P. 1
3A-kimyasal-türler-arası-etkileşimler

3A-kimyasal-türler-arası-etkileşimler

|Views: 1,767|Likes:
Yayınlayan: islambozan

More info:

Published by: islambozan on Feb 26, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/09/2012

pdf

text

original

Kimyasal Türler ve Etkileşimleri

Tahmini süre:12saat

Mehmet Türk 2010

Konu Başlıkları 1. Kimyasal Türler 2. Kimyasal Türler Arasındaki Etkileşimler 3. Kimyasal Bağların Oluşum Mekanizması 4. Güçlü ve Zayıf Bağların Oluşması ve Kopması

nötr atomlar. moleküller ve radikaller gelmektedir.1 Kimyasal Türler kimyasal türler denildiğinde aklımıza. pozitif ve negatif iyonlar.3. Kimaysal Tür Atom Formülü Helyum (He) Lewis Yapısı He: Atom molekül Molekül Neon (Ne) Azot (N2) Karbondioksit (CO2) Atmosferin bileşimindeki soy gazlar verilen Lewis yapılarından da anlaşılacağı gibi en yüksek enerji düzeyinde maksimum sayıda elektron bulundurdukları için kararlıdır ve doğada atomlar halindedir. .1.

Elementlerin Lewis Yapıları Atmosferin bileşimindeki soy gazlar verilen Lewis yapılarından da anlaşılacağı gibi en yüksek enerji düzeyinde maksimum sayıda elektron bulundurdukları için kararlıdır ve doğada atomlar halindedir. .

Bu etkileşimler sonucunda her biri bağımsız olma özelliğini kaybederek molekül haline geçerler.Her bir atomun soygaz elektron düzenine geçtikleri görülür. O2 ve CO2 nin yapılarını incelersek. değerlik elektron sayılarından da anlaşılacağı gibi kararsızdır ve doğada tek atom olarak bulunmaları güçtür. Kararlı yapıya ulaşabilmek için birbirleriyle ya da başka kimyasal türlerle etkileşirler. .Atomlar. Örnek olarak: N2.

Atom Atom: Elementlerin özelliğini taşıyan en küçük birimine atom denir. . Gözle görülmesi imkânsız. Veya. çok küçük bir parçacıktır ve sadece taramalı tünel mikroskobu (atomik kuvvet mikroskobu) ile incelenebilir. fiziksel ve kimyasal yöntemlerle daha basit birimlerine ayrıştırılamayan. maddenin en küçük birimine atom denir. Ortalama çapları 10 -8 cm civarındadır.

N2. Cl2 . P4.. S8 … gibi.Molekül Genel olarak molekül. en küçük parçasıdır. NaNO3 gibi iyonik bileşikler gerçekte molekül değil iyonik kristaller olarak bilinirler. Bileşik Moleküller: CO2. F2 . . Atomik Moleküller. O2.. saf kimyasal maddenin (Element ya da bileşik) kendi başına bütün kimyasal bileşimini ve özelliklerini taşıyan. NO2. AlCl3.gibi. NOT: NaCl. SO2.

ANYON NO3: Nitrat H+ KATYON : Proton SO3= SO4= CO3= CrO4= : Sülfit : Sülfat : Karbonat : Kıromat Na+ Mg+2 Ca+2 Al+ 3 : Sodyum : Magnezyum : Kalsiyum : Alüminyum . . + yüklü iyonlara KATYON. aldığı elektron sayısı kadar -yükle yüklenir.yüklü iyonlara da ANYON denir. elektron verdiğinde verdiği elektron sayısı kadar + yükle yüklenir. Elektron aldığında.İyon Bir atom. İşte bu + ve yüklü atomlara İYON denir.

yüksek enerjili ve kararsız ara ürünlerdir. bir ya da daha fazla ortaklaşmamış elektronu bulunan kimyasal türlere serbest radikaller veya radikaller adı verilir.Radikal: Dubletini ve oktetini tamamlamamış yukarıda verilen atomlar gibi. . Radikaller.

Atmosferde oluşan çoğu tepkimelerde serbest radikaller önemli bir roloynar. . Ayrıca -OH fotokimyasal tepkimeler sonucunda. atmosferde eser miktarda oluşur.Radikallerin oluşumu: Doğal gaz yakıldığında alev içinde ·CH3 ve -OH radikalleri geçici yapılar olarak bulunur.

.

Tabloda bırakılan boşlukları 20 şer örnek yazınız? Atom Molekül İyon Radikal .

Sonuç: Metal ametal arasında iyonik baü oluşmuştur. c) Eritilen potasyum metali klor gazı bulunduran kabın içine boşaltılıyor. Deneyin yapılışı: a) Oda sıcaklığında bir miktar potasyum metali alınıyor. eritme kabı. Deney-1 Gerekli malzemeler: K metali.3. b) Alınan potasyum metali uygun bir kapta erime noktasına kadar ısıtılıyor.2 Kimyasal Türler Arasındaki Etkileşimler Bu konunun anlaşılması için daha önceden bildiğimiz. Cl2 gazı bulunan kap. birkaç deneyi hatırlayarak işe başlayalım. ısıtıcı. ç) Beyaz renkli KCl kristalleri elde ediliyor.1. .

c) Sarı renkli PbI2 katısı elde ediliyor. Sonuç: Farklı yüklü iyonlar birbirlerini çekerek. b) Pb+2 içeren çözelti ile I. Pb+2 I.içeren çözeltiler karıştırılıyor. .iyonlarının çözeltileriler. Deneyin yapılışı: a) iki ayrı deney tüpünde Pb+2 ve I.Deney-2 Gerekli malzemeler: Deney tüpleri. etkileşirler.içeren çözeltiler hazırlanıyor.

b) Başka bir parça pamuğa da birkaç damla HCl alınıyor. bir miktar pamuk. c) NH3 ve HCl damlatılmış pamuklar cam borunun uçlarına aynı anda kapatılıyor. Deneyin yapılışı: a) Bir parça pamuğa birkaç damla NH3 alınıyor. . NH3 ve HCl çözeltileri.Deney-3 Gerekli malzemeler: Uzun cam boru. Cam boruda NH4CI'ün beyaz bir halka oluşturduğu görülüyor. Sonuç: Asitle bazlarla tepkimeye girerek tuzları oluştururlar.

Deneyin yapılışı: a) iki deney tüpünden birine bir miktar saf su. .Deney-4 Gerekli malzemeler: iki deney tüpü. saf su. b) Her iki deney tüpüne de aynı anda bir parça Zn metali atılıyor. HCl çözeltisi. Zn parçaları. Sonuç: Aktif metaller HCl ile tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkartırlar. diğerine HCl çözeltisi konuyor. c) Saf su bulunan deney tüpünde Zn metalinde herhangi bir değişiklik olmadığı gözlenirken HCl çözeltisi bulunan tüpte ise Zn metalinin HCl çözeltisi ile etkileştiği gözleniyor.

3. Yüksüz cisimler ise birbirlerine kuvvet uygulayamadıkları için.3 Kimyasal Bağların Oluşum Mekanizması r f + itme + f f itme r f . birbirlerine uyguladıkları itme ya da çekme kuvveti. Bu elektrik yüklerine durgun elektrik ya da elektro statik denir.1. Cisimlerin yükleri “q1” ve “q2” aralarındaki uzaklık “r” ise. + ve – elektrik yükleridir. Bu itme ve çekme kuvvetine elektro statik kuvvet denir. Fakat bu kuvvetler çekme yönündedirler.f f çekme + F= k q1. bağıntısından bulunur. ne iter. Zıt cins yüklü cisimler birbirlerini çekerler. Bunlar. . farklı cins elektrik yükleri bir birlerini çekerler. Aynı cins elektrik yükleri bir birlerini iterken. ne de çekerler.q2 r2 Elektrostatik Çekim: Sadece 2 cins elektrik yükü vardır. Bu durumda da cisimler birbirlerine zıt yönde kuvvet uygularlar.

3 Kimyasal Bağların Oluşum Mekanizması .1.3.

1. 2. . Pozitif yüklü çekirdekler komşu kimyasal türün elektronlarını çeker. Pozitif yüklü çekirdekler birbirini iter. birbirine yaklaştığında türlerin elektron bulutları ve çekirdekleri arasında çeşitli elektrostatik etkileşimler meydana gelir.1. 3. Negatif yüklü elektronlar birbirini iter.3.3 Kimyasal Bağların Oluşum Mekanizması Birbirinden çok uzakta bulunan iki bağımsız kimyasal tür. Birbirine yaklaşan iki bağımsız kimyasal türün elektron bulutları ve çekirdekleri arasında meydana gelen elektrostatik çekme ve itme kuvvetleri şekilde gösterilmiştir.

Hidrojen bağları . Zayıf etkileşimlere fiziksel bağ da denir. Dipol-dipol bağları b.(Metalik bağ hakkında kesin bir birliktelik yoktur. Dipol-indüklenmiş dipol bağları iii. Van der Waals bağları a. İndüklenmiş dipol bağlar i. Metalik Bağlar Zayıf Etkileşimler 1. iyonik Bağlar 2. Güçlü Etkileşimler 1.lndüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol bağları 2. Kovalent Bağlar 3. lyon-indüklenmiş dipol bağları ii. İyon-dipol bağları c. Güçlü etkileşimlere kimyasal bağ da denir.Güçlü ve Zayıf Etkileşimler Aynı anda gerçekleşen etkileşimler karşılaştırıldığında çekme kuvvetlerinin aşırı baskın olduğu durumlarda güçlü etkileşimler oluşur.) Çekme-itme kuvvetleri farkının küçük olduğu durumlarda ise zayıf etkileşimler meydana gelir.

H2 molekülündeki 1 mol H-H bağını kırarak H atomiarını elde etmek istersek bu defa ortama 436 kJ enerji vermemiz gerekir. Düşük enerjili hale geçerken bulunduğu ortama enerji verir.3. H atomu tek elektrona sahip olduğu için kararsızdır. Başka bir H atomu ile kimyasal bağ yaparak hem kararlı hem de düşük enerjili hale gelir. Kararsız durumda kalabilmesi için yüksek enerji gerekir. Örneğin. .4 Güçlü ve Zayıf Bağların Oluşması ve Kopması Kimyasal türler arasında meydana gelen zayıf etkileşimlerin nedeni türlerin kararlı olabilmek için daha düşük enerjili durumu tercih etmesidir.1.

H (g) + H (g) → H2 (g) + 436 kJ/mol Bu tepkimeye göre. Bağın iyon karakteri arttıkça.Bağ enerjisi: Kimyasal bağ oluşurken açığa çıkan enerji. bu bağları kırmak için moleküle verilmesi gereken enerjiye eşittir. Aynı koşullarda 1 mol H–H bağını kırmak için aynı miktar enerji gerekir: H2 (g) + 432 kJ/mol → H (g) + H (g) . Moleküllerde iki atom arasındaki bağ sayısı arttıkça bağ uzunlukları azalır ve bağ enerjileri artar. Bağ enerjisi ne kadar büyükse oluşan bileşik o kadar sağlamdır. iyonlar arasındaki çekme kuvvetleri artacağından bağı koparmak daha çok enerji ister. İki atomlu moleküllerde 1 mol XY’nin ayrışması için gereken enerjiye molar bağ enerjisi denir. 1 mol H2 (g) molekülü atomlarından oluşurken (436 kJ) enerji açığa çıkar. Bu enerjiye bağ enerjisi denir.

İki atomlu bir gaz molekülünü gaz halde nötral atomlara ayırmak için verilmesi gereken enerjiye bağ enerjisi denir. . Bağ enerjisi kırılan 1 mol bağ başına kJ (kilojoule) cinsinden verilir. sıvıdan katıya geçerken düşük enerjili hale geldiği için ortama enerji verir. Ancak madde gazdan sıvıya. sıvının buharlaşması enerji isteyen değişmelerdir. Bu nedenle katının erimesi. Fiziksel değişmelerde de madde düşük enerjili durumu tercih eder.

Bağ Enerjilerinin Hesaplanması H – H (g) + F – F (g) → 2 (H – F) (g) tepkimesinde. Bağları kırmak için enerji veririz. Oluşan bağlar: İki H – F bağı oluşurken 2 x 565 = 1130 kJ/mol açığa çıkar(ekzotermik). Bağları kırmak için: 432+ 155 = 587 kJ/mol gerekir. Bağ oluşunca enerji alırız. Kırılan bağlar: H – H ve F – F bağlarıdır. Net Enerji: 1130 – 585 = 545 kJ/mol'dür. Oluşan bağlar: iki H – F bağıdır. Verilen ve alınan enerjilerin farkı tepkimenin bağ entalpisini (enerji blançosunu) gösterir. H2 (g) + F2 (g) → 2HF (g) + 545 kJ/mol (∆ H = -131 Kkal/mol) .

Kuvvetli etkileşimler Zayıf etkileşimler Kimyasal bağlar oluştuğunda veya koptuğunda yeni kimyasal türler meydana geldiği için maddenin kimliği değişir. .Kimyasal Türleri Birbirinden ayrılması Kimyasal türleri birbirinden ayırmak için yaklaşık olarak 40-50 kJ mol-1 veya daha yüksek enerji gerekiyorsa bu türler arasında kimyasal bağ oluştuğu kabul edilir. Zayıf etkileşimleri yenmek için ise 40 kJ mol-1den daha az enerji gerekir. Fiziksel bağlar oluştuğunda veya koptuğunda ise maddenin fiziksel halinde değişiklik olur ancak kimliğinde değişiklik olmaz.

hangilerinin zayıf etkileşimler sonucu oluştuğunu tartışınız? .Etkinlik: Aşağıda verilen değişimlerden hangileri güçlü etkileşimler.

hangilerinin zayıf etkileşimler sonucu oluştuğunu tartışınız? .Etkinlik: Aşağıda verilen değişimlerden hangileri güçlü etkileşimler.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->