİ: Üçlerin Siyahatı . Koşuklarım AYBEK ESERLERİ: Tuygular (şiir) Kutluk Kaan . Kerkük Şairleri . üşüyen Sokak. Toprak Ana. Aslan Kız . Medeniyet-i İslamiye. Genç Temuçin ÖZBEKİSTAN TÜRK EDEBİYATI A. Guşgı Galası IRAK TÜRK EDEBİYATI ATA TERZİBAŞI ESERLERİ: Kerkük Hoyrat ve Manileri . Selvi Boylum. Dişi Kurdun Rüyaları… KIRIM TÜRK EDEBİYATI GASPARALI İSMAİL ESERLERİ: Kadıların Ülkesi. Beyaz Gemi. Men Size Baryan . Selname-i türki. Gündoğdu.Ulug Yol (roman) UYGUR TÜRK EDEBİYATI ZİYA SAMEDİ ESERLERİ: Boynu Kesik (müzikal) .

 Petrarca. doğru.EDEBİ AKIMLAR Avrupa’da edebi akımlar başlamadan önce. Önemli olan konu değil konunun işleniş biçimidir Dil. İnsandaki tabiata. Tabiatı Tanrı yaratmıştır düşüncesi kabul edilmiştir. Daniel Defoe  Türk edebiyatında ise Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa ‘dır. zaman. Racine.Hamit Tarhan. A. Montaigne. Üç birlik kuralı terk edilir. İnsanı sevip onu yüceltme. yalın ve soyludur. Sanat için sanat görüşünü savunurlar. Konular işlenirken iyi. A. Dil açık. kötü. George Sand  Türk edebiyatında ise Namık Kemal.Mithat Efendi. iki önemli düşünce ve sanat anlayışı vardı: Hümanizm ve Rönesansçılık HÜMANİZM:     İnsana değer vermek esastır. Temsilcileri J. Sıradan insanlara eserlerinde yer vermezler. Tiyatroda üç birlik kuralına uyulur. Kahramanları seçkin kişilerdir. Tabiat önemlidir.Corneille. yanlış gibi karşıtlıklardan yararlanırlar. Dante bu düşüncenin temsilcisidir. Olay ve kişiler yaşanan ve yaşayan kişilerin benzerleridir  Kişilerin ruhi davranışlarını etkileyen onların kişiliklerini çizen çevre ve ortamın tanıtılmasına önem verilir. Goethe. Chateaubriand. insanların iç dünyasına saygı göstermek esastır. J. Victor Hugo. Sanat toplum içindir görüşünü benimsemişlerdir. Shakspeare bu dönemde eser verirler.yy bilim ve akılcılığını benimsemişlerdir. La Bruyere. 32 . Bocan. REALİZM  19. Akıl yerine duygulara ve hayallere önem verirler. Gözlem ve tasvire önem verilir.(olay. Schiller. üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir. La Fontaine. Konularını eski Yunan ve Latin edebiyatından alırlar. ROMANTİZM           Fransa’da 1830 yıllarında klasizme tepki olarak doğmuştur. Akla ve sağduyuya değer verirler. Konular eski Yunan ve Latin edebiyatı yerine Hıristiyanlıktan tarihten ve günlük yaşamından alınır. Cervantes. mekân) Bu akımın en önemli temsilcileri: Moliere . KLASİSİZM            17. Sanatçı eserde kendini gizler.  Konu gerçekten alınır.  Özgürlük düşüncesini geliştirirler. Rousseau. Voltaire.yy’ın ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak doğmuştur. Klasik edebiyatın kural ve şekilleri bırakılır.yy ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır. RÖNESANSÇILAR:  Hem hümanizmin getirdiklerin hem de16. Sanatçılar kendi eserlerinin kişiliklerini gizlemezler.

Kelimeler seçilerek kullanılır. Alphonse Daudet  Türk edebiyatında ise. R. Nabizade Nazım Yakup Kadri. Hamdi Tanpınar. Şiirde alaca karanlık üzüntü ve ay ışığı. Tolstoy.  Eserlerinde hayatı bütün yönüyle anlatırlar. Romantizm’de bırakılan eski Yunan ve Latin kültürüne dönüşmüştür. Doğal güzelliğe ve dış görünüşe büyük önem verir. Beşir Fuat PARNASİZM          Romantik şiir anlayışı ile Fransa da ortaya çıkmıştır.     Betimlemeler yazarın gözüyle yapılmaz kahramanın gözüyle yapılır. Gustave Flubert. Nesneler değişerek anlatılabilir. Steinbeck  Türk edebiyatında ise. Temsilcileri: Honero De Balzac. Şiir anlaşılmak için değil hissedilmek içindir. Anlatımda sözlerin sözlük anlamından bıkan sembolistler yaşatmaya çalışırlar. biraz da Cenap Sahabettin 33 . Ernest Hemingvay.  Toplum büyük bir laboratuar. Nesneleri dış görünüşünü aktarmışlardır. Dil herkesin anlayacağı seviyede değil oldukça ağırdır Temsilcileri: Baudelaire. Gauthier. Kelimelerin sıralayışı ve ahenk önemlidir. P. Kafiye ve Redife önem verilir.yy’ın son çeyreğinde ortaya çıkmıştır. Natüralistler.  Temsilcileri: Emile Zola. Sanat için sanat görüşünü savunurlar. Nabizade Nazım. Goncoutr Kardeşler.  Bedenden ayrı bir ruh yoktur.  Gözlem ve tasvir önemlidir. Cahit Sıtkı Tarancı. Tevfik Fikret. Rimbaud Türk edebiyatında ise. A. Ahmet Haşim. Temsilcileri: Th. Guy De Maupassent. Stendhal. insan deney konusu. asrın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkmıştır. Francois Coppee Türk edebiyatında ise. sanatçı da bilgin sayıldı. Nesneleri olduğu gibi anlatmak mümkün değildir.  Romanlarda kahramanların portreleri ince ayrıntılarına kadar verilir. A. Recaizade Mahmut. Determinizmi topluma ve insan uyguladılar. Şiirde anlam açıklığından kaçındılar. Yahya Kemal SEMBOLİZM            19. gün doğumu.  İnsan kişiliğini anlatabilmek için soya çekim yasalarından ve toplum biliminden yararlandılar. Rahmi Gürpınar. Verlaine. Halit Karay NATÜRALİZM  Determinizm anlayışını romana getiren bu akım 19. Theodore Debanvaille. His ve hayale kapılmadan toplum gerçeklerini olduğu gibi yansıtır. gün batımı gibi belli belirsiz varlıklar görüntüleri yansıtırlar. Cenap Sahabettin. Sanat için sanat anlayışına bağlılardır. Sanat sanat içindir ilkesini savunmuştur.  Dil her seviyedeki insanın anlayabileceği bir düzeyde tutulmuştur  Sanat toplum içindir anlayışı doğrultusunda eserler verilmiştir. Hikâye ve Romanda uygulanır.  Yazar eserde kişiliğini gizler. Dostoyevski.  Determinizme göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. H. Şiirde musiki her şeyden önce musiki ilkesini savundular.

Bu akıma var oluşçuluk da denir. Temsilcileri: Breton Aragon. Paul Eluard Türk edebiyatında ise.      Romanda olaylar geniş ve ayrıntılı olarak anlatılır. İnsan bütünüyle özgür olmalıdır. bilinçaltıdır demişlerdir. Ana olay etrafında olaycıklar vardır. Dil ve estetik kurallarını yıkma. Sürrealistler Sigmund Freud’un etkisinde kalmışlardır. Temsilcileri: Tristan Zara.SÜRREALİZM (GERÇEK ÜSTÜCÜLÜK)        Kelime anlamı "gerçek üstüncülük" demek olan bu akım 1924’te Fransa’da çıkmıştır. Hipnotize edilmiş insanlara şiir söylettiler. geleneklerini. Makinalaşma çalışmaları kutsallığı savunulmalıdır. L. Şahıs kadrosu geniştir. İnsanı yönlendiren İçgüdü.Aragon.Camus DADAİZM     Kelimeleri rasgele kullanmak suretiyle oluşan şiirlere denir. Macera Roman: Uzak ve yabancı ülkelerin doğa ve insanlarını anlatan romanlara denir. A. 34 . başında Marinetti tarafından kurulmuştur. Temsilcileri: Marinetti ve Mayatovski Türk edebiyatında ise: Nazım Hikmet EGZİSTANSİYALİZM ( VAR OLUŞÇULUK)     Var olmayı her şeyden önce görenlerdir. Paul Elaud ROMAN  Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olayları. yere. Tarihi Roman: Tarihi her hangi bir olayı işleyen romanlara denir. İlhan Berk (II. zamana ve şahsa bağlayarak anlatan uzun eserlere roman denir. Tezli Roman: Bir görüş veya düşünceyi savunan romanlara denir Polisiye Roman: Dedektif hikâyelerini anlatan romanlara denir. Akıl ve mantık değersizdir.yy. Yeniciler) FÜTÜRİZM       Geleceği makineleştiren sanattır. Simon de Beauvoir. Geçmişin sanat değerlerini bırakmalı ve yeni anlatım biçimleri bulmalı. Orhan Veli ve arkadaşları. Karakter çözümlemeleri yapılır. Cemal Süreyya. Zaman olarak geri dönüşler olur. Bilinçaltı rüyada ortaya çıkar. İnsan kendi değerlerini kendi oluşturabileceğini bilmelidir. Töre Romanı: Toplumun yaşayış tarzını. Romanlar çeşitli türlere ayrılır. 20. adetlerini işleyen romanlara denir. Psikolojik Roman: Psikolojik derinlemeleri işleyen romanlara denir. Temsilcileri: J.Paul Sartre. Şiir gelişimini güzel seçilmiş kâğıt üzerine dizilmesiyle yazılır.

Kişiler çoğu zaman hayatlarının belli bir anı içinde anlatılır. kanıtlamaya kalkmadan. nesnel bir nitelik taşır. özel bir görüşle. desteklemek için yazılan yazılara makale denir. kesin kurallara varmadan.        FIKRA Yazarın. ben ülkesidir" der. Türk edebiyatında Sait Faik Abasıyanık’tır MASAL          Olağanüstü olayların anlatıldığı sözlü bir edebiyat ürünüdür. DENEME  Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini.  Gazete yazısıdır. A. Tek bir olay vardır. okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür. Ataç. kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava hâkimdir. Samimi bir dil kullanılır. MAKALE  Bir gerçeği açıklamak.  a) Olay Hikâyesi: Maupassant tarzı da denir. Türk edebiyatında Ömer Seyfettin’dir. Konunun sonunda iyiler ödüllendirilir.  Gazete ve dergilerde yayımlanır. kötüler hep kötüdür.  Her konuda makale yazılabilir.HİKÂYE     Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olan olayları anlatan kısa olay veya durumlara denir. Ahmet Haşim. bir konuda görüş ve düşünceler öne sürmek ya da bir tezi savunmak. Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur. öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir. Olaylar miş'li geçmiş zaman kullanılarak anlatılır. Eğiticilik esastır Her milletin masalları kendi örf ve adetlerini yansıtır. Selahattin Eyüboğlu.  Dil günlük kullanılan dildir. Yer ve zaman belli değildir. Yazar. Olaylar hayal ürünüdür. gündelik olayları. Olay esastır. Kahramanlar insanüstü nitelikler gösterir.  Anlatım yalın ve yoğundur. Nurullah Ataç "Deneme. Şahıs kadrosu romana göre dardır. Suut Kemal Yetkin. Yazar. Türün ünlüleri. İki tür hikâye görülür. İyiler hep iyi. kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa. güzel bir üslupla. Her konuda deneme yazılabilir. Olaydan çok insanın belli bir zaman dilimindeki durumu anlatılır. Hamdi Tanpınar.  Öne sürülen düşüncelerin kanıtlanma zorunluluğu vardır. günübirlik yazılardır.  Dil açık olmalı. 35 . kötüler cezalandırılır. b) Durum Hikâyesi: Çehov tarzı da denir.  Düşünceleri kanıtlama zorunluluğu yoktur. N.

Geçmişteki olay üzerine yazılır. Yazar. Eskiden bunlara: Ruzname denilirdi.  Divan edebiyatında şairleri anlatan bu eserlere. doğallık sohbetin özelliklerindendir. yaşandığı dönem hakkında bilgi verir.  İçtenlik. Eleştirmenin kendi görüşlerine göre yaptığı eleştiriye öznel eleştiri denir Eleştirmenin herkesçe kabul gören ölçütlere göre yaptığı eleştiriye nesnel eleştiri denir. Ahmet Rasim H. "Tezkire" denirdi. ELEŞTİRİ      Her hangi bir konuyu veya eseri çeşitli yönleriyle değerlendiren yazılara denir. Anılar. olayları kendi bakış açısından anlatır. SOHBET  Yazarın. Okuyucuyla sohbet ediyormuş havası hâkimdir. samimilik. tarih atılarak. Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır. HATIRA (ANI)      Bir kişini kendisinin yaşadığı ya da tanık olduğu olayları. izlenimlerin. Cahit Yalçın.  En tanınmış sohbetçiler. gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini. sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır. Şevket Rado. GÜNLÜK (GÜNCE)     Yaşanan olayların.  En tanınmış fıkracılar. özel gibi çeşitleri vardır. Haşim. Atilla İlhan.  İş.  Cümleler çoğu zaman konuşmadaki gibi devriktir. OTOBİYOGRAFİ  Bir kimsenin kendi hayatını kendisinin yazmasına denir. okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılardır. Eleştiri objektif olmalıdır. Öznel bir anlatım esastır BİYOGRAFİ  Ünlü kişilerin hayatını anlatan yazı türüdür. Ahmet Rasim. günü gününe yazılması ile oluşan türe günlük denir.  Yazar. Falih Rıfkı. 36 .  Herkesi ilgilendiren konular seçilir. İçten ve sevecendir. Peyami Safa. MEKTUP  Bir düşünce veya duygunun birilerine iletilmesi amacıyla yazılan özel yazılardır. Eleştiride amaç okura ve yazara yol göstermektir. sorulu-cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi verir.

Fransız. konularına göre dram. sahne arkasında gerçekleştirilir.  Birbirini izleyen diyalog ve koro bölümlerinden oluşur. erdemi anlatmak için yazılmış manzum eserlerdir. Euripides.  Her türlü söze şakaya yer verilir.  Tiyatro eserleri. olay ) Oyunda korolara yer verilir. Kaba sözlere yer verilmez.  Üç birlik kuralına uyulur. trajedi ve komedi gibi türlere ayrılır. Olaylar. yaşanılan hayattan ve günlük olaylardan alır. TİYATRO  Hayattaki olayları konu edinen. Bu olaylar haberciler tarafından sahnede aktarılır.  Kişilerin her türlü davranışları sahnede gösterilir. okuyuculara orayı gezmiş havası vermeli. çirkin dahi olsa sahnede gösterildiği gibi kişiler hangi sınıf ve halktan olursa olsun dramda yer alır. 37 . Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur. sahnede oynanmak amacıyla yazılan edebi eserdir. hayatın acıklı yönlerini göstermek. tanrıçalar ve soylu kimselerdir.Moliere.  Kişiler halktan ve yüksek zümreden her çeşit insan olabilir. 2-KOMEDİ:  İnsanların ve olayların gülünç yönlerini ortaya koymak. Çirkin olaylar. Corneille. 1-TRAJEDİ:            Seyirciye. Racine.  Türün yazarları. 3-DRAM:      Hayatı olduğu gibi acıklı ve gülünç yönleriyle sahnede göstermek için yazılan tiyatro eseridir. tiyatro somuttur. Konusunu günlük yaşamdan ve tarihten alır.  Anlatan kişi doğru bilgi vermeli.  Manzum olarak yazılır. Aiskhylos. Sophokles. izleyenleri güldürmek ve düşündürmek amacıyla yazılmış tiyatro eseridir.( Yer. Kusursuz bir üslubu vardır. Eser baştan sona kadar ağırbaşlı. Yunan-Aristoohanes. ahlak. Üç birlik kuralına uyulur. Eski Yunan. zaman. Fransız. Konusunu seçkin kimselerin hayatından ya da mitolojiden alır. ciddi bir hava içinde geçer. Kahramanları tanrılar.  Konusunu.  Roman ve hikâye soyut olduğu halde.GEZİ YAZISI  Gezilip görülen yerler hakkında yazılan yazılardır. Hayatı olduğu gibi yansıtır. Trajedi ve Komedi kaynaşmıştır. Ünlü trajedi yazarları. seyircinin gözü önünde gerçekleştirilmez.

 Hikâyelerinde insanoğlunun tüm yaşam koşullarını işlemiştir. Eşek Arıları. Şarkı.  Eserleri: Kylops(dram). HEREDOTOS (Tarih’te) SOKRATES(Felsefe’de EFLATUN (PLATON) Felsefe’de) ARİSTO (Felsefe’de) İSPANYOL EDEBİYATI     CERVANTES Osmanlı Devleti ile yapılan İnebahtı deniz savaşında esir olarak alınmıştır. Prometheyus SOPHOKLES  İnsanlar arası çatışmaları işlemiştir.  Eserleri: İşler ve günler. Ancak onu göremedi.  İlk büyük komedya şairidir  Eserleri: Kuşlar. Odysseia HESİODOS  Didaktik eserler yazmıştır.  En önemli eseri: DECAMERON’ DUR.  Bilge biridir. ARİOSTO  Rönesans’ın önemli yazarlarındandır. .  Eserleri: İlyada.  En önemli eseri: ÇILGIN ORLANDO’DUR. Elektra. 38 .  En önemli eseri: Tanrısal Komedya’dır. İTALYAN EDEBİYATI DANTE  Rönesans’ın fikir babalarındandır. AİSSPOS  Fabl türünün kurucusudur.  Eserleri: Yalvaran Kızlar.DÜNYA EDEBİYATI YUNAN EDEBİYATI HOMEROS  Destan türünde eser yazılır. Bu kitapta Don Kişot adlı bir şahıs kendini şövalye zannedip uşağı Pança ile dünyadaki haksızlığı kaldırmak için yel değirmenlerine saldırır. Kosmosk SAPHO  Lirik aşk şiirler yazmıştır.  Eserleri: Düğün. Sonradan serbest bırakılmıştır. Bu eserle modern romanın kuruluşu başlamış oldu. Döndükten sonra “DON KİŞOT” romanını yazmıştır. Heleno. Persler. EURUPİDES. BOCCACIO  Dünyada küçük hikâye türünün ilk örneklerini yazmıştır. İç Savaşlar. Zincire Vurulmuş. TASSO  En önemli eseri: Kurtarılmış Kudüs’tür.Fenikeli Kadınlar. ARİSTOPHANES  Eserlerinde siyasetçileri aşırı bir biçimde eleştirmiştir. AİSKHYLOS  Yunan geleneklerini ve ahlakını savunur.

LA FONTAİNE  Fabl türünün en önemli temsilcisidir. Polyeucte en önemli eserleridir. Phedre en önemli eserleri sayılır. dram. Cimri Hastalık Hastası. Sonbahar Yaprakları BALZAC      Dünyanın en büyük romancılarındandır. Ayışığı. En önemli eseri: DENEMELER’DİR CORNEILLE  Fransız tragedyasının babası sayılır.  En önemli eserleri: Sefiller. Özgür düşüncenin savunucusu olmuştur.  En önemli eseri: Fabl’lar (masallar) dır dır. Goriot Baba. Kibarlık Budalası. Parma Manastırı FLAUBERT  Realizmin en önemli temsilcilerindendir  Kuvvetli bir üslubu vardır. En önemli romanları: Eugenie Grandet. roman türlerinde eser vermiştir.  Le Cid.  En önemli eserleri: Tombalak.(Adları bir önceki maddede yazılır) MOLİERE  Dünyanın en önemli komedi yazarlarındandır. Hernani. Bir Hayat. VİCTOR HUGO  Dünyanın en büyük romancılarındandır.  En önemli eserleri: Madam Bovary.     STENDAL  Süssüz bir dil kullanmıştır.  Andromague. İphigenle. Bazılarını sonradan ayırmıştır.  Şiir.FRANSIZ EDEBİYATI MONTAIGNE Deneme türünün babası sayılır.  İnsanın gülünç yönlerini ortaya koymaya çalışmışlardır. Kadınlar Mektebi. Kral Eğleniyor. Ölüm Gibi Kuvvetli. Salambo. Realizmin kurucularındandır.  En önemli eserleri: Gülünç Kibarlar. Toplumun her katmanından kişileri eserlerinde işlemiştir.  Realist bir yazardır. Notre Dame Kamburu. Güzel Dost. Zorla Evlenme. Horace. Rönesans edebiyatının en önemli temsilcisidir.  Tragedyaları ünlüdür.  En önemli eserleri: Kırmızı ve Siyah. Kalbimiz 39 . İnsanlık Komedyası adlı bir eserde bütün romanlarını toplamıştır. RACINE  Klasisizm akımının öncülerindendir. Kocalar Mektep. Vadideki Zambak’tır. Duygusal Eğitim MAUPASSANT  Hikâye dalında kendine ait bir tarz oluşturmuştur. Cinna.

Vindsor’lu Şen Kadınlar komedilerinden bazılarıdır. tiyatro. Hamlet.  En önemli eserleri: Kafkas Esiri. Haydutlar. SWİFT  Toplum içindeki aksaklıkları işlemiştir. Lirik şiirler yazmıştır. Maria Stuart ‘tır. Ayrıca Genç Warter’in Istırapları. Romantizmin kurucularındandır. 40 . Rudin. Dünya edebiyatının en önemli yazarlarındandır. Romeo ve Jüliet. Kral Lear dramlarından biridir. Yüzbaşının Kızı.BOUDELAİRE  Şiirlerinde kusursuz bir biçim sunmuştur. Roma Elejileri SCHİLLER  Romantizmin temsilcilerindendir.  En önemli eseri: Kötülük Çiçekleri adlı eserdir. RUS EDEBİYATI PUŞKİN  Romantizmin temsilcilerindendir. En önemli eseri: Faust’tur. Maça Kızı.  Çeşitli dallarda eser vermiştir. DANİEL DEFOE  Maceracı bir kimliğe sahiptir  En önemli eseri: Robinson Crusoe’dir.  En önemli eserleri: Wilhem Tell. Othello. İNGİLİZ EDEBİYATI      SHAKESPEARE Dünyanın en büyük tiyatro yazarlarındandır. Don Carlos. Çingeneler.  En önemli eseri: Kaybolmuş Cennet’tir.  Bir Avcının Notları. Taşralı Kadın eserlerinden bazılarıdır. Venedik Taciri. Babalar ve Oğullar. Bahçesaray Çeşmesi’dir. roman dallarında eser vermiştir. TURGENYEV  Realist bir yazardır.  En önemli eseri: Güliver’in Gezileri’dir. Komedi ve dram türlerinde eser vermiştir. Eserlerinde nazım ve nesir karışık kullanılmıştır. MİLTON  Tasvir ve ruh çözümlemelerini oldukça ustaca kullanmıştır. Yanlışlıklar Komedyası. Macbeth. ALMAN EDEBİYATI       GOETHE Şiir.

Ölümden Sonra Dirilme. Yoksul insanların hayat koşullarını işlemiştir. Victoria. Mor menekşe:’’Bana dokunma. AMERİKAN EDEBİYATI MARK TWAİN     Çeşitli dallarda eser vermiştir. Yaşayan Ölü. EDGAR ALLAN POE  Şiirleri ünlü olmakla beraber hikâye de yazmıştır. Anna Karanina. Fareler ve İnsanlar İSKANDİNAV EDEBİYATI KANT HAMSUN  Genellikle kendi çevresini işlemiştir.  Kuvvetli ve bilge bir üslubu vardır. Realist bir yazardır.DOSTOYEVSKİ     Dünyanın en büyük romancılarındandır. Annabel Lee ve Çanlar şiir kitaplarıdır. EDEBİ SANATLAR İNTAK (KONUŞTURMA) SANATI     Cansız varlıkları ve insan dışındaki canlıları insan konuşturmaya intak denir. Not: İntak sanatının olduğu her yerde doğal olarak teşhis sanatı vardır. Pan.     JOHN STEİNBECK İşçi haklarını savunmuştur. Minik kuş:’’Anne beni rüyalar ülkesine götür. İvan İliç’in Ölümü.’’diye yalvarıyordu. Hacı Murat.  Tasvir gücü oldukça gelişmiştir. Karanlığın Kudreti en önemli eserleridir.İhtiyar Adam ve Deniz eserlerinden bazılarıdır. Tom Savyer’in Maceraları.  Çanlar Kimin İçin Çalıyor? Silahlara Veda . Mizahçıdır. Yukarı Mahalle.  Acayip ve Çapraşık Hikâyeler de hikâye kitabıdır. Ölü Bir Evden Hatıralar.  Açlık. Derin bir insan sevgisi vardır.  Nobel ödülü almıştır. TOLSTOY  Edebiyat dünyasının en usta kalemlerindendir.  Kuzgun. Budala.’’diye bağırdı. Nobel ödülü almıştır. Mississipi’de Yaşam Huclerbery’in Maceraları en önemli eserleridir. Eserleri: Bitmeyen Kavga. Gazap Üzümleri. 41 . Dünya Nimeti en önemli eserleridir.  Savaş ve Barış. ERNEST HEMİNGVAY  Modern Amerikan edebiyatının en önemli yazarlarındandır. Eserlerindeki karakterler oldukça canlıdır. Suç ve Ceza. Karamazov Kardeşler en tanınan eserleridir.

Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz? Geç fark ettim taşın sert olduğunu Su insanı boğar. köpek demektir. . Gerçek sebep inkâr edilerek yerine heyecan verecek bir neden gösterilir. Ateşten kızaran bir gül ararda Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi Biz mutlu olalım diye her şey yeşile boyanmış TEVRİYE SANATI  Nükte yapmak için iki anlamı bulunan bir sözcüğün uzak anlamını kastederek kullanma sanatıdır.) TECAHÜL-İ ARİF SANATI  Bir nükte yapmak için bildiği bir şeyi bilmezlikten gelmeye tecahül-i arif denir . temiz demektir. TELMİH SANATI  Bir mısrada veya cümlede geçmişte yaşanmış olan. HÜSN-İ TALİL SANATI  Bir olgunun gerçek nedeni bilindiği halde onu başka bir nedenden oluyormuş gibi gösterme sanatıdır. Aramazdık gece mehtabı yüzün parlarken Bir uzak yıldıza benzedi güneş sen varken. Bende gördüm güneşin doğarken battığını MÜBALAĞA (ABARTMA) SANATI  Bir varlığın. Gösterilen neden güzel olmalıdır. Bir buse mi bir gül mü dedi gönlüm Bir nim tebessümle o afet gülüverdi. Tahir. Âlem sele gitti gözlerimin yaşından. . Maliki mezhebine göre köpek temiz varlıktır.TEZAT SANATI  Aralarındaki bir ilgiden dolayı aynı konu ile ilgili karşıt kavramların ya da özelliklerin bir arada kullanılmasıdır. ateş yakarmış. Yıllar yılı dost bildiğim aynalar. Ağlarım hatıra geldikçe gülüşlerimiz. olayın ya da durumun olduğundan büyük ya da küçük gösterilmesine mübalağa denir. Kinaye de mecaz anlam kastedilir . Bize Tahir Efendi kelp demiş İltifatı bu sözde zahirdir Maliki mezhebim benim zira İtikadımca kelp Tahir’dir (Kelp. Neden böyle düşman görünürsünüz. Düşenin elinden tutmak gerekir Ali gözü açık bir çocuktur 42 . … Tur Dağı’nda Musa ile çağırayım Mevla’m seni KİNAYE SANATI  Bir kelimeyi veya sözcük grubunu hem gerçek hem de mecaz anlama gelecek şekilde kullanmaya kinaye denir. herkesçe bilinen bir olayı veya şahsı hatırlatmaya telmih denir.

Kalem böyle çalınmış yazıma Ne kışım benzer kışıma Ne yazım benzer yazıma Kısmetindir gezdiren yer yer seni Arşa çıksan da bu akıbet yer yer seni.dörtlük) kullanılmasına denir. SECİ  Düz yazıda. bu işkence. Gönlümde ateştin. bu ne büyük başarı. gözümde yaştın Ne diye tutuştun. Bu sanat özellikle muhatabı ikna etmek maksadıyla yapılır ve kullanılan atasözü ve vecizeler Türkçenin yanı sıra Farsça veya Arapça da olabilir. kelimelerin kafiyeli olacak şekilde sıralanmasına denir Sarı saçlı sevgilim seni saat sekizde saray sinemasında bekliyorum. Nedir bu zulüm. Düşük alan bir öğrenciye:’’Allah nazardan korusun. bu haksızlık. ne diye taştın. LEFF-Ü NEŞİR (TOPLAYIP DAĞITMA) SANATI  Birinci mısrada toplanan en az iki kavramın ikinci mısrada bir benzerinin söylenmesine denir.’’demek gibi. kullanma sanatıdır. pekiştirmek ya da daha etkili kılmak maksadıyla meşhur bir sözü ya da vecizeyi söyleme.TARİZ (İRONİ) SANATI  Birini küçük düşürmek ve onunla alay etmek amacıyla sözün ya da kavramın gerçek ve mecaz anlamı dışında büsbütün tersini kastetmektedir. TENASÜP SANATI  Anlam bakımından aralarında ilgi bulunan iki veya daha fazla kelimenin bir arada (beyit-mısra. ALİTERASYON Mısra veya beyitte ahenk oluşturacak şekilde aynı sesin veya hecenin tekrarlanmasına denir. misal getirme) Yazılı ve sözlü anlatımda bilhassa şiirde ifade edilen düşünceyi ispat etmek. Kirpikleri uzundur yârin hayale sığmaz Meşhur bir meseldir “Mızrak çuvala sığmaz” Hevâî 43 . Nasıl ağlar hazan erince yapraklar İntizar ile bî-mecal sararıp düşerken Hayalî kaplar ufku geçen yazın Artık sade hatırası kalacaktır Leylâklarda müteessir solan İRSAL-İ MESEL ( Örnek. CİNAS SANATI  Mısra sonlarında sesteş sözcüklerle yapılan uyaklara cinas sanatı denir. AKROSTİŞ SANATI Mısraların baş harflerinin birleşmesi sonucu anlamlı bir kelime veya isim çıkacak şekilde şiir yazmaktır.

tek. nitekim sanki sıfat (gül. Durmuş zaman gibiydi geçmeyen zaman. ahlâka yararlı hikâye darb-ı mesel: Atasözü Sevgilini kirpikleri öyle uzundur ki hayale bile sığmaz. nitekü. en fazla dört öğe bulunur. meğerki misal. Meşhur bir atasözü dür. (Ancak bu ortak nokta her zaman vurgulanarak zikredilmeyebilir. gûyâ. benzer. ilerlememek.Mesel: Örnek. andırır. gûnâ. 1. çü. gûyiyâ. gûne. Öğeleri şunlardır : 1. -veş vb. İstiare Açık İstiare Kapalı İstiare Benzeyen-Yok Benzeyen-Var Benzetilen-Var Benzetilen-Yok 44 .Benzetme yönü ( : durup geçmemek. Mızrak çuvala sığmaz. -vâr. çeşitli yönlerden ilgi. aralarında gerçek ya da mecaz. durmuş 4. numune. TEŞBİH (BENZETME)  Anlama güç katmak için.Kendisine benzetilen: aslan 3.sıfat). çün. misillü. hayal dahi edilemez. Kendisine benzetilenle yapılana "açık istiare" kendisine benzeyenle yapılana "kapalı istiare" denir. teşbih edilen. anlamlı ve dokunaklı etkili söz. tıpkı. Zaten benzetme bu ortak noktayı belirtmek için yapılır. bigi.Kendisine benzetilen: durmuş saat 3.Benzeyen-benzetilen: Ali 2. benzer.Benzetme yönü: cesaret 4. o ruh hâlini okuyucuda daha iyi canlandırabilecek benzetmeler yapma yoluna gider ve bunun sonucunda da teşbih sanatı meydana gelmiş olur. Teşbihte genellikle şu kelime ya da ekler benzetme edatı olarak kullanılır : Âdeta. Yahya Kemal 1.) 4. bu heyecanını daha kuvvetli ve tesirli anlatabilmek için. kendisini etkileyen bir olay veya varlık karşısında heyecanlanır. benzerlik bulunan en az iki varlıktan zayıf olanı nitelik bakımından güçlü olana benzetme sanatıdır.Benzetme edatı: gibiydi Ali aslan gibi cesurdur. 2. gibi. Teşbih sanatında en az iki.Kendisine Benzetilen : Birbirlerine benzetilen şeylerden nitelik bakımından daha üstün ve güçlü olanıdır.Benzetme Edatı : Benzeyen ve kendisine benzetilen arasında benzetme ilgisi kuran kelime veya ektir. Şair.Benzetme Yönü : benzeyen ve kendisine benzetilen arasındaki ortak noktadır. mânend. Aşağıdaki örnekte benzetme ögelerini topluca görebilmekteyiz.Benzeyen (benzetilen) : zaman 2. 3. benzetilen) : Birbirine benzetilen şeylerden nitelik bakımından güçsüz olanıdır. misl.Benzeyen (müşebbeh.Benzetme edatı: gibi İSTİARE (İĞRETİLEME)  Teşbihin ana öğelerinden sadece kendisine benzeyen ya da kendisine benzetilenle yapılan teşbihe istiare denir. -asa. kimi.

bir tanem  Varsın rüzgâr bahçelerde gezsin  Ay zeytin ağaçlarından yere damlıyordu. Ay suda bestelerken en güzel şarkısını Küreklerim de suya en derin şiiri yazdı. çingenem  Nar tanem. EDEBİYATDA İLKLER 45 . çatal karam. K. TEŞHİS (KİŞİLEŞTİRME) SANATI  Cansız varlıklarla ve insan dışındaki canlılara insan özellikleri vermeye teşhis sanatı denir.  Karadutum. Göğün mağrur bakışlı bulutları.Benzetilen  Uludağ etekleri al ipekten bu akşam. Bir ihlal uğruna Rab ne güneşler batırıyor. nur tanem. Onun ölümüne gökyüzü ağladı. İçmiş gibi geceyi bir yudumda.

Hamdi Tanpınar Katip Çelebi Baburşah Ali Şir Nevai Ali Şir Nevai Ziya Paşa Şinasi Teodor Kasap(tarafından A.İlk köy romanımız İlk tiyatro eserimiz: İlk yerli romanımız: Batı tekniğine uygun ilk romanımız İlk çeviri romanımız İlk psikolojik romanımız İlk realist romanımız İlk resmi Türkçe gazetemiz İlk yarı resmi gazetemiz İlk özel gazetemiz İlk pastoral şiirimiz İlk şiir çevirmeni İlk noktalama işaretini kullanan İlk makale yazan İlk Türk gazeteci Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro İlk bibliyografya İlk hatıra kitabı İlk hamse şairimiz İlk tezkiremiz İlk antolojimiz İlk atasözleri kitabımız İlk mizah dergimiz İlk hikaye kitabımız İlk fıkra yazarımız Türkçe yazılan ilk kitap İlk siyasetname kitabımız İlk mensur şiir yazan şairimiz Şiirde Türk kelimesini kullanan şair İlk makalemiz Mesnevi tarzında ilk eserimiz Dünyada ilk modern roman Bildiri yayınlayan ilk edebi topluluk İlk seyahatnamemiz İlk edebiyat tarihçimiz Batılı anlamda ilk edeb tarihçimiz Dünyada ilk hikayeci Sahnelenen ilk tiyatro eserimiz Türkçenin ilk dil bilgisi kitabı İlk natüralist eserimiz Divan edebiyatının ilk mahallileşme temsilcisi İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi İlk sözlüğümüz Aruzla yazılan ilk eserimiz İlk didaktik şiir örnekleri Nabizade Nazım Şinasi Şemsettin Sami Halit Ziya Uşaklıgil Yusuf Kamil Paşa Mehmet Rauf R. Emin Yurdakul Şinasi Yusuf Has Hacip Cervantes Fecr-i Ati Seydi Ali Reis A.Halim Memduh Efendi Fuat Köprülü Baccacio Namık Kemal Süleyman Paşa Nabizade Nazım Nedim Kamusu’l Alam Kaşgarlı Mahmut Yusuf Has Hacip Yusuf Has Hacip 46 Karabibik Şair Evlenmesi 1859 Taaşşuk u Talat ve Fıtnat Aşk-ı Memnu Telemak (Fenelon’dan) 1859 Eylül Araba Sevdası Agah Efendi. Hamdi Tanpınar ŞİNASİ A . Mahmut Ekrem Takvim_i Vekayi Ceride-i Havadis Tercüman-ı Ahval A.Şinasi tarafından Sahra Eşber veya Sardanal Keşfu-z Zunun Baburname Mecalisü-n Nefais Harabat Durub-u Emsali Osmaniye Diyojen Letaif-i Rivayet Kutadgu Bilig Kutadgu Bilig Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi Kutadgu Bilig Don Kişot Miratü’l Memalik Dekamoran Vatan Yahut Silistre Sarf-ı Türki Zehra Divan-ı Lügati’t Türk Kutadgu bilig Kutadgu bilig . Mithat Efendi Ahmet Rasim Yusuf Has Hacip Yusuf Has Hacip Halit Ziya Uşaklıgil M.

47 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful