İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME VE İŞLETME YÖNETİMİ İşletme ile ilgili bazı temel kavramlar: Fayda:Mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarını giderme niteliğine denir. İktisadi mal ve hizmetler:İnsanların ihtiyaçlarını giderme niteliği ya da faydası olan madde ve hizmetlere denir. Üretim:İktisat biliminde her türlü fayda yaratmaya diğer bir deyişle iktisadi mal ve hizmetler meydana getirmeğe üretim denir. Fayda yaratma başlıca dört şekilde meydana gelir:  Şekil değişikliği yoluyla:Girdilerin veya malların ekonomik,fiziksel,kimyasal veya bunların karşımı olan değişimlere uğratılmasıyla fayda yaratılır.Bu anlamda üretim şekil faydası yaratan bir faaliyettir.  Zaman değişikliği yoluyla:Malların kıt olduğu zamanlarda pazara sunulmak üzere depolanması ve muhafaza edilmesiyle ilgili faaliyetlerle zaman faydası yaratılır.  Yer değişikliği yoluyla:Malların taşınıp kıt olduğu bölgelere ve yerlere ulaştırılması yer faydası yaratır.  Mülkiyet değişikliği yoluyla:Malların mülkiyetinin değiştirilmesiyle ilgili olan değişim faaliyeti ile mülkiyet faydası yaratılır. Üretim faktörleri:Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için bir araya getirilmesi gereken bazı temel nitelikli unsurlara denir.Dört grupta toplanır:  Emek  Sermaye  Doğal kaynaklar  Müteşebbis İşletmenin tanımı:Alfred Isaac’ a göre “üretim faaliyetlerinde bulunan ve ihtiyaçların tatminine doğrudan veya dolayısıyla katılan her iktisadi birime işletme” denir. İşletme geniş kapsamlı ve basit olarak; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.” Fiziksel mal ve hizmet üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi hizmet üretimi ile de insanların ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılabilir. İşletme “başkaları için-pazar için-üretim yapar,dolayısıyla kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan kişi ya da kuruluşlar bir işletmeyi oluşturamazlar. İşletmenin konusu olan mal ve hizmetler-ki bu ikinci gruba fiziksel mal karşıtı olarak soyut mallar da denir-iktisadi mallar ve hizmetlerdir.İnsanların “ihtiyaçlarını giderme niteliğine sahip olmaları” yanında “kıt” ya da “sınırlı olma” özellikleri de vardır.Doğada bol miktarda bulunup da,hiçbir çaba sarf etmeden insan ihtiyacını karşılayan mallar iktisadi mallar olmayıp “serbest mallar” dır ve işletme faaliyetlerine konu olmazlar. İşletme ile teşebbüs ayrımı:Teşebbüs daha geniş bir kavram iken işletme daha dar bir kavramdır.İşletme “teknik” mal veya hizmet üreten fabrika,atölye,mağaza gibi bir birimdir;teşebbüs de hukuki,iktisadi ve mali birimdir.Her teşebbüs bir işletmedir ama her işletme bir teşebbüs değildir.Örneğin,Türkiye Şeker fabrikaları AŞ birçok işletmesi olan bir teşebbüs;Alpullu Şeker fabrikası ise bir işletmedir. Müteşebbis ve profesyonel yönetici kavramları:Müteşebbis emek,sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen üretim faktörlerini başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden ve uygun şekilde birleştiren kimsedir.Girişimci genellikle kar etme ana amacı ile hareket eder ve riske de katlanır.Kendisi de bir üretim faktörüdür.

Yönetici ise aynı faaliyeti başkaları adına bir ücret karşılığında yapar ancak kar da zarar tehlikesi de işletmenin sahibine aittir.

FREDERİCK W. TAYLOR VE “BİLİMSEL YÖNETİM” İşçilik,hammadde ve malzemede büyük ölçüde israf olduğunu saptamış;bunu önleyerek verimliliği artırmanın yollarını araştırmıştır.Hem işçiler hem de yöneticiler yönünden bilgisizliğin,cehaletin,üretimin artmasını engellediğini;böylece daha fazla ücret alma olanağı varken çalışanların farkında olmadan daha düşük ücrete razı olduklarını gözlemlemiştir. İşçilerin malzeme ve makineleri kullanış tarzını ve bununla ilgili hareketlerini ölçüm aletleriyle ölçme yoluna gitmiştir.Kronometre ve çeşitli mühendislik ölçüm aletleriyle yaptığı çalışmalarla gereksiz zaman ve materyal kaybını minimum düzeye indirmiş,yapılan işin kalitesini ve miktarını artırarak daha fazla üretim yanında daha yüksek ücretin kazanılmasına yönelik metotlar geliştirmiştir. Özellikle zaman etüdü adı verilen çalışmaları parça başına ücret uygulaması ile fazla üretim yapan kimselerin yüksek ücretle ödüllendirildiği teşvikli ücret sistemlerinin geliştirilmesiyle sanayi üretiminde ortalama %400’ ü aşan verimlilik artışı sağlayabilmiştir. Taylor’a göre bilimsel yönetim ilkelerini üç amacı vardır: I. Örnekler vererek verimsiz çalışmanın sebep olduğu büyük zararları göstermek II. Bu verimsizliği önlemenin tek yolunun sistemli bir yönetim uygulaması olduğunu okuyucuya kanıtlamak III. Yönetimin belirli kanun,kural ve ilkelere dayanan bir bilim olduğunu ortaya koymak Taylor’un bu yeni yönetim anlayışında görevin planlanması işinin onu performansını(yerine getirilmesini) işinden ayırması gerektiğini vurgulamıştır.Planlama yanında denetime de büyük önem vermiştir.Taylor temelde üretim sorunlarıyla ve üretimin verimliliğinin artırılmasıyla uğraşmıştır.Bu akımın temsilcileri arasında F. ve L. GİLBERT,GANTT,EMERSON,BARTH ve COOKS sayılabilir.

HENRİ FAYOL,”YÖNETİM SÜRECİ YAKLAŞIMI VE YÖNETMİN EVRENSELLİĞİ” Yönetim olayını tepe yönetimi bakış açısıyla ele alan Fayol,yönetim biliminin evrensel olduğunu ve birtakım ilkelere bağlı olarak bir takım fonksiyonlarca yürütüldüğünü ileri sürmüştür.Yönetim ilkelerini koyarken kendisininkilerin yol gösterici olduğunu başka ilkelerinde var olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım bir sanayi işletmesinde bulunan başlıca faaliyetleri sınıflandırarak 6 fonksiyon haline getirmiştir: I. Teknik(üretim) II. Ticari(satın alma,satma ve değişim) III. Mali(finansal) IV. Muhasebe(istatistik dahil) V. Güvenlik VI. Yönetim Fayol yönetimi birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele almış;bu sürecin aşamalarını da yönetim fonksiyonları olarak 5 grupta toplamıştır: I. Planlama(ileriyi görme) II. Örgütleme(organize etme)

III. IV. V.

Yöneltme(yürütme) Koordinasyon(düzenleştirme) Denetim(kontrol etme)

Fayol planlama ve örgütlemeyi en önemli;diğer üçünü ise ikinci derecede önemli yöneticilik fonksiyonları olarak kabul etmiş ve dolayısıyla denetime yeterince önem vermemiştir. Fayol da Taylor gibi yöneticiliğin teknik bilgiden farklı olduğunu işçi için gerekli bilginin teknik bilgi olup,orta ve üst kademelere doğru çıkıldıkça teknik bilgi ihtiyacının yerini giderek artan ölçüde yönetim bilgisi ihtiyacının aldığını ileri sürmüştür. MAX WEBER VE “BÜROKRASİ YAKLAŞIMI” Max Weber’ in üzerinde durduğu bürokrasi,günlük dilde kullanılan “işlerin yokuşa sürülmesi”, “geciktirilmesi” anlamının tam aksine etkinlik açısından ideal bir organizasyon yapısını göstermektedir.Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu ve etkin bir organizasyon yapısının özellikleri üzerinde duran Weber’ in görüşlerinin temel noktaları şunlardır: I. Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayan bir iş bölümü II. Açık/seçik belirlenmiş bir hiyerarşik yapı ve böylece her kademenin bir üst kademece kontrol edilmesi III. Her kademede işlerin yapılışına ilişkin pozisyonlara gelen herkesin uyacağı ilke ve yöntemler IV. V. VI. Kişisel ve duygusal olmayan,rasyonel ve ilkeler doğrultusunda ilişkiler Teknik yeteneğe dayalı personel seçim ve terfi sistemi Organizasyon birimlerinin yasal yetkilerle birbirine bağlanması

ELTON MAYO VE”BEŞERİ İLİŞKİLER YAKLAŞIMI” İşletme yönetiminde beşeri ilişkiler yaklaşımı ya da daha yeni ifadesiyle davranışsal yaklaşım psikoloji,sosyoloji ve sosyal psikoloji alanlarındaki bulguların ve geliştirilen yöntemlerin örgütsel davranış biçimlerinin anlaşılması yolunda kullanılmasına dayanır. Bu yaklaşımın ele aldığı başlıca konular şunlardır :  İnsan davranışı  Kişiler arası ilişkiler  Grupların oluşması  Grup davranışları  İnformel organizasyon  Algılama ve tutumlar  Motivasyon  Liderlik  Organizasyonlarda değişme ve gelişme Elton Mayo ve F.Roethlisberger liderliğindeki bilim adamlarının Hawtorne fabrikalarında gruplar halinde çalışan çok sayıdaki işçi üzerinde yaptığı araştırmalar,önceleri ışıklandırma,ısıtma,yorgunluk ve dinlenme zamanları gibi fiziksel faktörlerin işçilerin verimliliği üzerindeki etkilerini belirleme amacına yönelmiştir.Ancak,bu tür faktörlerdeki iyileştirmelerin üretim verimliliğini artırması beklenirken umulan sonuç alınamamıştır.Bunun üzerin araştırmacılar dikkatlerini fiziksel faktörlerden sosyal ve psikolojik faktörlere çevirmişlerdir. Bu yeni yönde yapılan deneyler üretim düzeyini ve verimliliği esas itibariyle sosyal faktörlerin etkilediği görüşüne yol açmıştır.Sosyal faktörlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan deneylerden birinde işçilerin kendi aralarında oluşturdukları gruplarda üretim düzeyinin ne

olması gerektiği konusunda kendi aralarında bir standart ya da norm belirledikleri daha fazla üretim yapanlara bu norma uymaları için baskı yaptıkları belirlenmiştir. Hawtorne araştırmaları ile işletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu sonucuna varılmıştır.Belirli bir organizasyon yapısı içinde bir araya gelen kişilerin kendi aralarında İnformel gruplar oluşturduğu grup özelliklerini de kişilerin sahip olduğu inançlar,alışkanlıklar,amaçlar,gelenekler ve değer yargılarının belirlediği böylece oluşan sosyal sistemin kişiler üzerindeki etkisinin fiziksel faktörlerden fazla olduğu bulgusu ortaya konmuştur. Genel olarak beşeri ilişkiler yaklaşımı işletmede personele önem verilmesi,tatmin edilmesi ve yüksek moralli olmasının üretim verimliliği üzerindeki etkisi üzerinde durmakta,verimlilik için işe özendirme de başlıca ilgi alanını oluşturmaktadır. EKONOMİK BİR BİRİM OLARAK İŞLETME İŞLETMENİN BAZI ÖZELLİKLERİ Geniş kapsamlı ve basit olarak ele alındığında işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.”Bu tanıma göre,hayır cemiyetleri,vakıflar,hatta devlet ve devletin çeşitli dairlerin işletme sayılabilir. Dar anlamlı olarak işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmetleri üretmek ve sahibine kar sağlamak amacıyla faaliyet gösteren iktisadi birimdir.”Dar anlamda düşünüldüğünde işletmenin karlılık(rantabilite) ve verimlilik(prodüktivite) esaslarına göre faaliyette bulunması temel alınmaktadır. Özetlenecek olursa;iktisadi biri birim olarak işletme,ister özel sektörde ister kamu sektöründe olsun;tek veya çok sahipli olsun;kişi veya sermaye şirketi şeklinde bulunsun;kapitalist veya sosyalist bir ekonomik düzende faaliyet göstersin müteşebbise veya devlete üretim faktörlerine yaptığı harcamaların üzerinde net gelir sağlamak durumundadır. İşletmenin amaçları: I. Kar sağlama:Klasik iktisatçılardan beri geleneksel olarak işletmenin kar sağlamak amacıyla kurulduğu ve müteşebbisin maksimum kar peşinde koştuğu varsayımı genellikle kabul edilmiştir.Kar,işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri sonucu olup,genellikle toplam gelirlerin toplam giderlerden farkı olarak düşünülür. İşletmelerde karı hesaplama nedenleri;  Devlete vergi ödeme  Ortaklara ne kadar kar payı dağıtılacağına karar verme  İşletmenin başarı durumunu değerlendirme ve politikalarını saptamak için temel oluşturma Kısaca söylemek gerekirse,kar işletme için çok önemli bir kavramdır;işletmenin başarı derecesini ölçme aracı,denetleme aracı,verimli çalışanları özendirme aracı ve hepsinden önemlisi varlığını,yaşamını sürdürme aracıdır. II. Satış geliri sağlama:Satış gelirlerinin maksimizasyonu bazen amaçlar sırasında karın yerini alabilmektedir.Bu görüşü ileri süren Amerikalı iktisatçı William J. Baumol’ a göre özellikle az sayıda işletmenin pazara hakim olduğu oligopol piyasalarında işletme yöneticileri en çok karı değil,belirli düzeyde karı sağlamak kaydıyla satış gelirlerini maksimum düzeye çıkarmaya çalışmaktadır.Böylece maksimum kardan kısmi bir fedakarlıkla daha çok satış sağlamayı yeğlemektedirler. III. İşletmenin(ya da yöneticinin)sosyal sorumluluğu:İktisadi işletmelerin bir ölçüde kamu kurumlarına benzemesine yol açan bu kavram;  Ortaklara uygun veya adil bir kar payı  Personele uygun ücret ve iyi çalışma şartları  Tüketicilere uygun fiyat ve kaliteli mal

 Hammadde ve malzeme satıcılarına uygun fiyat  Çevre halkına karşı çevreyi koruma ve iş imkanı sağlama  Devlete vergi verme gibi görev ve sorumlulukları yüklemektedir. IV. Varlığını sürdürme ve büyüme:İşletme varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir iktisadi çevre içerisindedir.Bu çevrenin her zaman değişiklik gösteren koşullarına ayak uydurarak yaşamını sürdürmesi ve büyüyüp gelişmesi gerekir.Büyüme karlarda,satışlarda,pazar payında,üretimde veya bunların birkaçında artışlar şeklinde kendini gösterebilmektedir.

İŞLETMENİN KAYNAKLARI Üretim miktarı üretimde kullanılan kaynaklara bağlı olarak değiştiğine göre üretim fonksiyonu; Q=(E,S,Dk,Y) Q=Üretim miktarı E=Emek S=Sermaye Dk=Doğal kaynaklar Y=Yönetim Emek=İnsan emeği olup en önemli üretim faktörüdür.Aslında,işletmede tümüyle insan en önemli unsurdur.En modern araç,gereç ve makinelerin kullanıldığı bir işletmede bile onları kullanan,yönlendiren ve tüm faaliyetleri yöneten insan unsurudur. Sermaye=Özellikle iktisatçılarla kastedilen,fiziksel sermaye olup,iktisatta basit olarak üretime tahsis edilen üretim araçlarını ifade eder. Doğal kaynaklar=Çoğunlukla toprak,arazi veya tabiat şeklinde ifade edilirse de daha geniş kapsamlıdır;maden,orman,petrol,su ve benzeri kaynakları kapsar. Müteşebbis=Genellikle kar etme ihtimali yanında zarar etme tehlikesine de katlanmak suretiyle üretim faktörlerini tedarik eden ve üretime yönlendiren kişi olarak düşünülür. İŞLETMENİN DIŞ ÇEVRESİ VE EKONOMİK YAPI İÇERİSİNDEKİ YERİ İşletme,birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir dış çevrede faaliyet gösterir. “Çevre” genellikle; bir kişi veya topluluğu etkileyen fiziksel ve sosyal şartların toplamı olarak düşünülür.İşletme çevresi ise;işletmeleri ve onların faaliyetlerini etkileyen işletme dışı her türlü şartların toplamıdır. İşletmenin dış çevresi; I. Doğal(fiziksel)çevre:Hava,toprak,su ve bütün doğal kaynaklardan oluşur ki bunların hepsi iş hayatı için önemlidir. II. Ekonomik çevre:En fazla önem verilenidir.Zira toplumca da kabul edilen görüşe göre işletmenin fonksiyonu katı bir şekilde ekonomiktir.Yönetimin yatırılan kaynakları en etkili bir biçimde kullanarak yatırılandan fazlalılığı(karı)olan bir geliri hatta maksimum karı sağlamsı gerektiği,bunun için mamullerin satışında fiyat ve miktar değişkenlerini manipüle etmesi gerektiği görüşleri genel kabul görmüş ve ayrıca iktisatta firma teorisinin bir parçası olmuştur. III. Sosyal ve kültürel çevre: “Sosyal” yönüyle işsizliğin önlenmesi,sakatlara iş verilmesi,mamul kalitesini geliştirme,yanıltıcı reklam yapılmaması gibi konularla; “kültürel” yönüyle ise iş dünyasının sanat galerilerini,eğlence merkezlerini,eğitim ve çeşitli sanat dallarına hibe ve diğer yollardan destek sağlanması vb. konularla ilişkilidir.

Finansman V.toptancılık. İşletmenin dış çevresi ve ekonomi içindeki yeri:İşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretme yolundaki çalışmalarını bazı soruların cevapları yönlendirecektir. Politik-hukuki çevre:Yasalar. Satıcı işletmeler:Genellikle ticaret sektöründe çalışan. II.dördüncü soru da hem teknoloji hem de bir ve üçüncü soru ile ilgilidir.halkla ilişkiler ve AR-GE) olarak sınıflandırırlar. AR-GE Bazı yazarlar çeşitli işletme fonksiyonlarını. Hizmet üreten işletmeler:Doğrudan doğruya hizmet üretimi ve satışı ile uğraşan işletmelerdir. Yönetim II. İŞLETME ÇEŞİTLERİ Ekonomik yapı bakımından işletmeler: I. işletmenin yapısı. Dinamik inceleme tarzında ise işletmenin çeşitli kısım ve organlarının fonksiyonlarını.IV. Mal üreten işletmeler:Tarım.  Ne üretilecek?  Nasıl üretilecek?  Ne miktar üretilecek?  Ne maliyetle üretilecek? İşletme sahip veya yöneticisi birinci veya üçüncü soruya cevap ararken tüketici istek ve ihtiyaçlarını bunların miktarını ve değişme eğilimlerini belirlemeye çalışacaktır. “genel”(yönetim).İşletmeler faaliyetlerini bu sınırlamalar çerçevesinde yürütürler. Üretim III. İŞLETME FONKSİYONLARI İşletmelerin çeşitli yönleriyle incelenmesi iki şekilde olabilir:1)Statik bakımdan veya durgun halde 2)Dinamik bakımdan veya faaliyet halinde iken. III. İnsan kaynakları VI. Halkla ilişkiler VIII. Muhasebe VII.gördükleri iş ve faaliyetleri ele alma yoluna gidilir.İşletmenin üretim faktörleri. Konunun dinamik açıdan incelenmesiyle birlikte işletme faaliyetlerinin gruplandırılmış hale getirilmesi söz konusu olur.Böylece işletme fonksiyonları sekiz grupta ele alınır: I.yönetmelikler ve diğer kurallardan oluşur.organizasyon yapısı incelenir.Başta fiyat olmak üzere çeşitli faktörlerin etkili olduğu bu soruların cevapları ciddi araştırmaları ve tahminler yapmayı gerektirir.Bunlar.inşaat ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren ve fiziksel mal üreten işletmelerdir. Statik inceleme tarzında. Pazarlama IV.yarı toptancılık ve perakendecilik yapan işletmelerdir.kısımları ve organları üzerinde durulur. “kolaylaştırıcı”(finans ve insan kaynakları) ve “destekleyici”(muhasebe.İkinci soru bir teknoloji ve üretim metodu seçimi sorunu olup. Ülkeler sanayileştikçe ve geliştikçe genelde üretici işletmelerin sayıları ve büyüklükleri artmakta ise de sayıları en hızlı artan işletmeler hizmet işletmeleri olmaktadır. “türsel”(üretim ve pazarlama).maddi ve beşeri faktörler olarak ele alınır. .

yazılı veya sözlü olabilir. İşletmelerin işletmeler arası anlaşmalar bakımından sınıflandırılması: I. II. II. Centilmenlik anlaşması yapan işletmeler:Buna taraf olanların karşılıklı söz vermelerine dayanan ve tarafların veya bunlardan birinin vazgeçmesi halinde hiçbir yaptırımın söz konusu olmadığı anlaşmalardır. Konsorsiyumlar:Belirli bir iş için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelir.hammadde kaynaklarını veya pazarları paylaşmak.kar veya istihdam edilen personel olmak üzere üç ayrı kriterden birinin temel alınarak toplam içindeki önemli bir orana ulaşması halinde çokuluslu işletmeden söz edilebilir.İki veya daha fazla işletme.sanayi ile uğraşan ve hizmet sektöründe çalışan işletmeler. Özel sektör işletmeleri:Sermayenin tamamı veya büyük kısmının özel kişilere ait olduğu işletmeler. Karteller:Aynı dalda çalışan iki veya daha fazla işletmenin rekabeti azaltmak veya ortadan kaldırmak için hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşma ile oluşturdukları tekelci birliktir.sermaye ve yönetim bakımından dışa bağımsız özel veya kamu işletmeleridir. Ulusal işletmeler:Ülke içinde kurulmuş.yerel yönetim kuruluşları ve KİT ler.Ülkemizde milli gelir hesaplamaları yapılırken bu alanın ayrımı sekize ayrılmıştır.İşletmelerin faaliyet konuları bakımından sınırlandırılması:Üç ana sektöre göre sınıflandırma yapılabilir:Tarımla uğraşan.Kartelin en önemli özelliği tüketicilere veya rakiplere karşı . II. Kamu sektörü işletmeleri:Bunlar sermayesinin tamamı veya büyük kısmının devletçe konulanlar.Başka bir deyişle üretim. III.Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde ihaleyi kazanabilmek için aynı veya farklı ülkelerden aynı dalda veya farklı ihtisas alanlarındaki işletmeler finansal olanaklarını veya teknolojik ya da diğer üstünlüklerini birleştirip işbirliği yapmalarıdır.(ICC’ nin tanımı).Bunlar:  Tarımlar uğraşanlar  Sanayi ile uğraşanlar  İnşaat ile uğraşanlar  Ticaretle uğraşanlar  Ulaştırma ve haberleşme ile uğraşanlar  Finansal kuruluşlar  Serbest meslek ve hizmetler  Konut geliri sağlayan işletmeler İşletmelerin sermaye mülkiyeti bakımından sınıflandırılması: I.Centilmenlik anlaşması politikada ve hukukta da söz konusu olabilir.yahut fiyat rekabetini kaldırarak fiili tekeller kurmak için geçici veya sürekli olarak centilmenlik anlaşması yapabilirler. III. Uluslar arası işletmeler:Yalnız ülke içinde değil yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarından biri veya birkaçında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir.yabancı ülkelerdeki personeli toplam personelin önemli bir oranına ulaştığı zaman bu işletmeye çokuluslu işletme denebilir. Yabancı sermayeli şirketler:Bunlar dış ülkelerin girişimcilerinin girdikleri ülkede özel veya kamu işletmeleri ile işbirliği yaparak kurdukları işletmelerdir. İşletmelerin hukuki açıdan sınıflandırılması İşletmelerin uluslar arası olup olmamalarına göre sınıflandırılması: I. Çok uluslu işletme:Bir uluslar arası işletmenin yabancı ülkelerdeki üretimi. III.toplam üretimin en az %25-30 unu geçtiği zaman veya üretimi bilinmiyorsa yabancı ülkelerdeki karlar toplam karların önemli bir oranına veya bunlar da bilinmiyorsa.

Kartelin pazarda güçlü ve etkili olabilmesi için katılan işletmelerin o malın en büyük bölümünü ellerinde bulundurmaları gerekir. Karteller fiyat karteli. .Tröstlerin başlıca çeşitleri yatırım ve oylama tröstleridir.” Ticaret sicili tüzüğüne göre(TST’ ye göre):Ticari işletme gelir sağlamak amacıyla kurulmuş.Kartel belirli bir dal veya konu ile sınırlı iken tröstler her konuya el atarlar.Yatırım tröstleri daha çok sermaye piyasasının geliştiği ülkelerde görülür.  Ortak bir amaç bulunmalıdır.Kartel şeklindeki işbirliğinde sermayelerin birleştirilmesi değil de sadece belirli bir amaç için sermaye güçlerinin birlikte kullanılması söz konusudur.Bu türde hukuki bağımsızlık vardır ama iktisadi bağımsızlık ortadan kalkar.Fiyat kartelinde fiyatları birlikte saptayarak. V.satış kartelinde satış bölgelerini paylaşarak.İşletmenin tüzel kişiliği yoktur. Oylama tröstleri bir işletmenin yönetimini ele geçirmek için hisse senetlerinin temsil ettiği oy haklarını birleştirme amacını güderler. HUKUKİ AÇIDAN İŞLETME ÇEŞİTLERİ TTK’ ya göre “ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır.satış karteli. Kartele benzeyen diğer bir birleşme şeklide konsern dir. I.Her türlü işletme faaliyetiyle ilgili kararı kendisi alır. Tröstler:Bu birleşme türünde işletmeler hem hukuki hem de iktisadi bağımsızlıklarını yitirirler. Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye(gerçek veya tüzel kişi) tacir denir. IV. VI.devamlılığı ve bağımsızlığı olan esnaf faaliyetlerini aşmış müesseselerdir.Tüm karlar ve riskler ona aittir. Şirketler(ortaklıklar):Bir işletmenin şirket sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:  Şirketi kuranların sayısı birden fazla olmalıdır.Bunlardan başka işletmelerin fiilen bir tröst olarak hareket etmeleri gizli anlaşmalarda tröst oluşturmaları haline fiili tröst denir.Uzman yöneticiler eliyle sermaye kaynaklarının birleştirilerek en karlı alanlara ya da işletmelere sermaye yatırımı yapılması amacını güderler.Daha çok imalat sanayi ile petrol ve madencilik sektöründe görülür.Açık ya da gizli olurlar.genellikle daha az firmanın daha yakın ilişkilerle bir araya gelerek karlarını arttırmaya çalışmasıdır.uygular ve denetler.İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak maksadıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir.Konsern.kota kartelinde arz miktarını kotalar halinde paylaşıp bu kotalar dahilinde faaliyet gösterip üretime ve arz hakim olma amacı vardır.  Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir anlaşma bulunmalıdır.Holding.Füzyon):İki veya daha fazla işletmenin tek işletme haline gelmesi halidir.Bir işletme diğerini satın alıp ona katılabileceği gibi bunların yeni bir işletme olarak ortaya çıkmaları da mümkündür.bir şirketin başka şirketlerin hisse senetlerinin büyük bir bölümüne sahip olmak suretiyle yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur.Ana şirket yavru şirketin yönetimini ele geçirdikten sonra bu şirketin başka şirketlerin yönetimini ele geçirmesini isteyerek piramit şeklinde başka şirketlerin yönetimini ele geçirir. Holdingler:Esas amacı rekabeti sınırlandırmaktan çok bir şahsa veya şirkete ait çeşitli işletmelerin yönetimini kontrol altına almak ve daha iyi denetlemektir.lota veya kontenjan karteli biçimlerinde olurlar. Tam birleşmeler(Merger. Özel işletmeler: Tek kişi işletmeleri:İşletmenin sahibi aynı zamanda tek yetkili ve sorumlu kişidir.örgütlü bir grup olarak ortaya çıkarak kolektif bir satıcı grubu veya kolektif tekel olmasıdır.

İki ana gruba ayrılır:  Şahıs şirketleri(Kolektif şirketler.Bu tür şirkette komandite ortak sınırsız sorumlu.Şirketin onu oluşturan kişilerden ayrı bir kişiliği yoktur.  Tedrici kuruluş:Sermayenin en az yüzde 10’ unun kurulurca taahhüt edilmesi ve geri kalanının halka satış yoluyla tamamlanmasıdır.yeteneklerinin ve kredilerinin büyük önemi vardır. Anonim şirketler:Bir unvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir.Yönetim kurulu pay sahibi üyelerden seçilir veya pay sahibi üyelerden seçilmişse pay sahibi sıfatını kazanınca işe başlayabilir.sözlü veya yazılı olabilir.Şirket müdürleri ve diğer müdürler yönetim kuruluna.Ortaklar arasında değişiklik yapılması zorlaştırılmıştır.Ana sözleşme ile yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış.Bir anonim şirketin kurulabilmesi için en az 5 ortağın olması zorunludur.komanditer ortak ise sınırlı sorumludur.Şirketin sermaye gücü ortakların varlıklarına bağlıdır. Kollektif şirket.Açık ya da kapalı anlaşma ile adi şirket kurulabilir.hisse sahiplerine ve alacaklılara karşı .Kazançlar şirket sözleşmesinde belirtilen biçimde dağıtılır. Ticaret şirketleri:Adi şirketlerden farklı olarak şirket sözleşmesi yazılı olmak ve bu kanunun bulunmasını istediği asgari unsurları taşımak zorundadır.Sermaye paylarına göre kar payı alırlar.diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket türüdür. Şirket kazançları ve zararları ortaklar arasında belirlenen oranlarda veya eşit olarak dağıtılır.Komanditer ortaklar tüzel kişi olabilir ve taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludurlar. Kollektif şirketler:Her ortağın işletme faaliyetlerinden doğan borçlardan kendi koyduğu sermaye ile sınırlı olarak değil tüm varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şirket türüdür.Her ortağın yönetim yetkisi vardır.Ancak şirket borçlarında dolayı öncelikle şirketin kendisi sorumludur. Anonim şirketlerin kuruluşu iki türlüdür:  Ani kuruluş:Sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği kuruluş türüdür.bir şirket TTK’ da tanımlanan şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımıyor ise adi şirket sayılır.sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler):Birer sermaye teşkilatlandırılması şeklindeki yapılardır.Buna karşılık şirket alacaklılarına karşı tüm varlığı ile sorumludur.  Sermaye şirketleri(Anonim şirketler.Her ortağın sorumluluğu sınırsız olup tüm şirket borçlarından kişisel varlığı ile sorumludur. Adi şirketler(ortaklıklar):BK’ ya göre.Adi şirketlerde ticaret şirketlerinden farklı olarak şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir. Belirlenen hedefe ulaşmak için para.komandit şirketler):Kuruluş ve faaliyetler süresince ortakların kendi varlıklarının.Komandite ortaklar gerçek kişi olmalıdır ve bunlar yönetime hakimdirler.şirketin yıl sonu hesaplarını denetleyebilirler. Anonim şirketi kural olarak pay sahiplerinin oluşturduğu genel kurulun seçtiği(veya bazen ana sözleşme ile belirlenen) en az üç kişiden oluşan yönetim kurulu yönetir.limited şirketler.Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır.mal veya emek sermaye olarak konmalıdır.Ayrıca.ama yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.Bu şirketlerde adi şirketlerden farklı olarak şirketin tüzel kişiliği olabilir.ancak gerçek kişilerce kurulur ve bütün ortaklar tarafından yönetilir.yönetim ve uygulama için yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ana sözleşme veya genel kurulca veya yönetim kurulunca seçilen bir şirket müdürü atanır. Komandit şirketler:Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan.

Döner sermayeli işletmeler:Genel bütçeye bağlı dairelerin Bütçe kanunu ile verilen ödeneklerle kurulan işletmeleri olup yine tüzel kişilikleri yoktur.Sağladıkları gelir fazlası bütçeye gelir olarak kaydedilir.Yönetim kurulu ise pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına müteselsilen sorumludurlar.karayolları ve üniversiteler örnek olarak verilebilir.Sağlık bakanlığı hastaneleri.şirket uzun süre yaşayabilir  Büyüme yeteneği fazladır  Büyüklüğün çeşitli avantajlarına sahiptir Sakıncaları:  Kuruluş işlemleri karmaşıktır  Hareket serbestisi sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteler fazladır  Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir  Yönetimi daha güçtür Limited şirketler:İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulup.Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından kurulur.Bu kuruluşların tüzel kişilikleri vardır ve .dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile mahalli idareler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler:Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının şirket alacaklarına karşı komandite ortak sorumluluğuna sahip olduğu.Tekel.darphane ve damga matbaası örnektir.Diğer bir deyişle İDT. Kooperatifler:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım.Ortaklarının sayısı en az 2 en çok 50 olabilir.sorumludurlar.ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı ve ana sermayesi belirli şirket türüdür. Yerel yönetim(mahalli idare işletmeleri):Daha çok kamu ve belediye hizmetlerinin görülmesi bir kısım kamu mallarının işletilerek gelir sağlanması amaçlarını güderler.Ortak sayısı hiç olmazsa biri komandite olmak şartıyla 5’tir. Üstünlükleri:  Ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır  Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır  Şirketin veya payların devri kolaydır.Bu işletmelerin kendi tüzel kişilikleri yoktur. Kamu iktisadi teşebbüsleri:İkili bir ayrıma tabi tutulmuşlardır: İktisadi devlet teşekkülleri(İDT) Kamu iktisadi kuruluşları(KİK) İktisadi devlet teşekkülleri(İDT):Ekonomik gereklere uygun olarak “verimlilik” ve “karlılık” ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve ulusal ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmeleri ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları gereken KİT lerdir.sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan KİT lerdir.diğerlerinin komanditer ortak sorumluluğuna sahip olduğu şirket türüdür. II. Kamu işletmeleri Katma bütçeli işletmeler:Bu işletmelerin kendilerine bağlı gelir getiren işletmeleri vardır.Anonim şirketlerin denetimi de en az bir en çok beş kişiden oluşan denetçiler tarafından yapılır.Hisse senedi çıkarma yetkisi yoktur.devlet üretme çiftlikleri.

Yıllık karlar III.  Modern işletmecilik uygulamaları daha çok görülür.Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.  Üretimde ileri teknoloji kullanma yanında araştırma ve geliştirmeye daha çok kaynak ayırıp buluş ve yeniliklerden daha fazla yararlanılabilir. Yönetim biçimi III. Kalitatif büyüklük ölçüleri I. Yatırım toplamı VI. Kamu iktisadi kuruluşları(KİK):Kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak “verimlilik” ilkesi doğrultusunda yürütmeleri gereken işletmelerdir.  Daha kaliteli personel çalıştırıldığı gibi onlara daha iyi eğitim imkanı sağlanır.Bu kuruluşlar tüzel kişiliğe sahiptirler.  Yüksek finans gücü sayesinde daha kolay ve düşük maliyetli para ve kredi sağlanır.en üst düzey karar ve sorumlu organı yönetim kurulu. Endüstri dalındaki göreli durum V. Büyük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Makineleşme ve gelişmiş üretim metotlarıyla büyük ölçekli üretim yapılabilir böylece birim maliyetler düşer. III.Devletin genel muhasebe kanununa ve Sayıştay denetimine tabi değildirler.kullanılan hammadde miktarı veya harcanan enerji miktarı başlı başına bir kriter olmamakla birlikte yıllık ihracat değeri de büyüklük ölçüsü olarak belirtilebilir.KİK ler sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan KİT lerdir.Ama tek kriter yerine iki veya daha fazla somut kriteri esas almak ya da kantitatif kriterlerle bazı kalitatif kriterleri kombine etmek daha yararlı olur.Organları İDT deki gibidir. Sermaye koyanların sayısı II. Bölgeye yönelik olup olmama IV. Yıllık satışlar(çoğunlukla gelir-ciro) II.esneklikleri fazladır.Genel muhasebe kanuna ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Çalışanların sayısı Bunların dışında kullanılan makine ve tezgah sayısı veya gücü. Hukuki şekil Küçük işletmelerde sermayedar bir kişi veya küçük bir gruptur.Özel hukuk hükümlerine tabidirler. Varlıklar(net aktifler) IV.Yönetim organları. Küçük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Talep değişmelerine sınırlı sabit varlıkları nedeniyle daha hızlı uyum sağlarlar.büyük işletmelerde ise genellikle çok sayıda hissedar vardır.Büyük işletmelerde işletme sahipleri ile yönetim kadrosu ayrılmıştır ve sadece bölgeye değil ulusal hatta uluslar arası pazarlara yönelik faaliyet görülür. Öz sermaye miktarı V. Yabancı sermayeli işletmeler İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ Kantitatif büyüklük ölçüleri I. .Küçük işletmelerde yönetim mal sahibindedir ve daha çok kendi bölge ve çevresine yönelik olarak faaliyet görülür.yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürdür.

Öte yandan işletme büyüklüğü arttıkça makineleşme ve özellikle ileri teknolojilerden yararlanma imkanlarının artması da birim başına maliyetleri düşürebilir.Ayrıca büyük ölçekli üretimde birim maliyetlerin daha düşük olmasını sağlayan önemli bir unsurda sabit masraflardır.hacim veya sadece .  Büyük işletmelere cazip olmayan küçük Pazar bölümlerini hedef pazar seçip buralarda karlı çalışabilirler.Talebin dinamik bir yapıya sahip olmasından kaynaklanan bu soruna en uygun çözüm yolu gelecekteki talep miktarını karşılayacak büyüklükte ama şimdiki talebe göre çalışma giderlerini koruyabilecek bir işletme büyüklüğünün belirlenmesidir. Pazar şartları özellikle talepteki artışa ilişkin tahminler işletmenin bugünkü talebe göre daha büyük olarak kurulmasını gerektirir. İşbölümü ve uzmanlaşmanın ileri teknoloji kullanımı ve makineleşmenin fazla olduğu büyük ölçekli üretimde bu büyüklükten kaynaklanan önemli tasarruflar sağlanır. Büyüklük sorununu etkileyen önemli faktörler arasında işletme kurucularının finansman sağlama imkanları ile yönetim yeteneği de başta gelir.Bugünkü talebi esas alarak kurulacak bir işletme zamanla talebin artması ile yetersiz kalacak buda işletmenin genişleme yatırımlarına yönelmesine yol açacaktır.İşletme büyüklüğü küçükten optimum düzeye gelinceye kadar ortalama maliyetlerde bir azalma optimal büyüklükte en düşük düzeye indikten sonra aşırı büyüklüğe gidişte ise ortalama maliyetlerde bir artış görülür.Uzmanlaşma aşırı düzeylere ulaşarak monotonluktan doğan bezginlik derecesine çıkmadıkça işgücünün verimliliği önemli ölçüde arttırmaktadır. Dar bir çevreye hitap ettiklerinden müşterileriyle yakın temas kişisel ilişkiler geliştirirler.Kapasite ölçüsü olarak çoğunlukla üretim kullanılır ve belirli bir süre içindeki üretim miktarı olarak ifade edilir.orta ve küçük işletme kurmada belirleyici rol oynar. İşletme büyüklüğünü etkileyen faktörler  Pazar şartları ve talep durumu  Kurucuların finansman imkanları  Kurucuların yönetim becerileri veya yetenekleri İşletme kurulurken üretilmesi düşünülen mamulle ilgili önce talep tahminleri sonra da bu genel talepten işletmenin kendisinin sunacağı mallara ait satış tahminleri yapılır. İşletme büyüklüğünü sınırlayıcı yönde etkileyen diğer bir faktör de daha çok gelişmiş ekonomilerde önem kazanan işletmelerle birleşmeleri önleyici nitelikteki anti tröst yasalardır Optimum işletme büyüklüğü Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük olduğu işletme büyüklüğüdür.Optimum büyüklüğe sahip olmayan işletmeler maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle rekabet güçlüğü çekerler.  Mülkiyet ve yönetimde bağımsızlık söz konusu olup çoğunlukla yönetimde sahipyönetici vardır.  Makineden çok emeğe iş gücüne dayanırlar.Eğer iş yeri kirası veya hazırlık masrafı gibi bir takım masraflar bir kez yapılıyor ve belli bir dönem için tekrarlanmıyorsa üretim arttıkça bir birime de düşen pay azalır.uzunluk.Talebin dinamik yapısı yanında pazarın coğrafi dağılımı da önemlidir.ağırlık. KAPASİTE VE ÇEŞİTLİ KAPASİTE KAVRAMLARI Kapasite ve kapasite ölçütleri:İşletmelerin mal veya hizmetleri üretebilme yetenek ve imkanlarının belli bir ölçü ile ifade edilmesine işletme kapasitesi denir.Sermaye ihtiyacının sınırlı olduğu hizmet işletmeleri dışında mal üretim ve satışı yapan işletmeler için sermaye tedarik imkanları büyük.Üretim biriminin fiziksel miktarıyla ilgili ölçüler.Ancak talep oldukça dinamik bir yapıdadır ve zaman içinde devamlı değişmeler gösterir.  Müşterilere mal ve hizmetlerle daha iyi hizmet verirler.

makine parkı gibi ölçülere de yer verilmektedir. Kalitatif(niteliksel) ölçüler olarak da bağımsız yönetim. Maksimum(teorik)kapasite:Bir işletme makine veya teçhizatın hiçbir bekleme. Normal(pratik) kapasite:Maksimum kapasiteden bakımtamirler. Kapasite kullanım oranı= Fiili kapasite Normal kapasite KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER(KOBİ’LER) Başarılı olarak ayakta kalmak ve başarılı olmak motivasyonu ile yönlendirilip yönetilen bu işletmelerin dinamik olması ve ekonomiye canlılık kazandırması en önemli ekonomik özellikleridir. İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Kuruluş yerinin seçiminde gereken özen gösterilmezse başlangıçta iyi olan bir yerin değişen koşullar nedeniyle elverişsiz bir duruma gelmesi de mümkündür.çalışmaya hazır hale getirmeler vb.Maksimum üretime ulaşmak için fazla çalışma kadar.araç-gereç ve aşırı yıpranma da üretim maliyetlerinin normal düzeyini aşmasına yol açar.Konuyu maliyetlerle ilişkili olarak ekonomik açıdan ele alan bu kapasite kavramı üretim tekniği değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetlerle üretebileceği mamul miktarını vermektedir.sayı olabilir.teknik açıdan yapılabilir nitelikte olup. Fiili kapasite:İşletmenin herhangi bir dönemdeki fiili veya gerçekleşen üretim kapasitesini ifade eder.gecikme.En çok kullanılan kantitatif(niceliksel) ölçü işçi sayısıdır.beklemeler.Değişik mallar üretiliyorsa bazı indekslerden yararlanılarak değe ölçüsü kullanma veya saat ölçüsünü temel alma yoluna gidilir.yardımcı hizmetler.bozulma.kullanılmayan)kapasite:İşletmenin belirli bir dönemdeki üretim miktarı(fiili kapasitesi)normal kapasitenin altında ise aradaki “atıl kapasiteyi” gösterir.Gerek daha başlangıçta gerekse sonradan görülen değişmeler yüzünden uygun olmayan yerde faaliyetlerini sürdüren bir işletme maliyet giderlerinin yüksekliği nedeniyle diğer işletmelerle rekabet edemez. Atıl(boş. Diğer bir deyişle.Bir sanayi işletmesinin ürettiği mal tek tür ise kapasiteyi fiziksel birimlerle ölçmek daha kolaydır.diğer üretim darboğazları ile maliyetleri göz önünde bulundurmaz. Optimum kapasite:Birim başına sabit ve değişken giderler toplamının minimum olduğu kapasiteye denir.işgücü veya hammadde tıkanıklığı.aksama veya duraklama olmadan ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır.Bu oran normal kapasitenin ne kadarının kullanıldığını yüzde cinsinden gösterir.kendi işkolunda küçük bir yere sahip olma ve sermayenin büyük bölümünün işletme sahibince karşılanmış olması sayılmaktadır.üretimde herhangi bir sıkılma.KOBİ’ leri Avrupa Komisyonu. KOBİ’ lere ilişkin genel bir tanım veya ortak ölçü bulunmamaktadır.arıza.maksimum kapasite.Ayrıca zaman zaman sermaye miktarı veya yıllık satış geliri.Maksimum kapasitenin teknik niteliğine karşın ekonomik bu kapasite ekonomik kapasitedir.montaj ve ayarlamalar.en fazla 250 çalışanı işletmeler olarak tanımlamıştır. Kapasite kullanım oranı(çalışma derecesi):Fiili kapasitenin normal kapasiteye oranıdır. faaliyet kesilmelerinin çıkarılmasıyla ulaşılan kapasitedir.Bunların esnek üretim sistemleri ile değişen Pazar ve talep koşullarına kolayca uyabilmeleri ve dinamizmi ekonominin dayanma gücünü artırmaktadır. .duraklamalar.yöresel pazara yönelik olma.

sosyal ve kültürel şartlar ile politik etki ve tercihlerdir. Kuruluş yöre ve noktasının seçimini etkileyen faktörler:Kuruluş bölgesi belirlendikten sonra bu bölge içinde çeşitli il ve ilçe aday kuruluş yerleri olarak saptanır. Ulaştırma modeli III. Müteşebbis açısından ön planda tutulan kriterler ise işletme karının maksimum kılınması veya toplam satış gelirlerinin maksimum kılınmasıdır.sınırlandırma veya yasaklama şekillerinde görülür. Kuruluş yeri seçimi yöntemleri: I.geri kalmış bölgelerin geliştirilmesi.Günümüzde bir yandan ulaştırma sisteminin gelişmesi öte yandan sentetik hammaddelerin doğal hammaddeleri ikame etmesi kuruluş yerinin hammaddeye olan bağımlılığını azaltmıştır.kar ya da gelirlerin maksimizasyonu yerine toplam maliyetlerin minimizasyonu açısından çözümlenmeye çalışılmaktadır.  Hammadde. ulusal gelirin maksimum kılınması.Ancak uygulamada en uygun kuruluş yeri sorunu daha çok.fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerini kendilerine çekerler.  Taşıma:Limanlar. Kuruluş yeri bakımından işletmeler:  Hammaddeye dönük  Pazara dönük  Hammadde veya pazara yakın olması fark etmeyen Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler:Bir işletme veya fabrikanın kuruluş yerinin seçiminin genellikle üç aşaması vardır:  Kuruluş bölgesi seçimi  Kuruluş yerinin seçimi  Şehrin hangi noktasında kurulacağının tespiti Bölge seçimini etkileyen faktörler:  Pazara yakınlık:Özellikle ulaştırma sisteminin yetersizliği ve taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda daha da önem kazanır.hangi arsa ve arazisinin daha uygun olduğu belirlenir.  Diğer faktörler:İşletme dışı tasarruflar. İşletme açısından optimal kuruluş yeri.toplam üretim masraflarının en düşük olduğu ve işletme amaçlarının en iyi biçimde gerçekleştirildiği yerdir.Belirli yerlerde işletme kurulması zorlaştırılabilir veya kamu yararı için gerekli görülürse tamamen yasaklanabilir.iklim ve su:Hammadde ve diğer yardımcı maddeler sürekli tedarik imkanları.demiryolu ve karayolu yakınları veya kavşaklar sırf ulaşım olanakları ve taşıma kolaylığı nedeniyle pek çok işletmeye kuruluş yeri olur.Daha sonra belirli bir yörenin şehri seçilmekle kalmayıp bu şehrin hangi kısmı.Planlama organlarının(DPT vs) kullandıkları kriterler.  İşgücü:Geniş ölçüde işgücü kullanan büyük işletmelere emek yoğun teknolojiyi seçen işletmeler yeterli sayıda kalifiye elemanı kolayca tedarik edebilecekleri bölgelere yönelirler.kalite.yoğun yerleşim bölgelerinin birikimli sosyolojik ve çevresel sorunlarına çözüm bulunması gibi genel kriterler veya ölçütlerdir. Karşılaştırmalı yöntemler II.tam istihdamın sağlanması.  Devletin teşvik ve sınırlamaları:Devletin etkisi teşvik.Genel olarak küçük bir Pazar alanı için faaliyet gösteren KOBİ’ lerin kuruluş yerlerinin pazara dönük olacağı söylenebilir.Tüm ülkeye mal arz eden işletmelerde pazara yakınlık avantajından yararlanmak için ya çeşitli yerlerde üretim bölümleri açma yoluna giderler ya da merkezde üretip dağıtım için bölge depoları veya satış şubeleri kurma yoluna giderler.Bu aday yöreler arasında toplam maliyetleri minimum kılan yöre optimum kuruluş yeri olarak seçilir.enerji. Doğrusal programlama modeli .

sanat olarak bir uygulamayı.ölçülebilir maliyet unsurları ile uzun vadeli ve görünmeyen maliyet unsurlarının toplamını minimum kılan çözüm şeklinin bulunmasıdır. Tüm kuruluş yeri faktörlerine alınacak karar içindeki önemlerine göre tartı veya ağırlık verilir. III. .Toplam ağırlıklı puanı en yüksek olan yer seçilir.yönetilmesi ve denetimi yoluyla örgüt amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşılmasıdır.Daha sonra her faktörün puan derecesi ile her aday yerdeki puanı çarpılarak ağırlıklı puan bulunur.elektrik.su. Yönetimin tanımı ve anlamı:  İnsanların gruplar halinde birlikte çalışarak seçilmiş amaçları verimli bir şekilde gerçekleştirecekleri bir ortamın yaratılması ve sürdürülmesi sürecidir.yol. Bir bilim dalı ve uygulama alanı olan yönetimin temel özelliği çeşitli disiplinler tarafından geliştirilmiş bilgilerin ve analitik yöntemlerin birleştirilerek uygulanmasıdır. Maliyetleri karşılaştırma yöntemleri:Bu yöntemde iki şekilde uygulanır:  Çeşitli aday kuruluş yerlerinden en düşük birim üretim maliyetine sahip olacağı tahmin edilen yer en uygun kuruluş yeri olarak belirlenir.  Toplam maliyetlerin ağırlıklı miktarları karşılaştırılır.Ancak maliyet ve özellikle satış gelirleri unsurlarının ağırlıklı bir şekilde tahmin edilmesinin güçlüğü bu yöntemin uygulanabilirliğini geniş ölçüde kısıtlamaktadır. Karlılıkları karşılaştırma yöntemi:Maliyetlerin yanında satışları da göz önünde bulundurur. Faktör karşılaştırma yöntemi ve puanlama modeli:İki şekilde uygulanır:  Kuruluş yeri özellikleri bir liste halinde belirlendikten sonra şu aşamalardan geçilir: I.IV.bilim olarak da sistemli ve bilimsel bilgi topluluğunu ifade eder. Organize sanayi bölgeleri:Kapsamlı bir plan gereğince parsellenip.En düşük toplam maliyetleri gösteren yer seçilir. YÖNETİM Süreç olarak yönetim bir takım faaliyet veya fonksiyonları.  Örgütsel kaynakların planlanması.Kente daha yakın yerlerde daha çok küçük ve orta ölçekli işletmeleri barındırmak için hazırlanan site tipi binalardır. Sanayi bölgeleri:Organize sanayi bölgelerinin küçük ölçekli tipleridir. Karma tam sayılı programlama modeli İşletmenin en uygun kuruluş yerinin seçimi.Yönetici işletmeyi bir bütün olarak ve bölümleriyle birlikte ele alarak çeşitli bilgi ve teknikleri mevcut şartlara uygunluklarına göre kullanmalı ve uygulamak durumundadır. II.Bu yöntemin uygulanmasında en büyük sorun maliyetlerin önceden tahmin edilmesinde görülür.  Her kuruluş yeri faktörünün alınacak karar içindeki önemine göre tartı veya ağırlık verilir.örgütlenmesi.Sonra her faktörün tartısını tam puan derecesi olarak kabul edilip aday kuruluş yerlerinde o faktör için ayrı ayrı puan verme yoluna gidilir.kanalizasyon gibi altyapı tesislerine sahip kılınmış arazi parçalarının beraberce yararlanabilecekleri her türlü hizmetle birlikte girişimcilerin yararlarına sunuldukları organizasyonlardır.İşletmenin aday kuruluş yerlerinde kurulmaları halinde karlılıkların karşılaştırılması yöntemidir. Faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir dereceleme yapılır. Her kuruluş yeriyle ilgili çeşitli faktörlerin derece sayısı ile sabit tartı sayısı çarpılarak tartılı değerler bulunup tablo düzenlenir.

yönetimi birtakım faaliyetlerden oluşan bir süreç olarak el almaları ve ortak amaca ulaşma yolunda işbirliğidir. Yönetim kademeleri ve yönetici becerileri: I.alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden gruptur.uzun dönemli politika ve stratejilerini belirler. Teknik beceri:Geniş anlamı çerçevesinde muhasebe. IV.İşletmenin amaçlarını. Yöneltme(yürütme):Grup halinde örgütü oluşturan insanları amaçlara ulaşma yolunda isteklendirme. I. III.yönlendirme ve harekete geçirmedir.koordinasyon ve denetim fonksiyonlarının yerine getirilmesidir.Bu çerçevede bir görevin başarılması için gerekli özel bilgi. Alt kademe yönetimi ve yöneticileri:Günlük faaliyetleri gerçekleştiren gruptur.işlerin ve çalışanların belirlenmesi. Koordinasyon:Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bütün faaliyetlerin ve çalışanların uyumlaştırılmasıdır. Amaçlar II. III.işletme amaçlarının ve bu amaçlara nasıl ulaşılacağının belirlenmesidir.amaçlara ulaşmayı sağlayacak ortamın oluşturulmasıdır. Yönetim. Üst kademe yönetimi ve yöneticileri:İşletmede en fazla yetki ve güce sahip olan grupturlar ve tüm işletmenin yönetim sorumluluğunu taşırlar.ustalık. Amaçlara ulaşmada etkili ve verimli olma Etkinlik(etkili olma):Amaca ulaştırıcı yönde olma Verimli olma:En az emekle hedefe ulaşılması.çeşitli bölümlerin işletme amaçlarına katkılarını değerlendirmeyi her parçanın bütün ile ve birbirleriyle ilişkilerini en uygun hale getirmeyi sağlar. II. II.Kavramsal beceri. III.dolayısıyla insan ilişkileri önem kazanır.pazarlama gibi yöneticilerin fonksiyonel uzmanlık alanını ifade eder. . Beşeri ilişkiler becerisi:Yöneticinin kademesi yükseldikçe sorunları teknik bilgisiyle çözme ve teknik destek verme yerine başkalarının faaliyetlerini planlama. Yönetimin fonksiyonları ve işletmenin diğer fonksiyonları ile ilişkileri Yönetim sürecinin aşamalarını oluşturan faaliyet grupları yönetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarıdır. Planlama:Geleceğe yönelik gelişmelerin tahmin edilmesi.Bunlar aslında yönetici ne yapar? Sorusunun cevabı olarak kategorik bir biçimde yöneticinin görevlerinin neler olduğunu göstermektedir.örgütleme.şirketi dışarıda en geniş yetkilerle temsil ederler. V.yöneltme ve koordinasyon vb ön plana çıkar. Bu tanımların önemli bir ortak yanı.taktik ve metodların tümü teknik kapsamına girer. I. Yönetimin unsurları: I. Orta kademe yönetimi ve yöneticileri:Tepe yönetimince belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren. Yönetici becerileri: Başkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için yöneticilerin nisbi önemleri kademelere göre değişen bir takım becerilere sahip olmaları gerekmektedir.yöneltme.finans. Kavramsal beceri:Yöneticinin işletme örgütünün tamamını bir bütün olarak görebilmesini ifade eder. II.faaliyetler III. Amaçlara ulaştıracak işler. Denetim:Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığı veya ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.işletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama. Örgütleme:İşletme yapısının oluşturulması.

amacın ve buna ulaştıracak araç.insan sevgisi  Objektif ve adil olma  Mantıklı olma.Planlama ile “neyin.politikaları ve stratejileri)  Alt kademe yönetimince yapılanlar(kısa dön amaçlar.dinamik ve azimli olma PLANLAMA Belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının önceden belirlenmesidir. Politikalar:Bir faaliyet veya eylemde yol gösterici ilkeler ve bunlardan doğan kurallar dizisidir. .nasıl.yol ve olanakların genel çizgilerle belirlenmesidir.paz.projeler. Planlama ve plan çeşitleri: Plan. Prosedürler(usuller):Hedefe ulaşmak için adım adım nasıl hareket edileceği birbirini izleyen hangi işlerin görüleceğini belirtir.birçok işletmede hem temel planlama aracı hem de iyi bir denetim aracıdır.hem çalışanların davranış ve tutumlarını kolaylaştıran işletmenin resmi tutumudur.niçin.tarifler.işletmenin hangi alanlarında faaliyette bulunulacağı hangi hareket tarzları ile ve hangi kaynaklarla amaçlara ulaşılacağı kaynakların nasıl tahsis edileceği gibi en temel konuları kapsar.iş programları) Amaçlar:Ulaşılmak istenen şeydir ve planlamanın değil tüm yönetim faaliyetlerinin bitiş noktalarıdır. Planlar olmadan denetim anlamsız olur.stratejiler. planları) Planların hangi yönetim kademesine ait olduklarına göre:  Tepe yönetimince yapılanlar(amaçlar.Politikalar hem üstlerin.sentez ve muhakeme gücü  Teknik bilgi ve tecrübe  Girişken. Bütçeler:Beklenen sonuçların sayılarla açıklanmış şeklidir.Başarıya ulaşmak iççin amaçların açık-seçik belirlenmiş olması ve işlerin yürütülmesinde göz önünde tutulması gerekir.bölüm planları.kim tarafından yapılacağı kararlaştırılır.çünkü önce nereye gidileceğinin belirlenmesi gerekir ve planlar denetim için gerekli standartları veya ölçüleri sağlar. Kapsanan zamana göre planlar:  Kısa vadeli planlar(1 yıla kadar olan)  Orta vadeli planlar(2-3 arası planlar)  Uzun vadeli planlar(3-5 yıl arası planlar)  Perspektif planlar(5.analiz.amaçları ve bunlara ulaşmanın yollarını belirler.nerede.ne zaman.Böylece işletmenin riski azaltılmaya çalışılmaktadır.uzun vadeli stratejik planlar)  Orta kademe yönetimince yapılanlar(tamamlayıcı amaçlar.İyi bir yöneticinin özellikleri:  İnsanları tanıma.+ yıllık planlar) Kullanımın tek veya sürekli olmasına göre:  Genel “işletme planları”(tüm işletmeyi kapsarlar)  Bölüm veya birim planları(üretim.” Yönetim sürecinin bu ilk aşamasında çeşitli konuların önceden belirlenmesiyle bulunulan yer ile gelecekte ulaşılmak istenen yer arasında bir köprü kurulmakta gelecekte ortaya çıkacak olay ve durumları şansa bırakmamaya çaba gösterilmektedir. Stratejiler ve stratejik planlar:İşletme ve çevresi arasındaki ilişkilerin analiz edilerek.politikalar.

II. ÖRGÜTLEME(ORGANZİASYON) Organizasyon terimi iki farklı anlamda kullanılmaktadır:  Organize etme işlemi  Bu işlem veya süreç sonunda ortaya çıkan yapı Örgütleme veya organize etme genel bir ifade ile beşeri ve maddi faktörlerin işletme amaçlarını etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirmek üzere düzenlenmesidir.programlar ve stratejiler ile nelerin başarılacağı belirlenir.bunların her birinden sorumlu olan kimseleri ve her aşamanın süresini belirleyen bir ayrıntı planıdır. VI. Planlamanın sakıncaları  Planlama masraflı bir faaliyettir. II. IV. dir.politikalar. Alternatiflerin belirlenmesi:Amaca yönelik bütün alternatifler belirlenir ve ayrı ayrı değerlendirilir. Planın hazırlanması ve uygulanması rasyonellik ilkesine uygun olmalı.uygulanması muhtemel temel politikalar ve mevcut işletme planları vb.geleceğe yönelik tahmin verileri. İşletmenin iç ve dış koşullarına uyabilecek şekilde esnek olmalıdır. Optimal bir süre için hazırlanmalıdır.dolayısıyla kısa süreli planlardır.seçik ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır. Amaçların belirlenmesi:İşletmenin bütünü ve bölümleri için nelere öncelik verileceği.Projeler daha çok araştırmaya dayanan özel nitelikli ayrıntı planlarıdır.Geleceği isabetli tahmin etmek planda başarı için zorunlu olduğu ölçüde zordur. En uygun alternatifin seçimi:Yönetici veya uzman plancı eldeki olanaklara göre amaca ulaşmak için en uygun hareket tarzını seçerek karara ulaşır. V. III.Böylece işletmenin içindeki ve dışındaki koşullar kısaca planın çerçevesi belirlenir. Değişik uzmanlarca hazırlanan planların. III.  Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı kazandırır.bütçeler.  Faaliyetlerin daha iyi koordinasyonunu sağlar. İşletmenin çeşitli kademelerine yayılmalıdır.önemli zaman ve enerji harcanmasını gerektirir.Alternatiflerin olumlu ve olumsuz noktaları incelenip.bu uzmanlar arasında etkin bir haberleşme ile koordinasyon sağlanmalıdır.Bu karar belirli bir davranış biçiminin seçilmesi yolunda olumlu olabileceği gibi plandan vazgeçme veya erteleme şeklinde de olabilir.amaçların ve temel varsayımların ışığında çeşitli faktörleri de tartarak karşılaştırması yapılır. Planlama sürecinin aşamaları I.sermaye ve zaman gibi kaynakların daha rasyonel kullanımını ve böylece tasarruf sağlar. İyi bir planda bulunması gereken özellikler: I. Temel varsayımların belirlenmesi:Planın dayanak noktalarını oluşturacak olan gelecekte karşılaşılması muhtemel olaylar. IV. Planın ayrıntı düzeyi ve kapsayacağı zaman önemli olup süreyi kısaltmak yararını azaltırken süreyi uzatmakta isabet derecesini azaltır. VII. Planlamanın yararları  Yöneticinin sistemli olarak geleceği düşünmesine yol açar.fazla giderleri gerektirmemelidir. Açık.Programlar:Bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli aşama ve adımları. Projeler:Genel bir programın diğerlerinden oldukça kesin bir şekilde ayrılan bir bölümüdür. ***Planlamada en büyük güçlük geleceği tahminle ilgilidir.Etkin bir .  Emek.  Planlama sonucunda ortaya çıkan plan yöneticinin dikkatini gereğinden çok geleceğe yönelterek içinde bulunulan zamanın ihmal edilmesine yol açabilir.

İnformel organizasyon yapısı ise işletmede kendiliğinden ve doğal olarak oluşan ilişkilerin ifade ettiği yapıdır. II. Unsurlar: I. İnsan gücünün organizasyonu:Personelin belirlenip görevlendirilmesi ve karşılıklı yetki ve sorumlulukların belirlenmesidir. İşler ve faaliyetlerle ilgili çalışmalardan sonra. Organizasyon şemaları ve el kitapları bir işletmenin formel ya da biçimsel organizasyonunu belirler.Denetim alanının geniş olması halinde geniş tabanlı.faaliyetlerin ve işlerin belirlenip gruplandırılması.Bir üstün kaç astı etkili ve verimli olarak denetleyebileceği ile ilgilidir.İşletmenin dikey şekilde düzenlenmesinden hiyerarşi (kademeleşme) ortaya çıkar.Organizasyon el kitapları ise. III.Böylece her ferdin ne iş yapacağı.Personelin yatay şekilde düzenlenmesinden fonksiyonel bölünme ortaya çıkar.az kademeli bir yapı.yetki ve sorumluluklarının nelerden oluştuğunu açıklar. Örgütlemede işletme amaçlarını verimli bir şekilde gerçekleştirmek için oluşan unsurlar: I.araç ve yöntemler Örgütlemenin aşamaları: I.İşletmelerde ve her türlü örgütte bir de bu şemalarda görülmeyen İnformel organizasyon vardır ki.Bu şekilde organizasyon yönetimin diğer tüm fonksiyonları ile yakından ilişkilidir.koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını kolaylaştırmak ve etkinliği artırmak için gereklidir. Dikkat edilmesi gereken husus optimal sayılabilecek bir işbölümü belirlemektir.Gruplama ve bölme bir ferdin yapabileceği ölçüdeki iş birimlerini ortaya çıkarır. Örgüt yapısını belirleyen unsurlar:Örgütleme ile formel örgüt yapısı ortaya çıkar ki bu yapının sürekli olarak değişen şartlara göre değiştirilmesi de amaçlanmaktadır.Böylece her grup bir bölüm veya departmanı meydana getirir ve her bölümde alt bölümlerden oluşur. Yapılacak işler II.organizasyon şemasında görülen her pozisyonun amacının ne olduğunu.Fonksiyonel bölünme aynı düzeydeki insanları gruplamaktır. Denetim alanı ve kademe sayısı:Bir üste kaç astın bağlanacağını ifade eder. İşleri yapacak insanlar ve bu insanlar arasında yetki ve sorumluluk ilişkileri III.Hiyerarşi personelin alt-üst ilişkilerini ve bu yöndeki yetki ve sorumluluklarını belirler. .örgütün faaliyetlerinde ve başarısında büyük rolü vardır. Organizasyon şemaları.dar olması halinde ise yüksek tavanlı çok kademeli bir yapı ortaya çıkar.sıra bunları kimlerin yapacağının belirlenmesine gelir.işletme içi yetki yapısını ve hiyerarşisini gösteren şekillerdir. Amaç:Ulaşılmak istenen amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin ve faaliyetlerin niteliği organizasyon yapısını etkiler.Bu amaçla organizasyon şemalarından ve organizasyon el kitaplarından yararlanılır. İşbölümü ve uzmanlaşma derecesi:İşlerin çok küçük parçalar halinde görevlere ayrılması ve böylece işbölümüne gidilmesi ile her görevin sürekli olarak bir kişi tarafından yapılması demek olan uzmanlaşma.sorumlulukları ve kime karşı sorumlu olacağı belirlenir.etkinliği ve verimliliği artırır.örgütleme işlemiyle ortaya çıkan iyi bir örgüt yönetimin yöneltme. İşlerin organizasyonu:Plandan daha ayrıntılı olarak amaçların. II. III.Aksi halde aşırı uzmanlaşmanın yarattığı moral düşüklüğü ile onun sonucu olan israf ve verimsizlikten kurtulmak mümkün olmaz.Bunun sonucu olarak belli bir işbölümü ve dolayısıyla belli bir uzmanlaşma derecesi meydana gelir.araç ve yöntemlerin belirlenmesi:İşyerinde kullanılacak maddi araçlar ve fiziksel çevre koşulları üzerinde durulur.Bu aşama planlama aşamasında tasarlanan işlerin programlanmasıdır ki işleri benzerliklerine göre gruplara ve bölümlere ayırmayı gerektirir. Yer. İşleri yapmaya yarayacak yer.

Aşırı merkeziyetçiliğe yol açması II. Büyük ölçekli faaliyetlerin sağlayacağı tasarruflardan yararlanılamaması II. Bölge esasına göre bölümlemenin yararları: I. Merkez faaliyetleri ile bölge faaliyetlerinin koordinasyonun güçlüğü Matris organizasyon:Bu organizasyon diğer organizasyon tiplerinden tamamen farklıdır ve klasik yaklaşımın bazı temel ilkelerine de aykırıdır.Özellikle bir astın tek üste bağlanması anlamındaki komuta birliği ilkesi matris organizasyonunda tamamen terk edilmekte.Birinci kademede fonksiyonlara göre oluşturulan yapı. Tek çeşit iş yapan araç ve aletlerden ve çok uzmanlaşmış personelden yararlanılamaması III. Bölümlere ayırma:İşbölümü ve uzmanlaşma derecesine göre belirli işler bir araya getirilerek de bölümler oluşturulur. Bölgesel istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi II. Başlıca örgütleme ilkeleri Organizasyon yapısı ve bölümlere ayırma şekilleri:Klasik organizasyon teorisinin temelinde işlerin ve görevlerin daha etkin nasıl yapılacağı düşüncesi vardır. VI. Faaliyetlerde iktisadiliği sağlamsıdır.pazarlama. Fonksiyonel organizasyon: Fonksiyonel organizasyonun yararları: I.Böylece üretim.yetkinin üst kademelerde toplanması halinde ise merkeziyetçi bir yapı söz konusudur.personel ve diğer bölümlerden oluşan bir yapı meydana getirilir.İşletme birbirinden çok farklı mallar da üretse üretim. Haberleşme ve karar vermeyi hızlandırması Bölge esasına göre bölümlemenin sakıncaları: I. . Fonksiyonel organizasyonun sakıncaları: I.finansman. Komuta ve kurmay organları ve ilişkileri:Organizasyonda yürütme işini üstlenecek komuta organlarının ve ayrıca bu iki birim arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemlidir.IV.ikinci ve daha alt kademelerde en uygun diğer kriterlere göre alt birimlere ayrılır. Merkezileşme derecesi:Karar verme yetkisinin kademeler arasında dağıtımıyla ilgilidir. Her fonksiyonun kendi içinde koordinasyonunu kolaylaştırması III. Fonksiyonlar arası koordinasyon ile kontrolün zarlaşması III.Coğrafi bakımdan çok geniş ve değişik alanlara yayılmış olan işletmelerde belirli bölgelerdeki faaliyetler o bölge yöneticisinin sorumluluğuna verilmektedir. V.pazarlama ve diğer türsel faaliyetler tek elden birer fonksiyonel bölüm eliyle yürütülür.Bu yetkinin alt kademelere kaydırılması ile ademi merkeziyetçi.Yapının temel birimi de kişilerce yerin getirilecek görevlerden oluşan pozisyon ya da mevkiidir. Daha düşük maliyetlerle çalışılabilmesi III. Uzmanlaşmayı kolaylaştırması. Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma:Aynı işler ve görevler niteliklerine göre bir araya getirilerek aynı bölüme konulur.basit ve mantıklı olması II.Söz konusu bölümlerin ayrılmasında temel alınacak kriter önemlidir. Haberleşme kanallarının iyi işlememesi ve kararların gecikmesi Bölge esasına göre bölümlere ayırma:İşletmenin belli başlı faaliyetleri belirli coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak bölümler halinde örgütlenmelidir.belirgin bir nitelik olarak bir ast iki ayrı üste karşı sorumlu olmaktadır.

Yöneltme.plan hedefleri yönünde iyi işleyen bir yapı ve süreç oluşturmayı hedef almakta ve nihayet yürütme organizasyonu plan hedeflerine göre yürüten bir yönetsel faaliyet olarak örgütlemeyi izlemektedir.Fonksiyonel yetkiye sahip kimse belirli bir iş ve görevlerle ilgili olarak direkt kendisi emir verebilir.Her şahıs kendi bölümü veya biriminde kimden emir alacağını kime karşı sorumlu olacağını bilir.satın alma işleri satın alma konusunda uzmanlaşmış ayrı bir işletme.Üst.yöneticinin astlarının faaliyetlerini etkilemesi ve onlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesiyle ilgili bir yönetsel faaliyettir. Yönetimin ilk aşamasında yapılan çalışmalarla ortaya çıkan plan tahminlere dayanmakta ve olması arzu edilenleri göstermekte.Bu. Komuta ve kurmay yetkileri:Komuta yetkisi ast ile üst arasındaki hiyerarşiyi gösteren yetkidir. Bu organizasyon tipinin ortaya çıkma nedeni işletmenin çevresel değişmelere hemen cevap verebilecek bir kıvraklığa kavuşması böylece etkinliğin arttırılması.Çünkü yetkisiz sorumluluk işlerin yapılmamasına.büyük işletmenin kendi iyi bildiği işi yapıp diğer işleri bir piyasa disiplini içinde başka organizasyonlara devretme düşüncesidir.Bu aşamada artık örgüt amaçlara yöneltilmeli. Sorumluluk:Görevlerin yerine getirilmesi bakımından hesap sorulabilmesidir. Fonksiyonel yetki:Kurmaylık yetkisinin istisnai bir çeşididir.Yönetici belirli amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin yapılmasını başkalarından isteme hakkına sahip olmalıdır ki görevini yapabilsin.Yetki ve sorumlulukların birbirleriyle karışmış göründüğü bu yapı anlaşmazlık ve çatışmalara çok müsait bir ortam oluşturur.planlar yapılıp organizasyon yapısı oluşturularak işlerin gereğine göre kişiler görevlendirildikten sonra bu organizasyonun ortak amaç doğrultusunda hareket geçirilmesi demektir.yöneticiye yardımcı olunması fonksiyonunu görür.Örneğin.belirli faaliyetleri başkalarına yaptırma hakkı konusunda başkalarını yetkili kılmasıdır.Kurmay personel veya yetkili kendi uzmanlık alanı.Yönetim ve organizasyonda temel ilkelerden biri yetki ve sorumlulukların denkliğidir.sorumluluk olmadan yetki ise yetkinin kötüye kullanılmasına yol açar. YÖNELTME(YÜRÜTME) Yöneltme. Şebeke organizasyonun başta gelen özelliği bir mal veya hizmeti üretebilmek için yapılması gereken faaliyetleri ve bunları destekleyecek kaynakları tek bir işletme bünyesinde toplam yerine farklı işletmeler dağıtıldığı bir yapı olmasıdır.belirli faaliyetleri yaptırma hakkıdır.yöneticinin iş gördürme. Şebeke organizasyonunda temel faaliyetlerin her biri ayrı bir yönetim altında çalışan ayrı bir organizasyonun konusu olmaktadır.bilgi ve tecrübesi ile yöneticiye vereceği kararlarda yardımcı olur.ast üzerinde komuta yetkisine sahiptir. Organizasyonla ilgili diğer sorunlar: Yetki ve yetki devri:En basit ifadeyle başkalarına iş gördürme.Matris organizasyonda biri fonksiyonel hizmetlerle ilgili diğeri mal veya hizmetlerle ilgili iki yapı yer almakta olup bu iki tip örgütün olumlu yanlarını tek bir yapıda toplama yoluna gidilmektedir.yöneticinin genel tutumuyla ilgili .Ancak belirli görevlerin yapılması ve kararların alınması için geçici veya sürekli olarak başkalarına yetki tanınmasını ifade etmektedir. Şebeke(network) organizasyonu:Bir mal veya hizmeti üretmek için iki veya daha fazla kuruluşun aralarında iş bölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmelerinden oluşan yapıdır.üretim ve pazarlama işleri bu konularda uzmanlaşmış ayrı ayrı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.işletme içindeki kişiler ve gruplar bu amaçları gerçekleştirecek yönde motive edilmelidir.örgütleme. Yetki devri. Kurmay yetkisi ise.

Çalışmada disiplin sağlamayı ve iyi çalışanları ödüllendirmeyi kapsar.planlama ve örgütleme faaliyetlerine katılmaya teşvik eder. Yöneticinin.güçlü ve akıllı olması ile mümkündür.Grup üyelerinin bireysel hareket etmesine izin verir.Kısa dönemde etkili olabilen bu yaklaşımla uzun dönemde astların iş tatminini yok etmesi nedeni ile başarılı bir çalışma ortamı yaratılamaz.Liderin hep işin başında olmasıyla işler yürür. Diktatör lider:İşlerini ceza korkusu ile tenkit edici ve olumsuz sayılabilecek tavırlarla sürdürür. İyi bir talimatın özellikleri: I. Otokratik lider:Astların iş tatminine önem veren ve kendisine güven duyulmasını isteyen babacan kişi rolündedir.Astların tatmini. Yöneltme süreci içersinde. II. Talimat tam olmalıdır:Yapılacak işin amacı bildirilmeli ve astın zihninde bunun neye yarayacağı konusunda karanlık nokta kalmamalıdır.  Eğer astların eğitim düzeyi düşükse yöneticinin ayrıntılı bilgiler içeren basit emir ve talimatlar vermesi önemli olacaktır.Bu tip liderliğin başarısı saygı ve bağlılık yaratacak kişilikte. X ve Y teorileri X teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sevmez. Talimat açık-seçik olmalıdır:Talimat veren açısından değil alan açısından açık-seçik olmalıdır. Liderlik tipleri I.Astların çok iyi çalışmalarını bekler aksi halde cezalandırır.Lider kendi rolünü diğer grup üyelerininki gibi görür. Talimat makul olmalıdır:Bir asttan makul olmayan bir işi yapması istenirse o astın morali bozulur.eksiksiz ve akla uygun olmalıdır. III. IV. .Astları.tembeldir  İnsanların çoğunun işinde gereken çabayı göstermesi ve iyi çalışması için sıkı denetlenmesi. II.  Bir haberleşme ve iletişim faaliyetini kapsamaktadır.  Astlara ne yapmaları gerektiğini bildiren emir ve talimatlar açık.  İşletmede. Astların mevcut durumda belirli görevleri sürdürmelerinde yol gösteren devamlı eğitim faaliyetini ifade eder.İş tatminine grup başarısı ile ulaşılır.Astların liderliğe yükselmesi imkansızdır.üstlerin iyi niyetine bağlıdır. III. I.kesin. Yöneticilerin beklentilerini karşılama yolunda işçilerin motivasyonu ile gerekli şekilde ilgilenir.iyi çalışmayanlar terfi ettirilmezken iyi çalışanların terfisi gerçekleştirilmeli ve maaşları artırılmalıdır. IV.olup tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra personeli çalışmaya sevk etme süreci olarak kabul edilebilir.güç durumda kalır. Yöneltme süreci. Demokratik lider:Sadece kendi yetenekleri ile değil astlara danışarak onlarla tartışarak iş görür. II.zorlanması gerekir. Liberal lider:Astların kendi amaçlarını kendilerinin belirlemelerine ve kendi kararlarını kendilerinin vermelerine dayanır.Genellikle tek başına karar verir. III.açık-seçik ve tam olarak astlarının yeteneklerine göre onlara yapabilecekleri emir ve talimatları vermeyi kapsar.

 Bir insanın örgütsel amaçlara ne ölçüde bağlandığı başarı için verilen ödüllere bağlıdır. Ortalama bir insanın yükselme hırsı sınırlıdır.insanlar kendi kendilerini denetleyebilirler.insanın sıkı kontrol olmadan da iş yapabileceğini hatta sorumluluk yüklenerek daha yaratıcı bir biçimde verimli olarak çalışabileceğini savunmaktadır. İyi düzenlenmiş haberleşme yöntemleri kullanılması VI.işçilere işlerin nasıl geliştirileceğini sormakta ve önerileri uygulama yetkisini vermektedir.Y teorisininkiler ise beşeri ilişkiler yaklaşımını ortaya koymaktadır. Personelin kendi aralarında gönüllü işbirliğine teşvik edilmesi DENETİM Olması gerekenle olanın karşılaştırılması aradaki olumsuz farkların belirlenerek düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.sorumluluk almamayı tercih eder.Koordinasyonun etkili olabilmesi içinde iyi işleyen bir haberleşme sisteminin varlığı gerekir. Yönetim sürecinin başlangıcından başlayarak koordinasyon sağlamaya çaba gösterilmesi III.işletme faaliyetlerinin kabul edilen planlara.güven içinde olmayı. Y teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sever  Amaçlara ulaşma da sıkı kontrole gerek yoktur. Y teorisi. Z teorisi(William Ouchi):  Çalışanlara uzun dönemli istihdam  Birlikte karar verme  Nisbi olarak seyrek performans değerlendirme ve terfiler  Bağlılık ve yakınlık duygusunun yaratılması ve aile havası içinde işbirliği  Tüm yöneticilere ve işçilere karşı güven duygusu Bu teoriye göre yeniden şekillenen işletmelerde yöneticiler. Bir durumla ilgili tüm etkenlerin ve yönlerin dikkate alınması IV.(Fayol) Koordinasyon ile yönetici çeşitli işletme faaliyetlerini ve bu faaliyetleri yerine getiren çeşitli kademelerdeki insanları birbirleriyle uyumlu hale getirmek.Burada güdülen amaç her .  İnsanlar sorunları çözmede yüksek derecede hayal gücüne sahiptirler  Modern sanayi toplumunda ortalama bir insan zihni yeteneklerinin yalnızca sınırlı bir bölümünden yararlanır. X teorisinin varsayımları daha çok klasik yaklaşımı temsil eder niteliktedir. Yalın bir örgüt kurmaya ve bölümlere ayırmanın koordinasyona elverişli olmasına dikkat edilmesi V. İlgili ve sorumlu kişilerin direkt olarak ilişkilerinin sağlanması II.verilen talimatlara ve tesis edilen ilkelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını anlamaya yarar. Denetim.grup çabalarını ortak amaç doğrultusunda tutmak zorundadır. Etkili bir koordinasyon I. KOORDİNASYON Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir organizasyonun bütün faaliyetlerinin ahenkleştirilmesidir.

Planlama Uygulama Denetim GERİ BİLGİ AKIŞI Denetim sürecinin aşamaları I.düzeydeki işletme faaliyetlerinin veya denetim konusu olan belirli faaliyetin zayıf ve hatalı yanlarını bularak gerekli tedbirleri alarak tekrarını önlemektir. Denetim bir çeşit geri bilgi akışı veya geri besleme temeline dayanır.Belirlenen standartlar parasal veya fiziksel olabilir. Kalite tanımları  Müşteriye uygunluk  Şartlara uygunluk  Bir mal ya da hizmetin belirli bir ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerin tümü  Tüketicinin isteklerine uygunluk  Müşteri istek ve beklentilerine uygunluk ***Kalite toplam kalite yönetimi sayesinde üretim tabanından çıkmış yönetimin tepesine kadar tüm kademelere tırmanmış ve stratejik yönetim boyutuna ulaşmıştır.hedeflerin belirlenmesi olup kontrol için temel alınacak standartları meydana getirir. . Standartların belirlenmesi:Denetimin temelde olması gereken ile olanın diğer bir deyişle fiili durumun karşılaştırılması yolunda bir yönetsel faaliyet olması nedeniyle her şeyden önce nereye ulaşılmak istendiğinin saptanması gerekir.Tahmin edilen nedeni ortadan kaldıracak etkinlikte önlemler alınırken aynı zamanda verimlilik yönünün de ihmal edilmemesi gerekir.”alternatifler arasından tercih ve seçim yapmak ve sonuca ulaşmaktır. II. Fiili durumun ölçülmesi:Fiili durumun ilk aşamada sağlanan standart ile karşılaştırma amacına yönelik olarak saptanmasıdır. IV. YÖNETİM VE KARAR VERME İşletme yöneticisinin sürekli olarak yaptığı çok ve çeşitli işlerin temelinde karar verme yatar.yargı ya da tek kelime ile planlama diğeri ise uygulamadır.” Yönetim sürecinin iki önemli yönünden biri “karar verme” diğeri “yapma” dır ve bunlardan ilki fikir.bir işletmenin üretip sunduğu mal ve hizmetlerin mükemmel olma veya üstünlük derecesini ifade etmektedir. III. Toplam kalite yönetiminin(TKY) anlamı: Üretilen mal ve hizmetlerin üstün kalitede olması konusunda kesin bir taahhüdü ve sürekli iyileştirme ve kalite geliştirmeyi benimseyen bir yaklaşımdır. Standartlarla fiili durumun karşılaştırılması:Standartlar ile fiili durumun ölçüm sonuçları karşılaştırılır.Bu.Etkin düzeltici önlemlerin alınabilmesi için sapma nedeninin iyi teşhis edilmesi gerekir. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalite.Söz konusu üstünlük hem dayanıklılık.Karar verme aynı zamanda çatışmaları çözümlemedir.Bu yaklaşım kar amaçlı kuruluşlarda rekabet avantajı sağlayıp karlılığı arttırırken kar amaçsız kuruluşlarda da hizmet kalitesinin yükseltilmesi yoluyla kaynakların daha etkin ve verimli olarak rasyonel bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır.Karar verme en basit olarak.güvenilirlik gibi somut özellikleri hem de müşteri tatmininin soyut unsurlarını içermektedir. Düzeltici önlenmelerin alınması:Standartlarla fiili sonuçlar arasında önemli ölçüde olumlu veya olumsuz farklar görülürse bir takım düzeltici önlemlerin alınması gerekir.

işletmenin tüm işlerinin rasyonel olarak verimli şekilde yapılmasını sağlamak. Kıyaslama(Benchmarking):En iyi endüstri uygulamalarının ortaya çıkarılmasını.bilgi yaratma.müşterinin mevcut isteklerini ve gelecekteki beklentilerini belirlemek ve en iyi şekilde karşılamakla ilgili bir iş anlayışı ve yönetim tarzıdır.Temel yetenekler günümüzde strateji oluşturma konusunda en güçlü araçlardan olup bir yandan işletmenin rekabetçi üstünlüklerini arttırma.yeni bilgi ve kavrayışları yansıtmak için davranışlarını değiştirme becerisine sahip olan örgüttür.Buna değişim mühendisliği de denilmektedir. Öğrenen örgütler:İnsanların istedikleri sonuçları yaratma kapasitelerini sürekli olarak genişlettikleri.Bu yaklaşımla işletme sisteminin sürekli olarak geliştirilmesi ve iyileştirilmesi fikrinin çalışanlara benimsetilmesi ile topyekün kalite üretimi sağlanmaktadır.TKY. Bu örgütlerin 5 ana öğesi vardır:  Sistematik problem çözme  Yeni yaklaşımları deneme  Kendi deneyiminden ve geçmişten ders alma  Başkalarının deneyiminden yararlanma  Bilginin örgütün her noktasına hızlı ve verimli bir şekilde aktarılması Temel yetenekler(core competences):Bir kurumun kendisine rekabetçi üstünlük sağlayan ve müşteriye özel değer olarak yansıyan beceriler bütünüdür. Daha basit bir ifadeyle. TKY’ nin unsurları:  Önlemeye dönük yaklaşım  Tepe yönetiminin liderliği  Müşteri odaklı olma  Çalışanların eğitilmesi  Takım çalışması  Sürekli geliştirme süreci  Ölçüm ve istatistikler ***Kaizen ilkesi:İş süreçlerinin sürekli geliştirilmesi YÖNETİMLE İLGİLİ YENİ KAVRAM VE TEKNİKLER Süreç yenileme:Bir iş veya faaliyetin daha kısa sürede bitirilmesi ve hatalardan arındırılması yolunda yapılan çalışmalardır.diğer yandan yatırım yapılacak yeni iş alanlarını belirleme açısından da oldukça kullanışlı bir araçtır.kollektif özlemin serbestlik kazandığı ve insanların birlikte öğrenmeyi öğrendiği yerlerdir.benimsenmesini ve uygulanmasını sağlayan sürekli bir araştırma ve öğrenme deneyimidir.    TKY’ nin amacı:Müşteri isteklerinin karşılanması Yöntemi:Yapılan tüm işlerin sürekli olarak iyileştirilmesi İlgili kimseler:Başta tepe yönetimi olmak üzere tüm çalışanlardır.yeni ve geniş düşünme modellerinin beslendiği.edinme ve aktarma.analizden geçilmesini. ÜRETİM . Dış kaynaklardan yararlanma:İşletmelerin çok iyi bildiği iş üzerinde yoğunlaşması kalan işlerin ise işletmenin dışındaki kaynaklardan sağlanması böylece kaynak tasarrufunu sağlamasıdır.

Beşeri ve maddi faktörlerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir. Mal ve hizmetin üretilmesi için yapılan giderlere ise maliyet denir.bir ülkenin refah düzeyi olan GSMH. Üretim miktarının değişmesiyle toplamı değişen giderlere değişken giderler denir.En basit olarak net karın öz sermayeye oranıdır. Rantabilite(karlılık)= Net kar Öz sermaye Başa baş noktası İşletmelerde kar.GSYİH gibi göstergelere de esas teşkil ettiğinden önemlidir. Doğrusal olarak başa baş grafiği Başa baş grafiği tamamen doğrusal olarak ifade edilen bu en basit şekliyle üretim arttıkça başa baş noktasından sonra hızla artan toplam karlar sağlanacağı izlenimi verdiği için fazla .Böylece toplam gelirlerle toplam giderleri bunlardan birindeki değişmenin elde edeceği karı nasıl etkileyeceğini analiz eder. Prodüktivite(verimlilik)=Çıktı Girdi Rantabilite=Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemde kullanılan sermayeye oranıdır.hem vergiler hem de kar dağıtımı. Üretim miktarının azalıp çoğalmasıyla toplamı değişmeyen maliyetlere sabit maliyetler denir.Maliyetin belirlenmesi özellikle kazanç miktarının belirlenmesi.Üretim sadece işletmeler için değil.istenilen zamanda ve mümkünse en düşük maliyetle üretilmesini sağlamak üzere bir araya getirilmesi yolundaki sistemli çabalardır.prodüktivite ve rantabilite kavramları Maliyet İşletmenin kuruluşu.işleyişi. Üretim yönetimi:İşletmeci açısından üretim fonksiyonu bir sanayi işletmesinde üretimi verimli bir şekilde örgütleyip işletme amaçlarını etkin bir biçimde gerçekleştirme yolundaki çabalardır.Kar satış gelirleriyle toplam giderler arasındaki olumlu fark olduğundan yönetici daha işletmenin kuruluş aşamasındaki araştırmalardan başlayarak üretime geçtikten sonra da gereken pazarlama araştırmalarıyla talep ve satış tahminleriyle.makine ve malzeme gibi beşeri ve maddi kaynakları belirli miktarda mamulün istenilen kalitede. çeşitli amaçlar için önem kazanır. Üretim yönetimi işletmenin elinde bulunan insan gücü.temel amaç olmaktan çok tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanmasında bir araç ve bu ihtiyaçları etkin bir biçimde karşılamanın bir sonucu olmalıdır. Maliyet.ücret artışları vb.satış hacminin ve satış gelirlerinin ne kadar olabileceğini belirlemeye çalışır.mal ve hizmet üretilmesi veya genel olarak işletmenin faaliyette bulunmasıyla ilgili her türlü giderlere faaliyet giderleri denir. Prodüktivite Fiziksel miktarlar olarak üretimden elde edilen çıktının girdiye oranıdır.

Belirli bir sürede üretilen miktarlara göre üretim sistemleri  Tek mal üretimi:Belirli bir sürede tek mal imal edilir ve üretim işlemi tekrarlanmaz.Bu üretim aynı makineleri aynı sıra içinde ve aynı şekilde çalıştırmak suretiyle yapılır.Ama atölye sistemindekinden farklı olarak makineler belirli bir mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilirler.köprü.ÖR:Bina.kalite vb bakımlardan birbirinin aynı olan sınırlı sayıda mal üretilir.Şu halde toplam gelir=toplam gider eşitliğinden hareket edilirse başa baş noktası.yığılmalara yol açmayacak tarzda düzenleme yapılmalıdır.Aynı zamanda.En fazla ölçüde sermaye yoğun üretim teknolojisi ile tamamen birbirinin aynı olan mamuller otomasyon gibi çok gelişmiş üretim sistemleri ile meydana getirilirler.sermaye-yoğun bir üretim şeklidir. Mamule göre üretim şekilleri ve hizmet üretimi:Ortaya çıkan mamul fiziki veya somut ise mal.  Seri halde üretim:Aynı sürede çok sayıda ama belirli seriyi dolduracak kadar mamulün üretilmesi söz konusudur.Üretilecek malın belirli bir makinede işlenmesi gerekince o makinenin bulunduğu atölyeye götürülür.soyut ise hizmet üretimi söz konusudur.gemi.Kitle üretimi tarzında imalat öncesi hazırlık fazladır ve bu hazırlıkların toplam maliyet masrafları içindeki payı da büyüktür. II.Sistemin temel özelliği üretimin değişen koşullara göre ayarlanabilmesidir.Maliyetler belirli bir üretim miktarından sonra hızla aratacağı için eğrilerle daha iyi temsil edilir.Üretimde mamul hareket etmez.üretim araçları ile işçilerin bulunduğu yerlerden geçer. Üretimde izlenen yola göre üretim sistemleri  İmal yerinde üretim:Üretilen mamulün özelliği nedeniyle mamulün bulunacağı yerde imal usulüdür.Sürekli ve düzenli bir ulaştırma şart olup.Ancak hepsi küçük bir alandadır.bilinmeyen müşteriler için de mamul imal edilebilir.Seri imalatta sipariş üzerine de. -Akıcı üretim sistemi:Üretilecek mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler.Makineler. -Grup sistemi:Karma bir sistem olan grup sisteminde belirli makineler belirli yerlerde toplanırlar.Üç farklı uygulama şekli vardır: -Atölye sistemi:Aynı tipteki makineler aynı yerlerde toplanır.Kitle üretimin önemli bir özelliği imalat programlarının ancak uzun süre içinde değiştirilmesidir.  Hareket halinde üretim:Mamul.Bu sistem çeşitli cinste ve miktarda mal üreten işletmeler için uygun olup tek mamul üretiminde ve küçük seriler halinde üretimde kullanılır atölye kitle üretimi yapılamaz. Cebirsel yoldan başa baş noktasının bulunması:Başa baş noktası tanım gereği sabit ve değişken giderlerin toplamına eşit satış gelirlerinin sağlandığı üretim ve satış miktarını gösterir.Bu sistemde çeşitli mallar imal edilebileceği için her mamulün izleyeceği yol farklı olur.  Kitle üretimi:Belirli bir sürede. Q= f P-V veya Q= b (f-a) Üretim sistemlerinin sınıflandırılması I.bu toplanma yerleri atölyelerdir.gerçekçi değildir.mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir ve parçalar belirli bir yönde hareket edip hiç durmaksızın çeşitli Maineleri ve işçileri dolaşarak sürekli ve düzenli bir akış ile mamul halde işletmeyi terk ederler. . III.Diğer bir deyişle seri az da çok da olsa büyüklük.seri halde üretimdeki mal sayısının çok üzerinde mal imal usulüdür.aynı kalitede ve aynı ölçüde sadece bir mamul meydana getirildiği için her üretilen mal kendisinden bir önceki ve sonrakilerden farklı olur.

Mal üretiminden farklı olarak bu üretimde kitle üretimine fazla rastlanmaz. TAM ZAMANINDA ÜRETİM(JIT) Bir işletmenin karlılığını etkileyen faktörler arasında stoklara bağlanan kaynakların önemli bir rolü vardır.takım çalışması ruhu ile hareket edip darboğazları görebilmeleri gerekmektedir.uygun parçayı.bilgisayarlar ve diğer teknolojilerle kombinasyonundan ortaya çıkmaktadır.Üretim yönetimi açısından “mal ve hizmet üretmek için kullanılan metot.Bilgisayarın mamul tasarımında ve üretiminde kullanılması küçük pazarlar için çok az maliyet artışlarıyla değişik zevklere hitaben mamul dizaynını mümkün kılmıştır. .CAD/CAM.kalite.Ancak bu sistemin uygulanabilmesi İçin tüm çalışanların sistemin işleyişi konusunda iyi eğitilmeleri.FMS.Hizmet üretiminde insan faktörü çok önemli olup hizmeti üreten ve sunan kişinin kişiliği hizmet üretimi üzerinde çok etkilidir.Hizmetlerin üretimden sonra stoklanamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar ortaya çıkar. Esnek üretim sistemleri(FMS):Aynı mamulün çok değişik çeşitlerini kolayca yapılacak değişikliklerle üretme imkanı veren elektronik kontrole dayalı sistemlerdir.uygun yerde. OTOMASYON.BİLGİSAYARLA TASARIM/ÜRETİM VE ROBOTLAR Teknoloji ve otomasyon:Teknoloji.genel olarak “bilginin insan ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kullanılmasıdır”.Çünkü genellikle otomatik makineler daha ileri teknoloji olarak düşük birim maliyetli.Hizmet üretimi depolanıp stoklanamaz.Sipariş verme ve elde stok bulundurmanın maliyetleri yanında stoklar.Bu da daha az stok.Bu üretim sisteminde bilgisayarlar mamulün dizaynında makineleri kontrol etmede ve üretim fonksiyonunun denetlenmesinde işçilere yardımcı olmaktadır.Bu üretim sipariş üzerine üretim dışında önce üretilip sonra pazarlanan mallardan farklı olarak önce pazarlanır sonra üretilirler.Sistem.proses.Her mal veya hizmet teknolojinin şu üç boyutunun bileşkesi olarak ortaya çıkar:mamul teknolojisi.yüksek kaliteli ve büyük miktarda üretimi sağlamaktadır.takım-teçhizat ve makinelerden oluşan bir sistemdir.imalat teknolojisi ve haberleşme teknolojisi.mal ve hizmetlerin üretiminde temel unsurlardan biridir. Bilgisayar yardımıyla tasarım ve üretim(CAD/CAM):Gerek tasarım gerek üretim sürecinde bilgisayarın kullanılmasıdır.CIM.Hizmet verme süreci interaktiftir.” Üretim sürecinin çeşitli aşamalarında yer alan bir girdi olarak teknoloji.hizmeti veren ile alan yakın etkileşim içerisindedir. Tam zamanında üretimin temel amacı. Modern teknolojilerden yararlanma isteği üretimde otomasyona gitmeyi cazip hale getirmektedir.yine bilgisayara ve onunla bağlantılı kontrole dayalı sistemlerdir.prodüktivite vb maliyet unsurlarını da dolaylı bir şekilde etkilerler. Tam zamanında üretim işletmeye veya üretim hattına gerekli olan parça ve malzemenin tam lazım olduğu zaman tedarikini temel alarak iyi bir planlama ile stoktaki mal seviyesini iyice azaltarak maliyetleri düşürmektedir. Bilgisayarlı entegre üretim sistemleri(CIM):Robotların.daha düşük maliyet ve geleneksel üretimdekinden daha iyi kalite de mal ve hizmetler demektir.en uygun zamanda sağlayarak faaliyetlere ve mamule değer katmayan her şey anlamındaki tüm israf kaynaklarını ortadan kaldırarak karlılığı artırmaktır.bilgisayarın etrafında oluşturulmuş farklı tipte bir otomasyon sistemi olup sistemin temeli çok çeşitli süreçleri ve fonksiyonları bütünleştiren ve kontrol eden bir merkezi bilgisayar sistemidir.

kapasiteleri vb teknik özellikleri göz önünde tutularak en uygun seçim yapılması sağlanır. II.tüm üretimin yerleşim düzeninin. Gantt şeması Planlanan ve gerçekleşen üretim miktarlarını zaman değişkeni ile bir gösteren bir imalata programıdır.üretimde gecikmeleri. IV. Programlama:İşlemlerin her birinin yapılacağı zamanı belirler.üretim planı yapılırken makinelerin sayısı.fiziksel olanakların araç.İki tür program söz konusu olur.Şemanın dikey kısmında üretim bölümleri. ÜRETİM PLANLAMASI VE DENETİMİ Üretim hacmi veya üretimin ne ölçüde.sırasını.ihtilafları minimize etme.ne büyüklükte yapılacağı çok önemlidir.ana program. Gantt şeması belirli bir zaman dilimi içerisinde planlanan üretim hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğine ilişkin birçok bilgiyi. İş dağıtımı:Bir makinenin veya bölümün yapacağı işin önceden belirlenmesi olup. .üretim maliyetlerini ve işgücü ihtiyaçları ile başa baş durumunu etkiler.duraklamaları.makineler veya kişiler yatay kısmında ise yıl esas alınıyorsa 12 ay.kaynakları işi vaktinde bitirmeye yönelik olarak bütçeleme ve programlama tekniğidir. V.sağlığa zararlı işleri yapmada . VI.minimum maliyetlerle en etkin üretim akımını sağlayacak tarzda düzenlenmesi gerekir.Olan ile olması gereken arasındaki farklılıklar açık-seçik hale gelir.her yarı mamul parçanın bir sonraki üretim aşamasında doğru yere gitmesini sağlar.Ancak.atölyeler. PERT şeması Bir işin çeşitli kısımları arasında zaman uyumu sağlama.bunaltıcı. Üretim planlaması ve denetiminin aşamaları I. PERT şeması özellikle zaman değişkeni üzerinde durur. İmal emri:Artık üretime başlanması talimatının verilmesidir.hızları.derli toplu olarak özet bir biçimde gösterir. Denetim:Üretimden sonra planların ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesidir.Ayrıntılı programlar.Bir defalık işler için kullanılır.işlenecek hammadde ve materyalin üretim sürecinde izleyeceği yolu veya akışı belirleme çalışmasıdır.müşteriye mal tesliminin taahhüt edildiği tarihleri gösterir. Genel ve özel amaca hizmet eden ekipman seçilince bunlara uygun olarak binaların hazırlanması.Robotlar:Daha çok tehlikeli.gün esas alınıyorsa iki haftalık iş günü gösterilir.Çünkü üretim operasyonlarının büyüklüğü. III.finansal ihtiyaçları.karar verme.uzay istasyonlarında ya d üçüncü vardiya olarak fabrikada işçilerin yerine kullanılırlar. Tahmin:Yapılacak belirli bir üretimle ilgili olarak tahmini üretim maliyetlerinin belirlenmesi olup başta muhasebe bölümü olmak üzere diğer bölümlerden gelen bilgilerden ve zaman standartlarından yararlanılarak yapılır.planlama. İş hazırlama:Yapılacak işleri.bir projenin gerçekleştirilmesinde geçen zamanın maliyetle doğru orantılı olarak arttığı varsayımı ile sadece zaman ve miktar olarak değil dolaylı olarakta maliyet ve miktar açısından da kontrol sağlar. Şebeke analiz teknikleri:PERT VE CPM şemaları Şebeke analizi tekniği özellikle karmaşık durularda bir bütünün çok sayıdaki elemanlarını karşılıklı ilişkileri ile birlikte bir bütünlük içinde göz önünde bulundurarak etkin bir dizayn.gereç ve makinelerin yerleşim düzeni olan işletme içi yerleştirmeyi.koordine etme ve denetleme için tanımlamaya yarar.faaliyetlerin merkezileşmiş veya merkezileşmemiş bir biçimde yürütülmesini.

kaynak ve fiyat değişkenleri açısından uygunluk sağlanması halinde optimum tedarik gerçekleşmiş olur. Sabit sipariş dönemi yöntemi:Eldeki stok miktarına bakılmadan belli dönemlerde sipariş verilmesidir.Temin süresi boyunca sipariş noktası için konulan kutudaki maldan kullanılır. Nasıl bir kontrol sistemi kurulmalıdır? Stok kontrolü bu üç soruya en uygun cevapları bulmaya çalışır. Satıcılardan veya diğer bölümlerden talep edilmesi en uygun ekonomik sipariş miktarı ne kadardır? III. I.Sipariş dönemi geldiğinde eldeki stok miktarı belirlenir ve bu miktarı önceden belirlenmiş hedef stok düzeyine(max düzey) tamamlayacak kadar sipariş verilir.mamul kalitesini yüksek tutacak şekilde hazırlanacak şartname esaslarına göre alımların yapılmasıdır. Sabit sipariş miktarı sistemi:Stoktan her mal çekildiğinde stok miktarı önceden belirlenmiş bir sipariş noktası ile karşılaştırılır.  Zaman bakımından uygunluk.yarı mamul ve mamul maddelerin her üç grubunu da ilgilendiren bir konudur.Bununla ilgili yapılan maliyet tahmini de sıkışık maliyettir.  Çift kutu yöntemi:İşletme elindeki 2 kutudan birine sipariş noktası kadar mal koyar. II.  Miktar bakımından uygunluk.satın almayı aksatmayacak biçimde güvenilir bir veya birkaç satıcı firmadan tedarikin yapılmasını ifade eder.hammadde ve malzemenin uygun büyüklükte ve sıklıkta verilecek siparişlerle minimum maliyetle gerçekleşmesidir. Şemanın düzenlenmesinde şu soruların cevapları çok önemlidir:  Belirli bir olaydan önce hangileri tamamlanmalıdır?  Hangileri belirli bir olay tamamlanmadan önce başarılamaz?  Hangileri eş zamanlı olarak aynı zaman diliminde başarılabilir? CPM(kritik yol metodu) şeması Özellikle kar amacının da ön planda olduğu büyük projelerde kullanılır. Stok kontrol sistemleri: I.Bunlar normal zaman ve maliyet ile sıkışık zaman ve maliyettir.Bu yöntemin temel problemi sipariş noktasına gelinip gelinmediğinin tespit edilmesindeki zorluktur.bir işlemin tamamlanması için tahmin edilen zamandır ve bu tür işlerin bitmesi için tahmin edilen maliyette normal maliyettir.Normal zaman.belirli bir iş.Olay ise belirli bir zamanda ulaşılan durumu ifade eder.Bu metotta iki ayrı zaman ve iki ayrı maliyet tahmini yapılır.zaman. .yarı mamul ve mamul maddelerin her birinden ne kadar miktarı stok olarak elinde tutarsa en uygun olacaktır? II.siparişlerin erken ya da geç verilmeyip en uygun zamanlarda verilmesi yoluyla aşırı stoklara döner sermaye bağlanmamasıdır.Sipariş noktasına gelindiğine yeniden sipariş verilir. Sıkışık zaman ise bir işlemin normal zamandan daha kısa zamanda bitirilmesi hali için hesaplanan zaman tahminidir. STOK YÖNETİMİ Miktar. İşletme hammadde ve malzeme.PERT şemasının en önemli iki temel kavramı işlem ve olaydır.  Kaynak bakımından uygunluk.  Kalite bakımından uygunluk.Bir işlem kendisi için zaman ve kaynak sarfı gereken. Stok kontrolü Hammadde ve malzeme.Eldeki stoklar sipariş noktasına düştüğünde toplam stok maliyetlerini minimum kılacak sabit bir miktarda sipariş verilir.kalite.Bunun için iki yöntem kullanılır:  Sürekli kayıt sistemi:Stoka eklenen ve çıkan tüm işlemler kaydedilir.bir proje parçasıdır.diğerini ise tamamen mal ile doldurur.Bir projeyi oluşturan çeşitli parça veya kısımların her biri ayrı bir işlem olarak ele alınır.

Bir minimum stok düzeyi ve bir maksimum stok düzeyi belirlenir.İşçiyi işle ilgili hareketleri yanında kullandığı aletler.III.zaman etüdü ise bunun için gerekli zamanı belirler.diğer bir ifadeyle aynı ölçüde.analizi ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir. Yasal şartlara uygunluğu sağlar. İşle ilgili doğru zaman standartlarını tespit etmek V. Uygun iş metotlarını standartlaştırmak IV.Ekonomik değildir.bir işi en iyi yapma yolunu. Gereksiz işlerden kurtulmak II.çalıştığı yer açısından da inceler.Stoklar sabit dönemlerde gözden geçirilir. Yüzde yüz kalite kontrolü:Tüm üretilen mamullerin tek tek kontrol edilerek her mamulün kalitesi test edilmiş olur. Üretimi planlama ve uygulama sürecinde hatalar var ise bunların önceden saptanmasına imkan verir.nitelikte ve tipte olmasını sağlar. Pazara sunulan mamulün tüm birimlerinin standart olmasını. Örnekleme yoluyla istatistiksel kalite kontrolü:Sanayide üretilen mamullerin belirli bir yüzdesinin örnekleme yoluyla numune alınıp kalite kontrolü yapılması ve sonuçların ana . Üretim sürecinde kalite kontrolü:Mamul üretilmekte iken her imalat biriminde ya da stratejik imalat birimlerinde üretilen her parçanın veya örnek parçaların üzerinde yapılan kalite kontrolü şeklidir. Hareket etüdü ile geliştirilmiş metot.Bu araştırmada da temel olarak belirli bir iş yaparken işçinin yaptığı hareketleri bilimsel yoldan ayrıntılı bir analize tabi tutar. Kalite kontrolünün yararları: I.Hareket ve zaman etütlerinden oluşur.uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla bir işin mevcut yapılış şekli ile teklif edilen yeni usullerin sistemli bir şekilde tespit ve kaydedilmesi. İşgücünü eğitmek Hareket etüdü Daha kolay ve daha etkili metodların geliştirilmesi. Zaman etüdü(iş ölçümü) Bir işin kalifiye bir işçi tarafından belirli bir düzeyde yapılabilmesi için gerekli standart zamanı ölçmek ve belirlemek için yapılan teknik çalışmadır.Eğer eldeki stok düzeyi minimum düzeyde veya altındaysa bu miktarı maksimum düzeye tamamlayacak kadar sipariş verilir. İş etüdünün amaçları: I. III. Gerekli işleri mümkün olan en iyi şekilde düzenlemek III. II. ÜRETİM SÜRECİNİN GELİŞTİRİLMESİ(İŞ ETÜDÜ) İnsanın çalışmasını bütün ilişkileri ile birlikte inceleyen ve mevcut durumun iyileştirilmesi için etkili bütün faktörleri sistematik olarak araştırmaya yönelen bir tekniktir. Hareket etüdü daha iyi iş görme metodunu ideal veya ideale yakın metodu araştırır.Bu ikisinin birlikte kullanımı ile geliştirilmiş metodun standartlaştırılması ve bütün işçilerin o metodu kullanmak üzere eğitilmesi yoluna gidilerek prodüktivite artışı sağlanır. III. II. Maksimum-minimum sistemi:Önceki 2 yöntemin temel denetim mekanizmalarını birleştirir.makine ve materyal. Kalite kontrol yöntemleri: I.

Satış anlayışı.fiyatlandırılması.işletmede üretimin en önemli ve tüm faaliyetlerin odak noktası olduğu bu nedenle tüm işletmeyi mühendis ve diğer teknik personelin yönettiği bir dönemin anlayışıdır.Çok satıp çok kar etme yerine işletmenin kar elde etmesi ve aynı anda tüketicinin tatmin olması birlikte düşünülmeye başlanmıştır. PAZARLAMA Pazarlama temelde insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik bir mübadele işlemidir.üretimin değil artık satışın çok zorlaştığı bir ortamda gelişmiştir.üretim öncesinde başlayan pazarlama faaliyetleri.bilgi toplama Pazarlama yönetimi fonksiyonları:  Mamul  Fiyat  Tutundurma  Dağıtım .Burada pazarlamanın sadece mevcut malların üreticiden tüketiciye geçişi veya satışı olmadığı.  Kar getirici satış hacmi:İşletme faaliyetlerini sürdürebilmek için sadece çok satış geliri değil tatmin edici karı getirecek satış hacmini sağlamalıdır.satış ve satış sonrası olmak üzere üç ayrı aşamada birbirini tamamlayan çabalardan oluştuğu belirtilmektedir. Pazarlama fonksiyonları ve pazarlama karması Pazarlama sistemi fonksiyonları:  Değişim fonksiyonları:satın alma ve satma  Fiziksel fonksiyonlar: taşıma ve depolama  Kolaylaştırıcı fonksiyonlar:Standartlaştırma ve dereceleme.Pazarlama geleneksel olarak mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye veya kullanıcıya doğru akışını yönelten işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesidir.Günümüzdeki anlamıyla pazarlama tüketici yönlüdür ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması temeline dayanır. Tanım:İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak değişimleri gerçekleştirmek üzere malların hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi.finans.Üç temel unsura dayanmaktadır:  Tüketiciye yönelik tutum(müşteri odaklı olma):Pazarlama bölümü tüketici ihtiyaçlarını belirlemeye ve bunları tatmin etmeye büyük önem vermelidir.risk taşıma. Pazarlama ile ilgili geleneksel yaklaşımlar ve modern yaklaşım:pazarlama anlayışı Üretim anlayışı. ***Kalite kontrolü artık muayene ve test ile kusurlu mamullerin ayıklanması değil kalitenin devamlılığını sağlamaya ve kalite geliştirmeye yönelik sürekli çabalardır. Her üretilenin kolayca satılabildiği böyle pazar koşullarında yoğun tutundurma ve satış çabalarına gerek yoktur.Mevcut malları satmak en zor faaliyet olduğundan özellikle her türlü satış arttırma çabalarının yoğunlaşmış olduğu bir yaklaşımdır. Pazarlama anlayışında ise.kütle için genelleştirilmesi esasına dayanır.Sadece pazarlama bölümü değil tüm bölümler tüketiciye yönelik tutumu benimsemelidir.  Bütünleşmiş pazarlama:Sadece yoğun tutundurma çalışmaları ile değil bölüm içi ve bölümler arası koordinasyonu ifade eder.Bu esas hammadde malzemenin satın alınmasında kullanılması halinde buna kabul örneklemesi denir.tutundurulması ve dağıtılması sürecidir.

İşletme dışı kaynaklar ise DPT.Bunlar. Nihai tüketiciler:Kişisel ve ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. Araştırmanın planlanması III. -Anket:Önceden hazırlanmış seçilmiş sorulardan oluşan bir anket formuna dayalı olarak yüz yüze görüşmeyle.Üniversiteler gibi çeşitli özel ve kamu kurumlarıdır.***Pazarlama programı işletmenin pazarlama faaliyetlerini ve bunların amaçlara nasıl ulaşacağını belirleyen bir plan olarak neyin yapılacağını.postayla veya telefonla soruların cevaplayıcıya yöneltilerek cevapların alınması esasına dayanır. Problemin tanımlanması II. -Gözlem metodu:Araştırma konusu olan olaylara hiç karışmaksızın onları gözlemek ve bilgileri kaydetmek şeklinde uygulanır. Mallar tüketicilerin satın alma amaçlarına göre tüketim malları ve endüstriyel mallar şeklinde iki ana gruba ayrılırken pazarlarda tüketicilerin satın alma amaçlarına göre sınıflandırılırlar. Planın uygulanması IV.DİE.TCMB. Verilerin analizi ve yorumu V.  karşılanacak ihtiyaçları.  Birincil veri toplama metotları:Birincil veri toplanması halinde kullanılırlar.ne zaman. Araştırma raporunun hazırlanması Pazarlama araştırmasının işletmeye sağladığı faydalar:  Pazarlama fırsatlarını.pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır  Alınacak kararların riskini azaltır vs. -Deney metodu:Kontrol edilen bir ortama belirli uyarıcıların verilmesi ve bunların sistemli olarak değiştirilmesine dayanır. PAZARLAMA ARAŞTIRMASI Üreticilerle tüketiciler arasındaki mesafeyi kapatmaya yarayacak bilgileri sağlama fonksiyonunu yerine getirir. TÜKETİCİLER.kim tarafından ve nasıl yapılacağını belirtir ve genellikle bir yıllık süreyi kapsar.Bağımsız değişkenlerden biri değiştirilerek bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılır.PAZARLAR VE PAZAR ÖZELLİKLERİ    Pazar teriminin çeşitli anlamları vardır: Alıcı ile satıcının karşılaştığı yer Fiyatı belirleyen koşullar dizisi Bir mal veya hizmete olan talep Bir malın pazarı. . Pazarlama fırsatlarına ve sorunlarına ilişkin olarak verilerin objektif olarak toplanması.analizi ve yorumlanmasıdır.  satın alma gücü ve  satın alma isteği bulunan tüm kişi ve kuruluşlardan oluşur. Pazarlama araştırmasında veri kaynakları ve veri toplama metotları:  İkincil veri kaynakları:İşletme için kaynakları işletmenin normal faaliyetleri için tuttuğu çeşitli kayıt ve belgelerdir. Pazarlama araştırmasının aşamaları I.

satıcı işletme pazarları.  Demografik özellikleri:Pazar tanımında belirtilen karşılanacak ihtiyaçları olan kişilerin nüfus özellikleriyle  Ekonomik özellikler:satın alma gücü ile  Davranışsal özellikler:satın alma isteği ile ilgilidir.reklamdan daha önemlidir. PAZAR BÖLÜMLENDİRME VE HEDEF PAZAR SEÇİMİ Strateji.Bir taraftan iç pazarların doyması ve sık sık ortaya çıkan ekonomik durgunluğun itici gücü. II.ancak rekabet edilebildiği taktirde iç pazarla karşılaştırılamayacak ölçüde büyük satış ve kar potansiyeli taşırlar.amaca ulaşmayı sağlayan yol.  Ülke özellikleri değişkenlik gösterir.  Talep nisbi olarak daha fazla dalgalanır  Pazarın bilgi düzeyi yüksektir. Uluslar arası pazarlar:Hem ülke içindeki hem de birbirlerinden çok farklı özellikler gösteren her ülke de özellikleri farklılaşan pazarlardır. III.hükümet pazarları.  Arz kaynakları çok çeşitli.girilmesi zor ve girdikten sonra da içinde kalınması zor pazarladır. Uluslar arası pazarların özellikleri:  Rekabet çok şiddetlidir.standartlaştırma ambalajlama ve servis önemlidir. Endüstriyel pazarların bazı özellikleri:  Dört grupta toplanabilir:Üretici işletme pazarları. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:Hangi tüketici veya alıcı gruplarının hedef alınacağının belirlenmesi . Uluslar arası pazarlar riski fazla.(Bağımlı talep söz konusudur)  Tüketim malları talebine göre daha inelastiktir.Endüstriyel alıcılar:Kişisel ve ailevi ihtiyaçları dışındaki amaçlarla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. Tüketici pazarları:Nihai tüketicilerden oluşan pazarlar kastedilmektedir. Tüketici pazarlarının bazı özellikleri:  Temel özelliği satın alma nedeninin kişisel kullanım istek ve amacına dayanmasıdır.diğer devlet kuruluşlarını kapsar.  Kalite. Endüstriyel mal talebinin özellikleri:  Türetilmiş taleptir. ***Pazarlar bu şekilde ayrılarak bu pazarları oluşturan tüketici gruplarının satın alma sebepleri ve güdüleri araştırılıp buralara yoğunlaşılır.diğer taraftan dış pazarların belirtilen kar potansiyelinin yarattığı çekici gücü tüm dünyada işletmeler daha fazla uluslar arasılaşmaya itmektedir.Pazarlama planlamasında en uygun hareket tarzlarını belirleme anlamında pazarlama stratejisinin iki temel unsuru vardır: I.hareket tarzıdır. Endüstriyel pazarlar:Her türlü malı kendi üretimlerine katmak veya satmak için alanlar başta olmak üzere KİT’leri. Pazar çeşitleri I.kurumsal(kar amacı gütmeyen pazarlar)  Daha çok bölgesel alımlar görülür  Alıcı sayısı azdı  Siparişlerin miktarı büyüktür  Satış masrafları azdır  Satın alma işlemi uzun sürer  Satış çabalarında kişisel satış.çeşit. fiyat genellikle düşüktür.

Pazar bölümlendirmenin en büyük sakıncası artan maliyetlerdir.hangi fiyatlarla. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:  Pazar bölümlendirme:Pazarların çok büyük olduğu ve sınırlı kaynaklarla belirli tip tüketici gruplarına yönelik olarak daha etkin ve verimli çalışılabileceği gerçeği her pazarı bir takım kriterlere göre bölümlere ayırma gereğini ortaya çıkarmıştır.Pazar bölümlendirme ile bunlardan vazgeçilmekte.müşteri büyüklüğüne ve mamulü kullanım durumuna göre bölümlere ayrılabilir. İşletmenin imkanlarıyla erişilebilir olmalı III. Sınırlı kaynaklar daha karlı bölümlere yönelik olarak kullanılır. Pazar bölümlendirme ve bu bölümler arasından en uygun görülen belirli bölümlerin hedef pazarlar olarak seçilmesi rasyonelliğin. Belirli bölüm taleplerine uygun mal veya hizmet üretilir III. II.ne tür mallarla.sınırlı kaynakları en etkin ve verimli bir biçimde kullanma isteğinin doğal sonucudur.İkinci husus. Pazar ölçülebilir kriterlere göre bölümlendirilmeli II. Coğrafi faktörlere göre bölümlendirme II.bir pazarın nispeten benzer özellikleri taşıyan alıcı gruplarına göre kısımlara ayrılması.en çekici görünen bir veya birkaç bölümünün üretilecek mamullerle hizmet sunmak üzere belirlenmesi işlemidir. Mevcut bir pazarın belirli ayırıcı özellikleri göz önünde tutularak bölümlendirme yapılır. Her bölüm kar sağlayacak büyüklükte olmalıdır.hangi tutundurma araç ve metotları ve nasıl bir dağıtımla hedef pazarlara ulaşılacağının belirlenmesidir.diğer bir deyişle heterojen bir pazarın homojen bölümlere ayrılması işlemidir.Pazar bölümlendirme ile pazarı oluşturan tüketicilerin ihtiyaç ve istekleri.Alıcılar bölge temeline. Psikografik bölümlendirme IV. Pazar bölümlendirme. Bölümlendirmenin başarılı olmasının şartları: I. Pazarlama karmasının oluşturulması veya geliştirilmesi:Bu gruplara en etkili olarak nasıl ulaşılacağının programlanmasıdır.genellikle birkaç veya birçok bölüm hedef pazar seçildiğinden aynı malın farklı kalite. Mamule ilişkin bölümlendirme Endüstriyel pazarlarda ise demografik ve psikografik bölümlendirme söz konusu olmaz.Başlıca üç stratejisi vardır: .tüketici özelliklerinden hareket edilerek bunların kriter olarak alınmasıdır. Pazar bölümlendirmenin faydaları: I.Tek tip mal üretip bunu tüm pazara sunmak. Tutundurma çalışmaları en karlı olacağı bölümlerde yoğunlaştırılır.cins ve çeşitleri ile hizmet verilmektedir.II.örgüt tipine.Bölümlendirme çeşitleri: I.  Hedef pazar seçimi:Pazar bölümlendirmesinden sonra en karlı.özellikle standardizasyondan ve büyük ölçekli üretimden kaynaklanan tasarruflar sağlar. Pazardaki değişmeler daha iyi izlenir IV. Demografik bölümlendirme III.Burada önemli olan bir nokta mamul özelliklerinden değil.satın alma davranışları birbirine benzeye gruplar belirlenmeye çalışılır.

büyüklük.cins.hizmet veya fikirlerin tasarımını ifade eder. Mamul:Pazara sunulacak mal.garantisi vb. Tutundurma:Kişisel satış.satış geliştirme ve doğrudan pazarlamadan oluşan satış arttırma çabalarını gösterir. IV.tek pazarlama karması ile hizmet sunulduğu türdür. . Dağıtım:Hangi dağıtım kanalları ile ne şekilde malların tüketicilerin istediği yerde ve zamanda alıma hazır hale getirileceğini ifade eder. Mamullerin sınıflandırılması:Tüketim malları ve endüstriyel mallar olarak ikili bir ayrım yapılabilir.reklam.ambalaj.krediler vb hususları ifade eder.tüketicide oluşturulacak mamul imajının nasıl olacağı konusunda mamulün çeşitli nitelikleri büyük önem kazanır.  Yeni mamul kavramı:Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller ve işletme için yeni. Mamul kavramları:  Tüm mamul kavramı:Tüketicinin.gelişmek ve hatta iktisadi hayatın hızlı rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek için işletmeler yenilik yapma gereğini duymaktadırlar.tutundurma ve dağıtım kararlarını şekillendirmesine dayanır. gibi çok çeşitli yönleri hedef pazara uygun olarak planlanmalıdır. Farklılaştırılmış pazarlama stratejisi:İki.Bu ayrımlardaki esas kriter satın alma amacıdır.beğenmeli(araştırılan) mallar.büro malzemelerini.  Pazarlama karmasının oluşturulması: I. Mamul planlama:Bir işletmenin hangi mamulleri pazarlayacağını belirlemeye yönelik tüm faaliyetlerini kapsar. III. Endüstriyel mallar en sonunda kişi ve ailelerinin kullanımları için sunulacak mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan araç ve gereçleri.ek hizmetleri.Çünkü rekabet imkanlarını ve bu yüzden karlılığını yitiren mamullerin yerine yenilerini koyamayan işletmeler pazardan çekilmek zorunda kalırlar. Mamul geliştirme:Mamul araştırma ve biçimlendirme gibi teknik çalışmalardır. II.Mamul.Bu yüzden eski mamullerin yerine yenilerinin çıkarılması gerekir.mamulün fiziksel varlığı yanında ondan beklenen tüm faydaları sağlayan çeşitli ekonomik ve psikolojik unsurları göz önünde tuttuğu türdür.Çünkü tüketici işletmeyi kendisine çıktı olarak sunulan mal veya hizmet biçiminde algılar. MAMUL PLANLAMA VE GELİŞTİRME Mamulün. II.tanıtma.I. Yeni mamul geliştirmenin önemi ve aşamaları Büyüyüp.kolayda mallar. Fiyatlandırma:Yönetim açısından mallara fiyat konulması ve ödeme şartları.işletme yöneticileri ile tüketiciler ve potansiyel tüketiciler arasında köprü fonksiyonu görür. Tüketim malları kişi ve ailelerinin kişisel kullanımları için satın aldıkları mallardır.tek mamul ve tek pazarlama karması ile tüm pazara hizmet verildiği türdür. III.üç veya daha çok bölüme ama her bölüme farklı pazarlama karmalarıyla hitap etme stratejisidir.pazarlama açısından önemi fiyat.özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak ayrıma tutulabilir. Tüm pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılmadığı.pazar için eski olan mamuller bu gruba girer.Tüketim malları.hammadde ve yarı mamulleri kapsar. Yoğunlaştırılmış pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılması ve en karlı görünen tek bölüme.Pazara sunulacak mamullerin kalite.marka adı.”Farklılaştırılmamış pazarlama stratejisi” de denilir.

Markada olması gereken özellikler:  Kısa ve basit olma  Söylenmesi kolay ve kulağa hoş gelen .Bu dönemde yoğun rekabet dolayısıyla reklam önem kazanır. Marka ve ambalaj:Marka.Karlardaki düşüşler daha da artar. Sunuş(tanıtma) dönemi:Satışlar oldukça düşüktür ve ağır bir tempo ile ilerlemektedir. Ön eleme:Toplanan yeni mamul fikirlerinin işletme amaçlarıyla ve imkanlarıyla uyuşmayanlar elenir.zayıf pazar bölümleri terk edilir ve belirli pazar bölümlerine en sadık müşterilere yönelinir.rekabet sertleşirken yüksek satışlara rağmen artan maliyetler nedeniyle karlarda düşüş hızlanır. Mamulün geliştirilmesi:Yeni mamul soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürülür. Büyüme (gelişme) dönemi:Mamule olan talebin artmaya başladığı ve satış gelirlerinin hızlı bir artış gösterdiği aşama olup yeni mamulü pazara sunan öncü firma kara geçerek önemli ölçüde kar sağlar. Pazar testleri:Deneme niteliğinde yapılan sınırlı üretimin gerçek pazar koşullarında piyasaya sürülerek denenmesidir.tutundurmada yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir.En uzun dönemdir. Ticari analiz:Ön elemeyi geçen fikirler.Aşamaları:Bu işlemler işletmelerde iki türlü olmaktadır:  İşletme içinde yeni mamul geliştirme çabalarıyla  Bir malın başka işletmelerden patent hakkının alınması veya çeşitli yollardan malın taklit edilmesiyle.Reklam ve diğer bir takım harcamalarda azaltılır.sembol. Gerileme dönemi:Satışlardaki düşme hızlanır.Artık önceki dönemlerdeki masraflarla kıyaslanamayacak harcamalara girişilerek mamul önceleri az miktarda ama fiilen üretilmektedir.Maliyetler yüksek. III.Bu dönemde azalan satışlara paralel olarak üretim azaltılır. I.maliyet ve satış analizleri yapılarak değerlendirilir.mamul karlılığını tamamen yitirmeye doğru gider.fiyat istikrarına yardımcı olur.Bu dönemde üretim arttırılır ve mamul kalitesi geliştirilir.fiyatlar düşürülür.terim. Olgunluk dönemi:Satışlar daha da artmakla beraber artış hızı bu dönemde azalır ve zamanla talep ancak ikame edici talep haline dönüşür. Pazara sunuş:Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür.Bu dönemde mamule talep yaratılması zorunluluğu olduğundan çok yoğun tutundurma ve reklam çabaları gerektirir.Üretici ve satıcı firmaların malını tanıtan onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim.satışların ve karların en yüksek düzeylerine çıkıp azalmaya başladıkları dönemdir. Yeni mamul fikirlerinin toplanması:İşletme içi ve işletme dışı kaynaklardan elde edilen fikirler üzerinde düşünülecek ilk veriler olarak bir araya getirilir.uyuşanların önem sıraları belirlenir. IV.şekil veya bunların bileşimidir.Karlılık nedeniyle pazara rakipler girmeye başlar. II. III. Mamulün hayat seyri:Pazarlama yöneticileri mamullerinde canlı organizmalar gibi bir hayat seyri bulunduğunu bilmelidir. V. II.Fiyatlar genellikle yüksek tutulur.Yeni mamulün yerini eski mamul alır.gelirler de az olup tipik olarak bu dönemde zarar söz konusudur.Tutucu ve az sayıdaki müşteriler mamulü satın almaya devam eder. Marka tescil edildiğinde yasallaşır ve sahibine yasal koruma hakkı sağlar. IV.Çeşitli tahminlerle karlılık durumu belirlenmeye çalışılır.Marka. I.Satışlar ve karlar en yüksek düzeylerine ulaşıp azalmaya başlar. VI.Bu konudaki bilgiler mamul planlamada pazarlama kararlarına rehberlik etmek açısından çok önemlidir.Pazar pek çok rakip girmiştir.tüketicide firmaya bağlılık yaratır.

II.Ancak bu kar yüzdesinin hiç hesaba katılmayan sabit maliyetlerden bir birimine düşmesi muhtemel miktarı da karşılayıp net bir kar payı bırakacak şekilde yüksek tutulması yoluna gidilir. aracı kuruluşlar.İki çeşidi vardır:  Değişken maliyet esası:Birim değişken maliyeti bulup bunun üzerine birim kar payı eklenir.Gerçekte.Birim sabit maliyet ile birim değişken maliyet toplamı olarak elde edilen birim maliyetin üzerine belirli bir kar yüzdesi eklenir.çeşitli çıkar grupları fiyat ve fiyatın belirlenmesi ile yakından ilgilidir.Bu yüzden tüketicinin mal için ödediği fiyat genellikle saptanmış fiyattır.alıcı ile satıcının üzerinde anlaşması ile değişimi sağlar. Mamulün üretim veya alım maliyeti II. Bu usulde pazarlama yöneticisi önce gelecek yıl belirli bir maldan üretip satabileceği miktarı tahmin eder.Fiyatlandırma. Endüstrideki rekabet durumu Fiyatlandırma usulleri: Maliyete yönelik fiyatlandırma I.ikinci olarak bu miktarın üretilmesi yolunda katlanılacak toplam maliyetleri . İktisat teorisine göre tüketicilerin ödeyecekleri fiyatı arz ve talep koşulları belirler.çünkü fiyatlar işletmenin en önemli cari gelir kaynağıdır. Hedef fiyatlandırma:Belirli toplam masrafların karşılığı olarak elde edilmek istenen kar yine toplam olarak temel alınır. İktisat teorisinde işletme yöneticisinin fiyat koyarken tek önemli çıkar grubu olarak tüketiciyi göz önünde tuttuğu şeklinde basitleştirici bir varsayım mevcuttur.rakipler.talep.    Kolayca tanınan Ambalaj ve etiketlemeye uygun Dikkat çekici Reklam araçlarında kullanmaya uygun olma Ambalajın fonksiyonları:  Mamulü koruması  Taşımada kolaylık sağlaması  Malı farklılaştırması  Tutundurmaya yardımcı olması FİYATLANDIRMA Pazara dayalı ekonomilerde fiyat arz ile talebi karşılaştırır. konuları değerlendirmesi gerekir. Mamule olan talep III.üretim faktörleri sahipleri. Fiyatlandırmada göz önünde tutulması gereken faktörler: I.rakip firmaların tepkileri vb.Önceden tahmin edilen belirli bir satış hacminde toplam maliyetlerin üzerinde ulaşılmak istenen sabit bir kar hedefini gerçekleştirecek fiyat belirlenmeye çalışılır.Yöneticinin fiyat kararlarını etkileyen başlıca çıkar grupları.ama uygulamada fiyatlar bu koşulları da göz önünde tutan işletme yöneticisi tarafından belirlenir. maliyet muhasebesi usulleri çerçevesinde belirli bir standarda göre dağıtılarak bit birime düşen sabit maliyet payı bulunur.pazarlama yöneticisinin en başta gelen görevlerinden biridir.Fiyatlandırma zor bir iştir ve kararları alan yöneticinin maliyet.iş koşulları.tüketici geliri.  Tam maliyet esası:Toplam sabit maliyet.hükümet ve işletmenin diğer bölümlerinin yöneticileridir. Maliyet artı usulü:Birim maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek satış fiyatı belirlenir.

İki şekli vardır:  Cari fiyatı esas alma:Mamulün fiyatı o endüstri dalındaki ortalama fiyat düzeyinde tutulmaya çalışılır. Talebe yönelik fiyatlandırma:Talebin yoğunluğu temel alınarak fiyat.firmanın fiyatlarını geniş ölçüde rakiplere ve onların fiyatlarına bakarak belirlemesi halidir. Psikolojik fiyatlandırma:  Küsuratlı fiyatlandırma:Mamulün esas fiyatı daha önce açıklanan usullerden biriyle belirlendikten sonra bu fiyatı almayıp onun hemen altındaki küsurlu rakamın benimsenmesidir.Bazen fiyat sabit tutulup miktar biraz azaltılır ya da ikisi de arttırılarak fiyatta daha fazla bir artış yapılır. Tutundurma araçları: I.  Miktar indirimi yoluyla:Mamulün fiyatını arttırma yerine miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapma yoluna gidilir.Kişisel satış en eski tutundurma çeşididir.Bu metodun temeli tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini alıcıların ona ne değer biçtiğini isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır.Piyasa fiyatına göre fiyatlandırma en fazla homojen mamullerle ilgili piyasalarda özellikle çok alıcı ve satıcının olduğu tam rekabete yakın güçlü bir rekabet ortamında görülür. talep fazla ise yüksek.talep az ise düşük olarak belirlenir.Tüketici ile direkt ilişki kurmaya dayanması nedeniyle en etkili iletişim yoludur.  Kapalı zarf usulü:Çeşitli mal veya hizmetleri sunan firmalar. Kişisel satışın başlıca özellikleri:  Kişisel karşılaşma  Dostluk ilişkileri geliştirme  Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu  Birinci elden bilgi toplama .Bu ikisinin toplamı ulaşılması istenen toplam satış gelirleri olacağı için hedef karı verecek satış gelirlerini üretilecek miktara bölme yoluyla birim fiyatı elde eder.haberleşme veya iletişim olma yönü onu diğer pazarlama faaliyetlerinden ayıran en büyük özelliğidir.tahmin eder.Oysa talep fiyata bağlı olarak az ya da çok olur.Böylece uzunca bir zaman sabit tutulan fiyatın tüketici üzerinde güven duygusu yaratması sağlanır. Rekabete yönelik fiyatlandırma:Temelde.  Sabit fiyatla fiyatlandırma:Tek bir fiyat uygulanması ve bu fiyatın uzunca bir zaman değiştirilmemesidir.Rekabete dayalı fiyatlandırmanın en belirgin özelliği firmanın fiyat ile maliyet veya talep arasında değişmeyen bir ilişkiyi sürdürmeye çalışmamasıdır.ikna edici.rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat önerme yoluyla ihaleyi kazanma yarışına girerler.  Prestij fiyatlandırma:Yüksek fiyatlı mal kalitelidir düşüncesinden yararlanmak amacıyla fiyatın kalite imajı yaratacak şekilde yüksek tutulmasıdır. TUTUNDURMA Satış artırıcı çabalar bütünüdür.Sonra da bu miktar yatırıma karşılık toplam olarak ne kadar kar etmeyi hedeflediğini belirler.Rakip fiyatların ortalaması veya aradaki fark fazla olmamak kaydıyla rekabet fiyatından biraz yüksek veya düşük bir fiyat saptanabilir.Bu bakımdan etkili tutundurma etkili bir iletişim demektir. Bu fiyatlandırma usulünün en büyük sakıncası işletmenin satabileceği mamul miktarının fiyatın belirlenmesinden önce tahmin edilmesi gereğidir. Kişisel satış:Satış yapmak amacıyla satışçının bir veya daha fazla potansiyel alıcı ile yüzyüze görüşmesidir.Tutundurmanın inandırıcı.

yöneticiler veya mallar ya da hizmetler hakkında yayınlanan ticari haber. Dağıtım kanalları ve kanal seçimi: Aracı.Kişisel satışta satışçı uygulamada oldukça geniş bir esnekliğe sahiptir. DAĞITIM Üretilen mamullerin tüketicilere doğru hareketiyle ilgili tüm çabaları kapsar ve bu nedenle üretimle tüketim arasındaki bağlantıyı gerçekleştirir. Doğrudan pazarlama:Özenle hedef olarak seçilmiş bireysel tüketicilerle hemen cevap almak üzere düzenlenmiş doğrudan iletişimdir.teşhirler vb devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır. Reklam:Mallar veya hizmetler veya fikirlerin geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır. II.kişisel satış.rakiplerin durumunu ve genel pazar koşullarını iyi bilmesi gerekir.satış geliştirme ve doğrudan pazarlama: Tanıtma:Karşılığında genellikle bir ücret ödemeden radyo.Mal veya hizmeti sunuşunu tüketicinin ihtiyaç ve isteklerine yüzyüze görüşmesi sırasındaki tutum ve davranışlarına göre ayarlayabilir.Ancak aracın seçiminde öncelikli olarak şu faktörler göz önünde tutulur. .Aracılar.röportaj.Aldıkları malları stok yaparlar.  Reklamla ulaşılmak istenen spesifik amaç  Bu işe ayrılacak bütçe  Hedef tüketicilerin özellikleri  Bu özellikler çerçevesinde çeşitli reklam araçlarının istenilen hedeflere ulaşabilme kabiliyeti III.mamulün özelliklerini.pano) Reklam aracının seçiminde temel olarak hitap edilecek pazar veya hedef tüketiciden hareket etmek gerekir. Kişisel satışın başarılı olabilmesi için satışçının hitap ettiği tüketicileri. Kişisel satışın en sakıncalı ve sınırlayıcı yanı.hukukumuzda malın mülkiyetini üzerine alıp almamalarına göre iki gruba ayrılırlar:  Tüccar aracılar:Satılmasına yardımcı olduğu malın mülkiyetini üzerine alan aracılar olup. Tanıtma.tv ve benzeri basın-yayın araçlarında işletme.tanıtma ve doğrudan pazarlama dışında kalan sürekli olarak yürütülmeyen sergiler.tipik örnekleri toptancılar ve perakendecilerdir.üretici ile nihai tüketici veya malları kendi üretiminde kullanan endüstriyel kullanıcı arasında yer alan bağımsız bir kuruluş olup malın mülkiyetinin devrini sağlar.resim vb şekillerdeki tanıtıcı araçlardır. Mal ve hizmetlerin satışlarını ve karlılığını arttırma nihai amacı doğrultusunda reklam çeşitli amaçlarla yapılır:  Yeni mamulü pazara sunmak veya yeni pazar bölümlerine girmek  Dar bir zümrenin kullandığı malı geniş kitlelerin kullanmasını sağlamak  Firma imajı ve markaya bağlılık yaratmak  Firmayı ve malın özelliklerini anlatarak satışçılara yardımcı olmak  Satışçıların ulaşamadığı kimselere ulaşmak Reklam mesajlarının ulaştırılacağı haberleşme kanalları  Radyo ve tv gibi göze ve kulağa hitap eden araçlar  Gazete ve dergi gibi yazılı basın araçları  Posta reklam araçları  Açık hava reklam araçları(afiş. Satış geliştirme:Reklam.yüksek maliyetli oluşudur.

üstün ve etkin olmaları.yarı toptancı.Direkt dağıtım uygulaması.satış temsilcisi.tellallar ve komisyonculardır.  Özel dağıtım:Belirli bir pazarda sadece tek toptancı veya perakendeci vasıtasıyla mamulün dağıtılması politikasıdır.  Seçimli veya selektif dağıtım:Belirli bir bölge sınırlı sayıda toptancı veya perakendeci veya sadece perakendeci kullanma politikasıdır.  Bu kararlar.Depolama ve depo yerlerinin seçimi de fiziksel dağıtımın önemli fonksiyonlarından birisidir. Dağıtımın ne ölçüde yoğun olacağı ile ilgili olarak belli başlı üç politika vardır:  Yaygın veya yoğun dağıtım:Malın alıcısının olduğu her yerde satışa sunulmasına dayanır.üretim ve tüketim bölgeleri arasındaki uzaklığın az olması.Özellikle kolayda mallar ve tüketim malları için kullanılır.işletmenin diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantılar içine girmesine yol açar.Dağıtım kanalı kararlarının iki yönü bunları en önemli pazarlama kararları arasında yer almasına yol açar:  İşletmenin mamulleri için seçilen kanallar diğer bütün pazarlama kararlarını etkiler. II.Birden çok ülke pazarına yönelme önemli ölçüde karmaşıklık ve zorluk yaratır.Malları stok yapmazlar.ekonomik durgunluk vb)  Dış pazarların çekici gücü(büyük satış ve kar sağlama potansiyeli) . Fiziki dağıtımın fonksiyonlarından birisi ve belki de en önemlisi olan taşıma.zamanında ve uygun maliyetle hareket ettirmektir.komisyoncu ve perakendeci gibi aracı kuruluşların gerçekleştirmesi halidir.bir kerelik satın alma hacmi veya birim fiyatın yüksek olması gibi durumlarda görülür.gümrük vergileri. Yardımcı aracılar(tüccar yardımcıları):Mülkiyeti devretmeksizin onun transferine yardımcı olan acenteler. Dağıtım kanalı:Bir malın üreticiden tüketiciye hareketinde izlediği yoldur.üretim ve tüketim temposunun aynı veya benzer olması.aracı işletmelerin temel pazarlama görev ve fonksiyonları açısından deneyimli. Endirekt dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan toptancı. Fiziksel dağıtım:Mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemler olarak tanımlanır ve bazı hallerde hammaddelerin üretim kaynaklarından fabrikaya.Dış pazarlarda belirsizlik ve risk çok daha fazladır. Direkt dağıtım:Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle doğrudan doğruya tüketiciye malının satışını yapması halidir.malların üretim noktalarından tüketim noktalarına ihtiyaç duyulan miktarda.üretim alanına gelişiyle ilgili işlemleri de kapsar. Uluslar arası pazarlamaya ihtiyaç duyulmasının nedenleri:  İç pazarların itici gücü(pazarların doyması.tüketici sayısının az veya belirli merkezlerde toplanmış olması.aracı kullanmanın işlem sayısında tasarruf sağlaması nedeniyle bu dağıtım türü kullanılır. ULUSLAR ARASI PAZARLAMA Pazarlamanın ülke sınırları dışında da yapılmasıdır diğer bir ifadeyle iki veya daha çok ülke de pazarlamanın uygulanmasıdır.onun yerine sadece alıcılar ile satıcıları bir araya getirip bu hizmet karşılığında satış üzerinden belli bir komisyon alırlar.kotalar ve çeşitli engeller vardır. Dağıtım türleri: I.Üretici işletmelerin dağıtım kanalı sistemi kuracak güçlerinin olmaması.

II.Dolayısıyla fon sağlama görevine ek olarak varlık elde edilmesi veya . Uluslar arası pazarlar için pazarlama karması:İki ana strateji vardır: I.Fon ise nakit . III. II.En az riskle dışa açılma yoludur.Bu mülkiyeti ve denetimi paylaşarak ortak iş kurma şeklidir.Para denilince nakit ve bankadaki vadesiz mevduat kastedilir.İşletme.  İşletmede kullanılan fonların sağlanması ve idare edilmesi olarak ele alınmaktadır. FİNANSMAN Finans.Üretici işletme bazen mamulünü hiç değiştirmeden bazen de gideceği yere göre değişiklikler yaparak gönderir.finansmanın en genel aracı olup paradan daha geniş kapsamlı bir terimdir.işletmenin üretiminin bir kısmının yurt dışına gönderilmesi ve orada satılmasıdır.İhracat. Farklılaştırılmış pazarlama karması stratejisi:İşletme pazarlama karması unsurlarının her hedef pazar için ayrı ayrı adaptasyona tabi tutar.hammadde gibi kaynaklarından yararlanılması yanında yatırımlar üzerinde tam denetim sağlanır. Lisans verme:Başka bir ülkedeki işletmeye lisans anlaşması ile bir konuda faaliyet izni verilir.yabancı ülkede yerel yatırımcılarla ortak olarak iş yapar. İşletmede finansman fonksiyonunu yerine getiren finans veya mali işler yöneticisi temel olarak gerekli fonları en uygun şartlarda elde etmek ve en etkin bir biçimde kullanmakla görevli kimsedir.fonların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması olmaktadır.Böyle ele alınınca finansal yönetim fon sağlama ile ilgili bir destek birim olmaktan çıkmakta. Kültürel ve sosyal çevre II.nakde çevrilebilir değerler ve gerektiğinde para gibi görev yapabilecek çeşitli unsurları kapsar.Uluslar arası pazarlamayı etkileyen çevresel faktörler: I.Bu taktirde işletme için daha çok satış ve kar sağlama imkanı vardır.yabancı ülke işletmesine. İhracat:Dış pazarlara girmenin en basit ve en çok kullanılan şeklidir.patenti.bir üretim sürecini.  Sistem yaklaşımı çerçevesinde finansal yönetim işletmenin tüm yönetiminin bölünmez bir parçasıdır. Politik ve hukuki çevre Uluslar arası pazarlara giriş şekilleri: I.ancak kar transferinin sınırlandırılması. Direkt yatırım:En riskli ama en karlı olabilecek pazara giriş şekli olup dış pazarda montaj veya üretim tesisleri kurmak üzere yatırım yapma yoludur.Gidilen ülkenin ucuz işgücü.ihtiyaç duyulan fonların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetlerdir.vadesiz mevduat. Finansal yönetimin kapsamı:  Yalnız nakit parayla ilgilidir.bir markayı. Standart pazarlama karması stratejisi:İşletme hangi yabancı pazar girerse girsin aynı pazarlama karmasını kullanır. IV.finansal politikanın temel sorunu.Ancak bu ana strateji daha büyük üretim ve pazarlama maliyetlerini gerektirir.devalüasyon gibi durumlar nedeniyle en riskli seçenektir. Ekonomik ve demografik çevre III.ticari sırrı veya herhangi bir şeyi bedel karşılığı satar. Fon.Lisans vermenin özel ve çok kullanılan bir şekli de franchising haklarını vermedir. Ortak mülkiyet girişimi(joint venture):Çeşitli avantajları nedeniyle bir yerli yatırımcı.Bu yöntemin en önemli avantajı büyük ölçekli üretimden dolayı birim maliyetlerin düşürülmesidir.

işletmenin yarattığı ihtiyatlar.İşletmenin tüm risklerine öz kaynaklar katlanır. Bu finansman kaynağının yöneticiler tarafından gelişi güzel ve verimsiz yatırımlara yönelik olarak kullanılması tehlikesi II.Oto finansman bir işletmenin veya müteşebbisin karlı ve verimli çalıştığını gösteren bir ölçü olarak kabul edilir. Öz kaynaklarla finansmanın üstünlüğü işletmeye tahsis edilen fonların süresiz veya çok uzun bir süre için işletme emrine verilmiş olmasına.patent hakkı.mal.İkili bir ayrıma tabidirler:  Kısa vadeli borçlar:Vadesi bir yıla kadar olan kredilerden oluşur ve genellikle çalışma sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır.işletme adı. Öz kaynaklarla finansman:Bir işletme kurarak faaliyete geçirmek isteyen bir kimse veya kimselerin kendi kişisel varlıklarından ayırarak işletmeye tahsis ettikleri maddi ve maddi olmayan iktisadi değerlere o işletmenin öz kaynakları denir.Çünkü duran varlık yatırımlarını bu tür kaynaklara dayandırmak riskli olup uygun değildir. Küçük hisselere sahip tasarruf sahiplerinin yıl sonlarında tasarruflarından bekledikleri yararı alamamaları riski.İşletmenin faaliyete geçmesinden sonra ayrılan ihtiyatlar ve karşılıklar da öz sermayeden sayılır.üretime tahsis edilen bütün fiziksel üretim araçlarını kapsar. Fonların sağlanması Sermaye kavramı ve sermaye kaynakları:İktisat biliminde sermaye. Dağıtılması halinde kısmen de olsa piyasaya girecek ve cari faiz nispetinin düşmesine olumlu katkısı olabilecek karların işletmede alıkonması nedeniyle sermaye piyasasını daraltıcı etkisi III.Bunların karşılığında kaynağı sağlayanlara belirli bir faiz ödenir.işletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışındaki kendi imkanlarını ifade eder ve kurucuların koyduğu veya hisse senedi satın alanların sağladıkları fonları.başta üretim ve pazarlama olmak üzere diğer işletme fonksiyonları ile doğrudan ilgili hale gelmektedir. Bir işletmenin sahip veya sahiplerince gerek kuruluş aşamasında gerekse daha sonra sermaye artırımı yoluyla ya da kardan dağıtılmayarak şirkete fon tahsis edilmesine öz kaynaklarla finansman denir.dağıtılmamış karlar gibi fonları kapsar. Yabancı kaynaklarla finansman:İşletmenin belirli vade sonunda geri ödemek üzere sağladığı kaynaklardır. Finans açısında sermaye ise.genel riskler için de yedekler ayırmak. . Oto finansman:İşletmenin kendi faaliyetleri sonucu elde ettiği karların tümünün veya bir kısmının dağıtılmayarak işletmede bırakılması yoluyla sermaye ihtiyacının karşılanmasıdır. Oto finansmanda belirli riskler için karşılıklar ayırmak.bina.marka vb her türlü varlıklar girer.Özsermaye kapsamına para.herhangi bir sermaye maliyetinin söz konusu olmayıp faaliyetlerden doğacak karın tümüyle sahiplerine ait olmasına dayanır.Bu yöntem özellikle sermaye tedarikinin güç olduğu veya sermaye maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde işletmeye kaynak sağlar.karları dağıtmayarak sermaye hesaplarında tutmak gibi yollar söz konusu olur. İşletme biliminde sermaye.elden çıkarılması kararları verildiğinde finansal yönetim. Sakıncaları: I.işletmenin amaçlarına ve üretim çabalarına uygun olarak toplanmış bütün maddi ve maddi olmayan varlıklardır.

Bu fark.satılan mal ve hizmetlerin karşılıklarının ödenmesiyle işletmeye döner ve sürekli bir akış ve değişim içinde bulunurlar.genel kurulda bir oy hakkı verir.arsa.Yönetici bu görevi yerine getirirken özellikle pazarın ve iş hayatının dinamik niteliğini göz önünde bulundurarak bu dinamizme ayak uydurmalıdır.teçhizat.Çalışma sermayesi unsurları. Tahvil:Kişileri hisse sahibi yapmadan.Bunlar işletmenin normal faaliyetlerinde paraya çevrilmeyen.Uzun vadeli finansman ihtiyacı Özsermaye yanında hisse senedi ve tahvil çıkarmak yoluyla sağlanır: Hisse senedi:Sahibine şirkette ortaklık hakkı verir.Herşeyden önce işletmenin kendi ürettiği mamullerle ilgili mevsimlik dalgalanmalar. Dönen varlıkları toplamından kısa vadeli borçlar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan miktara.Duran varlık kalemleri işletmenin olağan faaliyeti sırasında satılan malların maliyetlerine aşınma payı olarak eklenerek tasfiye edilirler.genel olarak ekonomideki ve iş hayatındaki istikrar-durgunluk ve dalgalanmalar. “nakdi sermaye üretim faktörleri yarı mamul mamul nakit” şeklindeki dönüşüm veya devir mevcuttur.Bu olağan işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde çalışma sermayesi önemli bir rol oynar. Uzun vadeli borçlar:Bir yıldan daha uzun vadeli yabancı kaynaklardır.önceden belirlenmiş oranda faiz ödeme taahhüdü ile uzun vadeli finansman sağlanır.Ona sahip olan hissenin büyüklüğü oranında şirketin geliri ve varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu gibi şirketi denetim yetkisine de sahip olur. Finans yöneticisi için işletmenin duran varlık ve çalışma sermayesi miktarlarını ve bunların arasında birini gereğinden fazla veya diğerini ihtiyaçtan az tutmayacak şekilde optimum bir dengeyi kurmak ve bunu sürdürmek en temel görevlerden biridir. Dönen varlık yatırımları:İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde nakde veya paraya çevrilebilir varlıklarını kapsar.işletmenin varlıklarının borçlarını ödemek ve yükümlülüklerini yerine getirmek için kullanılabilir durumda tuttuğu bir güvenlik payıdır.bina gibi duran varlıkların Özsermaye ile veya uzun vadeli kredilerle finanse edilmesi gerekir.politik nitelikli olmakla beraber ekonomiyi etkileyen gelişmeler işletmenin kısa süreli fon ihtiyaçlarını etkilerler.net çalışma(işletme) sermayesi denir. İşletmelerin çalımla sermayesi ihtiyacını belirlemelerinde şu faktörler etkili olur:  İşletmenin faaliyet alanı  Müşterilerin kredi ihtiyaçları  İmalat ve satış süresinin uzunluğu FİNANSAL PLANLAMA İki türlü amacı vardır:  İşletme faaliyetleri için gerekli fonları sağlamak .kısa süreli finansmanla sağlanacak fonlarla karşılanır.Her senet. Uzun vadeli finansman:İşletmenin makine.satın aldıkları tahviller için ödedikleri paralara karşılık.Büyük bir değişkenlik gösteren fon ihtiyacı.Kısa vadeli finansman:İşletmede tüm faaliyetleri kapsayan bir. FONLARIN KULLANIMI Duran varlık yatırımları:Duran varlıklar şekil değiştirmeden kalan ve birden fazla üretim dönemine katılarak uzun süre kullanılmakla giderek kullanılamaz hale gelen sermaye unsurlarıdır.periyodik olarak alım-satım konusu olmayıp süreklilik gösteren varlıklardır.Hisse senedi olanlar şirkete ortak olduklarından bunun karşılığı olarak giren para öz sermayedir.

Firmalar yatırım yapacakları alternatiflerin en uygununu tespit ederken sermaye bütçelemesi yöntemlerinden yararlanırlar.Bütçeleme ise.işletmelerin belirledikleri hedeflerin sayılarla gösterilmesidir. Kısa vadeli planlamanın iki temel amacı vardır:  Nakit açıklarını görmek ve ona göre gerekli önlemleri alarak ihtiyacın karşılanmasını sağlamak  Nakit fazlalarını görmek ve ona göre verimli yatırım alanlarına yönelmek Kısa dönemli işletme bütçe çeşitleri Pazarlama fonksiyonu ile ilgili:  Satış bütçesi  Satış giderleri bütçesi Üretim fonksiyonu ile ilgili:  Direkt ilk madde ve malzeme giderleri bütçesi  Direkt işçilik giderleri bütçesi  Genel üretim giderleri bütçesi II.İşletmelerin uzun dönemde devamlı kar elde etmeleri için büyüme amaçlarına uygun olarak satışlar. Finansal planlama vade yönünden iki grupta yer alır: I.Bu suretle duran varlıklara yapılan yatırımlardan beklenen nakit akışlarının net bugünkü değerlerini maksimum kılma politikası izlenir. Uzun vadeli planlama ve sermaye bütçelemesi yöntemleri:Bir yıldan fazla süreler için hazırlanan işletme bütçelerine uzun vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.Bu bütçeler işletmenin sadece bir dönemdeki finansman ihtiyacını değil aynı zamanda o dönem içindeki dağılımı ve dağılıma göre para ihtiyacını göstermektedir.Bu yöntemlerin en çok kullanılanları:  Geri ödeme süresi . Finansman yöneticisi yaptığı finansal planlama çerçevesinde kendi ortakları için firma değerini maksimum kılmak üzere finansal yönetim politikaları denilen şu politikaları kararlaştırır ve uygular:  Yatırım politikası  Finansman politikası  Temettü politikası Finansal planların hazırlanmasında uygulanan yöntemlerden birisi bütçelemedir. Fon temininde finansman maliyetini minimum kılmak  İşletmenin finansal yapısını değişen koşullar uydurmak  Sağlanacak nakit fazlalıklarını verimli kullanmak muhtemel mali açıklar için önceden tedbir almak ve finansal dengeyi korumak.yatırım ve finansman unsurlarını esas alan uzun dönemli analize dayanan uzun vadeli planlar hazırlanmalıdır.Kısa süreli finansal planlama işlemlerine nakit bütçeleri de denilmektedir.personel.Bütçe.planların rakamlarla ifadesidir. Kısa vadeli planlama ve nakit bütçeleri:Bir yılı aşmayan süreler için hazırlanan işletme bütçelerine kısa vadeli işletme bütçeleri denilmektedir. Finans yöneticisi firmanın yatırım politikasını belirlerken duran varlıklara yatırılan fonlar ve bun varlıklar için ayrılan amortisman karşılıkları ile yenileme fonlarının yatırımın yapıldığı zaman noktasındaki değerlerini göz önünde tutar.piyasa durumları.duran varlıklar.

Bir yatırımdan beklenen yıllık nakit akışlarının ıskontolu değerleri toplamından o yatırım için yapılmış olan nakit çıkışlarının çıkarılması ile yatırımın net bugünkü değeri bulunur. İşletmenin faaliyet konusuna.Finansal analizin çeşitli kredi veren kuruluşlar için de büyük önemi vardır.Sermaye bütçelemesinin net bugünkü değere göre yapılması halinde ıskonto oranı olarak alınan yüzde genellikle işletmenin sermaye unsurlarının ağırlıklı ortalama maliyetidir.finansal bakımdan faaliyetlerini ve etkinliğini ölçmek amacıyla belirli zaman aralıklarında veriler sağlar. İşletmenin çeşitli dönemlerdeki finansal durumları arasında finansal etkinlik bakımından karşılaştırmalar yapılarak bu analiz sonuçlarına göre gereken tedbirleri almak da finansal kontrol faaliyetlerini oluşturur. Geri ödeme süresi= Yatırım maliyeti Yatırımdan beklenen yıllık net gelir İç verim(iç karlılık) oranı:Bir yatırım için harcanan paralar ile bunun faizleri toplamını yatırımın gelirine eşit kılan faiz haddidir. İşletmeyi borçlarını zamanında ödeyebilecek durumda tutmak IV.bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını yatırım harcamalarına eşit kılan bir zaman süresidir.işletmenin faaliyetindeki aksaklıkları.işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır. FİNANSAL ANALİZ İşletmenin.Bu kritere göre çeşitli teklifler değerlendirilir ve kendisini en kısa zamanda ödeyecek olan yatırım teklifi kabul edilir.Geri ödeme süresi.hukuki şekline ve amaçlarına uygun bir finansal yapı oluşturmak. Faaliyet döneminde toplam gelirlerle giderler arasında olumlu bir fark sağlamak III.potansiyel kapasitesini. Finansal analizin amaçları: I.yönetimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan finansman türünü ve miktarını gösterir. İç verim oranı  Net bugünkü değer Geri ödeme süresi:Bu yöntem bir yatırımın ne kadar sürede kendisini ödeyebileceği sorusunu cevaplandırır. İşletme ile ilgili 3.varlıklar ile fon kaynakları arasında sürekli bir denge sağlamak II. Net bugünkü değer:Bu kriter bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını belirli bir ıskonto oranı ile yatırımın yapıldığı zaman noktasına indirger. Finansal yönetimini etkili ve verimli bir şekilde planlanıp yürütülmesinde iki temel husus çok önemlidir:  Firmanın mevcut finansal durumunun iyi değerlendirilmesi  Değişen ekonomik koşulların etkilerinin iyi anlaşılması Özet bir şekilde finansal analiz. şahıslara ve işletmenin sahiplerine işletmenin durumu hakkında bilgi ve güven vermek .Bu ıskonto oranı yatırımdan istenen verimliliği yansıtır.

IV. Forfaiting işlemlerinin temel özellikleri:  Forfaiting işlemleri ihracattan doğan ve orta vadeli alacaklarla ilgilidir.İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir.senetli ve senetsiz alacağın kendilerine rücu hakkı olmaksızın vadeden önce satılarak tahsil edilmesidir. Temel finansal tablolar Bilanço:Bir işletmenin ekonomik değeri olan varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir.  Forfaiting işlemleri 6 ay ile 10 yıl arasında gerçekleşir.elde edilen karı veya katlanılan zararı gösteren tablodur. Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi:Bir işletmenin birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların karşılaştırmalı olarak düzenlenip incelenmesine dayanır. Factoring işlemi.Bu şekilde işletmenin finansal tablolarında yer alan her bir kalemin temel kabul edilen yıla göre yüzde olarak gelişme trendi bulunur. Oran analizi yöntemi:Finansal analizin temel araçları olan çeşitli finansal oranların kullanılması yöntemidir ve işletmelerde en çok kullanılanıdır. Forfaiting: Kredili mal ve hizmet ihracatından doğan ve gelecekte tahsil edilecek orta vadeli.kredili satış yapan üretici işletmeye aşağıdaki hizmetleri sunabilir:  Muhasebe kayıtlarının tutulması  Kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi  Alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıpların karşılanması  Satıcı işletmeye kredili satış tutarının belli bir oranında kredi verilmesi  Potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış olanaklarını artırmak amacıyla piyasa araştırmaları yapılmasıdır.İşletmenin mevcut ve gelecekteki kredili satışlarıyla ilgili alacakları factore devredilmekte.  Forfaiting sevk sonrası ihracat finansman tekniğidir.  Forfaiting işlemlerinde 4 taraf vardır: . Finansal oranlar FİNANSAL TEKNİKLER I. Dikey yüzdeler yöntemi:Aktif ve pasif toplamlar 100 kabul edilerek aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir.bir banka tarafından garanti edilmiş. II. III.ayrıca factoring şirketi kredili satış işlemlerinin her aşamasında söz sahibi olmaktadır.üretici veya satıcı ile factor arasında uzun vadeli bir sözleşmeyi gerektirir. Faktoring:Genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının factorlere satılması suretiyle işletmelere fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir.Finansal analiz yöntemleri: I. Gelir tablosu:Belirli bir dönemde işletmenin gelir ve giderlerinin miktarını. Eğilim yüzdeleri yöntemi:İşletmenin gösterdiği gelişmelerin yıllar itibariyle izlendiği bu yöntemde birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin temel alınan finansal tablo kalemlerine göre gösterdiği artış veya azalışlar yüzde olarak hesaplanır.Bu sözleşme ile factor.aynı şekilde gelir tablosundaki kalemlerin yüzde payları birbirini izleyen birkaç yıl için hesaplanarak sonuçların karşılaştırılması yoluna gidilir.kur ve kredi gibi risklerden korunmak amacıyla yapmış oldukları işlemlerdir.  Forfaitinge poliçe ve bono şeklinde senede bağlanmış alacaklar konu olur. II.  İhracatçıların faiz.

Para swap’ında faiz swap’ından farklı olarak taraflar arasında ana paralar el değiştirmektedir.özellik) bir sözleşme olup.bugünden gelecekteki bir tarihte belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini veya teslim alınmasını hükme bağlayan yasal sözleşmelere denir.özellik) mülkiyetini kiralayanda kullanımını ise kiracıda bırakan(3.  Para swap’ı: para swap’ı.işe uygun işgörenlerin tedariki. IV.Risk sermayesinin özünde teknolojik yenilik-sermayeye katılma. VII.  Faiz swap’ı:Kredi değerliliği farklı iki firmanın aynı tutarda fakat faiz koşulları değişik olan borçlarının gerektirdiği ödemeleri belli süre değiştirmelerinden oluşmaktadır. İNSAN KAYNAKLARI İnsan kaynakları yönetimi amaçlara ulaşma yolunda örgütün insan boyutuyla ilgilenir. Gelecek sözleşmeleri:Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın veya bir mali enstrümanın.farklı paralardan oluşan aynı büyüklükteki iki ayrı paranın vade tarihinde orijinal para birimleri üzerinden ve daha önce anlaşılmış belirli bir kur hesabıyla geri ödenmek üzere değiştirilmesidir. Swap:İki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içerisinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının veya faizlerinin değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir. Kiralama türleri:  Faaliyet kiralaması:İşletmelerin faaliyetleri ile ilgili ihtiyaç duydukları varlıklar için finansman imkanı sağladığı gibi kiralanan varlıkla ilgili servis ve kolaylıklardan yararlanmayı da sağlayan bir kiralama türüdür.küçük ve orta ölçekli işletme.    İhracatçı işletme İthalatçı işletme Forfaiter Garantör banka III.  Finansal kiralama:Kiraya verenin kiralanan mala ait bütün risk ve menfaatlerini aynen malikmişçesine kiracıya devrettiği bir kiralama şeklidir. V.Başka bir deyişle faiz swap’ı sabit faizi değişken faize. VI. Finansal kiralama(leasing): Belirli bir süre için(1.eğitimi.Opsiyon sözleşmesi. Risk sermayesi: Büyük sermaye sahibi yatırımcıların gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı uzun vadeli yatırımlardır. Opsiyon: Geleceğe ilişkin hak içeren finansal sözleşmelerdir.iki taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin gelecekte bir tarihte bir malı veya varlığı satın alma veya satma hakkını elinde bulundurmak için belirli bir miktar prim ödediği sözleşmelerdir.Risk sermayesi az ihtimalle büyük kar veya büyük ihtimalle küçük zararların söz konusu olduğu bir finansman türüdür. İnsan kaynakları yönetimi iki temel felsefe üzerine kuruludur: .değişken faizi sabit faize.motive edilmesi ve işletmede tutulması gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesini üstlenir.kiralayan tarafından satın alınan bir malın(2.Libor’u prime rate’e veya prime rate’i libor’a çevirmek şeklinde faiz ödemelerinin niteliğini değiştirerek borç ödemelerinin yapısını değiştirme işlemidir.hızlı büyüme ve uzun vadeli yatırım gibi unsurlar vardır.malın kullanımını belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıya bırakılmaktadır.özellik) kiralayan(lessor) ve kiracı (lessee) arasında imzalanan ve üreticiden kiracı tarafından seçilip.Opsiyon bir vadeli işlemdir.

işletmede çalışan kimselerin işletme örgütüyle ilişkilerini konu alan faaliyetlerle ilgilidir. Değişime açık be başarı için motivasyonu yüksek insan gücüne sahip olmasını sağlar. İşgören bulma ve seçme:Çeşitli kaynaklardan işletmeye gerekli adayları araştırıp bularak işe en uygun işgörenleri seçme sürecidir.planlama.İnsanların iş yaşamlarında daha mutlu daha üretken olabilmeleri için ne yapıldığı. IV.yönlendirme ve denetleme faaliyetlerini içeren bir disiplinidir. Çalışmaların iş güvenliğini ve işgören sağlığını korumaya yardımcı olur. Ücret yönetimi:Mevcut işlerin önem derecesine göre gruplandırılıp yapılan işin değerine göre işgörenlere uygun ve adil ücret ödenmesi çalışmasıdır. V.örgütün insan kaynaklarının stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada nasıl daha etkin yönetilebileceği konusunu ele alır. III.işletmelerde verimliliği dolayısıyla karlılığı etkileyen ve belirleyen temel unsurlardan biridir. İşgören ihtiyaçlarının karşılanması ve gelişimin sağlanması Bu yaklaşım açısından bakıldığında insan kaynakları yönetimi bir yandan insanın yüksek performansla çalışmasını.İnsan kaynakları planlaması.  Çalışanların yeteneklerinin sürekli olarak geliştirilerek onların daha nitelikli hale getirilmesi  Terfi.Bu planlama süreci . II.eğitim ve çalışma şartları bakımından iş tatmininin sağlanması da görevleri arasındadır. İnsan kaynakları yönetimi. II. İnsan kaynakları yönetiminin tanımı:Örgütte rekabetçi üstünlükler sağlamak amacıyla gerekli insan kaynağının sağlanması. VI. İnsan kaynakları planlaması:İşletmenin ihtiyaç duyulacak işgören ya da personelin nitelik ve sayısal olarak önceden belirlenmesidir. İşletme amaçları doğrultusunda insanın verimli kullanılması II. İşletmeye sürekli olarak gelişme olanakları sağlar. Çalışma(endüstri) ilişkileri:Çalışanlarla bireysel ve toplu olarak işçi-işveren ilişkilerini kapsar VIII.diğer yandan yaşam kalitesinin yükseltilebilmesini amaçlar. III.I. Kariyer planlama:İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasında yönelik planlama yapılmasıdır. IV.ne yapılabileceği ve ne yapılması gerektiği üzerinde durur. İnsan kaynakları yönetiminin işletmeye sağlayacağı yararlar: I. İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonları: I.niteliklerine ve kişisel ilgi alanlarına göre seçilip görevlendirilmişlerse ve bu görevler onlara kişisel gelişme ve ilerleme imkanı sağlıyorsa etkili bir kadrolaşma sağlanmış demektir.istihdam ve geliştirilmesi ile ilgili politika oluşturma. İnsan kaynaklarının bilinçli yönetimi işletme için yatırım ve karlılık getirir.İnsan kaynakları yönetimi. Performans(başarı)değerlendirme:İşgörenin işinde belirli dönem sonlarında sağladığı başarı düzeyinin belirlenmesidir.örgütleme. VII. Ayrı bir bölüm olarak işgören istihdamı ve yönetimi üzerine alan insan kaynakları bölümünün görevi sadece işe uygun personel seçimi ve bunların etkin kullanımı olmayıp ayrıca.Eğer bir işletmede çalışan kimseler. Eğitim ve geliştirme:İşgörenin işini etkili ve verimli bir şekilde yapmak üzere bilgi ve yeteneklerinin arttırılması.sürekli geliştirilmesi çabalarıdır.İnsan kaynakları bölümü yöneticisi işletmede kadro oluşturma sürecinde anahtar rolü oynayan kimsedir. Sağlık ve güvenlik İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI:İşletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelik ve sayısal olarak önceden saptanmasıdır.

İşletmenin büyüme ve gelişme amacın gerçekleşmekte olması sebebiyle de personele ihtiyaç duyulur ve bu ihtiyacın karşılanması için işe yeni eleman alınır.işi yapabilmek için gereken faaliyetleri ve sorumlulukları tanımlar ve açıklığa kavuşturur.Verimli çalışabilmek için ne tür elemanlara ihtiyaç olduğunun tam ve doğru olarak belirlenmesi gerekir.%6 nın üzerinde ise bir sorun halini alır. İnsan kaynakları planlaması ile iş analizi ve diğer çalışmalarla işletmenin ihtiyaç duyduğu veya duyacağı insan gücü nitelik ve sayısal olarak belirlendikten sonra sıra eleman .Bunlar.  İşgücü analizi:İşgören sayısı belirlendikten sonra iş yükünün mevcut personel tarafından başarılıp başarılamayacağını anlamak için yapılan bir çalışmadır.  İş yükü analizi:Bu analiz ile belirli bir süre içinde belirli bir işin yapılabilmesi için gerekli işgören sayısı belirlenir.  İş tanımı:İşin sağladığı yetkiyi. İŞGÖREN BULMA VE SEÇME İşletmenin daha yeni kuruluşunda insan gücü seçimi ve işe alma işletme amaçlarını gerçekleştirebilecek bir örgüt yapısının oluşturulması için önem kazanır.Bu yolda bazı teknikler kullanılır.personelin işe giriş ve çıkışlarının ölçüsünü gösterir.  İş analizi:Bir işin ekonomik olarak kısa zamanda ve iyi bir şekilde yapılabilmesi için işle ilgili bilgilerin sistemli olarak toplanması.Faaliyet halindeki işletmede de çeşitli nedenlerle zaman zaman işletmeden ayrılmalar olur ve ayrılan kimselerin yerine yeni işgören tedariki gerekir.işin işletme içindeki yerini.İşgören tedarikinin en uygun veya optimum bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle işlerin gerektirdiği insan gücü niteliklerinin belirlenmesi gerekir. Planlama görevini üstlenen bölüm yetkililerinin en önemli görevlerinde biri işletmede çalışacak personelin nerede.Bu amaçla önce yapılacak işlerin tahmin edilmesi sonra tahminlerin kişi/saat hesabına çevrilmesi gerekir.işgören sayısında tasarrufu sağlayarak gider düşürücü bir rol oynadığı gibi işin niteliğine göre uygun işgören seçimi ve istihdamını sağlayarak da üretim sürecinin etkinleştirilmesini gerçekleştirir.  İş şartnamesi:İşin yapılabilmesi için temel alınan kişisel nitelikleri belirtir. İşgören devir hızı=Bir dönemde ayrılan ve çıkarılan işgören sayısı x 100 Bir dönemde çalıştırılan ortalama işgören sayısı İşgören devir hızının yüksek olmasının sakıncaları:  İşçilik giderinin ve genelde personel giderlerinin artması  İş kazalarının artması  Yeni işgören bulunmasından dolayı zaman kaybı  Yeni işgörenin işe alınmasından kaynaklanan kayıplar  Eğitim ve işe alıştırma maliyetlerinin artışı  Sık sık işten ayrılma veya çıkarmaların yarattığı moral bozukluğu Devamsızlık= İşgörenin devam etmediği gün sayısı x 100 İşgörenin devam ettiği gün sayısı – devam etmediği gün sayısı Devamsızlık oranı %3-%6 arası olursa normal sayılır.izinli ya da tatilde geçen günler devamsızlığa dahil edilmez. İşgören devri.ne zaman ve nasıl sağlanacağının önceden belirlenmesidir.devamsızlık ise işgücünün programlandığı halde çalışması gereken günde işe gelmeme durumunu ifade eder.Bu daha çok personel ya da işgören devir durumu ve devamsızlık konularını inceler.incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.İstirahatli.

daha çok yeni işe giren personele yeni yetenekler kazandırılması ve işin gereklerine göre kişiye gerekli bilgi ve beceri düzeyine ulaştırılması için yürütülen eğitim faaliyetleridir. İşgören seçim süreci:  Ön görüşme ve başvuru formu doldurma:Ayrıntılara girilmeden aday ile bir ön görüşme yapılır.  Sağlık kontrolü  İşe yerleştirme ve alıştırma:Oriyantasyon da denilen işe alıştırma kişinin işe başlatılmasından sonra bu konuda düzenlenen programlarla yapılır.mektupla ya da yüzyüze görüşme ile başkalarından öğrenilir.Özellikle yönetici tedarikinde sınav yerine uygulanan temel yöntem budur.Bu maliyetin başlıca kaynakları:  İlanlar  Görüşme ve diğer seçim prosedürleri  Yeni elemanların işe ve işletmeye uyumu  Temel iş eğitimi  İşgörenlerin kısa sürede işten ayrılmaları İşgören bulma ve seçme aşamaları: I.içinden işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak sayı ve nitelikte işgörenlerin seçilebileceği bir aday havuzu oluşturmaktır.  Görüşme(mülakat):İşletme yöneticilerinin adaylarla onları yakından tanıma ve birinci elden bilgi edinme amacıyla yaptıkları konuşmadır.önceki işteki performans durumu.telefonla.İnsan kaynaklarına yapılan yatırımın doğru eleman bulmanın belili maliyeti vardır.kişilik yapısı.yetenek ve becerileri geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.örgüt yapısı.Güdülen amaç.politika ve prosedürleri.yetki ve sorumluluklar vb bilgiler sağlanır.Elenmeyenlere iş başvuru formu veya müracaat formu doldurtulur.mamulleri.Aday bulma süreci boş bulunan işler için işletmenin içinden ve dışından adayları araştırılması ile başlar ve bu kişilerin işlemeye başvurmaları ile sona erer.sağladığı olanaklar.Eğitimle ilgili ve eğitimin birer türü olan iki önemli kavram:yetiştirme ve geliştirmedir. II.uygun olmayanlar elenir.İşletmenin geçmişi.  İşe alma kararı:İşletmenin insan kaynakları politikası ve işgören ihtiyaçları doğrultusunda önceki aşamaların tümünden elde edilen bilgiler ışığında işe alma kararı verilir.bulma ve seçmeye gelir. EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim genel anlamda bilgi verme.amaçları.Yetiştirme sınırları belirli .Test ve sınavlar çok çeşitli olup özellikle büyük işletmelerde kullanılırlar çünkü bunların hazırlanıp uygulanması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır.  Test/sınav:İşe alınacak adayların fazla olduğu zamanlarda uygulanır.Geliştirme ise var olan yeteneklerin iyileştirilmesidir.Genellikle şu hedefler güdülür: -Yükselme için mevcut potansiyeli belirleme -Başkalarıyla geçinme yeteneğini belirleme -Kişilik değerlendirme -Adayın işletmeye uygun olup olmadığını belirleme  Referans araştırması:Bu aşamada adayın verdiği bilgilerin doğruluk derecesi. Aday araştırma ve bulma:İşletmede mevcut veya beklenen boş bulunan işler ya da pozisyonlar için potansiyel adaylar ortaya çıkarılır.Yetiştirme.

İşgören eğitim yöntemleri İş dışında eğitim:  Konferanslar:İşletme tarafından zaman zaman başvurulan. Performans değerlemenin amaçları:  İşgöreni değerlendirme amacı.terfi.bazıları ise yönetim yeteneklerini geliştirmeyi hedef alır veya gelecekte yönetici olacak kimseleri yetiştirir.bir zaman dilimi içinde yapılır.Sonra daha az iyi ve daha az kötü işgörenleri seçerek alt gruplara böler.bazıları kişinin genel eğitim düzeyini geliştirir.  Seminerler:Özellikle yüksek ve orta kademe yöneticilerine yönelik işletme dışı kuruluşlarca düzenlenen toplantılardır.bazıları belirli bir mesleki eğitimi temel alır.az zaman alan ve ucuz bir yöntemdir. İş başında eğitim:  Geleneksel eğitim yöntemi:Temel olarak işletmeye yeni giren veya iş değiştiren bir işgörenin tecrübeli bir işçi veya ustabaşı yanına yetiştirilmek üzere verilmesidir.  Personeli geliştirmeye yöneliktir.Basit sıralama olarak adlandırılan yöntemde yönetici çalışanları işlerindeki başarılarına göre sıralar.işten çıkarma gibi konularda işgören hakkında karar vermek için kullanılır.orta ya da üst kademe yöneticilerine verilen eğitim programlarıdır.oysa geliştirme belirli süre içinde bitmeyen belirsiz bir çalışmadır. Perfomans değerleme yöntemleri:  Sıralama ve karşılaştırma yöntemi:Uygulanması kolay.  İnceleme gezileri:Diğer işletmeleri ziyaret ederek çalışma yöntemleri ve koşulları farklılıklar ve teknolojik yenilikler konusunda çalışanların bilgi ve görgülerini arttırma amacını güderler.önce en iyi/başarılı ve en kötü/başarısızı belirler.  Kurslar:Çalışma saatleri dışında işçi.çırak.yararlı ve gerekli konular üzerinde geniş bir dinleyici kitlesine yönelik olarak yürütülen bir eğitim tekniğidir.  Oriyantasyon  Rotasyon  Staj yoluyla eğitim PERFORMANS DEĞERLENDİRME Performans ya da başarı işletmede çalışan kişilerin görev ve sorumluluklarını etkili ve verimli bir şekilde yerine getirmelerini ifade eder.  Dereceleme yöntemi:Değerlendirmeyi yapan yönetici söz konusu ölçek üzerinde her faktöre bağlı olarak uygun gördüğü dereceye bir işaret koyma yoluna gider ya da her derece için önceden belirlenmiş bir puan listesi varsa bu puanları kullanır. İşgören eğitimindeki amaçlar  Üretimde ve prodüktivitede artış  Kalite artışı  Maliyetlerde düşme  İş kazalarında azalma  İşgören devir hızında düşme İşgören eğitimi programları üç tipte olabilir.  Kritik olay yöntemi:Yönetici iş göreni sürekli olarak gözetleyerek onun başarılı ya da başarısız davranışlarını ve kritik özelliği olan işler veya olaylar karşındaki davranışlarını .Performans değerlemede personelin işletme amaçlarına yapmış olduğu katkının ölçülmesidir.Ücret artışı.

Kariyer planlamasının önemi. İş değerleme ile her işin işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkısı ve önem derecesi ile hak ettiği ücret belirlenmeye çalışılır. İş değerleme ve ücret yönetimi:İş değerleme.İş değerlemesinde işgören değil öncelikle işin kendisi dikkate alınmaktadır. KARİYER PLANLAMA İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasına yönelik bilinçli bir plan yapı olması sürecidir.Toplu ücretler.bunun kişilerin yeteneklerinin değerlendirilmesi ve gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenmesi yoluyla çeşitli amaçları gerçekleştirmesi ile ilgilidir.Belirli dönemler boyunca kişinin gösterdiği olumlu ya da olumsuz davranışlar işgörenin değerlendirilmesinde kullanılır. Ücret yönetimi ilkeleri I. Dengeli ücret ilkesi:Ücret. II.kaydeder. Açıklık ilkesi Ücret yönetimi politikaları:Ücret yapısının kurulmasında öncelikle temel ücret politikası belirlenmeli.  Örgütsel kariyer planlama ÜCRET YÖNETİMİ İktisatçılara göre ücret zihinsel veya bedensel emeğe üretim faaliyetleri karşılığı ödenen bedeldir. Eşitlik ilkesi:Yapılan işin ve işi yapan işgörenin kapasitesi saptanarak eşit işe eşit ücret ödenmelidir.İşletme açısından ücret bir maliyet unsurudur ve işverenlerin ücret düzeyi beklentisi maliyetleri minimize edeceği noktadır.her birey için ayrı ayrı hesaplanan ücretlerdir. Bütünlük ilkesi:Zihinsel emek sahipleri ile fiziki emek sahibi işgörenler arasında adil bir ücret politikası uygulanmalıdır.ortak . Ücret sistemleri: Hesaplanma biçimine göre ücret sistemlerini bireysel ücretler ve toplu ücretler olarak ayrılır. III. Cari ücrete uygunluk ilkesi VII.işgörene belirli bir hayat seviyesini sağlayacak kadar tatminkar işletmenin maliyetlerini aşırı ölçüde arttırmayacak kadar da ölçülü ve dengeli olmalıdır. Objektiflik ilkesi VI. Kariyer planlamasının amaçları:  İnsan kaynaklarının etkin kullanımı  Yükselme ihtiyaçlarının karşılanması için işgörenlerin geliştirilmesi  İyi eğitim ve kariyer olanakları ile iş başarısının yükseltilmesi  İşgörenin iş tatmininin ve işe bağlılığının sağlanması Kariyer planlaması çeşitleri  Bireysel kariyer planlaması:İşgören olarak birey iş yaşamında ve içinde yer aldığı organizasyon içinde yerini bilme ve anlama ayrıca gelecekte de nerede ve nasıl olmak istediğini belirlemek durumundadır. Yükselme ile orantılı ücret ilkesi IV. V.Bireysel ücretler.işlerin ayrıntılı analiz ve tanımlarının yapılarak aralarındaki farklılıkların kolaylık ve zorluk derecelerine göre objektif bir biçimde ortaya konmasıdır.ücret politikası ücret adaletini ve işletme dışı etkenler karşısındaki dengeyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir.

İşgören fazla ücret almak için ürettiği parça miktarını artırır. 5. Parça başına ücret sistemi:İşin yapılması için gerekli zamana göre değil.aylık olarak önceden saptanan belirli bir ücret alır.haftalık. 2.Ücrette bu zaman üzerinden hesaplanır.Belirlenen süre içinde ücret daima sabittir. Grup özendirici ücret sistemleri:Grup için belirlenen üretim standardı.işini hesaplanan bu standart zamanda bitirebilirse normal ücretini alır. Götürü ücret sistemi:İşgören önceden saptanan bir işi belirli bir zamanda yapmayı taahhüt eder.parça başı ücretten daha özendirici olmasına rağmen daha az kullanılmaktadır.Standartlar hareket ve zaman etütlerinden baz ücret ile parça başı ücretler de ücret araştırmalarından yararlanılarak saptanır ve toplu pazarlık görüşmeleri sonucunda kesinleşir.bu standarda ulaşanlar %20-80 arsında bir oranda prim almaya hak kazanmaktadır.Verimlilik artışı olursa bundan işveren yararlanır. Parça başına ücret:Beklenen minimum çıktıyı sağlayacak bir saatlik ücret saptanır. Kök ücret sistemleri: 1.saat başına.Ödenme biçimine göre ücretler ayni ve nakdi ödemeler şeklinde ayrılır.Bu sistemde normal personelin belirli bir sürede gerçekleştirilmesi gereken üretim miktarı standart olarak belirlenmekte.Standarttın üstündeki her üretim birimi için ayrıca ücret ödenir.Nakdi ödemeler.İşgören işini hesaplanan standart zamandan daha kısa sürede bitirirse tasarruf ettiği zaman için kendisine prim ödenir.çünkü parça başı ücretler arasındaki fark geniş tutulduğunda personel ücretleri arasındaki açıklık çok fazla artmakta.bu durum da eleştirilere neden olmaktadır.üretilen parça miktarına göre ücret belirlenir.grup tarafından aşıldığı taktirde prim gruba ödenir.işgörenin ücreti kesilir.gündelik.Eğer üretim önceden belirlenen düzeye ulaşamaz ise. 2. 6.işgörenin ücret açısından bir yararı olmaz. Rowan sistemi:İşgörene normal ücretine ilaveten tasarruf ettiği zaman için prim .Bu sistemde her işin tamamlanabilmesi için standart bir zaman hesaplanır. Özendirici ücret sistemleri: 1.Burada önemli bir sakınca işini zamanından önce bitiren işgörene teşvik edici ek bir ücret ödenmemesidir.Daha sonra bu prim grup içerisinde bireylerin çalışma süresine veya katkılarına göre dağıtılır.Ayni ödemeler.bu nedenle de sistemin üretimi özendirici niteliğe sahip olduğu görülür.parasal ödemelerdir.Zamana göre ücret sisteminde iyi çalışan işgören ile çalışmayan arasında bir ayrım yapılmadan aynı ücret ödendiğinden bu sistem verimlilik artışında etkili olamamaktadır.üretim belirlenen düzeyi aştığında ise işgörene ek bir ücret ödenmez.Diğer yandan üretimin bu şekilde artırılması kalitenin düşmesine neden olabilir.malla yapılan ödemelerdir ve kullanımı azalmıştır.İşgören. Gantt sistemi:Personelin saat ücreti garanti altına alınmaktadır.Genelde hayli yüksek olarak belirlenen standartlara ulaşamayanlar için sabit ücretin ödenmesi garantisi verilmektedir.özellikleri nedeniyle belirli bir gruba aynı ölçüde ödenen ücretlerdir.standart aşılınca bu oran artırılır. Farklılaştırılmış parça başı ücret:Taylor tarafından geliştirilen bu sistemde belirli bir standarda ulaşılıncaya kadar belirli parça başı ücret oranı uygulanırken. Halsey sistemi:Zaman tasarrufuna dayanır. 3.Ancak bu primin bir kısmı işveren için ayrılır. Zamana göre ücret sistemi:İşgören.Farklılaştırılmış parça başı ücret. 4.İşçi bakımından kazanılacak ücret tutarı üretilen parça ya da iş birimi ile orantılı olarak artar veya azalır. 3.

işgörenler veya yönetim tarafından yapılmış olan iyileştirme önerilerini inceler.Firmanın her bir bölümünde sendika tarafından atanmış ya da grup üyelerince seçilmiş bir işgören temsilcisi ve ustabaşından oluşan bir üretim komitesi vardır.öneri planı ve işgören katılmasının bir bileşkesidir.Her iş için standart B süreleri hesaplandıktan sonra. Emerson sistemi:Fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alındığından Rowan sistemine benzerken. Bedeaux sistemi:Yapılacak hareket ve zaman etütleriyle her iş için belirlenen süre bir Bedeaux birimiyle ifade edilir ve her B bir dakikada yapılacak iş miktarını gösterir. 8.  Hisse senedi planları:İşgörenlerin şirketin hisselerinden satın almalarını teşvik etmeyi öngören planlardır.tüm çalışma grubuna ödenir.  Scanlon planı:Grup teşviki.ödenmektedir.Öneri kabul edildiğinde yapılan maliyet tasarrufu yalnızca öneriyi yapan kişiye değil. 7.etkinlik endeksi hesaplamasıyla bu sistemden ayrılır. 9. Teşvik şemaları:  Öneri sistemi:İşgörenlerin örgütün etkinliğini artıracak önerilerini bir kağıda yazıp öneri kutusuna atmaları istenir.Böylece prim yüzdesi tasarruf edilen zamanın standart zamana oranına eşit olmaktadır.Bu primin genellikle %75’ i doğrudan tasarruf sağlayan personele. %25’i de büro personeli gibi dolaylı tasarrufa katılan personele ödenir.Bu sistemde fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alınmaktadır.Komite.Bir komite tarafından değerlendirilen öneriler kabul edilir ve uygulanırsa işgörene finansal bir ödül verilir.Genellikle işgörene hisse senetleri daha uygun fiyatla satılır ve taksitlerle maaşından ödenmesi sağlanır.  Kar paylaştırma planları:İşgörenlere normal ücretlerine ilaveten şirket karının belli bir oranının ödenmesini öngörür.Ekinlik endeksi.standart çalışma zamanının fiili çalışma zamanına bölünmesiyle hesaplanır. .işi standart süreden daha kısa sürede bitiren personele tasarruf ettiği her B birimine karşılık gelen sürenini saat karşılığı kadar prim hesaplanır.Daha sonra hangi etkinlik düzeyinden sonra prim ödeneceğine ve farklı etkinlik düzeylerinde hangi prim yüzdelerinin uygulanacağına karar verilir.