İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME VE İŞLETME YÖNETİMİ İşletme ile ilgili bazı temel kavramlar: Fayda:Mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarını giderme niteliğine denir. İktisadi mal ve hizmetler:İnsanların ihtiyaçlarını giderme niteliği ya da faydası olan madde ve hizmetlere denir. Üretim:İktisat biliminde her türlü fayda yaratmaya diğer bir deyişle iktisadi mal ve hizmetler meydana getirmeğe üretim denir. Fayda yaratma başlıca dört şekilde meydana gelir:  Şekil değişikliği yoluyla:Girdilerin veya malların ekonomik,fiziksel,kimyasal veya bunların karşımı olan değişimlere uğratılmasıyla fayda yaratılır.Bu anlamda üretim şekil faydası yaratan bir faaliyettir.  Zaman değişikliği yoluyla:Malların kıt olduğu zamanlarda pazara sunulmak üzere depolanması ve muhafaza edilmesiyle ilgili faaliyetlerle zaman faydası yaratılır.  Yer değişikliği yoluyla:Malların taşınıp kıt olduğu bölgelere ve yerlere ulaştırılması yer faydası yaratır.  Mülkiyet değişikliği yoluyla:Malların mülkiyetinin değiştirilmesiyle ilgili olan değişim faaliyeti ile mülkiyet faydası yaratılır. Üretim faktörleri:Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için bir araya getirilmesi gereken bazı temel nitelikli unsurlara denir.Dört grupta toplanır:  Emek  Sermaye  Doğal kaynaklar  Müteşebbis İşletmenin tanımı:Alfred Isaac’ a göre “üretim faaliyetlerinde bulunan ve ihtiyaçların tatminine doğrudan veya dolayısıyla katılan her iktisadi birime işletme” denir. İşletme geniş kapsamlı ve basit olarak; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.” Fiziksel mal ve hizmet üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi hizmet üretimi ile de insanların ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılabilir. İşletme “başkaları için-pazar için-üretim yapar,dolayısıyla kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan kişi ya da kuruluşlar bir işletmeyi oluşturamazlar. İşletmenin konusu olan mal ve hizmetler-ki bu ikinci gruba fiziksel mal karşıtı olarak soyut mallar da denir-iktisadi mallar ve hizmetlerdir.İnsanların “ihtiyaçlarını giderme niteliğine sahip olmaları” yanında “kıt” ya da “sınırlı olma” özellikleri de vardır.Doğada bol miktarda bulunup da,hiçbir çaba sarf etmeden insan ihtiyacını karşılayan mallar iktisadi mallar olmayıp “serbest mallar” dır ve işletme faaliyetlerine konu olmazlar. İşletme ile teşebbüs ayrımı:Teşebbüs daha geniş bir kavram iken işletme daha dar bir kavramdır.İşletme “teknik” mal veya hizmet üreten fabrika,atölye,mağaza gibi bir birimdir;teşebbüs de hukuki,iktisadi ve mali birimdir.Her teşebbüs bir işletmedir ama her işletme bir teşebbüs değildir.Örneğin,Türkiye Şeker fabrikaları AŞ birçok işletmesi olan bir teşebbüs;Alpullu Şeker fabrikası ise bir işletmedir. Müteşebbis ve profesyonel yönetici kavramları:Müteşebbis emek,sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen üretim faktörlerini başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden ve uygun şekilde birleştiren kimsedir.Girişimci genellikle kar etme ana amacı ile hareket eder ve riske de katlanır.Kendisi de bir üretim faktörüdür.

Yönetici ise aynı faaliyeti başkaları adına bir ücret karşılığında yapar ancak kar da zarar tehlikesi de işletmenin sahibine aittir.

FREDERİCK W. TAYLOR VE “BİLİMSEL YÖNETİM” İşçilik,hammadde ve malzemede büyük ölçüde israf olduğunu saptamış;bunu önleyerek verimliliği artırmanın yollarını araştırmıştır.Hem işçiler hem de yöneticiler yönünden bilgisizliğin,cehaletin,üretimin artmasını engellediğini;böylece daha fazla ücret alma olanağı varken çalışanların farkında olmadan daha düşük ücrete razı olduklarını gözlemlemiştir. İşçilerin malzeme ve makineleri kullanış tarzını ve bununla ilgili hareketlerini ölçüm aletleriyle ölçme yoluna gitmiştir.Kronometre ve çeşitli mühendislik ölçüm aletleriyle yaptığı çalışmalarla gereksiz zaman ve materyal kaybını minimum düzeye indirmiş,yapılan işin kalitesini ve miktarını artırarak daha fazla üretim yanında daha yüksek ücretin kazanılmasına yönelik metotlar geliştirmiştir. Özellikle zaman etüdü adı verilen çalışmaları parça başına ücret uygulaması ile fazla üretim yapan kimselerin yüksek ücretle ödüllendirildiği teşvikli ücret sistemlerinin geliştirilmesiyle sanayi üretiminde ortalama %400’ ü aşan verimlilik artışı sağlayabilmiştir. Taylor’a göre bilimsel yönetim ilkelerini üç amacı vardır: I. Örnekler vererek verimsiz çalışmanın sebep olduğu büyük zararları göstermek II. Bu verimsizliği önlemenin tek yolunun sistemli bir yönetim uygulaması olduğunu okuyucuya kanıtlamak III. Yönetimin belirli kanun,kural ve ilkelere dayanan bir bilim olduğunu ortaya koymak Taylor’un bu yeni yönetim anlayışında görevin planlanması işinin onu performansını(yerine getirilmesini) işinden ayırması gerektiğini vurgulamıştır.Planlama yanında denetime de büyük önem vermiştir.Taylor temelde üretim sorunlarıyla ve üretimin verimliliğinin artırılmasıyla uğraşmıştır.Bu akımın temsilcileri arasında F. ve L. GİLBERT,GANTT,EMERSON,BARTH ve COOKS sayılabilir.

HENRİ FAYOL,”YÖNETİM SÜRECİ YAKLAŞIMI VE YÖNETMİN EVRENSELLİĞİ” Yönetim olayını tepe yönetimi bakış açısıyla ele alan Fayol,yönetim biliminin evrensel olduğunu ve birtakım ilkelere bağlı olarak bir takım fonksiyonlarca yürütüldüğünü ileri sürmüştür.Yönetim ilkelerini koyarken kendisininkilerin yol gösterici olduğunu başka ilkelerinde var olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım bir sanayi işletmesinde bulunan başlıca faaliyetleri sınıflandırarak 6 fonksiyon haline getirmiştir: I. Teknik(üretim) II. Ticari(satın alma,satma ve değişim) III. Mali(finansal) IV. Muhasebe(istatistik dahil) V. Güvenlik VI. Yönetim Fayol yönetimi birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele almış;bu sürecin aşamalarını da yönetim fonksiyonları olarak 5 grupta toplamıştır: I. Planlama(ileriyi görme) II. Örgütleme(organize etme)

III. IV. V.

Yöneltme(yürütme) Koordinasyon(düzenleştirme) Denetim(kontrol etme)

Fayol planlama ve örgütlemeyi en önemli;diğer üçünü ise ikinci derecede önemli yöneticilik fonksiyonları olarak kabul etmiş ve dolayısıyla denetime yeterince önem vermemiştir. Fayol da Taylor gibi yöneticiliğin teknik bilgiden farklı olduğunu işçi için gerekli bilginin teknik bilgi olup,orta ve üst kademelere doğru çıkıldıkça teknik bilgi ihtiyacının yerini giderek artan ölçüde yönetim bilgisi ihtiyacının aldığını ileri sürmüştür. MAX WEBER VE “BÜROKRASİ YAKLAŞIMI” Max Weber’ in üzerinde durduğu bürokrasi,günlük dilde kullanılan “işlerin yokuşa sürülmesi”, “geciktirilmesi” anlamının tam aksine etkinlik açısından ideal bir organizasyon yapısını göstermektedir.Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu ve etkin bir organizasyon yapısının özellikleri üzerinde duran Weber’ in görüşlerinin temel noktaları şunlardır: I. Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayan bir iş bölümü II. Açık/seçik belirlenmiş bir hiyerarşik yapı ve böylece her kademenin bir üst kademece kontrol edilmesi III. Her kademede işlerin yapılışına ilişkin pozisyonlara gelen herkesin uyacağı ilke ve yöntemler IV. V. VI. Kişisel ve duygusal olmayan,rasyonel ve ilkeler doğrultusunda ilişkiler Teknik yeteneğe dayalı personel seçim ve terfi sistemi Organizasyon birimlerinin yasal yetkilerle birbirine bağlanması

ELTON MAYO VE”BEŞERİ İLİŞKİLER YAKLAŞIMI” İşletme yönetiminde beşeri ilişkiler yaklaşımı ya da daha yeni ifadesiyle davranışsal yaklaşım psikoloji,sosyoloji ve sosyal psikoloji alanlarındaki bulguların ve geliştirilen yöntemlerin örgütsel davranış biçimlerinin anlaşılması yolunda kullanılmasına dayanır. Bu yaklaşımın ele aldığı başlıca konular şunlardır :  İnsan davranışı  Kişiler arası ilişkiler  Grupların oluşması  Grup davranışları  İnformel organizasyon  Algılama ve tutumlar  Motivasyon  Liderlik  Organizasyonlarda değişme ve gelişme Elton Mayo ve F.Roethlisberger liderliğindeki bilim adamlarının Hawtorne fabrikalarında gruplar halinde çalışan çok sayıdaki işçi üzerinde yaptığı araştırmalar,önceleri ışıklandırma,ısıtma,yorgunluk ve dinlenme zamanları gibi fiziksel faktörlerin işçilerin verimliliği üzerindeki etkilerini belirleme amacına yönelmiştir.Ancak,bu tür faktörlerdeki iyileştirmelerin üretim verimliliğini artırması beklenirken umulan sonuç alınamamıştır.Bunun üzerin araştırmacılar dikkatlerini fiziksel faktörlerden sosyal ve psikolojik faktörlere çevirmişlerdir. Bu yeni yönde yapılan deneyler üretim düzeyini ve verimliliği esas itibariyle sosyal faktörlerin etkilediği görüşüne yol açmıştır.Sosyal faktörlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan deneylerden birinde işçilerin kendi aralarında oluşturdukları gruplarda üretim düzeyinin ne

olması gerektiği konusunda kendi aralarında bir standart ya da norm belirledikleri daha fazla üretim yapanlara bu norma uymaları için baskı yaptıkları belirlenmiştir. Hawtorne araştırmaları ile işletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu sonucuna varılmıştır.Belirli bir organizasyon yapısı içinde bir araya gelen kişilerin kendi aralarında İnformel gruplar oluşturduğu grup özelliklerini de kişilerin sahip olduğu inançlar,alışkanlıklar,amaçlar,gelenekler ve değer yargılarının belirlediği böylece oluşan sosyal sistemin kişiler üzerindeki etkisinin fiziksel faktörlerden fazla olduğu bulgusu ortaya konmuştur. Genel olarak beşeri ilişkiler yaklaşımı işletmede personele önem verilmesi,tatmin edilmesi ve yüksek moralli olmasının üretim verimliliği üzerindeki etkisi üzerinde durmakta,verimlilik için işe özendirme de başlıca ilgi alanını oluşturmaktadır. EKONOMİK BİR BİRİM OLARAK İŞLETME İŞLETMENİN BAZI ÖZELLİKLERİ Geniş kapsamlı ve basit olarak ele alındığında işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.”Bu tanıma göre,hayır cemiyetleri,vakıflar,hatta devlet ve devletin çeşitli dairlerin işletme sayılabilir. Dar anlamlı olarak işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmetleri üretmek ve sahibine kar sağlamak amacıyla faaliyet gösteren iktisadi birimdir.”Dar anlamda düşünüldüğünde işletmenin karlılık(rantabilite) ve verimlilik(prodüktivite) esaslarına göre faaliyette bulunması temel alınmaktadır. Özetlenecek olursa;iktisadi biri birim olarak işletme,ister özel sektörde ister kamu sektöründe olsun;tek veya çok sahipli olsun;kişi veya sermaye şirketi şeklinde bulunsun;kapitalist veya sosyalist bir ekonomik düzende faaliyet göstersin müteşebbise veya devlete üretim faktörlerine yaptığı harcamaların üzerinde net gelir sağlamak durumundadır. İşletmenin amaçları: I. Kar sağlama:Klasik iktisatçılardan beri geleneksel olarak işletmenin kar sağlamak amacıyla kurulduğu ve müteşebbisin maksimum kar peşinde koştuğu varsayımı genellikle kabul edilmiştir.Kar,işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri sonucu olup,genellikle toplam gelirlerin toplam giderlerden farkı olarak düşünülür. İşletmelerde karı hesaplama nedenleri;  Devlete vergi ödeme  Ortaklara ne kadar kar payı dağıtılacağına karar verme  İşletmenin başarı durumunu değerlendirme ve politikalarını saptamak için temel oluşturma Kısaca söylemek gerekirse,kar işletme için çok önemli bir kavramdır;işletmenin başarı derecesini ölçme aracı,denetleme aracı,verimli çalışanları özendirme aracı ve hepsinden önemlisi varlığını,yaşamını sürdürme aracıdır. II. Satış geliri sağlama:Satış gelirlerinin maksimizasyonu bazen amaçlar sırasında karın yerini alabilmektedir.Bu görüşü ileri süren Amerikalı iktisatçı William J. Baumol’ a göre özellikle az sayıda işletmenin pazara hakim olduğu oligopol piyasalarında işletme yöneticileri en çok karı değil,belirli düzeyde karı sağlamak kaydıyla satış gelirlerini maksimum düzeye çıkarmaya çalışmaktadır.Böylece maksimum kardan kısmi bir fedakarlıkla daha çok satış sağlamayı yeğlemektedirler. III. İşletmenin(ya da yöneticinin)sosyal sorumluluğu:İktisadi işletmelerin bir ölçüde kamu kurumlarına benzemesine yol açan bu kavram;  Ortaklara uygun veya adil bir kar payı  Personele uygun ücret ve iyi çalışma şartları  Tüketicilere uygun fiyat ve kaliteli mal

 Hammadde ve malzeme satıcılarına uygun fiyat  Çevre halkına karşı çevreyi koruma ve iş imkanı sağlama  Devlete vergi verme gibi görev ve sorumlulukları yüklemektedir. IV. Varlığını sürdürme ve büyüme:İşletme varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir iktisadi çevre içerisindedir.Bu çevrenin her zaman değişiklik gösteren koşullarına ayak uydurarak yaşamını sürdürmesi ve büyüyüp gelişmesi gerekir.Büyüme karlarda,satışlarda,pazar payında,üretimde veya bunların birkaçında artışlar şeklinde kendini gösterebilmektedir.

İŞLETMENİN KAYNAKLARI Üretim miktarı üretimde kullanılan kaynaklara bağlı olarak değiştiğine göre üretim fonksiyonu; Q=(E,S,Dk,Y) Q=Üretim miktarı E=Emek S=Sermaye Dk=Doğal kaynaklar Y=Yönetim Emek=İnsan emeği olup en önemli üretim faktörüdür.Aslında,işletmede tümüyle insan en önemli unsurdur.En modern araç,gereç ve makinelerin kullanıldığı bir işletmede bile onları kullanan,yönlendiren ve tüm faaliyetleri yöneten insan unsurudur. Sermaye=Özellikle iktisatçılarla kastedilen,fiziksel sermaye olup,iktisatta basit olarak üretime tahsis edilen üretim araçlarını ifade eder. Doğal kaynaklar=Çoğunlukla toprak,arazi veya tabiat şeklinde ifade edilirse de daha geniş kapsamlıdır;maden,orman,petrol,su ve benzeri kaynakları kapsar. Müteşebbis=Genellikle kar etme ihtimali yanında zarar etme tehlikesine de katlanmak suretiyle üretim faktörlerini tedarik eden ve üretime yönlendiren kişi olarak düşünülür. İŞLETMENİN DIŞ ÇEVRESİ VE EKONOMİK YAPI İÇERİSİNDEKİ YERİ İşletme,birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir dış çevrede faaliyet gösterir. “Çevre” genellikle; bir kişi veya topluluğu etkileyen fiziksel ve sosyal şartların toplamı olarak düşünülür.İşletme çevresi ise;işletmeleri ve onların faaliyetlerini etkileyen işletme dışı her türlü şartların toplamıdır. İşletmenin dış çevresi; I. Doğal(fiziksel)çevre:Hava,toprak,su ve bütün doğal kaynaklardan oluşur ki bunların hepsi iş hayatı için önemlidir. II. Ekonomik çevre:En fazla önem verilenidir.Zira toplumca da kabul edilen görüşe göre işletmenin fonksiyonu katı bir şekilde ekonomiktir.Yönetimin yatırılan kaynakları en etkili bir biçimde kullanarak yatırılandan fazlalılığı(karı)olan bir geliri hatta maksimum karı sağlamsı gerektiği,bunun için mamullerin satışında fiyat ve miktar değişkenlerini manipüle etmesi gerektiği görüşleri genel kabul görmüş ve ayrıca iktisatta firma teorisinin bir parçası olmuştur. III. Sosyal ve kültürel çevre: “Sosyal” yönüyle işsizliğin önlenmesi,sakatlara iş verilmesi,mamul kalitesini geliştirme,yanıltıcı reklam yapılmaması gibi konularla; “kültürel” yönüyle ise iş dünyasının sanat galerilerini,eğlence merkezlerini,eğitim ve çeşitli sanat dallarına hibe ve diğer yollardan destek sağlanması vb. konularla ilişkilidir.

Finansman V.  Ne üretilecek?  Nasıl üretilecek?  Ne miktar üretilecek?  Ne maliyetle üretilecek? İşletme sahip veya yöneticisi birinci veya üçüncü soruya cevap ararken tüketici istek ve ihtiyaçlarını bunların miktarını ve değişme eğilimlerini belirlemeye çalışacaktır.inşaat ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren ve fiziksel mal üreten işletmelerdir. Statik inceleme tarzında. “genel”(yönetim). Satıcı işletmeler:Genellikle ticaret sektöründe çalışan. Pazarlama IV.toptancılık. işletmenin yapısı. Halkla ilişkiler VIII.yönetmelikler ve diğer kurallardan oluşur.Bunlar. Hizmet üreten işletmeler:Doğrudan doğruya hizmet üretimi ve satışı ile uğraşan işletmelerdir.kısımları ve organları üzerinde durulur. İŞLETME FONKSİYONLARI İşletmelerin çeşitli yönleriyle incelenmesi iki şekilde olabilir:1)Statik bakımdan veya durgun halde 2)Dinamik bakımdan veya faaliyet halinde iken.İkinci soru bir teknoloji ve üretim metodu seçimi sorunu olup. Muhasebe VII. İşletmenin dış çevresi ve ekonomi içindeki yeri:İşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretme yolundaki çalışmalarını bazı soruların cevapları yönlendirecektir.İşletmenin üretim faktörleri.Böylece işletme fonksiyonları sekiz grupta ele alınır: I.organizasyon yapısı incelenir. II. Dinamik inceleme tarzında ise işletmenin çeşitli kısım ve organlarının fonksiyonlarını. Yönetim II. İŞLETME ÇEŞİTLERİ Ekonomik yapı bakımından işletmeler: I.maddi ve beşeri faktörler olarak ele alınır.halkla ilişkiler ve AR-GE) olarak sınıflandırırlar.IV. İnsan kaynakları VI. Mal üreten işletmeler:Tarım.Başta fiyat olmak üzere çeşitli faktörlerin etkili olduğu bu soruların cevapları ciddi araştırmaları ve tahminler yapmayı gerektirir. “kolaylaştırıcı”(finans ve insan kaynakları) ve “destekleyici”(muhasebe. . Politik-hukuki çevre:Yasalar. Üretim III.gördükleri iş ve faaliyetleri ele alma yoluna gidilir. AR-GE Bazı yazarlar çeşitli işletme fonksiyonlarını.yarı toptancılık ve perakendecilik yapan işletmelerdir. “türsel”(üretim ve pazarlama). Konunun dinamik açıdan incelenmesiyle birlikte işletme faaliyetlerinin gruplandırılmış hale getirilmesi söz konusu olur.İşletmeler faaliyetlerini bu sınırlamalar çerçevesinde yürütürler. III. Ülkeler sanayileştikçe ve geliştikçe genelde üretici işletmelerin sayıları ve büyüklükleri artmakta ise de sayıları en hızlı artan işletmeler hizmet işletmeleri olmaktadır.dördüncü soru da hem teknoloji hem de bir ve üçüncü soru ile ilgilidir.

Konsorsiyumlar:Belirli bir iş için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelir.kar veya istihdam edilen personel olmak üzere üç ayrı kriterden birinin temel alınarak toplam içindeki önemli bir orana ulaşması halinde çokuluslu işletmeden söz edilebilir.İşletmelerin faaliyet konuları bakımından sınırlandırılması:Üç ana sektöre göre sınıflandırma yapılabilir:Tarımla uğraşan. Karteller:Aynı dalda çalışan iki veya daha fazla işletmenin rekabeti azaltmak veya ortadan kaldırmak için hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşma ile oluşturdukları tekelci birliktir. İşletmelerin işletmeler arası anlaşmalar bakımından sınıflandırılması: I. III. II. III.hammadde kaynaklarını veya pazarları paylaşmak.sermaye ve yönetim bakımından dışa bağımsız özel veya kamu işletmeleridir.İki veya daha fazla işletme. Özel sektör işletmeleri:Sermayenin tamamı veya büyük kısmının özel kişilere ait olduğu işletmeler. II. İşletmelerin hukuki açıdan sınıflandırılması İşletmelerin uluslar arası olup olmamalarına göre sınıflandırılması: I.Başka bir deyişle üretim. Yabancı sermayeli şirketler:Bunlar dış ülkelerin girişimcilerinin girdikleri ülkede özel veya kamu işletmeleri ile işbirliği yaparak kurdukları işletmelerdir. Centilmenlik anlaşması yapan işletmeler:Buna taraf olanların karşılıklı söz vermelerine dayanan ve tarafların veya bunlardan birinin vazgeçmesi halinde hiçbir yaptırımın söz konusu olmadığı anlaşmalardır.yahut fiyat rekabetini kaldırarak fiili tekeller kurmak için geçici veya sürekli olarak centilmenlik anlaşması yapabilirler.toplam üretimin en az %25-30 unu geçtiği zaman veya üretimi bilinmiyorsa yabancı ülkelerdeki karlar toplam karların önemli bir oranına veya bunlar da bilinmiyorsa.Centilmenlik anlaşması politikada ve hukukta da söz konusu olabilir.yabancı ülkelerdeki personeli toplam personelin önemli bir oranına ulaştığı zaman bu işletmeye çokuluslu işletme denebilir.Bunlar:  Tarımlar uğraşanlar  Sanayi ile uğraşanlar  İnşaat ile uğraşanlar  Ticaretle uğraşanlar  Ulaştırma ve haberleşme ile uğraşanlar  Finansal kuruluşlar  Serbest meslek ve hizmetler  Konut geliri sağlayan işletmeler İşletmelerin sermaye mülkiyeti bakımından sınıflandırılması: I. Kamu sektörü işletmeleri:Bunlar sermayesinin tamamı veya büyük kısmının devletçe konulanlar. Ulusal işletmeler:Ülke içinde kurulmuş.yazılı veya sözlü olabilir.yerel yönetim kuruluşları ve KİT ler.Kartelin en önemli özelliği tüketicilere veya rakiplere karşı . Çok uluslu işletme:Bir uluslar arası işletmenin yabancı ülkelerdeki üretimi.Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde ihaleyi kazanabilmek için aynı veya farklı ülkelerden aynı dalda veya farklı ihtisas alanlarındaki işletmeler finansal olanaklarını veya teknolojik ya da diğer üstünlüklerini birleştirip işbirliği yapmalarıdır.Ülkemizde milli gelir hesaplamaları yapılırken bu alanın ayrımı sekize ayrılmıştır. Uluslar arası işletmeler:Yalnız ülke içinde değil yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarından biri veya birkaçında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir.(ICC’ nin tanımı). II. III.sanayi ile uğraşan ve hizmet sektöründe çalışan işletmeler.

