İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME VE İŞLETME YÖNETİMİ İşletme ile ilgili bazı temel kavramlar: Fayda:Mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarını giderme niteliğine denir. İktisadi mal ve hizmetler:İnsanların ihtiyaçlarını giderme niteliği ya da faydası olan madde ve hizmetlere denir. Üretim:İktisat biliminde her türlü fayda yaratmaya diğer bir deyişle iktisadi mal ve hizmetler meydana getirmeğe üretim denir. Fayda yaratma başlıca dört şekilde meydana gelir:  Şekil değişikliği yoluyla:Girdilerin veya malların ekonomik,fiziksel,kimyasal veya bunların karşımı olan değişimlere uğratılmasıyla fayda yaratılır.Bu anlamda üretim şekil faydası yaratan bir faaliyettir.  Zaman değişikliği yoluyla:Malların kıt olduğu zamanlarda pazara sunulmak üzere depolanması ve muhafaza edilmesiyle ilgili faaliyetlerle zaman faydası yaratılır.  Yer değişikliği yoluyla:Malların taşınıp kıt olduğu bölgelere ve yerlere ulaştırılması yer faydası yaratır.  Mülkiyet değişikliği yoluyla:Malların mülkiyetinin değiştirilmesiyle ilgili olan değişim faaliyeti ile mülkiyet faydası yaratılır. Üretim faktörleri:Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için bir araya getirilmesi gereken bazı temel nitelikli unsurlara denir.Dört grupta toplanır:  Emek  Sermaye  Doğal kaynaklar  Müteşebbis İşletmenin tanımı:Alfred Isaac’ a göre “üretim faaliyetlerinde bulunan ve ihtiyaçların tatminine doğrudan veya dolayısıyla katılan her iktisadi birime işletme” denir. İşletme geniş kapsamlı ve basit olarak; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.” Fiziksel mal ve hizmet üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi hizmet üretimi ile de insanların ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılabilir. İşletme “başkaları için-pazar için-üretim yapar,dolayısıyla kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan kişi ya da kuruluşlar bir işletmeyi oluşturamazlar. İşletmenin konusu olan mal ve hizmetler-ki bu ikinci gruba fiziksel mal karşıtı olarak soyut mallar da denir-iktisadi mallar ve hizmetlerdir.İnsanların “ihtiyaçlarını giderme niteliğine sahip olmaları” yanında “kıt” ya da “sınırlı olma” özellikleri de vardır.Doğada bol miktarda bulunup da,hiçbir çaba sarf etmeden insan ihtiyacını karşılayan mallar iktisadi mallar olmayıp “serbest mallar” dır ve işletme faaliyetlerine konu olmazlar. İşletme ile teşebbüs ayrımı:Teşebbüs daha geniş bir kavram iken işletme daha dar bir kavramdır.İşletme “teknik” mal veya hizmet üreten fabrika,atölye,mağaza gibi bir birimdir;teşebbüs de hukuki,iktisadi ve mali birimdir.Her teşebbüs bir işletmedir ama her işletme bir teşebbüs değildir.Örneğin,Türkiye Şeker fabrikaları AŞ birçok işletmesi olan bir teşebbüs;Alpullu Şeker fabrikası ise bir işletmedir. Müteşebbis ve profesyonel yönetici kavramları:Müteşebbis emek,sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen üretim faktörlerini başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden ve uygun şekilde birleştiren kimsedir.Girişimci genellikle kar etme ana amacı ile hareket eder ve riske de katlanır.Kendisi de bir üretim faktörüdür.

Yönetici ise aynı faaliyeti başkaları adına bir ücret karşılığında yapar ancak kar da zarar tehlikesi de işletmenin sahibine aittir.

FREDERİCK W. TAYLOR VE “BİLİMSEL YÖNETİM” İşçilik,hammadde ve malzemede büyük ölçüde israf olduğunu saptamış;bunu önleyerek verimliliği artırmanın yollarını araştırmıştır.Hem işçiler hem de yöneticiler yönünden bilgisizliğin,cehaletin,üretimin artmasını engellediğini;böylece daha fazla ücret alma olanağı varken çalışanların farkında olmadan daha düşük ücrete razı olduklarını gözlemlemiştir. İşçilerin malzeme ve makineleri kullanış tarzını ve bununla ilgili hareketlerini ölçüm aletleriyle ölçme yoluna gitmiştir.Kronometre ve çeşitli mühendislik ölçüm aletleriyle yaptığı çalışmalarla gereksiz zaman ve materyal kaybını minimum düzeye indirmiş,yapılan işin kalitesini ve miktarını artırarak daha fazla üretim yanında daha yüksek ücretin kazanılmasına yönelik metotlar geliştirmiştir. Özellikle zaman etüdü adı verilen çalışmaları parça başına ücret uygulaması ile fazla üretim yapan kimselerin yüksek ücretle ödüllendirildiği teşvikli ücret sistemlerinin geliştirilmesiyle sanayi üretiminde ortalama %400’ ü aşan verimlilik artışı sağlayabilmiştir. Taylor’a göre bilimsel yönetim ilkelerini üç amacı vardır: I. Örnekler vererek verimsiz çalışmanın sebep olduğu büyük zararları göstermek II. Bu verimsizliği önlemenin tek yolunun sistemli bir yönetim uygulaması olduğunu okuyucuya kanıtlamak III. Yönetimin belirli kanun,kural ve ilkelere dayanan bir bilim olduğunu ortaya koymak Taylor’un bu yeni yönetim anlayışında görevin planlanması işinin onu performansını(yerine getirilmesini) işinden ayırması gerektiğini vurgulamıştır.Planlama yanında denetime de büyük önem vermiştir.Taylor temelde üretim sorunlarıyla ve üretimin verimliliğinin artırılmasıyla uğraşmıştır.Bu akımın temsilcileri arasında F. ve L. GİLBERT,GANTT,EMERSON,BARTH ve COOKS sayılabilir.

HENRİ FAYOL,”YÖNETİM SÜRECİ YAKLAŞIMI VE YÖNETMİN EVRENSELLİĞİ” Yönetim olayını tepe yönetimi bakış açısıyla ele alan Fayol,yönetim biliminin evrensel olduğunu ve birtakım ilkelere bağlı olarak bir takım fonksiyonlarca yürütüldüğünü ileri sürmüştür.Yönetim ilkelerini koyarken kendisininkilerin yol gösterici olduğunu başka ilkelerinde var olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım bir sanayi işletmesinde bulunan başlıca faaliyetleri sınıflandırarak 6 fonksiyon haline getirmiştir: I. Teknik(üretim) II. Ticari(satın alma,satma ve değişim) III. Mali(finansal) IV. Muhasebe(istatistik dahil) V. Güvenlik VI. Yönetim Fayol yönetimi birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele almış;bu sürecin aşamalarını da yönetim fonksiyonları olarak 5 grupta toplamıştır: I. Planlama(ileriyi görme) II. Örgütleme(organize etme)

III. IV. V.

Yöneltme(yürütme) Koordinasyon(düzenleştirme) Denetim(kontrol etme)

Fayol planlama ve örgütlemeyi en önemli;diğer üçünü ise ikinci derecede önemli yöneticilik fonksiyonları olarak kabul etmiş ve dolayısıyla denetime yeterince önem vermemiştir. Fayol da Taylor gibi yöneticiliğin teknik bilgiden farklı olduğunu işçi için gerekli bilginin teknik bilgi olup,orta ve üst kademelere doğru çıkıldıkça teknik bilgi ihtiyacının yerini giderek artan ölçüde yönetim bilgisi ihtiyacının aldığını ileri sürmüştür. MAX WEBER VE “BÜROKRASİ YAKLAŞIMI” Max Weber’ in üzerinde durduğu bürokrasi,günlük dilde kullanılan “işlerin yokuşa sürülmesi”, “geciktirilmesi” anlamının tam aksine etkinlik açısından ideal bir organizasyon yapısını göstermektedir.Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu ve etkin bir organizasyon yapısının özellikleri üzerinde duran Weber’ in görüşlerinin temel noktaları şunlardır: I. Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayan bir iş bölümü II. Açık/seçik belirlenmiş bir hiyerarşik yapı ve böylece her kademenin bir üst kademece kontrol edilmesi III. Her kademede işlerin yapılışına ilişkin pozisyonlara gelen herkesin uyacağı ilke ve yöntemler IV. V. VI. Kişisel ve duygusal olmayan,rasyonel ve ilkeler doğrultusunda ilişkiler Teknik yeteneğe dayalı personel seçim ve terfi sistemi Organizasyon birimlerinin yasal yetkilerle birbirine bağlanması

ELTON MAYO VE”BEŞERİ İLİŞKİLER YAKLAŞIMI” İşletme yönetiminde beşeri ilişkiler yaklaşımı ya da daha yeni ifadesiyle davranışsal yaklaşım psikoloji,sosyoloji ve sosyal psikoloji alanlarındaki bulguların ve geliştirilen yöntemlerin örgütsel davranış biçimlerinin anlaşılması yolunda kullanılmasına dayanır. Bu yaklaşımın ele aldığı başlıca konular şunlardır :  İnsan davranışı  Kişiler arası ilişkiler  Grupların oluşması  Grup davranışları  İnformel organizasyon  Algılama ve tutumlar  Motivasyon  Liderlik  Organizasyonlarda değişme ve gelişme Elton Mayo ve F.Roethlisberger liderliğindeki bilim adamlarının Hawtorne fabrikalarında gruplar halinde çalışan çok sayıdaki işçi üzerinde yaptığı araştırmalar,önceleri ışıklandırma,ısıtma,yorgunluk ve dinlenme zamanları gibi fiziksel faktörlerin işçilerin verimliliği üzerindeki etkilerini belirleme amacına yönelmiştir.Ancak,bu tür faktörlerdeki iyileştirmelerin üretim verimliliğini artırması beklenirken umulan sonuç alınamamıştır.Bunun üzerin araştırmacılar dikkatlerini fiziksel faktörlerden sosyal ve psikolojik faktörlere çevirmişlerdir. Bu yeni yönde yapılan deneyler üretim düzeyini ve verimliliği esas itibariyle sosyal faktörlerin etkilediği görüşüne yol açmıştır.Sosyal faktörlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan deneylerden birinde işçilerin kendi aralarında oluşturdukları gruplarda üretim düzeyinin ne

olması gerektiği konusunda kendi aralarında bir standart ya da norm belirledikleri daha fazla üretim yapanlara bu norma uymaları için baskı yaptıkları belirlenmiştir. Hawtorne araştırmaları ile işletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu sonucuna varılmıştır.Belirli bir organizasyon yapısı içinde bir araya gelen kişilerin kendi aralarında İnformel gruplar oluşturduğu grup özelliklerini de kişilerin sahip olduğu inançlar,alışkanlıklar,amaçlar,gelenekler ve değer yargılarının belirlediği böylece oluşan sosyal sistemin kişiler üzerindeki etkisinin fiziksel faktörlerden fazla olduğu bulgusu ortaya konmuştur. Genel olarak beşeri ilişkiler yaklaşımı işletmede personele önem verilmesi,tatmin edilmesi ve yüksek moralli olmasının üretim verimliliği üzerindeki etkisi üzerinde durmakta,verimlilik için işe özendirme de başlıca ilgi alanını oluşturmaktadır. EKONOMİK BİR BİRİM OLARAK İŞLETME İŞLETMENİN BAZI ÖZELLİKLERİ Geniş kapsamlı ve basit olarak ele alındığında işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.”Bu tanıma göre,hayır cemiyetleri,vakıflar,hatta devlet ve devletin çeşitli dairlerin işletme sayılabilir. Dar anlamlı olarak işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmetleri üretmek ve sahibine kar sağlamak amacıyla faaliyet gösteren iktisadi birimdir.”Dar anlamda düşünüldüğünde işletmenin karlılık(rantabilite) ve verimlilik(prodüktivite) esaslarına göre faaliyette bulunması temel alınmaktadır. Özetlenecek olursa;iktisadi biri birim olarak işletme,ister özel sektörde ister kamu sektöründe olsun;tek veya çok sahipli olsun;kişi veya sermaye şirketi şeklinde bulunsun;kapitalist veya sosyalist bir ekonomik düzende faaliyet göstersin müteşebbise veya devlete üretim faktörlerine yaptığı harcamaların üzerinde net gelir sağlamak durumundadır. İşletmenin amaçları: I. Kar sağlama:Klasik iktisatçılardan beri geleneksel olarak işletmenin kar sağlamak amacıyla kurulduğu ve müteşebbisin maksimum kar peşinde koştuğu varsayımı genellikle kabul edilmiştir.Kar,işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri sonucu olup,genellikle toplam gelirlerin toplam giderlerden farkı olarak düşünülür. İşletmelerde karı hesaplama nedenleri;  Devlete vergi ödeme  Ortaklara ne kadar kar payı dağıtılacağına karar verme  İşletmenin başarı durumunu değerlendirme ve politikalarını saptamak için temel oluşturma Kısaca söylemek gerekirse,kar işletme için çok önemli bir kavramdır;işletmenin başarı derecesini ölçme aracı,denetleme aracı,verimli çalışanları özendirme aracı ve hepsinden önemlisi varlığını,yaşamını sürdürme aracıdır. II. Satış geliri sağlama:Satış gelirlerinin maksimizasyonu bazen amaçlar sırasında karın yerini alabilmektedir.Bu görüşü ileri süren Amerikalı iktisatçı William J. Baumol’ a göre özellikle az sayıda işletmenin pazara hakim olduğu oligopol piyasalarında işletme yöneticileri en çok karı değil,belirli düzeyde karı sağlamak kaydıyla satış gelirlerini maksimum düzeye çıkarmaya çalışmaktadır.Böylece maksimum kardan kısmi bir fedakarlıkla daha çok satış sağlamayı yeğlemektedirler. III. İşletmenin(ya da yöneticinin)sosyal sorumluluğu:İktisadi işletmelerin bir ölçüde kamu kurumlarına benzemesine yol açan bu kavram;  Ortaklara uygun veya adil bir kar payı  Personele uygun ücret ve iyi çalışma şartları  Tüketicilere uygun fiyat ve kaliteli mal

 Hammadde ve malzeme satıcılarına uygun fiyat  Çevre halkına karşı çevreyi koruma ve iş imkanı sağlama  Devlete vergi verme gibi görev ve sorumlulukları yüklemektedir. IV. Varlığını sürdürme ve büyüme:İşletme varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir iktisadi çevre içerisindedir.Bu çevrenin her zaman değişiklik gösteren koşullarına ayak uydurarak yaşamını sürdürmesi ve büyüyüp gelişmesi gerekir.Büyüme karlarda,satışlarda,pazar payında,üretimde veya bunların birkaçında artışlar şeklinde kendini gösterebilmektedir.

İŞLETMENİN KAYNAKLARI Üretim miktarı üretimde kullanılan kaynaklara bağlı olarak değiştiğine göre üretim fonksiyonu; Q=(E,S,Dk,Y) Q=Üretim miktarı E=Emek S=Sermaye Dk=Doğal kaynaklar Y=Yönetim Emek=İnsan emeği olup en önemli üretim faktörüdür.Aslında,işletmede tümüyle insan en önemli unsurdur.En modern araç,gereç ve makinelerin kullanıldığı bir işletmede bile onları kullanan,yönlendiren ve tüm faaliyetleri yöneten insan unsurudur. Sermaye=Özellikle iktisatçılarla kastedilen,fiziksel sermaye olup,iktisatta basit olarak üretime tahsis edilen üretim araçlarını ifade eder. Doğal kaynaklar=Çoğunlukla toprak,arazi veya tabiat şeklinde ifade edilirse de daha geniş kapsamlıdır;maden,orman,petrol,su ve benzeri kaynakları kapsar. Müteşebbis=Genellikle kar etme ihtimali yanında zarar etme tehlikesine de katlanmak suretiyle üretim faktörlerini tedarik eden ve üretime yönlendiren kişi olarak düşünülür. İŞLETMENİN DIŞ ÇEVRESİ VE EKONOMİK YAPI İÇERİSİNDEKİ YERİ İşletme,birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir dış çevrede faaliyet gösterir. “Çevre” genellikle; bir kişi veya topluluğu etkileyen fiziksel ve sosyal şartların toplamı olarak düşünülür.İşletme çevresi ise;işletmeleri ve onların faaliyetlerini etkileyen işletme dışı her türlü şartların toplamıdır. İşletmenin dış çevresi; I. Doğal(fiziksel)çevre:Hava,toprak,su ve bütün doğal kaynaklardan oluşur ki bunların hepsi iş hayatı için önemlidir. II. Ekonomik çevre:En fazla önem verilenidir.Zira toplumca da kabul edilen görüşe göre işletmenin fonksiyonu katı bir şekilde ekonomiktir.Yönetimin yatırılan kaynakları en etkili bir biçimde kullanarak yatırılandan fazlalılığı(karı)olan bir geliri hatta maksimum karı sağlamsı gerektiği,bunun için mamullerin satışında fiyat ve miktar değişkenlerini manipüle etmesi gerektiği görüşleri genel kabul görmüş ve ayrıca iktisatta firma teorisinin bir parçası olmuştur. III. Sosyal ve kültürel çevre: “Sosyal” yönüyle işsizliğin önlenmesi,sakatlara iş verilmesi,mamul kalitesini geliştirme,yanıltıcı reklam yapılmaması gibi konularla; “kültürel” yönüyle ise iş dünyasının sanat galerilerini,eğlence merkezlerini,eğitim ve çeşitli sanat dallarına hibe ve diğer yollardan destek sağlanması vb. konularla ilişkilidir.

“türsel”(üretim ve pazarlama). İŞLETME FONKSİYONLARI İşletmelerin çeşitli yönleriyle incelenmesi iki şekilde olabilir:1)Statik bakımdan veya durgun halde 2)Dinamik bakımdan veya faaliyet halinde iken. “kolaylaştırıcı”(finans ve insan kaynakları) ve “destekleyici”(muhasebe.yönetmelikler ve diğer kurallardan oluşur.maddi ve beşeri faktörler olarak ele alınır.gördükleri iş ve faaliyetleri ele alma yoluna gidilir.Bunlar. . Halkla ilişkiler VIII.Başta fiyat olmak üzere çeşitli faktörlerin etkili olduğu bu soruların cevapları ciddi araştırmaları ve tahminler yapmayı gerektirir. Finansman V.yarı toptancılık ve perakendecilik yapan işletmelerdir. III. II.Böylece işletme fonksiyonları sekiz grupta ele alınır: I.kısımları ve organları üzerinde durulur.organizasyon yapısı incelenir. Politik-hukuki çevre:Yasalar.toptancılık. Ülkeler sanayileştikçe ve geliştikçe genelde üretici işletmelerin sayıları ve büyüklükleri artmakta ise de sayıları en hızlı artan işletmeler hizmet işletmeleri olmaktadır.IV. Üretim III. İnsan kaynakları VI.halkla ilişkiler ve AR-GE) olarak sınıflandırırlar. Pazarlama IV. İşletmenin dış çevresi ve ekonomi içindeki yeri:İşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretme yolundaki çalışmalarını bazı soruların cevapları yönlendirecektir. “genel”(yönetim). Satıcı işletmeler:Genellikle ticaret sektöründe çalışan.inşaat ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren ve fiziksel mal üreten işletmelerdir.İşletmenin üretim faktörleri. İŞLETME ÇEŞİTLERİ Ekonomik yapı bakımından işletmeler: I. Konunun dinamik açıdan incelenmesiyle birlikte işletme faaliyetlerinin gruplandırılmış hale getirilmesi söz konusu olur. Mal üreten işletmeler:Tarım. Muhasebe VII. Hizmet üreten işletmeler:Doğrudan doğruya hizmet üretimi ve satışı ile uğraşan işletmelerdir. AR-GE Bazı yazarlar çeşitli işletme fonksiyonlarını. işletmenin yapısı.  Ne üretilecek?  Nasıl üretilecek?  Ne miktar üretilecek?  Ne maliyetle üretilecek? İşletme sahip veya yöneticisi birinci veya üçüncü soruya cevap ararken tüketici istek ve ihtiyaçlarını bunların miktarını ve değişme eğilimlerini belirlemeye çalışacaktır.İşletmeler faaliyetlerini bu sınırlamalar çerçevesinde yürütürler. Dinamik inceleme tarzında ise işletmenin çeşitli kısım ve organlarının fonksiyonlarını.dördüncü soru da hem teknoloji hem de bir ve üçüncü soru ile ilgilidir. Yönetim II. Statik inceleme tarzında.İkinci soru bir teknoloji ve üretim metodu seçimi sorunu olup.

İşletmelerin faaliyet konuları bakımından sınırlandırılması:Üç ana sektöre göre sınıflandırma yapılabilir:Tarımla uğraşan. Kamu sektörü işletmeleri:Bunlar sermayesinin tamamı veya büyük kısmının devletçe konulanlar. Çok uluslu işletme:Bir uluslar arası işletmenin yabancı ülkelerdeki üretimi.sanayi ile uğraşan ve hizmet sektöründe çalışan işletmeler.sermaye ve yönetim bakımından dışa bağımsız özel veya kamu işletmeleridir.hammadde kaynaklarını veya pazarları paylaşmak. III. Yabancı sermayeli şirketler:Bunlar dış ülkelerin girişimcilerinin girdikleri ülkede özel veya kamu işletmeleri ile işbirliği yaparak kurdukları işletmelerdir.İki veya daha fazla işletme. Özel sektör işletmeleri:Sermayenin tamamı veya büyük kısmının özel kişilere ait olduğu işletmeler.Kartelin en önemli özelliği tüketicilere veya rakiplere karşı .kar veya istihdam edilen personel olmak üzere üç ayrı kriterden birinin temel alınarak toplam içindeki önemli bir orana ulaşması halinde çokuluslu işletmeden söz edilebilir.Centilmenlik anlaşması politikada ve hukukta da söz konusu olabilir. Uluslar arası işletmeler:Yalnız ülke içinde değil yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarından biri veya birkaçında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir.yazılı veya sözlü olabilir. Ulusal işletmeler:Ülke içinde kurulmuş. İşletmelerin hukuki açıdan sınıflandırılması İşletmelerin uluslar arası olup olmamalarına göre sınıflandırılması: I.Başka bir deyişle üretim. II. III. III.toplam üretimin en az %25-30 unu geçtiği zaman veya üretimi bilinmiyorsa yabancı ülkelerdeki karlar toplam karların önemli bir oranına veya bunlar da bilinmiyorsa.(ICC’ nin tanımı).Bunlar:  Tarımlar uğraşanlar  Sanayi ile uğraşanlar  İnşaat ile uğraşanlar  Ticaretle uğraşanlar  Ulaştırma ve haberleşme ile uğraşanlar  Finansal kuruluşlar  Serbest meslek ve hizmetler  Konut geliri sağlayan işletmeler İşletmelerin sermaye mülkiyeti bakımından sınıflandırılması: I. II.Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde ihaleyi kazanabilmek için aynı veya farklı ülkelerden aynı dalda veya farklı ihtisas alanlarındaki işletmeler finansal olanaklarını veya teknolojik ya da diğer üstünlüklerini birleştirip işbirliği yapmalarıdır.yahut fiyat rekabetini kaldırarak fiili tekeller kurmak için geçici veya sürekli olarak centilmenlik anlaşması yapabilirler. Centilmenlik anlaşması yapan işletmeler:Buna taraf olanların karşılıklı söz vermelerine dayanan ve tarafların veya bunlardan birinin vazgeçmesi halinde hiçbir yaptırımın söz konusu olmadığı anlaşmalardır. İşletmelerin işletmeler arası anlaşmalar bakımından sınıflandırılması: I.yabancı ülkelerdeki personeli toplam personelin önemli bir oranına ulaştığı zaman bu işletmeye çokuluslu işletme denebilir. Karteller:Aynı dalda çalışan iki veya daha fazla işletmenin rekabeti azaltmak veya ortadan kaldırmak için hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşma ile oluşturdukları tekelci birliktir.yerel yönetim kuruluşları ve KİT ler.Ülkemizde milli gelir hesaplamaları yapılırken bu alanın ayrımı sekize ayrılmıştır. II. Konsorsiyumlar:Belirli bir iş için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelir.

Kartelin pazarda güçlü ve etkili olabilmesi için katılan işletmelerin o malın en büyük bölümünü ellerinde bulundurmaları gerekir.Uzman yöneticiler eliyle sermaye kaynaklarının birleştirilerek en karlı alanlara ya da işletmelere sermaye yatırımı yapılması amacını güderler.bir şirketin başka şirketlerin hisse senetlerinin büyük bir bölümüne sahip olmak suretiyle yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur. Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye(gerçek veya tüzel kişi) tacir denir.Tröstlerin başlıca çeşitleri yatırım ve oylama tröstleridir.satış kartelinde satış bölgelerini paylaşarak.İşletmenin tüzel kişiliği yoktur.Bir işletme diğerini satın alıp ona katılabileceği gibi bunların yeni bir işletme olarak ortaya çıkmaları da mümkündür.lota veya kontenjan karteli biçimlerinde olurlar.Fiyat kartelinde fiyatları birlikte saptayarak.Kartel şeklindeki işbirliğinde sermayelerin birleştirilmesi değil de sadece belirli bir amaç için sermaye güçlerinin birlikte kullanılması söz konusudur. Tröstler:Bu birleşme türünde işletmeler hem hukuki hem de iktisadi bağımsızlıklarını yitirirler.uygular ve denetler.Tüm karlar ve riskler ona aittir.  Ortak bir amaç bulunmalıdır. Karteller fiyat karteli.Açık ya da gizli olurlar. Oylama tröstleri bir işletmenin yönetimini ele geçirmek için hisse senetlerinin temsil ettiği oy haklarını birleştirme amacını güderler. Özel işletmeler: Tek kişi işletmeleri:İşletmenin sahibi aynı zamanda tek yetkili ve sorumlu kişidir.Kartel belirli bir dal veya konu ile sınırlı iken tröstler her konuya el atarlar.Daha çok imalat sanayi ile petrol ve madencilik sektöründe görülür. HUKUKİ AÇIDAN İŞLETME ÇEŞİTLERİ TTK’ ya göre “ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır. VI.  Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir anlaşma bulunmalıdır. I. V. Tam birleşmeler(Merger.Holding. Kartele benzeyen diğer bir birleşme şeklide konsern dir. .Ana şirket yavru şirketin yönetimini ele geçirdikten sonra bu şirketin başka şirketlerin yönetimini ele geçirmesini isteyerek piramit şeklinde başka şirketlerin yönetimini ele geçirir. Holdingler:Esas amacı rekabeti sınırlandırmaktan çok bir şahsa veya şirkete ait çeşitli işletmelerin yönetimini kontrol altına almak ve daha iyi denetlemektir.Bunlardan başka işletmelerin fiilen bir tröst olarak hareket etmeleri gizli anlaşmalarda tröst oluşturmaları haline fiili tröst denir.Füzyon):İki veya daha fazla işletmenin tek işletme haline gelmesi halidir. Şirketler(ortaklıklar):Bir işletmenin şirket sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:  Şirketi kuranların sayısı birden fazla olmalıdır.İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak maksadıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir.örgütlü bir grup olarak ortaya çıkarak kolektif bir satıcı grubu veya kolektif tekel olmasıdır.” Ticaret sicili tüzüğüne göre(TST’ ye göre):Ticari işletme gelir sağlamak amacıyla kurulmuş. IV.Her türlü işletme faaliyetiyle ilgili kararı kendisi alır.Bu türde hukuki bağımsızlık vardır ama iktisadi bağımsızlık ortadan kalkar.kota kartelinde arz miktarını kotalar halinde paylaşıp bu kotalar dahilinde faaliyet gösterip üretime ve arz hakim olma amacı vardır.Yatırım tröstleri daha çok sermaye piyasasının geliştiği ülkelerde görülür.genellikle daha az firmanın daha yakın ilişkilerle bir araya gelerek karlarını arttırmaya çalışmasıdır.Konsern.satış karteli.devamlılığı ve bağımsızlığı olan esnaf faaliyetlerini aşmış müesseselerdir.

sözlü veya yazılı olabilir.Şirket müdürleri ve diğer müdürler yönetim kuruluna.yönetim ve uygulama için yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ana sözleşme veya genel kurulca veya yönetim kurulunca seçilen bir şirket müdürü atanır.Ayrıca.ancak gerçek kişilerce kurulur ve bütün ortaklar tarafından yönetilir. Anonim şirketi kural olarak pay sahiplerinin oluşturduğu genel kurulun seçtiği(veya bazen ana sözleşme ile belirlenen) en az üç kişiden oluşan yönetim kurulu yönetir.hisse sahiplerine ve alacaklılara karşı . Kollektif şirket. Anonim şirketler:Bir unvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir.Ana sözleşme ile yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.Bu tür şirkette komandite ortak sınırsız sorumlu.yeteneklerinin ve kredilerinin büyük önemi vardır. Kollektif şirketler:Her ortağın işletme faaliyetlerinden doğan borçlardan kendi koyduğu sermaye ile sınırlı olarak değil tüm varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şirket türüdür. Komandit şirketler:Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan.bir şirket TTK’ da tanımlanan şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımıyor ise adi şirket sayılır.şirketin yıl sonu hesaplarını denetleyebilirler.Ancak şirket borçlarında dolayı öncelikle şirketin kendisi sorumludur.Bir anonim şirketin kurulabilmesi için en az 5 ortağın olması zorunludur.Adi şirketlerde ticaret şirketlerinden farklı olarak şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir.Şirketin sermaye gücü ortakların varlıklarına bağlıdır.Buna karşılık şirket alacaklılarına karşı tüm varlığı ile sorumludur.  Tedrici kuruluş:Sermayenin en az yüzde 10’ unun kurulurca taahhüt edilmesi ve geri kalanının halka satış yoluyla tamamlanmasıdır.Ortaklar arasında değişiklik yapılması zorlaştırılmıştır.Açık ya da kapalı anlaşma ile adi şirket kurulabilir.Sermaye paylarına göre kar payı alırlar.Komanditer ortaklar tüzel kişi olabilir ve taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludurlar.Komandite ortaklar gerçek kişi olmalıdır ve bunlar yönetime hakimdirler.şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış.diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket türüdür.mal veya emek sermaye olarak konmalıdır.komandit şirketler):Kuruluş ve faaliyetler süresince ortakların kendi varlıklarının.Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır.Bu şirketlerde adi şirketlerden farklı olarak şirketin tüzel kişiliği olabilir.limited şirketler.Her ortağın yönetim yetkisi vardır. Ticaret şirketleri:Adi şirketlerden farklı olarak şirket sözleşmesi yazılı olmak ve bu kanunun bulunmasını istediği asgari unsurları taşımak zorundadır.ama yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.Kazançlar şirket sözleşmesinde belirtilen biçimde dağıtılır. Adi şirketler(ortaklıklar):BK’ ya göre.sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler):Birer sermaye teşkilatlandırılması şeklindeki yapılardır.İki ana gruba ayrılır:  Şahıs şirketleri(Kolektif şirketler.komanditer ortak ise sınırlı sorumludur. Şirket kazançları ve zararları ortaklar arasında belirlenen oranlarda veya eşit olarak dağıtılır. Anonim şirketlerin kuruluşu iki türlüdür:  Ani kuruluş:Sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği kuruluş türüdür.Yönetim kurulu pay sahibi üyelerden seçilir veya pay sahibi üyelerden seçilmişse pay sahibi sıfatını kazanınca işe başlayabilir.  Sermaye şirketleri(Anonim şirketler.Her ortağın sorumluluğu sınırsız olup tüm şirket borçlarından kişisel varlığı ile sorumludur. Belirlenen hedefe ulaşmak için para.Şirketin onu oluşturan kişilerden ayrı bir kişiliği yoktur.

Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından kurulur.Sağlık bakanlığı hastaneleri. Kamu işletmeleri Katma bütçeli işletmeler:Bu işletmelerin kendilerine bağlı gelir getiren işletmeleri vardır.sorumludurlar.Bu kuruluşların tüzel kişilikleri vardır ve . II. Üstünlükleri:  Ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır  Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır  Şirketin veya payların devri kolaydır. Kamu iktisadi teşebbüsleri:İkili bir ayrıma tabi tutulmuşlardır: İktisadi devlet teşekkülleri(İDT) Kamu iktisadi kuruluşları(KİK) İktisadi devlet teşekkülleri(İDT):Ekonomik gereklere uygun olarak “verimlilik” ve “karlılık” ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve ulusal ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmeleri ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları gereken KİT lerdir.Ortak sayısı hiç olmazsa biri komandite olmak şartıyla 5’tir.sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan KİT lerdir. Döner sermayeli işletmeler:Genel bütçeye bağlı dairelerin Bütçe kanunu ile verilen ödeneklerle kurulan işletmeleri olup yine tüzel kişilikleri yoktur.Diğer bir deyişle İDT.ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı ve ana sermayesi belirli şirket türüdür. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler:Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının şirket alacaklarına karşı komandite ortak sorumluluğuna sahip olduğu.Anonim şirketlerin denetimi de en az bir en çok beş kişiden oluşan denetçiler tarafından yapılır.Bu işletmelerin kendi tüzel kişilikleri yoktur.Yönetim kurulu ise pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına müteselsilen sorumludurlar.diğerlerinin komanditer ortak sorumluluğuna sahip olduğu şirket türüdür.karayolları ve üniversiteler örnek olarak verilebilir. Yerel yönetim(mahalli idare işletmeleri):Daha çok kamu ve belediye hizmetlerinin görülmesi bir kısım kamu mallarının işletilerek gelir sağlanması amaçlarını güderler. Kooperatifler:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım.dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile mahalli idareler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir.Tekel.darphane ve damga matbaası örnektir.devlet üretme çiftlikleri.Sağladıkları gelir fazlası bütçeye gelir olarak kaydedilir.Ortaklarının sayısı en az 2 en çok 50 olabilir.şirket uzun süre yaşayabilir  Büyüme yeteneği fazladır  Büyüklüğün çeşitli avantajlarına sahiptir Sakıncaları:  Kuruluş işlemleri karmaşıktır  Hareket serbestisi sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteler fazladır  Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir  Yönetimi daha güçtür Limited şirketler:İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulup.Hisse senedi çıkarma yetkisi yoktur.

Yönetim organları. Kamu iktisadi kuruluşları(KİK):Kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak “verimlilik” ilkesi doğrultusunda yürütmeleri gereken işletmelerdir.Küçük işletmelerde yönetim mal sahibindedir ve daha çok kendi bölge ve çevresine yönelik olarak faaliyet görülür.  Daha kaliteli personel çalıştırıldığı gibi onlara daha iyi eğitim imkanı sağlanır.  Üretimde ileri teknoloji kullanma yanında araştırma ve geliştirmeye daha çok kaynak ayırıp buluş ve yeniliklerden daha fazla yararlanılabilir. Küçük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Talep değişmelerine sınırlı sabit varlıkları nedeniyle daha hızlı uyum sağlarlar.Ama tek kriter yerine iki veya daha fazla somut kriteri esas almak ya da kantitatif kriterlerle bazı kalitatif kriterleri kombine etmek daha yararlı olur. .en üst düzey karar ve sorumlu organı yönetim kurulu. Hukuki şekil Küçük işletmelerde sermayedar bir kişi veya küçük bir gruptur.esneklikleri fazladır. Kalitatif büyüklük ölçüleri I.büyük işletmelerde ise genellikle çok sayıda hissedar vardır. Çalışanların sayısı Bunların dışında kullanılan makine ve tezgah sayısı veya gücü.Bu kuruluşlar tüzel kişiliğe sahiptirler.sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Bölgeye yönelik olup olmama IV.Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.  Yüksek finans gücü sayesinde daha kolay ve düşük maliyetli para ve kredi sağlanır. Yönetim biçimi III.Genel muhasebe kanuna ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Sermaye koyanların sayısı II. Endüstri dalındaki göreli durum V.Özel hukuk hükümlerine tabidirler. Öz sermaye miktarı V.KİK ler sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan KİT lerdir.yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürdür. Yıllık satışlar(çoğunlukla gelir-ciro) II. Büyük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Makineleşme ve gelişmiş üretim metotlarıyla büyük ölçekli üretim yapılabilir böylece birim maliyetler düşer.Büyük işletmelerde işletme sahipleri ile yönetim kadrosu ayrılmıştır ve sadece bölgeye değil ulusal hatta uluslar arası pazarlara yönelik faaliyet görülür. III.Devletin genel muhasebe kanununa ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Yatırım toplamı VI. Yabancı sermayeli işletmeler İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ Kantitatif büyüklük ölçüleri I. Yıllık karlar III. Varlıklar(net aktifler) IV.  Modern işletmecilik uygulamaları daha çok görülür.Organları İDT deki gibidir.kullanılan hammadde miktarı veya harcanan enerji miktarı başlı başına bir kriter olmamakla birlikte yıllık ihracat değeri de büyüklük ölçüsü olarak belirtilebilir.

Sermaye ihtiyacının sınırlı olduğu hizmet işletmeleri dışında mal üretim ve satışı yapan işletmeler için sermaye tedarik imkanları büyük.Ayrıca büyük ölçekli üretimde birim maliyetlerin daha düşük olmasını sağlayan önemli bir unsurda sabit masraflardır. Öte yandan işletme büyüklüğü arttıkça makineleşme ve özellikle ileri teknolojilerden yararlanma imkanlarının artması da birim başına maliyetleri düşürebilir.Üretim biriminin fiziksel miktarıyla ilgili ölçüler.orta ve küçük işletme kurmada belirleyici rol oynar.Ancak talep oldukça dinamik bir yapıdadır ve zaman içinde devamlı değişmeler gösterir. İşletme büyüklüğünü sınırlayıcı yönde etkileyen diğer bir faktör de daha çok gelişmiş ekonomilerde önem kazanan işletmelerle birleşmeleri önleyici nitelikteki anti tröst yasalardır Optimum işletme büyüklüğü Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük olduğu işletme büyüklüğüdür.Uzmanlaşma aşırı düzeylere ulaşarak monotonluktan doğan bezginlik derecesine çıkmadıkça işgücünün verimliliği önemli ölçüde arttırmaktadır. Dar bir çevreye hitap ettiklerinden müşterileriyle yakın temas kişisel ilişkiler geliştirirler.Talebin dinamik bir yapıya sahip olmasından kaynaklanan bu soruna en uygun çözüm yolu gelecekteki talep miktarını karşılayacak büyüklükte ama şimdiki talebe göre çalışma giderlerini koruyabilecek bir işletme büyüklüğünün belirlenmesidir.uzunluk.Eğer iş yeri kirası veya hazırlık masrafı gibi bir takım masraflar bir kez yapılıyor ve belli bir dönem için tekrarlanmıyorsa üretim arttıkça bir birime de düşen pay azalır.  Büyük işletmelere cazip olmayan küçük Pazar bölümlerini hedef pazar seçip buralarda karlı çalışabilirler. İşletme büyüklüğünü etkileyen faktörler  Pazar şartları ve talep durumu  Kurucuların finansman imkanları  Kurucuların yönetim becerileri veya yetenekleri İşletme kurulurken üretilmesi düşünülen mamulle ilgili önce talep tahminleri sonra da bu genel talepten işletmenin kendisinin sunacağı mallara ait satış tahminleri yapılır. KAPASİTE VE ÇEŞİTLİ KAPASİTE KAVRAMLARI Kapasite ve kapasite ölçütleri:İşletmelerin mal veya hizmetleri üretebilme yetenek ve imkanlarının belli bir ölçü ile ifade edilmesine işletme kapasitesi denir.Optimum büyüklüğe sahip olmayan işletmeler maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle rekabet güçlüğü çekerler.Talebin dinamik yapısı yanında pazarın coğrafi dağılımı da önemlidir.  Müşterilere mal ve hizmetlerle daha iyi hizmet verirler. Pazar şartları özellikle talepteki artışa ilişkin tahminler işletmenin bugünkü talebe göre daha büyük olarak kurulmasını gerektirir.Kapasite ölçüsü olarak çoğunlukla üretim kullanılır ve belirli bir süre içindeki üretim miktarı olarak ifade edilir.  Makineden çok emeğe iş gücüne dayanırlar. İşbölümü ve uzmanlaşmanın ileri teknoloji kullanımı ve makineleşmenin fazla olduğu büyük ölçekli üretimde bu büyüklükten kaynaklanan önemli tasarruflar sağlanır.Bugünkü talebi esas alarak kurulacak bir işletme zamanla talebin artması ile yetersiz kalacak buda işletmenin genişleme yatırımlarına yönelmesine yol açacaktır.ağırlık.İşletme büyüklüğü küçükten optimum düzeye gelinceye kadar ortalama maliyetlerde bir azalma optimal büyüklükte en düşük düzeye indikten sonra aşırı büyüklüğe gidişte ise ortalama maliyetlerde bir artış görülür.hacim veya sadece .  Mülkiyet ve yönetimde bağımsızlık söz konusu olup çoğunlukla yönetimde sahipyönetici vardır. Büyüklük sorununu etkileyen önemli faktörler arasında işletme kurucularının finansman sağlama imkanları ile yönetim yeteneği de başta gelir.

Diğer bir deyişle. Kapasite kullanım oranı= Fiili kapasite Normal kapasite KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER(KOBİ’LER) Başarılı olarak ayakta kalmak ve başarılı olmak motivasyonu ile yönlendirilip yönetilen bu işletmelerin dinamik olması ve ekonomiye canlılık kazandırması en önemli ekonomik özellikleridir. KOBİ’ lere ilişkin genel bir tanım veya ortak ölçü bulunmamaktadır. Optimum kapasite:Birim başına sabit ve değişken giderler toplamının minimum olduğu kapasiteye denir.aksama veya duraklama olmadan ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır.yardımcı hizmetler.teknik açıdan yapılabilir nitelikte olup. Maksimum(teorik)kapasite:Bir işletme makine veya teçhizatın hiçbir bekleme.yöresel pazara yönelik olma.arıza.En çok kullanılan kantitatif(niceliksel) ölçü işçi sayısıdır.işgücü veya hammadde tıkanıklığı. .Bir sanayi işletmesinin ürettiği mal tek tür ise kapasiteyi fiziksel birimlerle ölçmek daha kolaydır.Değişik mallar üretiliyorsa bazı indekslerden yararlanılarak değe ölçüsü kullanma veya saat ölçüsünü temel alma yoluna gidilir.Konuyu maliyetlerle ilişkili olarak ekonomik açıdan ele alan bu kapasite kavramı üretim tekniği değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetlerle üretebileceği mamul miktarını vermektedir. Fiili kapasite:İşletmenin herhangi bir dönemdeki fiili veya gerçekleşen üretim kapasitesini ifade eder. İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Kuruluş yerinin seçiminde gereken özen gösterilmezse başlangıçta iyi olan bir yerin değişen koşullar nedeniyle elverişsiz bir duruma gelmesi de mümkündür. Atıl(boş. Normal(pratik) kapasite:Maksimum kapasiteden bakımtamirler.maksimum kapasite.KOBİ’ leri Avrupa Komisyonu.üretimde herhangi bir sıkılma.beklemeler.duraklamalar.sayı olabilir.montaj ve ayarlamalar.diğer üretim darboğazları ile maliyetleri göz önünde bulundurmaz.çalışmaya hazır hale getirmeler vb.kullanılmayan)kapasite:İşletmenin belirli bir dönemdeki üretim miktarı(fiili kapasitesi)normal kapasitenin altında ise aradaki “atıl kapasiteyi” gösterir.Maksimum kapasitenin teknik niteliğine karşın ekonomik bu kapasite ekonomik kapasitedir. Kapasite kullanım oranı(çalışma derecesi):Fiili kapasitenin normal kapasiteye oranıdır.Gerek daha başlangıçta gerekse sonradan görülen değişmeler yüzünden uygun olmayan yerde faaliyetlerini sürdüren bir işletme maliyet giderlerinin yüksekliği nedeniyle diğer işletmelerle rekabet edemez.Maksimum üretime ulaşmak için fazla çalışma kadar.kendi işkolunda küçük bir yere sahip olma ve sermayenin büyük bölümünün işletme sahibince karşılanmış olması sayılmaktadır.gecikme.en fazla 250 çalışanı işletmeler olarak tanımlamıştır.Bunların esnek üretim sistemleri ile değişen Pazar ve talep koşullarına kolayca uyabilmeleri ve dinamizmi ekonominin dayanma gücünü artırmaktadır.Bu oran normal kapasitenin ne kadarının kullanıldığını yüzde cinsinden gösterir. faaliyet kesilmelerinin çıkarılmasıyla ulaşılan kapasitedir.makine parkı gibi ölçülere de yer verilmektedir.araç-gereç ve aşırı yıpranma da üretim maliyetlerinin normal düzeyini aşmasına yol açar.Ayrıca zaman zaman sermaye miktarı veya yıllık satış geliri.bozulma. Kalitatif(niteliksel) ölçüler olarak da bağımsız yönetim.

Kuruluş yöre ve noktasının seçimini etkileyen faktörler:Kuruluş bölgesi belirlendikten sonra bu bölge içinde çeşitli il ve ilçe aday kuruluş yerleri olarak saptanır.  Diğer faktörler:İşletme dışı tasarruflar. Karşılaştırmalı yöntemler II. Kuruluş yeri bakımından işletmeler:  Hammaddeye dönük  Pazara dönük  Hammadde veya pazara yakın olması fark etmeyen Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler:Bir işletme veya fabrikanın kuruluş yerinin seçiminin genellikle üç aşaması vardır:  Kuruluş bölgesi seçimi  Kuruluş yerinin seçimi  Şehrin hangi noktasında kurulacağının tespiti Bölge seçimini etkileyen faktörler:  Pazara yakınlık:Özellikle ulaştırma sisteminin yetersizliği ve taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda daha da önem kazanır.kalite.Bu aday yöreler arasında toplam maliyetleri minimum kılan yöre optimum kuruluş yeri olarak seçilir. ulusal gelirin maksimum kılınması.yoğun yerleşim bölgelerinin birikimli sosyolojik ve çevresel sorunlarına çözüm bulunması gibi genel kriterler veya ölçütlerdir.  Hammadde.iklim ve su:Hammadde ve diğer yardımcı maddeler sürekli tedarik imkanları.Tüm ülkeye mal arz eden işletmelerde pazara yakınlık avantajından yararlanmak için ya çeşitli yerlerde üretim bölümleri açma yoluna giderler ya da merkezde üretip dağıtım için bölge depoları veya satış şubeleri kurma yoluna giderler.Daha sonra belirli bir yörenin şehri seçilmekle kalmayıp bu şehrin hangi kısmı.  İşgücü:Geniş ölçüde işgücü kullanan büyük işletmelere emek yoğun teknolojiyi seçen işletmeler yeterli sayıda kalifiye elemanı kolayca tedarik edebilecekleri bölgelere yönelirler. Kuruluş yeri seçimi yöntemleri: I. Müteşebbis açısından ön planda tutulan kriterler ise işletme karının maksimum kılınması veya toplam satış gelirlerinin maksimum kılınmasıdır.sosyal ve kültürel şartlar ile politik etki ve tercihlerdir.sınırlandırma veya yasaklama şekillerinde görülür.enerji.  Devletin teşvik ve sınırlamaları:Devletin etkisi teşvik.toplam üretim masraflarının en düşük olduğu ve işletme amaçlarının en iyi biçimde gerçekleştirildiği yerdir.Belirli yerlerde işletme kurulması zorlaştırılabilir veya kamu yararı için gerekli görülürse tamamen yasaklanabilir. Ulaştırma modeli III.Planlama organlarının(DPT vs) kullandıkları kriterler.Genel olarak küçük bir Pazar alanı için faaliyet gösteren KOBİ’ lerin kuruluş yerlerinin pazara dönük olacağı söylenebilir.Günümüzde bir yandan ulaştırma sisteminin gelişmesi öte yandan sentetik hammaddelerin doğal hammaddeleri ikame etmesi kuruluş yerinin hammaddeye olan bağımlılığını azaltmıştır. İşletme açısından optimal kuruluş yeri.Ancak uygulamada en uygun kuruluş yeri sorunu daha çok.fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerini kendilerine çekerler.geri kalmış bölgelerin geliştirilmesi.kar ya da gelirlerin maksimizasyonu yerine toplam maliyetlerin minimizasyonu açısından çözümlenmeye çalışılmaktadır.hangi arsa ve arazisinin daha uygun olduğu belirlenir.demiryolu ve karayolu yakınları veya kavşaklar sırf ulaşım olanakları ve taşıma kolaylığı nedeniyle pek çok işletmeye kuruluş yeri olur.tam istihdamın sağlanması. Doğrusal programlama modeli .  Taşıma:Limanlar.

 Örgütsel kaynakların planlanması.IV.  Her kuruluş yeri faktörünün alınacak karar içindeki önemine göre tartı veya ağırlık verilir. YÖNETİM Süreç olarak yönetim bir takım faaliyet veya fonksiyonları.  Toplam maliyetlerin ağırlıklı miktarları karşılaştırılır.En düşük toplam maliyetleri gösteren yer seçilir.Toplam ağırlıklı puanı en yüksek olan yer seçilir.Yönetici işletmeyi bir bütün olarak ve bölümleriyle birlikte ele alarak çeşitli bilgi ve teknikleri mevcut şartlara uygunluklarına göre kullanmalı ve uygulamak durumundadır.elektrik.Bu yöntemin uygulanmasında en büyük sorun maliyetlerin önceden tahmin edilmesinde görülür.yönetilmesi ve denetimi yoluyla örgüt amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşılmasıdır.yol.su.bilim olarak da sistemli ve bilimsel bilgi topluluğunu ifade eder. III.Sonra her faktörün tartısını tam puan derecesi olarak kabul edilip aday kuruluş yerlerinde o faktör için ayrı ayrı puan verme yoluna gidilir. Organize sanayi bölgeleri:Kapsamlı bir plan gereğince parsellenip.örgütlenmesi. Her kuruluş yeriyle ilgili çeşitli faktörlerin derece sayısı ile sabit tartı sayısı çarpılarak tartılı değerler bulunup tablo düzenlenir.kanalizasyon gibi altyapı tesislerine sahip kılınmış arazi parçalarının beraberce yararlanabilecekleri her türlü hizmetle birlikte girişimcilerin yararlarına sunuldukları organizasyonlardır. Bir bilim dalı ve uygulama alanı olan yönetimin temel özelliği çeşitli disiplinler tarafından geliştirilmiş bilgilerin ve analitik yöntemlerin birleştirilerek uygulanmasıdır. Faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir dereceleme yapılır. Karma tam sayılı programlama modeli İşletmenin en uygun kuruluş yerinin seçimi.Ancak maliyet ve özellikle satış gelirleri unsurlarının ağırlıklı bir şekilde tahmin edilmesinin güçlüğü bu yöntemin uygulanabilirliğini geniş ölçüde kısıtlamaktadır.İşletmenin aday kuruluş yerlerinde kurulmaları halinde karlılıkların karşılaştırılması yöntemidir. Maliyetleri karşılaştırma yöntemleri:Bu yöntemde iki şekilde uygulanır:  Çeşitli aday kuruluş yerlerinden en düşük birim üretim maliyetine sahip olacağı tahmin edilen yer en uygun kuruluş yeri olarak belirlenir.ölçülebilir maliyet unsurları ile uzun vadeli ve görünmeyen maliyet unsurlarının toplamını minimum kılan çözüm şeklinin bulunmasıdır. Faktör karşılaştırma yöntemi ve puanlama modeli:İki şekilde uygulanır:  Kuruluş yeri özellikleri bir liste halinde belirlendikten sonra şu aşamalardan geçilir: I. . Yönetimin tanımı ve anlamı:  İnsanların gruplar halinde birlikte çalışarak seçilmiş amaçları verimli bir şekilde gerçekleştirecekleri bir ortamın yaratılması ve sürdürülmesi sürecidir.Daha sonra her faktörün puan derecesi ile her aday yerdeki puanı çarpılarak ağırlıklı puan bulunur. Sanayi bölgeleri:Organize sanayi bölgelerinin küçük ölçekli tipleridir. II. Karlılıkları karşılaştırma yöntemi:Maliyetlerin yanında satışları da göz önünde bulundurur.Kente daha yakın yerlerde daha çok küçük ve orta ölçekli işletmeleri barındırmak için hazırlanan site tipi binalardır. Tüm kuruluş yeri faktörlerine alınacak karar içindeki önemlerine göre tartı veya ağırlık verilir.sanat olarak bir uygulamayı.

uzun dönemli politika ve stratejilerini belirler. Beşeri ilişkiler becerisi:Yöneticinin kademesi yükseldikçe sorunları teknik bilgisiyle çözme ve teknik destek verme yerine başkalarının faaliyetlerini planlama. II.işletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama. Planlama:Geleceğe yönelik gelişmelerin tahmin edilmesi.yönlendirme ve harekete geçirmedir.İşletmenin amaçlarını.şirketi dışarıda en geniş yetkilerle temsil ederler.ustalık. .faaliyetler III. Teknik beceri:Geniş anlamı çerçevesinde muhasebe. V. Amaçlara ulaştıracak işler.yönetimi birtakım faaliyetlerden oluşan bir süreç olarak el almaları ve ortak amaca ulaşma yolunda işbirliğidir. IV. II.alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden gruptur. I.koordinasyon ve denetim fonksiyonlarının yerine getirilmesidir.pazarlama gibi yöneticilerin fonksiyonel uzmanlık alanını ifade eder.yöneltme ve koordinasyon vb ön plana çıkar. Bu tanımların önemli bir ortak yanı. Yönetim.Bunlar aslında yönetici ne yapar? Sorusunun cevabı olarak kategorik bir biçimde yöneticinin görevlerinin neler olduğunu göstermektedir. Yönetimin fonksiyonları ve işletmenin diğer fonksiyonları ile ilişkileri Yönetim sürecinin aşamalarını oluşturan faaliyet grupları yönetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarıdır.yöneltme. Yönetici becerileri: Başkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için yöneticilerin nisbi önemleri kademelere göre değişen bir takım becerilere sahip olmaları gerekmektedir.işletme amaçlarının ve bu amaçlara nasıl ulaşılacağının belirlenmesidir. Koordinasyon:Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bütün faaliyetlerin ve çalışanların uyumlaştırılmasıdır. Amaçlara ulaşmada etkili ve verimli olma Etkinlik(etkili olma):Amaca ulaştırıcı yönde olma Verimli olma:En az emekle hedefe ulaşılması. Amaçlar II. Alt kademe yönetimi ve yöneticileri:Günlük faaliyetleri gerçekleştiren gruptur. Yönetimin unsurları: I.çeşitli bölümlerin işletme amaçlarına katkılarını değerlendirmeyi her parçanın bütün ile ve birbirleriyle ilişkilerini en uygun hale getirmeyi sağlar. Orta kademe yönetimi ve yöneticileri:Tepe yönetimince belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren. Kavramsal beceri:Yöneticinin işletme örgütünün tamamını bir bütün olarak görebilmesini ifade eder. II. Yöneltme(yürütme):Grup halinde örgütü oluşturan insanları amaçlara ulaşma yolunda isteklendirme.taktik ve metodların tümü teknik kapsamına girer. III.dolayısıyla insan ilişkileri önem kazanır.Kavramsal beceri.finans.Bu çerçevede bir görevin başarılması için gerekli özel bilgi.amaçlara ulaşmayı sağlayacak ortamın oluşturulmasıdır. III.işlerin ve çalışanların belirlenmesi. Örgütleme:İşletme yapısının oluşturulması. I.örgütleme. III. Üst kademe yönetimi ve yöneticileri:İşletmede en fazla yetki ve güce sahip olan grupturlar ve tüm işletmenin yönetim sorumluluğunu taşırlar. Yönetim kademeleri ve yönetici becerileri: I. Denetim:Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığı veya ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.

Başarıya ulaşmak iççin amaçların açık-seçik belirlenmiş olması ve işlerin yürütülmesinde göz önünde tutulması gerekir.Politikalar hem üstlerin.stratejiler.kim tarafından yapılacağı kararlaştırılır. planları) Planların hangi yönetim kademesine ait olduklarına göre:  Tepe yönetimince yapılanlar(amaçlar.politikaları ve stratejileri)  Alt kademe yönetimince yapılanlar(kısa dön amaçlar. Prosedürler(usuller):Hedefe ulaşmak için adım adım nasıl hareket edileceği birbirini izleyen hangi işlerin görüleceğini belirtir. .Böylece işletmenin riski azaltılmaya çalışılmaktadır.ne zaman.birçok işletmede hem temel planlama aracı hem de iyi bir denetim aracıdır.sentez ve muhakeme gücü  Teknik bilgi ve tecrübe  Girişken.politikalar. Politikalar:Bir faaliyet veya eylemde yol gösterici ilkeler ve bunlardan doğan kurallar dizisidir.analiz. Kapsanan zamana göre planlar:  Kısa vadeli planlar(1 yıla kadar olan)  Orta vadeli planlar(2-3 arası planlar)  Uzun vadeli planlar(3-5 yıl arası planlar)  Perspektif planlar(5.işletmenin hangi alanlarında faaliyette bulunulacağı hangi hareket tarzları ile ve hangi kaynaklarla amaçlara ulaşılacağı kaynakların nasıl tahsis edileceği gibi en temel konuları kapsar.tarifler.hem çalışanların davranış ve tutumlarını kolaylaştıran işletmenin resmi tutumudur.niçin.paz.İyi bir yöneticinin özellikleri:  İnsanları tanıma.yol ve olanakların genel çizgilerle belirlenmesidir.+ yıllık planlar) Kullanımın tek veya sürekli olmasına göre:  Genel “işletme planları”(tüm işletmeyi kapsarlar)  Bölüm veya birim planları(üretim.projeler.insan sevgisi  Objektif ve adil olma  Mantıklı olma.nerede.uzun vadeli stratejik planlar)  Orta kademe yönetimince yapılanlar(tamamlayıcı amaçlar. Bütçeler:Beklenen sonuçların sayılarla açıklanmış şeklidir.çünkü önce nereye gidileceğinin belirlenmesi gerekir ve planlar denetim için gerekli standartları veya ölçüleri sağlar.amacın ve buna ulaştıracak araç.iş programları) Amaçlar:Ulaşılmak istenen şeydir ve planlamanın değil tüm yönetim faaliyetlerinin bitiş noktalarıdır. Planlama ve plan çeşitleri: Plan.bölüm planları.Planlama ile “neyin.nasıl. Planlar olmadan denetim anlamsız olur.dinamik ve azimli olma PLANLAMA Belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının önceden belirlenmesidir. Stratejiler ve stratejik planlar:İşletme ve çevresi arasındaki ilişkilerin analiz edilerek.amaçları ve bunlara ulaşmanın yollarını belirler.” Yönetim sürecinin bu ilk aşamasında çeşitli konuların önceden belirlenmesiyle bulunulan yer ile gelecekte ulaşılmak istenen yer arasında bir köprü kurulmakta gelecekte ortaya çıkacak olay ve durumları şansa bırakmamaya çaba gösterilmektedir.

Böylece işletmenin içindeki ve dışındaki koşullar kısaca planın çerçevesi belirlenir. Açık. Projeler:Genel bir programın diğerlerinden oldukça kesin bir şekilde ayrılan bir bölümüdür. Planın ayrıntı düzeyi ve kapsayacağı zaman önemli olup süreyi kısaltmak yararını azaltırken süreyi uzatmakta isabet derecesini azaltır.seçik ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır.bu uzmanlar arasında etkin bir haberleşme ile koordinasyon sağlanmalıdır. VII. II.uygulanması muhtemel temel politikalar ve mevcut işletme planları vb.programlar ve stratejiler ile nelerin başarılacağı belirlenir. II. Planın hazırlanması ve uygulanması rasyonellik ilkesine uygun olmalı. Planlamanın yararları  Yöneticinin sistemli olarak geleceği düşünmesine yol açar.Projeler daha çok araştırmaya dayanan özel nitelikli ayrıntı planlarıdır. ***Planlamada en büyük güçlük geleceği tahminle ilgilidir. V. Planlama sürecinin aşamaları I.  Emek. Alternatiflerin belirlenmesi:Amaca yönelik bütün alternatifler belirlenir ve ayrı ayrı değerlendirilir.Programlar:Bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli aşama ve adımları. En uygun alternatifin seçimi:Yönetici veya uzman plancı eldeki olanaklara göre amaca ulaşmak için en uygun hareket tarzını seçerek karara ulaşır.amaçların ve temel varsayımların ışığında çeşitli faktörleri de tartarak karşılaştırması yapılır.  Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı kazandırır. III.önemli zaman ve enerji harcanmasını gerektirir.dolayısıyla kısa süreli planlardır. Amaçların belirlenmesi:İşletmenin bütünü ve bölümleri için nelere öncelik verileceği.sermaye ve zaman gibi kaynakların daha rasyonel kullanımını ve böylece tasarruf sağlar. İşletmenin iç ve dış koşullarına uyabilecek şekilde esnek olmalıdır.  Planlama sonucunda ortaya çıkan plan yöneticinin dikkatini gereğinden çok geleceğe yönelterek içinde bulunulan zamanın ihmal edilmesine yol açabilir. Değişik uzmanlarca hazırlanan planların. IV. IV.geleceğe yönelik tahmin verileri. İşletmenin çeşitli kademelerine yayılmalıdır.politikalar. III. VI. İyi bir planda bulunması gereken özellikler: I.Bu karar belirli bir davranış biçiminin seçilmesi yolunda olumlu olabileceği gibi plandan vazgeçme veya erteleme şeklinde de olabilir. dir.  Faaliyetlerin daha iyi koordinasyonunu sağlar.Alternatiflerin olumlu ve olumsuz noktaları incelenip.fazla giderleri gerektirmemelidir.Geleceği isabetli tahmin etmek planda başarı için zorunlu olduğu ölçüde zordur. Planlamanın sakıncaları  Planlama masraflı bir faaliyettir.Etkin bir .bunların her birinden sorumlu olan kimseleri ve her aşamanın süresini belirleyen bir ayrıntı planıdır. Temel varsayımların belirlenmesi:Planın dayanak noktalarını oluşturacak olan gelecekte karşılaşılması muhtemel olaylar.bütçeler. ÖRGÜTLEME(ORGANZİASYON) Organizasyon terimi iki farklı anlamda kullanılmaktadır:  Organize etme işlemi  Bu işlem veya süreç sonunda ortaya çıkan yapı Örgütleme veya organize etme genel bir ifade ile beşeri ve maddi faktörlerin işletme amaçlarını etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirmek üzere düzenlenmesidir. Optimal bir süre için hazırlanmalıdır.

faaliyetlerin ve işlerin belirlenip gruplandırılması. İşler ve faaliyetlerle ilgili çalışmalardan sonra.koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını kolaylaştırmak ve etkinliği artırmak için gereklidir. Amaç:Ulaşılmak istenen amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin ve faaliyetlerin niteliği organizasyon yapısını etkiler. İşbölümü ve uzmanlaşma derecesi:İşlerin çok küçük parçalar halinde görevlere ayrılması ve böylece işbölümüne gidilmesi ile her görevin sürekli olarak bir kişi tarafından yapılması demek olan uzmanlaşma. III.az kademeli bir yapı. Yapılacak işler II. İşleri yapmaya yarayacak yer. Organizasyon şemaları ve el kitapları bir işletmenin formel ya da biçimsel organizasyonunu belirler.İşletmenin dikey şekilde düzenlenmesinden hiyerarşi (kademeleşme) ortaya çıkar.Bir üstün kaç astı etkili ve verimli olarak denetleyebileceği ile ilgilidir.Bunun sonucu olarak belli bir işbölümü ve dolayısıyla belli bir uzmanlaşma derecesi meydana gelir.Bu şekilde organizasyon yönetimin diğer tüm fonksiyonları ile yakından ilişkilidir.organizasyon şemasında görülen her pozisyonun amacının ne olduğunu. II.Denetim alanının geniş olması halinde geniş tabanlı. III.işletme içi yetki yapısını ve hiyerarşisini gösteren şekillerdir. İşlerin organizasyonu:Plandan daha ayrıntılı olarak amaçların.Fonksiyonel bölünme aynı düzeydeki insanları gruplamaktır. İşleri yapacak insanlar ve bu insanlar arasında yetki ve sorumluluk ilişkileri III.Aksi halde aşırı uzmanlaşmanın yarattığı moral düşüklüğü ile onun sonucu olan israf ve verimsizlikten kurtulmak mümkün olmaz. Örgüt yapısını belirleyen unsurlar:Örgütleme ile formel örgüt yapısı ortaya çıkar ki bu yapının sürekli olarak değişen şartlara göre değiştirilmesi de amaçlanmaktadır.araç ve yöntemler Örgütlemenin aşamaları: I.Bu aşama planlama aşamasında tasarlanan işlerin programlanmasıdır ki işleri benzerliklerine göre gruplara ve bölümlere ayırmayı gerektirir.İşletmelerde ve her türlü örgütte bir de bu şemalarda görülmeyen İnformel organizasyon vardır ki.dar olması halinde ise yüksek tavanlı çok kademeli bir yapı ortaya çıkar. İnsan gücünün organizasyonu:Personelin belirlenip görevlendirilmesi ve karşılıklı yetki ve sorumlulukların belirlenmesidir. II.İnformel organizasyon yapısı ise işletmede kendiliğinden ve doğal olarak oluşan ilişkilerin ifade ettiği yapıdır.Organizasyon el kitapları ise.Bu amaçla organizasyon şemalarından ve organizasyon el kitaplarından yararlanılır.sorumlulukları ve kime karşı sorumlu olacağı belirlenir. Denetim alanı ve kademe sayısı:Bir üste kaç astın bağlanacağını ifade eder. Örgütlemede işletme amaçlarını verimli bir şekilde gerçekleştirmek için oluşan unsurlar: I.örgütün faaliyetlerinde ve başarısında büyük rolü vardır.Hiyerarşi personelin alt-üst ilişkilerini ve bu yöndeki yetki ve sorumluluklarını belirler.yetki ve sorumluluklarının nelerden oluştuğunu açıklar.etkinliği ve verimliliği artırır.Gruplama ve bölme bir ferdin yapabileceği ölçüdeki iş birimlerini ortaya çıkarır. Yer.araç ve yöntemlerin belirlenmesi:İşyerinde kullanılacak maddi araçlar ve fiziksel çevre koşulları üzerinde durulur.Böylece her grup bir bölüm veya departmanı meydana getirir ve her bölümde alt bölümlerden oluşur. Organizasyon şemaları.Böylece her ferdin ne iş yapacağı. Unsurlar: I. Dikkat edilmesi gereken husus optimal sayılabilecek bir işbölümü belirlemektir.örgütleme işlemiyle ortaya çıkan iyi bir örgüt yönetimin yöneltme.sıra bunları kimlerin yapacağının belirlenmesine gelir. .Personelin yatay şekilde düzenlenmesinden fonksiyonel bölünme ortaya çıkar.

Merkez faaliyetleri ile bölge faaliyetlerinin koordinasyonun güçlüğü Matris organizasyon:Bu organizasyon diğer organizasyon tiplerinden tamamen farklıdır ve klasik yaklaşımın bazı temel ilkelerine de aykırıdır.pazarlama ve diğer türsel faaliyetler tek elden birer fonksiyonel bölüm eliyle yürütülür. Haberleşme kanallarının iyi işlememesi ve kararların gecikmesi Bölge esasına göre bölümlere ayırma:İşletmenin belli başlı faaliyetleri belirli coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak bölümler halinde örgütlenmelidir. Fonksiyonlar arası koordinasyon ile kontrolün zarlaşması III.personel ve diğer bölümlerden oluşan bir yapı meydana getirilir. Başlıca örgütleme ilkeleri Organizasyon yapısı ve bölümlere ayırma şekilleri:Klasik organizasyon teorisinin temelinde işlerin ve görevlerin daha etkin nasıl yapılacağı düşüncesi vardır.finansman. VI.IV.belirgin bir nitelik olarak bir ast iki ayrı üste karşı sorumlu olmaktadır. Bölgesel istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi II.ikinci ve daha alt kademelerde en uygun diğer kriterlere göre alt birimlere ayrılır. Daha düşük maliyetlerle çalışılabilmesi III. Fonksiyonel organizasyon: Fonksiyonel organizasyonun yararları: I. Bölümlere ayırma:İşbölümü ve uzmanlaşma derecesine göre belirli işler bir araya getirilerek de bölümler oluşturulur.pazarlama. .Coğrafi bakımdan çok geniş ve değişik alanlara yayılmış olan işletmelerde belirli bölgelerdeki faaliyetler o bölge yöneticisinin sorumluluğuna verilmektedir. Uzmanlaşmayı kolaylaştırması.Bu yetkinin alt kademelere kaydırılması ile ademi merkeziyetçi.yetkinin üst kademelerde toplanması halinde ise merkeziyetçi bir yapı söz konusudur. V. Büyük ölçekli faaliyetlerin sağlayacağı tasarruflardan yararlanılamaması II. Tek çeşit iş yapan araç ve aletlerden ve çok uzmanlaşmış personelden yararlanılamaması III. Faaliyetlerde iktisadiliği sağlamsıdır. Her fonksiyonun kendi içinde koordinasyonunu kolaylaştırması III.Özellikle bir astın tek üste bağlanması anlamındaki komuta birliği ilkesi matris organizasyonunda tamamen terk edilmekte. Fonksiyonel organizasyonun sakıncaları: I. Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma:Aynı işler ve görevler niteliklerine göre bir araya getirilerek aynı bölüme konulur.Söz konusu bölümlerin ayrılmasında temel alınacak kriter önemlidir.Yapının temel birimi de kişilerce yerin getirilecek görevlerden oluşan pozisyon ya da mevkiidir. Merkezileşme derecesi:Karar verme yetkisinin kademeler arasında dağıtımıyla ilgilidir.Böylece üretim.İşletme birbirinden çok farklı mallar da üretse üretim. Haberleşme ve karar vermeyi hızlandırması Bölge esasına göre bölümlemenin sakıncaları: I.Birinci kademede fonksiyonlara göre oluşturulan yapı. Aşırı merkeziyetçiliğe yol açması II.basit ve mantıklı olması II. Komuta ve kurmay organları ve ilişkileri:Organizasyonda yürütme işini üstlenecek komuta organlarının ve ayrıca bu iki birim arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemlidir. Bölge esasına göre bölümlemenin yararları: I.

Kurmay yetkisi ise.Yönetici belirli amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin yapılmasını başkalarından isteme hakkına sahip olmalıdır ki görevini yapabilsin.Bu aşamada artık örgüt amaçlara yöneltilmeli. YÖNELTME(YÜRÜTME) Yöneltme.örgütleme.Üst. Fonksiyonel yetki:Kurmaylık yetkisinin istisnai bir çeşididir.Matris organizasyonda biri fonksiyonel hizmetlerle ilgili diğeri mal veya hizmetlerle ilgili iki yapı yer almakta olup bu iki tip örgütün olumlu yanlarını tek bir yapıda toplama yoluna gidilmektedir. Organizasyonla ilgili diğer sorunlar: Yetki ve yetki devri:En basit ifadeyle başkalarına iş gördürme. Şebeke organizasyonunda temel faaliyetlerin her biri ayrı bir yönetim altında çalışan ayrı bir organizasyonun konusu olmaktadır.Örneğin. Sorumluluk:Görevlerin yerine getirilmesi bakımından hesap sorulabilmesidir.yöneticiye yardımcı olunması fonksiyonunu görür.büyük işletmenin kendi iyi bildiği işi yapıp diğer işleri bir piyasa disiplini içinde başka organizasyonlara devretme düşüncesidir. Şebeke organizasyonun başta gelen özelliği bir mal veya hizmeti üretebilmek için yapılması gereken faaliyetleri ve bunları destekleyecek kaynakları tek bir işletme bünyesinde toplam yerine farklı işletmeler dağıtıldığı bir yapı olmasıdır.Bu. Yönetimin ilk aşamasında yapılan çalışmalarla ortaya çıkan plan tahminlere dayanmakta ve olması arzu edilenleri göstermekte.bilgi ve tecrübesi ile yöneticiye vereceği kararlarda yardımcı olur. Komuta ve kurmay yetkileri:Komuta yetkisi ast ile üst arasındaki hiyerarşiyi gösteren yetkidir.belirli faaliyetleri yaptırma hakkıdır. Bu organizasyon tipinin ortaya çıkma nedeni işletmenin çevresel değişmelere hemen cevap verebilecek bir kıvraklığa kavuşması böylece etkinliğin arttırılması.işletme içindeki kişiler ve gruplar bu amaçları gerçekleştirecek yönde motive edilmelidir.plan hedefleri yönünde iyi işleyen bir yapı ve süreç oluşturmayı hedef almakta ve nihayet yürütme organizasyonu plan hedeflerine göre yürüten bir yönetsel faaliyet olarak örgütlemeyi izlemektedir.Her şahıs kendi bölümü veya biriminde kimden emir alacağını kime karşı sorumlu olacağını bilir. Yöneltme.Çünkü yetkisiz sorumluluk işlerin yapılmamasına.sorumluluk olmadan yetki ise yetkinin kötüye kullanılmasına yol açar.satın alma işleri satın alma konusunda uzmanlaşmış ayrı bir işletme.Yetki ve sorumlulukların birbirleriyle karışmış göründüğü bu yapı anlaşmazlık ve çatışmalara çok müsait bir ortam oluşturur.Fonksiyonel yetkiye sahip kimse belirli bir iş ve görevlerle ilgili olarak direkt kendisi emir verebilir. Şebeke(network) organizasyonu:Bir mal veya hizmeti üretmek için iki veya daha fazla kuruluşun aralarında iş bölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmelerinden oluşan yapıdır.Ancak belirli görevlerin yapılması ve kararların alınması için geçici veya sürekli olarak başkalarına yetki tanınmasını ifade etmektedir.ast üzerinde komuta yetkisine sahiptir.belirli faaliyetleri başkalarına yaptırma hakkı konusunda başkalarını yetkili kılmasıdır.Kurmay personel veya yetkili kendi uzmanlık alanı.üretim ve pazarlama işleri bu konularda uzmanlaşmış ayrı ayrı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.yöneticinin astlarının faaliyetlerini etkilemesi ve onlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesiyle ilgili bir yönetsel faaliyettir. Yetki devri.Yönetim ve organizasyonda temel ilkelerden biri yetki ve sorumlulukların denkliğidir.planlar yapılıp organizasyon yapısı oluşturularak işlerin gereğine göre kişiler görevlendirildikten sonra bu organizasyonun ortak amaç doğrultusunda hareket geçirilmesi demektir.yöneticinin genel tutumuyla ilgili .yöneticinin iş gördürme.

iyi çalışmayanlar terfi ettirilmezken iyi çalışanların terfisi gerçekleştirilmeli ve maaşları artırılmalıdır.Astların liderliğe yükselmesi imkansızdır. Diktatör lider:İşlerini ceza korkusu ile tenkit edici ve olumsuz sayılabilecek tavırlarla sürdürür.eksiksiz ve akla uygun olmalıdır.Liderin hep işin başında olmasıyla işler yürür. II. II. Talimat açık-seçik olmalıdır:Talimat veren açısından değil alan açısından açık-seçik olmalıdır.  İşletmede.Astların çok iyi çalışmalarını bekler aksi halde cezalandırır.Grup üyelerinin bireysel hareket etmesine izin verir. IV. Liderlik tipleri I.Astları. . Yöneticinin.güç durumda kalır. Demokratik lider:Sadece kendi yetenekleri ile değil astlara danışarak onlarla tartışarak iş görür.  Eğer astların eğitim düzeyi düşükse yöneticinin ayrıntılı bilgiler içeren basit emir ve talimatlar vermesi önemli olacaktır. Yöneltme süreci içersinde. Otokratik lider:Astların iş tatminine önem veren ve kendisine güven duyulmasını isteyen babacan kişi rolündedir. Talimat tam olmalıdır:Yapılacak işin amacı bildirilmeli ve astın zihninde bunun neye yarayacağı konusunda karanlık nokta kalmamalıdır. II. III. Çalışmada disiplin sağlamayı ve iyi çalışanları ödüllendirmeyi kapsar.zorlanması gerekir.Genellikle tek başına karar verir. IV. III.kesin.  Bir haberleşme ve iletişim faaliyetini kapsamaktadır.planlama ve örgütleme faaliyetlerine katılmaya teşvik eder. Yöneticilerin beklentilerini karşılama yolunda işçilerin motivasyonu ile gerekli şekilde ilgilenir.tembeldir  İnsanların çoğunun işinde gereken çabayı göstermesi ve iyi çalışması için sıkı denetlenmesi.Kısa dönemde etkili olabilen bu yaklaşımla uzun dönemde astların iş tatminini yok etmesi nedeni ile başarılı bir çalışma ortamı yaratılamaz. İyi bir talimatın özellikleri: I.Lider kendi rolünü diğer grup üyelerininki gibi görür. Talimat makul olmalıdır:Bir asttan makul olmayan bir işi yapması istenirse o astın morali bozulur. III.Bu tip liderliğin başarısı saygı ve bağlılık yaratacak kişilikte. Yöneltme süreci.açık-seçik ve tam olarak astlarının yeteneklerine göre onlara yapabilecekleri emir ve talimatları vermeyi kapsar.Astların tatmini. Liberal lider:Astların kendi amaçlarını kendilerinin belirlemelerine ve kendi kararlarını kendilerinin vermelerine dayanır.olup tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra personeli çalışmaya sevk etme süreci olarak kabul edilebilir.İş tatminine grup başarısı ile ulaşılır. X ve Y teorileri X teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sevmez.üstlerin iyi niyetine bağlıdır. I. Astların mevcut durumda belirli görevleri sürdürmelerinde yol gösteren devamlı eğitim faaliyetini ifade eder.  Astlara ne yapmaları gerektiğini bildiren emir ve talimatlar açık.güçlü ve akıllı olması ile mümkündür.

insanın sıkı kontrol olmadan da iş yapabileceğini hatta sorumluluk yüklenerek daha yaratıcı bir biçimde verimli olarak çalışabileceğini savunmaktadır. Yalın bir örgüt kurmaya ve bölümlere ayırmanın koordinasyona elverişli olmasına dikkat edilmesi V.  Bir insanın örgütsel amaçlara ne ölçüde bağlandığı başarı için verilen ödüllere bağlıdır. Personelin kendi aralarında gönüllü işbirliğine teşvik edilmesi DENETİM Olması gerekenle olanın karşılaştırılması aradaki olumsuz farkların belirlenerek düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.güven içinde olmayı.Y teorisininkiler ise beşeri ilişkiler yaklaşımını ortaya koymaktadır. Ortalama bir insanın yükselme hırsı sınırlıdır. Y teorisi. X teorisinin varsayımları daha çok klasik yaklaşımı temsil eder niteliktedir.işletme faaliyetlerinin kabul edilen planlara.işçilere işlerin nasıl geliştirileceğini sormakta ve önerileri uygulama yetkisini vermektedir.insanlar kendi kendilerini denetleyebilirler. Denetim. Etkili bir koordinasyon I.grup çabalarını ortak amaç doğrultusunda tutmak zorundadır. Bir durumla ilgili tüm etkenlerin ve yönlerin dikkate alınması IV. İlgili ve sorumlu kişilerin direkt olarak ilişkilerinin sağlanması II. Yönetim sürecinin başlangıcından başlayarak koordinasyon sağlamaya çaba gösterilmesi III.  İnsanlar sorunları çözmede yüksek derecede hayal gücüne sahiptirler  Modern sanayi toplumunda ortalama bir insan zihni yeteneklerinin yalnızca sınırlı bir bölümünden yararlanır.Koordinasyonun etkili olabilmesi içinde iyi işleyen bir haberleşme sisteminin varlığı gerekir.Burada güdülen amaç her . Z teorisi(William Ouchi):  Çalışanlara uzun dönemli istihdam  Birlikte karar verme  Nisbi olarak seyrek performans değerlendirme ve terfiler  Bağlılık ve yakınlık duygusunun yaratılması ve aile havası içinde işbirliği  Tüm yöneticilere ve işçilere karşı güven duygusu Bu teoriye göre yeniden şekillenen işletmelerde yöneticiler.(Fayol) Koordinasyon ile yönetici çeşitli işletme faaliyetlerini ve bu faaliyetleri yerine getiren çeşitli kademelerdeki insanları birbirleriyle uyumlu hale getirmek. İyi düzenlenmiş haberleşme yöntemleri kullanılması VI. Y teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sever  Amaçlara ulaşma da sıkı kontrole gerek yoktur. KOORDİNASYON Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir organizasyonun bütün faaliyetlerinin ahenkleştirilmesidir.sorumluluk almamayı tercih eder.verilen talimatlara ve tesis edilen ilkelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını anlamaya yarar.

YÖNETİM VE KARAR VERME İşletme yöneticisinin sürekli olarak yaptığı çok ve çeşitli işlerin temelinde karar verme yatar.düzeydeki işletme faaliyetlerinin veya denetim konusu olan belirli faaliyetin zayıf ve hatalı yanlarını bularak gerekli tedbirleri alarak tekrarını önlemektir.”alternatifler arasından tercih ve seçim yapmak ve sonuca ulaşmaktır. Standartlarla fiili durumun karşılaştırılması:Standartlar ile fiili durumun ölçüm sonuçları karşılaştırılır. III. II. Düzeltici önlenmelerin alınması:Standartlarla fiili sonuçlar arasında önemli ölçüde olumlu veya olumsuz farklar görülürse bir takım düzeltici önlemlerin alınması gerekir.hedeflerin belirlenmesi olup kontrol için temel alınacak standartları meydana getirir.Bu yaklaşım kar amaçlı kuruluşlarda rekabet avantajı sağlayıp karlılığı arttırırken kar amaçsız kuruluşlarda da hizmet kalitesinin yükseltilmesi yoluyla kaynakların daha etkin ve verimli olarak rasyonel bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır. IV. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalite.güvenilirlik gibi somut özellikleri hem de müşteri tatmininin soyut unsurlarını içermektedir. . Denetim bir çeşit geri bilgi akışı veya geri besleme temeline dayanır.Etkin düzeltici önlemlerin alınabilmesi için sapma nedeninin iyi teşhis edilmesi gerekir.Tahmin edilen nedeni ortadan kaldıracak etkinlikte önlemler alınırken aynı zamanda verimlilik yönünün de ihmal edilmemesi gerekir.yargı ya da tek kelime ile planlama diğeri ise uygulamadır.Karar verme aynı zamanda çatışmaları çözümlemedir.Karar verme en basit olarak. Toplam kalite yönetiminin(TKY) anlamı: Üretilen mal ve hizmetlerin üstün kalitede olması konusunda kesin bir taahhüdü ve sürekli iyileştirme ve kalite geliştirmeyi benimseyen bir yaklaşımdır. Planlama Uygulama Denetim GERİ BİLGİ AKIŞI Denetim sürecinin aşamaları I. Standartların belirlenmesi:Denetimin temelde olması gereken ile olanın diğer bir deyişle fiili durumun karşılaştırılması yolunda bir yönetsel faaliyet olması nedeniyle her şeyden önce nereye ulaşılmak istendiğinin saptanması gerekir. Kalite tanımları  Müşteriye uygunluk  Şartlara uygunluk  Bir mal ya da hizmetin belirli bir ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerin tümü  Tüketicinin isteklerine uygunluk  Müşteri istek ve beklentilerine uygunluk ***Kalite toplam kalite yönetimi sayesinde üretim tabanından çıkmış yönetimin tepesine kadar tüm kademelere tırmanmış ve stratejik yönetim boyutuna ulaşmıştır.bir işletmenin üretip sunduğu mal ve hizmetlerin mükemmel olma veya üstünlük derecesini ifade etmektedir.Belirlenen standartlar parasal veya fiziksel olabilir. Fiili durumun ölçülmesi:Fiili durumun ilk aşamada sağlanan standart ile karşılaştırma amacına yönelik olarak saptanmasıdır.Söz konusu üstünlük hem dayanıklılık.Bu.” Yönetim sürecinin iki önemli yönünden biri “karar verme” diğeri “yapma” dır ve bunlardan ilki fikir.

bilgi yaratma.diğer yandan yatırım yapılacak yeni iş alanlarını belirleme açısından da oldukça kullanışlı bir araçtır. Dış kaynaklardan yararlanma:İşletmelerin çok iyi bildiği iş üzerinde yoğunlaşması kalan işlerin ise işletmenin dışındaki kaynaklardan sağlanması böylece kaynak tasarrufunu sağlamasıdır. Öğrenen örgütler:İnsanların istedikleri sonuçları yaratma kapasitelerini sürekli olarak genişlettikleri.benimsenmesini ve uygulanmasını sağlayan sürekli bir araştırma ve öğrenme deneyimidir.Bu yaklaşımla işletme sisteminin sürekli olarak geliştirilmesi ve iyileştirilmesi fikrinin çalışanlara benimsetilmesi ile topyekün kalite üretimi sağlanmaktadır.yeni bilgi ve kavrayışları yansıtmak için davranışlarını değiştirme becerisine sahip olan örgüttür.Temel yetenekler günümüzde strateji oluşturma konusunda en güçlü araçlardan olup bir yandan işletmenin rekabetçi üstünlüklerini arttırma.analizden geçilmesini.edinme ve aktarma.Buna değişim mühendisliği de denilmektedir. Daha basit bir ifadeyle.işletmenin tüm işlerinin rasyonel olarak verimli şekilde yapılmasını sağlamak. TKY’ nin unsurları:  Önlemeye dönük yaklaşım  Tepe yönetiminin liderliği  Müşteri odaklı olma  Çalışanların eğitilmesi  Takım çalışması  Sürekli geliştirme süreci  Ölçüm ve istatistikler ***Kaizen ilkesi:İş süreçlerinin sürekli geliştirilmesi YÖNETİMLE İLGİLİ YENİ KAVRAM VE TEKNİKLER Süreç yenileme:Bir iş veya faaliyetin daha kısa sürede bitirilmesi ve hatalardan arındırılması yolunda yapılan çalışmalardır. Kıyaslama(Benchmarking):En iyi endüstri uygulamalarının ortaya çıkarılmasını. ÜRETİM . Bu örgütlerin 5 ana öğesi vardır:  Sistematik problem çözme  Yeni yaklaşımları deneme  Kendi deneyiminden ve geçmişten ders alma  Başkalarının deneyiminden yararlanma  Bilginin örgütün her noktasına hızlı ve verimli bir şekilde aktarılması Temel yetenekler(core competences):Bir kurumun kendisine rekabetçi üstünlük sağlayan ve müşteriye özel değer olarak yansıyan beceriler bütünüdür.müşterinin mevcut isteklerini ve gelecekteki beklentilerini belirlemek ve en iyi şekilde karşılamakla ilgili bir iş anlayışı ve yönetim tarzıdır.TKY.yeni ve geniş düşünme modellerinin beslendiği.    TKY’ nin amacı:Müşteri isteklerinin karşılanması Yöntemi:Yapılan tüm işlerin sürekli olarak iyileştirilmesi İlgili kimseler:Başta tepe yönetimi olmak üzere tüm çalışanlardır.kollektif özlemin serbestlik kazandığı ve insanların birlikte öğrenmeyi öğrendiği yerlerdir.

bir ülkenin refah düzeyi olan GSMH. Mal ve hizmetin üretilmesi için yapılan giderlere ise maliyet denir. Prodüktivite(verimlilik)=Çıktı Girdi Rantabilite=Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemde kullanılan sermayeye oranıdır.temel amaç olmaktan çok tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanmasında bir araç ve bu ihtiyaçları etkin bir biçimde karşılamanın bir sonucu olmalıdır.ücret artışları vb. Üretim yönetimi:İşletmeci açısından üretim fonksiyonu bir sanayi işletmesinde üretimi verimli bir şekilde örgütleyip işletme amaçlarını etkin bir biçimde gerçekleştirme yolundaki çabalardır.En basit olarak net karın öz sermayeye oranıdır.makine ve malzeme gibi beşeri ve maddi kaynakları belirli miktarda mamulün istenilen kalitede.Böylece toplam gelirlerle toplam giderleri bunlardan birindeki değişmenin elde edeceği karı nasıl etkileyeceğini analiz eder.satış hacminin ve satış gelirlerinin ne kadar olabileceğini belirlemeye çalışır.hem vergiler hem de kar dağıtımı. Rantabilite(karlılık)= Net kar Öz sermaye Başa baş noktası İşletmelerde kar. Doğrusal olarak başa baş grafiği Başa baş grafiği tamamen doğrusal olarak ifade edilen bu en basit şekliyle üretim arttıkça başa baş noktasından sonra hızla artan toplam karlar sağlanacağı izlenimi verdiği için fazla .istenilen zamanda ve mümkünse en düşük maliyetle üretilmesini sağlamak üzere bir araya getirilmesi yolundaki sistemli çabalardır.GSYİH gibi göstergelere de esas teşkil ettiğinden önemlidir. Üretim yönetimi işletmenin elinde bulunan insan gücü.Beşeri ve maddi faktörlerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir. Üretim miktarının azalıp çoğalmasıyla toplamı değişmeyen maliyetlere sabit maliyetler denir.Maliyetin belirlenmesi özellikle kazanç miktarının belirlenmesi.işleyişi. çeşitli amaçlar için önem kazanır. Prodüktivite Fiziksel miktarlar olarak üretimden elde edilen çıktının girdiye oranıdır.prodüktivite ve rantabilite kavramları Maliyet İşletmenin kuruluşu.mal ve hizmet üretilmesi veya genel olarak işletmenin faaliyette bulunmasıyla ilgili her türlü giderlere faaliyet giderleri denir. Üretim miktarının değişmesiyle toplamı değişen giderlere değişken giderler denir.Üretim sadece işletmeler için değil. Maliyet.Kar satış gelirleriyle toplam giderler arasındaki olumlu fark olduğundan yönetici daha işletmenin kuruluş aşamasındaki araştırmalardan başlayarak üretime geçtikten sonra da gereken pazarlama araştırmalarıyla talep ve satış tahminleriyle.

-Grup sistemi:Karma bir sistem olan grup sisteminde belirli makineler belirli yerlerde toplanırlar.yığılmalara yol açmayacak tarzda düzenleme yapılmalıdır.gerçekçi değildir.soyut ise hizmet üretimi söz konusudur. Cebirsel yoldan başa baş noktasının bulunması:Başa baş noktası tanım gereği sabit ve değişken giderlerin toplamına eşit satış gelirlerinin sağlandığı üretim ve satış miktarını gösterir. Q= f P-V veya Q= b (f-a) Üretim sistemlerinin sınıflandırılması I.seri halde üretimdeki mal sayısının çok üzerinde mal imal usulüdür. Mamule göre üretim şekilleri ve hizmet üretimi:Ortaya çıkan mamul fiziki veya somut ise mal.Aynı zamanda.En fazla ölçüde sermaye yoğun üretim teknolojisi ile tamamen birbirinin aynı olan mamuller otomasyon gibi çok gelişmiş üretim sistemleri ile meydana getirilirler.Ancak hepsi küçük bir alandadır.kalite vb bakımlardan birbirinin aynı olan sınırlı sayıda mal üretilir.aynı kalitede ve aynı ölçüde sadece bir mamul meydana getirildiği için her üretilen mal kendisinden bir önceki ve sonrakilerden farklı olur.Bu sistemde çeşitli mallar imal edilebileceği için her mamulün izleyeceği yol farklı olur.Üretilecek malın belirli bir makinede işlenmesi gerekince o makinenin bulunduğu atölyeye götürülür. .Üretimde mamul hareket etmez.Bu üretim aynı makineleri aynı sıra içinde ve aynı şekilde çalıştırmak suretiyle yapılır.Üç farklı uygulama şekli vardır: -Atölye sistemi:Aynı tipteki makineler aynı yerlerde toplanır.Sürekli ve düzenli bir ulaştırma şart olup.  Kitle üretimi:Belirli bir sürede. Belirli bir sürede üretilen miktarlara göre üretim sistemleri  Tek mal üretimi:Belirli bir sürede tek mal imal edilir ve üretim işlemi tekrarlanmaz.Bu sistem çeşitli cinste ve miktarda mal üreten işletmeler için uygun olup tek mamul üretiminde ve küçük seriler halinde üretimde kullanılır atölye kitle üretimi yapılamaz. III.üretim araçları ile işçilerin bulunduğu yerlerden geçer.Diğer bir deyişle seri az da çok da olsa büyüklük.gemi.Kitle üretimin önemli bir özelliği imalat programlarının ancak uzun süre içinde değiştirilmesidir. -Akıcı üretim sistemi:Üretilecek mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler.Ama atölye sistemindekinden farklı olarak makineler belirli bir mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilirler.ÖR:Bina. Üretimde izlenen yola göre üretim sistemleri  İmal yerinde üretim:Üretilen mamulün özelliği nedeniyle mamulün bulunacağı yerde imal usulüdür.Sistemin temel özelliği üretimin değişen koşullara göre ayarlanabilmesidir.bilinmeyen müşteriler için de mamul imal edilebilir.  Seri halde üretim:Aynı sürede çok sayıda ama belirli seriyi dolduracak kadar mamulün üretilmesi söz konusudur.mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir ve parçalar belirli bir yönde hareket edip hiç durmaksızın çeşitli Maineleri ve işçileri dolaşarak sürekli ve düzenli bir akış ile mamul halde işletmeyi terk ederler.köprü.Kitle üretimi tarzında imalat öncesi hazırlık fazladır ve bu hazırlıkların toplam maliyet masrafları içindeki payı da büyüktür.Maliyetler belirli bir üretim miktarından sonra hızla aratacağı için eğrilerle daha iyi temsil edilir.Seri imalatta sipariş üzerine de.Makineler. II.  Hareket halinde üretim:Mamul.Şu halde toplam gelir=toplam gider eşitliğinden hareket edilirse başa baş noktası.sermaye-yoğun bir üretim şeklidir.bu toplanma yerleri atölyelerdir.

en uygun zamanda sağlayarak faaliyetlere ve mamule değer katmayan her şey anlamındaki tüm israf kaynaklarını ortadan kaldırarak karlılığı artırmaktır. Tam zamanında üretim işletmeye veya üretim hattına gerekli olan parça ve malzemenin tam lazım olduğu zaman tedarikini temel alarak iyi bir planlama ile stoktaki mal seviyesini iyice azaltarak maliyetleri düşürmektedir.Çünkü genellikle otomatik makineler daha ileri teknoloji olarak düşük birim maliyetli. OTOMASYON.prodüktivite vb maliyet unsurlarını da dolaylı bir şekilde etkilerler.yine bilgisayara ve onunla bağlantılı kontrole dayalı sistemlerdir.CAD/CAM. Mal üretiminden farklı olarak bu üretimde kitle üretimine fazla rastlanmaz. TAM ZAMANINDA ÜRETİM(JIT) Bir işletmenin karlılığını etkileyen faktörler arasında stoklara bağlanan kaynakların önemli bir rolü vardır. Tam zamanında üretimin temel amacı.BİLGİSAYARLA TASARIM/ÜRETİM VE ROBOTLAR Teknoloji ve otomasyon:Teknoloji.Bu üretim sisteminde bilgisayarlar mamulün dizaynında makineleri kontrol etmede ve üretim fonksiyonunun denetlenmesinde işçilere yardımcı olmaktadır.” Üretim sürecinin çeşitli aşamalarında yer alan bir girdi olarak teknoloji.Hizmet verme süreci interaktiftir.Hizmet üretimi depolanıp stoklanamaz.FMS.Üretim yönetimi açısından “mal ve hizmet üretmek için kullanılan metot.takım-teçhizat ve makinelerden oluşan bir sistemdir. Modern teknolojilerden yararlanma isteği üretimde otomasyona gitmeyi cazip hale getirmektedir.Hizmetlerin üretimden sonra stoklanamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar ortaya çıkar.bilgisayarlar ve diğer teknolojilerle kombinasyonundan ortaya çıkmaktadır.bilgisayarın etrafında oluşturulmuş farklı tipte bir otomasyon sistemi olup sistemin temeli çok çeşitli süreçleri ve fonksiyonları bütünleştiren ve kontrol eden bir merkezi bilgisayar sistemidir.proses.hizmeti veren ile alan yakın etkileşim içerisindedir.uygun parçayı.Hizmet üretiminde insan faktörü çok önemli olup hizmeti üreten ve sunan kişinin kişiliği hizmet üretimi üzerinde çok etkilidir.Ancak bu sistemin uygulanabilmesi İçin tüm çalışanların sistemin işleyişi konusunda iyi eğitilmeleri.yüksek kaliteli ve büyük miktarda üretimi sağlamaktadır.Bilgisayarın mamul tasarımında ve üretiminde kullanılması küçük pazarlar için çok az maliyet artışlarıyla değişik zevklere hitaben mamul dizaynını mümkün kılmıştır. .genel olarak “bilginin insan ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kullanılmasıdır”.imalat teknolojisi ve haberleşme teknolojisi.Bu da daha az stok.daha düşük maliyet ve geleneksel üretimdekinden daha iyi kalite de mal ve hizmetler demektir.mal ve hizmetlerin üretiminde temel unsurlardan biridir. Bilgisayar yardımıyla tasarım ve üretim(CAD/CAM):Gerek tasarım gerek üretim sürecinde bilgisayarın kullanılmasıdır.kalite.Her mal veya hizmet teknolojinin şu üç boyutunun bileşkesi olarak ortaya çıkar:mamul teknolojisi.Sistem.Bu üretim sipariş üzerine üretim dışında önce üretilip sonra pazarlanan mallardan farklı olarak önce pazarlanır sonra üretilirler. Esnek üretim sistemleri(FMS):Aynı mamulün çok değişik çeşitlerini kolayca yapılacak değişikliklerle üretme imkanı veren elektronik kontrole dayalı sistemlerdir.uygun yerde.CIM. Bilgisayarlı entegre üretim sistemleri(CIM):Robotların.takım çalışması ruhu ile hareket edip darboğazları görebilmeleri gerekmektedir.Sipariş verme ve elde stok bulundurmanın maliyetleri yanında stoklar.

atölyeler.İki tür program söz konusu olur. ÜRETİM PLANLAMASI VE DENETİMİ Üretim hacmi veya üretimin ne ölçüde. İş dağıtımı:Bir makinenin veya bölümün yapacağı işin önceden belirlenmesi olup.ana program.ne büyüklükte yapılacağı çok önemlidir. Şebeke analiz teknikleri:PERT VE CPM şemaları Şebeke analizi tekniği özellikle karmaşık durularda bir bütünün çok sayıdaki elemanlarını karşılıklı ilişkileri ile birlikte bir bütünlük içinde göz önünde bulundurarak etkin bir dizayn.hızları. VI.derli toplu olarak özet bir biçimde gösterir.ihtilafları minimize etme. II.finansal ihtiyaçları.minimum maliyetlerle en etkin üretim akımını sağlayacak tarzda düzenlenmesi gerekir. V.Çünkü üretim operasyonlarının büyüklüğü.bir projenin gerçekleştirilmesinde geçen zamanın maliyetle doğru orantılı olarak arttığı varsayımı ile sadece zaman ve miktar olarak değil dolaylı olarakta maliyet ve miktar açısından da kontrol sağlar.Bir defalık işler için kullanılır.gün esas alınıyorsa iki haftalık iş günü gösterilir.üretimde gecikmeleri. Programlama:İşlemlerin her birinin yapılacağı zamanı belirler. İmal emri:Artık üretime başlanması talimatının verilmesidir. İş hazırlama:Yapılacak işleri.Olan ile olması gereken arasındaki farklılıklar açık-seçik hale gelir.Ancak.uzay istasyonlarında ya d üçüncü vardiya olarak fabrikada işçilerin yerine kullanılırlar.Robotlar:Daha çok tehlikeli. Gantt şeması belirli bir zaman dilimi içerisinde planlanan üretim hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğine ilişkin birçok bilgiyi.Ayrıntılı programlar.üretim maliyetlerini ve işgücü ihtiyaçları ile başa baş durumunu etkiler. Gantt şeması Planlanan ve gerçekleşen üretim miktarlarını zaman değişkeni ile bir gösteren bir imalata programıdır. Genel ve özel amaca hizmet eden ekipman seçilince bunlara uygun olarak binaların hazırlanması.fiziksel olanakların araç.planlama. .kaynakları işi vaktinde bitirmeye yönelik olarak bütçeleme ve programlama tekniğidir.Şemanın dikey kısmında üretim bölümleri. PERT şeması Bir işin çeşitli kısımları arasında zaman uyumu sağlama.makineler veya kişiler yatay kısmında ise yıl esas alınıyorsa 12 ay. Denetim:Üretimden sonra planların ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesidir.karar verme.gereç ve makinelerin yerleşim düzeni olan işletme içi yerleştirmeyi.faaliyetlerin merkezileşmiş veya merkezileşmemiş bir biçimde yürütülmesini.sağlığa zararlı işleri yapmada .tüm üretimin yerleşim düzeninin. III. Tahmin:Yapılacak belirli bir üretimle ilgili olarak tahmini üretim maliyetlerinin belirlenmesi olup başta muhasebe bölümü olmak üzere diğer bölümlerden gelen bilgilerden ve zaman standartlarından yararlanılarak yapılır.kapasiteleri vb teknik özellikleri göz önünde tutularak en uygun seçim yapılması sağlanır. Üretim planlaması ve denetiminin aşamaları I.bunaltıcı.sırasını.koordine etme ve denetleme için tanımlamaya yarar.üretim planı yapılırken makinelerin sayısı.her yarı mamul parçanın bir sonraki üretim aşamasında doğru yere gitmesini sağlar. IV. PERT şeması özellikle zaman değişkeni üzerinde durur.müşteriye mal tesliminin taahhüt edildiği tarihleri gösterir.duraklamaları.işlenecek hammadde ve materyalin üretim sürecinde izleyeceği yolu veya akışı belirleme çalışmasıdır.

Nasıl bir kontrol sistemi kurulmalıdır? Stok kontrolü bu üç soruya en uygun cevapları bulmaya çalışır.  Kaynak bakımından uygunluk.Eldeki stoklar sipariş noktasına düştüğünde toplam stok maliyetlerini minimum kılacak sabit bir miktarda sipariş verilir.zaman.PERT şemasının en önemli iki temel kavramı işlem ve olaydır. II.yarı mamul ve mamul maddelerin her üç grubunu da ilgilendiren bir konudur.kaynak ve fiyat değişkenleri açısından uygunluk sağlanması halinde optimum tedarik gerçekleşmiş olur. Stok kontrolü Hammadde ve malzeme. I.Olay ise belirli bir zamanda ulaşılan durumu ifade eder.Bununla ilgili yapılan maliyet tahmini de sıkışık maliyettir.Temin süresi boyunca sipariş noktası için konulan kutudaki maldan kullanılır. .  Miktar bakımından uygunluk.Bir işlem kendisi için zaman ve kaynak sarfı gereken. Sıkışık zaman ise bir işlemin normal zamandan daha kısa zamanda bitirilmesi hali için hesaplanan zaman tahminidir. STOK YÖNETİMİ Miktar.Bu yöntemin temel problemi sipariş noktasına gelinip gelinmediğinin tespit edilmesindeki zorluktur.Bunlar normal zaman ve maliyet ile sıkışık zaman ve maliyettir.yarı mamul ve mamul maddelerin her birinden ne kadar miktarı stok olarak elinde tutarsa en uygun olacaktır? II.Bu metotta iki ayrı zaman ve iki ayrı maliyet tahmini yapılır. İşletme hammadde ve malzeme. Sabit sipariş dönemi yöntemi:Eldeki stok miktarına bakılmadan belli dönemlerde sipariş verilmesidir.  Zaman bakımından uygunluk. Satıcılardan veya diğer bölümlerden talep edilmesi en uygun ekonomik sipariş miktarı ne kadardır? III.siparişlerin erken ya da geç verilmeyip en uygun zamanlarda verilmesi yoluyla aşırı stoklara döner sermaye bağlanmamasıdır.Bunun için iki yöntem kullanılır:  Sürekli kayıt sistemi:Stoka eklenen ve çıkan tüm işlemler kaydedilir.  Çift kutu yöntemi:İşletme elindeki 2 kutudan birine sipariş noktası kadar mal koyar.hammadde ve malzemenin uygun büyüklükte ve sıklıkta verilecek siparişlerle minimum maliyetle gerçekleşmesidir.Sipariş dönemi geldiğinde eldeki stok miktarı belirlenir ve bu miktarı önceden belirlenmiş hedef stok düzeyine(max düzey) tamamlayacak kadar sipariş verilir.Sipariş noktasına gelindiğine yeniden sipariş verilir. Stok kontrol sistemleri: I.kalite.belirli bir iş.Bir projeyi oluşturan çeşitli parça veya kısımların her biri ayrı bir işlem olarak ele alınır.Normal zaman.diğerini ise tamamen mal ile doldurur.  Kalite bakımından uygunluk.bir proje parçasıdır. Sabit sipariş miktarı sistemi:Stoktan her mal çekildiğinde stok miktarı önceden belirlenmiş bir sipariş noktası ile karşılaştırılır. Şemanın düzenlenmesinde şu soruların cevapları çok önemlidir:  Belirli bir olaydan önce hangileri tamamlanmalıdır?  Hangileri belirli bir olay tamamlanmadan önce başarılamaz?  Hangileri eş zamanlı olarak aynı zaman diliminde başarılabilir? CPM(kritik yol metodu) şeması Özellikle kar amacının da ön planda olduğu büyük projelerde kullanılır.mamul kalitesini yüksek tutacak şekilde hazırlanacak şartname esaslarına göre alımların yapılmasıdır.satın almayı aksatmayacak biçimde güvenilir bir veya birkaç satıcı firmadan tedarikin yapılmasını ifade eder.bir işlemin tamamlanması için tahmin edilen zamandır ve bu tür işlerin bitmesi için tahmin edilen maliyette normal maliyettir.

Yüzde yüz kalite kontrolü:Tüm üretilen mamullerin tek tek kontrol edilerek her mamulün kalitesi test edilmiş olur. Üretim sürecinde kalite kontrolü:Mamul üretilmekte iken her imalat biriminde ya da stratejik imalat birimlerinde üretilen her parçanın veya örnek parçaların üzerinde yapılan kalite kontrolü şeklidir. III.bir işi en iyi yapma yolunu.analizi ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir. Pazara sunulan mamulün tüm birimlerinin standart olmasını. Uygun iş metotlarını standartlaştırmak IV.makine ve materyal. Kalite kontrolünün yararları: I. İşle ilgili doğru zaman standartlarını tespit etmek V.Eğer eldeki stok düzeyi minimum düzeyde veya altındaysa bu miktarı maksimum düzeye tamamlayacak kadar sipariş verilir. II. Zaman etüdü(iş ölçümü) Bir işin kalifiye bir işçi tarafından belirli bir düzeyde yapılabilmesi için gerekli standart zamanı ölçmek ve belirlemek için yapılan teknik çalışmadır.çalıştığı yer açısından da inceler.uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla bir işin mevcut yapılış şekli ile teklif edilen yeni usullerin sistemli bir şekilde tespit ve kaydedilmesi. III. Kalite kontrol yöntemleri: I. Yasal şartlara uygunluğu sağlar.diğer bir ifadeyle aynı ölçüde. Üretimi planlama ve uygulama sürecinde hatalar var ise bunların önceden saptanmasına imkan verir.Bu ikisinin birlikte kullanımı ile geliştirilmiş metodun standartlaştırılması ve bütün işçilerin o metodu kullanmak üzere eğitilmesi yoluna gidilerek prodüktivite artışı sağlanır. Maksimum-minimum sistemi:Önceki 2 yöntemin temel denetim mekanizmalarını birleştirir.Bu araştırmada da temel olarak belirli bir iş yaparken işçinin yaptığı hareketleri bilimsel yoldan ayrıntılı bir analize tabi tutar. Gerekli işleri mümkün olan en iyi şekilde düzenlemek III.III.nitelikte ve tipte olmasını sağlar. İşgücünü eğitmek Hareket etüdü Daha kolay ve daha etkili metodların geliştirilmesi. ÜRETİM SÜRECİNİN GELİŞTİRİLMESİ(İŞ ETÜDÜ) İnsanın çalışmasını bütün ilişkileri ile birlikte inceleyen ve mevcut durumun iyileştirilmesi için etkili bütün faktörleri sistematik olarak araştırmaya yönelen bir tekniktir. Örnekleme yoluyla istatistiksel kalite kontrolü:Sanayide üretilen mamullerin belirli bir yüzdesinin örnekleme yoluyla numune alınıp kalite kontrolü yapılması ve sonuçların ana .Bir minimum stok düzeyi ve bir maksimum stok düzeyi belirlenir. Hareket etüdü daha iyi iş görme metodunu ideal veya ideale yakın metodu araştırır.İşçiyi işle ilgili hareketleri yanında kullandığı aletler.Stoklar sabit dönemlerde gözden geçirilir. Gereksiz işlerden kurtulmak II. İş etüdünün amaçları: I. Hareket etüdü ile geliştirilmiş metot. II.Ekonomik değildir.zaman etüdü ise bunun için gerekli zamanı belirler.Hareket ve zaman etütlerinden oluşur.

fiyatlandırılması.tutundurulması ve dağıtılması sürecidir. Pazarlama fonksiyonları ve pazarlama karması Pazarlama sistemi fonksiyonları:  Değişim fonksiyonları:satın alma ve satma  Fiziksel fonksiyonlar: taşıma ve depolama  Kolaylaştırıcı fonksiyonlar:Standartlaştırma ve dereceleme.bilgi toplama Pazarlama yönetimi fonksiyonları:  Mamul  Fiyat  Tutundurma  Dağıtım . Pazarlama anlayışında ise. Her üretilenin kolayca satılabildiği böyle pazar koşullarında yoğun tutundurma ve satış çabalarına gerek yoktur.üretimin değil artık satışın çok zorlaştığı bir ortamda gelişmiştir.üretim öncesinde başlayan pazarlama faaliyetleri.Günümüzdeki anlamıyla pazarlama tüketici yönlüdür ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması temeline dayanır.finans.Üç temel unsura dayanmaktadır:  Tüketiciye yönelik tutum(müşteri odaklı olma):Pazarlama bölümü tüketici ihtiyaçlarını belirlemeye ve bunları tatmin etmeye büyük önem vermelidir. Tanım:İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak değişimleri gerçekleştirmek üzere malların hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi. ***Kalite kontrolü artık muayene ve test ile kusurlu mamullerin ayıklanması değil kalitenin devamlılığını sağlamaya ve kalite geliştirmeye yönelik sürekli çabalardır. Satış anlayışı.risk taşıma.Mevcut malları satmak en zor faaliyet olduğundan özellikle her türlü satış arttırma çabalarının yoğunlaşmış olduğu bir yaklaşımdır.Pazarlama geleneksel olarak mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye veya kullanıcıya doğru akışını yönelten işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesidir. Pazarlama ile ilgili geleneksel yaklaşımlar ve modern yaklaşım:pazarlama anlayışı Üretim anlayışı.işletmede üretimin en önemli ve tüm faaliyetlerin odak noktası olduğu bu nedenle tüm işletmeyi mühendis ve diğer teknik personelin yönettiği bir dönemin anlayışıdır.  Bütünleşmiş pazarlama:Sadece yoğun tutundurma çalışmaları ile değil bölüm içi ve bölümler arası koordinasyonu ifade eder.  Kar getirici satış hacmi:İşletme faaliyetlerini sürdürebilmek için sadece çok satış geliri değil tatmin edici karı getirecek satış hacmini sağlamalıdır.Bu esas hammadde malzemenin satın alınmasında kullanılması halinde buna kabul örneklemesi denir.satış ve satış sonrası olmak üzere üç ayrı aşamada birbirini tamamlayan çabalardan oluştuğu belirtilmektedir.kütle için genelleştirilmesi esasına dayanır. PAZARLAMA Pazarlama temelde insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik bir mübadele işlemidir.Burada pazarlamanın sadece mevcut malların üreticiden tüketiciye geçişi veya satışı olmadığı.Çok satıp çok kar etme yerine işletmenin kar elde etmesi ve aynı anda tüketicinin tatmin olması birlikte düşünülmeye başlanmıştır.Sadece pazarlama bölümü değil tüm bölümler tüketiciye yönelik tutumu benimsemelidir.

Nihai tüketiciler:Kişisel ve ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir.Bağımsız değişkenlerden biri değiştirilerek bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılır. Problemin tanımlanması II. PAZARLAMA ARAŞTIRMASI Üreticilerle tüketiciler arasındaki mesafeyi kapatmaya yarayacak bilgileri sağlama fonksiyonunu yerine getirir.  karşılanacak ihtiyaçları.  Birincil veri toplama metotları:Birincil veri toplanması halinde kullanılırlar. -Deney metodu:Kontrol edilen bir ortama belirli uyarıcıların verilmesi ve bunların sistemli olarak değiştirilmesine dayanır.kim tarafından ve nasıl yapılacağını belirtir ve genellikle bir yıllık süreyi kapsar. Pazarlama fırsatlarına ve sorunlarına ilişkin olarak verilerin objektif olarak toplanması.analizi ve yorumlanmasıdır. Verilerin analizi ve yorumu V.***Pazarlama programı işletmenin pazarlama faaliyetlerini ve bunların amaçlara nasıl ulaşacağını belirleyen bir plan olarak neyin yapılacağını. -Anket:Önceden hazırlanmış seçilmiş sorulardan oluşan bir anket formuna dayalı olarak yüz yüze görüşmeyle. Planın uygulanması IV.Bunlar.Üniversiteler gibi çeşitli özel ve kamu kurumlarıdır.pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır  Alınacak kararların riskini azaltır vs. Pazarlama araştırmasının aşamaları I. -Gözlem metodu:Araştırma konusu olan olaylara hiç karışmaksızın onları gözlemek ve bilgileri kaydetmek şeklinde uygulanır.TCMB. . Pazarlama araştırmasında veri kaynakları ve veri toplama metotları:  İkincil veri kaynakları:İşletme için kaynakları işletmenin normal faaliyetleri için tuttuğu çeşitli kayıt ve belgelerdir.ne zaman.  satın alma gücü ve  satın alma isteği bulunan tüm kişi ve kuruluşlardan oluşur.postayla veya telefonla soruların cevaplayıcıya yöneltilerek cevapların alınması esasına dayanır. Mallar tüketicilerin satın alma amaçlarına göre tüketim malları ve endüstriyel mallar şeklinde iki ana gruba ayrılırken pazarlarda tüketicilerin satın alma amaçlarına göre sınıflandırılırlar. Araştırma raporunun hazırlanması Pazarlama araştırmasının işletmeye sağladığı faydalar:  Pazarlama fırsatlarını. Araştırmanın planlanması III.PAZARLAR VE PAZAR ÖZELLİKLERİ    Pazar teriminin çeşitli anlamları vardır: Alıcı ile satıcının karşılaştığı yer Fiyatı belirleyen koşullar dizisi Bir mal veya hizmete olan talep Bir malın pazarı. TÜKETİCİLER.DİE.İşletme dışı kaynaklar ise DPT.

 Talep nisbi olarak daha fazla dalgalanır  Pazarın bilgi düzeyi yüksektir.çeşit.  Kalite.Endüstriyel alıcılar:Kişisel ve ailevi ihtiyaçları dışındaki amaçlarla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. fiyat genellikle düşüktür.  Ülke özellikleri değişkenlik gösterir.diğer taraftan dış pazarların belirtilen kar potansiyelinin yarattığı çekici gücü tüm dünyada işletmeler daha fazla uluslar arasılaşmaya itmektedir.hükümet pazarları.amaca ulaşmayı sağlayan yol.  Arz kaynakları çok çeşitli. Tüketici pazarları:Nihai tüketicilerden oluşan pazarlar kastedilmektedir.Bir taraftan iç pazarların doyması ve sık sık ortaya çıkan ekonomik durgunluğun itici gücü. Endüstriyel mal talebinin özellikleri:  Türetilmiş taleptir.reklamdan daha önemlidir.ancak rekabet edilebildiği taktirde iç pazarla karşılaştırılamayacak ölçüde büyük satış ve kar potansiyeli taşırlar.girilmesi zor ve girdikten sonra da içinde kalınması zor pazarladır. Uluslar arası pazarlar riski fazla.(Bağımlı talep söz konusudur)  Tüketim malları talebine göre daha inelastiktir.standartlaştırma ambalajlama ve servis önemlidir. III.Pazarlama planlamasında en uygun hareket tarzlarını belirleme anlamında pazarlama stratejisinin iki temel unsuru vardır: I.hareket tarzıdır.kurumsal(kar amacı gütmeyen pazarlar)  Daha çok bölgesel alımlar görülür  Alıcı sayısı azdı  Siparişlerin miktarı büyüktür  Satış masrafları azdır  Satın alma işlemi uzun sürer  Satış çabalarında kişisel satış. II.satıcı işletme pazarları. PAZAR BÖLÜMLENDİRME VE HEDEF PAZAR SEÇİMİ Strateji. ***Pazarlar bu şekilde ayrılarak bu pazarları oluşturan tüketici gruplarının satın alma sebepleri ve güdüleri araştırılıp buralara yoğunlaşılır.diğer devlet kuruluşlarını kapsar. Endüstriyel pazarların bazı özellikleri:  Dört grupta toplanabilir:Üretici işletme pazarları. Pazar çeşitleri I. Tüketici pazarlarının bazı özellikleri:  Temel özelliği satın alma nedeninin kişisel kullanım istek ve amacına dayanmasıdır. Uluslar arası pazarların özellikleri:  Rekabet çok şiddetlidir. Endüstriyel pazarlar:Her türlü malı kendi üretimlerine katmak veya satmak için alanlar başta olmak üzere KİT’leri.  Demografik özellikleri:Pazar tanımında belirtilen karşılanacak ihtiyaçları olan kişilerin nüfus özellikleriyle  Ekonomik özellikler:satın alma gücü ile  Davranışsal özellikler:satın alma isteği ile ilgilidir. Uluslar arası pazarlar:Hem ülke içindeki hem de birbirlerinden çok farklı özellikler gösteren her ülke de özellikleri farklılaşan pazarlardır. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:Hangi tüketici veya alıcı gruplarının hedef alınacağının belirlenmesi .

satın alma davranışları birbirine benzeye gruplar belirlenmeye çalışılır. Demografik bölümlendirme III. Pazar bölümlendirmenin faydaları: I.Pazar bölümlendirme ile pazarı oluşturan tüketicilerin ihtiyaç ve istekleri. Mevcut bir pazarın belirli ayırıcı özellikleri göz önünde tutularak bölümlendirme yapılır.bir pazarın nispeten benzer özellikleri taşıyan alıcı gruplarına göre kısımlara ayrılması.ne tür mallarla.örgüt tipine. II.II.İkinci husus.en çekici görünen bir veya birkaç bölümünün üretilecek mamullerle hizmet sunmak üzere belirlenmesi işlemidir.  Hedef pazar seçimi:Pazar bölümlendirmesinden sonra en karlı. Pazardaki değişmeler daha iyi izlenir IV. Coğrafi faktörlere göre bölümlendirme II. Pazar bölümlendirme ve bu bölümler arasından en uygun görülen belirli bölümlerin hedef pazarlar olarak seçilmesi rasyonelliğin. Belirli bölüm taleplerine uygun mal veya hizmet üretilir III.Başlıca üç stratejisi vardır: .diğer bir deyişle heterojen bir pazarın homojen bölümlere ayrılması işlemidir.Burada önemli olan bir nokta mamul özelliklerinden değil. Tutundurma çalışmaları en karlı olacağı bölümlerde yoğunlaştırılır. Sınırlı kaynaklar daha karlı bölümlere yönelik olarak kullanılır. Psikografik bölümlendirme IV. Pazar bölümlendirme. Pazarlama karmasının oluşturulması veya geliştirilmesi:Bu gruplara en etkili olarak nasıl ulaşılacağının programlanmasıdır. Pazar bölümlendirmenin en büyük sakıncası artan maliyetlerdir.genellikle birkaç veya birçok bölüm hedef pazar seçildiğinden aynı malın farklı kalite.müşteri büyüklüğüne ve mamulü kullanım durumuna göre bölümlere ayrılabilir.hangi fiyatlarla. Mamule ilişkin bölümlendirme Endüstriyel pazarlarda ise demografik ve psikografik bölümlendirme söz konusu olmaz.özellikle standardizasyondan ve büyük ölçekli üretimden kaynaklanan tasarruflar sağlar.tüketici özelliklerinden hareket edilerek bunların kriter olarak alınmasıdır.Bölümlendirme çeşitleri: I. Her bölüm kar sağlayacak büyüklükte olmalıdır. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:  Pazar bölümlendirme:Pazarların çok büyük olduğu ve sınırlı kaynaklarla belirli tip tüketici gruplarına yönelik olarak daha etkin ve verimli çalışılabileceği gerçeği her pazarı bir takım kriterlere göre bölümlere ayırma gereğini ortaya çıkarmıştır.Pazar bölümlendirme ile bunlardan vazgeçilmekte. Pazar ölçülebilir kriterlere göre bölümlendirilmeli II.Alıcılar bölge temeline.Tek tip mal üretip bunu tüm pazara sunmak.sınırlı kaynakları en etkin ve verimli bir biçimde kullanma isteğinin doğal sonucudur.hangi tutundurma araç ve metotları ve nasıl bir dağıtımla hedef pazarlara ulaşılacağının belirlenmesidir. Bölümlendirmenin başarılı olmasının şartları: I. İşletmenin imkanlarıyla erişilebilir olmalı III.cins ve çeşitleri ile hizmet verilmektedir.

hammadde ve yarı mamulleri kapsar.tanıtma.reklam. Mamul:Pazara sunulacak mal. Yeni mamul geliştirmenin önemi ve aşamaları Büyüyüp. Fiyatlandırma:Yönetim açısından mallara fiyat konulması ve ödeme şartları. Endüstriyel mallar en sonunda kişi ve ailelerinin kullanımları için sunulacak mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan araç ve gereçleri.ek hizmetleri.işletme yöneticileri ile tüketiciler ve potansiyel tüketiciler arasında köprü fonksiyonu görür.gelişmek ve hatta iktisadi hayatın hızlı rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek için işletmeler yenilik yapma gereğini duymaktadırlar.özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak ayrıma tutulabilir. .pazar için eski olan mamuller bu gruba girer. Farklılaştırılmış pazarlama stratejisi:İki.tutundurma ve dağıtım kararlarını şekillendirmesine dayanır. MAMUL PLANLAMA VE GELİŞTİRME Mamulün.tüketicide oluşturulacak mamul imajının nasıl olacağı konusunda mamulün çeşitli nitelikleri büyük önem kazanır. Mamul kavramları:  Tüm mamul kavramı:Tüketicinin.Pazara sunulacak mamullerin kalite. Dağıtım:Hangi dağıtım kanalları ile ne şekilde malların tüketicilerin istediği yerde ve zamanda alıma hazır hale getirileceğini ifade eder.”Farklılaştırılmamış pazarlama stratejisi” de denilir.I.krediler vb hususları ifade eder.hizmet veya fikirlerin tasarımını ifade eder.üç veya daha çok bölüme ama her bölüme farklı pazarlama karmalarıyla hitap etme stratejisidir. Mamul geliştirme:Mamul araştırma ve biçimlendirme gibi teknik çalışmalardır.ambalaj. Yoğunlaştırılmış pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılması ve en karlı görünen tek bölüme. gibi çok çeşitli yönleri hedef pazara uygun olarak planlanmalıdır.Bu yüzden eski mamullerin yerine yenilerinin çıkarılması gerekir.büyüklük.beğenmeli(araştırılan) mallar. III. Mamul planlama:Bir işletmenin hangi mamulleri pazarlayacağını belirlemeye yönelik tüm faaliyetlerini kapsar.tek pazarlama karması ile hizmet sunulduğu türdür. Mamullerin sınıflandırılması:Tüketim malları ve endüstriyel mallar olarak ikili bir ayrım yapılabilir.Mamul. II.tek mamul ve tek pazarlama karması ile tüm pazara hizmet verildiği türdür. Tutundurma:Kişisel satış.  Yeni mamul kavramı:Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller ve işletme için yeni.  Pazarlama karmasının oluşturulması: I.Tüketim malları.garantisi vb.Çünkü tüketici işletmeyi kendisine çıktı olarak sunulan mal veya hizmet biçiminde algılar.büro malzemelerini. II.Bu ayrımlardaki esas kriter satın alma amacıdır. III.satış geliştirme ve doğrudan pazarlamadan oluşan satış arttırma çabalarını gösterir.marka adı.mamulün fiziksel varlığı yanında ondan beklenen tüm faydaları sağlayan çeşitli ekonomik ve psikolojik unsurları göz önünde tuttuğu türdür.pazarlama açısından önemi fiyat. Tüketim malları kişi ve ailelerinin kişisel kullanımları için satın aldıkları mallardır. Tüm pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılmadığı. IV.Çünkü rekabet imkanlarını ve bu yüzden karlılığını yitiren mamullerin yerine yenilerini koyamayan işletmeler pazardan çekilmek zorunda kalırlar.kolayda mallar.cins.

Çeşitli tahminlerle karlılık durumu belirlenmeye çalışılır.uyuşanların önem sıraları belirlenir.Bu dönemde azalan satışlara paralel olarak üretim azaltılır.fiyatlar düşürülür.maliyet ve satış analizleri yapılarak değerlendirilir.sembol. Ticari analiz:Ön elemeyi geçen fikirler.fiyat istikrarına yardımcı olur.Bu dönemde üretim arttırılır ve mamul kalitesi geliştirilir.Reklam ve diğer bir takım harcamalarda azaltılır.tutundurmada yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir.terim. IV.Artık önceki dönemlerdeki masraflarla kıyaslanamayacak harcamalara girişilerek mamul önceleri az miktarda ama fiilen üretilmektedir.Marka. Mamulün geliştirilmesi:Yeni mamul soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürülür.Satışlar ve karlar en yüksek düzeylerine ulaşıp azalmaya başlar.zayıf pazar bölümleri terk edilir ve belirli pazar bölümlerine en sadık müşterilere yönelinir. Markada olması gereken özellikler:  Kısa ve basit olma  Söylenmesi kolay ve kulağa hoş gelen . Olgunluk dönemi:Satışlar daha da artmakla beraber artış hızı bu dönemde azalır ve zamanla talep ancak ikame edici talep haline dönüşür. I.Bu dönemde yoğun rekabet dolayısıyla reklam önem kazanır. I.rekabet sertleşirken yüksek satışlara rağmen artan maliyetler nedeniyle karlarda düşüş hızlanır. V.Karlardaki düşüşler daha da artar. VI.şekil veya bunların bileşimidir. Büyüme (gelişme) dönemi:Mamule olan talebin artmaya başladığı ve satış gelirlerinin hızlı bir artış gösterdiği aşama olup yeni mamulü pazara sunan öncü firma kara geçerek önemli ölçüde kar sağlar.gelirler de az olup tipik olarak bu dönemde zarar söz konusudur.Karlılık nedeniyle pazara rakipler girmeye başlar.tüketicide firmaya bağlılık yaratır.Bu konudaki bilgiler mamul planlamada pazarlama kararlarına rehberlik etmek açısından çok önemlidir. III. Yeni mamul fikirlerinin toplanması:İşletme içi ve işletme dışı kaynaklardan elde edilen fikirler üzerinde düşünülecek ilk veriler olarak bir araya getirilir.mamul karlılığını tamamen yitirmeye doğru gider.Yeni mamulün yerini eski mamul alır.satışların ve karların en yüksek düzeylerine çıkıp azalmaya başladıkları dönemdir.Aşamaları:Bu işlemler işletmelerde iki türlü olmaktadır:  İşletme içinde yeni mamul geliştirme çabalarıyla  Bir malın başka işletmelerden patent hakkının alınması veya çeşitli yollardan malın taklit edilmesiyle.Üretici ve satıcı firmaların malını tanıtan onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim. II. III. Pazar testleri:Deneme niteliğinde yapılan sınırlı üretimin gerçek pazar koşullarında piyasaya sürülerek denenmesidir. Gerileme dönemi:Satışlardaki düşme hızlanır. Mamulün hayat seyri:Pazarlama yöneticileri mamullerinde canlı organizmalar gibi bir hayat seyri bulunduğunu bilmelidir.Bu dönemde mamule talep yaratılması zorunluluğu olduğundan çok yoğun tutundurma ve reklam çabaları gerektirir. Sunuş(tanıtma) dönemi:Satışlar oldukça düşüktür ve ağır bir tempo ile ilerlemektedir.Pazar pek çok rakip girmiştir.Tutucu ve az sayıdaki müşteriler mamulü satın almaya devam eder. II. Ön eleme:Toplanan yeni mamul fikirlerinin işletme amaçlarıyla ve imkanlarıyla uyuşmayanlar elenir.Maliyetler yüksek. Marka ve ambalaj:Marka. IV. Marka tescil edildiğinde yasallaşır ve sahibine yasal koruma hakkı sağlar.En uzun dönemdir. Pazara sunuş:Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür.Fiyatlar genellikle yüksek tutulur.

Birim sabit maliyet ile birim değişken maliyet toplamı olarak elde edilen birim maliyetin üzerine belirli bir kar yüzdesi eklenir.Fiyatlandırma.hükümet ve işletmenin diğer bölümlerinin yöneticileridir.  Tam maliyet esası:Toplam sabit maliyet.çeşitli çıkar grupları fiyat ve fiyatın belirlenmesi ile yakından ilgilidir. II.Önceden tahmin edilen belirli bir satış hacminde toplam maliyetlerin üzerinde ulaşılmak istenen sabit bir kar hedefini gerçekleştirecek fiyat belirlenmeye çalışılır.tüketici geliri.Gerçekte. İktisat teorisinde işletme yöneticisinin fiyat koyarken tek önemli çıkar grubu olarak tüketiciyi göz önünde tuttuğu şeklinde basitleştirici bir varsayım mevcuttur.pazarlama yöneticisinin en başta gelen görevlerinden biridir.çünkü fiyatlar işletmenin en önemli cari gelir kaynağıdır. Hedef fiyatlandırma:Belirli toplam masrafların karşılığı olarak elde edilmek istenen kar yine toplam olarak temel alınır.iş koşulları. Bu usulde pazarlama yöneticisi önce gelecek yıl belirli bir maldan üretip satabileceği miktarı tahmin eder.rakipler.ikinci olarak bu miktarın üretilmesi yolunda katlanılacak toplam maliyetleri .    Kolayca tanınan Ambalaj ve etiketlemeye uygun Dikkat çekici Reklam araçlarında kullanmaya uygun olma Ambalajın fonksiyonları:  Mamulü koruması  Taşımada kolaylık sağlaması  Malı farklılaştırması  Tutundurmaya yardımcı olması FİYATLANDIRMA Pazara dayalı ekonomilerde fiyat arz ile talebi karşılaştırır. aracı kuruluşlar.alıcı ile satıcının üzerinde anlaşması ile değişimi sağlar.İki çeşidi vardır:  Değişken maliyet esası:Birim değişken maliyeti bulup bunun üzerine birim kar payı eklenir.rakip firmaların tepkileri vb.talep. konuları değerlendirmesi gerekir. Fiyatlandırmada göz önünde tutulması gereken faktörler: I.Bu yüzden tüketicinin mal için ödediği fiyat genellikle saptanmış fiyattır.Fiyatlandırma zor bir iştir ve kararları alan yöneticinin maliyet.Ancak bu kar yüzdesinin hiç hesaba katılmayan sabit maliyetlerden bir birimine düşmesi muhtemel miktarı da karşılayıp net bir kar payı bırakacak şekilde yüksek tutulması yoluna gidilir. Mamulün üretim veya alım maliyeti II. Mamule olan talep III.Yöneticinin fiyat kararlarını etkileyen başlıca çıkar grupları. İktisat teorisine göre tüketicilerin ödeyecekleri fiyatı arz ve talep koşulları belirler.ama uygulamada fiyatlar bu koşulları da göz önünde tutan işletme yöneticisi tarafından belirlenir. Endüstrideki rekabet durumu Fiyatlandırma usulleri: Maliyete yönelik fiyatlandırma I.üretim faktörleri sahipleri. Maliyet artı usulü:Birim maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek satış fiyatı belirlenir. maliyet muhasebesi usulleri çerçevesinde belirli bir standarda göre dağıtılarak bit birime düşen sabit maliyet payı bulunur.

Bu metodun temeli tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini alıcıların ona ne değer biçtiğini isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır.Böylece uzunca bir zaman sabit tutulan fiyatın tüketici üzerinde güven duygusu yaratması sağlanır.Rekabete dayalı fiyatlandırmanın en belirgin özelliği firmanın fiyat ile maliyet veya talep arasında değişmeyen bir ilişkiyi sürdürmeye çalışmamasıdır.Tutundurmanın inandırıcı.Piyasa fiyatına göre fiyatlandırma en fazla homojen mamullerle ilgili piyasalarda özellikle çok alıcı ve satıcının olduğu tam rekabete yakın güçlü bir rekabet ortamında görülür.İki şekli vardır:  Cari fiyatı esas alma:Mamulün fiyatı o endüstri dalındaki ortalama fiyat düzeyinde tutulmaya çalışılır. Talebe yönelik fiyatlandırma:Talebin yoğunluğu temel alınarak fiyat.  Kapalı zarf usulü:Çeşitli mal veya hizmetleri sunan firmalar. Rekabete yönelik fiyatlandırma:Temelde. Kişisel satışın başlıca özellikleri:  Kişisel karşılaşma  Dostluk ilişkileri geliştirme  Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu  Birinci elden bilgi toplama . Bu fiyatlandırma usulünün en büyük sakıncası işletmenin satabileceği mamul miktarının fiyatın belirlenmesinden önce tahmin edilmesi gereğidir.ikna edici.  Miktar indirimi yoluyla:Mamulün fiyatını arttırma yerine miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapma yoluna gidilir.Rakip fiyatların ortalaması veya aradaki fark fazla olmamak kaydıyla rekabet fiyatından biraz yüksek veya düşük bir fiyat saptanabilir.talep az ise düşük olarak belirlenir.Tüketici ile direkt ilişki kurmaya dayanması nedeniyle en etkili iletişim yoludur.tahmin eder. Psikolojik fiyatlandırma:  Küsuratlı fiyatlandırma:Mamulün esas fiyatı daha önce açıklanan usullerden biriyle belirlendikten sonra bu fiyatı almayıp onun hemen altındaki küsurlu rakamın benimsenmesidir. TUTUNDURMA Satış artırıcı çabalar bütünüdür.Bu ikisinin toplamı ulaşılması istenen toplam satış gelirleri olacağı için hedef karı verecek satış gelirlerini üretilecek miktara bölme yoluyla birim fiyatı elde eder. Kişisel satış:Satış yapmak amacıyla satışçının bir veya daha fazla potansiyel alıcı ile yüzyüze görüşmesidir.rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat önerme yoluyla ihaleyi kazanma yarışına girerler.Sonra da bu miktar yatırıma karşılık toplam olarak ne kadar kar etmeyi hedeflediğini belirler. talep fazla ise yüksek.  Sabit fiyatla fiyatlandırma:Tek bir fiyat uygulanması ve bu fiyatın uzunca bir zaman değiştirilmemesidir.haberleşme veya iletişim olma yönü onu diğer pazarlama faaliyetlerinden ayıran en büyük özelliğidir.  Prestij fiyatlandırma:Yüksek fiyatlı mal kalitelidir düşüncesinden yararlanmak amacıyla fiyatın kalite imajı yaratacak şekilde yüksek tutulmasıdır.Kişisel satış en eski tutundurma çeşididir.firmanın fiyatlarını geniş ölçüde rakiplere ve onların fiyatlarına bakarak belirlemesi halidir.Oysa talep fiyata bağlı olarak az ya da çok olur.Bu bakımdan etkili tutundurma etkili bir iletişim demektir. Tutundurma araçları: I.Bazen fiyat sabit tutulup miktar biraz azaltılır ya da ikisi de arttırılarak fiyatta daha fazla bir artış yapılır.

röportaj.Aldıkları malları stok yaparlar.yöneticiler veya mallar ya da hizmetler hakkında yayınlanan ticari haber.resim vb şekillerdeki tanıtıcı araçlardır.rakiplerin durumunu ve genel pazar koşullarını iyi bilmesi gerekir.Kişisel satışta satışçı uygulamada oldukça geniş bir esnekliğe sahiptir. Kişisel satışın başarılı olabilmesi için satışçının hitap ettiği tüketicileri.satış geliştirme ve doğrudan pazarlama: Tanıtma:Karşılığında genellikle bir ücret ödemeden radyo. Satış geliştirme:Reklam.tipik örnekleri toptancılar ve perakendecilerdir.Mal veya hizmeti sunuşunu tüketicinin ihtiyaç ve isteklerine yüzyüze görüşmesi sırasındaki tutum ve davranışlarına göre ayarlayabilir.pano) Reklam aracının seçiminde temel olarak hitap edilecek pazar veya hedef tüketiciden hareket etmek gerekir.kişisel satış. Kişisel satışın en sakıncalı ve sınırlayıcı yanı.hukukumuzda malın mülkiyetini üzerine alıp almamalarına göre iki gruba ayrılırlar:  Tüccar aracılar:Satılmasına yardımcı olduğu malın mülkiyetini üzerine alan aracılar olup. Mal ve hizmetlerin satışlarını ve karlılığını arttırma nihai amacı doğrultusunda reklam çeşitli amaçlarla yapılır:  Yeni mamulü pazara sunmak veya yeni pazar bölümlerine girmek  Dar bir zümrenin kullandığı malı geniş kitlelerin kullanmasını sağlamak  Firma imajı ve markaya bağlılık yaratmak  Firmayı ve malın özelliklerini anlatarak satışçılara yardımcı olmak  Satışçıların ulaşamadığı kimselere ulaşmak Reklam mesajlarının ulaştırılacağı haberleşme kanalları  Radyo ve tv gibi göze ve kulağa hitap eden araçlar  Gazete ve dergi gibi yazılı basın araçları  Posta reklam araçları  Açık hava reklam araçları(afiş. Dağıtım kanalları ve kanal seçimi: Aracı.mamulün özelliklerini. .  Reklamla ulaşılmak istenen spesifik amaç  Bu işe ayrılacak bütçe  Hedef tüketicilerin özellikleri  Bu özellikler çerçevesinde çeşitli reklam araçlarının istenilen hedeflere ulaşabilme kabiliyeti III.Aracılar. DAĞITIM Üretilen mamullerin tüketicilere doğru hareketiyle ilgili tüm çabaları kapsar ve bu nedenle üretimle tüketim arasındaki bağlantıyı gerçekleştirir.Ancak aracın seçiminde öncelikli olarak şu faktörler göz önünde tutulur.tv ve benzeri basın-yayın araçlarında işletme.üretici ile nihai tüketici veya malları kendi üretiminde kullanan endüstriyel kullanıcı arasında yer alan bağımsız bir kuruluş olup malın mülkiyetinin devrini sağlar.teşhirler vb devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır.tanıtma ve doğrudan pazarlama dışında kalan sürekli olarak yürütülmeyen sergiler. Reklam:Mallar veya hizmetler veya fikirlerin geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır. Tanıtma.yüksek maliyetli oluşudur. Doğrudan pazarlama:Özenle hedef olarak seçilmiş bireysel tüketicilerle hemen cevap almak üzere düzenlenmiş doğrudan iletişimdir. II.

gümrük vergileri.Dağıtım kanalı kararlarının iki yönü bunları en önemli pazarlama kararları arasında yer almasına yol açar:  İşletmenin mamulleri için seçilen kanallar diğer bütün pazarlama kararlarını etkiler.zamanında ve uygun maliyetle hareket ettirmektir.tüketici sayısının az veya belirli merkezlerde toplanmış olması.Birden çok ülke pazarına yönelme önemli ölçüde karmaşıklık ve zorluk yaratır.ekonomik durgunluk vb)  Dış pazarların çekici gücü(büyük satış ve kar sağlama potansiyeli) .Dış pazarlarda belirsizlik ve risk çok daha fazladır.  Özel dağıtım:Belirli bir pazarda sadece tek toptancı veya perakendeci vasıtasıyla mamulün dağıtılması politikasıdır. Dağıtım kanalı:Bir malın üreticiden tüketiciye hareketinde izlediği yoldur.Özellikle kolayda mallar ve tüketim malları için kullanılır. Dağıtımın ne ölçüde yoğun olacağı ile ilgili olarak belli başlı üç politika vardır:  Yaygın veya yoğun dağıtım:Malın alıcısının olduğu her yerde satışa sunulmasına dayanır.  Bu kararlar.Direkt dağıtım uygulaması.üretim ve tüketim bölgeleri arasındaki uzaklığın az olması.tellallar ve komisyonculardır. Dağıtım türleri: I. Fiziksel dağıtım:Mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemler olarak tanımlanır ve bazı hallerde hammaddelerin üretim kaynaklarından fabrikaya.Üretici işletmelerin dağıtım kanalı sistemi kuracak güçlerinin olmaması.üstün ve etkin olmaları.onun yerine sadece alıcılar ile satıcıları bir araya getirip bu hizmet karşılığında satış üzerinden belli bir komisyon alırlar.  Seçimli veya selektif dağıtım:Belirli bir bölge sınırlı sayıda toptancı veya perakendeci veya sadece perakendeci kullanma politikasıdır.üretim alanına gelişiyle ilgili işlemleri de kapsar.bir kerelik satın alma hacmi veya birim fiyatın yüksek olması gibi durumlarda görülür.yarı toptancı.aracı kullanmanın işlem sayısında tasarruf sağlaması nedeniyle bu dağıtım türü kullanılır. Direkt dağıtım:Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle doğrudan doğruya tüketiciye malının satışını yapması halidir.Depolama ve depo yerlerinin seçimi de fiziksel dağıtımın önemli fonksiyonlarından birisidir. Fiziki dağıtımın fonksiyonlarından birisi ve belki de en önemlisi olan taşıma.işletmenin diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantılar içine girmesine yol açar.kotalar ve çeşitli engeller vardır.komisyoncu ve perakendeci gibi aracı kuruluşların gerçekleştirmesi halidir. Yardımcı aracılar(tüccar yardımcıları):Mülkiyeti devretmeksizin onun transferine yardımcı olan acenteler. II.malların üretim noktalarından tüketim noktalarına ihtiyaç duyulan miktarda.üretim ve tüketim temposunun aynı veya benzer olması.satış temsilcisi.Malları stok yapmazlar. ULUSLAR ARASI PAZARLAMA Pazarlamanın ülke sınırları dışında da yapılmasıdır diğer bir ifadeyle iki veya daha çok ülke de pazarlamanın uygulanmasıdır. Uluslar arası pazarlamaya ihtiyaç duyulmasının nedenleri:  İç pazarların itici gücü(pazarların doyması. Endirekt dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan toptancı.aracı işletmelerin temel pazarlama görev ve fonksiyonları açısından deneyimli.

patenti. Fon.nakde çevrilebilir değerler ve gerektiğinde para gibi görev yapabilecek çeşitli unsurları kapsar.En az riskle dışa açılma yoludur. Uluslar arası pazarlar için pazarlama karması:İki ana strateji vardır: I.devalüasyon gibi durumlar nedeniyle en riskli seçenektir.  İşletmede kullanılan fonların sağlanması ve idare edilmesi olarak ele alınmaktadır.Fon ise nakit .İşletme.Böyle ele alınınca finansal yönetim fon sağlama ile ilgili bir destek birim olmaktan çıkmakta.Bu taktirde işletme için daha çok satış ve kar sağlama imkanı vardır.vadesiz mevduat.hammadde gibi kaynaklarından yararlanılması yanında yatırımlar üzerinde tam denetim sağlanır.Gidilen ülkenin ucuz işgücü. II.ancak kar transferinin sınırlandırılması. Lisans verme:Başka bir ülkedeki işletmeye lisans anlaşması ile bir konuda faaliyet izni verilir. Standart pazarlama karması stratejisi:İşletme hangi yabancı pazar girerse girsin aynı pazarlama karmasını kullanır. Ortak mülkiyet girişimi(joint venture):Çeşitli avantajları nedeniyle bir yerli yatırımcı. IV.bir markayı. Kültürel ve sosyal çevre II.Uluslar arası pazarlamayı etkileyen çevresel faktörler: I.fonların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması olmaktadır.yabancı ülkede yerel yatırımcılarla ortak olarak iş yapar.Üretici işletme bazen mamulünü hiç değiştirmeden bazen de gideceği yere göre değişiklikler yaparak gönderir.ticari sırrı veya herhangi bir şeyi bedel karşılığı satar.Bu mülkiyeti ve denetimi paylaşarak ortak iş kurma şeklidir.Ancak bu ana strateji daha büyük üretim ve pazarlama maliyetlerini gerektirir. Ekonomik ve demografik çevre III.  Sistem yaklaşımı çerçevesinde finansal yönetim işletmenin tüm yönetiminin bölünmez bir parçasıdır. Farklılaştırılmış pazarlama karması stratejisi:İşletme pazarlama karması unsurlarının her hedef pazar için ayrı ayrı adaptasyona tabi tutar.yabancı ülke işletmesine.bir üretim sürecini. İşletmede finansman fonksiyonunu yerine getiren finans veya mali işler yöneticisi temel olarak gerekli fonları en uygun şartlarda elde etmek ve en etkin bir biçimde kullanmakla görevli kimsedir. FİNANSMAN Finans.işletmenin üretiminin bir kısmının yurt dışına gönderilmesi ve orada satılmasıdır.finansmanın en genel aracı olup paradan daha geniş kapsamlı bir terimdir.Bu yöntemin en önemli avantajı büyük ölçekli üretimden dolayı birim maliyetlerin düşürülmesidir.finansal politikanın temel sorunu. Politik ve hukuki çevre Uluslar arası pazarlara giriş şekilleri: I.Para denilince nakit ve bankadaki vadesiz mevduat kastedilir. II. III. Finansal yönetimin kapsamı:  Yalnız nakit parayla ilgilidir.Lisans vermenin özel ve çok kullanılan bir şekli de franchising haklarını vermedir. Direkt yatırım:En riskli ama en karlı olabilecek pazara giriş şekli olup dış pazarda montaj veya üretim tesisleri kurmak üzere yatırım yapma yoludur.İhracat.ihtiyaç duyulan fonların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetlerdir. İhracat:Dış pazarlara girmenin en basit ve en çok kullanılan şeklidir.Dolayısıyla fon sağlama görevine ek olarak varlık elde edilmesi veya .

Fonların sağlanması Sermaye kavramı ve sermaye kaynakları:İktisat biliminde sermaye.patent hakkı. Bu finansman kaynağının yöneticiler tarafından gelişi güzel ve verimsiz yatırımlara yönelik olarak kullanılması tehlikesi II. Bir işletmenin sahip veya sahiplerince gerek kuruluş aşamasında gerekse daha sonra sermaye artırımı yoluyla ya da kardan dağıtılmayarak şirkete fon tahsis edilmesine öz kaynaklarla finansman denir.bina. İşletme biliminde sermaye.üretime tahsis edilen bütün fiziksel üretim araçlarını kapsar.dağıtılmamış karlar gibi fonları kapsar.Bunların karşılığında kaynağı sağlayanlara belirli bir faiz ödenir.herhangi bir sermaye maliyetinin söz konusu olmayıp faaliyetlerden doğacak karın tümüyle sahiplerine ait olmasına dayanır.Oto finansman bir işletmenin veya müteşebbisin karlı ve verimli çalıştığını gösteren bir ölçü olarak kabul edilir.elden çıkarılması kararları verildiğinde finansal yönetim. Dağıtılması halinde kısmen de olsa piyasaya girecek ve cari faiz nispetinin düşmesine olumlu katkısı olabilecek karların işletmede alıkonması nedeniyle sermaye piyasasını daraltıcı etkisi III. .genel riskler için de yedekler ayırmak. Oto finansman:İşletmenin kendi faaliyetleri sonucu elde ettiği karların tümünün veya bir kısmının dağıtılmayarak işletmede bırakılması yoluyla sermaye ihtiyacının karşılanmasıdır.marka vb her türlü varlıklar girer.Özsermaye kapsamına para.İşletmenin faaliyete geçmesinden sonra ayrılan ihtiyatlar ve karşılıklar da öz sermayeden sayılır.mal.Çünkü duran varlık yatırımlarını bu tür kaynaklara dayandırmak riskli olup uygun değildir. Öz kaynaklarla finansmanın üstünlüğü işletmeye tahsis edilen fonların süresiz veya çok uzun bir süre için işletme emrine verilmiş olmasına.karları dağıtmayarak sermaye hesaplarında tutmak gibi yollar söz konusu olur.işletmenin amaçlarına ve üretim çabalarına uygun olarak toplanmış bütün maddi ve maddi olmayan varlıklardır. Finans açısında sermaye ise.İkili bir ayrıma tabidirler:  Kısa vadeli borçlar:Vadesi bir yıla kadar olan kredilerden oluşur ve genellikle çalışma sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır.işletmenin yarattığı ihtiyatlar.başta üretim ve pazarlama olmak üzere diğer işletme fonksiyonları ile doğrudan ilgili hale gelmektedir.işletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışındaki kendi imkanlarını ifade eder ve kurucuların koyduğu veya hisse senedi satın alanların sağladıkları fonları. Küçük hisselere sahip tasarruf sahiplerinin yıl sonlarında tasarruflarından bekledikleri yararı alamamaları riski. Oto finansmanda belirli riskler için karşılıklar ayırmak.işletme adı. Yabancı kaynaklarla finansman:İşletmenin belirli vade sonunda geri ödemek üzere sağladığı kaynaklardır.İşletmenin tüm risklerine öz kaynaklar katlanır. Sakıncaları: I. Öz kaynaklarla finansman:Bir işletme kurarak faaliyete geçirmek isteyen bir kimse veya kimselerin kendi kişisel varlıklarından ayırarak işletmeye tahsis ettikleri maddi ve maddi olmayan iktisadi değerlere o işletmenin öz kaynakları denir.Bu yöntem özellikle sermaye tedarikinin güç olduğu veya sermaye maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde işletmeye kaynak sağlar.

Finans yöneticisi için işletmenin duran varlık ve çalışma sermayesi miktarlarını ve bunların arasında birini gereğinden fazla veya diğerini ihtiyaçtan az tutmayacak şekilde optimum bir dengeyi kurmak ve bunu sürdürmek en temel görevlerden biridir.Hisse senedi olanlar şirkete ortak olduklarından bunun karşılığı olarak giren para öz sermayedir.önceden belirlenmiş oranda faiz ödeme taahhüdü ile uzun vadeli finansman sağlanır.Kısa vadeli finansman:İşletmede tüm faaliyetleri kapsayan bir. Dönen varlıkları toplamından kısa vadeli borçlar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan miktara.politik nitelikli olmakla beraber ekonomiyi etkileyen gelişmeler işletmenin kısa süreli fon ihtiyaçlarını etkilerler.Bu olağan işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde çalışma sermayesi önemli bir rol oynar.Duran varlık kalemleri işletmenin olağan faaliyeti sırasında satılan malların maliyetlerine aşınma payı olarak eklenerek tasfiye edilirler.satın aldıkları tahviller için ödedikleri paralara karşılık.periyodik olarak alım-satım konusu olmayıp süreklilik gösteren varlıklardır.Her senet. Uzun vadeli finansman:İşletmenin makine. Dönen varlık yatırımları:İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde nakde veya paraya çevrilebilir varlıklarını kapsar.işletmenin varlıklarının borçlarını ödemek ve yükümlülüklerini yerine getirmek için kullanılabilir durumda tuttuğu bir güvenlik payıdır.Ona sahip olan hissenin büyüklüğü oranında şirketin geliri ve varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu gibi şirketi denetim yetkisine de sahip olur.net çalışma(işletme) sermayesi denir. İşletmelerin çalımla sermayesi ihtiyacını belirlemelerinde şu faktörler etkili olur:  İşletmenin faaliyet alanı  Müşterilerin kredi ihtiyaçları  İmalat ve satış süresinin uzunluğu FİNANSAL PLANLAMA İki türlü amacı vardır:  İşletme faaliyetleri için gerekli fonları sağlamak .genel kurulda bir oy hakkı verir.teçhizat.Uzun vadeli finansman ihtiyacı Özsermaye yanında hisse senedi ve tahvil çıkarmak yoluyla sağlanır: Hisse senedi:Sahibine şirkette ortaklık hakkı verir. Uzun vadeli borçlar:Bir yıldan daha uzun vadeli yabancı kaynaklardır.Bu fark. “nakdi sermaye üretim faktörleri yarı mamul mamul nakit” şeklindeki dönüşüm veya devir mevcuttur.Çalışma sermayesi unsurları.satılan mal ve hizmetlerin karşılıklarının ödenmesiyle işletmeye döner ve sürekli bir akış ve değişim içinde bulunurlar.Herşeyden önce işletmenin kendi ürettiği mamullerle ilgili mevsimlik dalgalanmalar.kısa süreli finansmanla sağlanacak fonlarla karşılanır. FONLARIN KULLANIMI Duran varlık yatırımları:Duran varlıklar şekil değiştirmeden kalan ve birden fazla üretim dönemine katılarak uzun süre kullanılmakla giderek kullanılamaz hale gelen sermaye unsurlarıdır.bina gibi duran varlıkların Özsermaye ile veya uzun vadeli kredilerle finanse edilmesi gerekir.arsa. Tahvil:Kişileri hisse sahibi yapmadan.Yönetici bu görevi yerine getirirken özellikle pazarın ve iş hayatının dinamik niteliğini göz önünde bulundurarak bu dinamizme ayak uydurmalıdır.genel olarak ekonomideki ve iş hayatındaki istikrar-durgunluk ve dalgalanmalar.Bunlar işletmenin normal faaliyetlerinde paraya çevrilmeyen.Büyük bir değişkenlik gösteren fon ihtiyacı.

Firmalar yatırım yapacakları alternatiflerin en uygununu tespit ederken sermaye bütçelemesi yöntemlerinden yararlanırlar.yatırım ve finansman unsurlarını esas alan uzun dönemli analize dayanan uzun vadeli planlar hazırlanmalıdır. Finans yöneticisi firmanın yatırım politikasını belirlerken duran varlıklara yatırılan fonlar ve bun varlıklar için ayrılan amortisman karşılıkları ile yenileme fonlarının yatırımın yapıldığı zaman noktasındaki değerlerini göz önünde tutar.duran varlıklar. Kısa vadeli planlamanın iki temel amacı vardır:  Nakit açıklarını görmek ve ona göre gerekli önlemleri alarak ihtiyacın karşılanmasını sağlamak  Nakit fazlalarını görmek ve ona göre verimli yatırım alanlarına yönelmek Kısa dönemli işletme bütçe çeşitleri Pazarlama fonksiyonu ile ilgili:  Satış bütçesi  Satış giderleri bütçesi Üretim fonksiyonu ile ilgili:  Direkt ilk madde ve malzeme giderleri bütçesi  Direkt işçilik giderleri bütçesi  Genel üretim giderleri bütçesi II.Bu suretle duran varlıklara yapılan yatırımlardan beklenen nakit akışlarının net bugünkü değerlerini maksimum kılma politikası izlenir. Fon temininde finansman maliyetini minimum kılmak  İşletmenin finansal yapısını değişen koşullar uydurmak  Sağlanacak nakit fazlalıklarını verimli kullanmak muhtemel mali açıklar için önceden tedbir almak ve finansal dengeyi korumak. Finansal planlama vade yönünden iki grupta yer alır: I.personel.Bu yöntemlerin en çok kullanılanları:  Geri ödeme süresi . Kısa vadeli planlama ve nakit bütçeleri:Bir yılı aşmayan süreler için hazırlanan işletme bütçelerine kısa vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.işletmelerin belirledikleri hedeflerin sayılarla gösterilmesidir.Bu bütçeler işletmenin sadece bir dönemdeki finansman ihtiyacını değil aynı zamanda o dönem içindeki dağılımı ve dağılıma göre para ihtiyacını göstermektedir.Bütçe. Uzun vadeli planlama ve sermaye bütçelemesi yöntemleri:Bir yıldan fazla süreler için hazırlanan işletme bütçelerine uzun vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.planların rakamlarla ifadesidir.Bütçeleme ise.İşletmelerin uzun dönemde devamlı kar elde etmeleri için büyüme amaçlarına uygun olarak satışlar.piyasa durumları. Finansman yöneticisi yaptığı finansal planlama çerçevesinde kendi ortakları için firma değerini maksimum kılmak üzere finansal yönetim politikaları denilen şu politikaları kararlaştırır ve uygular:  Yatırım politikası  Finansman politikası  Temettü politikası Finansal planların hazırlanmasında uygulanan yöntemlerden birisi bütçelemedir.Kısa süreli finansal planlama işlemlerine nakit bütçeleri de denilmektedir.

Net bugünkü değer:Bu kriter bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını belirli bir ıskonto oranı ile yatırımın yapıldığı zaman noktasına indirger.bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını yatırım harcamalarına eşit kılan bir zaman süresidir. İşletmenin çeşitli dönemlerdeki finansal durumları arasında finansal etkinlik bakımından karşılaştırmalar yapılarak bu analiz sonuçlarına göre gereken tedbirleri almak da finansal kontrol faaliyetlerini oluşturur.işletmenin faaliyetindeki aksaklıkları.Bu ıskonto oranı yatırımdan istenen verimliliği yansıtır. Faaliyet döneminde toplam gelirlerle giderler arasında olumlu bir fark sağlamak III.Finansal analizin çeşitli kredi veren kuruluşlar için de büyük önemi vardır. İşletmenin faaliyet konusuna. Finansal yönetimini etkili ve verimli bir şekilde planlanıp yürütülmesinde iki temel husus çok önemlidir:  Firmanın mevcut finansal durumunun iyi değerlendirilmesi  Değişen ekonomik koşulların etkilerinin iyi anlaşılması Özet bir şekilde finansal analiz.Bu kritere göre çeşitli teklifler değerlendirilir ve kendisini en kısa zamanda ödeyecek olan yatırım teklifi kabul edilir.Sermaye bütçelemesinin net bugünkü değere göre yapılması halinde ıskonto oranı olarak alınan yüzde genellikle işletmenin sermaye unsurlarının ağırlıklı ortalama maliyetidir.hukuki şekline ve amaçlarına uygun bir finansal yapı oluşturmak.varlıklar ile fon kaynakları arasında sürekli bir denge sağlamak II.yönetimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan finansman türünü ve miktarını gösterir. İşletmeyi borçlarını zamanında ödeyebilecek durumda tutmak IV.finansal bakımdan faaliyetlerini ve etkinliğini ölçmek amacıyla belirli zaman aralıklarında veriler sağlar. Geri ödeme süresi= Yatırım maliyeti Yatırımdan beklenen yıllık net gelir İç verim(iç karlılık) oranı:Bir yatırım için harcanan paralar ile bunun faizleri toplamını yatırımın gelirine eşit kılan faiz haddidir. İç verim oranı  Net bugünkü değer Geri ödeme süresi:Bu yöntem bir yatırımın ne kadar sürede kendisini ödeyebileceği sorusunu cevaplandırır.potansiyel kapasitesini.işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır.Bir yatırımdan beklenen yıllık nakit akışlarının ıskontolu değerleri toplamından o yatırım için yapılmış olan nakit çıkışlarının çıkarılması ile yatırımın net bugünkü değeri bulunur. FİNANSAL ANALİZ İşletmenin. İşletme ile ilgili 3. şahıslara ve işletmenin sahiplerine işletmenin durumu hakkında bilgi ve güven vermek .Geri ödeme süresi. Finansal analizin amaçları: I.

 Forfaiting işlemleri 6 ay ile 10 yıl arasında gerçekleşir. Oran analizi yöntemi:Finansal analizin temel araçları olan çeşitli finansal oranların kullanılması yöntemidir ve işletmelerde en çok kullanılanıdır. Factoring işlemi.kredili satış yapan üretici işletmeye aşağıdaki hizmetleri sunabilir:  Muhasebe kayıtlarının tutulması  Kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi  Alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıpların karşılanması  Satıcı işletmeye kredili satış tutarının belli bir oranında kredi verilmesi  Potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış olanaklarını artırmak amacıyla piyasa araştırmaları yapılmasıdır. II.İşletmenin mevcut ve gelecekteki kredili satışlarıyla ilgili alacakları factore devredilmekte.Finansal analiz yöntemleri: I. Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi:Bir işletmenin birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların karşılaştırmalı olarak düzenlenip incelenmesine dayanır. Forfaiting işlemlerinin temel özellikleri:  Forfaiting işlemleri ihracattan doğan ve orta vadeli alacaklarla ilgilidir.aynı şekilde gelir tablosundaki kalemlerin yüzde payları birbirini izleyen birkaç yıl için hesaplanarak sonuçların karşılaştırılması yoluna gidilir.  Forfaitinge poliçe ve bono şeklinde senede bağlanmış alacaklar konu olur.bir banka tarafından garanti edilmiş.Bu sözleşme ile factor. II. IV. Eğilim yüzdeleri yöntemi:İşletmenin gösterdiği gelişmelerin yıllar itibariyle izlendiği bu yöntemde birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin temel alınan finansal tablo kalemlerine göre gösterdiği artış veya azalışlar yüzde olarak hesaplanır.üretici veya satıcı ile factor arasında uzun vadeli bir sözleşmeyi gerektirir.senetli ve senetsiz alacağın kendilerine rücu hakkı olmaksızın vadeden önce satılarak tahsil edilmesidir.İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir.  İhracatçıların faiz. III. Faktoring:Genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının factorlere satılması suretiyle işletmelere fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir.kur ve kredi gibi risklerden korunmak amacıyla yapmış oldukları işlemlerdir. Dikey yüzdeler yöntemi:Aktif ve pasif toplamlar 100 kabul edilerek aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir.Bu şekilde işletmenin finansal tablolarında yer alan her bir kalemin temel kabul edilen yıla göre yüzde olarak gelişme trendi bulunur.  Forfaiting sevk sonrası ihracat finansman tekniğidir.ayrıca factoring şirketi kredili satış işlemlerinin her aşamasında söz sahibi olmaktadır. Finansal oranlar FİNANSAL TEKNİKLER I. Forfaiting: Kredili mal ve hizmet ihracatından doğan ve gelecekte tahsil edilecek orta vadeli. Temel finansal tablolar Bilanço:Bir işletmenin ekonomik değeri olan varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir.elde edilen karı veya katlanılan zararı gösteren tablodur. Gelir tablosu:Belirli bir dönemde işletmenin gelir ve giderlerinin miktarını.  Forfaiting işlemlerinde 4 taraf vardır: .

hızlı büyüme ve uzun vadeli yatırım gibi unsurlar vardır.farklı paralardan oluşan aynı büyüklükteki iki ayrı paranın vade tarihinde orijinal para birimleri üzerinden ve daha önce anlaşılmış belirli bir kur hesabıyla geri ödenmek üzere değiştirilmesidir.  Para swap’ı: para swap’ı.özellik) bir sözleşme olup.değişken faizi sabit faize. Gelecek sözleşmeleri:Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın veya bir mali enstrümanın.  Faiz swap’ı:Kredi değerliliği farklı iki firmanın aynı tutarda fakat faiz koşulları değişik olan borçlarının gerektirdiği ödemeleri belli süre değiştirmelerinden oluşmaktadır.özellik) mülkiyetini kiralayanda kullanımını ise kiracıda bırakan(3.Risk sermayesi az ihtimalle büyük kar veya büyük ihtimalle küçük zararların söz konusu olduğu bir finansman türüdür.iki taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin gelecekte bir tarihte bir malı veya varlığı satın alma veya satma hakkını elinde bulundurmak için belirli bir miktar prim ödediği sözleşmelerdir.küçük ve orta ölçekli işletme.Başka bir deyişle faiz swap’ı sabit faizi değişken faize.Opsiyon sözleşmesi.Risk sermayesinin özünde teknolojik yenilik-sermayeye katılma. Finansal kiralama(leasing): Belirli bir süre için(1. İnsan kaynakları yönetimi iki temel felsefe üzerine kuruludur: . IV.malın kullanımını belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıya bırakılmaktadır.bugünden gelecekteki bir tarihte belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini veya teslim alınmasını hükme bağlayan yasal sözleşmelere denir. VI.eğitimi.motive edilmesi ve işletmede tutulması gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesini üstlenir.  Finansal kiralama:Kiraya verenin kiralanan mala ait bütün risk ve menfaatlerini aynen malikmişçesine kiracıya devrettiği bir kiralama şeklidir.Opsiyon bir vadeli işlemdir. Kiralama türleri:  Faaliyet kiralaması:İşletmelerin faaliyetleri ile ilgili ihtiyaç duydukları varlıklar için finansman imkanı sağladığı gibi kiralanan varlıkla ilgili servis ve kolaylıklardan yararlanmayı da sağlayan bir kiralama türüdür.özellik) kiralayan(lessor) ve kiracı (lessee) arasında imzalanan ve üreticiden kiracı tarafından seçilip.işe uygun işgörenlerin tedariki.kiralayan tarafından satın alınan bir malın(2. V. İNSAN KAYNAKLARI İnsan kaynakları yönetimi amaçlara ulaşma yolunda örgütün insan boyutuyla ilgilenir.Libor’u prime rate’e veya prime rate’i libor’a çevirmek şeklinde faiz ödemelerinin niteliğini değiştirerek borç ödemelerinin yapısını değiştirme işlemidir. Risk sermayesi: Büyük sermaye sahibi yatırımcıların gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı uzun vadeli yatırımlardır. Swap:İki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içerisinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının veya faizlerinin değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir.    İhracatçı işletme İthalatçı işletme Forfaiter Garantör banka III. VII.Para swap’ında faiz swap’ından farklı olarak taraflar arasında ana paralar el değiştirmektedir. Opsiyon: Geleceğe ilişkin hak içeren finansal sözleşmelerdir.

örgütün insan kaynaklarının stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada nasıl daha etkin yönetilebileceği konusunu ele alır. Performans(başarı)değerlendirme:İşgörenin işinde belirli dönem sonlarında sağladığı başarı düzeyinin belirlenmesidir.sürekli geliştirilmesi çabalarıdır.İnsan kaynakları planlaması. V. II. IV.İnsan kaynakları yönetimi.İnsan kaynakları bölümü yöneticisi işletmede kadro oluşturma sürecinde anahtar rolü oynayan kimsedir. Ayrı bir bölüm olarak işgören istihdamı ve yönetimi üzerine alan insan kaynakları bölümünün görevi sadece işe uygun personel seçimi ve bunların etkin kullanımı olmayıp ayrıca.Bu planlama süreci . İşgören bulma ve seçme:Çeşitli kaynaklardan işletmeye gerekli adayları araştırıp bularak işe en uygun işgörenleri seçme sürecidir.istihdam ve geliştirilmesi ile ilgili politika oluşturma. İnsan kaynakları yönetiminin işletmeye sağlayacağı yararlar: I. VII. Eğitim ve geliştirme:İşgörenin işini etkili ve verimli bir şekilde yapmak üzere bilgi ve yeteneklerinin arttırılması. Çalışma(endüstri) ilişkileri:Çalışanlarla bireysel ve toplu olarak işçi-işveren ilişkilerini kapsar VIII. III. II.Eğer bir işletmede çalışan kimseler. Kariyer planlama:İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasında yönelik planlama yapılmasıdır. İşletmeye sürekli olarak gelişme olanakları sağlar. İnsan kaynakları yönetimi.planlama. İnsan kaynaklarının bilinçli yönetimi işletme için yatırım ve karlılık getirir. İnsan kaynakları yönetiminin tanımı:Örgütte rekabetçi üstünlükler sağlamak amacıyla gerekli insan kaynağının sağlanması. VI. Değişime açık be başarı için motivasyonu yüksek insan gücüne sahip olmasını sağlar. Sağlık ve güvenlik İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI:İşletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelik ve sayısal olarak önceden saptanmasıdır.İnsanların iş yaşamlarında daha mutlu daha üretken olabilmeleri için ne yapıldığı. İşgören ihtiyaçlarının karşılanması ve gelişimin sağlanması Bu yaklaşım açısından bakıldığında insan kaynakları yönetimi bir yandan insanın yüksek performansla çalışmasını.  Çalışanların yeteneklerinin sürekli olarak geliştirilerek onların daha nitelikli hale getirilmesi  Terfi. İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonları: I.eğitim ve çalışma şartları bakımından iş tatmininin sağlanması da görevleri arasındadır. III.işletmelerde verimliliği dolayısıyla karlılığı etkileyen ve belirleyen temel unsurlardan biridir. İşletme amaçları doğrultusunda insanın verimli kullanılması II. IV.I.niteliklerine ve kişisel ilgi alanlarına göre seçilip görevlendirilmişlerse ve bu görevler onlara kişisel gelişme ve ilerleme imkanı sağlıyorsa etkili bir kadrolaşma sağlanmış demektir.yönlendirme ve denetleme faaliyetlerini içeren bir disiplinidir.diğer yandan yaşam kalitesinin yükseltilebilmesini amaçlar. İnsan kaynakları planlaması:İşletmenin ihtiyaç duyulacak işgören ya da personelin nitelik ve sayısal olarak önceden belirlenmesidir. Ücret yönetimi:Mevcut işlerin önem derecesine göre gruplandırılıp yapılan işin değerine göre işgörenlere uygun ve adil ücret ödenmesi çalışmasıdır.örgütleme.işletmede çalışan kimselerin işletme örgütüyle ilişkilerini konu alan faaliyetlerle ilgilidir.ne yapılabileceği ve ne yapılması gerektiği üzerinde durur. Çalışmaların iş güvenliğini ve işgören sağlığını korumaya yardımcı olur.

 İş şartnamesi:İşin yapılabilmesi için temel alınan kişisel nitelikleri belirtir.  İş tanımı:İşin sağladığı yetkiyi. İŞGÖREN BULMA VE SEÇME İşletmenin daha yeni kuruluşunda insan gücü seçimi ve işe alma işletme amaçlarını gerçekleştirebilecek bir örgüt yapısının oluşturulması için önem kazanır.Bu amaçla önce yapılacak işlerin tahmin edilmesi sonra tahminlerin kişi/saat hesabına çevrilmesi gerekir.işgören sayısında tasarrufu sağlayarak gider düşürücü bir rol oynadığı gibi işin niteliğine göre uygun işgören seçimi ve istihdamını sağlayarak da üretim sürecinin etkinleştirilmesini gerçekleştirir.Faaliyet halindeki işletmede de çeşitli nedenlerle zaman zaman işletmeden ayrılmalar olur ve ayrılan kimselerin yerine yeni işgören tedariki gerekir.izinli ya da tatilde geçen günler devamsızlığa dahil edilmez. Planlama görevini üstlenen bölüm yetkililerinin en önemli görevlerinde biri işletmede çalışacak personelin nerede.işi yapabilmek için gereken faaliyetleri ve sorumlulukları tanımlar ve açıklığa kavuşturur.  İş analizi:Bir işin ekonomik olarak kısa zamanda ve iyi bir şekilde yapılabilmesi için işle ilgili bilgilerin sistemli olarak toplanması.%6 nın üzerinde ise bir sorun halini alır.Bu daha çok personel ya da işgören devir durumu ve devamsızlık konularını inceler. İşgören devir hızı=Bir dönemde ayrılan ve çıkarılan işgören sayısı x 100 Bir dönemde çalıştırılan ortalama işgören sayısı İşgören devir hızının yüksek olmasının sakıncaları:  İşçilik giderinin ve genelde personel giderlerinin artması  İş kazalarının artması  Yeni işgören bulunmasından dolayı zaman kaybı  Yeni işgörenin işe alınmasından kaynaklanan kayıplar  Eğitim ve işe alıştırma maliyetlerinin artışı  Sık sık işten ayrılma veya çıkarmaların yarattığı moral bozukluğu Devamsızlık= İşgörenin devam etmediği gün sayısı x 100 İşgörenin devam ettiği gün sayısı – devam etmediği gün sayısı Devamsızlık oranı %3-%6 arası olursa normal sayılır. İnsan kaynakları planlaması ile iş analizi ve diğer çalışmalarla işletmenin ihtiyaç duyduğu veya duyacağı insan gücü nitelik ve sayısal olarak belirlendikten sonra sıra eleman .  İşgücü analizi:İşgören sayısı belirlendikten sonra iş yükünün mevcut personel tarafından başarılıp başarılamayacağını anlamak için yapılan bir çalışmadır. İşgören devri.ne zaman ve nasıl sağlanacağının önceden belirlenmesidir.personelin işe giriş ve çıkışlarının ölçüsünü gösterir.incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.  İş yükü analizi:Bu analiz ile belirli bir süre içinde belirli bir işin yapılabilmesi için gerekli işgören sayısı belirlenir.devamsızlık ise işgücünün programlandığı halde çalışması gereken günde işe gelmeme durumunu ifade eder.İstirahatli.İşletmenin büyüme ve gelişme amacın gerçekleşmekte olması sebebiyle de personele ihtiyaç duyulur ve bu ihtiyacın karşılanması için işe yeni eleman alınır.İşgören tedarikinin en uygun veya optimum bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle işlerin gerektirdiği insan gücü niteliklerinin belirlenmesi gerekir.Verimli çalışabilmek için ne tür elemanlara ihtiyaç olduğunun tam ve doğru olarak belirlenmesi gerekir.Bunlar.işin işletme içindeki yerini.Bu yolda bazı teknikler kullanılır.

Bu maliyetin başlıca kaynakları:  İlanlar  Görüşme ve diğer seçim prosedürleri  Yeni elemanların işe ve işletmeye uyumu  Temel iş eğitimi  İşgörenlerin kısa sürede işten ayrılmaları İşgören bulma ve seçme aşamaları: I.Genellikle şu hedefler güdülür: -Yükselme için mevcut potansiyeli belirleme -Başkalarıyla geçinme yeteneğini belirleme -Kişilik değerlendirme -Adayın işletmeye uygun olup olmadığını belirleme  Referans araştırması:Bu aşamada adayın verdiği bilgilerin doğruluk derecesi.Geliştirme ise var olan yeteneklerin iyileştirilmesidir.örgüt yapısı.Yetiştirme.Aday bulma süreci boş bulunan işler için işletmenin içinden ve dışından adayları araştırılması ile başlar ve bu kişilerin işlemeye başvurmaları ile sona erer.daha çok yeni işe giren personele yeni yetenekler kazandırılması ve işin gereklerine göre kişiye gerekli bilgi ve beceri düzeyine ulaştırılması için yürütülen eğitim faaliyetleridir.İnsan kaynaklarına yapılan yatırımın doğru eleman bulmanın belili maliyeti vardır.Özellikle yönetici tedarikinde sınav yerine uygulanan temel yöntem budur.mamulleri.yetki ve sorumluluklar vb bilgiler sağlanır.uygun olmayanlar elenir.Eğitimle ilgili ve eğitimin birer türü olan iki önemli kavram:yetiştirme ve geliştirmedir.  Sağlık kontrolü  İşe yerleştirme ve alıştırma:Oriyantasyon da denilen işe alıştırma kişinin işe başlatılmasından sonra bu konuda düzenlenen programlarla yapılır. Aday araştırma ve bulma:İşletmede mevcut veya beklenen boş bulunan işler ya da pozisyonlar için potansiyel adaylar ortaya çıkarılır.  İşe alma kararı:İşletmenin insan kaynakları politikası ve işgören ihtiyaçları doğrultusunda önceki aşamaların tümünden elde edilen bilgiler ışığında işe alma kararı verilir.Güdülen amaç.  Test/sınav:İşe alınacak adayların fazla olduğu zamanlarda uygulanır.Yetiştirme sınırları belirli .mektupla ya da yüzyüze görüşme ile başkalarından öğrenilir. İşgören seçim süreci:  Ön görüşme ve başvuru formu doldurma:Ayrıntılara girilmeden aday ile bir ön görüşme yapılır.telefonla.Elenmeyenlere iş başvuru formu veya müracaat formu doldurtulur.politika ve prosedürleri.içinden işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak sayı ve nitelikte işgörenlerin seçilebileceği bir aday havuzu oluşturmaktır.İşletmenin geçmişi.bulma ve seçmeye gelir.yetenek ve becerileri geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.sağladığı olanaklar.  Görüşme(mülakat):İşletme yöneticilerinin adaylarla onları yakından tanıma ve birinci elden bilgi edinme amacıyla yaptıkları konuşmadır.amaçları.kişilik yapısı.Test ve sınavlar çok çeşitli olup özellikle büyük işletmelerde kullanılırlar çünkü bunların hazırlanıp uygulanması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır. EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim genel anlamda bilgi verme. II.önceki işteki performans durumu.

bir zaman dilimi içinde yapılır.bazıları ise yönetim yeteneklerini geliştirmeyi hedef alır veya gelecekte yönetici olacak kimseleri yetiştirir.  Kritik olay yöntemi:Yönetici iş göreni sürekli olarak gözetleyerek onun başarılı ya da başarısız davranışlarını ve kritik özelliği olan işler veya olaylar karşındaki davranışlarını .Basit sıralama olarak adlandırılan yöntemde yönetici çalışanları işlerindeki başarılarına göre sıralar.  İnceleme gezileri:Diğer işletmeleri ziyaret ederek çalışma yöntemleri ve koşulları farklılıklar ve teknolojik yenilikler konusunda çalışanların bilgi ve görgülerini arttırma amacını güderler.bazıları kişinin genel eğitim düzeyini geliştirir.işten çıkarma gibi konularda işgören hakkında karar vermek için kullanılır.az zaman alan ve ucuz bir yöntemdir.  Oriyantasyon  Rotasyon  Staj yoluyla eğitim PERFORMANS DEĞERLENDİRME Performans ya da başarı işletmede çalışan kişilerin görev ve sorumluluklarını etkili ve verimli bir şekilde yerine getirmelerini ifade eder.oysa geliştirme belirli süre içinde bitmeyen belirsiz bir çalışmadır.yararlı ve gerekli konular üzerinde geniş bir dinleyici kitlesine yönelik olarak yürütülen bir eğitim tekniğidir. İş başında eğitim:  Geleneksel eğitim yöntemi:Temel olarak işletmeye yeni giren veya iş değiştiren bir işgörenin tecrübeli bir işçi veya ustabaşı yanına yetiştirilmek üzere verilmesidir.  Seminerler:Özellikle yüksek ve orta kademe yöneticilerine yönelik işletme dışı kuruluşlarca düzenlenen toplantılardır.Sonra daha az iyi ve daha az kötü işgörenleri seçerek alt gruplara böler.orta ya da üst kademe yöneticilerine verilen eğitim programlarıdır.Performans değerlemede personelin işletme amaçlarına yapmış olduğu katkının ölçülmesidir. İşgören eğitimindeki amaçlar  Üretimde ve prodüktivitede artış  Kalite artışı  Maliyetlerde düşme  İş kazalarında azalma  İşgören devir hızında düşme İşgören eğitimi programları üç tipte olabilir.  Kurslar:Çalışma saatleri dışında işçi.  Personeli geliştirmeye yöneliktir.Ücret artışı.çırak. Performans değerlemenin amaçları:  İşgöreni değerlendirme amacı. İşgören eğitim yöntemleri İş dışında eğitim:  Konferanslar:İşletme tarafından zaman zaman başvurulan.terfi.önce en iyi/başarılı ve en kötü/başarısızı belirler.bazıları belirli bir mesleki eğitimi temel alır.  Dereceleme yöntemi:Değerlendirmeyi yapan yönetici söz konusu ölçek üzerinde her faktöre bağlı olarak uygun gördüğü dereceye bir işaret koyma yoluna gider ya da her derece için önceden belirlenmiş bir puan listesi varsa bu puanları kullanır. Perfomans değerleme yöntemleri:  Sıralama ve karşılaştırma yöntemi:Uygulanması kolay.

Açıklık ilkesi Ücret yönetimi politikaları:Ücret yapısının kurulmasında öncelikle temel ücret politikası belirlenmeli.İş değerlemesinde işgören değil öncelikle işin kendisi dikkate alınmaktadır.ortak . III. Dengeli ücret ilkesi:Ücret.işlerin ayrıntılı analiz ve tanımlarının yapılarak aralarındaki farklılıkların kolaylık ve zorluk derecelerine göre objektif bir biçimde ortaya konmasıdır.işgörene belirli bir hayat seviyesini sağlayacak kadar tatminkar işletmenin maliyetlerini aşırı ölçüde arttırmayacak kadar da ölçülü ve dengeli olmalıdır. Ücret yönetimi ilkeleri I. İş değerleme ve ücret yönetimi:İş değerleme. Kariyer planlamasının önemi. Bütünlük ilkesi:Zihinsel emek sahipleri ile fiziki emek sahibi işgörenler arasında adil bir ücret politikası uygulanmalıdır. Objektiflik ilkesi VI.bunun kişilerin yeteneklerinin değerlendirilmesi ve gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenmesi yoluyla çeşitli amaçları gerçekleştirmesi ile ilgilidir. İş değerleme ile her işin işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkısı ve önem derecesi ile hak ettiği ücret belirlenmeye çalışılır. II. Yükselme ile orantılı ücret ilkesi IV.Bireysel ücretler. Cari ücrete uygunluk ilkesi VII.  Örgütsel kariyer planlama ÜCRET YÖNETİMİ İktisatçılara göre ücret zihinsel veya bedensel emeğe üretim faaliyetleri karşılığı ödenen bedeldir. V. KARİYER PLANLAMA İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasına yönelik bilinçli bir plan yapı olması sürecidir. Ücret sistemleri: Hesaplanma biçimine göre ücret sistemlerini bireysel ücretler ve toplu ücretler olarak ayrılır.kaydeder. Eşitlik ilkesi:Yapılan işin ve işi yapan işgörenin kapasitesi saptanarak eşit işe eşit ücret ödenmelidir.ücret politikası ücret adaletini ve işletme dışı etkenler karşısındaki dengeyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir. Kariyer planlamasının amaçları:  İnsan kaynaklarının etkin kullanımı  Yükselme ihtiyaçlarının karşılanması için işgörenlerin geliştirilmesi  İyi eğitim ve kariyer olanakları ile iş başarısının yükseltilmesi  İşgörenin iş tatmininin ve işe bağlılığının sağlanması Kariyer planlaması çeşitleri  Bireysel kariyer planlaması:İşgören olarak birey iş yaşamında ve içinde yer aldığı organizasyon içinde yerini bilme ve anlama ayrıca gelecekte de nerede ve nasıl olmak istediğini belirlemek durumundadır.her birey için ayrı ayrı hesaplanan ücretlerdir.Toplu ücretler.Belirli dönemler boyunca kişinin gösterdiği olumlu ya da olumsuz davranışlar işgörenin değerlendirilmesinde kullanılır.İşletme açısından ücret bir maliyet unsurudur ve işverenlerin ücret düzeyi beklentisi maliyetleri minimize edeceği noktadır.

saat başına. Grup özendirici ücret sistemleri:Grup için belirlenen üretim standardı.Ayni ödemeler. Kök ücret sistemleri: 1.Farklılaştırılmış parça başı ücret.aylık olarak önceden saptanan belirli bir ücret alır.İşgören işini hesaplanan standart zamandan daha kısa sürede bitirirse tasarruf ettiği zaman için kendisine prim ödenir. 2.İşgören fazla ücret almak için ürettiği parça miktarını artırır.işini hesaplanan bu standart zamanda bitirebilirse normal ücretini alır.özellikleri nedeniyle belirli bir gruba aynı ölçüde ödenen ücretlerdir.işgörenin ücret açısından bir yararı olmaz.standart aşılınca bu oran artırılır.üretilen parça miktarına göre ücret belirlenir.Standartlar hareket ve zaman etütlerinden baz ücret ile parça başı ücretler de ücret araştırmalarından yararlanılarak saptanır ve toplu pazarlık görüşmeleri sonucunda kesinleşir. Farklılaştırılmış parça başı ücret:Taylor tarafından geliştirilen bu sistemde belirli bir standarda ulaşılıncaya kadar belirli parça başı ücret oranı uygulanırken. 6.Ödenme biçimine göre ücretler ayni ve nakdi ödemeler şeklinde ayrılır.Verimlilik artışı olursa bundan işveren yararlanır.Daha sonra bu prim grup içerisinde bireylerin çalışma süresine veya katkılarına göre dağıtılır.Eğer üretim önceden belirlenen düzeye ulaşamaz ise. Rowan sistemi:İşgörene normal ücretine ilaveten tasarruf ettiği zaman için prim .Standarttın üstündeki her üretim birimi için ayrıca ücret ödenir.Zamana göre ücret sisteminde iyi çalışan işgören ile çalışmayan arasında bir ayrım yapılmadan aynı ücret ödendiğinden bu sistem verimlilik artışında etkili olamamaktadır.Belirlenen süre içinde ücret daima sabittir. 2.İşçi bakımından kazanılacak ücret tutarı üretilen parça ya da iş birimi ile orantılı olarak artar veya azalır.çünkü parça başı ücretler arasındaki fark geniş tutulduğunda personel ücretleri arasındaki açıklık çok fazla artmakta. Özendirici ücret sistemleri: 1.Diğer yandan üretimin bu şekilde artırılması kalitenin düşmesine neden olabilir.bu nedenle de sistemin üretimi özendirici niteliğe sahip olduğu görülür. 3.Ancak bu primin bir kısmı işveren için ayrılır. Halsey sistemi:Zaman tasarrufuna dayanır.Bu sistemde normal personelin belirli bir sürede gerçekleştirilmesi gereken üretim miktarı standart olarak belirlenmekte.parça başı ücretten daha özendirici olmasına rağmen daha az kullanılmaktadır.bu durum da eleştirilere neden olmaktadır. 5.İşgören.Nakdi ödemeler.Genelde hayli yüksek olarak belirlenen standartlara ulaşamayanlar için sabit ücretin ödenmesi garantisi verilmektedir.Bu sistemde her işin tamamlanabilmesi için standart bir zaman hesaplanır. Parça başına ücret:Beklenen minimum çıktıyı sağlayacak bir saatlik ücret saptanır.bu standarda ulaşanlar %20-80 arsında bir oranda prim almaya hak kazanmaktadır.Ücrette bu zaman üzerinden hesaplanır.işgörenin ücreti kesilir.gündelik.grup tarafından aşıldığı taktirde prim gruba ödenir. 3. Zamana göre ücret sistemi:İşgören.haftalık. Parça başına ücret sistemi:İşin yapılması için gerekli zamana göre değil. 4.Burada önemli bir sakınca işini zamanından önce bitiren işgörene teşvik edici ek bir ücret ödenmemesidir.üretim belirlenen düzeyi aştığında ise işgörene ek bir ücret ödenmez. Gantt sistemi:Personelin saat ücreti garanti altına alınmaktadır.parasal ödemelerdir. Götürü ücret sistemi:İşgören önceden saptanan bir işi belirli bir zamanda yapmayı taahhüt eder.malla yapılan ödemelerdir ve kullanımı azalmıştır.

etkinlik endeksi hesaplamasıyla bu sistemden ayrılır.tüm çalışma grubuna ödenir.Komite. Teşvik şemaları:  Öneri sistemi:İşgörenlerin örgütün etkinliğini artıracak önerilerini bir kağıda yazıp öneri kutusuna atmaları istenir.  Kar paylaştırma planları:İşgörenlere normal ücretlerine ilaveten şirket karının belli bir oranının ödenmesini öngörür.ödenmektedir. 9.Bu sistemde fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alınmaktadır. Bedeaux sistemi:Yapılacak hareket ve zaman etütleriyle her iş için belirlenen süre bir Bedeaux birimiyle ifade edilir ve her B bir dakikada yapılacak iş miktarını gösterir.öneri planı ve işgören katılmasının bir bileşkesidir.Genellikle işgörene hisse senetleri daha uygun fiyatla satılır ve taksitlerle maaşından ödenmesi sağlanır.Her iş için standart B süreleri hesaplandıktan sonra.Ekinlik endeksi. Emerson sistemi:Fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alındığından Rowan sistemine benzerken.Daha sonra hangi etkinlik düzeyinden sonra prim ödeneceğine ve farklı etkinlik düzeylerinde hangi prim yüzdelerinin uygulanacağına karar verilir.Böylece prim yüzdesi tasarruf edilen zamanın standart zamana oranına eşit olmaktadır.Firmanın her bir bölümünde sendika tarafından atanmış ya da grup üyelerince seçilmiş bir işgören temsilcisi ve ustabaşından oluşan bir üretim komitesi vardır.Bu primin genellikle %75’ i doğrudan tasarruf sağlayan personele.Öneri kabul edildiğinde yapılan maliyet tasarrufu yalnızca öneriyi yapan kişiye değil. 7. %25’i de büro personeli gibi dolaylı tasarrufa katılan personele ödenir. 8.standart çalışma zamanının fiili çalışma zamanına bölünmesiyle hesaplanır.işgörenler veya yönetim tarafından yapılmış olan iyileştirme önerilerini inceler.  Hisse senedi planları:İşgörenlerin şirketin hisselerinden satın almalarını teşvik etmeyi öngören planlardır.Bir komite tarafından değerlendirilen öneriler kabul edilir ve uygulanırsa işgörene finansal bir ödül verilir. .  Scanlon planı:Grup teşviki.işi standart süreden daha kısa sürede bitiren personele tasarruf ettiği her B birimine karşılık gelen sürenini saat karşılığı kadar prim hesaplanır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful