P. 1
ısıl işlem

ısıl işlem

|Views: 147|Likes:
Yayınlayan: Taner Taşkıran

More info:

Published by: Taner Taşkıran on Nov 19, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/27/2015

pdf

text

original

A) ISIL İŞLEM NEDİR? 1.

Metal metal bir parçanın özelliklerinde belirgin bir değişiklik sağlamak amacıyla metal veya alaşımların katı halde ısıtılıp soğutulması işlemlerine “ısıl işlem” denir. 2. Isıl işlem istenen değişikliklerin yanı sıra istenmeyen değişiklikler de yaratabilir.Özel olarak yapılabileceği gibi başka bir işlemin sonucu olarakta ortaya çıkabilir. B) ÇELİĞE NEDEN ISIL İŞLEM YAPILIR? 1. Aşınma dayanımını arttırmak için. 2. Mekanik özelliklerini iyileştirmek için(tokluk,çekme ve akma dayanımı). 3. Sünekliğini geliştirmek ve yumuşatmak için. 4. Kaba tane yapısını inceltmek için. C) ISIL İŞLEM NE ZAMAN YAPILIR? 1. Çeliğe yapılan ilk işlem olabilir. Örneğin,işlenebilirliği geliştirmek için. 2. Bir parçanın imalat sırasında ısıl işlem görmesi gerekebilir. Örneğin soğuk şekillendirme sırasında parçanın tekrar şekil verilebilmesi için yumuşatılması gerekebilir. 3. Aşınma dayanımı elde etmek için en son işlem olarak yapılabilir. Örneğin saban demiri(pulluk kulağı). Ç) ÇELİK ISIL İŞLEMİ NASIL YAPILIR? 1. Değişik mikro yapılar elde etmek amacı ile allotropik dönüşümlerden yararlanılarak. 2. Bu mikro yapıların oluşumu öncelikle soğuma hızına, ya da daha teknik bir ifade ile, zaman-sıcaklık ilişkisine bağlıdır.

sorunlar. ısıl işlem açısından gözden geçirilmelidir. Örneğin. Çeliğin yapısında bulunabilecek kalıntı. Şekil 1’de verilmiştir. Çelik üretimi sırasında ingot dökümünden dövmeye veya haddelemeye kadar yapılabilecek çeşitli hatalar. ısıl işlem sırasında malzemenin tamamen çıkmasına bile sebep olabilirler. Bu konuda çeşitli örnekler. amacımıza uygun bir çeliği seçerken. malzeme seçimi. gözenek. analizden. üretim birimleri arsında çözümü zor tartışmalara neden olur ve hata. taşlama ilk akla gelen önemli faktörlerdir. Burada çeliğin analizi kadar. ısıl işlem sırasında mutlaka sorun kaynağı olacaklardır. kılcal çatlak gibi oluşumlar. bu aşamalarda dikkat elden bırakılmamalıdır.MALZEME SEÇİMİ Her uygulama için en uygun olan çeliğin seçilmesine dikkat edilmelidir.3. üretilecek parçanın daha tasarım aşamasındayken. allotropik dönüşüme bağımlı değildir D) MALZEME – TASARIM – ISIL İŞLEM İLİŞKİLERİ Isıl işlem pratiğinde sık sık karşılaşılabilen yetersiz sertlik. Soğuk işlem görmüş düşük karbonlu bir çeliğin yapısını yeniden kristalleştirme işlemi. tasarımı. çapak. veya keskin köşelerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Hataları peşinen önlemek daima daha ucuza geleceğinden. TASARIM Burada sözkonusu olan. Isıl işlem sırasında oluşacak iç gerilimler sonucu. Aslında. hatasız parçalar üretmek için dikkat edilmesi gereken bir çok nokta vardır. yapıya kadar bir çok konuda dikkatli olmak gereklidir. genellikle ısıl işlem bölümüne yüklenir. amaçlar doğrultusunda. hatta daha da önemli olan malzemenin yapısal özellikleridir. yetersiz mukavemet değerleri veya çatlak vb. 1. Örneğin büyük kesit değişiklikleri yani kalın kesitlerden ince kesitlere ani geçerler. ya ısıl işlem sırasında ya da kullanım sırasında parçalarda bu yüzden kırılmalar meydana gelebilir. . 2. Gene örneğin dengesiz bir karbür dağılımı veya karbonsuzlaşmaya uğramış bir yüzey istenen sonuca ulaşılmasını engeller. Bunun için.

ısı şoklarından pek etkilenmezler.3. KULLANIM Kullanım sırasında da aşırı yükleme. Bu gibi zayıflık yaratıcı özelliklerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. yüzeyde çatlaklar her zaman oluşabilirler. hızlı ve aşırı yükle taşlamadan kaçınılmalı ve yeterli soğutma sağlanmalıdır. 4. yüzeyde bir tabaka kalıntı östenit. Ama her yerde düşük alaşımlı çelik kullanılamayacağından. onun hemen altında ise aşırı menevişlenmiş bir tabaka yaratır. gerilim artışı. özellikle alaşım miktarı yükseldikçe fiyatı da yükselen çeliklerde fazla malzeme kaybının önüne geçmek için bütün bu faktörler. Taşlama sırasındaki aşırı ısınma sonucu doğacak gerilimler. yüksek çalışma sıcaklığı. parçalar ömrünü kısaltan faktörlerdir. Aşırı ısınma ve soğuma. dikkatsiz çalışma. bu işlem mümkün olduğu kadar su verme sonrası yapılmamalı. yüzeylerde çatlamaya sebep olacağından. ısıl işlemi doğru da yapılmış olsa. taş seçimine dikkat edilmeli. . rasyonel bir değerlendirmeden geçirilmemelidir. Düşük alaşımlı çelikler. TAŞLAMA Taşlama su verme sonrası ve meneviş öncesi yapılıyorsa. hızlı ısınıp soğuma gibi durumlar.

.

Ötektik reaksiyon . KATI DÖNÜŞÜM PRENSİPLERİ Ergimiş durumdaki saf demirin oda sıcaklığına soğutulma durumundaki davranışı aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.I.Peritektik reaksiyon . Şekil 2: Saf Demirin Faz Dönüşümleri B. ÇELİĞİN TEMEL DÖNÜŞÜMLERİ A.Ötektoid reaksiyon . DEMİR-KARBON DENGE DİYAGRAMI Bu diyagramda izotermal reaksiyonları gösteren üç yatay çizgi vardır: .

Şekil 3: Demir-Karbon Diyagramının Çelik Bölüm .

com/6063sek5.htm .http://www.scribd.aluminyumsanayi.com/doc/35103383/CEL%C4%B0KLERE-UYGULANAN-ISIL-%C4%B0%C5%9ELEMLER http://www.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->