Fiyat kartelinde fiyatları birlikte saptayarak.İşletmenin tüzel kişiliği yoktur.Füzyon):İki veya daha fazla işletmenin tek işletme haline gelmesi halidir.Uzman yöneticiler eliyle sermaye kaynaklarının birleştirilerek en karlı alanlara ya da işletmelere sermaye yatırımı yapılması amacını güderler.  Ortak bir amaç bulunmalıdır.Bir işletme diğerini satın alıp ona katılabileceği gibi bunların yeni bir işletme olarak ortaya çıkmaları da mümkündür. Özel işletmeler: Tek kişi işletmeleri:İşletmenin sahibi aynı zamanda tek yetkili ve sorumlu kişidir.  Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir anlaşma bulunmalıdır. Oylama tröstleri bir işletmenin yönetimini ele geçirmek için hisse senetlerinin temsil ettiği oy haklarını birleştirme amacını güderler.İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak maksadıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir.Bunlardan başka işletmelerin fiilen bir tröst olarak hareket etmeleri gizli anlaşmalarda tröst oluşturmaları haline fiili tröst denir.” Ticaret sicili tüzüğüne göre(TST’ ye göre):Ticari işletme gelir sağlamak amacıyla kurulmuş.Ana şirket yavru şirketin yönetimini ele geçirdikten sonra bu şirketin başka şirketlerin yönetimini ele geçirmesini isteyerek piramit şeklinde başka şirketlerin yönetimini ele geçirir.genellikle daha az firmanın daha yakın ilişkilerle bir araya gelerek karlarını arttırmaya çalışmasıdır. HUKUKİ AÇIDAN İŞLETME ÇEŞİTLERİ TTK’ ya göre “ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır. VI.Tüm karlar ve riskler ona aittir.kota kartelinde arz miktarını kotalar halinde paylaşıp bu kotalar dahilinde faaliyet gösterip üretime ve arz hakim olma amacı vardır.Yatırım tröstleri daha çok sermaye piyasasının geliştiği ülkelerde görülür.satış karteli.örgütlü bir grup olarak ortaya çıkarak kolektif bir satıcı grubu veya kolektif tekel olmasıdır. Karteller fiyat karteli.Holding.devamlılığı ve bağımsızlığı olan esnaf faaliyetlerini aşmış müesseselerdir.Kartel belirli bir dal veya konu ile sınırlı iken tröstler her konuya el atarlar.Kartel şeklindeki işbirliğinde sermayelerin birleştirilmesi değil de sadece belirli bir amaç için sermaye güçlerinin birlikte kullanılması söz konusudur. Holdingler:Esas amacı rekabeti sınırlandırmaktan çok bir şahsa veya şirkete ait çeşitli işletmelerin yönetimini kontrol altına almak ve daha iyi denetlemektir. Tam birleşmeler(Merger.Konsern. Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye(gerçek veya tüzel kişi) tacir denir.Bu türde hukuki bağımsızlık vardır ama iktisadi bağımsızlık ortadan kalkar. I.Her türlü işletme faaliyetiyle ilgili kararı kendisi alır. . IV.bir şirketin başka şirketlerin hisse senetlerinin büyük bir bölümüne sahip olmak suretiyle yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur.Daha çok imalat sanayi ile petrol ve madencilik sektöründe görülür. Kartele benzeyen diğer bir birleşme şeklide konsern dir.uygular ve denetler.satış kartelinde satış bölgelerini paylaşarak.Tröstlerin başlıca çeşitleri yatırım ve oylama tröstleridir.lota veya kontenjan karteli biçimlerinde olurlar. Tröstler:Bu birleşme türünde işletmeler hem hukuki hem de iktisadi bağımsızlıklarını yitirirler.Açık ya da gizli olurlar. Şirketler(ortaklıklar):Bir işletmenin şirket sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:  Şirketi kuranların sayısı birden fazla olmalıdır.Kartelin pazarda güçlü ve etkili olabilmesi için katılan işletmelerin o malın en büyük bölümünü ellerinde bulundurmaları gerekir. V.

Komandit şirketler:Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan.komanditer ortak ise sınırlı sorumludur.Adi şirketlerde ticaret şirketlerinden farklı olarak şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir. Adi şirketler(ortaklıklar):BK’ ya göre.yeteneklerinin ve kredilerinin büyük önemi vardır.Şirketin onu oluşturan kişilerden ayrı bir kişiliği yoktur.Ancak şirket borçlarında dolayı öncelikle şirketin kendisi sorumludur.Buna karşılık şirket alacaklılarına karşı tüm varlığı ile sorumludur.ama yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.sözlü veya yazılı olabilir. Kollektif şirket.Ana sözleşme ile yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir. Belirlenen hedefe ulaşmak için para.şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış.Ayrıca.mal veya emek sermaye olarak konmalıdır.Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır. Anonim şirketlerin kuruluşu iki türlüdür:  Ani kuruluş:Sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği kuruluş türüdür.Şirket müdürleri ve diğer müdürler yönetim kuruluna.İki ana gruba ayrılır:  Şahıs şirketleri(Kolektif şirketler.diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket türüdür. Ticaret şirketleri:Adi şirketlerden farklı olarak şirket sözleşmesi yazılı olmak ve bu kanunun bulunmasını istediği asgari unsurları taşımak zorundadır.Yönetim kurulu pay sahibi üyelerden seçilir veya pay sahibi üyelerden seçilmişse pay sahibi sıfatını kazanınca işe başlayabilir.Sermaye paylarına göre kar payı alırlar.sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler):Birer sermaye teşkilatlandırılması şeklindeki yapılardır.Her ortağın sorumluluğu sınırsız olup tüm şirket borçlarından kişisel varlığı ile sorumludur.Komandite ortaklar gerçek kişi olmalıdır ve bunlar yönetime hakimdirler.şirketin yıl sonu hesaplarını denetleyebilirler. Anonim şirketi kural olarak pay sahiplerinin oluşturduğu genel kurulun seçtiği(veya bazen ana sözleşme ile belirlenen) en az üç kişiden oluşan yönetim kurulu yönetir.Komanditer ortaklar tüzel kişi olabilir ve taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludurlar.Ortaklar arasında değişiklik yapılması zorlaştırılmıştır.yönetim ve uygulama için yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ana sözleşme veya genel kurulca veya yönetim kurulunca seçilen bir şirket müdürü atanır.  Sermaye şirketleri(Anonim şirketler.Bu şirketlerde adi şirketlerden farklı olarak şirketin tüzel kişiliği olabilir.ancak gerçek kişilerce kurulur ve bütün ortaklar tarafından yönetilir.limited şirketler.  Tedrici kuruluş:Sermayenin en az yüzde 10’ unun kurulurca taahhüt edilmesi ve geri kalanının halka satış yoluyla tamamlanmasıdır.Her ortağın yönetim yetkisi vardır.bir şirket TTK’ da tanımlanan şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımıyor ise adi şirket sayılır.Şirketin sermaye gücü ortakların varlıklarına bağlıdır.komandit şirketler):Kuruluş ve faaliyetler süresince ortakların kendi varlıklarının. Kollektif şirketler:Her ortağın işletme faaliyetlerinden doğan borçlardan kendi koyduğu sermaye ile sınırlı olarak değil tüm varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şirket türüdür.Bu tür şirkette komandite ortak sınırsız sorumlu.Açık ya da kapalı anlaşma ile adi şirket kurulabilir. Şirket kazançları ve zararları ortaklar arasında belirlenen oranlarda veya eşit olarak dağıtılır.Bir anonim şirketin kurulabilmesi için en az 5 ortağın olması zorunludur.hisse sahiplerine ve alacaklılara karşı . Anonim şirketler:Bir unvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir.Kazançlar şirket sözleşmesinde belirtilen biçimde dağıtılır.

sorumludurlar.dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile mahalli idareler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir.diğerlerinin komanditer ortak sorumluluğuna sahip olduğu şirket türüdür.Sağladıkları gelir fazlası bütçeye gelir olarak kaydedilir.Tekel. Üstünlükleri:  Ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır  Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır  Şirketin veya payların devri kolaydır.Bu kuruluşların tüzel kişilikleri vardır ve .Yönetim kurulu ise pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına müteselsilen sorumludurlar.Anonim şirketlerin denetimi de en az bir en çok beş kişiden oluşan denetçiler tarafından yapılır. Kamu iktisadi teşebbüsleri:İkili bir ayrıma tabi tutulmuşlardır: İktisadi devlet teşekkülleri(İDT) Kamu iktisadi kuruluşları(KİK) İktisadi devlet teşekkülleri(İDT):Ekonomik gereklere uygun olarak “verimlilik” ve “karlılık” ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve ulusal ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmeleri ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları gereken KİT lerdir. Döner sermayeli işletmeler:Genel bütçeye bağlı dairelerin Bütçe kanunu ile verilen ödeneklerle kurulan işletmeleri olup yine tüzel kişilikleri yoktur.Ortaklarının sayısı en az 2 en çok 50 olabilir.karayolları ve üniversiteler örnek olarak verilebilir.Ortak sayısı hiç olmazsa biri komandite olmak şartıyla 5’tir.devlet üretme çiftlikleri.Hisse senedi çıkarma yetkisi yoktur.ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı ve ana sermayesi belirli şirket türüdür. Kooperatifler:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler:Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının şirket alacaklarına karşı komandite ortak sorumluluğuna sahip olduğu.darphane ve damga matbaası örnektir.Diğer bir deyişle İDT.Sağlık bakanlığı hastaneleri.Bu işletmelerin kendi tüzel kişilikleri yoktur. Yerel yönetim(mahalli idare işletmeleri):Daha çok kamu ve belediye hizmetlerinin görülmesi bir kısım kamu mallarının işletilerek gelir sağlanması amaçlarını güderler.Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından kurulur. Kamu işletmeleri Katma bütçeli işletmeler:Bu işletmelerin kendilerine bağlı gelir getiren işletmeleri vardır.şirket uzun süre yaşayabilir  Büyüme yeteneği fazladır  Büyüklüğün çeşitli avantajlarına sahiptir Sakıncaları:  Kuruluş işlemleri karmaşıktır  Hareket serbestisi sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteler fazladır  Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir  Yönetimi daha güçtür Limited şirketler:İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulup. II.sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan KİT lerdir.

Küçük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Talep değişmelerine sınırlı sabit varlıkları nedeniyle daha hızlı uyum sağlarlar. Endüstri dalındaki göreli durum V.en üst düzey karar ve sorumlu organı yönetim kurulu. Bölgeye yönelik olup olmama IV. Varlıklar(net aktifler) IV. .Ama tek kriter yerine iki veya daha fazla somut kriteri esas almak ya da kantitatif kriterlerle bazı kalitatif kriterleri kombine etmek daha yararlı olur.Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.  Üretimde ileri teknoloji kullanma yanında araştırma ve geliştirmeye daha çok kaynak ayırıp buluş ve yeniliklerden daha fazla yararlanılabilir.Küçük işletmelerde yönetim mal sahibindedir ve daha çok kendi bölge ve çevresine yönelik olarak faaliyet görülür.Genel muhasebe kanuna ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Yatırım toplamı VI. Büyük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Makineleşme ve gelişmiş üretim metotlarıyla büyük ölçekli üretim yapılabilir böylece birim maliyetler düşer.  Yüksek finans gücü sayesinde daha kolay ve düşük maliyetli para ve kredi sağlanır.Özel hukuk hükümlerine tabidirler.KİK ler sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan KİT lerdir.sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Yönetim biçimi III.kullanılan hammadde miktarı veya harcanan enerji miktarı başlı başına bir kriter olmamakla birlikte yıllık ihracat değeri de büyüklük ölçüsü olarak belirtilebilir.Organları İDT deki gibidir. Kalitatif büyüklük ölçüleri I. Yabancı sermayeli işletmeler İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ Kantitatif büyüklük ölçüleri I. Yıllık karlar III. Kamu iktisadi kuruluşları(KİK):Kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak “verimlilik” ilkesi doğrultusunda yürütmeleri gereken işletmelerdir.Büyük işletmelerde işletme sahipleri ile yönetim kadrosu ayrılmıştır ve sadece bölgeye değil ulusal hatta uluslar arası pazarlara yönelik faaliyet görülür.esneklikleri fazladır.büyük işletmelerde ise genellikle çok sayıda hissedar vardır. III.yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürdür. Çalışanların sayısı Bunların dışında kullanılan makine ve tezgah sayısı veya gücü.  Modern işletmecilik uygulamaları daha çok görülür.Devletin genel muhasebe kanununa ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Yıllık satışlar(çoğunlukla gelir-ciro) II. Sermaye koyanların sayısı II.  Daha kaliteli personel çalıştırıldığı gibi onlara daha iyi eğitim imkanı sağlanır.Bu kuruluşlar tüzel kişiliğe sahiptirler.Yönetim organları. Hukuki şekil Küçük işletmelerde sermayedar bir kişi veya küçük bir gruptur. Öz sermaye miktarı V.

İşletme büyüklüğü küçükten optimum düzeye gelinceye kadar ortalama maliyetlerde bir azalma optimal büyüklükte en düşük düzeye indikten sonra aşırı büyüklüğe gidişte ise ortalama maliyetlerde bir artış görülür. Öte yandan işletme büyüklüğü arttıkça makineleşme ve özellikle ileri teknolojilerden yararlanma imkanlarının artması da birim başına maliyetleri düşürebilir.Ancak talep oldukça dinamik bir yapıdadır ve zaman içinde devamlı değişmeler gösterir.  Mülkiyet ve yönetimde bağımsızlık söz konusu olup çoğunlukla yönetimde sahipyönetici vardır. KAPASİTE VE ÇEŞİTLİ KAPASİTE KAVRAMLARI Kapasite ve kapasite ölçütleri:İşletmelerin mal veya hizmetleri üretebilme yetenek ve imkanlarının belli bir ölçü ile ifade edilmesine işletme kapasitesi denir.uzunluk.ağırlık.  Büyük işletmelere cazip olmayan küçük Pazar bölümlerini hedef pazar seçip buralarda karlı çalışabilirler.Sermaye ihtiyacının sınırlı olduğu hizmet işletmeleri dışında mal üretim ve satışı yapan işletmeler için sermaye tedarik imkanları büyük.Kapasite ölçüsü olarak çoğunlukla üretim kullanılır ve belirli bir süre içindeki üretim miktarı olarak ifade edilir. Büyüklük sorununu etkileyen önemli faktörler arasında işletme kurucularının finansman sağlama imkanları ile yönetim yeteneği de başta gelir.Uzmanlaşma aşırı düzeylere ulaşarak monotonluktan doğan bezginlik derecesine çıkmadıkça işgücünün verimliliği önemli ölçüde arttırmaktadır.Ayrıca büyük ölçekli üretimde birim maliyetlerin daha düşük olmasını sağlayan önemli bir unsurda sabit masraflardır.Üretim biriminin fiziksel miktarıyla ilgili ölçüler. Dar bir çevreye hitap ettiklerinden müşterileriyle yakın temas kişisel ilişkiler geliştirirler.Talebin dinamik yapısı yanında pazarın coğrafi dağılımı da önemlidir.  Müşterilere mal ve hizmetlerle daha iyi hizmet verirler.hacim veya sadece .Talebin dinamik bir yapıya sahip olmasından kaynaklanan bu soruna en uygun çözüm yolu gelecekteki talep miktarını karşılayacak büyüklükte ama şimdiki talebe göre çalışma giderlerini koruyabilecek bir işletme büyüklüğünün belirlenmesidir. İşletme büyüklüğünü etkileyen faktörler  Pazar şartları ve talep durumu  Kurucuların finansman imkanları  Kurucuların yönetim becerileri veya yetenekleri İşletme kurulurken üretilmesi düşünülen mamulle ilgili önce talep tahminleri sonra da bu genel talepten işletmenin kendisinin sunacağı mallara ait satış tahminleri yapılır. İşletme büyüklüğünü sınırlayıcı yönde etkileyen diğer bir faktör de daha çok gelişmiş ekonomilerde önem kazanan işletmelerle birleşmeleri önleyici nitelikteki anti tröst yasalardır Optimum işletme büyüklüğü Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük olduğu işletme büyüklüğüdür.  Makineden çok emeğe iş gücüne dayanırlar. İşbölümü ve uzmanlaşmanın ileri teknoloji kullanımı ve makineleşmenin fazla olduğu büyük ölçekli üretimde bu büyüklükten kaynaklanan önemli tasarruflar sağlanır. Pazar şartları özellikle talepteki artışa ilişkin tahminler işletmenin bugünkü talebe göre daha büyük olarak kurulmasını gerektirir.Eğer iş yeri kirası veya hazırlık masrafı gibi bir takım masraflar bir kez yapılıyor ve belli bir dönem için tekrarlanmıyorsa üretim arttıkça bir birime de düşen pay azalır.Bugünkü talebi esas alarak kurulacak bir işletme zamanla talebin artması ile yetersiz kalacak buda işletmenin genişleme yatırımlarına yönelmesine yol açacaktır.Optimum büyüklüğe sahip olmayan işletmeler maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle rekabet güçlüğü çekerler.orta ve küçük işletme kurmada belirleyici rol oynar.

kullanılmayan)kapasite:İşletmenin belirli bir dönemdeki üretim miktarı(fiili kapasitesi)normal kapasitenin altında ise aradaki “atıl kapasiteyi” gösterir.makine parkı gibi ölçülere de yer verilmektedir.işgücü veya hammadde tıkanıklığı.en fazla 250 çalışanı işletmeler olarak tanımlamıştır.Maksimum üretime ulaşmak için fazla çalışma kadar.kendi işkolunda küçük bir yere sahip olma ve sermayenin büyük bölümünün işletme sahibince karşılanmış olması sayılmaktadır.Konuyu maliyetlerle ilişkili olarak ekonomik açıdan ele alan bu kapasite kavramı üretim tekniği değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetlerle üretebileceği mamul miktarını vermektedir.Ayrıca zaman zaman sermaye miktarı veya yıllık satış geliri. faaliyet kesilmelerinin çıkarılmasıyla ulaşılan kapasitedir.arıza.araç-gereç ve aşırı yıpranma da üretim maliyetlerinin normal düzeyini aşmasına yol açar.duraklamalar.sayı olabilir.Gerek daha başlangıçta gerekse sonradan görülen değişmeler yüzünden uygun olmayan yerde faaliyetlerini sürdüren bir işletme maliyet giderlerinin yüksekliği nedeniyle diğer işletmelerle rekabet edemez.KOBİ’ leri Avrupa Komisyonu.Bu oran normal kapasitenin ne kadarının kullanıldığını yüzde cinsinden gösterir. KOBİ’ lere ilişkin genel bir tanım veya ortak ölçü bulunmamaktadır. .üretimde herhangi bir sıkılma.teknik açıdan yapılabilir nitelikte olup. Normal(pratik) kapasite:Maksimum kapasiteden bakımtamirler.gecikme.En çok kullanılan kantitatif(niceliksel) ölçü işçi sayısıdır. Kalitatif(niteliksel) ölçüler olarak da bağımsız yönetim. İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Kuruluş yerinin seçiminde gereken özen gösterilmezse başlangıçta iyi olan bir yerin değişen koşullar nedeniyle elverişsiz bir duruma gelmesi de mümkündür.yöresel pazara yönelik olma.bozulma. Kapasite kullanım oranı= Fiili kapasite Normal kapasite KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER(KOBİ’LER) Başarılı olarak ayakta kalmak ve başarılı olmak motivasyonu ile yönlendirilip yönetilen bu işletmelerin dinamik olması ve ekonomiye canlılık kazandırması en önemli ekonomik özellikleridir.maksimum kapasite.montaj ve ayarlamalar.Maksimum kapasitenin teknik niteliğine karşın ekonomik bu kapasite ekonomik kapasitedir.çalışmaya hazır hale getirmeler vb. Atıl(boş. Kapasite kullanım oranı(çalışma derecesi):Fiili kapasitenin normal kapasiteye oranıdır.yardımcı hizmetler.diğer üretim darboğazları ile maliyetleri göz önünde bulundurmaz.Bir sanayi işletmesinin ürettiği mal tek tür ise kapasiteyi fiziksel birimlerle ölçmek daha kolaydır.Değişik mallar üretiliyorsa bazı indekslerden yararlanılarak değe ölçüsü kullanma veya saat ölçüsünü temel alma yoluna gidilir. Diğer bir deyişle.aksama veya duraklama olmadan ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır. Maksimum(teorik)kapasite:Bir işletme makine veya teçhizatın hiçbir bekleme.beklemeler. Fiili kapasite:İşletmenin herhangi bir dönemdeki fiili veya gerçekleşen üretim kapasitesini ifade eder.Bunların esnek üretim sistemleri ile değişen Pazar ve talep koşullarına kolayca uyabilmeleri ve dinamizmi ekonominin dayanma gücünü artırmaktadır. Optimum kapasite:Birim başına sabit ve değişken giderler toplamının minimum olduğu kapasiteye denir.

ulusal gelirin maksimum kılınması.kalite.iklim ve su:Hammadde ve diğer yardımcı maddeler sürekli tedarik imkanları.Genel olarak küçük bir Pazar alanı için faaliyet gösteren KOBİ’ lerin kuruluş yerlerinin pazara dönük olacağı söylenebilir. Kuruluş yeri bakımından işletmeler:  Hammaddeye dönük  Pazara dönük  Hammadde veya pazara yakın olması fark etmeyen Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler:Bir işletme veya fabrikanın kuruluş yerinin seçiminin genellikle üç aşaması vardır:  Kuruluş bölgesi seçimi  Kuruluş yerinin seçimi  Şehrin hangi noktasında kurulacağının tespiti Bölge seçimini etkileyen faktörler:  Pazara yakınlık:Özellikle ulaştırma sisteminin yetersizliği ve taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda daha da önem kazanır.Tüm ülkeye mal arz eden işletmelerde pazara yakınlık avantajından yararlanmak için ya çeşitli yerlerde üretim bölümleri açma yoluna giderler ya da merkezde üretip dağıtım için bölge depoları veya satış şubeleri kurma yoluna giderler. Doğrusal programlama modeli .  İşgücü:Geniş ölçüde işgücü kullanan büyük işletmelere emek yoğun teknolojiyi seçen işletmeler yeterli sayıda kalifiye elemanı kolayca tedarik edebilecekleri bölgelere yönelirler.  Devletin teşvik ve sınırlamaları:Devletin etkisi teşvik. Kuruluş yeri seçimi yöntemleri: I. Karşılaştırmalı yöntemler II.enerji.  Diğer faktörler:İşletme dışı tasarruflar.Planlama organlarının(DPT vs) kullandıkları kriterler.kar ya da gelirlerin maksimizasyonu yerine toplam maliyetlerin minimizasyonu açısından çözümlenmeye çalışılmaktadır.  Taşıma:Limanlar.Ancak uygulamada en uygun kuruluş yeri sorunu daha çok.fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerini kendilerine çekerler.demiryolu ve karayolu yakınları veya kavşaklar sırf ulaşım olanakları ve taşıma kolaylığı nedeniyle pek çok işletmeye kuruluş yeri olur. Ulaştırma modeli III.yoğun yerleşim bölgelerinin birikimli sosyolojik ve çevresel sorunlarına çözüm bulunması gibi genel kriterler veya ölçütlerdir.Daha sonra belirli bir yörenin şehri seçilmekle kalmayıp bu şehrin hangi kısmı. Kuruluş yöre ve noktasının seçimini etkileyen faktörler:Kuruluş bölgesi belirlendikten sonra bu bölge içinde çeşitli il ve ilçe aday kuruluş yerleri olarak saptanır.Bu aday yöreler arasında toplam maliyetleri minimum kılan yöre optimum kuruluş yeri olarak seçilir.toplam üretim masraflarının en düşük olduğu ve işletme amaçlarının en iyi biçimde gerçekleştirildiği yerdir.geri kalmış bölgelerin geliştirilmesi. Müteşebbis açısından ön planda tutulan kriterler ise işletme karının maksimum kılınması veya toplam satış gelirlerinin maksimum kılınmasıdır.  Hammadde.hangi arsa ve arazisinin daha uygun olduğu belirlenir.Günümüzde bir yandan ulaştırma sisteminin gelişmesi öte yandan sentetik hammaddelerin doğal hammaddeleri ikame etmesi kuruluş yerinin hammaddeye olan bağımlılığını azaltmıştır. İşletme açısından optimal kuruluş yeri.sosyal ve kültürel şartlar ile politik etki ve tercihlerdir.Belirli yerlerde işletme kurulması zorlaştırılabilir veya kamu yararı için gerekli görülürse tamamen yasaklanabilir.tam istihdamın sağlanması.sınırlandırma veya yasaklama şekillerinde görülür.

III.  Her kuruluş yeri faktörünün alınacak karar içindeki önemine göre tartı veya ağırlık verilir.su.örgütlenmesi.yol.  Örgütsel kaynakların planlanması. Karlılıkları karşılaştırma yöntemi:Maliyetlerin yanında satışları da göz önünde bulundurur.sanat olarak bir uygulamayı. . Sanayi bölgeleri:Organize sanayi bölgelerinin küçük ölçekli tipleridir.kanalizasyon gibi altyapı tesislerine sahip kılınmış arazi parçalarının beraberce yararlanabilecekleri her türlü hizmetle birlikte girişimcilerin yararlarına sunuldukları organizasyonlardır. Organize sanayi bölgeleri:Kapsamlı bir plan gereğince parsellenip. Yönetimin tanımı ve anlamı:  İnsanların gruplar halinde birlikte çalışarak seçilmiş amaçları verimli bir şekilde gerçekleştirecekleri bir ortamın yaratılması ve sürdürülmesi sürecidir.Toplam ağırlıklı puanı en yüksek olan yer seçilir.Sonra her faktörün tartısını tam puan derecesi olarak kabul edilip aday kuruluş yerlerinde o faktör için ayrı ayrı puan verme yoluna gidilir.ölçülebilir maliyet unsurları ile uzun vadeli ve görünmeyen maliyet unsurlarının toplamını minimum kılan çözüm şeklinin bulunmasıdır. Faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir dereceleme yapılır. Karma tam sayılı programlama modeli İşletmenin en uygun kuruluş yerinin seçimi.Ancak maliyet ve özellikle satış gelirleri unsurlarının ağırlıklı bir şekilde tahmin edilmesinin güçlüğü bu yöntemin uygulanabilirliğini geniş ölçüde kısıtlamaktadır.Yönetici işletmeyi bir bütün olarak ve bölümleriyle birlikte ele alarak çeşitli bilgi ve teknikleri mevcut şartlara uygunluklarına göre kullanmalı ve uygulamak durumundadır.En düşük toplam maliyetleri gösteren yer seçilir.IV.Bu yöntemin uygulanmasında en büyük sorun maliyetlerin önceden tahmin edilmesinde görülür.Daha sonra her faktörün puan derecesi ile her aday yerdeki puanı çarpılarak ağırlıklı puan bulunur. Maliyetleri karşılaştırma yöntemleri:Bu yöntemde iki şekilde uygulanır:  Çeşitli aday kuruluş yerlerinden en düşük birim üretim maliyetine sahip olacağı tahmin edilen yer en uygun kuruluş yeri olarak belirlenir.bilim olarak da sistemli ve bilimsel bilgi topluluğunu ifade eder. YÖNETİM Süreç olarak yönetim bir takım faaliyet veya fonksiyonları. Faktör karşılaştırma yöntemi ve puanlama modeli:İki şekilde uygulanır:  Kuruluş yeri özellikleri bir liste halinde belirlendikten sonra şu aşamalardan geçilir: I.yönetilmesi ve denetimi yoluyla örgüt amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşılmasıdır.İşletmenin aday kuruluş yerlerinde kurulmaları halinde karlılıkların karşılaştırılması yöntemidir.elektrik. II. Tüm kuruluş yeri faktörlerine alınacak karar içindeki önemlerine göre tartı veya ağırlık verilir. Bir bilim dalı ve uygulama alanı olan yönetimin temel özelliği çeşitli disiplinler tarafından geliştirilmiş bilgilerin ve analitik yöntemlerin birleştirilerek uygulanmasıdır.Kente daha yakın yerlerde daha çok küçük ve orta ölçekli işletmeleri barındırmak için hazırlanan site tipi binalardır. Her kuruluş yeriyle ilgili çeşitli faktörlerin derece sayısı ile sabit tartı sayısı çarpılarak tartılı değerler bulunup tablo düzenlenir.  Toplam maliyetlerin ağırlıklı miktarları karşılaştırılır.

Yönetimin unsurları: I. II.işletme amaçlarının ve bu amaçlara nasıl ulaşılacağının belirlenmesidir.örgütleme. Planlama:Geleceğe yönelik gelişmelerin tahmin edilmesi. Yönetim.yönlendirme ve harekete geçirmedir. Örgütleme:İşletme yapısının oluşturulması.işletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama. .yönetimi birtakım faaliyetlerden oluşan bir süreç olarak el almaları ve ortak amaca ulaşma yolunda işbirliğidir.faaliyetler III. I. III. I.finans. V. Yönetim kademeleri ve yönetici becerileri: I.yöneltme.çeşitli bölümlerin işletme amaçlarına katkılarını değerlendirmeyi her parçanın bütün ile ve birbirleriyle ilişkilerini en uygun hale getirmeyi sağlar. Beşeri ilişkiler becerisi:Yöneticinin kademesi yükseldikçe sorunları teknik bilgisiyle çözme ve teknik destek verme yerine başkalarının faaliyetlerini planlama.taktik ve metodların tümü teknik kapsamına girer. Koordinasyon:Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bütün faaliyetlerin ve çalışanların uyumlaştırılmasıdır.işlerin ve çalışanların belirlenmesi. Amaçlara ulaştıracak işler. Amaçlara ulaşmada etkili ve verimli olma Etkinlik(etkili olma):Amaca ulaştırıcı yönde olma Verimli olma:En az emekle hedefe ulaşılması.pazarlama gibi yöneticilerin fonksiyonel uzmanlık alanını ifade eder.yöneltme ve koordinasyon vb ön plana çıkar. Yönetimin fonksiyonları ve işletmenin diğer fonksiyonları ile ilişkileri Yönetim sürecinin aşamalarını oluşturan faaliyet grupları yönetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarıdır. III.Kavramsal beceri.amaçlara ulaşmayı sağlayacak ortamın oluşturulmasıdır. Bu tanımların önemli bir ortak yanı. Alt kademe yönetimi ve yöneticileri:Günlük faaliyetleri gerçekleştiren gruptur. IV. Amaçlar II. II.alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden gruptur. Üst kademe yönetimi ve yöneticileri:İşletmede en fazla yetki ve güce sahip olan grupturlar ve tüm işletmenin yönetim sorumluluğunu taşırlar.Bu çerçevede bir görevin başarılması için gerekli özel bilgi. III. Kavramsal beceri:Yöneticinin işletme örgütünün tamamını bir bütün olarak görebilmesini ifade eder. Yöneltme(yürütme):Grup halinde örgütü oluşturan insanları amaçlara ulaşma yolunda isteklendirme.koordinasyon ve denetim fonksiyonlarının yerine getirilmesidir.Bunlar aslında yönetici ne yapar? Sorusunun cevabı olarak kategorik bir biçimde yöneticinin görevlerinin neler olduğunu göstermektedir. Orta kademe yönetimi ve yöneticileri:Tepe yönetimince belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren.dolayısıyla insan ilişkileri önem kazanır.ustalık.uzun dönemli politika ve stratejilerini belirler. Teknik beceri:Geniş anlamı çerçevesinde muhasebe. Yönetici becerileri: Başkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için yöneticilerin nisbi önemleri kademelere göre değişen bir takım becerilere sahip olmaları gerekmektedir.şirketi dışarıda en geniş yetkilerle temsil ederler.İşletmenin amaçlarını. II. Denetim:Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığı veya ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.

” Yönetim sürecinin bu ilk aşamasında çeşitli konuların önceden belirlenmesiyle bulunulan yer ile gelecekte ulaşılmak istenen yer arasında bir köprü kurulmakta gelecekte ortaya çıkacak olay ve durumları şansa bırakmamaya çaba gösterilmektedir.dinamik ve azimli olma PLANLAMA Belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının önceden belirlenmesidir.paz.Böylece işletmenin riski azaltılmaya çalışılmaktadır. Kapsanan zamana göre planlar:  Kısa vadeli planlar(1 yıla kadar olan)  Orta vadeli planlar(2-3 arası planlar)  Uzun vadeli planlar(3-5 yıl arası planlar)  Perspektif planlar(5. Prosedürler(usuller):Hedefe ulaşmak için adım adım nasıl hareket edileceği birbirini izleyen hangi işlerin görüleceğini belirtir. .tarifler.projeler.hem çalışanların davranış ve tutumlarını kolaylaştıran işletmenin resmi tutumudur.birçok işletmede hem temel planlama aracı hem de iyi bir denetim aracıdır.amaçları ve bunlara ulaşmanın yollarını belirler.+ yıllık planlar) Kullanımın tek veya sürekli olmasına göre:  Genel “işletme planları”(tüm işletmeyi kapsarlar)  Bölüm veya birim planları(üretim.Planlama ile “neyin.işletmenin hangi alanlarında faaliyette bulunulacağı hangi hareket tarzları ile ve hangi kaynaklarla amaçlara ulaşılacağı kaynakların nasıl tahsis edileceği gibi en temel konuları kapsar.uzun vadeli stratejik planlar)  Orta kademe yönetimince yapılanlar(tamamlayıcı amaçlar.niçin.insan sevgisi  Objektif ve adil olma  Mantıklı olma. Politikalar:Bir faaliyet veya eylemde yol gösterici ilkeler ve bunlardan doğan kurallar dizisidir.Politikalar hem üstlerin.Başarıya ulaşmak iççin amaçların açık-seçik belirlenmiş olması ve işlerin yürütülmesinde göz önünde tutulması gerekir.nerede.stratejiler.yol ve olanakların genel çizgilerle belirlenmesidir. planları) Planların hangi yönetim kademesine ait olduklarına göre:  Tepe yönetimince yapılanlar(amaçlar. Stratejiler ve stratejik planlar:İşletme ve çevresi arasındaki ilişkilerin analiz edilerek.amacın ve buna ulaştıracak araç.analiz.nasıl.iş programları) Amaçlar:Ulaşılmak istenen şeydir ve planlamanın değil tüm yönetim faaliyetlerinin bitiş noktalarıdır.bölüm planları.ne zaman.çünkü önce nereye gidileceğinin belirlenmesi gerekir ve planlar denetim için gerekli standartları veya ölçüleri sağlar. Bütçeler:Beklenen sonuçların sayılarla açıklanmış şeklidir.sentez ve muhakeme gücü  Teknik bilgi ve tecrübe  Girişken.politikaları ve stratejileri)  Alt kademe yönetimince yapılanlar(kısa dön amaçlar.politikalar.İyi bir yöneticinin özellikleri:  İnsanları tanıma. Planlar olmadan denetim anlamsız olur. Planlama ve plan çeşitleri: Plan.kim tarafından yapılacağı kararlaştırılır.

İyi bir planda bulunması gereken özellikler: I.uygulanması muhtemel temel politikalar ve mevcut işletme planları vb.dolayısıyla kısa süreli planlardır.seçik ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır. İşletmenin iç ve dış koşullarına uyabilecek şekilde esnek olmalıdır. III.Etkin bir .bütçeler.Projeler daha çok araştırmaya dayanan özel nitelikli ayrıntı planlarıdır.Bu karar belirli bir davranış biçiminin seçilmesi yolunda olumlu olabileceği gibi plandan vazgeçme veya erteleme şeklinde de olabilir. IV.  Planlama sonucunda ortaya çıkan plan yöneticinin dikkatini gereğinden çok geleceğe yönelterek içinde bulunulan zamanın ihmal edilmesine yol açabilir. Planın hazırlanması ve uygulanması rasyonellik ilkesine uygun olmalı. VI.önemli zaman ve enerji harcanmasını gerektirir. II.  Faaliyetlerin daha iyi koordinasyonunu sağlar.  Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı kazandırır.geleceğe yönelik tahmin verileri. Projeler:Genel bir programın diğerlerinden oldukça kesin bir şekilde ayrılan bir bölümüdür.politikalar. Planlamanın sakıncaları  Planlama masraflı bir faaliyettir. Açık.Böylece işletmenin içindeki ve dışındaki koşullar kısaca planın çerçevesi belirlenir. ***Planlamada en büyük güçlük geleceği tahminle ilgilidir. Planlamanın yararları  Yöneticinin sistemli olarak geleceği düşünmesine yol açar.Alternatiflerin olumlu ve olumsuz noktaları incelenip. Temel varsayımların belirlenmesi:Planın dayanak noktalarını oluşturacak olan gelecekte karşılaşılması muhtemel olaylar. En uygun alternatifin seçimi:Yönetici veya uzman plancı eldeki olanaklara göre amaca ulaşmak için en uygun hareket tarzını seçerek karara ulaşır.Geleceği isabetli tahmin etmek planda başarı için zorunlu olduğu ölçüde zordur. Değişik uzmanlarca hazırlanan planların.Programlar:Bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli aşama ve adımları.sermaye ve zaman gibi kaynakların daha rasyonel kullanımını ve böylece tasarruf sağlar. Amaçların belirlenmesi:İşletmenin bütünü ve bölümleri için nelere öncelik verileceği.bunların her birinden sorumlu olan kimseleri ve her aşamanın süresini belirleyen bir ayrıntı planıdır.  Emek. Planlama sürecinin aşamaları I. II.amaçların ve temel varsayımların ışığında çeşitli faktörleri de tartarak karşılaştırması yapılır. VII. İşletmenin çeşitli kademelerine yayılmalıdır. dir. ÖRGÜTLEME(ORGANZİASYON) Organizasyon terimi iki farklı anlamda kullanılmaktadır:  Organize etme işlemi  Bu işlem veya süreç sonunda ortaya çıkan yapı Örgütleme veya organize etme genel bir ifade ile beşeri ve maddi faktörlerin işletme amaçlarını etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirmek üzere düzenlenmesidir. IV. Alternatiflerin belirlenmesi:Amaca yönelik bütün alternatifler belirlenir ve ayrı ayrı değerlendirilir.programlar ve stratejiler ile nelerin başarılacağı belirlenir. III.bu uzmanlar arasında etkin bir haberleşme ile koordinasyon sağlanmalıdır. Optimal bir süre için hazırlanmalıdır. V.fazla giderleri gerektirmemelidir. Planın ayrıntı düzeyi ve kapsayacağı zaman önemli olup süreyi kısaltmak yararını azaltırken süreyi uzatmakta isabet derecesini azaltır.

etkinliği ve verimliliği artırır.Bir üstün kaç astı etkili ve verimli olarak denetleyebileceği ile ilgilidir.Bunun sonucu olarak belli bir işbölümü ve dolayısıyla belli bir uzmanlaşma derecesi meydana gelir.İnformel organizasyon yapısı ise işletmede kendiliğinden ve doğal olarak oluşan ilişkilerin ifade ettiği yapıdır.Böylece her grup bir bölüm veya departmanı meydana getirir ve her bölümde alt bölümlerden oluşur. İşbölümü ve uzmanlaşma derecesi:İşlerin çok küçük parçalar halinde görevlere ayrılması ve böylece işbölümüne gidilmesi ile her görevin sürekli olarak bir kişi tarafından yapılması demek olan uzmanlaşma.Denetim alanının geniş olması halinde geniş tabanlı. Dikkat edilmesi gereken husus optimal sayılabilecek bir işbölümü belirlemektir. İşler ve faaliyetlerle ilgili çalışmalardan sonra. III.koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını kolaylaştırmak ve etkinliği artırmak için gereklidir.organizasyon şemasında görülen her pozisyonun amacının ne olduğunu. Örgütlemede işletme amaçlarını verimli bir şekilde gerçekleştirmek için oluşan unsurlar: I.Bu amaçla organizasyon şemalarından ve organizasyon el kitaplarından yararlanılır.İşletmenin dikey şekilde düzenlenmesinden hiyerarşi (kademeleşme) ortaya çıkar. II.Personelin yatay şekilde düzenlenmesinden fonksiyonel bölünme ortaya çıkar.yetki ve sorumluluklarının nelerden oluştuğunu açıklar.örgütün faaliyetlerinde ve başarısında büyük rolü vardır.Bu aşama planlama aşamasında tasarlanan işlerin programlanmasıdır ki işleri benzerliklerine göre gruplara ve bölümlere ayırmayı gerektirir.Böylece her ferdin ne iş yapacağı.araç ve yöntemler Örgütlemenin aşamaları: I. Denetim alanı ve kademe sayısı:Bir üste kaç astın bağlanacağını ifade eder. İnsan gücünün organizasyonu:Personelin belirlenip görevlendirilmesi ve karşılıklı yetki ve sorumlulukların belirlenmesidir. İşleri yapmaya yarayacak yer. Örgüt yapısını belirleyen unsurlar:Örgütleme ile formel örgüt yapısı ortaya çıkar ki bu yapının sürekli olarak değişen şartlara göre değiştirilmesi de amaçlanmaktadır.faaliyetlerin ve işlerin belirlenip gruplandırılması. Yer.Hiyerarşi personelin alt-üst ilişkilerini ve bu yöndeki yetki ve sorumluluklarını belirler.sıra bunları kimlerin yapacağının belirlenmesine gelir.Bu şekilde organizasyon yönetimin diğer tüm fonksiyonları ile yakından ilişkilidir. İşlerin organizasyonu:Plandan daha ayrıntılı olarak amaçların.Gruplama ve bölme bir ferdin yapabileceği ölçüdeki iş birimlerini ortaya çıkarır. Yapılacak işler II. Organizasyon şemaları ve el kitapları bir işletmenin formel ya da biçimsel organizasyonunu belirler.sorumlulukları ve kime karşı sorumlu olacağı belirlenir.dar olması halinde ise yüksek tavanlı çok kademeli bir yapı ortaya çıkar. II.İşletmelerde ve her türlü örgütte bir de bu şemalarda görülmeyen İnformel organizasyon vardır ki.Fonksiyonel bölünme aynı düzeydeki insanları gruplamaktır.işletme içi yetki yapısını ve hiyerarşisini gösteren şekillerdir. Unsurlar: I. Organizasyon şemaları. .örgütleme işlemiyle ortaya çıkan iyi bir örgüt yönetimin yöneltme.Organizasyon el kitapları ise. İşleri yapacak insanlar ve bu insanlar arasında yetki ve sorumluluk ilişkileri III. III.Aksi halde aşırı uzmanlaşmanın yarattığı moral düşüklüğü ile onun sonucu olan israf ve verimsizlikten kurtulmak mümkün olmaz. Amaç:Ulaşılmak istenen amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin ve faaliyetlerin niteliği organizasyon yapısını etkiler.araç ve yöntemlerin belirlenmesi:İşyerinde kullanılacak maddi araçlar ve fiziksel çevre koşulları üzerinde durulur.az kademeli bir yapı.

Bölgesel istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi II.yetkinin üst kademelerde toplanması halinde ise merkeziyetçi bir yapı söz konusudur.belirgin bir nitelik olarak bir ast iki ayrı üste karşı sorumlu olmaktadır. Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma:Aynı işler ve görevler niteliklerine göre bir araya getirilerek aynı bölüme konulur.Böylece üretim.Söz konusu bölümlerin ayrılmasında temel alınacak kriter önemlidir.personel ve diğer bölümlerden oluşan bir yapı meydana getirilir.basit ve mantıklı olması II.pazarlama. Bölge esasına göre bölümlemenin yararları: I. Aşırı merkeziyetçiliğe yol açması II. Haberleşme kanallarının iyi işlememesi ve kararların gecikmesi Bölge esasına göre bölümlere ayırma:İşletmenin belli başlı faaliyetleri belirli coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak bölümler halinde örgütlenmelidir.ikinci ve daha alt kademelerde en uygun diğer kriterlere göre alt birimlere ayrılır. Fonksiyonel organizasyonun sakıncaları: I. Merkezileşme derecesi:Karar verme yetkisinin kademeler arasında dağıtımıyla ilgilidir. Haberleşme ve karar vermeyi hızlandırması Bölge esasına göre bölümlemenin sakıncaları: I. Başlıca örgütleme ilkeleri Organizasyon yapısı ve bölümlere ayırma şekilleri:Klasik organizasyon teorisinin temelinde işlerin ve görevlerin daha etkin nasıl yapılacağı düşüncesi vardır.Yapının temel birimi de kişilerce yerin getirilecek görevlerden oluşan pozisyon ya da mevkiidir. Fonksiyonel organizasyon: Fonksiyonel organizasyonun yararları: I. Komuta ve kurmay organları ve ilişkileri:Organizasyonda yürütme işini üstlenecek komuta organlarının ve ayrıca bu iki birim arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemlidir. Tek çeşit iş yapan araç ve aletlerden ve çok uzmanlaşmış personelden yararlanılamaması III. Merkez faaliyetleri ile bölge faaliyetlerinin koordinasyonun güçlüğü Matris organizasyon:Bu organizasyon diğer organizasyon tiplerinden tamamen farklıdır ve klasik yaklaşımın bazı temel ilkelerine de aykırıdır. Büyük ölçekli faaliyetlerin sağlayacağı tasarruflardan yararlanılamaması II. Uzmanlaşmayı kolaylaştırması. Daha düşük maliyetlerle çalışılabilmesi III. Faaliyetlerde iktisadiliği sağlamsıdır. Her fonksiyonun kendi içinde koordinasyonunu kolaylaştırması III. VI.Coğrafi bakımdan çok geniş ve değişik alanlara yayılmış olan işletmelerde belirli bölgelerdeki faaliyetler o bölge yöneticisinin sorumluluğuna verilmektedir. .İşletme birbirinden çok farklı mallar da üretse üretim.IV.Özellikle bir astın tek üste bağlanması anlamındaki komuta birliği ilkesi matris organizasyonunda tamamen terk edilmekte.pazarlama ve diğer türsel faaliyetler tek elden birer fonksiyonel bölüm eliyle yürütülür.finansman. Bölümlere ayırma:İşbölümü ve uzmanlaşma derecesine göre belirli işler bir araya getirilerek de bölümler oluşturulur. V. Fonksiyonlar arası koordinasyon ile kontrolün zarlaşması III.Birinci kademede fonksiyonlara göre oluşturulan yapı.Bu yetkinin alt kademelere kaydırılması ile ademi merkeziyetçi.

satın alma işleri satın alma konusunda uzmanlaşmış ayrı bir işletme. Kurmay yetkisi ise. Bu organizasyon tipinin ortaya çıkma nedeni işletmenin çevresel değişmelere hemen cevap verebilecek bir kıvraklığa kavuşması böylece etkinliğin arttırılması.üretim ve pazarlama işleri bu konularda uzmanlaşmış ayrı ayrı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.belirli faaliyetleri yaptırma hakkıdır.Bu.örgütleme.Üst.işletme içindeki kişiler ve gruplar bu amaçları gerçekleştirecek yönde motive edilmelidir.Matris organizasyonda biri fonksiyonel hizmetlerle ilgili diğeri mal veya hizmetlerle ilgili iki yapı yer almakta olup bu iki tip örgütün olumlu yanlarını tek bir yapıda toplama yoluna gidilmektedir. Sorumluluk:Görevlerin yerine getirilmesi bakımından hesap sorulabilmesidir. Şebeke(network) organizasyonu:Bir mal veya hizmeti üretmek için iki veya daha fazla kuruluşun aralarında iş bölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmelerinden oluşan yapıdır.Ancak belirli görevlerin yapılması ve kararların alınması için geçici veya sürekli olarak başkalarına yetki tanınmasını ifade etmektedir.yöneticiye yardımcı olunması fonksiyonunu görür.Örneğin.Çünkü yetkisiz sorumluluk işlerin yapılmamasına. Şebeke organizasyonun başta gelen özelliği bir mal veya hizmeti üretebilmek için yapılması gereken faaliyetleri ve bunları destekleyecek kaynakları tek bir işletme bünyesinde toplam yerine farklı işletmeler dağıtıldığı bir yapı olmasıdır.yöneticinin iş gördürme. Yetki devri. Komuta ve kurmay yetkileri:Komuta yetkisi ast ile üst arasındaki hiyerarşiyi gösteren yetkidir.bilgi ve tecrübesi ile yöneticiye vereceği kararlarda yardımcı olur. Organizasyonla ilgili diğer sorunlar: Yetki ve yetki devri:En basit ifadeyle başkalarına iş gördürme.sorumluluk olmadan yetki ise yetkinin kötüye kullanılmasına yol açar.Her şahıs kendi bölümü veya biriminde kimden emir alacağını kime karşı sorumlu olacağını bilir. Şebeke organizasyonunda temel faaliyetlerin her biri ayrı bir yönetim altında çalışan ayrı bir organizasyonun konusu olmaktadır. YÖNELTME(YÜRÜTME) Yöneltme.belirli faaliyetleri başkalarına yaptırma hakkı konusunda başkalarını yetkili kılmasıdır.Kurmay personel veya yetkili kendi uzmanlık alanı.Fonksiyonel yetkiye sahip kimse belirli bir iş ve görevlerle ilgili olarak direkt kendisi emir verebilir.plan hedefleri yönünde iyi işleyen bir yapı ve süreç oluşturmayı hedef almakta ve nihayet yürütme organizasyonu plan hedeflerine göre yürüten bir yönetsel faaliyet olarak örgütlemeyi izlemektedir.planlar yapılıp organizasyon yapısı oluşturularak işlerin gereğine göre kişiler görevlendirildikten sonra bu organizasyonun ortak amaç doğrultusunda hareket geçirilmesi demektir. Yönetimin ilk aşamasında yapılan çalışmalarla ortaya çıkan plan tahminlere dayanmakta ve olması arzu edilenleri göstermekte.ast üzerinde komuta yetkisine sahiptir.Yönetici belirli amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin yapılmasını başkalarından isteme hakkına sahip olmalıdır ki görevini yapabilsin.Yetki ve sorumlulukların birbirleriyle karışmış göründüğü bu yapı anlaşmazlık ve çatışmalara çok müsait bir ortam oluşturur.yöneticinin astlarının faaliyetlerini etkilemesi ve onlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesiyle ilgili bir yönetsel faaliyettir.büyük işletmenin kendi iyi bildiği işi yapıp diğer işleri bir piyasa disiplini içinde başka organizasyonlara devretme düşüncesidir.Yönetim ve organizasyonda temel ilkelerden biri yetki ve sorumlulukların denkliğidir.Bu aşamada artık örgüt amaçlara yöneltilmeli. Yöneltme. Fonksiyonel yetki:Kurmaylık yetkisinin istisnai bir çeşididir.yöneticinin genel tutumuyla ilgili .

.  Eğer astların eğitim düzeyi düşükse yöneticinin ayrıntılı bilgiler içeren basit emir ve talimatlar vermesi önemli olacaktır. İyi bir talimatın özellikleri: I.Astların liderliğe yükselmesi imkansızdır.İş tatminine grup başarısı ile ulaşılır. Diktatör lider:İşlerini ceza korkusu ile tenkit edici ve olumsuz sayılabilecek tavırlarla sürdürür.zorlanması gerekir.Kısa dönemde etkili olabilen bu yaklaşımla uzun dönemde astların iş tatminini yok etmesi nedeni ile başarılı bir çalışma ortamı yaratılamaz. Yöneticinin. Otokratik lider:Astların iş tatminine önem veren ve kendisine güven duyulmasını isteyen babacan kişi rolündedir.Astların çok iyi çalışmalarını bekler aksi halde cezalandırır. Yöneticilerin beklentilerini karşılama yolunda işçilerin motivasyonu ile gerekli şekilde ilgilenir.planlama ve örgütleme faaliyetlerine katılmaya teşvik eder.açık-seçik ve tam olarak astlarının yeteneklerine göre onlara yapabilecekleri emir ve talimatları vermeyi kapsar.Lider kendi rolünü diğer grup üyelerininki gibi görür. IV. III.güç durumda kalır.  Bir haberleşme ve iletişim faaliyetini kapsamaktadır. IV.Genellikle tek başına karar verir. Talimat makul olmalıdır:Bir asttan makul olmayan bir işi yapması istenirse o astın morali bozulur. III. Yöneltme süreci içersinde. III. Liberal lider:Astların kendi amaçlarını kendilerinin belirlemelerine ve kendi kararlarını kendilerinin vermelerine dayanır.güçlü ve akıllı olması ile mümkündür. Demokratik lider:Sadece kendi yetenekleri ile değil astlara danışarak onlarla tartışarak iş görür.eksiksiz ve akla uygun olmalıdır. Talimat tam olmalıdır:Yapılacak işin amacı bildirilmeli ve astın zihninde bunun neye yarayacağı konusunda karanlık nokta kalmamalıdır. Çalışmada disiplin sağlamayı ve iyi çalışanları ödüllendirmeyi kapsar. Talimat açık-seçik olmalıdır:Talimat veren açısından değil alan açısından açık-seçik olmalıdır.kesin.Astları.Bu tip liderliğin başarısı saygı ve bağlılık yaratacak kişilikte. Liderlik tipleri I.Grup üyelerinin bireysel hareket etmesine izin verir.  İşletmede. Astların mevcut durumda belirli görevleri sürdürmelerinde yol gösteren devamlı eğitim faaliyetini ifade eder.olup tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra personeli çalışmaya sevk etme süreci olarak kabul edilebilir.tembeldir  İnsanların çoğunun işinde gereken çabayı göstermesi ve iyi çalışması için sıkı denetlenmesi. X ve Y teorileri X teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sevmez.üstlerin iyi niyetine bağlıdır. II. II.  Astlara ne yapmaları gerektiğini bildiren emir ve talimatlar açık.Liderin hep işin başında olmasıyla işler yürür. Yöneltme süreci. II.Astların tatmini. I.iyi çalışmayanlar terfi ettirilmezken iyi çalışanların terfisi gerçekleştirilmeli ve maaşları artırılmalıdır.

Yönetim sürecinin başlangıcından başlayarak koordinasyon sağlamaya çaba gösterilmesi III. Yalın bir örgüt kurmaya ve bölümlere ayırmanın koordinasyona elverişli olmasına dikkat edilmesi V. X teorisinin varsayımları daha çok klasik yaklaşımı temsil eder niteliktedir. Y teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sever  Amaçlara ulaşma da sıkı kontrole gerek yoktur. Personelin kendi aralarında gönüllü işbirliğine teşvik edilmesi DENETİM Olması gerekenle olanın karşılaştırılması aradaki olumsuz farkların belirlenerek düzeltici tedbirlerin alınmasıdır. Y teorisi.(Fayol) Koordinasyon ile yönetici çeşitli işletme faaliyetlerini ve bu faaliyetleri yerine getiren çeşitli kademelerdeki insanları birbirleriyle uyumlu hale getirmek.sorumluluk almamayı tercih eder.insanlar kendi kendilerini denetleyebilirler. Ortalama bir insanın yükselme hırsı sınırlıdır.  Bir insanın örgütsel amaçlara ne ölçüde bağlandığı başarı için verilen ödüllere bağlıdır.Y teorisininkiler ise beşeri ilişkiler yaklaşımını ortaya koymaktadır. Denetim. Z teorisi(William Ouchi):  Çalışanlara uzun dönemli istihdam  Birlikte karar verme  Nisbi olarak seyrek performans değerlendirme ve terfiler  Bağlılık ve yakınlık duygusunun yaratılması ve aile havası içinde işbirliği  Tüm yöneticilere ve işçilere karşı güven duygusu Bu teoriye göre yeniden şekillenen işletmelerde yöneticiler.işletme faaliyetlerinin kabul edilen planlara.  İnsanlar sorunları çözmede yüksek derecede hayal gücüne sahiptirler  Modern sanayi toplumunda ortalama bir insan zihni yeteneklerinin yalnızca sınırlı bir bölümünden yararlanır.insanın sıkı kontrol olmadan da iş yapabileceğini hatta sorumluluk yüklenerek daha yaratıcı bir biçimde verimli olarak çalışabileceğini savunmaktadır.güven içinde olmayı. Etkili bir koordinasyon I.işçilere işlerin nasıl geliştirileceğini sormakta ve önerileri uygulama yetkisini vermektedir. KOORDİNASYON Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir organizasyonun bütün faaliyetlerinin ahenkleştirilmesidir.Koordinasyonun etkili olabilmesi içinde iyi işleyen bir haberleşme sisteminin varlığı gerekir.grup çabalarını ortak amaç doğrultusunda tutmak zorundadır. İlgili ve sorumlu kişilerin direkt olarak ilişkilerinin sağlanması II. İyi düzenlenmiş haberleşme yöntemleri kullanılması VI.Burada güdülen amaç her . Bir durumla ilgili tüm etkenlerin ve yönlerin dikkate alınması IV.verilen talimatlara ve tesis edilen ilkelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını anlamaya yarar.

Standartlarla fiili durumun karşılaştırılması:Standartlar ile fiili durumun ölçüm sonuçları karşılaştırılır.Karar verme aynı zamanda çatışmaları çözümlemedir. Denetim bir çeşit geri bilgi akışı veya geri besleme temeline dayanır. Kalite tanımları  Müşteriye uygunluk  Şartlara uygunluk  Bir mal ya da hizmetin belirli bir ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerin tümü  Tüketicinin isteklerine uygunluk  Müşteri istek ve beklentilerine uygunluk ***Kalite toplam kalite yönetimi sayesinde üretim tabanından çıkmış yönetimin tepesine kadar tüm kademelere tırmanmış ve stratejik yönetim boyutuna ulaşmıştır. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalite. Standartların belirlenmesi:Denetimin temelde olması gereken ile olanın diğer bir deyişle fiili durumun karşılaştırılması yolunda bir yönetsel faaliyet olması nedeniyle her şeyden önce nereye ulaşılmak istendiğinin saptanması gerekir.yargı ya da tek kelime ile planlama diğeri ise uygulamadır.Bu.Söz konusu üstünlük hem dayanıklılık.Belirlenen standartlar parasal veya fiziksel olabilir.” Yönetim sürecinin iki önemli yönünden biri “karar verme” diğeri “yapma” dır ve bunlardan ilki fikir. . IV. Fiili durumun ölçülmesi:Fiili durumun ilk aşamada sağlanan standart ile karşılaştırma amacına yönelik olarak saptanmasıdır. Düzeltici önlenmelerin alınması:Standartlarla fiili sonuçlar arasında önemli ölçüde olumlu veya olumsuz farklar görülürse bir takım düzeltici önlemlerin alınması gerekir.hedeflerin belirlenmesi olup kontrol için temel alınacak standartları meydana getirir.düzeydeki işletme faaliyetlerinin veya denetim konusu olan belirli faaliyetin zayıf ve hatalı yanlarını bularak gerekli tedbirleri alarak tekrarını önlemektir.”alternatifler arasından tercih ve seçim yapmak ve sonuca ulaşmaktır.Karar verme en basit olarak.güvenilirlik gibi somut özellikleri hem de müşteri tatmininin soyut unsurlarını içermektedir.Bu yaklaşım kar amaçlı kuruluşlarda rekabet avantajı sağlayıp karlılığı arttırırken kar amaçsız kuruluşlarda da hizmet kalitesinin yükseltilmesi yoluyla kaynakların daha etkin ve verimli olarak rasyonel bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır. Planlama Uygulama Denetim GERİ BİLGİ AKIŞI Denetim sürecinin aşamaları I.Etkin düzeltici önlemlerin alınabilmesi için sapma nedeninin iyi teşhis edilmesi gerekir. III.Tahmin edilen nedeni ortadan kaldıracak etkinlikte önlemler alınırken aynı zamanda verimlilik yönünün de ihmal edilmemesi gerekir. YÖNETİM VE KARAR VERME İşletme yöneticisinin sürekli olarak yaptığı çok ve çeşitli işlerin temelinde karar verme yatar. Toplam kalite yönetiminin(TKY) anlamı: Üretilen mal ve hizmetlerin üstün kalitede olması konusunda kesin bir taahhüdü ve sürekli iyileştirme ve kalite geliştirmeyi benimseyen bir yaklaşımdır.bir işletmenin üretip sunduğu mal ve hizmetlerin mükemmel olma veya üstünlük derecesini ifade etmektedir. II.

Daha basit bir ifadeyle. TKY’ nin unsurları:  Önlemeye dönük yaklaşım  Tepe yönetiminin liderliği  Müşteri odaklı olma  Çalışanların eğitilmesi  Takım çalışması  Sürekli geliştirme süreci  Ölçüm ve istatistikler ***Kaizen ilkesi:İş süreçlerinin sürekli geliştirilmesi YÖNETİMLE İLGİLİ YENİ KAVRAM VE TEKNİKLER Süreç yenileme:Bir iş veya faaliyetin daha kısa sürede bitirilmesi ve hatalardan arındırılması yolunda yapılan çalışmalardır.benimsenmesini ve uygulanmasını sağlayan sürekli bir araştırma ve öğrenme deneyimidir.Temel yetenekler günümüzde strateji oluşturma konusunda en güçlü araçlardan olup bir yandan işletmenin rekabetçi üstünlüklerini arttırma.bilgi yaratma.diğer yandan yatırım yapılacak yeni iş alanlarını belirleme açısından da oldukça kullanışlı bir araçtır.kollektif özlemin serbestlik kazandığı ve insanların birlikte öğrenmeyi öğrendiği yerlerdir.Bu yaklaşımla işletme sisteminin sürekli olarak geliştirilmesi ve iyileştirilmesi fikrinin çalışanlara benimsetilmesi ile topyekün kalite üretimi sağlanmaktadır. ÜRETİM .işletmenin tüm işlerinin rasyonel olarak verimli şekilde yapılmasını sağlamak.    TKY’ nin amacı:Müşteri isteklerinin karşılanması Yöntemi:Yapılan tüm işlerin sürekli olarak iyileştirilmesi İlgili kimseler:Başta tepe yönetimi olmak üzere tüm çalışanlardır. Kıyaslama(Benchmarking):En iyi endüstri uygulamalarının ortaya çıkarılmasını.yeni bilgi ve kavrayışları yansıtmak için davranışlarını değiştirme becerisine sahip olan örgüttür.Buna değişim mühendisliği de denilmektedir. Bu örgütlerin 5 ana öğesi vardır:  Sistematik problem çözme  Yeni yaklaşımları deneme  Kendi deneyiminden ve geçmişten ders alma  Başkalarının deneyiminden yararlanma  Bilginin örgütün her noktasına hızlı ve verimli bir şekilde aktarılması Temel yetenekler(core competences):Bir kurumun kendisine rekabetçi üstünlük sağlayan ve müşteriye özel değer olarak yansıyan beceriler bütünüdür. Öğrenen örgütler:İnsanların istedikleri sonuçları yaratma kapasitelerini sürekli olarak genişlettikleri.yeni ve geniş düşünme modellerinin beslendiği. Dış kaynaklardan yararlanma:İşletmelerin çok iyi bildiği iş üzerinde yoğunlaşması kalan işlerin ise işletmenin dışındaki kaynaklardan sağlanması böylece kaynak tasarrufunu sağlamasıdır.TKY.edinme ve aktarma.analizden geçilmesini.müşterinin mevcut isteklerini ve gelecekteki beklentilerini belirlemek ve en iyi şekilde karşılamakla ilgili bir iş anlayışı ve yönetim tarzıdır.

Prodüktivite(verimlilik)=Çıktı Girdi Rantabilite=Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemde kullanılan sermayeye oranıdır. Mal ve hizmetin üretilmesi için yapılan giderlere ise maliyet denir. Prodüktivite Fiziksel miktarlar olarak üretimden elde edilen çıktının girdiye oranıdır.Kar satış gelirleriyle toplam giderler arasındaki olumlu fark olduğundan yönetici daha işletmenin kuruluş aşamasındaki araştırmalardan başlayarak üretime geçtikten sonra da gereken pazarlama araştırmalarıyla talep ve satış tahminleriyle.ücret artışları vb.Üretim sadece işletmeler için değil.prodüktivite ve rantabilite kavramları Maliyet İşletmenin kuruluşu. Rantabilite(karlılık)= Net kar Öz sermaye Başa baş noktası İşletmelerde kar.Böylece toplam gelirlerle toplam giderleri bunlardan birindeki değişmenin elde edeceği karı nasıl etkileyeceğini analiz eder.makine ve malzeme gibi beşeri ve maddi kaynakları belirli miktarda mamulün istenilen kalitede.mal ve hizmet üretilmesi veya genel olarak işletmenin faaliyette bulunmasıyla ilgili her türlü giderlere faaliyet giderleri denir. Üretim yönetimi:İşletmeci açısından üretim fonksiyonu bir sanayi işletmesinde üretimi verimli bir şekilde örgütleyip işletme amaçlarını etkin bir biçimde gerçekleştirme yolundaki çabalardır.satış hacminin ve satış gelirlerinin ne kadar olabileceğini belirlemeye çalışır. Üretim miktarının değişmesiyle toplamı değişen giderlere değişken giderler denir.GSYİH gibi göstergelere de esas teşkil ettiğinden önemlidir.istenilen zamanda ve mümkünse en düşük maliyetle üretilmesini sağlamak üzere bir araya getirilmesi yolundaki sistemli çabalardır.bir ülkenin refah düzeyi olan GSMH.Maliyetin belirlenmesi özellikle kazanç miktarının belirlenmesi. Üretim miktarının azalıp çoğalmasıyla toplamı değişmeyen maliyetlere sabit maliyetler denir.hem vergiler hem de kar dağıtımı. çeşitli amaçlar için önem kazanır.temel amaç olmaktan çok tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanmasında bir araç ve bu ihtiyaçları etkin bir biçimde karşılamanın bir sonucu olmalıdır. Doğrusal olarak başa baş grafiği Başa baş grafiği tamamen doğrusal olarak ifade edilen bu en basit şekliyle üretim arttıkça başa baş noktasından sonra hızla artan toplam karlar sağlanacağı izlenimi verdiği için fazla . Üretim yönetimi işletmenin elinde bulunan insan gücü.Beşeri ve maddi faktörlerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir.En basit olarak net karın öz sermayeye oranıdır.işleyişi. Maliyet.

Bu sistemde çeşitli mallar imal edilebileceği için her mamulün izleyeceği yol farklı olur.gerçekçi değildir.köprü.üretim araçları ile işçilerin bulunduğu yerlerden geçer.  Seri halde üretim:Aynı sürede çok sayıda ama belirli seriyi dolduracak kadar mamulün üretilmesi söz konusudur.yığılmalara yol açmayacak tarzda düzenleme yapılmalıdır.aynı kalitede ve aynı ölçüde sadece bir mamul meydana getirildiği için her üretilen mal kendisinden bir önceki ve sonrakilerden farklı olur. -Akıcı üretim sistemi:Üretilecek mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler. Q= f P-V veya Q= b (f-a) Üretim sistemlerinin sınıflandırılması I. Belirli bir sürede üretilen miktarlara göre üretim sistemleri  Tek mal üretimi:Belirli bir sürede tek mal imal edilir ve üretim işlemi tekrarlanmaz.gemi.Diğer bir deyişle seri az da çok da olsa büyüklük. Mamule göre üretim şekilleri ve hizmet üretimi:Ortaya çıkan mamul fiziki veya somut ise mal.Üretimde mamul hareket etmez. -Grup sistemi:Karma bir sistem olan grup sisteminde belirli makineler belirli yerlerde toplanırlar. .Aynı zamanda. II.ÖR:Bina.Kitle üretimi tarzında imalat öncesi hazırlık fazladır ve bu hazırlıkların toplam maliyet masrafları içindeki payı da büyüktür.  Kitle üretimi:Belirli bir sürede.Üretilecek malın belirli bir makinede işlenmesi gerekince o makinenin bulunduğu atölyeye götürülür. III.  Hareket halinde üretim:Mamul.Sistemin temel özelliği üretimin değişen koşullara göre ayarlanabilmesidir.Bu sistem çeşitli cinste ve miktarda mal üreten işletmeler için uygun olup tek mamul üretiminde ve küçük seriler halinde üretimde kullanılır atölye kitle üretimi yapılamaz.Maliyetler belirli bir üretim miktarından sonra hızla aratacağı için eğrilerle daha iyi temsil edilir.mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir ve parçalar belirli bir yönde hareket edip hiç durmaksızın çeşitli Maineleri ve işçileri dolaşarak sürekli ve düzenli bir akış ile mamul halde işletmeyi terk ederler.Şu halde toplam gelir=toplam gider eşitliğinden hareket edilirse başa baş noktası.Makineler.Ama atölye sistemindekinden farklı olarak makineler belirli bir mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilirler.En fazla ölçüde sermaye yoğun üretim teknolojisi ile tamamen birbirinin aynı olan mamuller otomasyon gibi çok gelişmiş üretim sistemleri ile meydana getirilirler.sermaye-yoğun bir üretim şeklidir.seri halde üretimdeki mal sayısının çok üzerinde mal imal usulüdür.bu toplanma yerleri atölyelerdir.Bu üretim aynı makineleri aynı sıra içinde ve aynı şekilde çalıştırmak suretiyle yapılır.kalite vb bakımlardan birbirinin aynı olan sınırlı sayıda mal üretilir.Kitle üretimin önemli bir özelliği imalat programlarının ancak uzun süre içinde değiştirilmesidir.bilinmeyen müşteriler için de mamul imal edilebilir.soyut ise hizmet üretimi söz konusudur.Üç farklı uygulama şekli vardır: -Atölye sistemi:Aynı tipteki makineler aynı yerlerde toplanır.Ancak hepsi küçük bir alandadır. Cebirsel yoldan başa baş noktasının bulunması:Başa baş noktası tanım gereği sabit ve değişken giderlerin toplamına eşit satış gelirlerinin sağlandığı üretim ve satış miktarını gösterir.Seri imalatta sipariş üzerine de. Üretimde izlenen yola göre üretim sistemleri  İmal yerinde üretim:Üretilen mamulün özelliği nedeniyle mamulün bulunacağı yerde imal usulüdür.Sürekli ve düzenli bir ulaştırma şart olup.

Mal üretiminden farklı olarak bu üretimde kitle üretimine fazla rastlanmaz.genel olarak “bilginin insan ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kullanılmasıdır”.yine bilgisayara ve onunla bağlantılı kontrole dayalı sistemlerdir.imalat teknolojisi ve haberleşme teknolojisi.proses.takım çalışması ruhu ile hareket edip darboğazları görebilmeleri gerekmektedir. Bilgisayar yardımıyla tasarım ve üretim(CAD/CAM):Gerek tasarım gerek üretim sürecinde bilgisayarın kullanılmasıdır. Bilgisayarlı entegre üretim sistemleri(CIM):Robotların.Hizmet üretiminde insan faktörü çok önemli olup hizmeti üreten ve sunan kişinin kişiliği hizmet üretimi üzerinde çok etkilidir.bilgisayarın etrafında oluşturulmuş farklı tipte bir otomasyon sistemi olup sistemin temeli çok çeşitli süreçleri ve fonksiyonları bütünleştiren ve kontrol eden bir merkezi bilgisayar sistemidir.uygun yerde.Hizmet üretimi depolanıp stoklanamaz.CAD/CAM.” Üretim sürecinin çeşitli aşamalarında yer alan bir girdi olarak teknoloji.Çünkü genellikle otomatik makineler daha ileri teknoloji olarak düşük birim maliyetli.bilgisayarlar ve diğer teknolojilerle kombinasyonundan ortaya çıkmaktadır.BİLGİSAYARLA TASARIM/ÜRETİM VE ROBOTLAR Teknoloji ve otomasyon:Teknoloji.mal ve hizmetlerin üretiminde temel unsurlardan biridir. .yüksek kaliteli ve büyük miktarda üretimi sağlamaktadır. Modern teknolojilerden yararlanma isteği üretimde otomasyona gitmeyi cazip hale getirmektedir.Bilgisayarın mamul tasarımında ve üretiminde kullanılması küçük pazarlar için çok az maliyet artışlarıyla değişik zevklere hitaben mamul dizaynını mümkün kılmıştır.Üretim yönetimi açısından “mal ve hizmet üretmek için kullanılan metot.Bu üretim sisteminde bilgisayarlar mamulün dizaynında makineleri kontrol etmede ve üretim fonksiyonunun denetlenmesinde işçilere yardımcı olmaktadır.hizmeti veren ile alan yakın etkileşim içerisindedir.prodüktivite vb maliyet unsurlarını da dolaylı bir şekilde etkilerler.Hizmet verme süreci interaktiftir.Bu üretim sipariş üzerine üretim dışında önce üretilip sonra pazarlanan mallardan farklı olarak önce pazarlanır sonra üretilirler.en uygun zamanda sağlayarak faaliyetlere ve mamule değer katmayan her şey anlamındaki tüm israf kaynaklarını ortadan kaldırarak karlılığı artırmaktır.Sistem. TAM ZAMANINDA ÜRETİM(JIT) Bir işletmenin karlılığını etkileyen faktörler arasında stoklara bağlanan kaynakların önemli bir rolü vardır. Tam zamanında üretimin temel amacı.kalite.takım-teçhizat ve makinelerden oluşan bir sistemdir.daha düşük maliyet ve geleneksel üretimdekinden daha iyi kalite de mal ve hizmetler demektir.Hizmetlerin üretimden sonra stoklanamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar ortaya çıkar. Esnek üretim sistemleri(FMS):Aynı mamulün çok değişik çeşitlerini kolayca yapılacak değişikliklerle üretme imkanı veren elektronik kontrole dayalı sistemlerdir.Ancak bu sistemin uygulanabilmesi İçin tüm çalışanların sistemin işleyişi konusunda iyi eğitilmeleri.FMS. Tam zamanında üretim işletmeye veya üretim hattına gerekli olan parça ve malzemenin tam lazım olduğu zaman tedarikini temel alarak iyi bir planlama ile stoktaki mal seviyesini iyice azaltarak maliyetleri düşürmektedir.CIM.uygun parçayı.Sipariş verme ve elde stok bulundurmanın maliyetleri yanında stoklar.Her mal veya hizmet teknolojinin şu üç boyutunun bileşkesi olarak ortaya çıkar:mamul teknolojisi.Bu da daha az stok. OTOMASYON.

makineler veya kişiler yatay kısmında ise yıl esas alınıyorsa 12 ay.Robotlar:Daha çok tehlikeli. İş hazırlama:Yapılacak işleri.derli toplu olarak özet bir biçimde gösterir.planlama.müşteriye mal tesliminin taahhüt edildiği tarihleri gösterir. IV. .bunaltıcı.üretimde gecikmeleri.kapasiteleri vb teknik özellikleri göz önünde tutularak en uygun seçim yapılması sağlanır.Ancak.gereç ve makinelerin yerleşim düzeni olan işletme içi yerleştirmeyi.İki tür program söz konusu olur.koordine etme ve denetleme için tanımlamaya yarar.Çünkü üretim operasyonlarının büyüklüğü.üretim maliyetlerini ve işgücü ihtiyaçları ile başa baş durumunu etkiler.faaliyetlerin merkezileşmiş veya merkezileşmemiş bir biçimde yürütülmesini. V.üretim planı yapılırken makinelerin sayısı.bir projenin gerçekleştirilmesinde geçen zamanın maliyetle doğru orantılı olarak arttığı varsayımı ile sadece zaman ve miktar olarak değil dolaylı olarakta maliyet ve miktar açısından da kontrol sağlar.hızları.sağlığa zararlı işleri yapmada . Tahmin:Yapılacak belirli bir üretimle ilgili olarak tahmini üretim maliyetlerinin belirlenmesi olup başta muhasebe bölümü olmak üzere diğer bölümlerden gelen bilgilerden ve zaman standartlarından yararlanılarak yapılır. PERT şeması özellikle zaman değişkeni üzerinde durur. Denetim:Üretimden sonra planların ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesidir. Gantt şeması Planlanan ve gerçekleşen üretim miktarlarını zaman değişkeni ile bir gösteren bir imalata programıdır. III.minimum maliyetlerle en etkin üretim akımını sağlayacak tarzda düzenlenmesi gerekir. PERT şeması Bir işin çeşitli kısımları arasında zaman uyumu sağlama. İş dağıtımı:Bir makinenin veya bölümün yapacağı işin önceden belirlenmesi olup.ihtilafları minimize etme.Ayrıntılı programlar.fiziksel olanakların araç.Şemanın dikey kısmında üretim bölümleri.gün esas alınıyorsa iki haftalık iş günü gösterilir.ne büyüklükte yapılacağı çok önemlidir.Bir defalık işler için kullanılır.sırasını.Olan ile olması gereken arasındaki farklılıklar açık-seçik hale gelir.uzay istasyonlarında ya d üçüncü vardiya olarak fabrikada işçilerin yerine kullanılırlar. İmal emri:Artık üretime başlanması talimatının verilmesidir.duraklamaları.tüm üretimin yerleşim düzeninin. Programlama:İşlemlerin her birinin yapılacağı zamanı belirler. Şebeke analiz teknikleri:PERT VE CPM şemaları Şebeke analizi tekniği özellikle karmaşık durularda bir bütünün çok sayıdaki elemanlarını karşılıklı ilişkileri ile birlikte bir bütünlük içinde göz önünde bulundurarak etkin bir dizayn.karar verme.ana program.işlenecek hammadde ve materyalin üretim sürecinde izleyeceği yolu veya akışı belirleme çalışmasıdır. ÜRETİM PLANLAMASI VE DENETİMİ Üretim hacmi veya üretimin ne ölçüde.kaynakları işi vaktinde bitirmeye yönelik olarak bütçeleme ve programlama tekniğidir.finansal ihtiyaçları.atölyeler. Genel ve özel amaca hizmet eden ekipman seçilince bunlara uygun olarak binaların hazırlanması. VI.her yarı mamul parçanın bir sonraki üretim aşamasında doğru yere gitmesini sağlar. II. Gantt şeması belirli bir zaman dilimi içerisinde planlanan üretim hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğine ilişkin birçok bilgiyi. Üretim planlaması ve denetiminin aşamaları I.

 Miktar bakımından uygunluk. Sabit sipariş dönemi yöntemi:Eldeki stok miktarına bakılmadan belli dönemlerde sipariş verilmesidir.yarı mamul ve mamul maddelerin her üç grubunu da ilgilendiren bir konudur.Sipariş dönemi geldiğinde eldeki stok miktarı belirlenir ve bu miktarı önceden belirlenmiş hedef stok düzeyine(max düzey) tamamlayacak kadar sipariş verilir.siparişlerin erken ya da geç verilmeyip en uygun zamanlarda verilmesi yoluyla aşırı stoklara döner sermaye bağlanmamasıdır. Stok kontrolü Hammadde ve malzeme.Bunlar normal zaman ve maliyet ile sıkışık zaman ve maliyettir. Sıkışık zaman ise bir işlemin normal zamandan daha kısa zamanda bitirilmesi hali için hesaplanan zaman tahminidir.hammadde ve malzemenin uygun büyüklükte ve sıklıkta verilecek siparişlerle minimum maliyetle gerçekleşmesidir.kaynak ve fiyat değişkenleri açısından uygunluk sağlanması halinde optimum tedarik gerçekleşmiş olur. Şemanın düzenlenmesinde şu soruların cevapları çok önemlidir:  Belirli bir olaydan önce hangileri tamamlanmalıdır?  Hangileri belirli bir olay tamamlanmadan önce başarılamaz?  Hangileri eş zamanlı olarak aynı zaman diliminde başarılabilir? CPM(kritik yol metodu) şeması Özellikle kar amacının da ön planda olduğu büyük projelerde kullanılır. Sabit sipariş miktarı sistemi:Stoktan her mal çekildiğinde stok miktarı önceden belirlenmiş bir sipariş noktası ile karşılaştırılır.  Zaman bakımından uygunluk.kalite.  Kalite bakımından uygunluk.PERT şemasının en önemli iki temel kavramı işlem ve olaydır.Bununla ilgili yapılan maliyet tahmini de sıkışık maliyettir.Temin süresi boyunca sipariş noktası için konulan kutudaki maldan kullanılır.yarı mamul ve mamul maddelerin her birinden ne kadar miktarı stok olarak elinde tutarsa en uygun olacaktır? II.Bir projeyi oluşturan çeşitli parça veya kısımların her biri ayrı bir işlem olarak ele alınır.Bir işlem kendisi için zaman ve kaynak sarfı gereken. Stok kontrol sistemleri: I.zaman.  Çift kutu yöntemi:İşletme elindeki 2 kutudan birine sipariş noktası kadar mal koyar.Bu yöntemin temel problemi sipariş noktasına gelinip gelinmediğinin tespit edilmesindeki zorluktur.belirli bir iş.bir proje parçasıdır.Sipariş noktasına gelindiğine yeniden sipariş verilir. Nasıl bir kontrol sistemi kurulmalıdır? Stok kontrolü bu üç soruya en uygun cevapları bulmaya çalışır.mamul kalitesini yüksek tutacak şekilde hazırlanacak şartname esaslarına göre alımların yapılmasıdır. II. İşletme hammadde ve malzeme.Bunun için iki yöntem kullanılır:  Sürekli kayıt sistemi:Stoka eklenen ve çıkan tüm işlemler kaydedilir.bir işlemin tamamlanması için tahmin edilen zamandır ve bu tür işlerin bitmesi için tahmin edilen maliyette normal maliyettir.Bu metotta iki ayrı zaman ve iki ayrı maliyet tahmini yapılır. Satıcılardan veya diğer bölümlerden talep edilmesi en uygun ekonomik sipariş miktarı ne kadardır? III.diğerini ise tamamen mal ile doldurur.Olay ise belirli bir zamanda ulaşılan durumu ifade eder.Normal zaman. STOK YÖNETİMİ Miktar.satın almayı aksatmayacak biçimde güvenilir bir veya birkaç satıcı firmadan tedarikin yapılmasını ifade eder. . I.  Kaynak bakımından uygunluk.Eldeki stoklar sipariş noktasına düştüğünde toplam stok maliyetlerini minimum kılacak sabit bir miktarda sipariş verilir.

Kalite kontrol yöntemleri: I. III.zaman etüdü ise bunun için gerekli zamanı belirler. Uygun iş metotlarını standartlaştırmak IV.uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla bir işin mevcut yapılış şekli ile teklif edilen yeni usullerin sistemli bir şekilde tespit ve kaydedilmesi. III. Yüzde yüz kalite kontrolü:Tüm üretilen mamullerin tek tek kontrol edilerek her mamulün kalitesi test edilmiş olur. Maksimum-minimum sistemi:Önceki 2 yöntemin temel denetim mekanizmalarını birleştirir.Hareket ve zaman etütlerinden oluşur.Bu araştırmada da temel olarak belirli bir iş yaparken işçinin yaptığı hareketleri bilimsel yoldan ayrıntılı bir analize tabi tutar.Bu ikisinin birlikte kullanımı ile geliştirilmiş metodun standartlaştırılması ve bütün işçilerin o metodu kullanmak üzere eğitilmesi yoluna gidilerek prodüktivite artışı sağlanır.analizi ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir.çalıştığı yer açısından da inceler. İşgücünü eğitmek Hareket etüdü Daha kolay ve daha etkili metodların geliştirilmesi.İşçiyi işle ilgili hareketleri yanında kullandığı aletler.Ekonomik değildir. Hareket etüdü ile geliştirilmiş metot.bir işi en iyi yapma yolunu. II.diğer bir ifadeyle aynı ölçüde.Stoklar sabit dönemlerde gözden geçirilir. Örnekleme yoluyla istatistiksel kalite kontrolü:Sanayide üretilen mamullerin belirli bir yüzdesinin örnekleme yoluyla numune alınıp kalite kontrolü yapılması ve sonuçların ana . Üretimi planlama ve uygulama sürecinde hatalar var ise bunların önceden saptanmasına imkan verir. Pazara sunulan mamulün tüm birimlerinin standart olmasını.Bir minimum stok düzeyi ve bir maksimum stok düzeyi belirlenir. Yasal şartlara uygunluğu sağlar.nitelikte ve tipte olmasını sağlar. Zaman etüdü(iş ölçümü) Bir işin kalifiye bir işçi tarafından belirli bir düzeyde yapılabilmesi için gerekli standart zamanı ölçmek ve belirlemek için yapılan teknik çalışmadır. II. Hareket etüdü daha iyi iş görme metodunu ideal veya ideale yakın metodu araştırır. Üretim sürecinde kalite kontrolü:Mamul üretilmekte iken her imalat biriminde ya da stratejik imalat birimlerinde üretilen her parçanın veya örnek parçaların üzerinde yapılan kalite kontrolü şeklidir.makine ve materyal.III. İşle ilgili doğru zaman standartlarını tespit etmek V. ÜRETİM SÜRECİNİN GELİŞTİRİLMESİ(İŞ ETÜDÜ) İnsanın çalışmasını bütün ilişkileri ile birlikte inceleyen ve mevcut durumun iyileştirilmesi için etkili bütün faktörleri sistematik olarak araştırmaya yönelen bir tekniktir. İş etüdünün amaçları: I. Gereksiz işlerden kurtulmak II. Kalite kontrolünün yararları: I. Gerekli işleri mümkün olan en iyi şekilde düzenlemek III.Eğer eldeki stok düzeyi minimum düzeyde veya altındaysa bu miktarı maksimum düzeye tamamlayacak kadar sipariş verilir.

fiyatlandırılması.Çok satıp çok kar etme yerine işletmenin kar elde etmesi ve aynı anda tüketicinin tatmin olması birlikte düşünülmeye başlanmıştır. Tanım:İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak değişimleri gerçekleştirmek üzere malların hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi.tutundurulması ve dağıtılması sürecidir.Burada pazarlamanın sadece mevcut malların üreticiden tüketiciye geçişi veya satışı olmadığı.satış ve satış sonrası olmak üzere üç ayrı aşamada birbirini tamamlayan çabalardan oluştuğu belirtilmektedir. Pazarlama fonksiyonları ve pazarlama karması Pazarlama sistemi fonksiyonları:  Değişim fonksiyonları:satın alma ve satma  Fiziksel fonksiyonlar: taşıma ve depolama  Kolaylaştırıcı fonksiyonlar:Standartlaştırma ve dereceleme. Satış anlayışı.bilgi toplama Pazarlama yönetimi fonksiyonları:  Mamul  Fiyat  Tutundurma  Dağıtım .Sadece pazarlama bölümü değil tüm bölümler tüketiciye yönelik tutumu benimsemelidir.işletmede üretimin en önemli ve tüm faaliyetlerin odak noktası olduğu bu nedenle tüm işletmeyi mühendis ve diğer teknik personelin yönettiği bir dönemin anlayışıdır.Günümüzdeki anlamıyla pazarlama tüketici yönlüdür ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması temeline dayanır.üretim öncesinde başlayan pazarlama faaliyetleri. Pazarlama ile ilgili geleneksel yaklaşımlar ve modern yaklaşım:pazarlama anlayışı Üretim anlayışı.finans.üretimin değil artık satışın çok zorlaştığı bir ortamda gelişmiştir. Pazarlama anlayışında ise.risk taşıma.  Kar getirici satış hacmi:İşletme faaliyetlerini sürdürebilmek için sadece çok satış geliri değil tatmin edici karı getirecek satış hacmini sağlamalıdır.Mevcut malları satmak en zor faaliyet olduğundan özellikle her türlü satış arttırma çabalarının yoğunlaşmış olduğu bir yaklaşımdır.  Bütünleşmiş pazarlama:Sadece yoğun tutundurma çalışmaları ile değil bölüm içi ve bölümler arası koordinasyonu ifade eder.Pazarlama geleneksel olarak mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye veya kullanıcıya doğru akışını yönelten işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesidir. PAZARLAMA Pazarlama temelde insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik bir mübadele işlemidir.kütle için genelleştirilmesi esasına dayanır. Her üretilenin kolayca satılabildiği böyle pazar koşullarında yoğun tutundurma ve satış çabalarına gerek yoktur.Bu esas hammadde malzemenin satın alınmasında kullanılması halinde buna kabul örneklemesi denir. ***Kalite kontrolü artık muayene ve test ile kusurlu mamullerin ayıklanması değil kalitenin devamlılığını sağlamaya ve kalite geliştirmeye yönelik sürekli çabalardır.Üç temel unsura dayanmaktadır:  Tüketiciye yönelik tutum(müşteri odaklı olma):Pazarlama bölümü tüketici ihtiyaçlarını belirlemeye ve bunları tatmin etmeye büyük önem vermelidir.

Üniversiteler gibi çeşitli özel ve kamu kurumlarıdır.Bağımsız değişkenlerden biri değiştirilerek bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılır. Pazarlama araştırmasında veri kaynakları ve veri toplama metotları:  İkincil veri kaynakları:İşletme için kaynakları işletmenin normal faaliyetleri için tuttuğu çeşitli kayıt ve belgelerdir.***Pazarlama programı işletmenin pazarlama faaliyetlerini ve bunların amaçlara nasıl ulaşacağını belirleyen bir plan olarak neyin yapılacağını. Araştırma raporunun hazırlanması Pazarlama araştırmasının işletmeye sağladığı faydalar:  Pazarlama fırsatlarını.TCMB. Nihai tüketiciler:Kişisel ve ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir.analizi ve yorumlanmasıdır.kim tarafından ve nasıl yapılacağını belirtir ve genellikle bir yıllık süreyi kapsar.postayla veya telefonla soruların cevaplayıcıya yöneltilerek cevapların alınması esasına dayanır. -Gözlem metodu:Araştırma konusu olan olaylara hiç karışmaksızın onları gözlemek ve bilgileri kaydetmek şeklinde uygulanır.  karşılanacak ihtiyaçları.DİE.  satın alma gücü ve  satın alma isteği bulunan tüm kişi ve kuruluşlardan oluşur. Problemin tanımlanması II. Planın uygulanması IV. . PAZARLAMA ARAŞTIRMASI Üreticilerle tüketiciler arasındaki mesafeyi kapatmaya yarayacak bilgileri sağlama fonksiyonunu yerine getirir.PAZARLAR VE PAZAR ÖZELLİKLERİ    Pazar teriminin çeşitli anlamları vardır: Alıcı ile satıcının karşılaştığı yer Fiyatı belirleyen koşullar dizisi Bir mal veya hizmete olan talep Bir malın pazarı. Mallar tüketicilerin satın alma amaçlarına göre tüketim malları ve endüstriyel mallar şeklinde iki ana gruba ayrılırken pazarlarda tüketicilerin satın alma amaçlarına göre sınıflandırılırlar.pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır  Alınacak kararların riskini azaltır vs. TÜKETİCİLER.ne zaman.  Birincil veri toplama metotları:Birincil veri toplanması halinde kullanılırlar. Araştırmanın planlanması III.Bunlar. Verilerin analizi ve yorumu V.İşletme dışı kaynaklar ise DPT. Pazarlama fırsatlarına ve sorunlarına ilişkin olarak verilerin objektif olarak toplanması. Pazarlama araştırmasının aşamaları I. -Anket:Önceden hazırlanmış seçilmiş sorulardan oluşan bir anket formuna dayalı olarak yüz yüze görüşmeyle. -Deney metodu:Kontrol edilen bir ortama belirli uyarıcıların verilmesi ve bunların sistemli olarak değiştirilmesine dayanır.

Uluslar arası pazarların özellikleri:  Rekabet çok şiddetlidir.(Bağımlı talep söz konusudur)  Tüketim malları talebine göre daha inelastiktir. Tüketici pazarları:Nihai tüketicilerden oluşan pazarlar kastedilmektedir.diğer devlet kuruluşlarını kapsar. Pazar çeşitleri I. ***Pazarlar bu şekilde ayrılarak bu pazarları oluşturan tüketici gruplarının satın alma sebepleri ve güdüleri araştırılıp buralara yoğunlaşılır.standartlaştırma ambalajlama ve servis önemlidir. Endüstriyel pazarlar:Her türlü malı kendi üretimlerine katmak veya satmak için alanlar başta olmak üzere KİT’leri. PAZAR BÖLÜMLENDİRME VE HEDEF PAZAR SEÇİMİ Strateji. Tüketici pazarlarının bazı özellikleri:  Temel özelliği satın alma nedeninin kişisel kullanım istek ve amacına dayanmasıdır.  Arz kaynakları çok çeşitli.  Ülke özellikleri değişkenlik gösterir. Uluslar arası pazarlar:Hem ülke içindeki hem de birbirlerinden çok farklı özellikler gösteren her ülke de özellikleri farklılaşan pazarlardır.  Kalite.satıcı işletme pazarları.Pazarlama planlamasında en uygun hareket tarzlarını belirleme anlamında pazarlama stratejisinin iki temel unsuru vardır: I. Uluslar arası pazarlar riski fazla.girilmesi zor ve girdikten sonra da içinde kalınması zor pazarladır. Endüstriyel mal talebinin özellikleri:  Türetilmiş taleptir.kurumsal(kar amacı gütmeyen pazarlar)  Daha çok bölgesel alımlar görülür  Alıcı sayısı azdı  Siparişlerin miktarı büyüktür  Satış masrafları azdır  Satın alma işlemi uzun sürer  Satış çabalarında kişisel satış. fiyat genellikle düşüktür. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:Hangi tüketici veya alıcı gruplarının hedef alınacağının belirlenmesi .hareket tarzıdır.  Demografik özellikleri:Pazar tanımında belirtilen karşılanacak ihtiyaçları olan kişilerin nüfus özellikleriyle  Ekonomik özellikler:satın alma gücü ile  Davranışsal özellikler:satın alma isteği ile ilgilidir.Bir taraftan iç pazarların doyması ve sık sık ortaya çıkan ekonomik durgunluğun itici gücü.hükümet pazarları. Endüstriyel pazarların bazı özellikleri:  Dört grupta toplanabilir:Üretici işletme pazarları.  Talep nisbi olarak daha fazla dalgalanır  Pazarın bilgi düzeyi yüksektir.çeşit.amaca ulaşmayı sağlayan yol.ancak rekabet edilebildiği taktirde iç pazarla karşılaştırılamayacak ölçüde büyük satış ve kar potansiyeli taşırlar.Endüstriyel alıcılar:Kişisel ve ailevi ihtiyaçları dışındaki amaçlarla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir.reklamdan daha önemlidir. III. II.diğer taraftan dış pazarların belirtilen kar potansiyelinin yarattığı çekici gücü tüm dünyada işletmeler daha fazla uluslar arasılaşmaya itmektedir.

satın alma davranışları birbirine benzeye gruplar belirlenmeye çalışılır.özellikle standardizasyondan ve büyük ölçekli üretimden kaynaklanan tasarruflar sağlar. Bölümlendirmenin başarılı olmasının şartları: I. Sınırlı kaynaklar daha karlı bölümlere yönelik olarak kullanılır.II. Pazar bölümlendirmenin en büyük sakıncası artan maliyetlerdir.cins ve çeşitleri ile hizmet verilmektedir. Mamule ilişkin bölümlendirme Endüstriyel pazarlarda ise demografik ve psikografik bölümlendirme söz konusu olmaz. Mevcut bir pazarın belirli ayırıcı özellikleri göz önünde tutularak bölümlendirme yapılır.Bölümlendirme çeşitleri: I. Coğrafi faktörlere göre bölümlendirme II.örgüt tipine.diğer bir deyişle heterojen bir pazarın homojen bölümlere ayrılması işlemidir. Belirli bölüm taleplerine uygun mal veya hizmet üretilir III.İkinci husus. Demografik bölümlendirme III.Burada önemli olan bir nokta mamul özelliklerinden değil. Pazardaki değişmeler daha iyi izlenir IV.ne tür mallarla. Pazar bölümlendirme.bir pazarın nispeten benzer özellikleri taşıyan alıcı gruplarına göre kısımlara ayrılması.Başlıca üç stratejisi vardır: . Pazar ölçülebilir kriterlere göre bölümlendirilmeli II.Pazar bölümlendirme ile pazarı oluşturan tüketicilerin ihtiyaç ve istekleri. II. Her bölüm kar sağlayacak büyüklükte olmalıdır.hangi fiyatlarla. Pazarlama karmasının oluşturulması veya geliştirilmesi:Bu gruplara en etkili olarak nasıl ulaşılacağının programlanmasıdır. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:  Pazar bölümlendirme:Pazarların çok büyük olduğu ve sınırlı kaynaklarla belirli tip tüketici gruplarına yönelik olarak daha etkin ve verimli çalışılabileceği gerçeği her pazarı bir takım kriterlere göre bölümlere ayırma gereğini ortaya çıkarmıştır.hangi tutundurma araç ve metotları ve nasıl bir dağıtımla hedef pazarlara ulaşılacağının belirlenmesidir.Alıcılar bölge temeline. Pazar bölümlendirme ve bu bölümler arasından en uygun görülen belirli bölümlerin hedef pazarlar olarak seçilmesi rasyonelliğin.sınırlı kaynakları en etkin ve verimli bir biçimde kullanma isteğinin doğal sonucudur. Psikografik bölümlendirme IV.en çekici görünen bir veya birkaç bölümünün üretilecek mamullerle hizmet sunmak üzere belirlenmesi işlemidir. Pazar bölümlendirmenin faydaları: I. İşletmenin imkanlarıyla erişilebilir olmalı III. Tutundurma çalışmaları en karlı olacağı bölümlerde yoğunlaştırılır.tüketici özelliklerinden hareket edilerek bunların kriter olarak alınmasıdır.müşteri büyüklüğüne ve mamulü kullanım durumuna göre bölümlere ayrılabilir.Pazar bölümlendirme ile bunlardan vazgeçilmekte.Tek tip mal üretip bunu tüm pazara sunmak.genellikle birkaç veya birçok bölüm hedef pazar seçildiğinden aynı malın farklı kalite.  Hedef pazar seçimi:Pazar bölümlendirmesinden sonra en karlı.

Tüketim malları. MAMUL PLANLAMA VE GELİŞTİRME Mamulün.hizmet veya fikirlerin tasarımını ifade eder. III.pazarlama açısından önemi fiyat. Mamullerin sınıflandırılması:Tüketim malları ve endüstriyel mallar olarak ikili bir ayrım yapılabilir. Yeni mamul geliştirmenin önemi ve aşamaları Büyüyüp.tanıtma.reklam.büro malzemelerini. Tüketim malları kişi ve ailelerinin kişisel kullanımları için satın aldıkları mallardır. Dağıtım:Hangi dağıtım kanalları ile ne şekilde malların tüketicilerin istediği yerde ve zamanda alıma hazır hale getirileceğini ifade eder. Mamul kavramları:  Tüm mamul kavramı:Tüketicinin. Mamul geliştirme:Mamul araştırma ve biçimlendirme gibi teknik çalışmalardır.büyüklük.beğenmeli(araştırılan) mallar.marka adı.hammadde ve yarı mamulleri kapsar. .tek pazarlama karması ile hizmet sunulduğu türdür. Mamul planlama:Bir işletmenin hangi mamulleri pazarlayacağını belirlemeye yönelik tüm faaliyetlerini kapsar. Mamul:Pazara sunulacak mal.Mamul.ambalaj. Tüm pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılmadığı.satış geliştirme ve doğrudan pazarlamadan oluşan satış arttırma çabalarını gösterir.mamulün fiziksel varlığı yanında ondan beklenen tüm faydaları sağlayan çeşitli ekonomik ve psikolojik unsurları göz önünde tuttuğu türdür.  Pazarlama karmasının oluşturulması: I. II. Tutundurma:Kişisel satış. gibi çok çeşitli yönleri hedef pazara uygun olarak planlanmalıdır.  Yeni mamul kavramı:Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller ve işletme için yeni. Yoğunlaştırılmış pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılması ve en karlı görünen tek bölüme.gelişmek ve hatta iktisadi hayatın hızlı rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek için işletmeler yenilik yapma gereğini duymaktadırlar.özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak ayrıma tutulabilir.garantisi vb. II.kolayda mallar. Fiyatlandırma:Yönetim açısından mallara fiyat konulması ve ödeme şartları.tutundurma ve dağıtım kararlarını şekillendirmesine dayanır. IV.Çünkü rekabet imkanlarını ve bu yüzden karlılığını yitiren mamullerin yerine yenilerini koyamayan işletmeler pazardan çekilmek zorunda kalırlar.”Farklılaştırılmamış pazarlama stratejisi” de denilir.ek hizmetleri. III.tüketicide oluşturulacak mamul imajının nasıl olacağı konusunda mamulün çeşitli nitelikleri büyük önem kazanır.tek mamul ve tek pazarlama karması ile tüm pazara hizmet verildiği türdür.Bu ayrımlardaki esas kriter satın alma amacıdır.cins.I. Endüstriyel mallar en sonunda kişi ve ailelerinin kullanımları için sunulacak mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan araç ve gereçleri.Pazara sunulacak mamullerin kalite.Bu yüzden eski mamullerin yerine yenilerinin çıkarılması gerekir.üç veya daha çok bölüme ama her bölüme farklı pazarlama karmalarıyla hitap etme stratejisidir.Çünkü tüketici işletmeyi kendisine çıktı olarak sunulan mal veya hizmet biçiminde algılar.pazar için eski olan mamuller bu gruba girer.işletme yöneticileri ile tüketiciler ve potansiyel tüketiciler arasında köprü fonksiyonu görür. Farklılaştırılmış pazarlama stratejisi:İki.krediler vb hususları ifade eder.

fiyatlar düşürülür.rekabet sertleşirken yüksek satışlara rağmen artan maliyetler nedeniyle karlarda düşüş hızlanır. Gerileme dönemi:Satışlardaki düşme hızlanır.sembol.satışların ve karların en yüksek düzeylerine çıkıp azalmaya başladıkları dönemdir.Çeşitli tahminlerle karlılık durumu belirlenmeye çalışılır. II. IV.tutundurmada yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir.Tutucu ve az sayıdaki müşteriler mamulü satın almaya devam eder.Karlılık nedeniyle pazara rakipler girmeye başlar.zayıf pazar bölümleri terk edilir ve belirli pazar bölümlerine en sadık müşterilere yönelinir.Bu dönemde azalan satışlara paralel olarak üretim azaltılır.gelirler de az olup tipik olarak bu dönemde zarar söz konusudur.terim. Ön eleme:Toplanan yeni mamul fikirlerinin işletme amaçlarıyla ve imkanlarıyla uyuşmayanlar elenir.tüketicide firmaya bağlılık yaratır. I. Sunuş(tanıtma) dönemi:Satışlar oldukça düşüktür ve ağır bir tempo ile ilerlemektedir. I.fiyat istikrarına yardımcı olur.Reklam ve diğer bir takım harcamalarda azaltılır.Bu dönemde üretim arttırılır ve mamul kalitesi geliştirilir. Markada olması gereken özellikler:  Kısa ve basit olma  Söylenmesi kolay ve kulağa hoş gelen . Pazar testleri:Deneme niteliğinde yapılan sınırlı üretimin gerçek pazar koşullarında piyasaya sürülerek denenmesidir. Mamulün geliştirilmesi:Yeni mamul soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürülür. Ticari analiz:Ön elemeyi geçen fikirler.şekil veya bunların bileşimidir.Karlardaki düşüşler daha da artar. III. V. Marka ve ambalaj:Marka.Maliyetler yüksek.Bu dönemde yoğun rekabet dolayısıyla reklam önem kazanır.Fiyatlar genellikle yüksek tutulur. Mamulün hayat seyri:Pazarlama yöneticileri mamullerinde canlı organizmalar gibi bir hayat seyri bulunduğunu bilmelidir.Marka.Üretici ve satıcı firmaların malını tanıtan onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim. VI.Bu konudaki bilgiler mamul planlamada pazarlama kararlarına rehberlik etmek açısından çok önemlidir. IV.En uzun dönemdir.Artık önceki dönemlerdeki masraflarla kıyaslanamayacak harcamalara girişilerek mamul önceleri az miktarda ama fiilen üretilmektedir.Bu dönemde mamule talep yaratılması zorunluluğu olduğundan çok yoğun tutundurma ve reklam çabaları gerektirir. Yeni mamul fikirlerinin toplanması:İşletme içi ve işletme dışı kaynaklardan elde edilen fikirler üzerinde düşünülecek ilk veriler olarak bir araya getirilir. Pazara sunuş:Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür.maliyet ve satış analizleri yapılarak değerlendirilir.mamul karlılığını tamamen yitirmeye doğru gider. Büyüme (gelişme) dönemi:Mamule olan talebin artmaya başladığı ve satış gelirlerinin hızlı bir artış gösterdiği aşama olup yeni mamulü pazara sunan öncü firma kara geçerek önemli ölçüde kar sağlar. Olgunluk dönemi:Satışlar daha da artmakla beraber artış hızı bu dönemde azalır ve zamanla talep ancak ikame edici talep haline dönüşür.uyuşanların önem sıraları belirlenir.Aşamaları:Bu işlemler işletmelerde iki türlü olmaktadır:  İşletme içinde yeni mamul geliştirme çabalarıyla  Bir malın başka işletmelerden patent hakkının alınması veya çeşitli yollardan malın taklit edilmesiyle.Pazar pek çok rakip girmiştir.Satışlar ve karlar en yüksek düzeylerine ulaşıp azalmaya başlar. II. III. Marka tescil edildiğinde yasallaşır ve sahibine yasal koruma hakkı sağlar.Yeni mamulün yerini eski mamul alır.

hükümet ve işletmenin diğer bölümlerinin yöneticileridir.iş koşulları. Hedef fiyatlandırma:Belirli toplam masrafların karşılığı olarak elde edilmek istenen kar yine toplam olarak temel alınır.Gerçekte. Mamulün üretim veya alım maliyeti II.Fiyatlandırma zor bir iştir ve kararları alan yöneticinin maliyet.Bu yüzden tüketicinin mal için ödediği fiyat genellikle saptanmış fiyattır.rakip firmaların tepkileri vb. Bu usulde pazarlama yöneticisi önce gelecek yıl belirli bir maldan üretip satabileceği miktarı tahmin eder. Fiyatlandırmada göz önünde tutulması gereken faktörler: I.  Tam maliyet esası:Toplam sabit maliyet. İktisat teorisinde işletme yöneticisinin fiyat koyarken tek önemli çıkar grubu olarak tüketiciyi göz önünde tuttuğu şeklinde basitleştirici bir varsayım mevcuttur. maliyet muhasebesi usulleri çerçevesinde belirli bir standarda göre dağıtılarak bit birime düşen sabit maliyet payı bulunur.ama uygulamada fiyatlar bu koşulları da göz önünde tutan işletme yöneticisi tarafından belirlenir. aracı kuruluşlar.Fiyatlandırma.talep.ikinci olarak bu miktarın üretilmesi yolunda katlanılacak toplam maliyetleri .çünkü fiyatlar işletmenin en önemli cari gelir kaynağıdır.rakipler. II.tüketici geliri.Birim sabit maliyet ile birim değişken maliyet toplamı olarak elde edilen birim maliyetin üzerine belirli bir kar yüzdesi eklenir.üretim faktörleri sahipleri.Ancak bu kar yüzdesinin hiç hesaba katılmayan sabit maliyetlerden bir birimine düşmesi muhtemel miktarı da karşılayıp net bir kar payı bırakacak şekilde yüksek tutulması yoluna gidilir. Endüstrideki rekabet durumu Fiyatlandırma usulleri: Maliyete yönelik fiyatlandırma I.pazarlama yöneticisinin en başta gelen görevlerinden biridir. İktisat teorisine göre tüketicilerin ödeyecekleri fiyatı arz ve talep koşulları belirler.çeşitli çıkar grupları fiyat ve fiyatın belirlenmesi ile yakından ilgilidir. Mamule olan talep III.İki çeşidi vardır:  Değişken maliyet esası:Birim değişken maliyeti bulup bunun üzerine birim kar payı eklenir.    Kolayca tanınan Ambalaj ve etiketlemeye uygun Dikkat çekici Reklam araçlarında kullanmaya uygun olma Ambalajın fonksiyonları:  Mamulü koruması  Taşımada kolaylık sağlaması  Malı farklılaştırması  Tutundurmaya yardımcı olması FİYATLANDIRMA Pazara dayalı ekonomilerde fiyat arz ile talebi karşılaştırır.Önceden tahmin edilen belirli bir satış hacminde toplam maliyetlerin üzerinde ulaşılmak istenen sabit bir kar hedefini gerçekleştirecek fiyat belirlenmeye çalışılır. Maliyet artı usulü:Birim maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek satış fiyatı belirlenir. konuları değerlendirmesi gerekir.alıcı ile satıcının üzerinde anlaşması ile değişimi sağlar.Yöneticinin fiyat kararlarını etkileyen başlıca çıkar grupları.

Kişisel satış en eski tutundurma çeşididir.Böylece uzunca bir zaman sabit tutulan fiyatın tüketici üzerinde güven duygusu yaratması sağlanır.firmanın fiyatlarını geniş ölçüde rakiplere ve onların fiyatlarına bakarak belirlemesi halidir.Tutundurmanın inandırıcı.talep az ise düşük olarak belirlenir. Kişisel satış:Satış yapmak amacıyla satışçının bir veya daha fazla potansiyel alıcı ile yüzyüze görüşmesidir.  Kapalı zarf usulü:Çeşitli mal veya hizmetleri sunan firmalar.Bu ikisinin toplamı ulaşılması istenen toplam satış gelirleri olacağı için hedef karı verecek satış gelirlerini üretilecek miktara bölme yoluyla birim fiyatı elde eder.İki şekli vardır:  Cari fiyatı esas alma:Mamulün fiyatı o endüstri dalındaki ortalama fiyat düzeyinde tutulmaya çalışılır.Sonra da bu miktar yatırıma karşılık toplam olarak ne kadar kar etmeyi hedeflediğini belirler.  Prestij fiyatlandırma:Yüksek fiyatlı mal kalitelidir düşüncesinden yararlanmak amacıyla fiyatın kalite imajı yaratacak şekilde yüksek tutulmasıdır.Rekabete dayalı fiyatlandırmanın en belirgin özelliği firmanın fiyat ile maliyet veya talep arasında değişmeyen bir ilişkiyi sürdürmeye çalışmamasıdır. Bu fiyatlandırma usulünün en büyük sakıncası işletmenin satabileceği mamul miktarının fiyatın belirlenmesinden önce tahmin edilmesi gereğidir.haberleşme veya iletişim olma yönü onu diğer pazarlama faaliyetlerinden ayıran en büyük özelliğidir.  Sabit fiyatla fiyatlandırma:Tek bir fiyat uygulanması ve bu fiyatın uzunca bir zaman değiştirilmemesidir. talep fazla ise yüksek.ikna edici.Bu bakımdan etkili tutundurma etkili bir iletişim demektir. TUTUNDURMA Satış artırıcı çabalar bütünüdür. Rekabete yönelik fiyatlandırma:Temelde.Rakip fiyatların ortalaması veya aradaki fark fazla olmamak kaydıyla rekabet fiyatından biraz yüksek veya düşük bir fiyat saptanabilir. Tutundurma araçları: I.Bazen fiyat sabit tutulup miktar biraz azaltılır ya da ikisi de arttırılarak fiyatta daha fazla bir artış yapılır. Kişisel satışın başlıca özellikleri:  Kişisel karşılaşma  Dostluk ilişkileri geliştirme  Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu  Birinci elden bilgi toplama .rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat önerme yoluyla ihaleyi kazanma yarışına girerler.  Miktar indirimi yoluyla:Mamulün fiyatını arttırma yerine miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapma yoluna gidilir.tahmin eder.Bu metodun temeli tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini alıcıların ona ne değer biçtiğini isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır.Piyasa fiyatına göre fiyatlandırma en fazla homojen mamullerle ilgili piyasalarda özellikle çok alıcı ve satıcının olduğu tam rekabete yakın güçlü bir rekabet ortamında görülür. Talebe yönelik fiyatlandırma:Talebin yoğunluğu temel alınarak fiyat.Oysa talep fiyata bağlı olarak az ya da çok olur.Tüketici ile direkt ilişki kurmaya dayanması nedeniyle en etkili iletişim yoludur. Psikolojik fiyatlandırma:  Küsuratlı fiyatlandırma:Mamulün esas fiyatı daha önce açıklanan usullerden biriyle belirlendikten sonra bu fiyatı almayıp onun hemen altındaki küsurlu rakamın benimsenmesidir.

resim vb şekillerdeki tanıtıcı araçlardır.Mal veya hizmeti sunuşunu tüketicinin ihtiyaç ve isteklerine yüzyüze görüşmesi sırasındaki tutum ve davranışlarına göre ayarlayabilir. Dağıtım kanalları ve kanal seçimi: Aracı.üretici ile nihai tüketici veya malları kendi üretiminde kullanan endüstriyel kullanıcı arasında yer alan bağımsız bir kuruluş olup malın mülkiyetinin devrini sağlar. Kişisel satışın başarılı olabilmesi için satışçının hitap ettiği tüketicileri. Mal ve hizmetlerin satışlarını ve karlılığını arttırma nihai amacı doğrultusunda reklam çeşitli amaçlarla yapılır:  Yeni mamulü pazara sunmak veya yeni pazar bölümlerine girmek  Dar bir zümrenin kullandığı malı geniş kitlelerin kullanmasını sağlamak  Firma imajı ve markaya bağlılık yaratmak  Firmayı ve malın özelliklerini anlatarak satışçılara yardımcı olmak  Satışçıların ulaşamadığı kimselere ulaşmak Reklam mesajlarının ulaştırılacağı haberleşme kanalları  Radyo ve tv gibi göze ve kulağa hitap eden araçlar  Gazete ve dergi gibi yazılı basın araçları  Posta reklam araçları  Açık hava reklam araçları(afiş.teşhirler vb devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır.Aldıkları malları stok yaparlar.kişisel satış. Reklam:Mallar veya hizmetler veya fikirlerin geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır.yüksek maliyetli oluşudur.rakiplerin durumunu ve genel pazar koşullarını iyi bilmesi gerekir.  Reklamla ulaşılmak istenen spesifik amaç  Bu işe ayrılacak bütçe  Hedef tüketicilerin özellikleri  Bu özellikler çerçevesinde çeşitli reklam araçlarının istenilen hedeflere ulaşabilme kabiliyeti III.tanıtma ve doğrudan pazarlama dışında kalan sürekli olarak yürütülmeyen sergiler. Satış geliştirme:Reklam. DAĞITIM Üretilen mamullerin tüketicilere doğru hareketiyle ilgili tüm çabaları kapsar ve bu nedenle üretimle tüketim arasındaki bağlantıyı gerçekleştirir.Aracılar.satış geliştirme ve doğrudan pazarlama: Tanıtma:Karşılığında genellikle bir ücret ödemeden radyo.tv ve benzeri basın-yayın araçlarında işletme. Doğrudan pazarlama:Özenle hedef olarak seçilmiş bireysel tüketicilerle hemen cevap almak üzere düzenlenmiş doğrudan iletişimdir. Kişisel satışın en sakıncalı ve sınırlayıcı yanı.mamulün özelliklerini.röportaj.hukukumuzda malın mülkiyetini üzerine alıp almamalarına göre iki gruba ayrılırlar:  Tüccar aracılar:Satılmasına yardımcı olduğu malın mülkiyetini üzerine alan aracılar olup. . II.Ancak aracın seçiminde öncelikli olarak şu faktörler göz önünde tutulur.Kişisel satışta satışçı uygulamada oldukça geniş bir esnekliğe sahiptir.tipik örnekleri toptancılar ve perakendecilerdir.pano) Reklam aracının seçiminde temel olarak hitap edilecek pazar veya hedef tüketiciden hareket etmek gerekir.yöneticiler veya mallar ya da hizmetler hakkında yayınlanan ticari haber. Tanıtma.

Malları stok yapmazlar.Dış pazarlarda belirsizlik ve risk çok daha fazladır.ekonomik durgunluk vb)  Dış pazarların çekici gücü(büyük satış ve kar sağlama potansiyeli) .onun yerine sadece alıcılar ile satıcıları bir araya getirip bu hizmet karşılığında satış üzerinden belli bir komisyon alırlar. Dağıtım türleri: I.Üretici işletmelerin dağıtım kanalı sistemi kuracak güçlerinin olmaması. Uluslar arası pazarlamaya ihtiyaç duyulmasının nedenleri:  İç pazarların itici gücü(pazarların doyması.gümrük vergileri.üretim alanına gelişiyle ilgili işlemleri de kapsar.satış temsilcisi.işletmenin diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantılar içine girmesine yol açar. Endirekt dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan toptancı.kotalar ve çeşitli engeller vardır. Fiziksel dağıtım:Mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemler olarak tanımlanır ve bazı hallerde hammaddelerin üretim kaynaklarından fabrikaya.Birden çok ülke pazarına yönelme önemli ölçüde karmaşıklık ve zorluk yaratır.Dağıtım kanalı kararlarının iki yönü bunları en önemli pazarlama kararları arasında yer almasına yol açar:  İşletmenin mamulleri için seçilen kanallar diğer bütün pazarlama kararlarını etkiler. Dağıtımın ne ölçüde yoğun olacağı ile ilgili olarak belli başlı üç politika vardır:  Yaygın veya yoğun dağıtım:Malın alıcısının olduğu her yerde satışa sunulmasına dayanır.Depolama ve depo yerlerinin seçimi de fiziksel dağıtımın önemli fonksiyonlarından birisidir. II.yarı toptancı.aracı kullanmanın işlem sayısında tasarruf sağlaması nedeniyle bu dağıtım türü kullanılır.aracı işletmelerin temel pazarlama görev ve fonksiyonları açısından deneyimli.komisyoncu ve perakendeci gibi aracı kuruluşların gerçekleştirmesi halidir.zamanında ve uygun maliyetle hareket ettirmektir.üretim ve tüketim temposunun aynı veya benzer olması.Özellikle kolayda mallar ve tüketim malları için kullanılır. Dağıtım kanalı:Bir malın üreticiden tüketiciye hareketinde izlediği yoldur.malların üretim noktalarından tüketim noktalarına ihtiyaç duyulan miktarda. ULUSLAR ARASI PAZARLAMA Pazarlamanın ülke sınırları dışında da yapılmasıdır diğer bir ifadeyle iki veya daha çok ülke de pazarlamanın uygulanmasıdır.  Bu kararlar. Fiziki dağıtımın fonksiyonlarından birisi ve belki de en önemlisi olan taşıma.bir kerelik satın alma hacmi veya birim fiyatın yüksek olması gibi durumlarda görülür.Direkt dağıtım uygulaması.  Seçimli veya selektif dağıtım:Belirli bir bölge sınırlı sayıda toptancı veya perakendeci veya sadece perakendeci kullanma politikasıdır. Direkt dağıtım:Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle doğrudan doğruya tüketiciye malının satışını yapması halidir.üretim ve tüketim bölgeleri arasındaki uzaklığın az olması. Yardımcı aracılar(tüccar yardımcıları):Mülkiyeti devretmeksizin onun transferine yardımcı olan acenteler.tüketici sayısının az veya belirli merkezlerde toplanmış olması.tellallar ve komisyonculardır.üstün ve etkin olmaları.  Özel dağıtım:Belirli bir pazarda sadece tek toptancı veya perakendeci vasıtasıyla mamulün dağıtılması politikasıdır.

ancak kar transferinin sınırlandırılması.yabancı ülke işletmesine.finansal politikanın temel sorunu. III.nakde çevrilebilir değerler ve gerektiğinde para gibi görev yapabilecek çeşitli unsurları kapsar. FİNANSMAN Finans. II.Üretici işletme bazen mamulünü hiç değiştirmeden bazen de gideceği yere göre değişiklikler yaparak gönderir. Direkt yatırım:En riskli ama en karlı olabilecek pazara giriş şekli olup dış pazarda montaj veya üretim tesisleri kurmak üzere yatırım yapma yoludur.ihtiyaç duyulan fonların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetlerdir. Uluslar arası pazarlar için pazarlama karması:İki ana strateji vardır: I. Finansal yönetimin kapsamı:  Yalnız nakit parayla ilgilidir. Farklılaştırılmış pazarlama karması stratejisi:İşletme pazarlama karması unsurlarının her hedef pazar için ayrı ayrı adaptasyona tabi tutar.  İşletmede kullanılan fonların sağlanması ve idare edilmesi olarak ele alınmaktadır. Fon.Para denilince nakit ve bankadaki vadesiz mevduat kastedilir.Bu taktirde işletme için daha çok satış ve kar sağlama imkanı vardır.Bu mülkiyeti ve denetimi paylaşarak ortak iş kurma şeklidir.bir üretim sürecini.Bu yöntemin en önemli avantajı büyük ölçekli üretimden dolayı birim maliyetlerin düşürülmesidir.İhracat.patenti. Ekonomik ve demografik çevre III.işletmenin üretiminin bir kısmının yurt dışına gönderilmesi ve orada satılmasıdır. İhracat:Dış pazarlara girmenin en basit ve en çok kullanılan şeklidir.Fon ise nakit . Ortak mülkiyet girişimi(joint venture):Çeşitli avantajları nedeniyle bir yerli yatırımcı.Ancak bu ana strateji daha büyük üretim ve pazarlama maliyetlerini gerektirir. Kültürel ve sosyal çevre II.Gidilen ülkenin ucuz işgücü.finansmanın en genel aracı olup paradan daha geniş kapsamlı bir terimdir. İşletmede finansman fonksiyonunu yerine getiren finans veya mali işler yöneticisi temel olarak gerekli fonları en uygun şartlarda elde etmek ve en etkin bir biçimde kullanmakla görevli kimsedir.Dolayısıyla fon sağlama görevine ek olarak varlık elde edilmesi veya .bir markayı.Lisans vermenin özel ve çok kullanılan bir şekli de franchising haklarını vermedir. Standart pazarlama karması stratejisi:İşletme hangi yabancı pazar girerse girsin aynı pazarlama karmasını kullanır. II.Uluslar arası pazarlamayı etkileyen çevresel faktörler: I. Politik ve hukuki çevre Uluslar arası pazarlara giriş şekilleri: I.En az riskle dışa açılma yoludur.İşletme.ticari sırrı veya herhangi bir şeyi bedel karşılığı satar.Böyle ele alınınca finansal yönetim fon sağlama ile ilgili bir destek birim olmaktan çıkmakta.yabancı ülkede yerel yatırımcılarla ortak olarak iş yapar.devalüasyon gibi durumlar nedeniyle en riskli seçenektir.  Sistem yaklaşımı çerçevesinde finansal yönetim işletmenin tüm yönetiminin bölünmez bir parçasıdır. IV.vadesiz mevduat.fonların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması olmaktadır. Lisans verme:Başka bir ülkedeki işletmeye lisans anlaşması ile bir konuda faaliyet izni verilir.hammadde gibi kaynaklarından yararlanılması yanında yatırımlar üzerinde tam denetim sağlanır.

Fonların sağlanması Sermaye kavramı ve sermaye kaynakları:İktisat biliminde sermaye.Bunların karşılığında kaynağı sağlayanlara belirli bir faiz ödenir. Küçük hisselere sahip tasarruf sahiplerinin yıl sonlarında tasarruflarından bekledikleri yararı alamamaları riski.başta üretim ve pazarlama olmak üzere diğer işletme fonksiyonları ile doğrudan ilgili hale gelmektedir. Oto finansmanda belirli riskler için karşılıklar ayırmak.işletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışındaki kendi imkanlarını ifade eder ve kurucuların koyduğu veya hisse senedi satın alanların sağladıkları fonları.İkili bir ayrıma tabidirler:  Kısa vadeli borçlar:Vadesi bir yıla kadar olan kredilerden oluşur ve genellikle çalışma sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır.İşletmenin tüm risklerine öz kaynaklar katlanır. Öz kaynaklarla finansman:Bir işletme kurarak faaliyete geçirmek isteyen bir kimse veya kimselerin kendi kişisel varlıklarından ayırarak işletmeye tahsis ettikleri maddi ve maddi olmayan iktisadi değerlere o işletmenin öz kaynakları denir. .Özsermaye kapsamına para. Oto finansman:İşletmenin kendi faaliyetleri sonucu elde ettiği karların tümünün veya bir kısmının dağıtılmayarak işletmede bırakılması yoluyla sermaye ihtiyacının karşılanmasıdır. Sakıncaları: I.işletme adı.elden çıkarılması kararları verildiğinde finansal yönetim.bina. Öz kaynaklarla finansmanın üstünlüğü işletmeye tahsis edilen fonların süresiz veya çok uzun bir süre için işletme emrine verilmiş olmasına.karları dağıtmayarak sermaye hesaplarında tutmak gibi yollar söz konusu olur.patent hakkı. Yabancı kaynaklarla finansman:İşletmenin belirli vade sonunda geri ödemek üzere sağladığı kaynaklardır.Bu yöntem özellikle sermaye tedarikinin güç olduğu veya sermaye maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde işletmeye kaynak sağlar.işletmenin amaçlarına ve üretim çabalarına uygun olarak toplanmış bütün maddi ve maddi olmayan varlıklardır.işletmenin yarattığı ihtiyatlar.herhangi bir sermaye maliyetinin söz konusu olmayıp faaliyetlerden doğacak karın tümüyle sahiplerine ait olmasına dayanır.dağıtılmamış karlar gibi fonları kapsar.mal. Dağıtılması halinde kısmen de olsa piyasaya girecek ve cari faiz nispetinin düşmesine olumlu katkısı olabilecek karların işletmede alıkonması nedeniyle sermaye piyasasını daraltıcı etkisi III. Finans açısında sermaye ise. Bir işletmenin sahip veya sahiplerince gerek kuruluş aşamasında gerekse daha sonra sermaye artırımı yoluyla ya da kardan dağıtılmayarak şirkete fon tahsis edilmesine öz kaynaklarla finansman denir. İşletme biliminde sermaye.Oto finansman bir işletmenin veya müteşebbisin karlı ve verimli çalıştığını gösteren bir ölçü olarak kabul edilir.İşletmenin faaliyete geçmesinden sonra ayrılan ihtiyatlar ve karşılıklar da öz sermayeden sayılır.marka vb her türlü varlıklar girer. Bu finansman kaynağının yöneticiler tarafından gelişi güzel ve verimsiz yatırımlara yönelik olarak kullanılması tehlikesi II.Çünkü duran varlık yatırımlarını bu tür kaynaklara dayandırmak riskli olup uygun değildir.üretime tahsis edilen bütün fiziksel üretim araçlarını kapsar.genel riskler için de yedekler ayırmak.

teçhizat.Hisse senedi olanlar şirkete ortak olduklarından bunun karşılığı olarak giren para öz sermayedir.Yönetici bu görevi yerine getirirken özellikle pazarın ve iş hayatının dinamik niteliğini göz önünde bulundurarak bu dinamizme ayak uydurmalıdır.genel olarak ekonomideki ve iş hayatındaki istikrar-durgunluk ve dalgalanmalar.satın aldıkları tahviller için ödedikleri paralara karşılık.Bu olağan işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde çalışma sermayesi önemli bir rol oynar. Uzun vadeli borçlar:Bir yıldan daha uzun vadeli yabancı kaynaklardır.Bu fark.Duran varlık kalemleri işletmenin olağan faaliyeti sırasında satılan malların maliyetlerine aşınma payı olarak eklenerek tasfiye edilirler. Uzun vadeli finansman:İşletmenin makine. Finans yöneticisi için işletmenin duran varlık ve çalışma sermayesi miktarlarını ve bunların arasında birini gereğinden fazla veya diğerini ihtiyaçtan az tutmayacak şekilde optimum bir dengeyi kurmak ve bunu sürdürmek en temel görevlerden biridir.politik nitelikli olmakla beraber ekonomiyi etkileyen gelişmeler işletmenin kısa süreli fon ihtiyaçlarını etkilerler.Uzun vadeli finansman ihtiyacı Özsermaye yanında hisse senedi ve tahvil çıkarmak yoluyla sağlanır: Hisse senedi:Sahibine şirkette ortaklık hakkı verir.periyodik olarak alım-satım konusu olmayıp süreklilik gösteren varlıklardır.işletmenin varlıklarının borçlarını ödemek ve yükümlülüklerini yerine getirmek için kullanılabilir durumda tuttuğu bir güvenlik payıdır.kısa süreli finansmanla sağlanacak fonlarla karşılanır.arsa. Dönen varlıkları toplamından kısa vadeli borçlar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan miktara.Ona sahip olan hissenin büyüklüğü oranında şirketin geliri ve varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu gibi şirketi denetim yetkisine de sahip olur. Tahvil:Kişileri hisse sahibi yapmadan.Her senet.Çalışma sermayesi unsurları.Herşeyden önce işletmenin kendi ürettiği mamullerle ilgili mevsimlik dalgalanmalar. “nakdi sermaye üretim faktörleri yarı mamul mamul nakit” şeklindeki dönüşüm veya devir mevcuttur.genel kurulda bir oy hakkı verir.satılan mal ve hizmetlerin karşılıklarının ödenmesiyle işletmeye döner ve sürekli bir akış ve değişim içinde bulunurlar.net çalışma(işletme) sermayesi denir.Kısa vadeli finansman:İşletmede tüm faaliyetleri kapsayan bir.Bunlar işletmenin normal faaliyetlerinde paraya çevrilmeyen.önceden belirlenmiş oranda faiz ödeme taahhüdü ile uzun vadeli finansman sağlanır. FONLARIN KULLANIMI Duran varlık yatırımları:Duran varlıklar şekil değiştirmeden kalan ve birden fazla üretim dönemine katılarak uzun süre kullanılmakla giderek kullanılamaz hale gelen sermaye unsurlarıdır.Büyük bir değişkenlik gösteren fon ihtiyacı. İşletmelerin çalımla sermayesi ihtiyacını belirlemelerinde şu faktörler etkili olur:  İşletmenin faaliyet alanı  Müşterilerin kredi ihtiyaçları  İmalat ve satış süresinin uzunluğu FİNANSAL PLANLAMA İki türlü amacı vardır:  İşletme faaliyetleri için gerekli fonları sağlamak . Dönen varlık yatırımları:İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde nakde veya paraya çevrilebilir varlıklarını kapsar.bina gibi duran varlıkların Özsermaye ile veya uzun vadeli kredilerle finanse edilmesi gerekir.

piyasa durumları.yatırım ve finansman unsurlarını esas alan uzun dönemli analize dayanan uzun vadeli planlar hazırlanmalıdır.işletmelerin belirledikleri hedeflerin sayılarla gösterilmesidir. Fon temininde finansman maliyetini minimum kılmak  İşletmenin finansal yapısını değişen koşullar uydurmak  Sağlanacak nakit fazlalıklarını verimli kullanmak muhtemel mali açıklar için önceden tedbir almak ve finansal dengeyi korumak.Bu suretle duran varlıklara yapılan yatırımlardan beklenen nakit akışlarının net bugünkü değerlerini maksimum kılma politikası izlenir.Bu bütçeler işletmenin sadece bir dönemdeki finansman ihtiyacını değil aynı zamanda o dönem içindeki dağılımı ve dağılıma göre para ihtiyacını göstermektedir.duran varlıklar. Firmalar yatırım yapacakları alternatiflerin en uygununu tespit ederken sermaye bütçelemesi yöntemlerinden yararlanırlar. Finans yöneticisi firmanın yatırım politikasını belirlerken duran varlıklara yatırılan fonlar ve bun varlıklar için ayrılan amortisman karşılıkları ile yenileme fonlarının yatırımın yapıldığı zaman noktasındaki değerlerini göz önünde tutar.Kısa süreli finansal planlama işlemlerine nakit bütçeleri de denilmektedir. Kısa vadeli planlamanın iki temel amacı vardır:  Nakit açıklarını görmek ve ona göre gerekli önlemleri alarak ihtiyacın karşılanmasını sağlamak  Nakit fazlalarını görmek ve ona göre verimli yatırım alanlarına yönelmek Kısa dönemli işletme bütçe çeşitleri Pazarlama fonksiyonu ile ilgili:  Satış bütçesi  Satış giderleri bütçesi Üretim fonksiyonu ile ilgili:  Direkt ilk madde ve malzeme giderleri bütçesi  Direkt işçilik giderleri bütçesi  Genel üretim giderleri bütçesi II.planların rakamlarla ifadesidir. Finansman yöneticisi yaptığı finansal planlama çerçevesinde kendi ortakları için firma değerini maksimum kılmak üzere finansal yönetim politikaları denilen şu politikaları kararlaştırır ve uygular:  Yatırım politikası  Finansman politikası  Temettü politikası Finansal planların hazırlanmasında uygulanan yöntemlerden birisi bütçelemedir.İşletmelerin uzun dönemde devamlı kar elde etmeleri için büyüme amaçlarına uygun olarak satışlar. Kısa vadeli planlama ve nakit bütçeleri:Bir yılı aşmayan süreler için hazırlanan işletme bütçelerine kısa vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.Bütçeleme ise.Bu yöntemlerin en çok kullanılanları:  Geri ödeme süresi . Finansal planlama vade yönünden iki grupta yer alır: I.personel. Uzun vadeli planlama ve sermaye bütçelemesi yöntemleri:Bir yıldan fazla süreler için hazırlanan işletme bütçelerine uzun vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.Bütçe.

hukuki şekline ve amaçlarına uygun bir finansal yapı oluşturmak. FİNANSAL ANALİZ İşletmenin.Sermaye bütçelemesinin net bugünkü değere göre yapılması halinde ıskonto oranı olarak alınan yüzde genellikle işletmenin sermaye unsurlarının ağırlıklı ortalama maliyetidir. İşletmenin çeşitli dönemlerdeki finansal durumları arasında finansal etkinlik bakımından karşılaştırmalar yapılarak bu analiz sonuçlarına göre gereken tedbirleri almak da finansal kontrol faaliyetlerini oluşturur. Geri ödeme süresi= Yatırım maliyeti Yatırımdan beklenen yıllık net gelir İç verim(iç karlılık) oranı:Bir yatırım için harcanan paralar ile bunun faizleri toplamını yatırımın gelirine eşit kılan faiz haddidir.Geri ödeme süresi.yönetimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan finansman türünü ve miktarını gösterir.finansal bakımdan faaliyetlerini ve etkinliğini ölçmek amacıyla belirli zaman aralıklarında veriler sağlar. Net bugünkü değer:Bu kriter bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını belirli bir ıskonto oranı ile yatırımın yapıldığı zaman noktasına indirger.varlıklar ile fon kaynakları arasında sürekli bir denge sağlamak II.Bu ıskonto oranı yatırımdan istenen verimliliği yansıtır.bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını yatırım harcamalarına eşit kılan bir zaman süresidir.Bu kritere göre çeşitli teklifler değerlendirilir ve kendisini en kısa zamanda ödeyecek olan yatırım teklifi kabul edilir.potansiyel kapasitesini. Faaliyet döneminde toplam gelirlerle giderler arasında olumlu bir fark sağlamak III. Finansal analizin amaçları: I.işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır. şahıslara ve işletmenin sahiplerine işletmenin durumu hakkında bilgi ve güven vermek . Finansal yönetimini etkili ve verimli bir şekilde planlanıp yürütülmesinde iki temel husus çok önemlidir:  Firmanın mevcut finansal durumunun iyi değerlendirilmesi  Değişen ekonomik koşulların etkilerinin iyi anlaşılması Özet bir şekilde finansal analiz. İşletmeyi borçlarını zamanında ödeyebilecek durumda tutmak IV.Finansal analizin çeşitli kredi veren kuruluşlar için de büyük önemi vardır.Bir yatırımdan beklenen yıllık nakit akışlarının ıskontolu değerleri toplamından o yatırım için yapılmış olan nakit çıkışlarının çıkarılması ile yatırımın net bugünkü değeri bulunur. İşletme ile ilgili 3. İç verim oranı  Net bugünkü değer Geri ödeme süresi:Bu yöntem bir yatırımın ne kadar sürede kendisini ödeyebileceği sorusunu cevaplandırır.işletmenin faaliyetindeki aksaklıkları. İşletmenin faaliyet konusuna.

İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir.senetli ve senetsiz alacağın kendilerine rücu hakkı olmaksızın vadeden önce satılarak tahsil edilmesidir.aynı şekilde gelir tablosundaki kalemlerin yüzde payları birbirini izleyen birkaç yıl için hesaplanarak sonuçların karşılaştırılması yoluna gidilir. Forfaiting: Kredili mal ve hizmet ihracatından doğan ve gelecekte tahsil edilecek orta vadeli.kredili satış yapan üretici işletmeye aşağıdaki hizmetleri sunabilir:  Muhasebe kayıtlarının tutulması  Kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi  Alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıpların karşılanması  Satıcı işletmeye kredili satış tutarının belli bir oranında kredi verilmesi  Potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış olanaklarını artırmak amacıyla piyasa araştırmaları yapılmasıdır.üretici veya satıcı ile factor arasında uzun vadeli bir sözleşmeyi gerektirir. III.ayrıca factoring şirketi kredili satış işlemlerinin her aşamasında söz sahibi olmaktadır.  Forfaiting işlemleri 6 ay ile 10 yıl arasında gerçekleşir. Dikey yüzdeler yöntemi:Aktif ve pasif toplamlar 100 kabul edilerek aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir. IV. Temel finansal tablolar Bilanço:Bir işletmenin ekonomik değeri olan varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir. Eğilim yüzdeleri yöntemi:İşletmenin gösterdiği gelişmelerin yıllar itibariyle izlendiği bu yöntemde birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin temel alınan finansal tablo kalemlerine göre gösterdiği artış veya azalışlar yüzde olarak hesaplanır. II. Gelir tablosu:Belirli bir dönemde işletmenin gelir ve giderlerinin miktarını.Bu sözleşme ile factor. Finansal oranlar FİNANSAL TEKNİKLER I. II. Factoring işlemi.bir banka tarafından garanti edilmiş. Oran analizi yöntemi:Finansal analizin temel araçları olan çeşitli finansal oranların kullanılması yöntemidir ve işletmelerde en çok kullanılanıdır.  Forfaitinge poliçe ve bono şeklinde senede bağlanmış alacaklar konu olur.Finansal analiz yöntemleri: I.  Forfaiting sevk sonrası ihracat finansman tekniğidir.  İhracatçıların faiz.Bu şekilde işletmenin finansal tablolarında yer alan her bir kalemin temel kabul edilen yıla göre yüzde olarak gelişme trendi bulunur.İşletmenin mevcut ve gelecekteki kredili satışlarıyla ilgili alacakları factore devredilmekte.kur ve kredi gibi risklerden korunmak amacıyla yapmış oldukları işlemlerdir. Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi:Bir işletmenin birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların karşılaştırmalı olarak düzenlenip incelenmesine dayanır. Faktoring:Genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının factorlere satılması suretiyle işletmelere fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir.  Forfaiting işlemlerinde 4 taraf vardır: .elde edilen karı veya katlanılan zararı gösteren tablodur. Forfaiting işlemlerinin temel özellikleri:  Forfaiting işlemleri ihracattan doğan ve orta vadeli alacaklarla ilgilidir.

iki taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin gelecekte bir tarihte bir malı veya varlığı satın alma veya satma hakkını elinde bulundurmak için belirli bir miktar prim ödediği sözleşmelerdir.bugünden gelecekteki bir tarihte belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini veya teslim alınmasını hükme bağlayan yasal sözleşmelere denir. VII.malın kullanımını belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıya bırakılmaktadır.Opsiyon sözleşmesi. İNSAN KAYNAKLARI İnsan kaynakları yönetimi amaçlara ulaşma yolunda örgütün insan boyutuyla ilgilenir. Swap:İki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içerisinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının veya faizlerinin değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir.küçük ve orta ölçekli işletme.  Para swap’ı: para swap’ı. Kiralama türleri:  Faaliyet kiralaması:İşletmelerin faaliyetleri ile ilgili ihtiyaç duydukları varlıklar için finansman imkanı sağladığı gibi kiralanan varlıkla ilgili servis ve kolaylıklardan yararlanmayı da sağlayan bir kiralama türüdür.işe uygun işgörenlerin tedariki. Risk sermayesi: Büyük sermaye sahibi yatırımcıların gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı uzun vadeli yatırımlardır. Gelecek sözleşmeleri:Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın veya bir mali enstrümanın.Risk sermayesi az ihtimalle büyük kar veya büyük ihtimalle küçük zararların söz konusu olduğu bir finansman türüdür. İnsan kaynakları yönetimi iki temel felsefe üzerine kuruludur: .motive edilmesi ve işletmede tutulması gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesini üstlenir.Risk sermayesinin özünde teknolojik yenilik-sermayeye katılma.  Faiz swap’ı:Kredi değerliliği farklı iki firmanın aynı tutarda fakat faiz koşulları değişik olan borçlarının gerektirdiği ödemeleri belli süre değiştirmelerinden oluşmaktadır. Opsiyon: Geleceğe ilişkin hak içeren finansal sözleşmelerdir.eğitimi.Başka bir deyişle faiz swap’ı sabit faizi değişken faize. IV.  Finansal kiralama:Kiraya verenin kiralanan mala ait bütün risk ve menfaatlerini aynen malikmişçesine kiracıya devrettiği bir kiralama şeklidir.özellik) mülkiyetini kiralayanda kullanımını ise kiracıda bırakan(3.hızlı büyüme ve uzun vadeli yatırım gibi unsurlar vardır.Libor’u prime rate’e veya prime rate’i libor’a çevirmek şeklinde faiz ödemelerinin niteliğini değiştirerek borç ödemelerinin yapısını değiştirme işlemidir. V.özellik) kiralayan(lessor) ve kiracı (lessee) arasında imzalanan ve üreticiden kiracı tarafından seçilip.özellik) bir sözleşme olup.kiralayan tarafından satın alınan bir malın(2.Opsiyon bir vadeli işlemdir. VI.değişken faizi sabit faize.farklı paralardan oluşan aynı büyüklükteki iki ayrı paranın vade tarihinde orijinal para birimleri üzerinden ve daha önce anlaşılmış belirli bir kur hesabıyla geri ödenmek üzere değiştirilmesidir. Finansal kiralama(leasing): Belirli bir süre için(1.Para swap’ında faiz swap’ından farklı olarak taraflar arasında ana paralar el değiştirmektedir.    İhracatçı işletme İthalatçı işletme Forfaiter Garantör banka III.

III.planlama. Değişime açık be başarı için motivasyonu yüksek insan gücüne sahip olmasını sağlar. İnsan kaynakları yönetiminin tanımı:Örgütte rekabetçi üstünlükler sağlamak amacıyla gerekli insan kaynağının sağlanması. Çalışma(endüstri) ilişkileri:Çalışanlarla bireysel ve toplu olarak işçi-işveren ilişkilerini kapsar VIII.eğitim ve çalışma şartları bakımından iş tatmininin sağlanması da görevleri arasındadır. Eğitim ve geliştirme:İşgörenin işini etkili ve verimli bir şekilde yapmak üzere bilgi ve yeteneklerinin arttırılması. İnsan kaynakları planlaması:İşletmenin ihtiyaç duyulacak işgören ya da personelin nitelik ve sayısal olarak önceden belirlenmesidir.İnsanların iş yaşamlarında daha mutlu daha üretken olabilmeleri için ne yapıldığı.işletmede çalışan kimselerin işletme örgütüyle ilişkilerini konu alan faaliyetlerle ilgilidir.niteliklerine ve kişisel ilgi alanlarına göre seçilip görevlendirilmişlerse ve bu görevler onlara kişisel gelişme ve ilerleme imkanı sağlıyorsa etkili bir kadrolaşma sağlanmış demektir. VI.I. İşletme amaçları doğrultusunda insanın verimli kullanılması II. Ayrı bir bölüm olarak işgören istihdamı ve yönetimi üzerine alan insan kaynakları bölümünün görevi sadece işe uygun personel seçimi ve bunların etkin kullanımı olmayıp ayrıca.Eğer bir işletmede çalışan kimseler. IV.yönlendirme ve denetleme faaliyetlerini içeren bir disiplinidir.sürekli geliştirilmesi çabalarıdır. III. İşgören ihtiyaçlarının karşılanması ve gelişimin sağlanması Bu yaklaşım açısından bakıldığında insan kaynakları yönetimi bir yandan insanın yüksek performansla çalışmasını. II. VII.İnsan kaynakları planlaması. V.örgütleme. İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonları: I.Bu planlama süreci .ne yapılabileceği ve ne yapılması gerektiği üzerinde durur. İnsan kaynaklarının bilinçli yönetimi işletme için yatırım ve karlılık getirir. İnsan kaynakları yönetiminin işletmeye sağlayacağı yararlar: I. İşletmeye sürekli olarak gelişme olanakları sağlar. İnsan kaynakları yönetimi.istihdam ve geliştirilmesi ile ilgili politika oluşturma.  Çalışanların yeteneklerinin sürekli olarak geliştirilerek onların daha nitelikli hale getirilmesi  Terfi. İşgören bulma ve seçme:Çeşitli kaynaklardan işletmeye gerekli adayları araştırıp bularak işe en uygun işgörenleri seçme sürecidir. Sağlık ve güvenlik İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI:İşletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelik ve sayısal olarak önceden saptanmasıdır. Çalışmaların iş güvenliğini ve işgören sağlığını korumaya yardımcı olur. IV.İnsan kaynakları bölümü yöneticisi işletmede kadro oluşturma sürecinde anahtar rolü oynayan kimsedir.İnsan kaynakları yönetimi. Kariyer planlama:İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasında yönelik planlama yapılmasıdır. Ücret yönetimi:Mevcut işlerin önem derecesine göre gruplandırılıp yapılan işin değerine göre işgörenlere uygun ve adil ücret ödenmesi çalışmasıdır. Performans(başarı)değerlendirme:İşgörenin işinde belirli dönem sonlarında sağladığı başarı düzeyinin belirlenmesidir.diğer yandan yaşam kalitesinin yükseltilebilmesini amaçlar.örgütün insan kaynaklarının stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada nasıl daha etkin yönetilebileceği konusunu ele alır.işletmelerde verimliliği dolayısıyla karlılığı etkileyen ve belirleyen temel unsurlardan biridir. II.

İşletmenin büyüme ve gelişme amacın gerçekleşmekte olması sebebiyle de personele ihtiyaç duyulur ve bu ihtiyacın karşılanması için işe yeni eleman alınır.  İş şartnamesi:İşin yapılabilmesi için temel alınan kişisel nitelikleri belirtir.personelin işe giriş ve çıkışlarının ölçüsünü gösterir.devamsızlık ise işgücünün programlandığı halde çalışması gereken günde işe gelmeme durumunu ifade eder.işin işletme içindeki yerini.%6 nın üzerinde ise bir sorun halini alır.ne zaman ve nasıl sağlanacağının önceden belirlenmesidir.İşgören tedarikinin en uygun veya optimum bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle işlerin gerektirdiği insan gücü niteliklerinin belirlenmesi gerekir.Verimli çalışabilmek için ne tür elemanlara ihtiyaç olduğunun tam ve doğru olarak belirlenmesi gerekir.  İş yükü analizi:Bu analiz ile belirli bir süre içinde belirli bir işin yapılabilmesi için gerekli işgören sayısı belirlenir.Bunlar. İnsan kaynakları planlaması ile iş analizi ve diğer çalışmalarla işletmenin ihtiyaç duyduğu veya duyacağı insan gücü nitelik ve sayısal olarak belirlendikten sonra sıra eleman . İşgören devri.işgören sayısında tasarrufu sağlayarak gider düşürücü bir rol oynadığı gibi işin niteliğine göre uygun işgören seçimi ve istihdamını sağlayarak da üretim sürecinin etkinleştirilmesini gerçekleştirir. Planlama görevini üstlenen bölüm yetkililerinin en önemli görevlerinde biri işletmede çalışacak personelin nerede. İşgören devir hızı=Bir dönemde ayrılan ve çıkarılan işgören sayısı x 100 Bir dönemde çalıştırılan ortalama işgören sayısı İşgören devir hızının yüksek olmasının sakıncaları:  İşçilik giderinin ve genelde personel giderlerinin artması  İş kazalarının artması  Yeni işgören bulunmasından dolayı zaman kaybı  Yeni işgörenin işe alınmasından kaynaklanan kayıplar  Eğitim ve işe alıştırma maliyetlerinin artışı  Sık sık işten ayrılma veya çıkarmaların yarattığı moral bozukluğu Devamsızlık= İşgörenin devam etmediği gün sayısı x 100 İşgörenin devam ettiği gün sayısı – devam etmediği gün sayısı Devamsızlık oranı %3-%6 arası olursa normal sayılır.işi yapabilmek için gereken faaliyetleri ve sorumlulukları tanımlar ve açıklığa kavuşturur.  İş tanımı:İşin sağladığı yetkiyi.  İş analizi:Bir işin ekonomik olarak kısa zamanda ve iyi bir şekilde yapılabilmesi için işle ilgili bilgilerin sistemli olarak toplanması.incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir. İŞGÖREN BULMA VE SEÇME İşletmenin daha yeni kuruluşunda insan gücü seçimi ve işe alma işletme amaçlarını gerçekleştirebilecek bir örgüt yapısının oluşturulması için önem kazanır.Bu amaçla önce yapılacak işlerin tahmin edilmesi sonra tahminlerin kişi/saat hesabına çevrilmesi gerekir.  İşgücü analizi:İşgören sayısı belirlendikten sonra iş yükünün mevcut personel tarafından başarılıp başarılamayacağını anlamak için yapılan bir çalışmadır.İstirahatli.Bu daha çok personel ya da işgören devir durumu ve devamsızlık konularını inceler.Bu yolda bazı teknikler kullanılır.izinli ya da tatilde geçen günler devamsızlığa dahil edilmez.Faaliyet halindeki işletmede de çeşitli nedenlerle zaman zaman işletmeden ayrılmalar olur ve ayrılan kimselerin yerine yeni işgören tedariki gerekir.

önceki işteki performans durumu.Bu maliyetin başlıca kaynakları:  İlanlar  Görüşme ve diğer seçim prosedürleri  Yeni elemanların işe ve işletmeye uyumu  Temel iş eğitimi  İşgörenlerin kısa sürede işten ayrılmaları İşgören bulma ve seçme aşamaları: I.mamulleri.uygun olmayanlar elenir.kişilik yapısı.İnsan kaynaklarına yapılan yatırımın doğru eleman bulmanın belili maliyeti vardır.  Sağlık kontrolü  İşe yerleştirme ve alıştırma:Oriyantasyon da denilen işe alıştırma kişinin işe başlatılmasından sonra bu konuda düzenlenen programlarla yapılır.Geliştirme ise var olan yeteneklerin iyileştirilmesidir.  İşe alma kararı:İşletmenin insan kaynakları politikası ve işgören ihtiyaçları doğrultusunda önceki aşamaların tümünden elde edilen bilgiler ışığında işe alma kararı verilir.Yetiştirme sınırları belirli .bulma ve seçmeye gelir.Test ve sınavlar çok çeşitli olup özellikle büyük işletmelerde kullanılırlar çünkü bunların hazırlanıp uygulanması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır.Genellikle şu hedefler güdülür: -Yükselme için mevcut potansiyeli belirleme -Başkalarıyla geçinme yeteneğini belirleme -Kişilik değerlendirme -Adayın işletmeye uygun olup olmadığını belirleme  Referans araştırması:Bu aşamada adayın verdiği bilgilerin doğruluk derecesi.  Test/sınav:İşe alınacak adayların fazla olduğu zamanlarda uygulanır.mektupla ya da yüzyüze görüşme ile başkalarından öğrenilir.Elenmeyenlere iş başvuru formu veya müracaat formu doldurtulur.yetki ve sorumluluklar vb bilgiler sağlanır.telefonla.Aday bulma süreci boş bulunan işler için işletmenin içinden ve dışından adayları araştırılması ile başlar ve bu kişilerin işlemeye başvurmaları ile sona erer. II.örgüt yapısı. Aday araştırma ve bulma:İşletmede mevcut veya beklenen boş bulunan işler ya da pozisyonlar için potansiyel adaylar ortaya çıkarılır.daha çok yeni işe giren personele yeni yetenekler kazandırılması ve işin gereklerine göre kişiye gerekli bilgi ve beceri düzeyine ulaştırılması için yürütülen eğitim faaliyetleridir.  Görüşme(mülakat):İşletme yöneticilerinin adaylarla onları yakından tanıma ve birinci elden bilgi edinme amacıyla yaptıkları konuşmadır.amaçları.sağladığı olanaklar.İşletmenin geçmişi.Eğitimle ilgili ve eğitimin birer türü olan iki önemli kavram:yetiştirme ve geliştirmedir.politika ve prosedürleri.Yetiştirme.yetenek ve becerileri geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.Özellikle yönetici tedarikinde sınav yerine uygulanan temel yöntem budur. EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim genel anlamda bilgi verme.Güdülen amaç. İşgören seçim süreci:  Ön görüşme ve başvuru formu doldurma:Ayrıntılara girilmeden aday ile bir ön görüşme yapılır.içinden işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak sayı ve nitelikte işgörenlerin seçilebileceği bir aday havuzu oluşturmaktır.

İşgören eğitimindeki amaçlar  Üretimde ve prodüktivitede artış  Kalite artışı  Maliyetlerde düşme  İş kazalarında azalma  İşgören devir hızında düşme İşgören eğitimi programları üç tipte olabilir.  Dereceleme yöntemi:Değerlendirmeyi yapan yönetici söz konusu ölçek üzerinde her faktöre bağlı olarak uygun gördüğü dereceye bir işaret koyma yoluna gider ya da her derece için önceden belirlenmiş bir puan listesi varsa bu puanları kullanır. Performans değerlemenin amaçları:  İşgöreni değerlendirme amacı.  İnceleme gezileri:Diğer işletmeleri ziyaret ederek çalışma yöntemleri ve koşulları farklılıklar ve teknolojik yenilikler konusunda çalışanların bilgi ve görgülerini arttırma amacını güderler.  Kritik olay yöntemi:Yönetici iş göreni sürekli olarak gözetleyerek onun başarılı ya da başarısız davranışlarını ve kritik özelliği olan işler veya olaylar karşındaki davranışlarını .yararlı ve gerekli konular üzerinde geniş bir dinleyici kitlesine yönelik olarak yürütülen bir eğitim tekniğidir.bazıları belirli bir mesleki eğitimi temel alır.az zaman alan ve ucuz bir yöntemdir. Perfomans değerleme yöntemleri:  Sıralama ve karşılaştırma yöntemi:Uygulanması kolay.Ücret artışı.işten çıkarma gibi konularda işgören hakkında karar vermek için kullanılır.orta ya da üst kademe yöneticilerine verilen eğitim programlarıdır. İşgören eğitim yöntemleri İş dışında eğitim:  Konferanslar:İşletme tarafından zaman zaman başvurulan.Performans değerlemede personelin işletme amaçlarına yapmış olduğu katkının ölçülmesidir.Basit sıralama olarak adlandırılan yöntemde yönetici çalışanları işlerindeki başarılarına göre sıralar.önce en iyi/başarılı ve en kötü/başarısızı belirler.  Personeli geliştirmeye yöneliktir.  Oriyantasyon  Rotasyon  Staj yoluyla eğitim PERFORMANS DEĞERLENDİRME Performans ya da başarı işletmede çalışan kişilerin görev ve sorumluluklarını etkili ve verimli bir şekilde yerine getirmelerini ifade eder.  Kurslar:Çalışma saatleri dışında işçi.oysa geliştirme belirli süre içinde bitmeyen belirsiz bir çalışmadır. İş başında eğitim:  Geleneksel eğitim yöntemi:Temel olarak işletmeye yeni giren veya iş değiştiren bir işgörenin tecrübeli bir işçi veya ustabaşı yanına yetiştirilmek üzere verilmesidir.bir zaman dilimi içinde yapılır.Sonra daha az iyi ve daha az kötü işgörenleri seçerek alt gruplara böler.bazıları kişinin genel eğitim düzeyini geliştirir.  Seminerler:Özellikle yüksek ve orta kademe yöneticilerine yönelik işletme dışı kuruluşlarca düzenlenen toplantılardır.çırak.terfi.bazıları ise yönetim yeteneklerini geliştirmeyi hedef alır veya gelecekte yönetici olacak kimseleri yetiştirir.

III. Yükselme ile orantılı ücret ilkesi IV.Toplu ücretler.işlerin ayrıntılı analiz ve tanımlarının yapılarak aralarındaki farklılıkların kolaylık ve zorluk derecelerine göre objektif bir biçimde ortaya konmasıdır. Objektiflik ilkesi VI. Eşitlik ilkesi:Yapılan işin ve işi yapan işgörenin kapasitesi saptanarak eşit işe eşit ücret ödenmelidir.ortak .  Örgütsel kariyer planlama ÜCRET YÖNETİMİ İktisatçılara göre ücret zihinsel veya bedensel emeğe üretim faaliyetleri karşılığı ödenen bedeldir.kaydeder. KARİYER PLANLAMA İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasına yönelik bilinçli bir plan yapı olması sürecidir.işgörene belirli bir hayat seviyesini sağlayacak kadar tatminkar işletmenin maliyetlerini aşırı ölçüde arttırmayacak kadar da ölçülü ve dengeli olmalıdır.İş değerlemesinde işgören değil öncelikle işin kendisi dikkate alınmaktadır.Belirli dönemler boyunca kişinin gösterdiği olumlu ya da olumsuz davranışlar işgörenin değerlendirilmesinde kullanılır.ücret politikası ücret adaletini ve işletme dışı etkenler karşısındaki dengeyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir.Bireysel ücretler. İş değerleme ve ücret yönetimi:İş değerleme. İş değerleme ile her işin işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkısı ve önem derecesi ile hak ettiği ücret belirlenmeye çalışılır. Açıklık ilkesi Ücret yönetimi politikaları:Ücret yapısının kurulmasında öncelikle temel ücret politikası belirlenmeli. Dengeli ücret ilkesi:Ücret. Ücret sistemleri: Hesaplanma biçimine göre ücret sistemlerini bireysel ücretler ve toplu ücretler olarak ayrılır. Bütünlük ilkesi:Zihinsel emek sahipleri ile fiziki emek sahibi işgörenler arasında adil bir ücret politikası uygulanmalıdır. Kariyer planlamasının amaçları:  İnsan kaynaklarının etkin kullanımı  Yükselme ihtiyaçlarının karşılanması için işgörenlerin geliştirilmesi  İyi eğitim ve kariyer olanakları ile iş başarısının yükseltilmesi  İşgörenin iş tatmininin ve işe bağlılığının sağlanması Kariyer planlaması çeşitleri  Bireysel kariyer planlaması:İşgören olarak birey iş yaşamında ve içinde yer aldığı organizasyon içinde yerini bilme ve anlama ayrıca gelecekte de nerede ve nasıl olmak istediğini belirlemek durumundadır. V. Cari ücrete uygunluk ilkesi VII. Kariyer planlamasının önemi.her birey için ayrı ayrı hesaplanan ücretlerdir. II.bunun kişilerin yeteneklerinin değerlendirilmesi ve gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenmesi yoluyla çeşitli amaçları gerçekleştirmesi ile ilgilidir.İşletme açısından ücret bir maliyet unsurudur ve işverenlerin ücret düzeyi beklentisi maliyetleri minimize edeceği noktadır. Ücret yönetimi ilkeleri I.

işgörenin ücreti kesilir.İşçi bakımından kazanılacak ücret tutarı üretilen parça ya da iş birimi ile orantılı olarak artar veya azalır.Ayni ödemeler.bu standarda ulaşanlar %20-80 arsında bir oranda prim almaya hak kazanmaktadır.İşgören.aylık olarak önceden saptanan belirli bir ücret alır.Nakdi ödemeler.üretim belirlenen düzeyi aştığında ise işgörene ek bir ücret ödenmez.Eğer üretim önceden belirlenen düzeye ulaşamaz ise. Götürü ücret sistemi:İşgören önceden saptanan bir işi belirli bir zamanda yapmayı taahhüt eder. 6. 3.Farklılaştırılmış parça başı ücret.grup tarafından aşıldığı taktirde prim gruba ödenir.malla yapılan ödemelerdir ve kullanımı azalmıştır. Zamana göre ücret sistemi:İşgören. 4. Parça başına ücret sistemi:İşin yapılması için gerekli zamana göre değil.Bu sistemde normal personelin belirli bir sürede gerçekleştirilmesi gereken üretim miktarı standart olarak belirlenmekte.Ancak bu primin bir kısmı işveren için ayrılır. Parça başına ücret:Beklenen minimum çıktıyı sağlayacak bir saatlik ücret saptanır.Burada önemli bir sakınca işini zamanından önce bitiren işgörene teşvik edici ek bir ücret ödenmemesidir.Genelde hayli yüksek olarak belirlenen standartlara ulaşamayanlar için sabit ücretin ödenmesi garantisi verilmektedir.parasal ödemelerdir.Ödenme biçimine göre ücretler ayni ve nakdi ödemeler şeklinde ayrılır.Bu sistemde her işin tamamlanabilmesi için standart bir zaman hesaplanır. 3.Standarttın üstündeki her üretim birimi için ayrıca ücret ödenir.Daha sonra bu prim grup içerisinde bireylerin çalışma süresine veya katkılarına göre dağıtılır. Grup özendirici ücret sistemleri:Grup için belirlenen üretim standardı.gündelik.Diğer yandan üretimin bu şekilde artırılması kalitenin düşmesine neden olabilir.İşgören işini hesaplanan standart zamandan daha kısa sürede bitirirse tasarruf ettiği zaman için kendisine prim ödenir.bu nedenle de sistemin üretimi özendirici niteliğe sahip olduğu görülür.üretilen parça miktarına göre ücret belirlenir.standart aşılınca bu oran artırılır.işgörenin ücret açısından bir yararı olmaz. Özendirici ücret sistemleri: 1.Ücrette bu zaman üzerinden hesaplanır.çünkü parça başı ücretler arasındaki fark geniş tutulduğunda personel ücretleri arasındaki açıklık çok fazla artmakta. 2. Halsey sistemi:Zaman tasarrufuna dayanır. 2.işini hesaplanan bu standart zamanda bitirebilirse normal ücretini alır.parça başı ücretten daha özendirici olmasına rağmen daha az kullanılmaktadır.Standartlar hareket ve zaman etütlerinden baz ücret ile parça başı ücretler de ücret araştırmalarından yararlanılarak saptanır ve toplu pazarlık görüşmeleri sonucunda kesinleşir. Gantt sistemi:Personelin saat ücreti garanti altına alınmaktadır. Farklılaştırılmış parça başı ücret:Taylor tarafından geliştirilen bu sistemde belirli bir standarda ulaşılıncaya kadar belirli parça başı ücret oranı uygulanırken. Rowan sistemi:İşgörene normal ücretine ilaveten tasarruf ettiği zaman için prim .özellikleri nedeniyle belirli bir gruba aynı ölçüde ödenen ücretlerdir.haftalık.saat başına.Verimlilik artışı olursa bundan işveren yararlanır.İşgören fazla ücret almak için ürettiği parça miktarını artırır.Belirlenen süre içinde ücret daima sabittir.bu durum da eleştirilere neden olmaktadır. 5.Zamana göre ücret sisteminde iyi çalışan işgören ile çalışmayan arasında bir ayrım yapılmadan aynı ücret ödendiğinden bu sistem verimlilik artışında etkili olamamaktadır. Kök ücret sistemleri: 1.

etkinlik endeksi hesaplamasıyla bu sistemden ayrılır. 7.  Hisse senedi planları:İşgörenlerin şirketin hisselerinden satın almalarını teşvik etmeyi öngören planlardır.Böylece prim yüzdesi tasarruf edilen zamanın standart zamana oranına eşit olmaktadır.Genellikle işgörene hisse senetleri daha uygun fiyatla satılır ve taksitlerle maaşından ödenmesi sağlanır. Emerson sistemi:Fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alındığından Rowan sistemine benzerken.Firmanın her bir bölümünde sendika tarafından atanmış ya da grup üyelerince seçilmiş bir işgören temsilcisi ve ustabaşından oluşan bir üretim komitesi vardır.  Scanlon planı:Grup teşviki.işgörenler veya yönetim tarafından yapılmış olan iyileştirme önerilerini inceler.Bu primin genellikle %75’ i doğrudan tasarruf sağlayan personele.ödenmektedir. 8.işi standart süreden daha kısa sürede bitiren personele tasarruf ettiği her B birimine karşılık gelen sürenini saat karşılığı kadar prim hesaplanır. Teşvik şemaları:  Öneri sistemi:İşgörenlerin örgütün etkinliğini artıracak önerilerini bir kağıda yazıp öneri kutusuna atmaları istenir.Daha sonra hangi etkinlik düzeyinden sonra prim ödeneceğine ve farklı etkinlik düzeylerinde hangi prim yüzdelerinin uygulanacağına karar verilir. %25’i de büro personeli gibi dolaylı tasarrufa katılan personele ödenir.Ekinlik endeksi.Komite.Bu sistemde fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alınmaktadır.Bir komite tarafından değerlendirilen öneriler kabul edilir ve uygulanırsa işgörene finansal bir ödül verilir.tüm çalışma grubuna ödenir.  Kar paylaştırma planları:İşgörenlere normal ücretlerine ilaveten şirket karının belli bir oranının ödenmesini öngörür. 9. .Öneri kabul edildiğinde yapılan maliyet tasarrufu yalnızca öneriyi yapan kişiye değil.standart çalışma zamanının fiili çalışma zamanına bölünmesiyle hesaplanır.öneri planı ve işgören katılmasının bir bileşkesidir.Her iş için standart B süreleri hesaplandıktan sonra. Bedeaux sistemi:Yapılacak hareket ve zaman etütleriyle her iş için belirlenen süre bir Bedeaux birimiyle ifade edilir ve her B bir dakikada yapılacak iş miktarını gösterir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful