FİNANSAL (MALİ) TABLOLAR ANALİZİ

Finansal tablolar; muhasebe sistemi içinde kaydedilen ve toplanan bilgilerin, belirli zaman aralıklarıyla bu bilgileri kullanacak olanlara iletilmesini sağlayan araçlardır. Temel Finansal Tablolar: Ek Finansal Tablolar:
- Bilânço, - Gelir Tablosu, - Satışların Maliyeti Tablosu, - Nakit Akım Tablosu, - Fon Akım Tablosu, - Kar Dağıtım Tablosu, - Öz Kaynaklar Değişim Tablosu,

Finansal tablo kullanıcıları,
- Yöneticiler, - Yatırımcılar, - Kredi kurumları, - İşçi ve İşçi Kuruluşları, - Devlet, - Mali analistler,

Finansal tabloların genel nitelikleri, 1) Yarar Maliyet İlişkisi, 2) Önemlilik, 3) Muhasebe bilgilerinin niteliksel özellikleri (Anlaşılabilir olma ve ihtiyaca uygun olma), 4) Güvenilir olma (Temsilde doğruluk, kanıtlanabilir olma, tarafsız olma), 5)Karşılaştırılabilir olma BİLANÇO: İşletmenin belli bir tarihteki mali durumunu yani varlık ve kaynak durumunu gösteren tablodur. Bilânço Özellikleri ve içeriği; 1- Bilânço, aktif ve pasif olarak iki bölümden oluşur. Aktifte işletmenin sahip olduğu ekonomik değerler (VARLIKLAR), pasifte ise KAYNAKLAR (borç ve sermaye) yer alır. 2- Bilanço aktif toplamı ile pasif toplamı birbirine eşittir. VARLIKLAR = KAYNAKLAR, ya da VARLIKLAR = BORÇ + ÖZKAYNAK. 3- Bilançoda varlıklar likiditeye göre kaynaklar ise vade yapılarına göre sıralanır. 4- Bilançoda aktif ve pasif kalemler brüt tutarları ile kaydedilir. 5- Aktifte, aktif düzenleyici hesaplar pasifte ise pasif düzenleyici hesaplar indirim kalemleri olarak yer alırlar. Düzenleyici hesapların kullanımı ile aktif ve pasif net değerleri ile gösterilmiş olur. 6- Aktifte, Dönen Varlıklar ile Duran Varlıklar yer alır. 7- Pasif, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK), Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (UVYK) ve Öz Kaynaklardan oluşur. Bilançoların Düzenlenmesiyle ilgili ilkeler a) Varlıklara İlişkin İlkeler : 1. Bir yıl içinde paraya dönüşebilecek varlıklar, bilançoda dönen varlıklar grubunda gösterilir. 2. Bir yıl içinde paraya dönüşemeyen, hizmetlerinden uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıklar, bilançoda duran varlıklar grubunda gösterilir. Dönem sonunda bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar dönen varlıklar grubuna aktarılır. 3. Bilançoda varlıkları, bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için, varlıklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur. 4. Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler bilançoda ayrıca gösterilmelidir. 5. Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini, bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır. 6. Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek üzere ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. 7. Özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla, her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. 8. Alacaklar, menkul kıymetler, bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara, personele, iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.

1

kâr yedekleri.Brüt Satış Karı: İşletmenin ana faaliyet konusuna ilişkin satışlarından elde edilen kardır. 3. 3. Dönem sonunda bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. 10. iptal edilen ortaklık payları.Faaliyet Giderleri: İşletmenin ana faaliyetleri ile ilgili olan ve üretim maliyetlerine yüklenmeyen AR-GE. Sermaye yedekleri ise hisse senedi ihraç primleri. ödenmiş sermaye. esas sermayenin ayrıntıları bilançonun dipnotlarında gösterilmelidir. personele. Bilinen ancak tutarları uygun olarak tahmin edilemeyen borçlar dipnotlarda gösterilir. Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak. 2. İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir. gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler bilançoda ayrıca gösterilmelidir. bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda gösterilir. özkaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır. ve GY Giderlerinin oluşturduğu gider grubudur. yeniden değerleme değer artışları gibi kalemlerden meydana gelir. İşletme sahip veya ortaklarının işletme varlıkları üzerindeki hakları özkaynaklar grubunu oluşturur. 2.Satış İndirimleri: Brüt satışlarından indirilen satış iadeleri ve satış ıskontolarını kapsar.Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar: İşletmenin esas faaliyeti dışındaki olağan faaliyetlerle ilgili gelir ve karlardan oluşur. c) Özkaynaklara İlişkin İlkeler: 1. Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde gösterilir. gelir unsuru olarak gelir tablosuna aktarılamaz. İşletmede herhangi bir zararın ortaya çıkması. P. Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. hem dönemsel. ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları ile işletme varlıkları ile ilgili toplam sigorta tutarları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.Satışların Maliyeti: İşletmenin dönem içindeki satışlarının maliyetidir. 5. 5. Sermaye yedekleri. Bir yıl içinde vadesi gelmemiş borçları. 6. Borçlar. herhangi bir nedenle özkaynaklarda meydana gelen azalmalar. Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır. Özkaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı. statü ve olağanüstü yedekler ile yedek niteliğindeki karşılıklar. Özkaynaklar. Tutarları kesinlikle saptanamayanlar veya durumları tartışmalı olanlar dahil. 3. 2. sermaye yedekleri. 2 . iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir. 1. Ancak.9. geçmiş yıl kârları (zararları) ve dönem net kârı (zararı)ndan oluşur. Kâr yedekleri yasal. Bir yıl içinde vadesi gelen borçlar. S& D. 5. kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda gösterilir. alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara. 4. GELİR TABLOSU: İşletmenin bir faaliyet dönemindeki faaliyetlerinin sonucunu kar veya zarar olarak gösteren tablodur. b) Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler : 1. hem de kümülatif olarak izlenmeli ve kaydedilmelidir. 4. Verilen rehin. 4. özel fonlar gibi işletme faaliyetleri sonucu elde edilen kârların dağıtılmamış kısmını içerir. bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen tüm yabancı kaynaklar bilançoda gösterilmelidir.

dönem başında/sonunda doğru hesap kesim işlemleri yapılmalıdır. maddi duran varlıklar. gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. GELİR TABLOSU İLKELERİ 1.Olağandışı Gider ve Zararlar: İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız. 9. Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır. fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir. Şarta bağlı gelir ve karlar için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Fon kaynakları basit anlatımla.Olağandışı Gelir ve Karlar: İşletmenin olağan faaliyetleri dışında arızi nitelikteki (duran varlık satışı gibi) karlar ile olağandışı olay/gelişmeler sonucu ortaya çıkan gelir ve karlardır. 4. pasifteki azalıştır. 9. Fon kullanımları ise genel olarak aktiflerdeki artış. alacak ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır. 7. dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir. gelir ve karlar. Gerçekleşmemiş satışlar. Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. 6. Başka bir anlatımla. 8. Maliyetler. Brüt çalışma sermayesi kavramı. Bütün kâr ve zararlardan. dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki olumlu farkı anlatmaktadır. öz sermaye ve uzun vadeli yabancı kaynaklar toplamı olan devamlı sermaye ile duran varlıklar arasındaki fark belirlenmektedir.Finansman Giderleri: İşletmenin borçlarından dolayı katlandığı ve varlık maliyetlerine eklenmemiş bulunan faiz.Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar: İşletmenin esas faaliyeti dışındaki olağan faaliyetlerle ilgili gider ve zararlardan oluşur. Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya bir kaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden. NET ÇALIŞMA (İŞLETME) SERMAYESİ TABLOSU: Bir faaliyet döneminde net çalışma sermayesindeki ortaya çıkan artış veya azalışlar ve net çalışma sermayesinin kaynaklarını ve kullanım yerlerini göstermektedir. Belli bir dönemin gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için. Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde. bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir. kur farkları. kredi komisyonları ve benzeri giderlerden oluşur. önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek niteliktekiler dışında kalanlar. sık ve düzenli olarak ortaya çıkmayan gider ve zararlardır. 8. stoklar. 3 . 3. 5. FON AKIM TABLOSU: Bir dönem içinde işletmenin sağlamış olduğu tüm mali kaynakları ve bunların kullanım yerlerini göstererek bilânço ve gelir tablosunda görülmeyen fon akımını ortaya koymak amacıyla düzenlenen finansal tablodur. Net çalışma sermayesi kavramı.6. makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar. dönen varlıkları ifade etmektedir. Belli bir dönemin maliyet ve giderlerini gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda. işletmenin kârını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait kârı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır. her türlü aktif azalışı ile borçlar ve öz sermayedeki artıştır. Karşılıklar. tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. şarta bağlı olaylardan kaynaklanan. dipnotlarda açıklama yapılır. Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kâr ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli. 2. 7.

B) Analiz Amacına Göre: 1) Yönetim Analizi: İşletme yönetimi tarafından işletmenin başarı düzeyini. KAR DAĞITIM TABLOSU: İşletmenin dönem karının dağıtım biçimini gösteren tablodur.000 28. kâr yedekleri. 2) Dış Analiz: İşletme dışından kişilerin gerçekleştirdiği analizdir. FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ TÜRLERİ A) Analiz Kapsamına Göre: 1) Statik Analiz: Bir yıla ait finansal tablo verileri üzerinden yapılan analizdir.55 21. 2) Kredi Analizleri: İşletme içinden ya da dışından kişilerce. bir işletmenin belli bir dönemde özkaynak kalemlerinde meydana gelen değişiklikleri gösterir. Finansal tablo analizi ikiden daha fazla yıllar için yapılırsa ya başlangıç yılı baz yıl olarak alınır ya da her bir yıl öncesindeki yıl baz yıl olarak dikkate alınır. planlamaya ve kontrole veri sağlamak üzere yapılan analizler. C) Analizi Yapanın Niteliğine Göre: 1) İç Analiz: İşletme içinden kişilerin gerçekleştirdiği analizdir. geçmiş yıllar kârları ve zararları. Nakit akım tablolarında sadece nakit giriş ve çıkışlar yer alır.000 54. Kalemler arsındaki farklar ve değişim yüzdeleri belirlendikten sonra.000 +10.000 100. ödenmiş sermaye yedekleri. Yatay Yüzde = (İlgili kalemde baz alınan yıl verisine göre artış veya azalış/Kaleme ait baz alınan yıl verisi) 2000 2001 Artış/Azalış Tutarı Artış/Azalış Yüzdesi (%) 18.000 55. FİNANSAL TABLOLARIN ANALİZ TEKNİKLERİ • Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz). Tabloda.600 41. dönem karının nasıl ve nerelere dağıtıldığını gösteren bir tablodur. Kar dağıtım tablosu. bu değişimlere sebep olabilecek nedenler aranır. dönem net kâr ve zararı her dönem için dönembaşı tutarları. verimliliğinin ölçülmesi. 3) Yatırım Analizleri: mevcut ve potansiyel yatırımcılar tarafından yaptırılan ve firmanın karlılığı. mevcut karlılığının devamlılığı.81 27. Bu tablodaki nakit kavramı nakit ve nakit eşdeğeri varlıkları ifade etmektedir. işletmenin borç ödeme gücünü belirlemek için yapılan analizlerdir.KARŞILAŞTIRMALI TABLOLAR ANALİZİ Bir işletmenin birden fazla dönemlerine ait tablolar karşılaştırılmalı olarak düzenlenir. dönem içi değişiklikleri ve dönemsonu tutarları belirtilerek gösterilir. • Eğilim Yüzdeleri ile Analiz (Trend Analizi) • Oran Yöntemi ile Analiz (Rasyolar) 1. esas sözleşme gereklerinin ve genel kurul kararlarının sonucu.000 +27.ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU Özkaynaklar değişim tablosu. 2) Dinamik Analiz: Birden fazla döneme ait mali tablolar üzerinden yürütülen analizdir.00 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 4 . • Yüzde Yöntemiyle Analiz (Dikey Analiz). temettü miktarı gibi konuları içine alan analizdir. Özkaynaklar Değişim Tablosu önceki dönem ve cari dönem verilerini kapsayacak şekilde düzenlenir. kanuni yükümlülüklerin.400 89. performansının.000 +19. NAKİT AKIM TABLOSU: İşletmenin nakit giriş ve çıkışlarını kaynakları ve kullanım yerleri itibariyle gösteren bir tablodur.

DURAN VARLIKLAR Maddi Duran Varlıklar (-) Amortismanlar Net Maddi Duran Varlıklar Diğer Duran Varlıklar 398.79% 2001 110.14%) 17.281.27% (6. İşletmenin gelir tablosunda ise net satışlar %100 kabul edilir diğer gelir tablosu kalemleri buna göre belirlenir.04% 74.37% 40.65% 100.000 92.95% 25.48%) 68.91% 23.00% DURAN VARLIKLAR TOPLAMI 429. diğer dönemlere ait değerler esas alınan yılın aynı değerleri ile karşılaştırılarak yüzde yöntemine göre oranlanır. Aynı şekilde toplam kaynaklarda %100 olarak kabul edilir ve borçların ve öz kaynakların toplam kaynaklardaki payı belirlenir. işletmenin bilânço ve gelir tablosu yüzde değerleri ile ifade edilir.00% 100.53% 34.00% 111.69% 107.00% 100.000 293.96% 122. Bu yöntemde. işletmenin bilânçosundaki toplam varlıklar %100 olarak kabul edilir.000 100.33% 117.00% 100.00% 100. Bu yıla ait tutarlar 100 kabul edilerek.000 4.13% 7.70% 133.000 45. EĞİLİM YÜZDELERİ İLE ANALİZ (TREND ANALİZİ) Bu yöntemde.90% 4.09% 100.000 7.000 522.33% 3.30% 31.00% 108.YÜZDE YÖNTEMİYLE ANALİZ (DİKEY ANALİZ) Bu yöntemle. Dikey Yüzde = İlgili kalem verisi/ Baz alınan kalem verisi Prestij AŞ Karşılaştırmalı Tablolar Analizi AKTİF 1.70% 100.02% 30.00% 2.67% 76.000 TOPLAM AKTİF 1. DÖNEN VARLIKLAR Hazır Değerler Ticari Alacaklar 2000 Grup Toplamına Genel Toplama Oranı (%) Oranı (%) 9.000 120. Bu yöntemde tek bir yılın finansal tabloları analiz edilebileceği gibi birden fazla yılın tabloları karşılaştırmalı olarak ta analiz edilebilir.00% 2000 130.06% DÖNEN VARLIKLAR TOPLAMI 1.75% Stoklar 587.00% 100. Trend Yüzdesi = [(İlgili kalem cari yıl verisi)/(İlgili Kalem Baz alınan yıl verisi)]X100 AKTİF Dönen Varlıklar Hazır Değerler Ticari Alacaklar Stoklar Dönen Varlıklar Toplamı Duran Varlıklar Mali Duran Varlıklar Maddi Duran Varlıklar Duran Varlıklar Toplamı AKTİF TOPLAMI 1999 10000 23000 18000 51000 8000 18000 26000 77000 2000 13000 20000 22000 55000 8000 20000 28000 83000 2001 11000 25000 24000 60000 8000 12000 20000 80000 1999 100.00% 3.00% 86.00% 100.00% 66.77% (24.84% 100.710.2.00% 100.11% 107. ORAN YÖNTEMİ İLE ANALİZ (RASYOLAR) 5 .000 136.82% Diğer Dönen Varlıklar 52.000 105. finansal tablolarda incelenecek dönemlere ait bir yıl esas alınır.22% 107. Her bir varlık kalemi toplam varlıkların yüzdesi olarak ifade edilir.92% 103.

stokların yüzde kaçının satılması gerektiğini gösterir. aşağıdaki gibi hesaplanır: CariOran = DönenVarl ıklar KVYK Asit. Stok Bağımlılık Oranı = (KVYK-Hazır Değerler)/Stoklar 6 . Asit-test Oranı. 2) Mali Oranlar. 3) Faaliyet Oranları. NakitOran ı = Haz ıazırDe ler ( Kasa + Bankalar + NakdeE şakd erVarl ırVar ) KVYK LİKİDİTE YARDIMCI ORANLARI Stok Bağımlılık Oranı: Asit-test oranının 1’den küçük olması durumunda. Likidite Oranları kendi içinde üçe bölümlenir: Cari Oran. Nakit Oranı (Disponibilite Oranı veya Hazır Değerler Oranı): Faaliyetlerden sağlanan fon girişlerinin durması ve alacakların tahsil edilememesi durumunda.Oranların Sınıflandırılması 1) Likidite Oranları. Cari Oran (Çalışma Sermayesi Oranı): Dönen Varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiyi gösteren bir orandır ve işletmenin genel likidite durumunu ortaya koyarak işletmenin net çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını ortaya koyar.Test Oranı (Likidite Oranı): İşletmenin her 1 TL için ne kadar süratle paraya çevrilebilen likit dönen varlığı olduğunu gösterir ve aşağıdaki şekillerde hesaplanır. işletmenin kısa vadeli borçlarını elindeki mevcut hazır değerler ile ödeme gücünü yansıtmaktadır. Nakit Oranı. hazır değerleri ve diğer süratle paraya çevrilebilir varlıkların dışında. Genel kural olarak 2 olması yeterli kabul edilen cari oran. işletmenin kısa vadeli borçlarının geri ödenmesinde. Stok bağımlılık oranı. 5) Piyasa Performansını Ölçen Oranlar LİKİDİTE ORANLARI: İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme yeteneğinin ölçülmesinde ve çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığının belirlenmesinde kullanılır. Oranın bir olması işletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının tamamını nakit ve hızlıca paraya çevrilebilen değerlerle karşılanabileceğini gösterir. 4) Karlılık Oranları. borçların geri ödenmesinde işletmenin stoklara olan bağımlılığının ölçümünde kullanılan bir orandır. Asit − TestOran ı = DönenVarl ıklar − Stoklar KVYK Asit − TestOran ı = DönenVarl ıklar − ( Stoklar + GelecekDön emGiderler i ) KVYK Asit-test oranının 1 olması yeterli sayılmaktadır. Nakit Oranının 0.20’nin altına düşmemesi genel bir kural olarak istenir.

Stoklar ay esasına göre 12/4= 3 ayda bir.000 . gün esasına göre 360/4=90 günde bir devretmektedir ya da yenilenmektedir.000 TL.000 ) / 2 Burada stokların yılda 4 kez devrettiği anlaşılmaktadır.200 .000 +1. ADH =Kredili Net Satış Tutarı/Ortalama Ticari Alacaklar Kredili satışların net bilinmemesi durumunda. Alacakların Ortalama Tahsilat süresi Oranı: Ortalama Tahsilat Süresi = 360/ADH Örnek: Belirli bir dönemde işletmenin kredili satış tutarı 12. S.000 TL ise alacakların devir hızı oranı nedir? 12 . net satışlar tutarı da esas alınabilir. Ticari alacakların kalitesi ve likiditesi hakkında bir bilgiye ulaşmak için kullanılan önemli bir orandır.000 + 3.000 TL ve Dönem sonu stok 3.000 olduğu bir işletmede S . işletmenin aşırı net çalışma sermayesine sahip olduğunu.FAALİYET ORANLARI: İşletmenin faaliyetlerinde kullanılan varlıkların etkili biçimde kullanılıp kullanılmadığı hakkında bilgi veren oranlardır. NÇSDH=(Net Satışlar)/(Ortalama Net Çalışma Sermayesi) Dönen Varlıklar Devir Hızı: Varlıklar) Dönen Varlık Devir Hızı = (Net Satışlar/Ort.000.000 = 12 (700 .800 .200. Net çalışma sermayesi devir hızının düşük olması.000. Stok Devir Hızı: Belirli bir dönem içinde stokların kaç defa yenilendiğini gösterir.300.800. Dönen 7 . stok ve alacak devir hızının yavaş olduğunu gösterir.000 TL.H = (Satışların Maliyeti)/Ortalama Stok Ortalama Stok=(Dönem Başı Stok+Dönem Sonu Stok)/2 Örnek: Satışların maliyeti 12.000 = 4 olur. Dönem başı stok 2. Alacak devir hızı işletmenin likidite durumunun ölçülmesinde tamamlayıcı oranlardan birisidir. Net çalışma sermayesi devir hızının yüksek olması.000 .H = 12 .D. ( 2.D. Stok Yenileme Süresi: Stok Yenileme Süresi= 360/SDH Alacak Devir Hızı: Alacakların tahsil yeteneğini gösteren orandır. dönem sonundaki ticari faaliyetlerden doğan alacak senetlerinin borç kalanı 700.300 .000 ) / 2 360 Alacaklar ınOrtalamaT ahsilatSür esi = = 30 gün 12 ADH = Net İşletme Sermayesi Devir Hızı: Net çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığı hakkında bilgi verir. işletme net çalışma sermayesinin verimliliğinin yüksek olduğunu ifade eder.000 TL alıcılardan doğan alacaklar hesabının borç kalanı 1.

50 olması. dönen varlıkların verimliliğinin yüksek olduğunu gösterir. Düşük olması ise. oranın çok yüksek olması işletmenin özsermayesinin yeterli olmadığını ve daha çok yabancı kaynak kullandığının göstergesidir. Oranın yüksek olması ise. Özsermaye Devir Hızı = (Net Satışlar)/Özsermaye Oranın yüksek olması. işletmenin duran varlıklarının yüzde kaçının devamlı sermaye ile finanse edildiğini gösterir. işletmenin özsermayesini verimli olarak kullandığını gösterir. Duran Varlıklar) Oranın düşük olması duran varlıkların yeteri kadar verimli kullanılmadığını ve duran varlıklardan istenilen gelirin elde edilemediğini gösterir. Aynı şekilde Duran Varlıklar/Devamlı Sermaye oranı da. Türkiye gibi sermayesi yetersiz olan ülkelerde 0. Duran varlıkların yüzde kaçının Özkaynaklar ile finanse edildiğini gösterir. Aktif Devir Hızı: İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların verimliliğini ölçmede kullanılan bir orandır. Şu formülle bulunur: Otofinansman Oranı= (Kar Yedekleri-Geçmiş Yıl Zararları)/Ödenmiş Sermaye 8 .Oranın yüksek olması. Toplam Aktif Öz sermaye Devir Hızı: Özsermayenin (özkaynağın) ne ölçüde verimli kullanıldığını gösteren bir ölçüdür. Oranın düşük olması işletmenin tam kapasite ile çalışmadığını gösterir. işletmede dönen varlıklarda bir aşırılık olduğunu gösterir. işletmenin duran varlıklardan verimli olarak fayda sağladığını gösterir. İşletmeler genellikle kaldıraç etkisinden yararlanarak firma değerlerini artırmaya çalışırlar. Oranın 1’den büyük olması duran varlıkların finansmanında özkaynakların yetersiz kaldığı ve yabancı kaynakların kullanıldığı anlamını taşır. Oranının genelde 1’den küçük olması istenir. Otofinansman (İç Kaynaklar) Oranı İşletmenin oto finansman yoluyla sağlamış olduğu fonların oransal ifadesi için kullanılır.60 olması uygun kabul edilebilir. Duran Varlıklar Devir Hızı: Duran Varlık Devir Hızı = (Net Satışlar/Ort. Ancak. Oranın genelde 0. Finansman Oranı: FO = (Özkaynaklar)/(Toplam Yabancı Kaynaklar) Oranın 1 olması istenir. aynı zamanda kaynak toplamı içersinde yabancı kaynakların payını gösteren bir orandır. Aktif Devir Hızı = Net Satışlar/Ort. Duran Varlıklar/Özkaynaklar Oranı Oran. MALİ YAPI ORANLARI Finansal Kaldıraç Oranı: FKO = (Toplam Yabancı Kaynaklar)/Aktif(Pasif) Toplamı Varlıkların yüzde kaçının borçlarla finanse edildiğini gösteren oran olarak yorumlanabilirken. Ancak bu düzeyden sonra borç yükünü artırmak işletme riskini artırarak işletmenin Finansal sıkıntı içine girmesine neden olabilir. Oranın birden yüksek olması işletmeyi borç baskısından kurtarır işletmenin rahatlamasına neden olur.

Oran net karın. net satışlar içindeki yüzdesini göstermektedir. Özkaynak NetKar Özkaynak = Net kar Marjı Özkaynak Devir Hızı İşletmenin piyasadaki performansını değerlendirmek amacıyla kullanılan oranlardır. Karlılık oranları ile. 9 . işletmenin geçmişteki kazanç gücü ve faaliyetlerinin etkinlik derecesi değerlendirilir. 2. Özellikle sermaye piyasasında işlem gören işletmelerin mali tablolarının yorumlanmasında kullanılacak oranlardır. Fiyat/ Kazanç Katsayısı.İş Hacmi Rantabilite = Faaliyet Karı/Net Satışlar İşletmenin esas faaliyetlerinden ne ölçüde karlı olduğunun göstergesi olarak kullanılır.Net Rantabilite = Net Kar/Net Satışlar İşletme faaliyetlerinin net karlılığını gösterir. verim derecesinin ölçülmesinde kullanılan oranlar bu grupta toplanmaktadır.Mali Rantabilite =Net Kar/Öz kaynaklar İşletme sahipleri tarafından sağlanan kaynağın bir birimine düşen kar payını göstermektedir. 3.KARLILIK ORANLARI: İşletmenin emrine verilmiş olan öz ve yabancı kaynakların. Yatırımcı katsayısı yüksek çıkan hisse senetlerini tercih etmeyecektir. 1. 4. Hisse Senedinin Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Kazanç b) P/D= (Hisse Senedinin Piyasa Fiyatı/ Hisse Senedinin Defter Değeri ) P / D değeri küçük olan hisse senedi yatırımcı tarafından cazip görünür.Gayri Safi Rantabilite = Brüt Satış Karı/Net Satışlar Satılan malların satış fiyatı ile maliyeti arasındaki farkı yansıtan brüt satış karının net satışlardaki yerinin önemlilik derecesini yansıtır. PİYASA TEMELLİ ORANLAR: a) Fiyat / Kazanç Katsayısı: Hisse senedinin piyasada gerçek bir fiyatla işlem görüp görmediğini gösterir. Bu oranın yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi alternatif yatırımların karlılıkları da göz önünde bulundurularak yapılır. NetKar NetSat x NetSat .

Gelecekteki toplam tutarı (anapara + faiz tutarını) görmek için aşağıdaki formül kullanılır. Basit İç İskonto P = S/[1+ (i x n)] Basit Dış İskonto P = S x[1 – (i x n)] Ülkemizde senet İskontosunda Dış İskonto Yöntemi kullanılır. İskonto tutarının senedin vadeli değeri üzerinden hesaplanmasına dış iskonto yöntemi denir. 10 . Süre (vade) = n n=1 n = 1/2 n = 1/3 n =1/4 n =1/12 olacaktır. Faiz: Elinde parası olanın parasını ödünç vermesini. P= Şimdiki Değer (Anapara) Basit Faizde Şimdiki Değer (Bugünkü Değer) Gelecekteki bir değerin bugün itibariyle kaç TL’ye eşit olduğunu bulmaya şimdiki değer (bugünkü değer) denir. elinde parası olmayanın bugün itibariyle bu paraya sahip olmasını sağlayan unsurdur (yani paranın fiyatıdır). 2) Likidite. S = P x[1+ (i x n)] G. İskonto tutarının peşin değer üzerinden hesaplanmasına iç iskonto yöntemi denir. 4) Vade Riski Faiz Türleri: Basit Faiz ve Bileşik Faiz BASİT FAİZ: Bir yıla kadar olan işlemlerde genellikle kullanılan faiz türüdür ve bunda faiz tutarı sadece anapara üzerinden hesaplanır. Değer = Anapara x [1 +(Faiz Oranı x Vade)] S=Gelecek Değer. İskonto hazine bonosu ve finansman bonosunda da kullanılır. Şimdiki değer gelecekteki değerin tam tersidir. Faiz Oranını Etkileyen Faktörler: 1) Enflasyon. I=Pxixn Anapara = P. 3) Ödenmeme Riski. Vade gün olarak verilmişse n = Kalan Gün Sayısı / 365 olarak hesaplanır. Vade (süre) 1 yıl ise 6 ay ise 4 ay ise 3 ay ise 1 ay ise Basit Faiz (I) = Anapara× Faiz Oranı× Süre (Vade) Faiz oranı = i. Basit Faizde Gelecek Değer: Ödenecek faizin anaparaya eklenmesi ile bulunacak değerdir.Defter Değeri: Özsermaye/Çıkarılmış Hisse Senedi Sayısı TİCARİ ARİTMETİK Paranın Zaman Değeri: Bugün sahip olunan paranın gelecekteki paradan daha değerli olduğunu ifade eder. P = S/[1+( i x n)] Şimdiki Değer = Gelecek Değer/[1 +(Faiz Oranı x Vade)] Basit İskonto Senedin vadesinden önce paraya dönüştürülmesine iskonto ya da senet kırdırılması denir.

BİLEŞİK FAİZ: Her devre kazanılan faizin anaparaya ilave edilerek her devre değişen sermayeler üzerinden faiz hesaplanmasına denir. P = S /(1+ i)n Devre (Vade) Uzunluğu Yıldan Kısa Olması Durumu Bileşik faizde devre uzunluğunun yıldan daha kısa olması durumunda devre faiz oranı. yıllık nominal faiz oranının (piyasa faiz oranı) yıl içindeki devre sayısına bölünmesiyle bulunur. m = devre sayısı) Not: Yıldan daha kısa süreli hesap açtırıldığında yıllık nominal faizlerin üzerinde faiz gerçekleştiriliyorsa bu faize efektif faiz (gerçekleşen faiz ) denir. Bileşik Faizde Gelecek Değer: S = P x(1+ i)n G. Anüitenin Gelecekteki Değeri (AGD) A = Her ay yatırılan eşit tutar. r = [1+(j /m)]m -1 (r= efektif faiz) Anüite: Belirli bir zaman sürecinde eşit aralıklarla verilen ya da alınan eşit ödemeler dizisine denir. i = Faiz oranı. j = yıllık nominal faiz. i = j /m (i= devre faiz oranı. P = S /(1+ i)n Şimdiki Değer = Gelecek Değer / (1 +Faiz Oranı)Vade Bileşik Faiz İç İskonto Bileşik faizde sadece iç iskonto hesaplanır ve o da bileşik faizde şimdiki değerden başka bir şey değildir. Değer = Anapara x (1 +Faiz Oranı)Vade Bileşik Faizde Şimdiki Değer (Bugünkü Değer) Şimdiki değer gelecekteki değerin tam tersidir. Ödemelerin ve vade aralıklarının eşit olması durumunda faiz değişmiyorsa anüite söz konusudur. n = Vade(süre) AGD= A x [(1+ i)n -1] / i Anüitenin Bugünkü Değeri (ABD) ABD= A x [(1+ i)n -1] / [i x (1+ i)n] Devamlı Anüiteler Efektif Faiz = [1+(Nominal Faiz /Devre Sayısı)]Devre Sayısı -1 11 .

Bunların hesaplanması aşağıdaki şekilde olmaktadır. Satış Fiyatı Maliyet Fiyatı 12 . ABD= A x [(1+ i)n -1] / [i x (1+ i)n+g] (g=gecikme süresi) Enflasyon Oranı ve Faiz Oranı İlişkisi Enflasyon: Zaman içerisinde mal ve hizmet fiyatlarının ortalama düzeyinin yükselmesidir. zarar payı çıkarılarak satış fiyatı bulunur.000x125)/100 =6. satış fiyatı. Dolayısıyla devamlı anüiteler aşağıdaki formülle hesaplanır. Alış fiyatı. Reel Getiri Oranı (Gerçek Getiri Oranı). Örnek: 5.000 TL’ye satılan malın maliyet fiyatı ve kar tutarı nedir? Satış Fiyatı Kar Maliyet Fiyatı 100 TL 20 TL 80 TL Olduğuna göre şu denklem oluşturulur. Kar payı toplanarak.000 TL X Satış Fiyatı = (5. Satış Fiyatı = Maliyet Fiyatı + Kar ya da Satış Fiyatı = Maliyet Fiyatı . Irving Fisher nominal faiz. maliyet veya satış fiyatının % si olarak verilir.250TL Örnek: Satış üzerinden % 20 karla 9. reel faiz ve enflasyon arasındaki ilişkiyi şöyle özetlemiştir.Zarar Kar = Satış Fiyatı . Maliyet Fiyatı Satış Fiyatı 100 TL 125 TL 5. maliyet fiyatı gibi çeşitleri vardır. (1+Reel Faiz Oranı)= [(1+Nominal Faiz Oranı)/(1+Enflasyon Oranı)] Veya Reel Faiz Oranı= [(Nominal Faiz Oranı – Enflasyon Oranı)/(1+Enflasyon Oranı)] Maliyet ve Satış Fiyatı Nedir? Birim malın satışındaki para miktarına fiyat adı verilir. Özellikle uzun vadeli işlemlerde görülür. ABD= A / i Geciktirilmiş Anüitelerin Bugünkü Değeri Bazı durumlarda anüiteler belirli bir vade sonunda başlayabilir.Maliyet Fiyatı Kar veya zarar. Buna göre satış fiyatı ve kar tutarı nedir? Maliyet Fiyatı Kar Satış Fiyatı 100 TL 25 TL 125 TL Olduğuna göre şu denklem oluşturulur.000 TL maliyetindeki bir mal maliyet üzerinden % 25 karla satılmaktadır.Bu anüitelerde vade olmadığı için eşit ödemeler sonsuza ( ∞ ) kadar devam eder. para arz edenin satın alma gücündeki artıştır. Bu tür anüitelere geciktirilmiş anüiteler adı verilir. Maliyet üzerinden % ile kar veya zarar ifade edildiğinde maliyet fiyatı “100” kabul edilir.

100 TL 80 TL 9 .500 TL olan bir mal maliyet üzerinden % 25 karla satılacaktır. Karışımın birim fiyatına ortalama fiyat denir. Maliyet üzerinden % kaç kar yapılmıştır? Maliyet Fiyatı Satış Fiyatı Kar 2.500 TL olan bir mal 3. 7 TL olan fasulyeden 2 kg alınarak bir karışım elde edilmiştir. Maliyet Fiyatı Kar 2.6TL Birim fiyatı belli bir karışım elde edebilmek için karışıma girecek malların her birinden ne 13 .625 TL X Peşin Satış Fiyatı =(5. Malın peşin satış fiyatı kaç TL’dir? Maliyet Fiyatı Kar Satış Fiyatı 100 TL 25 125 TL Olduğuna göre şu denklem oluşturulur. Maliyet Fiyatı Satış Fiyatı 100 TL 125 TL 4.500 =%30 Örnek: Maliyet fiyatı 4.000x80)/100 =7.000x110)/100 = 4.000 TL’ye satılan bir malın maliyet fiyatını ve zarar tutarını hesaplayınız? Satış Fiyatı Zarar Maliyet Fiyatı 100 TL 10 TL 110 TL Olduğuna göre şu denklem oluşturulur. 6 TL olan fasulyeden 8 kg.500 x 125)/100 = 5. Satış Fiyatı Maliyet Fiyatı 100 TL 110 TL 4.000 TL X Satış Fiyatı = (4.500 TL X Satış Fiyatı = (4.500 TL 750 TL 100 TL X Kar = (100x750)/2.250 TL’ye satılmıştır.200TL Örnek: Satış üzerinden % 10 zararla 4.500 TL 3.000 TL X Maliyet Fiyatı = (9. Örnek: Kilosu 5 TL olan fasulyeden 10 kg. Peşin satışta % 8 indirim yapılacaktır.625TL Satış Fiyatı İndirim İndirimli Satış Fiyatı 100 TL 8 92 TL Satış Fiyatı İndirimli Satış Fiyatı 100 TL 92 TL 5.625 x 92)/100 = 5.175TL Karışım ve Birleşim Hesaplamaları Bir malın değişik kalitelerinden belli miktarda alıp karıştırarak yeni kalitede bir mal elde edilmesine karışım denir.250 TL 750 TL Olduğuna göre şu denklem oluşturulur. Karışımın ortalama fiyatı ne kadardır? ÇÖZÜM: Fiyat Miktar Tutar 5 x 10 = 50 6 x 8 = 48 7 x 2 = 14 Toplam 20 112 Ortalama Fiyat = 112/20 =5.400TL Örnek: Maliyeti 2.

Kısaltma yapıldığında 30 TL fiyatlı maldan 1 birim. küçükten büyüğe yada büyükten küçüğe doğru fiyat sıralaması yapılır. 25. Böylece her maldan kendi hizasındaki miktar kadar alım yapılır. 20 TL fiyatlı maldan 2 birim. 40 TL fiyatlı maldan 8 birim alınmalıdır. 40 TL fiyatlı maldan 4 birim alınması halinde ortalama fiyat 38 TL olacaktır. Bulunan sayılar arasında kısaltma yapılabilir. 30 TL olan dört cins maldan ne miktar karıştırılırsa ortalama fiyat 23 TL olur? Bunun için. düşük fiyatlı mal. Her malın fiyatının verilen ortalama fiyatla farkı alınarak öteki fiyatın hizasına yazılır. Örnek: 38 TL ortalama fiyatlı bir karışım elde edebilmek için kilosu 30 ve 40 TL olan mallardan ne miktarda karışım yapılmalıdır? Bunun için. Fiyat Ortalama Fiyat Miktar 30 2 38 40 8 Tabloda da görüldüğü gibi 30 TL fiyatlı maldan 2 birim. Örnek: Kilosu 18. küçükten büyüğe ya da büyükten küçüğe doğru fiyat sıralaması yapılır. Bulunan sayılar arasında kısaltma yapılabilir. Böylece her maldan kendi hizasındaki miktar kadar alım yapılır. ortalama fiyatla satıldığı zaman meydana gelecek kar.miktar alınacağının hesabına birleşim denir. 14 . 30 TL fiyatlı maldan 5 birim alınması halinde ortalama fiyat 23 TL olacaktır. Birleşimde takip edilecek esas yol şu olmalıdır. 20. yüksek fiyatlı mal ortalama fiyatla satıldığı zaman meydana gelecek zarara eşit olmalıdır. Her malın fiyatının verilen ortalama fiyatla farkı alınarak öteki fiyatın hizasına yazılır. 25 TL fiyatlı maldan 3 birim. Fiyat Ortalama Fiyat Miktar 18 7 20 2 23 25 3 30 5 Tabloda da görüldüğü gibi 18 TL fiyatlı maldan 7 birim.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful