T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİKLİ SOBALAR

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• • •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ............................................................................................................... ii GİRİŞ ..................................................................................................................................1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1.................................................................................................3 1. ISITICI CİHAZLARININ GENEL YAPISI .....................................................................3 1.1. Isıtıcı Cihazların Elektrik Tesisatına Bağlanması .......................................................3 1.2. Isı ve Sıcaklık............................................................................................................4 1.3. Rezistanslar...............................................................................................................6 1.3.1. Rezistans Hesaplamaları.....................................................................................7 1.4. Isıtıcı Cihazlarda Kullanılan Malzemeler ...................................................................9 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................13 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................14 ÖĞRENME FAALİYETİ–2...............................................................................................15 2. ELEKTRİKLİ OCAKLAR VE SOBALAR ....................................................................15 2.1. Rezistanslı Elektrik Ocakları ...................................................................................15 2.1.1. Rezistanslı Ocakların Yapısı ve Çalışması ........................................................15 2.1.2. Rezistanslı Ocakların Elektrik Devre Şemaları .................................................16 2.2. Fanlı Isıtıcılar..........................................................................................................17 2.3. Quartz Sobalar ve İnfrared Isıtma Tekniği ...............................................................18 2.3.1. Quartz Sobaların Yapısı ve Çalışması...............................................................18 2.3.2. Quartz Sobaların Elektrik Devre Şeması...........................................................20 2.4. Yağlı (Radyatör) Sobalar.........................................................................................21 2.4.1. Yağlı (Radyatör) Sobaların Yapısı ve Çalışması ...............................................21 2.4.2. Yağlı (Radyatör) Sobaların Elektrik Devre Şeması ...........................................22 2.5. Lpg ve Doğal Gazlı Sobalar.....................................................................................26 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................30 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ...............................................................................................31 3. ELEKTRİKLİ ISITICILARIN ONARIM VE ARIZA GİDERME İŞLEMLERİ .............31 3.1. Onarıma Başlamadan Önce Dikkat Edilecek Hususlar .............................................31 3.2. Elektrikli Isıtıcılarda Arıza ve Onarım .....................................................................32 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................34 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................35 MODÜL DEĞERLENDİRME...........................................................................................36 CEVAP ANAHTARI.........................................................................................................37 KAYNAKLAR ..................................................................................................................38

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 522EE0097 Elektrik Elektronik Teknolojisi Elektrikli Ev Aletleri Elektrikli Sobalar Elektrikli sobaların yapıları ve çeşitleri ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Alan ortak modülleri tamamlamış olmak. Elektrikli sobaların bakım onarımlarını yapmak Genel Amaç Gerekli atölye ortamı sağlandığında elektrikli ısıtıcı cihazların çalışma prensibini, cihazın yapısını ,prensip şemalarını okuyabilecek ve gerektiğinde bu cihazların arıza, bakım ve onarım işlemlerini tekniğine uygun olarak yapacak ve kontrolünü sağlayabileceksiniz. Amaçlar 1. Anahtarlama ve sinyal elamanlarını değiştirebileceksiniz. 2. Rezistansları değiştirebileceksiniz. 3. Elektrikli sobaların prensip (devre) şemasını tanıyarak bunları kullanma ve uygulama becerisini kazanabileceksiniz. Atölye ortamı, takımhane, takım çantası, el aletleri panosu gibi el ve güç aletlerinin bulunduğu ortamlar ve bu ortamda bulunan kontrol ve vida sıkma aletleri, ölçüm cihazları, basit kesici ve şekillendirici aletler, iş güvenliği ile ilgili ekipmanlar, anahtar takımları, lehimleme malzemeleri, diğer faydalı el ve güç araçları donanımları. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen, modül sonunda (uygulama, soru-cevap)uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Edineceğiniz bilgi ve becerilerden sonra siz de çeşitli cihazlar tasarlayabilecek seviyeye geleceksiniz. kullanımının zahmetsiz olmasından dolayı ev ve iş yerlerinde sıklıkla rastlamışsınızdır. Temizlik. Diğer ısınma sistemlerinin çalışmadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda da pratik bir ısıtıcı olarak elektrik sobasına ihtiyaç duyarız. Elektrik sobası 1 . Siz de çok değişik tipte ve markada bu cihazların yurdumuzda yaygın olarak kullanıldığını görmüşsünüzdür. birbirine benzediğini göreceksiniz. kolaylık ve zehirli gaz çıkarmaması en önemli özelliğidir. bir prizma yardımıyla yayılan güneş ışığının ısısını ölçmek için kullandığı termometrenin üzerinde mavi ışığın en az miktarda ısı artışına neden olduğunu ancak rengin kırmızı ışık demetine dönüşürken sıcaklığın da arttığını bulmuştur. Bu modülle birlikte bütün tipte ve markadaki ısıtıcı cihazların prensip şemalarının ve montajlarının ne kadar basit olup. Günlük yaşantınızda elektrik enerjisini ısı enerjisine çeviren elektrik sobalarına yapılarının basit. Elektrikli ısıtıcılarla bu ışık demetini 1950'li yıllardan beri sürekli gelişen teknoloji ile kullanmaktayız. insanların temel ihtiyaçlarından olan ısınma sorununu hızlı bir şekilde ortadan kaldırdığı için elektrikli ev aletleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. izolasyonu zayıf ve büyük alanlarda ekonomik ve etkin bir ısıtmayı başarıyla uygular. konvansiyonel sistemle ısıtılması güç olan yüksek.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. O enfraruj (kızıl ötesi) spektrumdu. William Herschell'in bulduğu ve termometre üzerinde daha yüksek bir sıcaklığa ulaşmasını sağlayan ışık demeti gerçekten de kırmızı ışık demetinin ötesiydi. 1800 yılında Sir William Herschell adlı bir İngiliz astronomu. Elektrikli sobalar. Elektrikli sobaların içerisinde bulunan parçaların ısınma özelliğinden yararlanarak pek çok cihaz tasarlanmıştır. Elektrik sobaları.

2 .

Isıtıcı Cihazların Elektrik Tesisatına Bağlanması Isıtıcı cihazları kullanmadan önce yapılması gereken işemler ve uyulması gereken güvenlik kuralları şunlardır: Ø Ø Ø Ø Ø Ø Isıtıcı cihazları mutlaka topraklı prizde kullanmalısınız. 3 . Araştırma işlemleri için internet ortamı ve rezistans tellerinin satıldığı mağazaları gezmeniz gerekmektedir. devre ve ekipman bağlantılarını yapabileceksiniz. Anahtarlama ve sinyal elamanlarını değiştirebileceksiniz. ısıtıcı cihazın gücüne göre olmalıdır. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Ø Ø Ø Ø Isıtıcı cihazların elektrik tesisatına bağlanmadan önce gerekli şartları araştırınız. 1. avometre. duvardan en az 20 cm mesafede olmalıdır. Uzatma kablosu kullanılmamalıdır. ilk çalıştırma işlemlerini. Istıcıları ıslak zeminlerde kullanmamalısınız. Isıtıcıların üzerinde bulundurulmamalıdır.ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ısıtıcı. ISITICI CİHAZLARININ GENEL YAPISI 1. havya ve gerekli el ve güç aletlerini kullanarak montaj. Bağlanacak prizin sigorta sistemi. yangın çıkarabilecek herhangi bir cisim Istıcı cihazların arkasında bulunan havalandırma delikleri kesinlikle kapatılmamalıdır. Isı ve sıcaklık kavramları arasındaki fark ile ilgili bilgi edininiz. Rezistans tellerine nasıl şekil verileceğine dair bilgileri de elektrikli ev aletleri bakım onarımı yapan kişilerden ön bilgi edininiz. Hava sirkülasyonuna engel olmamak için cihazın arkası.1. Rezistans tellerinin çeşitleri hakkında bilgi edininiz. Uzatma kablosu kullanılması kablonun ısınmasına ve ısıtıcının fazla enerji çekmesine neden olur.

Meydana gelen ısının değeri. şeylerin yanması veya üzerinden akım geçmesi iletken ısı enerjisi meydana getirir. kalorimetre ile ölçülür. I : Isıtıcıdan geçen akım (amper). Isınan odanın sıcaklık değerini ( 0 C ) santigrat derece diye ifade ederiz. 1. Zarar görmüş veya yıpranmış kablolar kesinlikle kullanılmamalıdır. Isı ve sıcaklık kavramları. ısı taşır duruma gelir. W=P•t Olarak yazılır. genellikle birbirine karıştırılmaktadır. termometre ile ölçülür. Kömürün. direnciyle doğru orantılı olarak ısınır. t : Akımın geçiş süresi (saniye). Isı. Bu kanuna göre üzerinden akım geçen iletken. Bu kavramlar birbirine bağlı. iletkenin direnci ve zamanla doğru orantılıdır. Kablonun sıcak yüzeylere temas etmesi engellenmelidir. Isının birimi kaloridir ( cal ). Formüllerde: W : Isı şekline dönüşen elektrik enerjisi (joule). Oda. akımın karesi.Ø Ø Ø Cihazın temizleme veya bakım işlemleri için mutlaka soğumuş olmasına dikkat edilmelidir.2. R : Isıtıcının direnci (ohm). Joule’ ün bu incelemeler sonunda ortaya koyduğu kanuna Joule Kanunu denir. Sıcaklık: Herhangi bir yerin veya cismin taşıdığı ısı miktarının bir ölçüsüdür. Sıcaklık. Bir iş yapma yeteneği vardır. Cihaz çalışırken metal aksamlara dokunulmamalıdır. Isı ve Sıcaklık Elektrik enerjisinin. Ø Isı: Bir enerjidir. P : Güç (watt). Buna göre Joule Kanunu: W = I2 • R • t veya. akaryakıtın vb. 4 Ø . Örneğin ısı enerjisi odayı ısıtır. ancak farklı şeylerdir. Birimi santigrat derecedir ( 0C ). ısı enerjisine dönüşmesiyle yaydığı ısıyı ilk defa İngiliz fizikçisi Joule (jül) incelemiştir.

bulunan bu değerin 0. T = 15 dakika = 15 • 60 = 900 saniye Q = 0. Q = 0.Yapılan deneyler sonunda 1 joule’lük (jül) iş yapıldığında 0.08 kcal 1000 5 .24 • P • t ÖRNEK Direnci 55Ω olan bir elektrik ocağından geçen akım 4 amperdir.24 • I2 • R • t Q = 0. Bu ocağın 15 dakikada yaydığı ısı kaç k.24 calori’lik (kalori) ısı elde edildiği tespit edilmiştir.cal =1000 cal olduğundan bulunan değer 1000’e bölündüğünde: Q= 190080 = 190.cal’dir? ÇÖZÜM I = 4 amper R = 55 Ω yazılır.24 • 42 • 55 • 900 Q = 190080 cal 1 k.24 • I2 • R • t veya Q = 0. Buna göre: Elektrikli ısıtıcılardan elde edilen Jül cinsindeki değerin kaloriye çevrilmesi için.24 ile çarpılması gerekir.24 • W W’nin değerini yerine koyduğumuzda. Q = 0.

1’de krom-nikel tel görülmektedir. VDM. havyalarda.3. Nikel(Ni)’in görevi ise kimyasal etkenlere karşı dayanıklık kazandırmaktır. Kullanılacağı amaca göre çeşitli rezistanslar vardır. yastık. KANTHAL. yassı veya şerit rezistanslar ütü ve ekmek kızartıcılarında. oldukça yüksek bir öz direnç ve büyük bir ısıl dayanım (1400 0C ‘ye kadar) gösterir. 6 . bilardo masalarında ve benzeri pek çok yerde kullanılır.nikel tel Alaşım içinde bulunan krom(Cr). kablo tipindekiler ise elektrikli battaniye. Kullanılan ortamdaki şartlara göre (havadaki nem. rezistansın kendi ürettiği ısıya karşı dayanımını artırır. Isıya yönelik elektrikli ev aletlerinde. Alaşımda alüminyum olmazsa rezistans paslanır ve ısıtıcının verimi düşer. Ama genel olarak halk arasında krom-nikel tel olarak bilinir. oto camları ve koltuk gibi her geçen gün artan yeni alanlarda kullanılmaktadır. Rezistanslar Elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştüren direnç tellerine “rezistans” denir. mekaniki şartlar vb. telin kor hâle gelmesinden sonra havadaki oksijenin teli oksitlemesini (paslanmasını) engeller. Resim1. Isıyı maksimum şekilde taşıyan (elektrik akımı bakımından yalıtkan) magnezyum oksit kumu ve quartz ayrıca ısı bakımından verimi de artırır. Rezistanslar. alüminyum(AL) ve nikel(Ni) bulunan demir(Fe) alaşımlarından yapılır. RESCALL ve UZAK DOĞU rezistans tel çeşitleri en kaliteli rezistanslardır. Genellikle içinde krom(Cr). Resim1. NIKROTHAL.) standart simgelere bakarak alaşım bileşenleri hakkında bir karara varılır. Rezistanslar magnezyum oksit kumu ve quartzdan yataklar içine gömülerek ısyı etkili bir şekilde havayla temas etmeden iletirler ya da mika veya benzeri karkaslar üzerine sarılır.1. Alümünyum(AL). Isıtıcı direnç alaşımları.1: Krom. Isıtıcı cihazlarda ısıyı meydana getiren tellere rezistans denir. fırınlarda. çeşitli değerlerde standartlaştırılmıştır. bazı takım tezgâhlarında. kovan şeklinde olanlar havyalarda. maksimum çalışma sıcaklıkları ve öz direnç değerleri görülmektedir.1’de rezistans çeşitlerinin yapılarındaki bileşim oranları. Tablo 1. Mesela.

8 Fe Kalanı Ni 0 20 C.11 20 35 1.45 22 5.2: Çeşitli tipteki rezistanslar 1.APM KANTHAL A-1 AF D N80 NIKROTHAL N70 N60 N40 Maksimum sürekli çalışma sıcaklığı 0 C F 1425 2600 1400 2550 1300 2370 1300 2370 1200 2190 1250 2280 1150 2100 1100 2010 0 Nominal bileşim % Cr 22 AL 5.35 20 80 1.1: Çeşitli rezistans tellerin özellikleri Resim 1.04 Tablo 1. Bu hesabı yapabilmek için aşağıdaki şu formüller kullanılır: d2 Rezistans telinin kesitini bulmak için: S = 1.09 30 70 1. direnç.39 22 4. Rezistans Hesaplamaları Tasarlanacak herhangi bir ısıtıcının gücüne göre kullanılacak direnç telinin hesabı yapılır.8 Kalanı 1.18 15 60 1.45 mm²m¹ 22 5.3 Kalanı 1.8 Kalanı 1.1. 27 Rezistans telinin boyunu bulmak için: L = 7 R⋅S ϕ . Ώ 1.3.

1 Ω ⋅ mm 2 / m Evvela yukarıdaki kesit formülünden rezistans telinin kesitini bulalım: d2 0.09 S= = = = 0.1 Ω ⋅ mm 2 / m )? ÇÖZÜM U= 220 V d = 0. 27 1.Bu formüllerde kullanılan harflerin anlamları şöyledir: S = Rezistans telin kesiti ( mm 2 ) d = Rezistans telin çapı ( mm ) L= Rezistans telin boyu (metre) R= Rezistans telin direnci ( Ω ) ϕ = Direnç telin öz direnci ( Ω ⋅ mm 2 / m ) (Krom-nikel rezistans teli için ϕ = 1.09 metre ( 7 metre 9 santimetre olmalıdır).0709mm 2 1.30 mm P = 440 W ϕ = 1.0709 = = 7.) U P 440 = = 2 Amper (ısıtıcının çalıştığı sürece çekeceği akım) U 220 U 220 = = 110Ω I 2 Son olarak da bu elektrikli ısıtıcıda kullanılacak rezistans telinin uzunluğunu bulalım: L= R⋅S 110 ⋅ 0.30 2 0.1 ( Ω ⋅ mm 2 / m ) alınacaktır) Şimdi bu rezistans hesaplamalarına ait bir örnek yapalım: ÖRNEK 220 voltla çalışacak ve gücü 440 watt olacak bir elektrikli ısıtıcı için çapı 0.30mm olan rezistans telden kaç metre kullanmak gerekir (kullanılan rezistansın öz direnci ϕ = 1. 8 .09 m ϕ 1. 27 Sonra bu ısıtıcıda kullanılacak rezistansın direncini hesaplayalım: P =U ⋅I I= R= ⇒ I= P (Bu formülü daha evvelki derslerimizde görmüştük.1 L= 7. 27 1.

4 Amper (ısıtıcının çalıştığı sürece çekeceği akım) = U 220 U 220 = = 64. anahtarlama elemanları.57 m = ϕ 1. termostatlar.1968 = 11.4 R⋅S 64.1 Son olarak da bu elektrikli ısıtıcıda kullanılacak rezistans telinin uzunluğunu bulalım: L= L= 11. 1.ÖRNEK 220 Voltla çalışacak ve 750 Watt gücünde üzeri açık bir elektrik ocağı yapmak istiyoruz.5 2 0. Anahtarlar. sinyal lambaları ve klemensler ısıdan etkilenmeyecek bir yere konulmalıdır.) U P 750 = 3. klemensler.1968mm 2 1.7 ⋅ 0.1 Ω ⋅ mm 2 / m S= d2 0. sinyal lambaları.). Aşağıdaki resimlerde bu elemanlar görülmektedir.5mm’dir.27 1. Isıtıcı Cihazlarda Kullanılan Malzemeler Elektrikli ısıtıcılarda genel olarak rezistanslar. zaman saatleri ve ısıdan etkilenmeyen kablolar kullanılır.25 = = = 0.4.5 mm Rezistans telinin kesiti: P = 750 W ϕ = 1. Rezistans yapmak için kullanılacak krom-nikel telin çapı 0.27 1. Bu telden kaç metre kullanmak gerekir (Kullanılan rezistansın öz direnci ϕ = 1.7Ω I 3.1 Ω ⋅ mm 2 / m )? ÇÖZÜM U = 220 V d = 0.27 ⇒ Isıtıcıda kullanılacak rezistansın direncini hesaplayalım: P =U ⋅I I= R= I= P (Bu formülü daha evvelki derslerimizde görmüştük. 9 .57 metre ( 11 metre 57 santimetre olmalıdır.

Klemenslerin porselenden yapılmış olması (porselen ısıya karşı dayanıklı olduğundan dolayı) tercih edilmelidir. 10 . üzerindeki skaladan 0C (santigrat derece) olarak yapılır.3: Anahtarlama ve sinyal lambaları Isıtıcı cihazlarda bağlantılar klemenslerle yapılır. Bu bulb rezistansın direk etkisi altında olmayan.5’te termostatın devreyi açan ve kapatan hâli görülmektedir.5’te açıkça görülen sarı renkli (bakır rengindeki) bulbunda arar. emniyet açısından çok önemli bir yere sahiptir. Termostat. sürekli çalışıp yangın veya diğer pek çok tehlikeli sonuçlar oluşturabilirdi. Ayarlama. Resim 1. Sıcaklığı bu değerde tutmak için ısı. Termostatlar. Resim 1. elektrikli ıstıcılarda belirli sıcaklık değerine ulaşıldığında devreyi keser. Eğer termostat olmasaydı ısıtıcı. Çeşitli tipte ve markalarda ısıya duyarlı termostat sistemleri vardır. resim 1. Isıya direk etki eden yerlerde kesinlikle plastik klemensler kullanılmamalıdır. termostatın tipine göre belirli bir değere düştüğünde tekrar devreye girer. ısıtılacak ortamı ölçen bir yere monte edilir.Resim 1. Isıtıcı cihazlarda kullanılan porselen klemensler resim 1.4: Isıya dayanıklı porselen klemens Termostatlar.4’te görülmektedir. ayarlanan bu sıcaklık değerini.

değişik tipte ve özellikte üretilmektedir. Mesela sobanın 30 dakika veya 1 saat çalışmasını.5: Termostatların kontakları ve görünüşü Elektrikli ısıtıcılarda (bazılarında) termostatın dışında bir de zaman saati (timer) bulunur. Resim 1. ısıya dayanıklı kablolardır. sonra durmasını istiyoruz.7’de bağlantı kabloları ve makoronlar görülmektedir.6’da zaman saatinin skalasını 30 dakikaya veya 1 saate ayarlayarak bu işlemi gerçekleştiririz.Resim 1. Resim 1. Aşağıdaki resim 1. Uykudayken veya dışarıdayken ortamın önceden ısınması. 11 . Ayarlanan zamana göre soba çalışır veya istenilen zaman süresi sonunda sobanın çalışması durur. zaman saatiyle sağlanabilir.6: Zaman saati Istıcı cihazların içinde bulunan bağlantı kabloları. Zaman saatleri. Bu bağlantı kabloları ısıya dayanıklı makoronlar içerisine veya porselenden yapılmış boncuklar içerisine yerleştirilmiştir.

7: Makoronlar 12 .Resim 1.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Ø Bir elektrik sobasının şalter ve sinyal lambasının değişim işlemini yapacaksınız. Ø Sökülen şalter veya sinyal lambalarının kablo bağlantı uçlarını belirleyiniz. Ø Sobanın kontrolünü yapınız. Aşağıdaki işlem basamaklarını adım adım uygulayarak karşısındaki önerilerden faydalanınız. Ø Değiştirilecek şalter ve sinyal lambası el takımları yardımıyla kablo bağlantılarını sökerek bulunduğu yerden alınız. Ø Yeni şalter ve sinyal lambasını yerine takınız. Öneriler Ø Bu işlemler sırasında cihazın enerji altında olmamasına dikkat ediniz. 13 . Ø Sökme işlemlerinde vidalar için uygun olmayan ve ucu bozulmuş el takımları kullanmayınız. İşlem Basamakları Ø Herhangi bir elektrik sobasını emniyete alınız. Ø Cihaz katalog verilerine ( TSE ) uygun şalter ve sinyal elemanları seçimi yapınız. Besleme kablosunun prizle irtibatını kesiniz. Ø Yeni takılan parçaların çalışmasını gözlemleyiniz. Ø Avometre kullanarak bu elemanların uçlarındaki açık-kapalı pozisyonlarını görebilirsiniz.

4 m D )100. 220 voltla çalışacak ve gücü 1200 watt olacak bir elektrikli ısıtıcı için çapı 0. rezistansın oksitlenmesini engeller. ( 2. ) Rezistans alaşımındaki krom(Cr). ) Üzerinden akım geçen ve direnci olmayan iletkenler (süper iletken) ısınır.4 m C ) 10.2 m B )8. ) Termostat. ( 4.4 m DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. ) Rezistansların öz dirençleri yüksek olduğundan dolayı ısınır ve kor hâle gelir. ( 3. mekaniki şartlar ve benzeri). ) Rezistansların tamamı krom-nikel alaşımdan oluşur. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. ( ) Isıtıcılardaki rezistans. ( 5. ( ) Zaman saati (timer). 9. ısıtıcılarda sıcaklığın belirli değerde tutulmasını sağlar. 14 . 6. yükseklik.18 Ω ⋅ mm 2 / m ’dir) A ) 5. kullanılacağı ortam şartlarına göre seçilir (nem. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ) Isı enerjisinin birimi (cal) kaloridir. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. Sıcaklığın birimi santigrat derecedir ( 0C ). ( Aşağıdaki soruları doğru-yanlış ve çoktan seçmeli olarak cevaplandırınız. sıcaklığın belirli değerde tutulmasını sağlar. ( 8.6mm olan rezistans telinden kaç metre kullanmak gerekir? (Rezistansın öz direnci ϕ = 1. 7.

Uygun ortam sağlandığında ısıtıcılardaki rezistansları değiştirebileceksiniz. 2. verimli.1.1.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Elektrik ısıtıcılarının çeşitlerini (rezistanslı. yerlerini ve şekillerini öğrenebileceksiniz. Hangi yerlerde. Resim 2.1: Rezistanslı elektrik ocağı 15 . hangi soba çeşidinin kullanılmasının uygun ve güvenilir olacağını öğrenmelisiniz. Rezistanslı Ocakların Yapısı ve Çalışması Mutfak tipi elektrikli ocakların ısıtma tablası içine helozonik (spiral) olarak rezistans yerleştirilmiştir. quartz. LPG ve doğal gaz ) tanıyarak bunların güvenli. Tanıma işlemleri için internet ortamı ve ısı sistemleri ile ilgili kuruluşları gezmeniz gerekmektedir. Elektrikli ev aletlerinin bakım ve onarımını yapan yerlerden bilgi almanız gerekir. çok damarlı ve topraklı besleme kablosu kullanılmıştır. yağlı.1. Elektrikli sobaların prensip (devre) şemasını tanıyarak bunları kullanma ve uygulama becerisini kazanabileceksiniz. tekniğine uygun kullanım amaçlarını. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Bağlantı kablosu olarak sert plastikli. Radyant tipi ısıtıcılarla ilgili bilgi edininiz. Son yıllarda borulu ve ışımalı ocaklarda kullanılmaktadır. ELEKTRİKLİ OCAKLAR VE SOBALAR 2. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Ø Ø Ø Yukarıda adı geçen ısıtıcı çeşitlerini tanımalısınız. Rezistanslı Elektrik Ocakları 2.

3’te görülüyor. Çalıştırıldığında rezistansın kor hâle geldiğini görürsünüz. dökme bir demir gövde içerisine yerleştirilmiştir. çabuk ısıtma ve sıcak tutma isteklerine göre şalterle devreye sokulabilmektedir.1’de basit yapıda. Rezistans tele düzgün bir spiral şekil verebilmek için bir mengene. Rezistans (krom-nikel tel) spiral olarak ateş tuğlası içerisine yerleştirilmiştir. Bu ısıtıcılarda en çok 7 kademeli şalterler kullanılır. aynı zamanda ocak üzerine konacak kabın oturtulacağı yerdir.1. Yani tüketiciye 7 çeşit ısıtma seçeneği sunar. 4. Tel çubuğun çapı. iki tahta parçası ve üzerinde rezistans tele bu şekli verecek çapta bir metal çubuk kullanılır.kademeli) 2. kademe ocağı kapatma konumudur. Gelişmiş modellerde ocak tablası içinde birkaç kademeli ısıtıcı rezistans vardır. ateş tuğlası içerisindeki kanallara yerleştirilmiş rezistanslı elektrik ocağı görülmektedir. 16 . Resim 2. Rezistanslı Ocakların Elektrik Devre Şemaları Yukarıda gösterilen ocak tablası sadece bir tip markanın özellikleridir. Bu muhafaza.2: Rezistanslı (rezistans dökme demir içerisinde) elektrik ocağı Resim 2. Ayrı tip ve markalar da rezistans bağlantıları ve çekilen güçler bakımından farklılıklar gösterir. Resim 2.3: Elektrik ocağı (ışımalı. Bu rezistanslar istenen sıcaklık. 4 kademeli şalter kullanılmaktadır. Benzer yapıda olan ışımalı ve borulu ocaklar da resim 2.Resim 2. ateş tuğlasındaki kanal genişliğine uygun olmalıdır.2’de ise ocak tablasında rezistans.2.

kadem 220 1.1: Üç kademeli ocak tablası devresi ~ 3. Günümüzde ısınmak için kullanılan bütün küçük güçlü veya büyük güçlü elektrikli ısıtıcılara fan sistemi konulmaktadır.kadem 220 ~ Ocak tabla çapı (mm) 145 180 220 ~ Şekil 2.2. Kademeli bir şalterle veya anahtarla ısıtıcıyı ve vantilatörü çeşitli güçlerde çalıştırmak mümkündür.kadem 220 2. Şekil 2.2’deki devre şemasında rezistansın arkasına (rezistansın gücüne göre) fan motoru bağlıdır. Fanlı Isıtıcılar İçerisinde bulunan bir vantilatör yardımı ile ısıtıcının sıcaklığını yayan cihazdır. kademe (watt) 760 1150 1400 1.kademe (watt) 165 245 305 Tablo 2.kademe (watt) 1000 1500 2000 2. Resim 2.1: Ocak tablası güç çekişleri 2.4: Fanlı Isıtıcılar 17 .Rezistans 3. Isıyı meydana getiren rezistansın arkasına fan yerleştirilerek meydana getirilir.

turuncu renginde olup güneşin doğuşu ve batışı sırasında net olarak görülebilen ışıklardır. kapalı mekân içerisinde tavana yükselerek dağılmaya başlar ve ardından cisimleri ısıtır. Quartz ve ınfrared sistemin çalışma mantığı ise ısının ışık dalgaları ile nakledilmesine dayanmaktadır. Resim 2.Şekil 2. 2. Quartz Sobaların Yapısı ve Çalışması Quartz sobalar.3. Quartz Sobalar ve İnfrared Isıtma Tekniği 2. Isınan hava.1. Normal ısıtma sistemlerinde önce hava ısıtılmaktadır.5: Güneşin infrared ısıtma özelliği 18 .5’te ortamın soğuk ve karlı olmasına rağmen (özellikle yüksek dağlık yerlerde) güneşin bu ışık demetinin (enfraruj) ısıtma özelliği vurgulanmıştır. Böylece ısının yönlendirilmesi sağlanmaktadır. ışıma yoluyla anında ısıtma yapmaktadır. Infrared ısıtma tekniği sayesinde boş alanlar yerine sadece istenen objeler daha aktif ve verimli bir şekilde ısıtılır. bazı büro.3. Öncelikle ışığın vurduğu cisimler ısınır. fabrika. Resim 2. İnsan veya cisimleri direkt olarak ısıtırlar.6’da ise bu ısıtıcıların çeşitli kullanım alanları görülüyor.2: Fanlı ısıtıcının elektrik devre şeması Büyük alışveriş merkezleri. restorant ve kafeterya gibi mekânların ısıtılmasında özellikle fanlı ısıtıcılara ihtiyaç duyulur. Infrared ışıkları. İhtiyaçlara göre belirlenecek ebat ve güçlerde yer tipi. Güneş ışıklarının bir kısmına verilen addır. atölye. duvar tipi ve kanal tipi olarak imal edilirler. Halk arasında enfraruj olarak da bilinir. Resim 2.

Lambanın tüpü. 19 . Bu da özellikle ısıtılması zor. Resim 2.7’deki cam tüpün yüzeyi. Tungsten erime sıcaklığı çok yüksek (3400°C) olduğundan dolayı tercih edilmiştir ve çalışma sırasında filaman sıcaklığı 1200°C’yi bulmaktadır.8’de görülen tungsten filaman.6: Enfraruj ısıtma özelliğinin kullanma alanları Çalıştırıldığı andan itibaren resim 2. yüksek sıcaklıklara dayanabilen bir maddedir.8: Quartz tüpün yapısı Resim 2. lamba yüzeyinin 2 saniye gibi bir kısa sürede 900°C’ye çıktığı göz önüne alındığında önem kazanmaktadır.7: Quartz cam tüpü Resim 2. Ayrıca ani sıcaklık değişikliklerinde oluşabilecek şoklara karşı da dirençlidir. lamba yüzeyinin 900°C’ye ulaşmasını sağlayan tungsten elementinden oluşturulmuş rezistanstır. Bu iki özelliği. Quartz. geniş ve yüksek alanlarda veya dış ortamlarda oldukça tasarruflu etkin ısıtma sağlar. 2 saniye içerisinde 900°C sıcaklığa ulaşabildiğinden anında ve etkin ısıtma sağlar.Resim 2. gerçek quartz kristalinden yapılmıştır.

10’da görülen quartz sobanın elektriki devre şeması şekil 2. Quartz cam tüpü sayısı fazla olanlarda şekil 2. Devrildiği anda rezistansa giden enerjiyi keser.3. cihazın ayağındadır ve zeminle birleştiği anda kontağını kapatır.3’te görülmektedir.2.3: Quartz soba elektrik devre şeması S R N Açma kapama anahtarları ( ON / OF ) Quartz rezistanslar Nötr SO L E Devrilme emniyet anahtarı Faz Toprak 20 . Resim 2. Yaylı bir mekanizmaya sahiptir. Resim 2. Bu anahtar.3’teki paralel bağlı rezistanslar (R) artar.9: Quartz soba Şekil 2.2. Bu sobalara devrilmeye karşı oluşabilecek yangın ve diğer tehlikeleri önlemek için devrilme emniyet anahtarı (S0) yerleştirilmiştir. Quartz Sobaların Elektrik Devre Şeması Bütün quartz sobaların prensip devre şemaları aynıdır.

12’de yağlı soba ve parçaları görülüyor. Rezistans önce yağı ısıtır.11: Petek içerisindeki rezistans tipleri 21 . Peteklerin içine tüp rezistans ve yağ konulur. Petekler.Resim 2. Resim 2.10: Çeşitli tipte quartz sobalar 2.4. Yağlı (Radyatör) Sobalar 2. geç ısınıp geç soğurlar. yağ sayesinde ısınarak dış ortam ısınır.4.1. Sonra petekler. Yağlı (Radyatör) Sobaların Yapısı ve Çalışması Dış görünüşleri kalorifer peteklerine benzer. Resim 2.

yağı ısıtan özel rezistanslardır (L: Faz. Rezistanslar petek içerisine yerleştirilmiş (resim 2. hangi elemanların devrede olduğunu göstermek için kullanılır.13’te görülen yağlı sobanın elektriki devre şemaları sobanın sunduğu seçeneklere göre aşağıdaki şekillerde görülmektedir.2.13: Yağlı soba Aşağıdaki şekil 2.12: Yağlı sobalar elemanları Radyatör dilimlerinin içerisinde ısıyı iyi ileten özel bir yağ ve bu yağın ısınmasını sağlayan resim 2. Kontrol panelinin üzerindeki sinyal lambaları. N: Nötr.4’te 2000 w gücünde. Günümüzde yağlı sobalar.4. Yağlı (Radyatör) Sobaların Elektrik Devre Şeması Bütün yağlı sobaların genel olarak prensip devre şemaları aynıdır.11’deki rezistanslar vardır. Resim 2. 22 . zaman saati olmayan.11). 2. Zaman saati ve ısıtma seçenekleri gibi farklı fonksiyon özelliklerde sunulan yağlı sobalarda da genel prensip şemasına küçük eklemeler yapılır. basit fonksiyonlu bir yağlı sobanın devre şeması görülüyor. uzaktan kumandalı ve çeşitli görünümlerde modellerle geliştirilmektedir. E: Topraklama). Resim 2.Resim 2.

5’teki devre şemasında ayrıca bir rezistans yerleştirilmiştir. 23 . Rezistansın arkasında ise fan motoru vardır.4: Basit fonksiyonlu yağlı sobaların elektrik devre şeması Şekil 2.Klemen L N E Termostat-1 K-L T1-1 T1-2 K-N Sinyal Lambası 750 W Termostat-2 T2-1 T2-2 Rezistans 1250 w E Şekil 2. Bu rezistans ve fan motoru. S1-2 ve S1-3 bir numaralı şalterin (switch) uçlarını göstermektedir. peteklerin geç ısınmasından dolayı ısıyı hemen sağlamak için tasarlanmıştır. Şekillerde görülen S1-1.

Bu şalterlerin her kademesinde peteklerin içerisindeki rezistanslar kısım kısım devreye girer.7’de ise biraz daha gelişmiş yağlı sobanın elektrik devre şeması görülmektedir. Şekil 2.6’daki devre şemasında ise bir önceki devre şemasına göre “zaman saati (timer)” yerleştirilmiştir.Termostat-1 Klemens L N E K-L T1-1 T1-2 K-N Termik Sigorta Fan Motoru S1-3 S2-3 S1-1 S1-2 S2-1 S2-2 M Rezistans Termostat-2 T2-1 T2-2 Rezistans 1250 w Termostat-3 T3-1 T3-2 Şekil 2. 24 . ayarlanan süreden sonra kontaklarının durumunu değiştirir.5: Basit fonksiyonlu yağlı sobalara ek olarak fan motorlu elektrik devre şeması Şekil 2. Gerekli bağlantılar şekilde gösterilmiştir. Dolayısıyla soba çeşitli güçlerde çalışır. S1-2 ve S1-3 bir numaralı şalterin (switch) uçlarını göstermektedir. Şekillerde görülen S1-1. Zaman saati (timer).

Klemens L N E K-L Termostat-1 T1-1 T1-2 K-N Timer Termik Sigorta Fan Motoru S1-3 S1-1 S1-2 S2-3 S2-1 S2-2 M Rezistans Termostat-2 T2-1 T2-2 Rezistans 1250 W Termostat-3 T3-1 T3-2 Şekil 2.6: Gelişmiş yağlı sobalara ek olarak zaman saati elektrik devre şeması 25 .

Boru eşanjörler ısındığında cihazın arkasındaki fan devreye girer ve ısıtılacak ortamdan aldığı soğuk havayı eşanjörün arasından geçirerek içeriye sıcak hava olarak basar ( resim 2. 26 . Soğuduktan sonra da egzoz olarak (baca ile) dışarı atılır. Lpg ve Doğal Gazlı Sobalar Doğal gaz ya da Lpg. Yanmış sıcak gazlar.7: Gelişmiş yağlı sobaların elektrik devre şeması 2.Klemens L N E K-L Termostat1 T1-1 T1-2 K-N Timer Termik Sigorta Fan Motoru S3-3 S2-3 S1-3 S3-1 S2-1 S3-2 S2-2 S1-1 M Rezistans S1-2 Rezistans Termostat-2 T2-1 T2-2 Termostat-3 T3-1 T3-2 Şekil 2.14). Mekân. gaz yolu armatüründen geçirilip yanma havasıyla karıştırıldıktan sonra elektrikli ateşleme vasıtasıyla boru eşanjörlerin içinde ayrı ayrı yakılır. fan vasıtasıyla eşanjörlerin (ısı değiştirici borular) içinde gezdirilir.5. istenen sıcaklığa ulaştığında ise içeride uygun bir yere monte edilmiş hava termostatı sistemin durmasını sağlar.

Resim 2. seralarda ve benzeri tesislerde kullanılır.15’de görülen ve genellikle evlerde kullanılan doğal gaz-Lpg sobalarında da çalışma şekli benzerlik gösterir. atölyelerde. Resim 2.15: Evlerde kullanılan doğal gaz-Lpg sobaları 27 .14: Doğalgaz-Lpg sobaları iç görünüşü Resim 2. Atık gaz.8’de gösterilmektedir. Fabrikalarda. taze hava donanımının yerleşimi şekil 2.16’da ise çeşitli kullanım alanları görülüyor. spor salonlarında. Resim 2.

16: Doğal gaz-Lpg sobaların kullanım alanları 28 .8: Atık ve temiz hava baca yerleşimi Resim 2.1-Atık gaz borusu 2.Hava emiş borusu Şekil 2.Atık gaz muhafazası 3.

Aşağıdaki işlem basamaklarını adım adım uygulayarak karşısındaki önerilerden faydalanınız. Ø Rezistansı takılı olduğu yerden alarak yenisiyle değiştiriniz. Ø Sökme işlemlerinde vidalar için uygun olmayan ve ucu bozulmuş el takımları kullanmayınız. Ø Rezistansın kablo bağlantılarını sökerek kontrol ediniz. Eğer hazır olarak yoksa kendiniz çizmelisiniz. Ø Cihazın çalışma prensibini bilmelisiniz. 29 . Öneriler Ø Bu işlemler sırasında cihazın enerji altında olmamasına dikkat ediniz. İşlem Basamakları Ø Herhangi bir elektrik sobasını emniyete alınız. Ø Cihaz teknik detaylarını bilmelisiniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Ø Bir elektrik sobasının rezistans değişim işlemini yapacaksınız. Ø Cihaz katalog verilerine ( TSE ) uygun rezistans seçimi yapınız. Ø Cihazda ısıtıcı rezistansın bulunduğu yeri el ve güç aletleri kullanarak açınız. Besleme kablosunun prizle irtibatını kesiniz. Ø Avometrenin ohm kademesini kullanarak rezistansı inceleyebilirsiniz. bu cihaza ait katolog bilgileri edininiz. Ø Isıtıcı cihaza ait elektriki devre şeması edininiz. Ø Isıtıcı cihazın tipini belirleyerek.

6. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak cevaplandırınız. Magnezyum oksit kum ısıyı çok iyi ileten. Infrared ısıtıcılar. 5. Termostatlar. ısının ışık dalgaları ile nakledilmesine dayanmaktadır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 30 . 1. Infrared sistemin çalışma mantığı. boru eşanjörün içerisinden fan yardımı ile ısıtılacak ortama aktarılır. Doğal gaz ve Lpg sobalarında boru eşanjörün dış kısmının sıcaklığı. 7. ayarlanan ortam sıcaklığı oluştuktan sonra sobanın çalışmasını durdurur. dış ortamlarda ve geniş mekânlarda kullanılmaz. fan yardımı ile ısıtılacak ortama aktarılır. 2. Doğal gaz ve Lpg sobalarında yanmış sıcak gazlar. 4. ani sıcaklık değişikliklerinde oluşabilecek şoklara karşı dirençsizdir. Quartz cam tüpü. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 3. elektrik akımını taşıma yönünden yalıtkan bir maddedir.

Elektrikli sobaların arızalarının onarımında kullanılacak aletleri tanımalısınız. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır. Ø Ø Elektrikli sobaların onarımını yapan yetkili servislerden çeşitli tiplerdeki sobaların elektrik devre şemalarını bulmalısınız. 31 . Resim 3. yoksa kendinizin basit de olsa bu cihazın elektriki şemasını çizmeniz şarttır. Sökme ve sıkmada orijinali vida.1. Arızayı gidermek için söktüğünüz cihazın parçalarını bir kenara sırayla koyunuz. Cihaz iç bağlantıları yapılırken klemensler. uygun rezistansla yenilenmelidir. Klemenslerin porselenden yapılmış olması tercih edilmelidir. Onarıma Başlamadan Önce Dikkat Edilecek Hususlar Elektrikli ısıtıcıların bakımına ve onarımına başlamak için elinizde cihazın bir şeması varsa ona bakmak. ELEKTRİKLİ ISITICILARIN ONARIM VE ARIZA GİDERME İŞLEMLERİ 3.1: İçi açılmış elektrik sobası Rezistans kopmuş ise ısıtıcının tipine ve gücüne uygun bir rezistans hesabı yapıp. Çok hassas olduklarından dolayı tamiri iyi sonuç vermez.1’de sökülmüş elektrik sobası görülmektedir. lambalar ve fişler ısıdan etkilenmeyecek bir yere konulmalıdır. 3. anahtarlar. Sakın bir somun ya da vidayı artırmayı hüner saymayınız.somun neyse ona uyunuz.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ Elektrikli sobalarda oluşabilecek bütün arızaları onarabileceksiniz. Termostat arızalarında bozulan termostat yenisi ile değiştirilmelidir. Resim 3.

Fiş ve besleme kablosu avometre ile kontrol edilir. Rezistanslardan gövdeye kaçak olabilir. Zaman saati varsa arızalı olabilir. İletim yoksa kopmuş veya yanmıştır. Kontrol edilir. Devrilme butonu avometreyle kontrol edilir. Isıtıcı rezistanslar kopmuş veya yanmış olabilir. Fiş ve besleme kablosu arızalı olabilir. Arızalı ise değiştirilir. Rezistans uygun anahtarla sökülerek yenisi takılır. Devrilme emniyet anahtarı arızalı olabilir. Arızalı ise değiştirilir. Ek yapılmaz. Motor kontrol edilir. Isıtıcıya akım taşıyan kablolar kısa devre veya gövdeye kaçak yapabilir. Tüp rezistansı değiştirirken üzerinde çatlak olmamasına dikkat edilmelidir. Radyatörlü (yağlı) sobalarda rezistanslar cıvatalıdır. Varsa zamanlama saati arızalı olabilir. Akım geçmiyorsa değiştirilir. Kopmuş rezistans yenisi ile değiştirilir. Yapılsa da randıman vermez. Fan motoru varsa arızalı olabilir. Anahtar kontrol edilir. Zaman saati kontrol edilr. Kontrol edilir. • • • • • Fiş ve besleme kablosunda kısa devre olabilir. Avometre ile prizde gerilim kontrolü yapılır. Avometre ile kontrol edilir. Kontrol edilir.2. Ø Soba fişi prize takıldığında sigorta atıyor. Akım taşıyan kablolar kopmuş veya kablo bağlantıları çıkmış olabilir. Arıza varsa giderilir. Arızalı olan parça değiştirilir. Arızalı olan değiştirilir. 32 . Elektrikli Isıtıcılarda Arıza ve Onarım Ø Soba. Değiştirilir. Rezistanslar ve gövde avometre ile kontrol edilir. fişi prize takılı olduğu hâlde çalışmıyor. Yağ dökülmemesi için radyatör aksi tarafa yatırılır. Kontrol edilir. Anahtar arızalı olabilir. Arızalı ise değiştirilir. • • • • • • • • Prizde enerji olmayabilir. Arızalı ise değiştirilir. Termostat arızalı olabilir.3.

Arızalı ise yenisi ile değiştirilir. Yerinden çıkmışsa takılır. 33 . Termostata giden kablolar birleşmiş (kısa devre edilmiş) olabilir. • • Termostat arızalı olabilir veya kulpu. • Sobanın zamanlama saati arızalı veya bu elemana gelen kablolar birleşmiş olabilir. Ø Soba. ayarlanan saatte çalışmıyor veya durmuyor (zamanlama saati olan sobalarda). sobanın çalışmasını durdurmuyor. Kontrol edilir. Takılan parçaların yerleri orijinaline göre olmalıdır. Kontrol edilerek arıza giderilir. Bütün bu işlemlerde sobanın elektriki devre şeması büyük kolaylık sağlar. yerinden çıkmış olabilir.Ø Ortam çok ısındığı hâlde termostat. Arıza giderildikten sonra sökülen parçalar dikkatli bir şekilde monte edilir. Arıza varsa giderilir.

Aşağıdaki işlem basamaklarını adım adım uygulayarak karşısındaki önerilerden faydalanınız. Eğer hazır olarak yoksa kendiniz çizmelisiniz. ile Ø Arızalı olan parça yenilenecekse cihazın katalog verilerine (TSE) uygun orijinal parça seçimi yapınız. edininiz. irtibatını kesiniz. Ø Arıza şikâyetini öğrenip (fiş prize takılı Ø Kullanıcıdan alabilirsiniz. bu cihaza ait katolog bilgileri edininiz. İşlem Basamakları Öneriler Ø Arızalı olan elektrik sobasını emniyete Ø Bu işlemler sırasında cihazın enerji alınız. Ø Arızayı bulmak için mutlaka avometre kullanmalısınız. parçaları yenisi 34 . Ø Isıtıcı cihaza ait elektriki devre şeması Ø Cihazın teknik detaylarını bilmelisiniz. Ø Tamiri olmayan değiştiriniz. prensibini Öğrenme Faaliyeti-2’ye dönerek tekrar ediniz. Besleme kablosunun prizle altında olmamasına dikkat ediniz. olduğu hâlde çalışmıyor veya sigorta attırıyor gibi) nedenlerinin neler olabileceğini sıralayınız. arıza hakkında bilgi Ø Sıraladığınız bu arıza nedenlerini teker Ø Sökme işlemlerinde vidalar için uygun olmayan ve ucu bozulmuş el takımları teker kontrol ederek arızayı bulup kullanmayınız. onarınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Ø Bir elektrik sobasının çeşitli elektriki arızalarının tamirini yapacaksınız. Ø Arızalı olan elektrik sobasının çalışma Ø Isıtıcı cihazın tipini belirleyerek.

Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz modül değerlendirmeye geçiniz. Rezistans. Besleme kablosunda kısa devre varsa prize bağlı sigorta atar. olması DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Bu. 4. 2. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Bu. ayarlanan sıcaklığın üzerinde çıkmasına rağmen sobanın çalışması devam ediyor. 5. bozulmuş ise bir daha bozulmaması için daha güçlü rezistans takılır. 35 .ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Rezistanslı ısıtıcıların bağlantı klemenslerinin porselenden yapılmış oluşabilecek tehlikeleri önler. 1. Ortam. zaman saatinin bozuk olabileceğini gösterir. 3. Ortam. termostatın bozuk olabileceğini gösterir. ayarlanan sıcaklığın üzerinde çıkmasına rağmen sobanın çalışması devam ediyor.

AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışların her birini öğrencide gözleyemediyseniz (0). A)Elektriki devre şemalarını anlayabilmek.onarım işlemlerini tekniğine uygun olarak yapması. Elektrik sobalarının arıza onarımını yapmak. Nu…. zayıf nitelikli gözlediyseniz (1)...: cihazın yapısını. parçalarını tanımak. A)Rezistans hesabının yapılması B)Anahtarlama ve sinyal elemanlarının değişiminin yapımı..MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME UYGULAMALI ÖLÇME ARAÇLARI (PERFORMANS TESTLERİ) Öğrencinin Elektrik Sobaları Adı…: ……………………… Gerekli atölye ortamı Soyadı: ……………………. B)Arıza çeşidine göre uygun yolu takip edebilmek. TOPLAM PUAN 36 . B)Rezistans değişimini yapabilmek. A)Elektriki devre şemasını çizebilmek. orta düzeyde gözlediyseniz (2) ve iyi nitelikte gözlediyseniz (3) rakamının altındaki ilgili kutucuğa X işareti koyunuz. Modülün Adı Elektrikli ocak ve sobaların çeşitlerini ve çalışma prensiplerini tanıyabilmek.. prensip şemalarını okuyabilecek ve gerektiğinde bu cihazların arıza ve bakım . Amaç sağlandığında elektrikli ısıtıcı Sınıfı : ……………………. cihazların çalışma prensibini. 1 2 3 0 DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ (kötü) (zayıf) (orta) (iyi) Elektrikli ısıtıcıların genel yapısını.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Y D Y D D D Y D C ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D D Y Y D Y D ÖĞRENME FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 Y D D D Y 37 .

Goldsun Quartz Heatıng Systems. ÇETİN Serkan. Atölye II. ARSLAN Ali. Bursa 2004. Şirketi. Çukurova Isı Sistemleri Sanayi ve Ticaret Ltd. İzmit 2005.KAYNAKLAR KAYNAKLAR Ø Ø Ø Ø Ø Ø Demirdöküm Fabrikaları AŞ (Ankara Etimesgut ve Bozüyük Tesisleri). Elektrikli Sobalar Ders Notları. 38 . Termo Isı Sistemleri AŞ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful