P. 1
İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME DERS NOTLARI

|Views: 4,001|Likes:
Yayınlayan: Melih Orhan

More info:

Published by: Melih Orhan on Nov 04, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/13/2013

pdf

text

original

İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME VE İŞLETME YÖNETİMİ İşletme ile ilgili bazı temel kavramlar: Fayda:Mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarını giderme niteliğine denir. İktisadi mal ve hizmetler:İnsanların ihtiyaçlarını giderme niteliği ya da faydası olan madde ve hizmetlere denir. Üretim:İktisat biliminde her türlü fayda yaratmaya diğer bir deyişle iktisadi mal ve hizmetler meydana getirmeğe üretim denir. Fayda yaratma başlıca dört şekilde meydana gelir:  Şekil değişikliği yoluyla:Girdilerin veya malların ekonomik,fiziksel,kimyasal veya bunların karşımı olan değişimlere uğratılmasıyla fayda yaratılır.Bu anlamda üretim şekil faydası yaratan bir faaliyettir.  Zaman değişikliği yoluyla:Malların kıt olduğu zamanlarda pazara sunulmak üzere depolanması ve muhafaza edilmesiyle ilgili faaliyetlerle zaman faydası yaratılır.  Yer değişikliği yoluyla:Malların taşınıp kıt olduğu bölgelere ve yerlere ulaştırılması yer faydası yaratır.  Mülkiyet değişikliği yoluyla:Malların mülkiyetinin değiştirilmesiyle ilgili olan değişim faaliyeti ile mülkiyet faydası yaratılır. Üretim faktörleri:Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için bir araya getirilmesi gereken bazı temel nitelikli unsurlara denir.Dört grupta toplanır:  Emek  Sermaye  Doğal kaynaklar  Müteşebbis İşletmenin tanımı:Alfred Isaac’ a göre “üretim faaliyetlerinde bulunan ve ihtiyaçların tatminine doğrudan veya dolayısıyla katılan her iktisadi birime işletme” denir. İşletme geniş kapsamlı ve basit olarak; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.” Fiziksel mal ve hizmet üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi hizmet üretimi ile de insanların ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılabilir. İşletme “başkaları için-pazar için-üretim yapar,dolayısıyla kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan kişi ya da kuruluşlar bir işletmeyi oluşturamazlar. İşletmenin konusu olan mal ve hizmetler-ki bu ikinci gruba fiziksel mal karşıtı olarak soyut mallar da denir-iktisadi mallar ve hizmetlerdir.İnsanların “ihtiyaçlarını giderme niteliğine sahip olmaları” yanında “kıt” ya da “sınırlı olma” özellikleri de vardır.Doğada bol miktarda bulunup da,hiçbir çaba sarf etmeden insan ihtiyacını karşılayan mallar iktisadi mallar olmayıp “serbest mallar” dır ve işletme faaliyetlerine konu olmazlar. İşletme ile teşebbüs ayrımı:Teşebbüs daha geniş bir kavram iken işletme daha dar bir kavramdır.İşletme “teknik” mal veya hizmet üreten fabrika,atölye,mağaza gibi bir birimdir;teşebbüs de hukuki,iktisadi ve mali birimdir.Her teşebbüs bir işletmedir ama her işletme bir teşebbüs değildir.Örneğin,Türkiye Şeker fabrikaları AŞ birçok işletmesi olan bir teşebbüs;Alpullu Şeker fabrikası ise bir işletmedir. Müteşebbis ve profesyonel yönetici kavramları:Müteşebbis emek,sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen üretim faktörlerini başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden ve uygun şekilde birleştiren kimsedir.Girişimci genellikle kar etme ana amacı ile hareket eder ve riske de katlanır.Kendisi de bir üretim faktörüdür.

Yönetici ise aynı faaliyeti başkaları adına bir ücret karşılığında yapar ancak kar da zarar tehlikesi de işletmenin sahibine aittir.

FREDERİCK W. TAYLOR VE “BİLİMSEL YÖNETİM” İşçilik,hammadde ve malzemede büyük ölçüde israf olduğunu saptamış;bunu önleyerek verimliliği artırmanın yollarını araştırmıştır.Hem işçiler hem de yöneticiler yönünden bilgisizliğin,cehaletin,üretimin artmasını engellediğini;böylece daha fazla ücret alma olanağı varken çalışanların farkında olmadan daha düşük ücrete razı olduklarını gözlemlemiştir. İşçilerin malzeme ve makineleri kullanış tarzını ve bununla ilgili hareketlerini ölçüm aletleriyle ölçme yoluna gitmiştir.Kronometre ve çeşitli mühendislik ölçüm aletleriyle yaptığı çalışmalarla gereksiz zaman ve materyal kaybını minimum düzeye indirmiş,yapılan işin kalitesini ve miktarını artırarak daha fazla üretim yanında daha yüksek ücretin kazanılmasına yönelik metotlar geliştirmiştir. Özellikle zaman etüdü adı verilen çalışmaları parça başına ücret uygulaması ile fazla üretim yapan kimselerin yüksek ücretle ödüllendirildiği teşvikli ücret sistemlerinin geliştirilmesiyle sanayi üretiminde ortalama %400’ ü aşan verimlilik artışı sağlayabilmiştir. Taylor’a göre bilimsel yönetim ilkelerini üç amacı vardır: I. Örnekler vererek verimsiz çalışmanın sebep olduğu büyük zararları göstermek II. Bu verimsizliği önlemenin tek yolunun sistemli bir yönetim uygulaması olduğunu okuyucuya kanıtlamak III. Yönetimin belirli kanun,kural ve ilkelere dayanan bir bilim olduğunu ortaya koymak Taylor’un bu yeni yönetim anlayışında görevin planlanması işinin onu performansını(yerine getirilmesini) işinden ayırması gerektiğini vurgulamıştır.Planlama yanında denetime de büyük önem vermiştir.Taylor temelde üretim sorunlarıyla ve üretimin verimliliğinin artırılmasıyla uğraşmıştır.Bu akımın temsilcileri arasında F. ve L. GİLBERT,GANTT,EMERSON,BARTH ve COOKS sayılabilir.

HENRİ FAYOL,”YÖNETİM SÜRECİ YAKLAŞIMI VE YÖNETMİN EVRENSELLİĞİ” Yönetim olayını tepe yönetimi bakış açısıyla ele alan Fayol,yönetim biliminin evrensel olduğunu ve birtakım ilkelere bağlı olarak bir takım fonksiyonlarca yürütüldüğünü ileri sürmüştür.Yönetim ilkelerini koyarken kendisininkilerin yol gösterici olduğunu başka ilkelerinde var olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım bir sanayi işletmesinde bulunan başlıca faaliyetleri sınıflandırarak 6 fonksiyon haline getirmiştir: I. Teknik(üretim) II. Ticari(satın alma,satma ve değişim) III. Mali(finansal) IV. Muhasebe(istatistik dahil) V. Güvenlik VI. Yönetim Fayol yönetimi birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele almış;bu sürecin aşamalarını da yönetim fonksiyonları olarak 5 grupta toplamıştır: I. Planlama(ileriyi görme) II. Örgütleme(organize etme)

III. IV. V.

Yöneltme(yürütme) Koordinasyon(düzenleştirme) Denetim(kontrol etme)

Fayol planlama ve örgütlemeyi en önemli;diğer üçünü ise ikinci derecede önemli yöneticilik fonksiyonları olarak kabul etmiş ve dolayısıyla denetime yeterince önem vermemiştir. Fayol da Taylor gibi yöneticiliğin teknik bilgiden farklı olduğunu işçi için gerekli bilginin teknik bilgi olup,orta ve üst kademelere doğru çıkıldıkça teknik bilgi ihtiyacının yerini giderek artan ölçüde yönetim bilgisi ihtiyacının aldığını ileri sürmüştür. MAX WEBER VE “BÜROKRASİ YAKLAŞIMI” Max Weber’ in üzerinde durduğu bürokrasi,günlük dilde kullanılan “işlerin yokuşa sürülmesi”, “geciktirilmesi” anlamının tam aksine etkinlik açısından ideal bir organizasyon yapısını göstermektedir.Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu ve etkin bir organizasyon yapısının özellikleri üzerinde duran Weber’ in görüşlerinin temel noktaları şunlardır: I. Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayan bir iş bölümü II. Açık/seçik belirlenmiş bir hiyerarşik yapı ve böylece her kademenin bir üst kademece kontrol edilmesi III. Her kademede işlerin yapılışına ilişkin pozisyonlara gelen herkesin uyacağı ilke ve yöntemler IV. V. VI. Kişisel ve duygusal olmayan,rasyonel ve ilkeler doğrultusunda ilişkiler Teknik yeteneğe dayalı personel seçim ve terfi sistemi Organizasyon birimlerinin yasal yetkilerle birbirine bağlanması

ELTON MAYO VE”BEŞERİ İLİŞKİLER YAKLAŞIMI” İşletme yönetiminde beşeri ilişkiler yaklaşımı ya da daha yeni ifadesiyle davranışsal yaklaşım psikoloji,sosyoloji ve sosyal psikoloji alanlarındaki bulguların ve geliştirilen yöntemlerin örgütsel davranış biçimlerinin anlaşılması yolunda kullanılmasına dayanır. Bu yaklaşımın ele aldığı başlıca konular şunlardır :  İnsan davranışı  Kişiler arası ilişkiler  Grupların oluşması  Grup davranışları  İnformel organizasyon  Algılama ve tutumlar  Motivasyon  Liderlik  Organizasyonlarda değişme ve gelişme Elton Mayo ve F.Roethlisberger liderliğindeki bilim adamlarının Hawtorne fabrikalarında gruplar halinde çalışan çok sayıdaki işçi üzerinde yaptığı araştırmalar,önceleri ışıklandırma,ısıtma,yorgunluk ve dinlenme zamanları gibi fiziksel faktörlerin işçilerin verimliliği üzerindeki etkilerini belirleme amacına yönelmiştir.Ancak,bu tür faktörlerdeki iyileştirmelerin üretim verimliliğini artırması beklenirken umulan sonuç alınamamıştır.Bunun üzerin araştırmacılar dikkatlerini fiziksel faktörlerden sosyal ve psikolojik faktörlere çevirmişlerdir. Bu yeni yönde yapılan deneyler üretim düzeyini ve verimliliği esas itibariyle sosyal faktörlerin etkilediği görüşüne yol açmıştır.Sosyal faktörlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan deneylerden birinde işçilerin kendi aralarında oluşturdukları gruplarda üretim düzeyinin ne

olması gerektiği konusunda kendi aralarında bir standart ya da norm belirledikleri daha fazla üretim yapanlara bu norma uymaları için baskı yaptıkları belirlenmiştir. Hawtorne araştırmaları ile işletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu sonucuna varılmıştır.Belirli bir organizasyon yapısı içinde bir araya gelen kişilerin kendi aralarında İnformel gruplar oluşturduğu grup özelliklerini de kişilerin sahip olduğu inançlar,alışkanlıklar,amaçlar,gelenekler ve değer yargılarının belirlediği böylece oluşan sosyal sistemin kişiler üzerindeki etkisinin fiziksel faktörlerden fazla olduğu bulgusu ortaya konmuştur. Genel olarak beşeri ilişkiler yaklaşımı işletmede personele önem verilmesi,tatmin edilmesi ve yüksek moralli olmasının üretim verimliliği üzerindeki etkisi üzerinde durmakta,verimlilik için işe özendirme de başlıca ilgi alanını oluşturmaktadır. EKONOMİK BİR BİRİM OLARAK İŞLETME İŞLETMENİN BAZI ÖZELLİKLERİ Geniş kapsamlı ve basit olarak ele alındığında işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.”Bu tanıma göre,hayır cemiyetleri,vakıflar,hatta devlet ve devletin çeşitli dairlerin işletme sayılabilir. Dar anlamlı olarak işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmetleri üretmek ve sahibine kar sağlamak amacıyla faaliyet gösteren iktisadi birimdir.”Dar anlamda düşünüldüğünde işletmenin karlılık(rantabilite) ve verimlilik(prodüktivite) esaslarına göre faaliyette bulunması temel alınmaktadır. Özetlenecek olursa;iktisadi biri birim olarak işletme,ister özel sektörde ister kamu sektöründe olsun;tek veya çok sahipli olsun;kişi veya sermaye şirketi şeklinde bulunsun;kapitalist veya sosyalist bir ekonomik düzende faaliyet göstersin müteşebbise veya devlete üretim faktörlerine yaptığı harcamaların üzerinde net gelir sağlamak durumundadır. İşletmenin amaçları: I. Kar sağlama:Klasik iktisatçılardan beri geleneksel olarak işletmenin kar sağlamak amacıyla kurulduğu ve müteşebbisin maksimum kar peşinde koştuğu varsayımı genellikle kabul edilmiştir.Kar,işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri sonucu olup,genellikle toplam gelirlerin toplam giderlerden farkı olarak düşünülür. İşletmelerde karı hesaplama nedenleri;  Devlete vergi ödeme  Ortaklara ne kadar kar payı dağıtılacağına karar verme  İşletmenin başarı durumunu değerlendirme ve politikalarını saptamak için temel oluşturma Kısaca söylemek gerekirse,kar işletme için çok önemli bir kavramdır;işletmenin başarı derecesini ölçme aracı,denetleme aracı,verimli çalışanları özendirme aracı ve hepsinden önemlisi varlığını,yaşamını sürdürme aracıdır. II. Satış geliri sağlama:Satış gelirlerinin maksimizasyonu bazen amaçlar sırasında karın yerini alabilmektedir.Bu görüşü ileri süren Amerikalı iktisatçı William J. Baumol’ a göre özellikle az sayıda işletmenin pazara hakim olduğu oligopol piyasalarında işletme yöneticileri en çok karı değil,belirli düzeyde karı sağlamak kaydıyla satış gelirlerini maksimum düzeye çıkarmaya çalışmaktadır.Böylece maksimum kardan kısmi bir fedakarlıkla daha çok satış sağlamayı yeğlemektedirler. III. İşletmenin(ya da yöneticinin)sosyal sorumluluğu:İktisadi işletmelerin bir ölçüde kamu kurumlarına benzemesine yol açan bu kavram;  Ortaklara uygun veya adil bir kar payı  Personele uygun ücret ve iyi çalışma şartları  Tüketicilere uygun fiyat ve kaliteli mal

 Hammadde ve malzeme satıcılarına uygun fiyat  Çevre halkına karşı çevreyi koruma ve iş imkanı sağlama  Devlete vergi verme gibi görev ve sorumlulukları yüklemektedir. IV. Varlığını sürdürme ve büyüme:İşletme varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir iktisadi çevre içerisindedir.Bu çevrenin her zaman değişiklik gösteren koşullarına ayak uydurarak yaşamını sürdürmesi ve büyüyüp gelişmesi gerekir.Büyüme karlarda,satışlarda,pazar payında,üretimde veya bunların birkaçında artışlar şeklinde kendini gösterebilmektedir.

İŞLETMENİN KAYNAKLARI Üretim miktarı üretimde kullanılan kaynaklara bağlı olarak değiştiğine göre üretim fonksiyonu; Q=(E,S,Dk,Y) Q=Üretim miktarı E=Emek S=Sermaye Dk=Doğal kaynaklar Y=Yönetim Emek=İnsan emeği olup en önemli üretim faktörüdür.Aslında,işletmede tümüyle insan en önemli unsurdur.En modern araç,gereç ve makinelerin kullanıldığı bir işletmede bile onları kullanan,yönlendiren ve tüm faaliyetleri yöneten insan unsurudur. Sermaye=Özellikle iktisatçılarla kastedilen,fiziksel sermaye olup,iktisatta basit olarak üretime tahsis edilen üretim araçlarını ifade eder. Doğal kaynaklar=Çoğunlukla toprak,arazi veya tabiat şeklinde ifade edilirse de daha geniş kapsamlıdır;maden,orman,petrol,su ve benzeri kaynakları kapsar. Müteşebbis=Genellikle kar etme ihtimali yanında zarar etme tehlikesine de katlanmak suretiyle üretim faktörlerini tedarik eden ve üretime yönlendiren kişi olarak düşünülür. İŞLETMENİN DIŞ ÇEVRESİ VE EKONOMİK YAPI İÇERİSİNDEKİ YERİ İşletme,birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir dış çevrede faaliyet gösterir. “Çevre” genellikle; bir kişi veya topluluğu etkileyen fiziksel ve sosyal şartların toplamı olarak düşünülür.İşletme çevresi ise;işletmeleri ve onların faaliyetlerini etkileyen işletme dışı her türlü şartların toplamıdır. İşletmenin dış çevresi; I. Doğal(fiziksel)çevre:Hava,toprak,su ve bütün doğal kaynaklardan oluşur ki bunların hepsi iş hayatı için önemlidir. II. Ekonomik çevre:En fazla önem verilenidir.Zira toplumca da kabul edilen görüşe göre işletmenin fonksiyonu katı bir şekilde ekonomiktir.Yönetimin yatırılan kaynakları en etkili bir biçimde kullanarak yatırılandan fazlalılığı(karı)olan bir geliri hatta maksimum karı sağlamsı gerektiği,bunun için mamullerin satışında fiyat ve miktar değişkenlerini manipüle etmesi gerektiği görüşleri genel kabul görmüş ve ayrıca iktisatta firma teorisinin bir parçası olmuştur. III. Sosyal ve kültürel çevre: “Sosyal” yönüyle işsizliğin önlenmesi,sakatlara iş verilmesi,mamul kalitesini geliştirme,yanıltıcı reklam yapılmaması gibi konularla; “kültürel” yönüyle ise iş dünyasının sanat galerilerini,eğlence merkezlerini,eğitim ve çeşitli sanat dallarına hibe ve diğer yollardan destek sağlanması vb. konularla ilişkilidir.

halkla ilişkiler ve AR-GE) olarak sınıflandırırlar.Bunlar.İkinci soru bir teknoloji ve üretim metodu seçimi sorunu olup.yarı toptancılık ve perakendecilik yapan işletmelerdir. Yönetim II. İşletmenin dış çevresi ve ekonomi içindeki yeri:İşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretme yolundaki çalışmalarını bazı soruların cevapları yönlendirecektir. Finansman V.Başta fiyat olmak üzere çeşitli faktörlerin etkili olduğu bu soruların cevapları ciddi araştırmaları ve tahminler yapmayı gerektirir.İşletmeler faaliyetlerini bu sınırlamalar çerçevesinde yürütürler. İnsan kaynakları VI. Statik inceleme tarzında.kısımları ve organları üzerinde durulur.Böylece işletme fonksiyonları sekiz grupta ele alınır: I.maddi ve beşeri faktörler olarak ele alınır. “genel”(yönetim). Mal üreten işletmeler:Tarım. Satıcı işletmeler:Genellikle ticaret sektöründe çalışan. “türsel”(üretim ve pazarlama). AR-GE Bazı yazarlar çeşitli işletme fonksiyonlarını.toptancılık.gördükleri iş ve faaliyetleri ele alma yoluna gidilir. III.inşaat ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren ve fiziksel mal üreten işletmelerdir. Üretim III. Hizmet üreten işletmeler:Doğrudan doğruya hizmet üretimi ve satışı ile uğraşan işletmelerdir. Muhasebe VII. Politik-hukuki çevre:Yasalar.organizasyon yapısı incelenir. Konunun dinamik açıdan incelenmesiyle birlikte işletme faaliyetlerinin gruplandırılmış hale getirilmesi söz konusu olur.  Ne üretilecek?  Nasıl üretilecek?  Ne miktar üretilecek?  Ne maliyetle üretilecek? İşletme sahip veya yöneticisi birinci veya üçüncü soruya cevap ararken tüketici istek ve ihtiyaçlarını bunların miktarını ve değişme eğilimlerini belirlemeye çalışacaktır. “kolaylaştırıcı”(finans ve insan kaynakları) ve “destekleyici”(muhasebe. işletmenin yapısı. Ülkeler sanayileştikçe ve geliştikçe genelde üretici işletmelerin sayıları ve büyüklükleri artmakta ise de sayıları en hızlı artan işletmeler hizmet işletmeleri olmaktadır. İŞLETME FONKSİYONLARI İşletmelerin çeşitli yönleriyle incelenmesi iki şekilde olabilir:1)Statik bakımdan veya durgun halde 2)Dinamik bakımdan veya faaliyet halinde iken. .İşletmenin üretim faktörleri.yönetmelikler ve diğer kurallardan oluşur.IV.dördüncü soru da hem teknoloji hem de bir ve üçüncü soru ile ilgilidir. II. Dinamik inceleme tarzında ise işletmenin çeşitli kısım ve organlarının fonksiyonlarını. İŞLETME ÇEŞİTLERİ Ekonomik yapı bakımından işletmeler: I. Pazarlama IV. Halkla ilişkiler VIII.

Özel sektör işletmeleri:Sermayenin tamamı veya büyük kısmının özel kişilere ait olduğu işletmeler.İki veya daha fazla işletme. İşletmelerin işletmeler arası anlaşmalar bakımından sınıflandırılması: I.Centilmenlik anlaşması politikada ve hukukta da söz konusu olabilir. III.yerel yönetim kuruluşları ve KİT ler. II. III. III.Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde ihaleyi kazanabilmek için aynı veya farklı ülkelerden aynı dalda veya farklı ihtisas alanlarındaki işletmeler finansal olanaklarını veya teknolojik ya da diğer üstünlüklerini birleştirip işbirliği yapmalarıdır. Kamu sektörü işletmeleri:Bunlar sermayesinin tamamı veya büyük kısmının devletçe konulanlar.kar veya istihdam edilen personel olmak üzere üç ayrı kriterden birinin temel alınarak toplam içindeki önemli bir orana ulaşması halinde çokuluslu işletmeden söz edilebilir.yazılı veya sözlü olabilir.yahut fiyat rekabetini kaldırarak fiili tekeller kurmak için geçici veya sürekli olarak centilmenlik anlaşması yapabilirler.Başka bir deyişle üretim.toplam üretimin en az %25-30 unu geçtiği zaman veya üretimi bilinmiyorsa yabancı ülkelerdeki karlar toplam karların önemli bir oranına veya bunlar da bilinmiyorsa.(ICC’ nin tanımı).hammadde kaynaklarını veya pazarları paylaşmak.sermaye ve yönetim bakımından dışa bağımsız özel veya kamu işletmeleridir.yabancı ülkelerdeki personeli toplam personelin önemli bir oranına ulaştığı zaman bu işletmeye çokuluslu işletme denebilir. II. Karteller:Aynı dalda çalışan iki veya daha fazla işletmenin rekabeti azaltmak veya ortadan kaldırmak için hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşma ile oluşturdukları tekelci birliktir. Uluslar arası işletmeler:Yalnız ülke içinde değil yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarından biri veya birkaçında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir.Kartelin en önemli özelliği tüketicilere veya rakiplere karşı . Centilmenlik anlaşması yapan işletmeler:Buna taraf olanların karşılıklı söz vermelerine dayanan ve tarafların veya bunlardan birinin vazgeçmesi halinde hiçbir yaptırımın söz konusu olmadığı anlaşmalardır.Bunlar:  Tarımlar uğraşanlar  Sanayi ile uğraşanlar  İnşaat ile uğraşanlar  Ticaretle uğraşanlar  Ulaştırma ve haberleşme ile uğraşanlar  Finansal kuruluşlar  Serbest meslek ve hizmetler  Konut geliri sağlayan işletmeler İşletmelerin sermaye mülkiyeti bakımından sınıflandırılması: I. Çok uluslu işletme:Bir uluslar arası işletmenin yabancı ülkelerdeki üretimi.İşletmelerin faaliyet konuları bakımından sınırlandırılması:Üç ana sektöre göre sınıflandırma yapılabilir:Tarımla uğraşan.sanayi ile uğraşan ve hizmet sektöründe çalışan işletmeler. Konsorsiyumlar:Belirli bir iş için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelir. II.Ülkemizde milli gelir hesaplamaları yapılırken bu alanın ayrımı sekize ayrılmıştır. Yabancı sermayeli şirketler:Bunlar dış ülkelerin girişimcilerinin girdikleri ülkede özel veya kamu işletmeleri ile işbirliği yaparak kurdukları işletmelerdir. İşletmelerin hukuki açıdan sınıflandırılması İşletmelerin uluslar arası olup olmamalarına göre sınıflandırılması: I. Ulusal işletmeler:Ülke içinde kurulmuş.

uygular ve denetler. IV. Tröstler:Bu birleşme türünde işletmeler hem hukuki hem de iktisadi bağımsızlıklarını yitirirler. Tam birleşmeler(Merger.genellikle daha az firmanın daha yakın ilişkilerle bir araya gelerek karlarını arttırmaya çalışmasıdır.Açık ya da gizli olurlar.Bir işletme diğerini satın alıp ona katılabileceği gibi bunların yeni bir işletme olarak ortaya çıkmaları da mümkündür.İşletmenin tüzel kişiliği yoktur.Bunlardan başka işletmelerin fiilen bir tröst olarak hareket etmeleri gizli anlaşmalarda tröst oluşturmaları haline fiili tröst denir. I.Tüm karlar ve riskler ona aittir.Ana şirket yavru şirketin yönetimini ele geçirdikten sonra bu şirketin başka şirketlerin yönetimini ele geçirmesini isteyerek piramit şeklinde başka şirketlerin yönetimini ele geçirir.Daha çok imalat sanayi ile petrol ve madencilik sektöründe görülür.satış karteli.Konsern.bir şirketin başka şirketlerin hisse senetlerinin büyük bir bölümüne sahip olmak suretiyle yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur. V.Holding.lota veya kontenjan karteli biçimlerinde olurlar.Kartelin pazarda güçlü ve etkili olabilmesi için katılan işletmelerin o malın en büyük bölümünü ellerinde bulundurmaları gerekir. Özel işletmeler: Tek kişi işletmeleri:İşletmenin sahibi aynı zamanda tek yetkili ve sorumlu kişidir. Holdingler:Esas amacı rekabeti sınırlandırmaktan çok bir şahsa veya şirkete ait çeşitli işletmelerin yönetimini kontrol altına almak ve daha iyi denetlemektir.Füzyon):İki veya daha fazla işletmenin tek işletme haline gelmesi halidir.Fiyat kartelinde fiyatları birlikte saptayarak.örgütlü bir grup olarak ortaya çıkarak kolektif bir satıcı grubu veya kolektif tekel olmasıdır. Oylama tröstleri bir işletmenin yönetimini ele geçirmek için hisse senetlerinin temsil ettiği oy haklarını birleştirme amacını güderler.” Ticaret sicili tüzüğüne göre(TST’ ye göre):Ticari işletme gelir sağlamak amacıyla kurulmuş.  Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir anlaşma bulunmalıdır. .Kartel şeklindeki işbirliğinde sermayelerin birleştirilmesi değil de sadece belirli bir amaç için sermaye güçlerinin birlikte kullanılması söz konusudur.devamlılığı ve bağımsızlığı olan esnaf faaliyetlerini aşmış müesseselerdir. Şirketler(ortaklıklar):Bir işletmenin şirket sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:  Şirketi kuranların sayısı birden fazla olmalıdır.Tröstlerin başlıca çeşitleri yatırım ve oylama tröstleridir.Uzman yöneticiler eliyle sermaye kaynaklarının birleştirilerek en karlı alanlara ya da işletmelere sermaye yatırımı yapılması amacını güderler.Kartel belirli bir dal veya konu ile sınırlı iken tröstler her konuya el atarlar.  Ortak bir amaç bulunmalıdır. Karteller fiyat karteli.satış kartelinde satış bölgelerini paylaşarak. Kartele benzeyen diğer bir birleşme şeklide konsern dir. Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye(gerçek veya tüzel kişi) tacir denir.kota kartelinde arz miktarını kotalar halinde paylaşıp bu kotalar dahilinde faaliyet gösterip üretime ve arz hakim olma amacı vardır.Her türlü işletme faaliyetiyle ilgili kararı kendisi alır. VI.Bu türde hukuki bağımsızlık vardır ama iktisadi bağımsızlık ortadan kalkar.Yatırım tröstleri daha çok sermaye piyasasının geliştiği ülkelerde görülür.İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak maksadıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir. HUKUKİ AÇIDAN İŞLETME ÇEŞİTLERİ TTK’ ya göre “ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır.

Her ortağın sorumluluğu sınırsız olup tüm şirket borçlarından kişisel varlığı ile sorumludur.bir şirket TTK’ da tanımlanan şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımıyor ise adi şirket sayılır.limited şirketler. Anonim şirketler:Bir unvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir.sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler):Birer sermaye teşkilatlandırılması şeklindeki yapılardır.Şirketin sermaye gücü ortakların varlıklarına bağlıdır. Komandit şirketler:Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan.hisse sahiplerine ve alacaklılara karşı .ama yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.Şirketin onu oluşturan kişilerden ayrı bir kişiliği yoktur.Bir anonim şirketin kurulabilmesi için en az 5 ortağın olması zorunludur.ancak gerçek kişilerce kurulur ve bütün ortaklar tarafından yönetilir. Kollektif şirket.Bu tür şirkette komandite ortak sınırsız sorumlu.sözlü veya yazılı olabilir.Ayrıca.Açık ya da kapalı anlaşma ile adi şirket kurulabilir.  Tedrici kuruluş:Sermayenin en az yüzde 10’ unun kurulurca taahhüt edilmesi ve geri kalanının halka satış yoluyla tamamlanmasıdır. Kollektif şirketler:Her ortağın işletme faaliyetlerinden doğan borçlardan kendi koyduğu sermaye ile sınırlı olarak değil tüm varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şirket türüdür.Her ortağın yönetim yetkisi vardır.Yönetim kurulu pay sahibi üyelerden seçilir veya pay sahibi üyelerden seçilmişse pay sahibi sıfatını kazanınca işe başlayabilir.Ortaklar arasında değişiklik yapılması zorlaştırılmıştır.Adi şirketlerde ticaret şirketlerinden farklı olarak şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir.diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket türüdür.şirketin yıl sonu hesaplarını denetleyebilirler. Ticaret şirketleri:Adi şirketlerden farklı olarak şirket sözleşmesi yazılı olmak ve bu kanunun bulunmasını istediği asgari unsurları taşımak zorundadır.  Sermaye şirketleri(Anonim şirketler. Anonim şirketi kural olarak pay sahiplerinin oluşturduğu genel kurulun seçtiği(veya bazen ana sözleşme ile belirlenen) en az üç kişiden oluşan yönetim kurulu yönetir. Belirlenen hedefe ulaşmak için para.Şirket müdürleri ve diğer müdürler yönetim kuruluna.komandit şirketler):Kuruluş ve faaliyetler süresince ortakların kendi varlıklarının. Şirket kazançları ve zararları ortaklar arasında belirlenen oranlarda veya eşit olarak dağıtılır.Ancak şirket borçlarında dolayı öncelikle şirketin kendisi sorumludur.komanditer ortak ise sınırlı sorumludur.Buna karşılık şirket alacaklılarına karşı tüm varlığı ile sorumludur.yeteneklerinin ve kredilerinin büyük önemi vardır. Anonim şirketlerin kuruluşu iki türlüdür:  Ani kuruluş:Sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği kuruluş türüdür.yönetim ve uygulama için yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ana sözleşme veya genel kurulca veya yönetim kurulunca seçilen bir şirket müdürü atanır.Kazançlar şirket sözleşmesinde belirtilen biçimde dağıtılır.Bu şirketlerde adi şirketlerden farklı olarak şirketin tüzel kişiliği olabilir. Adi şirketler(ortaklıklar):BK’ ya göre.Komanditer ortaklar tüzel kişi olabilir ve taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludurlar.İki ana gruba ayrılır:  Şahıs şirketleri(Kolektif şirketler.Sermaye paylarına göre kar payı alırlar.Ana sözleşme ile yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.mal veya emek sermaye olarak konmalıdır.Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır.şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış.Komandite ortaklar gerçek kişi olmalıdır ve bunlar yönetime hakimdirler.

Diğer bir deyişle İDT.şirket uzun süre yaşayabilir  Büyüme yeteneği fazladır  Büyüklüğün çeşitli avantajlarına sahiptir Sakıncaları:  Kuruluş işlemleri karmaşıktır  Hareket serbestisi sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteler fazladır  Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir  Yönetimi daha güçtür Limited şirketler:İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulup. Üstünlükleri:  Ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır  Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır  Şirketin veya payların devri kolaydır.Bu işletmelerin kendi tüzel kişilikleri yoktur. II.karayolları ve üniversiteler örnek olarak verilebilir.Bu kuruluşların tüzel kişilikleri vardır ve .ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı ve ana sermayesi belirli şirket türüdür.sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan KİT lerdir.Ortaklarının sayısı en az 2 en çok 50 olabilir.Hisse senedi çıkarma yetkisi yoktur.Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından kurulur.Ortak sayısı hiç olmazsa biri komandite olmak şartıyla 5’tir. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler:Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının şirket alacaklarına karşı komandite ortak sorumluluğuna sahip olduğu. Yerel yönetim(mahalli idare işletmeleri):Daha çok kamu ve belediye hizmetlerinin görülmesi bir kısım kamu mallarının işletilerek gelir sağlanması amaçlarını güderler. Döner sermayeli işletmeler:Genel bütçeye bağlı dairelerin Bütçe kanunu ile verilen ödeneklerle kurulan işletmeleri olup yine tüzel kişilikleri yoktur.Anonim şirketlerin denetimi de en az bir en çok beş kişiden oluşan denetçiler tarafından yapılır. Kamu iktisadi teşebbüsleri:İkili bir ayrıma tabi tutulmuşlardır: İktisadi devlet teşekkülleri(İDT) Kamu iktisadi kuruluşları(KİK) İktisadi devlet teşekkülleri(İDT):Ekonomik gereklere uygun olarak “verimlilik” ve “karlılık” ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve ulusal ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmeleri ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları gereken KİT lerdir.dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile mahalli idareler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir.darphane ve damga matbaası örnektir.Sağladıkları gelir fazlası bütçeye gelir olarak kaydedilir.Tekel.Yönetim kurulu ise pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına müteselsilen sorumludurlar.sorumludurlar. Kamu işletmeleri Katma bütçeli işletmeler:Bu işletmelerin kendilerine bağlı gelir getiren işletmeleri vardır. Kooperatifler:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım.devlet üretme çiftlikleri.diğerlerinin komanditer ortak sorumluluğuna sahip olduğu şirket türüdür.Sağlık bakanlığı hastaneleri.

Yıllık karlar III. Öz sermaye miktarı V. Küçük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Talep değişmelerine sınırlı sabit varlıkları nedeniyle daha hızlı uyum sağlarlar. Endüstri dalındaki göreli durum V. Bölgeye yönelik olup olmama IV.yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürdür. .kullanılan hammadde miktarı veya harcanan enerji miktarı başlı başına bir kriter olmamakla birlikte yıllık ihracat değeri de büyüklük ölçüsü olarak belirtilebilir.Devletin genel muhasebe kanununa ve Sayıştay denetimine tabi değildirler.Genel muhasebe kanuna ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Varlıklar(net aktifler) IV.Özel hukuk hükümlerine tabidirler. Hukuki şekil Küçük işletmelerde sermayedar bir kişi veya küçük bir gruptur.Ama tek kriter yerine iki veya daha fazla somut kriteri esas almak ya da kantitatif kriterlerle bazı kalitatif kriterleri kombine etmek daha yararlı olur.büyük işletmelerde ise genellikle çok sayıda hissedar vardır.  Yüksek finans gücü sayesinde daha kolay ve düşük maliyetli para ve kredi sağlanır.KİK ler sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan KİT lerdir. III.  Modern işletmecilik uygulamaları daha çok görülür. Sermaye koyanların sayısı II. Yabancı sermayeli işletmeler İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ Kantitatif büyüklük ölçüleri I.Büyük işletmelerde işletme sahipleri ile yönetim kadrosu ayrılmıştır ve sadece bölgeye değil ulusal hatta uluslar arası pazarlara yönelik faaliyet görülür. Çalışanların sayısı Bunların dışında kullanılan makine ve tezgah sayısı veya gücü.en üst düzey karar ve sorumlu organı yönetim kurulu. Yönetim biçimi III. Yıllık satışlar(çoğunlukla gelir-ciro) II.Küçük işletmelerde yönetim mal sahibindedir ve daha çok kendi bölge ve çevresine yönelik olarak faaliyet görülür.Yönetim organları.  Daha kaliteli personel çalıştırıldığı gibi onlara daha iyi eğitim imkanı sağlanır.Organları İDT deki gibidir.sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.  Üretimde ileri teknoloji kullanma yanında araştırma ve geliştirmeye daha çok kaynak ayırıp buluş ve yeniliklerden daha fazla yararlanılabilir. Büyük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Makineleşme ve gelişmiş üretim metotlarıyla büyük ölçekli üretim yapılabilir böylece birim maliyetler düşer.Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.Bu kuruluşlar tüzel kişiliğe sahiptirler. Kalitatif büyüklük ölçüleri I. Kamu iktisadi kuruluşları(KİK):Kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak “verimlilik” ilkesi doğrultusunda yürütmeleri gereken işletmelerdir.esneklikleri fazladır. Yatırım toplamı VI.

Sermaye ihtiyacının sınırlı olduğu hizmet işletmeleri dışında mal üretim ve satışı yapan işletmeler için sermaye tedarik imkanları büyük.Kapasite ölçüsü olarak çoğunlukla üretim kullanılır ve belirli bir süre içindeki üretim miktarı olarak ifade edilir.Talebin dinamik bir yapıya sahip olmasından kaynaklanan bu soruna en uygun çözüm yolu gelecekteki talep miktarını karşılayacak büyüklükte ama şimdiki talebe göre çalışma giderlerini koruyabilecek bir işletme büyüklüğünün belirlenmesidir.  Büyük işletmelere cazip olmayan küçük Pazar bölümlerini hedef pazar seçip buralarda karlı çalışabilirler.Üretim biriminin fiziksel miktarıyla ilgili ölçüler.orta ve küçük işletme kurmada belirleyici rol oynar.  Makineden çok emeğe iş gücüne dayanırlar.Bugünkü talebi esas alarak kurulacak bir işletme zamanla talebin artması ile yetersiz kalacak buda işletmenin genişleme yatırımlarına yönelmesine yol açacaktır.Talebin dinamik yapısı yanında pazarın coğrafi dağılımı da önemlidir.uzunluk.  Müşterilere mal ve hizmetlerle daha iyi hizmet verirler.Ancak talep oldukça dinamik bir yapıdadır ve zaman içinde devamlı değişmeler gösterir.  Mülkiyet ve yönetimde bağımsızlık söz konusu olup çoğunlukla yönetimde sahipyönetici vardır. KAPASİTE VE ÇEŞİTLİ KAPASİTE KAVRAMLARI Kapasite ve kapasite ölçütleri:İşletmelerin mal veya hizmetleri üretebilme yetenek ve imkanlarının belli bir ölçü ile ifade edilmesine işletme kapasitesi denir. İşletme büyüklüğünü etkileyen faktörler  Pazar şartları ve talep durumu  Kurucuların finansman imkanları  Kurucuların yönetim becerileri veya yetenekleri İşletme kurulurken üretilmesi düşünülen mamulle ilgili önce talep tahminleri sonra da bu genel talepten işletmenin kendisinin sunacağı mallara ait satış tahminleri yapılır.Eğer iş yeri kirası veya hazırlık masrafı gibi bir takım masraflar bir kez yapılıyor ve belli bir dönem için tekrarlanmıyorsa üretim arttıkça bir birime de düşen pay azalır. Dar bir çevreye hitap ettiklerinden müşterileriyle yakın temas kişisel ilişkiler geliştirirler. Büyüklük sorununu etkileyen önemli faktörler arasında işletme kurucularının finansman sağlama imkanları ile yönetim yeteneği de başta gelir.Uzmanlaşma aşırı düzeylere ulaşarak monotonluktan doğan bezginlik derecesine çıkmadıkça işgücünün verimliliği önemli ölçüde arttırmaktadır.ağırlık.Ayrıca büyük ölçekli üretimde birim maliyetlerin daha düşük olmasını sağlayan önemli bir unsurda sabit masraflardır. İşletme büyüklüğünü sınırlayıcı yönde etkileyen diğer bir faktör de daha çok gelişmiş ekonomilerde önem kazanan işletmelerle birleşmeleri önleyici nitelikteki anti tröst yasalardır Optimum işletme büyüklüğü Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük olduğu işletme büyüklüğüdür.hacim veya sadece . Pazar şartları özellikle talepteki artışa ilişkin tahminler işletmenin bugünkü talebe göre daha büyük olarak kurulmasını gerektirir.Optimum büyüklüğe sahip olmayan işletmeler maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle rekabet güçlüğü çekerler.İşletme büyüklüğü küçükten optimum düzeye gelinceye kadar ortalama maliyetlerde bir azalma optimal büyüklükte en düşük düzeye indikten sonra aşırı büyüklüğe gidişte ise ortalama maliyetlerde bir artış görülür. Öte yandan işletme büyüklüğü arttıkça makineleşme ve özellikle ileri teknolojilerden yararlanma imkanlarının artması da birim başına maliyetleri düşürebilir. İşbölümü ve uzmanlaşmanın ileri teknoloji kullanımı ve makineleşmenin fazla olduğu büyük ölçekli üretimde bu büyüklükten kaynaklanan önemli tasarruflar sağlanır.

.En çok kullanılan kantitatif(niceliksel) ölçü işçi sayısıdır.teknik açıdan yapılabilir nitelikte olup.diğer üretim darboğazları ile maliyetleri göz önünde bulundurmaz.yardımcı hizmetler. Optimum kapasite:Birim başına sabit ve değişken giderler toplamının minimum olduğu kapasiteye denir.sayı olabilir. Normal(pratik) kapasite:Maksimum kapasiteden bakımtamirler.gecikme.Ayrıca zaman zaman sermaye miktarı veya yıllık satış geliri.Maksimum üretime ulaşmak için fazla çalışma kadar.Bu oran normal kapasitenin ne kadarının kullanıldığını yüzde cinsinden gösterir.makine parkı gibi ölçülere de yer verilmektedir.kendi işkolunda küçük bir yere sahip olma ve sermayenin büyük bölümünün işletme sahibince karşılanmış olması sayılmaktadır. Kapasite kullanım oranı(çalışma derecesi):Fiili kapasitenin normal kapasiteye oranıdır. Kapasite kullanım oranı= Fiili kapasite Normal kapasite KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER(KOBİ’LER) Başarılı olarak ayakta kalmak ve başarılı olmak motivasyonu ile yönlendirilip yönetilen bu işletmelerin dinamik olması ve ekonomiye canlılık kazandırması en önemli ekonomik özellikleridir.kullanılmayan)kapasite:İşletmenin belirli bir dönemdeki üretim miktarı(fiili kapasitesi)normal kapasitenin altında ise aradaki “atıl kapasiteyi” gösterir.arıza. Atıl(boş.işgücü veya hammadde tıkanıklığı. İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Kuruluş yerinin seçiminde gereken özen gösterilmezse başlangıçta iyi olan bir yerin değişen koşullar nedeniyle elverişsiz bir duruma gelmesi de mümkündür.Maksimum kapasitenin teknik niteliğine karşın ekonomik bu kapasite ekonomik kapasitedir.Bir sanayi işletmesinin ürettiği mal tek tür ise kapasiteyi fiziksel birimlerle ölçmek daha kolaydır.Bunların esnek üretim sistemleri ile değişen Pazar ve talep koşullarına kolayca uyabilmeleri ve dinamizmi ekonominin dayanma gücünü artırmaktadır.maksimum kapasite.çalışmaya hazır hale getirmeler vb. Kalitatif(niteliksel) ölçüler olarak da bağımsız yönetim.araç-gereç ve aşırı yıpranma da üretim maliyetlerinin normal düzeyini aşmasına yol açar.en fazla 250 çalışanı işletmeler olarak tanımlamıştır. Maksimum(teorik)kapasite:Bir işletme makine veya teçhizatın hiçbir bekleme.üretimde herhangi bir sıkılma.Değişik mallar üretiliyorsa bazı indekslerden yararlanılarak değe ölçüsü kullanma veya saat ölçüsünü temel alma yoluna gidilir.yöresel pazara yönelik olma. faaliyet kesilmelerinin çıkarılmasıyla ulaşılan kapasitedir.Konuyu maliyetlerle ilişkili olarak ekonomik açıdan ele alan bu kapasite kavramı üretim tekniği değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetlerle üretebileceği mamul miktarını vermektedir.montaj ve ayarlamalar. KOBİ’ lere ilişkin genel bir tanım veya ortak ölçü bulunmamaktadır.beklemeler.KOBİ’ leri Avrupa Komisyonu. Fiili kapasite:İşletmenin herhangi bir dönemdeki fiili veya gerçekleşen üretim kapasitesini ifade eder.aksama veya duraklama olmadan ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır.duraklamalar. Diğer bir deyişle.Gerek daha başlangıçta gerekse sonradan görülen değişmeler yüzünden uygun olmayan yerde faaliyetlerini sürdüren bir işletme maliyet giderlerinin yüksekliği nedeniyle diğer işletmelerle rekabet edemez.bozulma.

yoğun yerleşim bölgelerinin birikimli sosyolojik ve çevresel sorunlarına çözüm bulunması gibi genel kriterler veya ölçütlerdir.  Devletin teşvik ve sınırlamaları:Devletin etkisi teşvik.iklim ve su:Hammadde ve diğer yardımcı maddeler sürekli tedarik imkanları.Bu aday yöreler arasında toplam maliyetleri minimum kılan yöre optimum kuruluş yeri olarak seçilir.Belirli yerlerde işletme kurulması zorlaştırılabilir veya kamu yararı için gerekli görülürse tamamen yasaklanabilir.fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerini kendilerine çekerler.  Diğer faktörler:İşletme dışı tasarruflar.  Taşıma:Limanlar.sosyal ve kültürel şartlar ile politik etki ve tercihlerdir. Kuruluş yeri bakımından işletmeler:  Hammaddeye dönük  Pazara dönük  Hammadde veya pazara yakın olması fark etmeyen Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler:Bir işletme veya fabrikanın kuruluş yerinin seçiminin genellikle üç aşaması vardır:  Kuruluş bölgesi seçimi  Kuruluş yerinin seçimi  Şehrin hangi noktasında kurulacağının tespiti Bölge seçimini etkileyen faktörler:  Pazara yakınlık:Özellikle ulaştırma sisteminin yetersizliği ve taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda daha da önem kazanır.Genel olarak küçük bir Pazar alanı için faaliyet gösteren KOBİ’ lerin kuruluş yerlerinin pazara dönük olacağı söylenebilir.toplam üretim masraflarının en düşük olduğu ve işletme amaçlarının en iyi biçimde gerçekleştirildiği yerdir. Kuruluş yeri seçimi yöntemleri: I. ulusal gelirin maksimum kılınması.Daha sonra belirli bir yörenin şehri seçilmekle kalmayıp bu şehrin hangi kısmı.tam istihdamın sağlanması.demiryolu ve karayolu yakınları veya kavşaklar sırf ulaşım olanakları ve taşıma kolaylığı nedeniyle pek çok işletmeye kuruluş yeri olur. Doğrusal programlama modeli .sınırlandırma veya yasaklama şekillerinde görülür. Karşılaştırmalı yöntemler II.Planlama organlarının(DPT vs) kullandıkları kriterler. İşletme açısından optimal kuruluş yeri. Ulaştırma modeli III. Kuruluş yöre ve noktasının seçimini etkileyen faktörler:Kuruluş bölgesi belirlendikten sonra bu bölge içinde çeşitli il ve ilçe aday kuruluş yerleri olarak saptanır.Ancak uygulamada en uygun kuruluş yeri sorunu daha çok.  İşgücü:Geniş ölçüde işgücü kullanan büyük işletmelere emek yoğun teknolojiyi seçen işletmeler yeterli sayıda kalifiye elemanı kolayca tedarik edebilecekleri bölgelere yönelirler.Günümüzde bir yandan ulaştırma sisteminin gelişmesi öte yandan sentetik hammaddelerin doğal hammaddeleri ikame etmesi kuruluş yerinin hammaddeye olan bağımlılığını azaltmıştır.  Hammadde.hangi arsa ve arazisinin daha uygun olduğu belirlenir.geri kalmış bölgelerin geliştirilmesi. Müteşebbis açısından ön planda tutulan kriterler ise işletme karının maksimum kılınması veya toplam satış gelirlerinin maksimum kılınmasıdır.Tüm ülkeye mal arz eden işletmelerde pazara yakınlık avantajından yararlanmak için ya çeşitli yerlerde üretim bölümleri açma yoluna giderler ya da merkezde üretip dağıtım için bölge depoları veya satış şubeleri kurma yoluna giderler.kalite.enerji.kar ya da gelirlerin maksimizasyonu yerine toplam maliyetlerin minimizasyonu açısından çözümlenmeye çalışılmaktadır.

Kente daha yakın yerlerde daha çok küçük ve orta ölçekli işletmeleri barındırmak için hazırlanan site tipi binalardır.sanat olarak bir uygulamayı. III.Toplam ağırlıklı puanı en yüksek olan yer seçilir.yol. Maliyetleri karşılaştırma yöntemleri:Bu yöntemde iki şekilde uygulanır:  Çeşitli aday kuruluş yerlerinden en düşük birim üretim maliyetine sahip olacağı tahmin edilen yer en uygun kuruluş yeri olarak belirlenir.  Her kuruluş yeri faktörünün alınacak karar içindeki önemine göre tartı veya ağırlık verilir. Bir bilim dalı ve uygulama alanı olan yönetimin temel özelliği çeşitli disiplinler tarafından geliştirilmiş bilgilerin ve analitik yöntemlerin birleştirilerek uygulanmasıdır.kanalizasyon gibi altyapı tesislerine sahip kılınmış arazi parçalarının beraberce yararlanabilecekleri her türlü hizmetle birlikte girişimcilerin yararlarına sunuldukları organizasyonlardır.yönetilmesi ve denetimi yoluyla örgüt amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşılmasıdır.örgütlenmesi. Karlılıkları karşılaştırma yöntemi:Maliyetlerin yanında satışları da göz önünde bulundurur.Sonra her faktörün tartısını tam puan derecesi olarak kabul edilip aday kuruluş yerlerinde o faktör için ayrı ayrı puan verme yoluna gidilir.IV.Bu yöntemin uygulanmasında en büyük sorun maliyetlerin önceden tahmin edilmesinde görülür. .bilim olarak da sistemli ve bilimsel bilgi topluluğunu ifade eder.Daha sonra her faktörün puan derecesi ile her aday yerdeki puanı çarpılarak ağırlıklı puan bulunur.ölçülebilir maliyet unsurları ile uzun vadeli ve görünmeyen maliyet unsurlarının toplamını minimum kılan çözüm şeklinin bulunmasıdır. Karma tam sayılı programlama modeli İşletmenin en uygun kuruluş yerinin seçimi.Yönetici işletmeyi bir bütün olarak ve bölümleriyle birlikte ele alarak çeşitli bilgi ve teknikleri mevcut şartlara uygunluklarına göre kullanmalı ve uygulamak durumundadır.  Örgütsel kaynakların planlanması. II.elektrik. Faktör karşılaştırma yöntemi ve puanlama modeli:İki şekilde uygulanır:  Kuruluş yeri özellikleri bir liste halinde belirlendikten sonra şu aşamalardan geçilir: I. Tüm kuruluş yeri faktörlerine alınacak karar içindeki önemlerine göre tartı veya ağırlık verilir. Her kuruluş yeriyle ilgili çeşitli faktörlerin derece sayısı ile sabit tartı sayısı çarpılarak tartılı değerler bulunup tablo düzenlenir. Faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir dereceleme yapılır.su. Sanayi bölgeleri:Organize sanayi bölgelerinin küçük ölçekli tipleridir.  Toplam maliyetlerin ağırlıklı miktarları karşılaştırılır.En düşük toplam maliyetleri gösteren yer seçilir.Ancak maliyet ve özellikle satış gelirleri unsurlarının ağırlıklı bir şekilde tahmin edilmesinin güçlüğü bu yöntemin uygulanabilirliğini geniş ölçüde kısıtlamaktadır.İşletmenin aday kuruluş yerlerinde kurulmaları halinde karlılıkların karşılaştırılması yöntemidir. YÖNETİM Süreç olarak yönetim bir takım faaliyet veya fonksiyonları. Yönetimin tanımı ve anlamı:  İnsanların gruplar halinde birlikte çalışarak seçilmiş amaçları verimli bir şekilde gerçekleştirecekleri bir ortamın yaratılması ve sürdürülmesi sürecidir. Organize sanayi bölgeleri:Kapsamlı bir plan gereğince parsellenip.

II. . Beşeri ilişkiler becerisi:Yöneticinin kademesi yükseldikçe sorunları teknik bilgisiyle çözme ve teknik destek verme yerine başkalarının faaliyetlerini planlama. Yöneltme(yürütme):Grup halinde örgütü oluşturan insanları amaçlara ulaşma yolunda isteklendirme. Yönetici becerileri: Başkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için yöneticilerin nisbi önemleri kademelere göre değişen bir takım becerilere sahip olmaları gerekmektedir.yöneltme.İşletmenin amaçlarını.işlerin ve çalışanların belirlenmesi. III.işletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama. Örgütleme:İşletme yapısının oluşturulması.çeşitli bölümlerin işletme amaçlarına katkılarını değerlendirmeyi her parçanın bütün ile ve birbirleriyle ilişkilerini en uygun hale getirmeyi sağlar. Amaçlara ulaşmada etkili ve verimli olma Etkinlik(etkili olma):Amaca ulaştırıcı yönde olma Verimli olma:En az emekle hedefe ulaşılması.alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden gruptur.Kavramsal beceri. Koordinasyon:Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bütün faaliyetlerin ve çalışanların uyumlaştırılmasıdır.koordinasyon ve denetim fonksiyonlarının yerine getirilmesidir. III. I. Denetim:Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığı veya ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip düzeltici tedbirlerin alınmasıdır. II.örgütleme.pazarlama gibi yöneticilerin fonksiyonel uzmanlık alanını ifade eder. Bu tanımların önemli bir ortak yanı.işletme amaçlarının ve bu amaçlara nasıl ulaşılacağının belirlenmesidir. V. Alt kademe yönetimi ve yöneticileri:Günlük faaliyetleri gerçekleştiren gruptur.taktik ve metodların tümü teknik kapsamına girer. Yönetim kademeleri ve yönetici becerileri: I.yöneltme ve koordinasyon vb ön plana çıkar.yönetimi birtakım faaliyetlerden oluşan bir süreç olarak el almaları ve ortak amaca ulaşma yolunda işbirliğidir. Amaçlar II.faaliyetler III.yönlendirme ve harekete geçirmedir. Kavramsal beceri:Yöneticinin işletme örgütünün tamamını bir bütün olarak görebilmesini ifade eder. Amaçlara ulaştıracak işler. Yönetimin fonksiyonları ve işletmenin diğer fonksiyonları ile ilişkileri Yönetim sürecinin aşamalarını oluşturan faaliyet grupları yönetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarıdır. Yönetim. III. Yönetimin unsurları: I.finans. I. Planlama:Geleceğe yönelik gelişmelerin tahmin edilmesi. Orta kademe yönetimi ve yöneticileri:Tepe yönetimince belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren.ustalık. Teknik beceri:Geniş anlamı çerçevesinde muhasebe. IV.dolayısıyla insan ilişkileri önem kazanır.Bunlar aslında yönetici ne yapar? Sorusunun cevabı olarak kategorik bir biçimde yöneticinin görevlerinin neler olduğunu göstermektedir.Bu çerçevede bir görevin başarılması için gerekli özel bilgi. II.uzun dönemli politika ve stratejilerini belirler.şirketi dışarıda en geniş yetkilerle temsil ederler. Üst kademe yönetimi ve yöneticileri:İşletmede en fazla yetki ve güce sahip olan grupturlar ve tüm işletmenin yönetim sorumluluğunu taşırlar.amaçlara ulaşmayı sağlayacak ortamın oluşturulmasıdır.

amacın ve buna ulaştıracak araç.+ yıllık planlar) Kullanımın tek veya sürekli olmasına göre:  Genel “işletme planları”(tüm işletmeyi kapsarlar)  Bölüm veya birim planları(üretim.amaçları ve bunlara ulaşmanın yollarını belirler.iş programları) Amaçlar:Ulaşılmak istenen şeydir ve planlamanın değil tüm yönetim faaliyetlerinin bitiş noktalarıdır.uzun vadeli stratejik planlar)  Orta kademe yönetimince yapılanlar(tamamlayıcı amaçlar.analiz.İyi bir yöneticinin özellikleri:  İnsanları tanıma. Planlama ve plan çeşitleri: Plan.dinamik ve azimli olma PLANLAMA Belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının önceden belirlenmesidir.ne zaman.Başarıya ulaşmak iççin amaçların açık-seçik belirlenmiş olması ve işlerin yürütülmesinde göz önünde tutulması gerekir.işletmenin hangi alanlarında faaliyette bulunulacağı hangi hareket tarzları ile ve hangi kaynaklarla amaçlara ulaşılacağı kaynakların nasıl tahsis edileceği gibi en temel konuları kapsar.nerede.tarifler. Prosedürler(usuller):Hedefe ulaşmak için adım adım nasıl hareket edileceği birbirini izleyen hangi işlerin görüleceğini belirtir.yol ve olanakların genel çizgilerle belirlenmesidir. planları) Planların hangi yönetim kademesine ait olduklarına göre:  Tepe yönetimince yapılanlar(amaçlar.nasıl.hem çalışanların davranış ve tutumlarını kolaylaştıran işletmenin resmi tutumudur.sentez ve muhakeme gücü  Teknik bilgi ve tecrübe  Girişken.kim tarafından yapılacağı kararlaştırılır. .niçin.Böylece işletmenin riski azaltılmaya çalışılmaktadır.Planlama ile “neyin.projeler.insan sevgisi  Objektif ve adil olma  Mantıklı olma.politikalar.paz.stratejiler. Stratejiler ve stratejik planlar:İşletme ve çevresi arasındaki ilişkilerin analiz edilerek.çünkü önce nereye gidileceğinin belirlenmesi gerekir ve planlar denetim için gerekli standartları veya ölçüleri sağlar. Politikalar:Bir faaliyet veya eylemde yol gösterici ilkeler ve bunlardan doğan kurallar dizisidir.birçok işletmede hem temel planlama aracı hem de iyi bir denetim aracıdır. Kapsanan zamana göre planlar:  Kısa vadeli planlar(1 yıla kadar olan)  Orta vadeli planlar(2-3 arası planlar)  Uzun vadeli planlar(3-5 yıl arası planlar)  Perspektif planlar(5. Bütçeler:Beklenen sonuçların sayılarla açıklanmış şeklidir.bölüm planları.politikaları ve stratejileri)  Alt kademe yönetimince yapılanlar(kısa dön amaçlar.Politikalar hem üstlerin. Planlar olmadan denetim anlamsız olur.” Yönetim sürecinin bu ilk aşamasında çeşitli konuların önceden belirlenmesiyle bulunulan yer ile gelecekte ulaşılmak istenen yer arasında bir köprü kurulmakta gelecekte ortaya çıkacak olay ve durumları şansa bırakmamaya çaba gösterilmektedir.

II. Temel varsayımların belirlenmesi:Planın dayanak noktalarını oluşturacak olan gelecekte karşılaşılması muhtemel olaylar. ***Planlamada en büyük güçlük geleceği tahminle ilgilidir.  Faaliyetlerin daha iyi koordinasyonunu sağlar. III. Değişik uzmanlarca hazırlanan planların. Planlama sürecinin aşamaları I.dolayısıyla kısa süreli planlardır. En uygun alternatifin seçimi:Yönetici veya uzman plancı eldeki olanaklara göre amaca ulaşmak için en uygun hareket tarzını seçerek karara ulaşır.Etkin bir . ÖRGÜTLEME(ORGANZİASYON) Organizasyon terimi iki farklı anlamda kullanılmaktadır:  Organize etme işlemi  Bu işlem veya süreç sonunda ortaya çıkan yapı Örgütleme veya organize etme genel bir ifade ile beşeri ve maddi faktörlerin işletme amaçlarını etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirmek üzere düzenlenmesidir. Planın ayrıntı düzeyi ve kapsayacağı zaman önemli olup süreyi kısaltmak yararını azaltırken süreyi uzatmakta isabet derecesini azaltır.geleceğe yönelik tahmin verileri.bütçeler.Alternatiflerin olumlu ve olumsuz noktaları incelenip. İyi bir planda bulunması gereken özellikler: I.Projeler daha çok araştırmaya dayanan özel nitelikli ayrıntı planlarıdır. Projeler:Genel bir programın diğerlerinden oldukça kesin bir şekilde ayrılan bir bölümüdür.uygulanması muhtemel temel politikalar ve mevcut işletme planları vb. IV.seçik ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır.Böylece işletmenin içindeki ve dışındaki koşullar kısaca planın çerçevesi belirlenir.  Emek.bu uzmanlar arasında etkin bir haberleşme ile koordinasyon sağlanmalıdır.Geleceği isabetli tahmin etmek planda başarı için zorunlu olduğu ölçüde zordur. İşletmenin çeşitli kademelerine yayılmalıdır.programlar ve stratejiler ile nelerin başarılacağı belirlenir.bunların her birinden sorumlu olan kimseleri ve her aşamanın süresini belirleyen bir ayrıntı planıdır.önemli zaman ve enerji harcanmasını gerektirir. dir.sermaye ve zaman gibi kaynakların daha rasyonel kullanımını ve böylece tasarruf sağlar. VII. III. II.fazla giderleri gerektirmemelidir. Planın hazırlanması ve uygulanması rasyonellik ilkesine uygun olmalı.  Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı kazandırır. Açık.amaçların ve temel varsayımların ışığında çeşitli faktörleri de tartarak karşılaştırması yapılır.politikalar. V. Alternatiflerin belirlenmesi:Amaca yönelik bütün alternatifler belirlenir ve ayrı ayrı değerlendirilir. Planlamanın yararları  Yöneticinin sistemli olarak geleceği düşünmesine yol açar. VI. Optimal bir süre için hazırlanmalıdır.  Planlama sonucunda ortaya çıkan plan yöneticinin dikkatini gereğinden çok geleceğe yönelterek içinde bulunulan zamanın ihmal edilmesine yol açabilir.Programlar:Bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli aşama ve adımları. Planlamanın sakıncaları  Planlama masraflı bir faaliyettir.Bu karar belirli bir davranış biçiminin seçilmesi yolunda olumlu olabileceği gibi plandan vazgeçme veya erteleme şeklinde de olabilir. Amaçların belirlenmesi:İşletmenin bütünü ve bölümleri için nelere öncelik verileceği. İşletmenin iç ve dış koşullarına uyabilecek şekilde esnek olmalıdır. IV.

İnsan gücünün organizasyonu:Personelin belirlenip görevlendirilmesi ve karşılıklı yetki ve sorumlulukların belirlenmesidir.Gruplama ve bölme bir ferdin yapabileceği ölçüdeki iş birimlerini ortaya çıkarır.organizasyon şemasında görülen her pozisyonun amacının ne olduğunu.Hiyerarşi personelin alt-üst ilişkilerini ve bu yöndeki yetki ve sorumluluklarını belirler. Unsurlar: I.Böylece her ferdin ne iş yapacağı. Yer. . İşleri yapmaya yarayacak yer.İşletmelerde ve her türlü örgütte bir de bu şemalarda görülmeyen İnformel organizasyon vardır ki.Denetim alanının geniş olması halinde geniş tabanlı.örgütleme işlemiyle ortaya çıkan iyi bir örgüt yönetimin yöneltme.faaliyetlerin ve işlerin belirlenip gruplandırılması. Organizasyon şemaları ve el kitapları bir işletmenin formel ya da biçimsel organizasyonunu belirler.örgütün faaliyetlerinde ve başarısında büyük rolü vardır. II. Yapılacak işler II. Örgütlemede işletme amaçlarını verimli bir şekilde gerçekleştirmek için oluşan unsurlar: I.araç ve yöntemler Örgütlemenin aşamaları: I.İşletmenin dikey şekilde düzenlenmesinden hiyerarşi (kademeleşme) ortaya çıkar.Bir üstün kaç astı etkili ve verimli olarak denetleyebileceği ile ilgilidir. II. Denetim alanı ve kademe sayısı:Bir üste kaç astın bağlanacağını ifade eder.az kademeli bir yapı.dar olması halinde ise yüksek tavanlı çok kademeli bir yapı ortaya çıkar. İşlerin organizasyonu:Plandan daha ayrıntılı olarak amaçların.koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını kolaylaştırmak ve etkinliği artırmak için gereklidir.sorumlulukları ve kime karşı sorumlu olacağı belirlenir. Organizasyon şemaları. İşler ve faaliyetlerle ilgili çalışmalardan sonra.Organizasyon el kitapları ise.Personelin yatay şekilde düzenlenmesinden fonksiyonel bölünme ortaya çıkar. Amaç:Ulaşılmak istenen amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin ve faaliyetlerin niteliği organizasyon yapısını etkiler.Bu şekilde organizasyon yönetimin diğer tüm fonksiyonları ile yakından ilişkilidir. III. İşleri yapacak insanlar ve bu insanlar arasında yetki ve sorumluluk ilişkileri III. İşbölümü ve uzmanlaşma derecesi:İşlerin çok küçük parçalar halinde görevlere ayrılması ve böylece işbölümüne gidilmesi ile her görevin sürekli olarak bir kişi tarafından yapılması demek olan uzmanlaşma.araç ve yöntemlerin belirlenmesi:İşyerinde kullanılacak maddi araçlar ve fiziksel çevre koşulları üzerinde durulur. Örgüt yapısını belirleyen unsurlar:Örgütleme ile formel örgüt yapısı ortaya çıkar ki bu yapının sürekli olarak değişen şartlara göre değiştirilmesi de amaçlanmaktadır.işletme içi yetki yapısını ve hiyerarşisini gösteren şekillerdir.Fonksiyonel bölünme aynı düzeydeki insanları gruplamaktır. Dikkat edilmesi gereken husus optimal sayılabilecek bir işbölümü belirlemektir.yetki ve sorumluluklarının nelerden oluştuğunu açıklar.etkinliği ve verimliliği artırır.sıra bunları kimlerin yapacağının belirlenmesine gelir.Bu amaçla organizasyon şemalarından ve organizasyon el kitaplarından yararlanılır.Böylece her grup bir bölüm veya departmanı meydana getirir ve her bölümde alt bölümlerden oluşur.Aksi halde aşırı uzmanlaşmanın yarattığı moral düşüklüğü ile onun sonucu olan israf ve verimsizlikten kurtulmak mümkün olmaz.İnformel organizasyon yapısı ise işletmede kendiliğinden ve doğal olarak oluşan ilişkilerin ifade ettiği yapıdır. III.Bu aşama planlama aşamasında tasarlanan işlerin programlanmasıdır ki işleri benzerliklerine göre gruplara ve bölümlere ayırmayı gerektirir.Bunun sonucu olarak belli bir işbölümü ve dolayısıyla belli bir uzmanlaşma derecesi meydana gelir.

belirgin bir nitelik olarak bir ast iki ayrı üste karşı sorumlu olmaktadır. Komuta ve kurmay organları ve ilişkileri:Organizasyonda yürütme işini üstlenecek komuta organlarının ve ayrıca bu iki birim arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemlidir.Coğrafi bakımdan çok geniş ve değişik alanlara yayılmış olan işletmelerde belirli bölgelerdeki faaliyetler o bölge yöneticisinin sorumluluğuna verilmektedir.Bu yetkinin alt kademelere kaydırılması ile ademi merkeziyetçi. V.Yapının temel birimi de kişilerce yerin getirilecek görevlerden oluşan pozisyon ya da mevkiidir.yetkinin üst kademelerde toplanması halinde ise merkeziyetçi bir yapı söz konusudur. VI.Böylece üretim. Merkez faaliyetleri ile bölge faaliyetlerinin koordinasyonun güçlüğü Matris organizasyon:Bu organizasyon diğer organizasyon tiplerinden tamamen farklıdır ve klasik yaklaşımın bazı temel ilkelerine de aykırıdır. Aşırı merkeziyetçiliğe yol açması II.Özellikle bir astın tek üste bağlanması anlamındaki komuta birliği ilkesi matris organizasyonunda tamamen terk edilmekte.Birinci kademede fonksiyonlara göre oluşturulan yapı. Bölümlere ayırma:İşbölümü ve uzmanlaşma derecesine göre belirli işler bir araya getirilerek de bölümler oluşturulur. Faaliyetlerde iktisadiliği sağlamsıdır. Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma:Aynı işler ve görevler niteliklerine göre bir araya getirilerek aynı bölüme konulur. Büyük ölçekli faaliyetlerin sağlayacağı tasarruflardan yararlanılamaması II. Haberleşme ve karar vermeyi hızlandırması Bölge esasına göre bölümlemenin sakıncaları: I. Fonksiyonlar arası koordinasyon ile kontrolün zarlaşması III.ikinci ve daha alt kademelerde en uygun diğer kriterlere göre alt birimlere ayrılır. Merkezileşme derecesi:Karar verme yetkisinin kademeler arasında dağıtımıyla ilgilidir. Her fonksiyonun kendi içinde koordinasyonunu kolaylaştırması III. Başlıca örgütleme ilkeleri Organizasyon yapısı ve bölümlere ayırma şekilleri:Klasik organizasyon teorisinin temelinde işlerin ve görevlerin daha etkin nasıl yapılacağı düşüncesi vardır. Uzmanlaşmayı kolaylaştırması. Daha düşük maliyetlerle çalışılabilmesi III. . Haberleşme kanallarının iyi işlememesi ve kararların gecikmesi Bölge esasına göre bölümlere ayırma:İşletmenin belli başlı faaliyetleri belirli coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak bölümler halinde örgütlenmelidir.IV.finansman. Fonksiyonel organizasyon: Fonksiyonel organizasyonun yararları: I. Bölge esasına göre bölümlemenin yararları: I. Tek çeşit iş yapan araç ve aletlerden ve çok uzmanlaşmış personelden yararlanılamaması III. Bölgesel istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi II.pazarlama.pazarlama ve diğer türsel faaliyetler tek elden birer fonksiyonel bölüm eliyle yürütülür. Fonksiyonel organizasyonun sakıncaları: I.basit ve mantıklı olması II.İşletme birbirinden çok farklı mallar da üretse üretim.Söz konusu bölümlerin ayrılmasında temel alınacak kriter önemlidir.personel ve diğer bölümlerden oluşan bir yapı meydana getirilir.

Yönetimin ilk aşamasında yapılan çalışmalarla ortaya çıkan plan tahminlere dayanmakta ve olması arzu edilenleri göstermekte. Kurmay yetkisi ise. Fonksiyonel yetki:Kurmaylık yetkisinin istisnai bir çeşididir.plan hedefleri yönünde iyi işleyen bir yapı ve süreç oluşturmayı hedef almakta ve nihayet yürütme organizasyonu plan hedeflerine göre yürüten bir yönetsel faaliyet olarak örgütlemeyi izlemektedir. Şebeke organizasyonun başta gelen özelliği bir mal veya hizmeti üretebilmek için yapılması gereken faaliyetleri ve bunları destekleyecek kaynakları tek bir işletme bünyesinde toplam yerine farklı işletmeler dağıtıldığı bir yapı olmasıdır.Her şahıs kendi bölümü veya biriminde kimden emir alacağını kime karşı sorumlu olacağını bilir.yöneticinin astlarının faaliyetlerini etkilemesi ve onlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesiyle ilgili bir yönetsel faaliyettir.Matris organizasyonda biri fonksiyonel hizmetlerle ilgili diğeri mal veya hizmetlerle ilgili iki yapı yer almakta olup bu iki tip örgütün olumlu yanlarını tek bir yapıda toplama yoluna gidilmektedir.belirli faaliyetleri başkalarına yaptırma hakkı konusunda başkalarını yetkili kılmasıdır.Bu.yöneticinin genel tutumuyla ilgili . Şebeke organizasyonunda temel faaliyetlerin her biri ayrı bir yönetim altında çalışan ayrı bir organizasyonun konusu olmaktadır.satın alma işleri satın alma konusunda uzmanlaşmış ayrı bir işletme.Ancak belirli görevlerin yapılması ve kararların alınması için geçici veya sürekli olarak başkalarına yetki tanınmasını ifade etmektedir.planlar yapılıp organizasyon yapısı oluşturularak işlerin gereğine göre kişiler görevlendirildikten sonra bu organizasyonun ortak amaç doğrultusunda hareket geçirilmesi demektir. Bu organizasyon tipinin ortaya çıkma nedeni işletmenin çevresel değişmelere hemen cevap verebilecek bir kıvraklığa kavuşması böylece etkinliğin arttırılması. Şebeke(network) organizasyonu:Bir mal veya hizmeti üretmek için iki veya daha fazla kuruluşun aralarında iş bölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmelerinden oluşan yapıdır.Bu aşamada artık örgüt amaçlara yöneltilmeli.Örneğin.Çünkü yetkisiz sorumluluk işlerin yapılmamasına.yöneticinin iş gördürme.belirli faaliyetleri yaptırma hakkıdır.Yönetim ve organizasyonda temel ilkelerden biri yetki ve sorumlulukların denkliğidir.sorumluluk olmadan yetki ise yetkinin kötüye kullanılmasına yol açar.Fonksiyonel yetkiye sahip kimse belirli bir iş ve görevlerle ilgili olarak direkt kendisi emir verebilir. Komuta ve kurmay yetkileri:Komuta yetkisi ast ile üst arasındaki hiyerarşiyi gösteren yetkidir.ast üzerinde komuta yetkisine sahiptir. Sorumluluk:Görevlerin yerine getirilmesi bakımından hesap sorulabilmesidir.Yetki ve sorumlulukların birbirleriyle karışmış göründüğü bu yapı anlaşmazlık ve çatışmalara çok müsait bir ortam oluşturur. Yöneltme.örgütleme.Üst.büyük işletmenin kendi iyi bildiği işi yapıp diğer işleri bir piyasa disiplini içinde başka organizasyonlara devretme düşüncesidir.üretim ve pazarlama işleri bu konularda uzmanlaşmış ayrı ayrı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.işletme içindeki kişiler ve gruplar bu amaçları gerçekleştirecek yönde motive edilmelidir. Yetki devri. Organizasyonla ilgili diğer sorunlar: Yetki ve yetki devri:En basit ifadeyle başkalarına iş gördürme.Kurmay personel veya yetkili kendi uzmanlık alanı. YÖNELTME(YÜRÜTME) Yöneltme.Yönetici belirli amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin yapılmasını başkalarından isteme hakkına sahip olmalıdır ki görevini yapabilsin.yöneticiye yardımcı olunması fonksiyonunu görür.bilgi ve tecrübesi ile yöneticiye vereceği kararlarda yardımcı olur.

Demokratik lider:Sadece kendi yetenekleri ile değil astlara danışarak onlarla tartışarak iş görür. X ve Y teorileri X teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sevmez. III. Yöneltme süreci içersinde.zorlanması gerekir.üstlerin iyi niyetine bağlıdır.Liderin hep işin başında olmasıyla işler yürür. IV.Grup üyelerinin bireysel hareket etmesine izin verir.  Eğer astların eğitim düzeyi düşükse yöneticinin ayrıntılı bilgiler içeren basit emir ve talimatlar vermesi önemli olacaktır. .Kısa dönemde etkili olabilen bu yaklaşımla uzun dönemde astların iş tatminini yok etmesi nedeni ile başarılı bir çalışma ortamı yaratılamaz.Astların çok iyi çalışmalarını bekler aksi halde cezalandırır. IV. III.tembeldir  İnsanların çoğunun işinde gereken çabayı göstermesi ve iyi çalışması için sıkı denetlenmesi.iyi çalışmayanlar terfi ettirilmezken iyi çalışanların terfisi gerçekleştirilmeli ve maaşları artırılmalıdır.  Bir haberleşme ve iletişim faaliyetini kapsamaktadır.Bu tip liderliğin başarısı saygı ve bağlılık yaratacak kişilikte. İyi bir talimatın özellikleri: I.kesin. Liderlik tipleri I.eksiksiz ve akla uygun olmalıdır. Liberal lider:Astların kendi amaçlarını kendilerinin belirlemelerine ve kendi kararlarını kendilerinin vermelerine dayanır.Lider kendi rolünü diğer grup üyelerininki gibi görür.İş tatminine grup başarısı ile ulaşılır.güçlü ve akıllı olması ile mümkündür.Genellikle tek başına karar verir.olup tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra personeli çalışmaya sevk etme süreci olarak kabul edilebilir. Yöneticilerin beklentilerini karşılama yolunda işçilerin motivasyonu ile gerekli şekilde ilgilenir. II.açık-seçik ve tam olarak astlarının yeteneklerine göre onlara yapabilecekleri emir ve talimatları vermeyi kapsar. II.Astların liderliğe yükselmesi imkansızdır. Astların mevcut durumda belirli görevleri sürdürmelerinde yol gösteren devamlı eğitim faaliyetini ifade eder. III. Talimat açık-seçik olmalıdır:Talimat veren açısından değil alan açısından açık-seçik olmalıdır. Talimat tam olmalıdır:Yapılacak işin amacı bildirilmeli ve astın zihninde bunun neye yarayacağı konusunda karanlık nokta kalmamalıdır. Diktatör lider:İşlerini ceza korkusu ile tenkit edici ve olumsuz sayılabilecek tavırlarla sürdürür. II. Yöneticinin.güç durumda kalır.  Astlara ne yapmaları gerektiğini bildiren emir ve talimatlar açık. Talimat makul olmalıdır:Bir asttan makul olmayan bir işi yapması istenirse o astın morali bozulur. Çalışmada disiplin sağlamayı ve iyi çalışanları ödüllendirmeyi kapsar.Astların tatmini.Astları. I. Otokratik lider:Astların iş tatminine önem veren ve kendisine güven duyulmasını isteyen babacan kişi rolündedir.  İşletmede.planlama ve örgütleme faaliyetlerine katılmaya teşvik eder. Yöneltme süreci.

(Fayol) Koordinasyon ile yönetici çeşitli işletme faaliyetlerini ve bu faaliyetleri yerine getiren çeşitli kademelerdeki insanları birbirleriyle uyumlu hale getirmek. Ortalama bir insanın yükselme hırsı sınırlıdır. Yönetim sürecinin başlangıcından başlayarak koordinasyon sağlamaya çaba gösterilmesi III. Personelin kendi aralarında gönüllü işbirliğine teşvik edilmesi DENETİM Olması gerekenle olanın karşılaştırılması aradaki olumsuz farkların belirlenerek düzeltici tedbirlerin alınmasıdır. İyi düzenlenmiş haberleşme yöntemleri kullanılması VI. Yalın bir örgüt kurmaya ve bölümlere ayırmanın koordinasyona elverişli olmasına dikkat edilmesi V. KOORDİNASYON Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir organizasyonun bütün faaliyetlerinin ahenkleştirilmesidir. Y teorisi.işçilere işlerin nasıl geliştirileceğini sormakta ve önerileri uygulama yetkisini vermektedir.insanlar kendi kendilerini denetleyebilirler. X teorisinin varsayımları daha çok klasik yaklaşımı temsil eder niteliktedir.Burada güdülen amaç her .Koordinasyonun etkili olabilmesi içinde iyi işleyen bir haberleşme sisteminin varlığı gerekir.  İnsanlar sorunları çözmede yüksek derecede hayal gücüne sahiptirler  Modern sanayi toplumunda ortalama bir insan zihni yeteneklerinin yalnızca sınırlı bir bölümünden yararlanır.verilen talimatlara ve tesis edilen ilkelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını anlamaya yarar. Bir durumla ilgili tüm etkenlerin ve yönlerin dikkate alınması IV. Y teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sever  Amaçlara ulaşma da sıkı kontrole gerek yoktur.sorumluluk almamayı tercih eder.insanın sıkı kontrol olmadan da iş yapabileceğini hatta sorumluluk yüklenerek daha yaratıcı bir biçimde verimli olarak çalışabileceğini savunmaktadır. İlgili ve sorumlu kişilerin direkt olarak ilişkilerinin sağlanması II. Z teorisi(William Ouchi):  Çalışanlara uzun dönemli istihdam  Birlikte karar verme  Nisbi olarak seyrek performans değerlendirme ve terfiler  Bağlılık ve yakınlık duygusunun yaratılması ve aile havası içinde işbirliği  Tüm yöneticilere ve işçilere karşı güven duygusu Bu teoriye göre yeniden şekillenen işletmelerde yöneticiler.işletme faaliyetlerinin kabul edilen planlara. Etkili bir koordinasyon I.  Bir insanın örgütsel amaçlara ne ölçüde bağlandığı başarı için verilen ödüllere bağlıdır.güven içinde olmayı.Y teorisininkiler ise beşeri ilişkiler yaklaşımını ortaya koymaktadır. Denetim.grup çabalarını ortak amaç doğrultusunda tutmak zorundadır.

IV. Kalite tanımları  Müşteriye uygunluk  Şartlara uygunluk  Bir mal ya da hizmetin belirli bir ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerin tümü  Tüketicinin isteklerine uygunluk  Müşteri istek ve beklentilerine uygunluk ***Kalite toplam kalite yönetimi sayesinde üretim tabanından çıkmış yönetimin tepesine kadar tüm kademelere tırmanmış ve stratejik yönetim boyutuna ulaşmıştır. Denetim bir çeşit geri bilgi akışı veya geri besleme temeline dayanır. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalite. Standartlarla fiili durumun karşılaştırılması:Standartlar ile fiili durumun ölçüm sonuçları karşılaştırılır. Düzeltici önlenmelerin alınması:Standartlarla fiili sonuçlar arasında önemli ölçüde olumlu veya olumsuz farklar görülürse bir takım düzeltici önlemlerin alınması gerekir. II.yargı ya da tek kelime ile planlama diğeri ise uygulamadır. Toplam kalite yönetiminin(TKY) anlamı: Üretilen mal ve hizmetlerin üstün kalitede olması konusunda kesin bir taahhüdü ve sürekli iyileştirme ve kalite geliştirmeyi benimseyen bir yaklaşımdır. YÖNETİM VE KARAR VERME İşletme yöneticisinin sürekli olarak yaptığı çok ve çeşitli işlerin temelinde karar verme yatar.Belirlenen standartlar parasal veya fiziksel olabilir. Fiili durumun ölçülmesi:Fiili durumun ilk aşamada sağlanan standart ile karşılaştırma amacına yönelik olarak saptanmasıdır.güvenilirlik gibi somut özellikleri hem de müşteri tatmininin soyut unsurlarını içermektedir.Tahmin edilen nedeni ortadan kaldıracak etkinlikte önlemler alınırken aynı zamanda verimlilik yönünün de ihmal edilmemesi gerekir.hedeflerin belirlenmesi olup kontrol için temel alınacak standartları meydana getirir.Etkin düzeltici önlemlerin alınabilmesi için sapma nedeninin iyi teşhis edilmesi gerekir.Karar verme en basit olarak.Bu yaklaşım kar amaçlı kuruluşlarda rekabet avantajı sağlayıp karlılığı arttırırken kar amaçsız kuruluşlarda da hizmet kalitesinin yükseltilmesi yoluyla kaynakların daha etkin ve verimli olarak rasyonel bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır.”alternatifler arasından tercih ve seçim yapmak ve sonuca ulaşmaktır.Bu.bir işletmenin üretip sunduğu mal ve hizmetlerin mükemmel olma veya üstünlük derecesini ifade etmektedir.Söz konusu üstünlük hem dayanıklılık.” Yönetim sürecinin iki önemli yönünden biri “karar verme” diğeri “yapma” dır ve bunlardan ilki fikir. Standartların belirlenmesi:Denetimin temelde olması gereken ile olanın diğer bir deyişle fiili durumun karşılaştırılması yolunda bir yönetsel faaliyet olması nedeniyle her şeyden önce nereye ulaşılmak istendiğinin saptanması gerekir.Karar verme aynı zamanda çatışmaları çözümlemedir. .düzeydeki işletme faaliyetlerinin veya denetim konusu olan belirli faaliyetin zayıf ve hatalı yanlarını bularak gerekli tedbirleri alarak tekrarını önlemektir. III. Planlama Uygulama Denetim GERİ BİLGİ AKIŞI Denetim sürecinin aşamaları I.

Öğrenen örgütler:İnsanların istedikleri sonuçları yaratma kapasitelerini sürekli olarak genişlettikleri.kollektif özlemin serbestlik kazandığı ve insanların birlikte öğrenmeyi öğrendiği yerlerdir.Bu yaklaşımla işletme sisteminin sürekli olarak geliştirilmesi ve iyileştirilmesi fikrinin çalışanlara benimsetilmesi ile topyekün kalite üretimi sağlanmaktadır.diğer yandan yatırım yapılacak yeni iş alanlarını belirleme açısından da oldukça kullanışlı bir araçtır. Kıyaslama(Benchmarking):En iyi endüstri uygulamalarının ortaya çıkarılmasını.Temel yetenekler günümüzde strateji oluşturma konusunda en güçlü araçlardan olup bir yandan işletmenin rekabetçi üstünlüklerini arttırma.Buna değişim mühendisliği de denilmektedir.analizden geçilmesini.müşterinin mevcut isteklerini ve gelecekteki beklentilerini belirlemek ve en iyi şekilde karşılamakla ilgili bir iş anlayışı ve yönetim tarzıdır.TKY. ÜRETİM .işletmenin tüm işlerinin rasyonel olarak verimli şekilde yapılmasını sağlamak. TKY’ nin unsurları:  Önlemeye dönük yaklaşım  Tepe yönetiminin liderliği  Müşteri odaklı olma  Çalışanların eğitilmesi  Takım çalışması  Sürekli geliştirme süreci  Ölçüm ve istatistikler ***Kaizen ilkesi:İş süreçlerinin sürekli geliştirilmesi YÖNETİMLE İLGİLİ YENİ KAVRAM VE TEKNİKLER Süreç yenileme:Bir iş veya faaliyetin daha kısa sürede bitirilmesi ve hatalardan arındırılması yolunda yapılan çalışmalardır. Bu örgütlerin 5 ana öğesi vardır:  Sistematik problem çözme  Yeni yaklaşımları deneme  Kendi deneyiminden ve geçmişten ders alma  Başkalarının deneyiminden yararlanma  Bilginin örgütün her noktasına hızlı ve verimli bir şekilde aktarılması Temel yetenekler(core competences):Bir kurumun kendisine rekabetçi üstünlük sağlayan ve müşteriye özel değer olarak yansıyan beceriler bütünüdür.yeni bilgi ve kavrayışları yansıtmak için davranışlarını değiştirme becerisine sahip olan örgüttür. Daha basit bir ifadeyle.bilgi yaratma.yeni ve geniş düşünme modellerinin beslendiği.edinme ve aktarma.benimsenmesini ve uygulanmasını sağlayan sürekli bir araştırma ve öğrenme deneyimidir.    TKY’ nin amacı:Müşteri isteklerinin karşılanması Yöntemi:Yapılan tüm işlerin sürekli olarak iyileştirilmesi İlgili kimseler:Başta tepe yönetimi olmak üzere tüm çalışanlardır. Dış kaynaklardan yararlanma:İşletmelerin çok iyi bildiği iş üzerinde yoğunlaşması kalan işlerin ise işletmenin dışındaki kaynaklardan sağlanması böylece kaynak tasarrufunu sağlamasıdır.

satış hacminin ve satış gelirlerinin ne kadar olabileceğini belirlemeye çalışır.Böylece toplam gelirlerle toplam giderleri bunlardan birindeki değişmenin elde edeceği karı nasıl etkileyeceğini analiz eder.Kar satış gelirleriyle toplam giderler arasındaki olumlu fark olduğundan yönetici daha işletmenin kuruluş aşamasındaki araştırmalardan başlayarak üretime geçtikten sonra da gereken pazarlama araştırmalarıyla talep ve satış tahminleriyle.Beşeri ve maddi faktörlerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir. Üretim miktarının azalıp çoğalmasıyla toplamı değişmeyen maliyetlere sabit maliyetler denir. Prodüktivite(verimlilik)=Çıktı Girdi Rantabilite=Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemde kullanılan sermayeye oranıdır. Prodüktivite Fiziksel miktarlar olarak üretimden elde edilen çıktının girdiye oranıdır.hem vergiler hem de kar dağıtımı.bir ülkenin refah düzeyi olan GSMH. Doğrusal olarak başa baş grafiği Başa baş grafiği tamamen doğrusal olarak ifade edilen bu en basit şekliyle üretim arttıkça başa baş noktasından sonra hızla artan toplam karlar sağlanacağı izlenimi verdiği için fazla .GSYİH gibi göstergelere de esas teşkil ettiğinden önemlidir.temel amaç olmaktan çok tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanmasında bir araç ve bu ihtiyaçları etkin bir biçimde karşılamanın bir sonucu olmalıdır.Maliyetin belirlenmesi özellikle kazanç miktarının belirlenmesi.istenilen zamanda ve mümkünse en düşük maliyetle üretilmesini sağlamak üzere bir araya getirilmesi yolundaki sistemli çabalardır.işleyişi.mal ve hizmet üretilmesi veya genel olarak işletmenin faaliyette bulunmasıyla ilgili her türlü giderlere faaliyet giderleri denir.makine ve malzeme gibi beşeri ve maddi kaynakları belirli miktarda mamulün istenilen kalitede. Mal ve hizmetin üretilmesi için yapılan giderlere ise maliyet denir. Üretim yönetimi:İşletmeci açısından üretim fonksiyonu bir sanayi işletmesinde üretimi verimli bir şekilde örgütleyip işletme amaçlarını etkin bir biçimde gerçekleştirme yolundaki çabalardır. Üretim miktarının değişmesiyle toplamı değişen giderlere değişken giderler denir. çeşitli amaçlar için önem kazanır. Maliyet.ücret artışları vb.prodüktivite ve rantabilite kavramları Maliyet İşletmenin kuruluşu. Üretim yönetimi işletmenin elinde bulunan insan gücü.Üretim sadece işletmeler için değil.En basit olarak net karın öz sermayeye oranıdır. Rantabilite(karlılık)= Net kar Öz sermaye Başa baş noktası İşletmelerde kar.

 Hareket halinde üretim:Mamul. III.Kitle üretimi tarzında imalat öncesi hazırlık fazladır ve bu hazırlıkların toplam maliyet masrafları içindeki payı da büyüktür.köprü.mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir ve parçalar belirli bir yönde hareket edip hiç durmaksızın çeşitli Maineleri ve işçileri dolaşarak sürekli ve düzenli bir akış ile mamul halde işletmeyi terk ederler.ÖR:Bina.En fazla ölçüde sermaye yoğun üretim teknolojisi ile tamamen birbirinin aynı olan mamuller otomasyon gibi çok gelişmiş üretim sistemleri ile meydana getirilirler.Şu halde toplam gelir=toplam gider eşitliğinden hareket edilirse başa baş noktası.Üç farklı uygulama şekli vardır: -Atölye sistemi:Aynı tipteki makineler aynı yerlerde toplanır. Üretimde izlenen yola göre üretim sistemleri  İmal yerinde üretim:Üretilen mamulün özelliği nedeniyle mamulün bulunacağı yerde imal usulüdür. Belirli bir sürede üretilen miktarlara göre üretim sistemleri  Tek mal üretimi:Belirli bir sürede tek mal imal edilir ve üretim işlemi tekrarlanmaz.Seri imalatta sipariş üzerine de.yığılmalara yol açmayacak tarzda düzenleme yapılmalıdır.Diğer bir deyişle seri az da çok da olsa büyüklük.Bu sistem çeşitli cinste ve miktarda mal üreten işletmeler için uygun olup tek mamul üretiminde ve küçük seriler halinde üretimde kullanılır atölye kitle üretimi yapılamaz.soyut ise hizmet üretimi söz konusudur.  Seri halde üretim:Aynı sürede çok sayıda ama belirli seriyi dolduracak kadar mamulün üretilmesi söz konusudur. Mamule göre üretim şekilleri ve hizmet üretimi:Ortaya çıkan mamul fiziki veya somut ise mal.bilinmeyen müşteriler için de mamul imal edilebilir.sermaye-yoğun bir üretim şeklidir.üretim araçları ile işçilerin bulunduğu yerlerden geçer.Ama atölye sistemindekinden farklı olarak makineler belirli bir mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilirler.Üretimde mamul hareket etmez.Makineler.Aynı zamanda.bu toplanma yerleri atölyelerdir. Q= f P-V veya Q= b (f-a) Üretim sistemlerinin sınıflandırılması I. II.gemi.Bu sistemde çeşitli mallar imal edilebileceği için her mamulün izleyeceği yol farklı olur.Sistemin temel özelliği üretimin değişen koşullara göre ayarlanabilmesidir.aynı kalitede ve aynı ölçüde sadece bir mamul meydana getirildiği için her üretilen mal kendisinden bir önceki ve sonrakilerden farklı olur.  Kitle üretimi:Belirli bir sürede.Bu üretim aynı makineleri aynı sıra içinde ve aynı şekilde çalıştırmak suretiyle yapılır. .gerçekçi değildir.Sürekli ve düzenli bir ulaştırma şart olup.seri halde üretimdeki mal sayısının çok üzerinde mal imal usulüdür. -Akıcı üretim sistemi:Üretilecek mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler. -Grup sistemi:Karma bir sistem olan grup sisteminde belirli makineler belirli yerlerde toplanırlar.kalite vb bakımlardan birbirinin aynı olan sınırlı sayıda mal üretilir. Cebirsel yoldan başa baş noktasının bulunması:Başa baş noktası tanım gereği sabit ve değişken giderlerin toplamına eşit satış gelirlerinin sağlandığı üretim ve satış miktarını gösterir.Kitle üretimin önemli bir özelliği imalat programlarının ancak uzun süre içinde değiştirilmesidir.Üretilecek malın belirli bir makinede işlenmesi gerekince o makinenin bulunduğu atölyeye götürülür.Ancak hepsi küçük bir alandadır.Maliyetler belirli bir üretim miktarından sonra hızla aratacağı için eğrilerle daha iyi temsil edilir.

takım çalışması ruhu ile hareket edip darboğazları görebilmeleri gerekmektedir.Bu da daha az stok. TAM ZAMANINDA ÜRETİM(JIT) Bir işletmenin karlılığını etkileyen faktörler arasında stoklara bağlanan kaynakların önemli bir rolü vardır.yine bilgisayara ve onunla bağlantılı kontrole dayalı sistemlerdir.uygun parçayı. Mal üretiminden farklı olarak bu üretimde kitle üretimine fazla rastlanmaz.Sistem. Bilgisayar yardımıyla tasarım ve üretim(CAD/CAM):Gerek tasarım gerek üretim sürecinde bilgisayarın kullanılmasıdır.mal ve hizmetlerin üretiminde temel unsurlardan biridir.en uygun zamanda sağlayarak faaliyetlere ve mamule değer katmayan her şey anlamındaki tüm israf kaynaklarını ortadan kaldırarak karlılığı artırmaktır. Modern teknolojilerden yararlanma isteği üretimde otomasyona gitmeyi cazip hale getirmektedir.Sipariş verme ve elde stok bulundurmanın maliyetleri yanında stoklar.Her mal veya hizmet teknolojinin şu üç boyutunun bileşkesi olarak ortaya çıkar:mamul teknolojisi.” Üretim sürecinin çeşitli aşamalarında yer alan bir girdi olarak teknoloji.daha düşük maliyet ve geleneksel üretimdekinden daha iyi kalite de mal ve hizmetler demektir.BİLGİSAYARLA TASARIM/ÜRETİM VE ROBOTLAR Teknoloji ve otomasyon:Teknoloji. .proses.takım-teçhizat ve makinelerden oluşan bir sistemdir.Bu üretim sisteminde bilgisayarlar mamulün dizaynında makineleri kontrol etmede ve üretim fonksiyonunun denetlenmesinde işçilere yardımcı olmaktadır.FMS. Esnek üretim sistemleri(FMS):Aynı mamulün çok değişik çeşitlerini kolayca yapılacak değişikliklerle üretme imkanı veren elektronik kontrole dayalı sistemlerdir.bilgisayarın etrafında oluşturulmuş farklı tipte bir otomasyon sistemi olup sistemin temeli çok çeşitli süreçleri ve fonksiyonları bütünleştiren ve kontrol eden bir merkezi bilgisayar sistemidir. Bilgisayarlı entegre üretim sistemleri(CIM):Robotların.Hizmetlerin üretimden sonra stoklanamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar ortaya çıkar.Hizmet verme süreci interaktiftir.Hizmet üretiminde insan faktörü çok önemli olup hizmeti üreten ve sunan kişinin kişiliği hizmet üretimi üzerinde çok etkilidir.Hizmet üretimi depolanıp stoklanamaz.Ancak bu sistemin uygulanabilmesi İçin tüm çalışanların sistemin işleyişi konusunda iyi eğitilmeleri.CAD/CAM.kalite.prodüktivite vb maliyet unsurlarını da dolaylı bir şekilde etkilerler.bilgisayarlar ve diğer teknolojilerle kombinasyonundan ortaya çıkmaktadır. Tam zamanında üretim işletmeye veya üretim hattına gerekli olan parça ve malzemenin tam lazım olduğu zaman tedarikini temel alarak iyi bir planlama ile stoktaki mal seviyesini iyice azaltarak maliyetleri düşürmektedir.uygun yerde.Bilgisayarın mamul tasarımında ve üretiminde kullanılması küçük pazarlar için çok az maliyet artışlarıyla değişik zevklere hitaben mamul dizaynını mümkün kılmıştır.imalat teknolojisi ve haberleşme teknolojisi. OTOMASYON. Tam zamanında üretimin temel amacı.yüksek kaliteli ve büyük miktarda üretimi sağlamaktadır.Çünkü genellikle otomatik makineler daha ileri teknoloji olarak düşük birim maliyetli.genel olarak “bilginin insan ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kullanılmasıdır”.CIM.hizmeti veren ile alan yakın etkileşim içerisindedir.Bu üretim sipariş üzerine üretim dışında önce üretilip sonra pazarlanan mallardan farklı olarak önce pazarlanır sonra üretilirler.Üretim yönetimi açısından “mal ve hizmet üretmek için kullanılan metot.

Denetim:Üretimden sonra planların ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesidir.finansal ihtiyaçları.tüm üretimin yerleşim düzeninin.gereç ve makinelerin yerleşim düzeni olan işletme içi yerleştirmeyi. III. Programlama:İşlemlerin her birinin yapılacağı zamanı belirler.makineler veya kişiler yatay kısmında ise yıl esas alınıyorsa 12 ay.Çünkü üretim operasyonlarının büyüklüğü.sırasını.planlama.kaynakları işi vaktinde bitirmeye yönelik olarak bütçeleme ve programlama tekniğidir.müşteriye mal tesliminin taahhüt edildiği tarihleri gösterir.koordine etme ve denetleme için tanımlamaya yarar. Üretim planlaması ve denetiminin aşamaları I.Bir defalık işler için kullanılır.Ayrıntılı programlar.faaliyetlerin merkezileşmiş veya merkezileşmemiş bir biçimde yürütülmesini.hızları.ihtilafları minimize etme.bir projenin gerçekleştirilmesinde geçen zamanın maliyetle doğru orantılı olarak arttığı varsayımı ile sadece zaman ve miktar olarak değil dolaylı olarakta maliyet ve miktar açısından da kontrol sağlar.üretimde gecikmeleri. Tahmin:Yapılacak belirli bir üretimle ilgili olarak tahmini üretim maliyetlerinin belirlenmesi olup başta muhasebe bölümü olmak üzere diğer bölümlerden gelen bilgilerden ve zaman standartlarından yararlanılarak yapılır. .her yarı mamul parçanın bir sonraki üretim aşamasında doğru yere gitmesini sağlar.ana program.üretim maliyetlerini ve işgücü ihtiyaçları ile başa baş durumunu etkiler.derli toplu olarak özet bir biçimde gösterir. Gantt şeması Planlanan ve gerçekleşen üretim miktarlarını zaman değişkeni ile bir gösteren bir imalata programıdır.Robotlar:Daha çok tehlikeli. II.ne büyüklükte yapılacağı çok önemlidir. IV.sağlığa zararlı işleri yapmada .fiziksel olanakların araç. İş dağıtımı:Bir makinenin veya bölümün yapacağı işin önceden belirlenmesi olup.Şemanın dikey kısmında üretim bölümleri. V.İki tür program söz konusu olur. Gantt şeması belirli bir zaman dilimi içerisinde planlanan üretim hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğine ilişkin birçok bilgiyi.bunaltıcı. Şebeke analiz teknikleri:PERT VE CPM şemaları Şebeke analizi tekniği özellikle karmaşık durularda bir bütünün çok sayıdaki elemanlarını karşılıklı ilişkileri ile birlikte bir bütünlük içinde göz önünde bulundurarak etkin bir dizayn.gün esas alınıyorsa iki haftalık iş günü gösterilir.üretim planı yapılırken makinelerin sayısı.işlenecek hammadde ve materyalin üretim sürecinde izleyeceği yolu veya akışı belirleme çalışmasıdır. ÜRETİM PLANLAMASI VE DENETİMİ Üretim hacmi veya üretimin ne ölçüde.karar verme.kapasiteleri vb teknik özellikleri göz önünde tutularak en uygun seçim yapılması sağlanır.duraklamaları.atölyeler. PERT şeması özellikle zaman değişkeni üzerinde durur. İş hazırlama:Yapılacak işleri.minimum maliyetlerle en etkin üretim akımını sağlayacak tarzda düzenlenmesi gerekir.Olan ile olması gereken arasındaki farklılıklar açık-seçik hale gelir.Ancak. PERT şeması Bir işin çeşitli kısımları arasında zaman uyumu sağlama. VI. İmal emri:Artık üretime başlanması talimatının verilmesidir. Genel ve özel amaca hizmet eden ekipman seçilince bunlara uygun olarak binaların hazırlanması.uzay istasyonlarında ya d üçüncü vardiya olarak fabrikada işçilerin yerine kullanılırlar.

Bunlar normal zaman ve maliyet ile sıkışık zaman ve maliyettir.mamul kalitesini yüksek tutacak şekilde hazırlanacak şartname esaslarına göre alımların yapılmasıdır.kalite.yarı mamul ve mamul maddelerin her birinden ne kadar miktarı stok olarak elinde tutarsa en uygun olacaktır? II.hammadde ve malzemenin uygun büyüklükte ve sıklıkta verilecek siparişlerle minimum maliyetle gerçekleşmesidir.Temin süresi boyunca sipariş noktası için konulan kutudaki maldan kullanılır. Satıcılardan veya diğer bölümlerden talep edilmesi en uygun ekonomik sipariş miktarı ne kadardır? III. Stok kontrolü Hammadde ve malzeme. II.Sipariş dönemi geldiğinde eldeki stok miktarı belirlenir ve bu miktarı önceden belirlenmiş hedef stok düzeyine(max düzey) tamamlayacak kadar sipariş verilir. Sabit sipariş miktarı sistemi:Stoktan her mal çekildiğinde stok miktarı önceden belirlenmiş bir sipariş noktası ile karşılaştırılır.Bir projeyi oluşturan çeşitli parça veya kısımların her biri ayrı bir işlem olarak ele alınır.  Miktar bakımından uygunluk. Şemanın düzenlenmesinde şu soruların cevapları çok önemlidir:  Belirli bir olaydan önce hangileri tamamlanmalıdır?  Hangileri belirli bir olay tamamlanmadan önce başarılamaz?  Hangileri eş zamanlı olarak aynı zaman diliminde başarılabilir? CPM(kritik yol metodu) şeması Özellikle kar amacının da ön planda olduğu büyük projelerde kullanılır.satın almayı aksatmayacak biçimde güvenilir bir veya birkaç satıcı firmadan tedarikin yapılmasını ifade eder.bir proje parçasıdır.  Zaman bakımından uygunluk.  Çift kutu yöntemi:İşletme elindeki 2 kutudan birine sipariş noktası kadar mal koyar.kaynak ve fiyat değişkenleri açısından uygunluk sağlanması halinde optimum tedarik gerçekleşmiş olur. Stok kontrol sistemleri: I.Bununla ilgili yapılan maliyet tahmini de sıkışık maliyettir.Bu yöntemin temel problemi sipariş noktasına gelinip gelinmediğinin tespit edilmesindeki zorluktur.  Kaynak bakımından uygunluk.Olay ise belirli bir zamanda ulaşılan durumu ifade eder.zaman.Eldeki stoklar sipariş noktasına düştüğünde toplam stok maliyetlerini minimum kılacak sabit bir miktarda sipariş verilir.Bu metotta iki ayrı zaman ve iki ayrı maliyet tahmini yapılır. İşletme hammadde ve malzeme.belirli bir iş.diğerini ise tamamen mal ile doldurur.Normal zaman.Sipariş noktasına gelindiğine yeniden sipariş verilir.  Kalite bakımından uygunluk. Nasıl bir kontrol sistemi kurulmalıdır? Stok kontrolü bu üç soruya en uygun cevapları bulmaya çalışır. STOK YÖNETİMİ Miktar. I.Bunun için iki yöntem kullanılır:  Sürekli kayıt sistemi:Stoka eklenen ve çıkan tüm işlemler kaydedilir.PERT şemasının en önemli iki temel kavramı işlem ve olaydır.bir işlemin tamamlanması için tahmin edilen zamandır ve bu tür işlerin bitmesi için tahmin edilen maliyette normal maliyettir.Bir işlem kendisi için zaman ve kaynak sarfı gereken.yarı mamul ve mamul maddelerin her üç grubunu da ilgilendiren bir konudur. . Sıkışık zaman ise bir işlemin normal zamandan daha kısa zamanda bitirilmesi hali için hesaplanan zaman tahminidir.siparişlerin erken ya da geç verilmeyip en uygun zamanlarda verilmesi yoluyla aşırı stoklara döner sermaye bağlanmamasıdır. Sabit sipariş dönemi yöntemi:Eldeki stok miktarına bakılmadan belli dönemlerde sipariş verilmesidir.

Zaman etüdü(iş ölçümü) Bir işin kalifiye bir işçi tarafından belirli bir düzeyde yapılabilmesi için gerekli standart zamanı ölçmek ve belirlemek için yapılan teknik çalışmadır. Hareket etüdü ile geliştirilmiş metot. Kalite kontrolünün yararları: I. II.Eğer eldeki stok düzeyi minimum düzeyde veya altındaysa bu miktarı maksimum düzeye tamamlayacak kadar sipariş verilir. Pazara sunulan mamulün tüm birimlerinin standart olmasını.bir işi en iyi yapma yolunu.Bu araştırmada da temel olarak belirli bir iş yaparken işçinin yaptığı hareketleri bilimsel yoldan ayrıntılı bir analize tabi tutar. III.Stoklar sabit dönemlerde gözden geçirilir. Yasal şartlara uygunluğu sağlar.makine ve materyal.Ekonomik değildir. ÜRETİM SÜRECİNİN GELİŞTİRİLMESİ(İŞ ETÜDÜ) İnsanın çalışmasını bütün ilişkileri ile birlikte inceleyen ve mevcut durumun iyileştirilmesi için etkili bütün faktörleri sistematik olarak araştırmaya yönelen bir tekniktir. Gerekli işleri mümkün olan en iyi şekilde düzenlemek III. Hareket etüdü daha iyi iş görme metodunu ideal veya ideale yakın metodu araştırır.Bir minimum stok düzeyi ve bir maksimum stok düzeyi belirlenir. Yüzde yüz kalite kontrolü:Tüm üretilen mamullerin tek tek kontrol edilerek her mamulün kalitesi test edilmiş olur. İşgücünü eğitmek Hareket etüdü Daha kolay ve daha etkili metodların geliştirilmesi.çalıştığı yer açısından da inceler.İşçiyi işle ilgili hareketleri yanında kullandığı aletler.Bu ikisinin birlikte kullanımı ile geliştirilmiş metodun standartlaştırılması ve bütün işçilerin o metodu kullanmak üzere eğitilmesi yoluna gidilerek prodüktivite artışı sağlanır.Hareket ve zaman etütlerinden oluşur. II. Maksimum-minimum sistemi:Önceki 2 yöntemin temel denetim mekanizmalarını birleştirir. Üretim sürecinde kalite kontrolü:Mamul üretilmekte iken her imalat biriminde ya da stratejik imalat birimlerinde üretilen her parçanın veya örnek parçaların üzerinde yapılan kalite kontrolü şeklidir.nitelikte ve tipte olmasını sağlar.diğer bir ifadeyle aynı ölçüde.analizi ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir. Örnekleme yoluyla istatistiksel kalite kontrolü:Sanayide üretilen mamullerin belirli bir yüzdesinin örnekleme yoluyla numune alınıp kalite kontrolü yapılması ve sonuçların ana . İşle ilgili doğru zaman standartlarını tespit etmek V.uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla bir işin mevcut yapılış şekli ile teklif edilen yeni usullerin sistemli bir şekilde tespit ve kaydedilmesi.III.zaman etüdü ise bunun için gerekli zamanı belirler. Kalite kontrol yöntemleri: I. İş etüdünün amaçları: I. III. Uygun iş metotlarını standartlaştırmak IV. Gereksiz işlerden kurtulmak II. Üretimi planlama ve uygulama sürecinde hatalar var ise bunların önceden saptanmasına imkan verir.

Satış anlayışı. ***Kalite kontrolü artık muayene ve test ile kusurlu mamullerin ayıklanması değil kalitenin devamlılığını sağlamaya ve kalite geliştirmeye yönelik sürekli çabalardır.Günümüzdeki anlamıyla pazarlama tüketici yönlüdür ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması temeline dayanır.Pazarlama geleneksel olarak mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye veya kullanıcıya doğru akışını yönelten işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesidir.  Kar getirici satış hacmi:İşletme faaliyetlerini sürdürebilmek için sadece çok satış geliri değil tatmin edici karı getirecek satış hacmini sağlamalıdır.bilgi toplama Pazarlama yönetimi fonksiyonları:  Mamul  Fiyat  Tutundurma  Dağıtım .Burada pazarlamanın sadece mevcut malların üreticiden tüketiciye geçişi veya satışı olmadığı.satış ve satış sonrası olmak üzere üç ayrı aşamada birbirini tamamlayan çabalardan oluştuğu belirtilmektedir.Mevcut malları satmak en zor faaliyet olduğundan özellikle her türlü satış arttırma çabalarının yoğunlaşmış olduğu bir yaklaşımdır.tutundurulması ve dağıtılması sürecidir. Pazarlama anlayışında ise. Pazarlama ile ilgili geleneksel yaklaşımlar ve modern yaklaşım:pazarlama anlayışı Üretim anlayışı.işletmede üretimin en önemli ve tüm faaliyetlerin odak noktası olduğu bu nedenle tüm işletmeyi mühendis ve diğer teknik personelin yönettiği bir dönemin anlayışıdır. Tanım:İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak değişimleri gerçekleştirmek üzere malların hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi.üretimin değil artık satışın çok zorlaştığı bir ortamda gelişmiştir.üretim öncesinde başlayan pazarlama faaliyetleri.finans. PAZARLAMA Pazarlama temelde insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik bir mübadele işlemidir.Çok satıp çok kar etme yerine işletmenin kar elde etmesi ve aynı anda tüketicinin tatmin olması birlikte düşünülmeye başlanmıştır.risk taşıma.  Bütünleşmiş pazarlama:Sadece yoğun tutundurma çalışmaları ile değil bölüm içi ve bölümler arası koordinasyonu ifade eder.fiyatlandırılması.Bu esas hammadde malzemenin satın alınmasında kullanılması halinde buna kabul örneklemesi denir. Her üretilenin kolayca satılabildiği böyle pazar koşullarında yoğun tutundurma ve satış çabalarına gerek yoktur. Pazarlama fonksiyonları ve pazarlama karması Pazarlama sistemi fonksiyonları:  Değişim fonksiyonları:satın alma ve satma  Fiziksel fonksiyonlar: taşıma ve depolama  Kolaylaştırıcı fonksiyonlar:Standartlaştırma ve dereceleme.Üç temel unsura dayanmaktadır:  Tüketiciye yönelik tutum(müşteri odaklı olma):Pazarlama bölümü tüketici ihtiyaçlarını belirlemeye ve bunları tatmin etmeye büyük önem vermelidir.kütle için genelleştirilmesi esasına dayanır.Sadece pazarlama bölümü değil tüm bölümler tüketiciye yönelik tutumu benimsemelidir.

Araştırmanın planlanması III.Üniversiteler gibi çeşitli özel ve kamu kurumlarıdır. Pazarlama araştırmasında veri kaynakları ve veri toplama metotları:  İkincil veri kaynakları:İşletme için kaynakları işletmenin normal faaliyetleri için tuttuğu çeşitli kayıt ve belgelerdir.***Pazarlama programı işletmenin pazarlama faaliyetlerini ve bunların amaçlara nasıl ulaşacağını belirleyen bir plan olarak neyin yapılacağını. Problemin tanımlanması II. . Planın uygulanması IV.Bağımsız değişkenlerden biri değiştirilerek bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılır.İşletme dışı kaynaklar ise DPT. Mallar tüketicilerin satın alma amaçlarına göre tüketim malları ve endüstriyel mallar şeklinde iki ana gruba ayrılırken pazarlarda tüketicilerin satın alma amaçlarına göre sınıflandırılırlar. -Anket:Önceden hazırlanmış seçilmiş sorulardan oluşan bir anket formuna dayalı olarak yüz yüze görüşmeyle.analizi ve yorumlanmasıdır.DİE.  Birincil veri toplama metotları:Birincil veri toplanması halinde kullanılırlar. TÜKETİCİLER.PAZARLAR VE PAZAR ÖZELLİKLERİ    Pazar teriminin çeşitli anlamları vardır: Alıcı ile satıcının karşılaştığı yer Fiyatı belirleyen koşullar dizisi Bir mal veya hizmete olan talep Bir malın pazarı.TCMB.Bunlar.pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır  Alınacak kararların riskini azaltır vs.postayla veya telefonla soruların cevaplayıcıya yöneltilerek cevapların alınması esasına dayanır. Nihai tüketiciler:Kişisel ve ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. -Deney metodu:Kontrol edilen bir ortama belirli uyarıcıların verilmesi ve bunların sistemli olarak değiştirilmesine dayanır. Pazarlama araştırmasının aşamaları I.  satın alma gücü ve  satın alma isteği bulunan tüm kişi ve kuruluşlardan oluşur.  karşılanacak ihtiyaçları. Pazarlama fırsatlarına ve sorunlarına ilişkin olarak verilerin objektif olarak toplanması. Verilerin analizi ve yorumu V. Araştırma raporunun hazırlanması Pazarlama araştırmasının işletmeye sağladığı faydalar:  Pazarlama fırsatlarını.ne zaman.kim tarafından ve nasıl yapılacağını belirtir ve genellikle bir yıllık süreyi kapsar. -Gözlem metodu:Araştırma konusu olan olaylara hiç karışmaksızın onları gözlemek ve bilgileri kaydetmek şeklinde uygulanır. PAZARLAMA ARAŞTIRMASI Üreticilerle tüketiciler arasındaki mesafeyi kapatmaya yarayacak bilgileri sağlama fonksiyonunu yerine getirir.

Pazarlama planlamasında en uygun hareket tarzlarını belirleme anlamında pazarlama stratejisinin iki temel unsuru vardır: I. Endüstriyel pazarlar:Her türlü malı kendi üretimlerine katmak veya satmak için alanlar başta olmak üzere KİT’leri. Endüstriyel pazarların bazı özellikleri:  Dört grupta toplanabilir:Üretici işletme pazarları.  Talep nisbi olarak daha fazla dalgalanır  Pazarın bilgi düzeyi yüksektir.ancak rekabet edilebildiği taktirde iç pazarla karşılaştırılamayacak ölçüde büyük satış ve kar potansiyeli taşırlar.çeşit.kurumsal(kar amacı gütmeyen pazarlar)  Daha çok bölgesel alımlar görülür  Alıcı sayısı azdı  Siparişlerin miktarı büyüktür  Satış masrafları azdır  Satın alma işlemi uzun sürer  Satış çabalarında kişisel satış. Uluslar arası pazarlar:Hem ülke içindeki hem de birbirlerinden çok farklı özellikler gösteren her ülke de özellikleri farklılaşan pazarlardır.  Kalite. Tüketici pazarları:Nihai tüketicilerden oluşan pazarlar kastedilmektedir.Endüstriyel alıcılar:Kişisel ve ailevi ihtiyaçları dışındaki amaçlarla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. Tüketici pazarlarının bazı özellikleri:  Temel özelliği satın alma nedeninin kişisel kullanım istek ve amacına dayanmasıdır.  Ülke özellikleri değişkenlik gösterir.diğer devlet kuruluşlarını kapsar.diğer taraftan dış pazarların belirtilen kar potansiyelinin yarattığı çekici gücü tüm dünyada işletmeler daha fazla uluslar arasılaşmaya itmektedir. Uluslar arası pazarlar riski fazla. Uluslar arası pazarların özellikleri:  Rekabet çok şiddetlidir.girilmesi zor ve girdikten sonra da içinde kalınması zor pazarladır.reklamdan daha önemlidir.(Bağımlı talep söz konusudur)  Tüketim malları talebine göre daha inelastiktir. ***Pazarlar bu şekilde ayrılarak bu pazarları oluşturan tüketici gruplarının satın alma sebepleri ve güdüleri araştırılıp buralara yoğunlaşılır. fiyat genellikle düşüktür. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:Hangi tüketici veya alıcı gruplarının hedef alınacağının belirlenmesi . Pazar çeşitleri I. PAZAR BÖLÜMLENDİRME VE HEDEF PAZAR SEÇİMİ Strateji. Endüstriyel mal talebinin özellikleri:  Türetilmiş taleptir. III. II.Bir taraftan iç pazarların doyması ve sık sık ortaya çıkan ekonomik durgunluğun itici gücü.standartlaştırma ambalajlama ve servis önemlidir.  Arz kaynakları çok çeşitli.hareket tarzıdır.satıcı işletme pazarları.  Demografik özellikleri:Pazar tanımında belirtilen karşılanacak ihtiyaçları olan kişilerin nüfus özellikleriyle  Ekonomik özellikler:satın alma gücü ile  Davranışsal özellikler:satın alma isteği ile ilgilidir.hükümet pazarları.amaca ulaşmayı sağlayan yol.

hangi fiyatlarla. Her bölüm kar sağlayacak büyüklükte olmalıdır.en çekici görünen bir veya birkaç bölümünün üretilecek mamullerle hizmet sunmak üzere belirlenmesi işlemidir. II.hangi tutundurma araç ve metotları ve nasıl bir dağıtımla hedef pazarlara ulaşılacağının belirlenmesidir.Pazar bölümlendirme ile bunlardan vazgeçilmekte.örgüt tipine. Pazar bölümlendirmenin faydaları: I.diğer bir deyişle heterojen bir pazarın homojen bölümlere ayrılması işlemidir. Demografik bölümlendirme III. Pazardaki değişmeler daha iyi izlenir IV.Başlıca üç stratejisi vardır: .II. İşletmenin imkanlarıyla erişilebilir olmalı III. Pazar bölümlendirmenin en büyük sakıncası artan maliyetlerdir.müşteri büyüklüğüne ve mamulü kullanım durumuna göre bölümlere ayrılabilir.Alıcılar bölge temeline.sınırlı kaynakları en etkin ve verimli bir biçimde kullanma isteğinin doğal sonucudur.Tek tip mal üretip bunu tüm pazara sunmak.Burada önemli olan bir nokta mamul özelliklerinden değil.satın alma davranışları birbirine benzeye gruplar belirlenmeye çalışılır. Coğrafi faktörlere göre bölümlendirme II.Pazar bölümlendirme ile pazarı oluşturan tüketicilerin ihtiyaç ve istekleri.ne tür mallarla. Mamule ilişkin bölümlendirme Endüstriyel pazarlarda ise demografik ve psikografik bölümlendirme söz konusu olmaz.cins ve çeşitleri ile hizmet verilmektedir. Tutundurma çalışmaları en karlı olacağı bölümlerde yoğunlaştırılır. Bölümlendirmenin başarılı olmasının şartları: I.genellikle birkaç veya birçok bölüm hedef pazar seçildiğinden aynı malın farklı kalite. Pazar bölümlendirme ve bu bölümler arasından en uygun görülen belirli bölümlerin hedef pazarlar olarak seçilmesi rasyonelliğin.İkinci husus. Pazarlama karmasının oluşturulması veya geliştirilmesi:Bu gruplara en etkili olarak nasıl ulaşılacağının programlanmasıdır. Pazar bölümlendirme.bir pazarın nispeten benzer özellikleri taşıyan alıcı gruplarına göre kısımlara ayrılması. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:  Pazar bölümlendirme:Pazarların çok büyük olduğu ve sınırlı kaynaklarla belirli tip tüketici gruplarına yönelik olarak daha etkin ve verimli çalışılabileceği gerçeği her pazarı bir takım kriterlere göre bölümlere ayırma gereğini ortaya çıkarmıştır. Belirli bölüm taleplerine uygun mal veya hizmet üretilir III.özellikle standardizasyondan ve büyük ölçekli üretimden kaynaklanan tasarruflar sağlar.tüketici özelliklerinden hareket edilerek bunların kriter olarak alınmasıdır. Psikografik bölümlendirme IV. Sınırlı kaynaklar daha karlı bölümlere yönelik olarak kullanılır. Mevcut bir pazarın belirli ayırıcı özellikleri göz önünde tutularak bölümlendirme yapılır. Pazar ölçülebilir kriterlere göre bölümlendirilmeli II.Bölümlendirme çeşitleri: I.  Hedef pazar seçimi:Pazar bölümlendirmesinden sonra en karlı.

”Farklılaştırılmamış pazarlama stratejisi” de denilir.tüketicide oluşturulacak mamul imajının nasıl olacağı konusunda mamulün çeşitli nitelikleri büyük önem kazanır.Tüketim malları. Dağıtım:Hangi dağıtım kanalları ile ne şekilde malların tüketicilerin istediği yerde ve zamanda alıma hazır hale getirileceğini ifade eder. III. Mamul kavramları:  Tüm mamul kavramı:Tüketicinin. Yeni mamul geliştirmenin önemi ve aşamaları Büyüyüp.satış geliştirme ve doğrudan pazarlamadan oluşan satış arttırma çabalarını gösterir.cins.tanıtma. Mamul geliştirme:Mamul araştırma ve biçimlendirme gibi teknik çalışmalardır.üç veya daha çok bölüme ama her bölüme farklı pazarlama karmalarıyla hitap etme stratejisidir.krediler vb hususları ifade eder.hizmet veya fikirlerin tasarımını ifade eder.beğenmeli(araştırılan) mallar. Tutundurma:Kişisel satış.Bu ayrımlardaki esas kriter satın alma amacıdır.özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak ayrıma tutulabilir. Tüm pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılmadığı.Pazara sunulacak mamullerin kalite. Mamullerin sınıflandırılması:Tüketim malları ve endüstriyel mallar olarak ikili bir ayrım yapılabilir.tutundurma ve dağıtım kararlarını şekillendirmesine dayanır.ek hizmetleri.  Yeni mamul kavramı:Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller ve işletme için yeni.gelişmek ve hatta iktisadi hayatın hızlı rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek için işletmeler yenilik yapma gereğini duymaktadırlar.Mamul. Yoğunlaştırılmış pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılması ve en karlı görünen tek bölüme. Mamul:Pazara sunulacak mal.tek mamul ve tek pazarlama karması ile tüm pazara hizmet verildiği türdür.kolayda mallar. II. IV.hammadde ve yarı mamulleri kapsar.Bu yüzden eski mamullerin yerine yenilerinin çıkarılması gerekir.garantisi vb. gibi çok çeşitli yönleri hedef pazara uygun olarak planlanmalıdır.pazarlama açısından önemi fiyat.marka adı.  Pazarlama karmasının oluşturulması: I.işletme yöneticileri ile tüketiciler ve potansiyel tüketiciler arasında köprü fonksiyonu görür. II.büro malzemelerini.Çünkü tüketici işletmeyi kendisine çıktı olarak sunulan mal veya hizmet biçiminde algılar. Endüstriyel mallar en sonunda kişi ve ailelerinin kullanımları için sunulacak mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan araç ve gereçleri. Fiyatlandırma:Yönetim açısından mallara fiyat konulması ve ödeme şartları. Mamul planlama:Bir işletmenin hangi mamulleri pazarlayacağını belirlemeye yönelik tüm faaliyetlerini kapsar. Tüketim malları kişi ve ailelerinin kişisel kullanımları için satın aldıkları mallardır. Farklılaştırılmış pazarlama stratejisi:İki.pazar için eski olan mamuller bu gruba girer.mamulün fiziksel varlığı yanında ondan beklenen tüm faydaları sağlayan çeşitli ekonomik ve psikolojik unsurları göz önünde tuttuğu türdür.reklam. MAMUL PLANLAMA VE GELİŞTİRME Mamulün.ambalaj. III. .Çünkü rekabet imkanlarını ve bu yüzden karlılığını yitiren mamullerin yerine yenilerini koyamayan işletmeler pazardan çekilmek zorunda kalırlar.tek pazarlama karması ile hizmet sunulduğu türdür.büyüklük.I.

zayıf pazar bölümleri terk edilir ve belirli pazar bölümlerine en sadık müşterilere yönelinir.Aşamaları:Bu işlemler işletmelerde iki türlü olmaktadır:  İşletme içinde yeni mamul geliştirme çabalarıyla  Bir malın başka işletmelerden patent hakkının alınması veya çeşitli yollardan malın taklit edilmesiyle.Yeni mamulün yerini eski mamul alır.Marka.Bu konudaki bilgiler mamul planlamada pazarlama kararlarına rehberlik etmek açısından çok önemlidir.mamul karlılığını tamamen yitirmeye doğru gider. Mamulün hayat seyri:Pazarlama yöneticileri mamullerinde canlı organizmalar gibi bir hayat seyri bulunduğunu bilmelidir. II.Pazar pek çok rakip girmiştir. Yeni mamul fikirlerinin toplanması:İşletme içi ve işletme dışı kaynaklardan elde edilen fikirler üzerinde düşünülecek ilk veriler olarak bir araya getirilir. V. Olgunluk dönemi:Satışlar daha da artmakla beraber artış hızı bu dönemde azalır ve zamanla talep ancak ikame edici talep haline dönüşür. I.terim.Karlılık nedeniyle pazara rakipler girmeye başlar.Satışlar ve karlar en yüksek düzeylerine ulaşıp azalmaya başlar. IV. III.Artık önceki dönemlerdeki masraflarla kıyaslanamayacak harcamalara girişilerek mamul önceleri az miktarda ama fiilen üretilmektedir. IV. VI. Mamulün geliştirilmesi:Yeni mamul soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürülür. Marka ve ambalaj:Marka.uyuşanların önem sıraları belirlenir.Üretici ve satıcı firmaların malını tanıtan onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim.fiyat istikrarına yardımcı olur.fiyatlar düşürülür.gelirler de az olup tipik olarak bu dönemde zarar söz konusudur.Tutucu ve az sayıdaki müşteriler mamulü satın almaya devam eder.Fiyatlar genellikle yüksek tutulur.Bu dönemde mamule talep yaratılması zorunluluğu olduğundan çok yoğun tutundurma ve reklam çabaları gerektirir. Marka tescil edildiğinde yasallaşır ve sahibine yasal koruma hakkı sağlar.tüketicide firmaya bağlılık yaratır.tutundurmada yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir. Ön eleme:Toplanan yeni mamul fikirlerinin işletme amaçlarıyla ve imkanlarıyla uyuşmayanlar elenir.Karlardaki düşüşler daha da artar.rekabet sertleşirken yüksek satışlara rağmen artan maliyetler nedeniyle karlarda düşüş hızlanır.Çeşitli tahminlerle karlılık durumu belirlenmeye çalışılır.satışların ve karların en yüksek düzeylerine çıkıp azalmaya başladıkları dönemdir.maliyet ve satış analizleri yapılarak değerlendirilir.En uzun dönemdir.sembol.Bu dönemde azalan satışlara paralel olarak üretim azaltılır. II. Gerileme dönemi:Satışlardaki düşme hızlanır. I. Ticari analiz:Ön elemeyi geçen fikirler. Büyüme (gelişme) dönemi:Mamule olan talebin artmaya başladığı ve satış gelirlerinin hızlı bir artış gösterdiği aşama olup yeni mamulü pazara sunan öncü firma kara geçerek önemli ölçüde kar sağlar.Bu dönemde üretim arttırılır ve mamul kalitesi geliştirilir. Pazara sunuş:Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür. III. Sunuş(tanıtma) dönemi:Satışlar oldukça düşüktür ve ağır bir tempo ile ilerlemektedir.Bu dönemde yoğun rekabet dolayısıyla reklam önem kazanır. Markada olması gereken özellikler:  Kısa ve basit olma  Söylenmesi kolay ve kulağa hoş gelen .Maliyetler yüksek.Reklam ve diğer bir takım harcamalarda azaltılır.şekil veya bunların bileşimidir. Pazar testleri:Deneme niteliğinde yapılan sınırlı üretimin gerçek pazar koşullarında piyasaya sürülerek denenmesidir.

hükümet ve işletmenin diğer bölümlerinin yöneticileridir. Mamulün üretim veya alım maliyeti II. konuları değerlendirmesi gerekir.İki çeşidi vardır:  Değişken maliyet esası:Birim değişken maliyeti bulup bunun üzerine birim kar payı eklenir.çünkü fiyatlar işletmenin en önemli cari gelir kaynağıdır.talep. aracı kuruluşlar. Mamule olan talep III. II. İktisat teorisine göre tüketicilerin ödeyecekleri fiyatı arz ve talep koşulları belirler.  Tam maliyet esası:Toplam sabit maliyet.Bu yüzden tüketicinin mal için ödediği fiyat genellikle saptanmış fiyattır. Fiyatlandırmada göz önünde tutulması gereken faktörler: I.pazarlama yöneticisinin en başta gelen görevlerinden biridir.tüketici geliri.Gerçekte.ama uygulamada fiyatlar bu koşulları da göz önünde tutan işletme yöneticisi tarafından belirlenir.rakip firmaların tepkileri vb.Ancak bu kar yüzdesinin hiç hesaba katılmayan sabit maliyetlerden bir birimine düşmesi muhtemel miktarı da karşılayıp net bir kar payı bırakacak şekilde yüksek tutulması yoluna gidilir.Önceden tahmin edilen belirli bir satış hacminde toplam maliyetlerin üzerinde ulaşılmak istenen sabit bir kar hedefini gerçekleştirecek fiyat belirlenmeye çalışılır.Fiyatlandırma. Hedef fiyatlandırma:Belirli toplam masrafların karşılığı olarak elde edilmek istenen kar yine toplam olarak temel alınır.çeşitli çıkar grupları fiyat ve fiyatın belirlenmesi ile yakından ilgilidir.Yöneticinin fiyat kararlarını etkileyen başlıca çıkar grupları.Birim sabit maliyet ile birim değişken maliyet toplamı olarak elde edilen birim maliyetin üzerine belirli bir kar yüzdesi eklenir.rakipler. Maliyet artı usulü:Birim maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek satış fiyatı belirlenir. Bu usulde pazarlama yöneticisi önce gelecek yıl belirli bir maldan üretip satabileceği miktarı tahmin eder. Endüstrideki rekabet durumu Fiyatlandırma usulleri: Maliyete yönelik fiyatlandırma I.alıcı ile satıcının üzerinde anlaşması ile değişimi sağlar. İktisat teorisinde işletme yöneticisinin fiyat koyarken tek önemli çıkar grubu olarak tüketiciyi göz önünde tuttuğu şeklinde basitleştirici bir varsayım mevcuttur.    Kolayca tanınan Ambalaj ve etiketlemeye uygun Dikkat çekici Reklam araçlarında kullanmaya uygun olma Ambalajın fonksiyonları:  Mamulü koruması  Taşımada kolaylık sağlaması  Malı farklılaştırması  Tutundurmaya yardımcı olması FİYATLANDIRMA Pazara dayalı ekonomilerde fiyat arz ile talebi karşılaştırır.iş koşulları. maliyet muhasebesi usulleri çerçevesinde belirli bir standarda göre dağıtılarak bit birime düşen sabit maliyet payı bulunur.Fiyatlandırma zor bir iştir ve kararları alan yöneticinin maliyet.ikinci olarak bu miktarın üretilmesi yolunda katlanılacak toplam maliyetleri .üretim faktörleri sahipleri.

 Prestij fiyatlandırma:Yüksek fiyatlı mal kalitelidir düşüncesinden yararlanmak amacıyla fiyatın kalite imajı yaratacak şekilde yüksek tutulmasıdır. Psikolojik fiyatlandırma:  Küsuratlı fiyatlandırma:Mamulün esas fiyatı daha önce açıklanan usullerden biriyle belirlendikten sonra bu fiyatı almayıp onun hemen altındaki küsurlu rakamın benimsenmesidir.Bazen fiyat sabit tutulup miktar biraz azaltılır ya da ikisi de arttırılarak fiyatta daha fazla bir artış yapılır.rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat önerme yoluyla ihaleyi kazanma yarışına girerler. Rekabete yönelik fiyatlandırma:Temelde.Bu bakımdan etkili tutundurma etkili bir iletişim demektir.  Kapalı zarf usulü:Çeşitli mal veya hizmetleri sunan firmalar. talep fazla ise yüksek.Tutundurmanın inandırıcı.  Miktar indirimi yoluyla:Mamulün fiyatını arttırma yerine miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapma yoluna gidilir.Rekabete dayalı fiyatlandırmanın en belirgin özelliği firmanın fiyat ile maliyet veya talep arasında değişmeyen bir ilişkiyi sürdürmeye çalışmamasıdır.İki şekli vardır:  Cari fiyatı esas alma:Mamulün fiyatı o endüstri dalındaki ortalama fiyat düzeyinde tutulmaya çalışılır. Bu fiyatlandırma usulünün en büyük sakıncası işletmenin satabileceği mamul miktarının fiyatın belirlenmesinden önce tahmin edilmesi gereğidir.Bu metodun temeli tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini alıcıların ona ne değer biçtiğini isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır.Sonra da bu miktar yatırıma karşılık toplam olarak ne kadar kar etmeyi hedeflediğini belirler.Bu ikisinin toplamı ulaşılması istenen toplam satış gelirleri olacağı için hedef karı verecek satış gelirlerini üretilecek miktara bölme yoluyla birim fiyatı elde eder.firmanın fiyatlarını geniş ölçüde rakiplere ve onların fiyatlarına bakarak belirlemesi halidir.  Sabit fiyatla fiyatlandırma:Tek bir fiyat uygulanması ve bu fiyatın uzunca bir zaman değiştirilmemesidir. TUTUNDURMA Satış artırıcı çabalar bütünüdür.Oysa talep fiyata bağlı olarak az ya da çok olur. Kişisel satış:Satış yapmak amacıyla satışçının bir veya daha fazla potansiyel alıcı ile yüzyüze görüşmesidir. Talebe yönelik fiyatlandırma:Talebin yoğunluğu temel alınarak fiyat.ikna edici.Rakip fiyatların ortalaması veya aradaki fark fazla olmamak kaydıyla rekabet fiyatından biraz yüksek veya düşük bir fiyat saptanabilir. Tutundurma araçları: I.Tüketici ile direkt ilişki kurmaya dayanması nedeniyle en etkili iletişim yoludur. Kişisel satışın başlıca özellikleri:  Kişisel karşılaşma  Dostluk ilişkileri geliştirme  Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu  Birinci elden bilgi toplama .Piyasa fiyatına göre fiyatlandırma en fazla homojen mamullerle ilgili piyasalarda özellikle çok alıcı ve satıcının olduğu tam rekabete yakın güçlü bir rekabet ortamında görülür.talep az ise düşük olarak belirlenir.Böylece uzunca bir zaman sabit tutulan fiyatın tüketici üzerinde güven duygusu yaratması sağlanır.Kişisel satış en eski tutundurma çeşididir.tahmin eder.haberleşme veya iletişim olma yönü onu diğer pazarlama faaliyetlerinden ayıran en büyük özelliğidir.

kişisel satış.hukukumuzda malın mülkiyetini üzerine alıp almamalarına göre iki gruba ayrılırlar:  Tüccar aracılar:Satılmasına yardımcı olduğu malın mülkiyetini üzerine alan aracılar olup. Dağıtım kanalları ve kanal seçimi: Aracı. Reklam:Mallar veya hizmetler veya fikirlerin geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır.resim vb şekillerdeki tanıtıcı araçlardır.mamulün özelliklerini. Kişisel satışın başarılı olabilmesi için satışçının hitap ettiği tüketicileri.Ancak aracın seçiminde öncelikli olarak şu faktörler göz önünde tutulur. Tanıtma.tanıtma ve doğrudan pazarlama dışında kalan sürekli olarak yürütülmeyen sergiler.tv ve benzeri basın-yayın araçlarında işletme.pano) Reklam aracının seçiminde temel olarak hitap edilecek pazar veya hedef tüketiciden hareket etmek gerekir. Doğrudan pazarlama:Özenle hedef olarak seçilmiş bireysel tüketicilerle hemen cevap almak üzere düzenlenmiş doğrudan iletişimdir.Mal veya hizmeti sunuşunu tüketicinin ihtiyaç ve isteklerine yüzyüze görüşmesi sırasındaki tutum ve davranışlarına göre ayarlayabilir.  Reklamla ulaşılmak istenen spesifik amaç  Bu işe ayrılacak bütçe  Hedef tüketicilerin özellikleri  Bu özellikler çerçevesinde çeşitli reklam araçlarının istenilen hedeflere ulaşabilme kabiliyeti III. Mal ve hizmetlerin satışlarını ve karlılığını arttırma nihai amacı doğrultusunda reklam çeşitli amaçlarla yapılır:  Yeni mamulü pazara sunmak veya yeni pazar bölümlerine girmek  Dar bir zümrenin kullandığı malı geniş kitlelerin kullanmasını sağlamak  Firma imajı ve markaya bağlılık yaratmak  Firmayı ve malın özelliklerini anlatarak satışçılara yardımcı olmak  Satışçıların ulaşamadığı kimselere ulaşmak Reklam mesajlarının ulaştırılacağı haberleşme kanalları  Radyo ve tv gibi göze ve kulağa hitap eden araçlar  Gazete ve dergi gibi yazılı basın araçları  Posta reklam araçları  Açık hava reklam araçları(afiş.Aracılar.üretici ile nihai tüketici veya malları kendi üretiminde kullanan endüstriyel kullanıcı arasında yer alan bağımsız bir kuruluş olup malın mülkiyetinin devrini sağlar.yüksek maliyetli oluşudur.Aldıkları malları stok yaparlar. . II.rakiplerin durumunu ve genel pazar koşullarını iyi bilmesi gerekir.röportaj.tipik örnekleri toptancılar ve perakendecilerdir. Satış geliştirme:Reklam.Kişisel satışta satışçı uygulamada oldukça geniş bir esnekliğe sahiptir.satış geliştirme ve doğrudan pazarlama: Tanıtma:Karşılığında genellikle bir ücret ödemeden radyo.yöneticiler veya mallar ya da hizmetler hakkında yayınlanan ticari haber. DAĞITIM Üretilen mamullerin tüketicilere doğru hareketiyle ilgili tüm çabaları kapsar ve bu nedenle üretimle tüketim arasındaki bağlantıyı gerçekleştirir. Kişisel satışın en sakıncalı ve sınırlayıcı yanı.teşhirler vb devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır.

Direkt dağıtım:Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle doğrudan doğruya tüketiciye malının satışını yapması halidir.tüketici sayısının az veya belirli merkezlerde toplanmış olması. Fiziki dağıtımın fonksiyonlarından birisi ve belki de en önemlisi olan taşıma.ekonomik durgunluk vb)  Dış pazarların çekici gücü(büyük satış ve kar sağlama potansiyeli) .Depolama ve depo yerlerinin seçimi de fiziksel dağıtımın önemli fonksiyonlarından birisidir.aracı kullanmanın işlem sayısında tasarruf sağlaması nedeniyle bu dağıtım türü kullanılır.komisyoncu ve perakendeci gibi aracı kuruluşların gerçekleştirmesi halidir.Direkt dağıtım uygulaması.yarı toptancı.üretim alanına gelişiyle ilgili işlemleri de kapsar.üstün ve etkin olmaları.malların üretim noktalarından tüketim noktalarına ihtiyaç duyulan miktarda.  Bu kararlar. ULUSLAR ARASI PAZARLAMA Pazarlamanın ülke sınırları dışında da yapılmasıdır diğer bir ifadeyle iki veya daha çok ülke de pazarlamanın uygulanmasıdır. Uluslar arası pazarlamaya ihtiyaç duyulmasının nedenleri:  İç pazarların itici gücü(pazarların doyması. Endirekt dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan toptancı. Dağıtım türleri: I.Dağıtım kanalı kararlarının iki yönü bunları en önemli pazarlama kararları arasında yer almasına yol açar:  İşletmenin mamulleri için seçilen kanallar diğer bütün pazarlama kararlarını etkiler.Birden çok ülke pazarına yönelme önemli ölçüde karmaşıklık ve zorluk yaratır.Dış pazarlarda belirsizlik ve risk çok daha fazladır.  Seçimli veya selektif dağıtım:Belirli bir bölge sınırlı sayıda toptancı veya perakendeci veya sadece perakendeci kullanma politikasıdır.üretim ve tüketim temposunun aynı veya benzer olması.tellallar ve komisyonculardır.gümrük vergileri.bir kerelik satın alma hacmi veya birim fiyatın yüksek olması gibi durumlarda görülür. II.Üretici işletmelerin dağıtım kanalı sistemi kuracak güçlerinin olmaması.  Özel dağıtım:Belirli bir pazarda sadece tek toptancı veya perakendeci vasıtasıyla mamulün dağıtılması politikasıdır.üretim ve tüketim bölgeleri arasındaki uzaklığın az olması.işletmenin diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantılar içine girmesine yol açar.onun yerine sadece alıcılar ile satıcıları bir araya getirip bu hizmet karşılığında satış üzerinden belli bir komisyon alırlar. Dağıtımın ne ölçüde yoğun olacağı ile ilgili olarak belli başlı üç politika vardır:  Yaygın veya yoğun dağıtım:Malın alıcısının olduğu her yerde satışa sunulmasına dayanır.satış temsilcisi. Fiziksel dağıtım:Mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemler olarak tanımlanır ve bazı hallerde hammaddelerin üretim kaynaklarından fabrikaya.aracı işletmelerin temel pazarlama görev ve fonksiyonları açısından deneyimli.zamanında ve uygun maliyetle hareket ettirmektir.kotalar ve çeşitli engeller vardır. Yardımcı aracılar(tüccar yardımcıları):Mülkiyeti devretmeksizin onun transferine yardımcı olan acenteler.Malları stok yapmazlar.Özellikle kolayda mallar ve tüketim malları için kullanılır. Dağıtım kanalı:Bir malın üreticiden tüketiciye hareketinde izlediği yoldur.

Finansal yönetimin kapsamı:  Yalnız nakit parayla ilgilidir.  İşletmede kullanılan fonların sağlanması ve idare edilmesi olarak ele alınmaktadır.Fon ise nakit .finansal politikanın temel sorunu. Ortak mülkiyet girişimi(joint venture):Çeşitli avantajları nedeniyle bir yerli yatırımcı.En az riskle dışa açılma yoludur.patenti. Uluslar arası pazarlar için pazarlama karması:İki ana strateji vardır: I. IV.hammadde gibi kaynaklarından yararlanılması yanında yatırımlar üzerinde tam denetim sağlanır. Fon.Ancak bu ana strateji daha büyük üretim ve pazarlama maliyetlerini gerektirir.Böyle ele alınınca finansal yönetim fon sağlama ile ilgili bir destek birim olmaktan çıkmakta.  Sistem yaklaşımı çerçevesinde finansal yönetim işletmenin tüm yönetiminin bölünmez bir parçasıdır.Uluslar arası pazarlamayı etkileyen çevresel faktörler: I. III. Farklılaştırılmış pazarlama karması stratejisi:İşletme pazarlama karması unsurlarının her hedef pazar için ayrı ayrı adaptasyona tabi tutar. Lisans verme:Başka bir ülkedeki işletmeye lisans anlaşması ile bir konuda faaliyet izni verilir.ticari sırrı veya herhangi bir şeyi bedel karşılığı satar.nakde çevrilebilir değerler ve gerektiğinde para gibi görev yapabilecek çeşitli unsurları kapsar.Bu mülkiyeti ve denetimi paylaşarak ortak iş kurma şeklidir.işletmenin üretiminin bir kısmının yurt dışına gönderilmesi ve orada satılmasıdır. FİNANSMAN Finans. İhracat:Dış pazarlara girmenin en basit ve en çok kullanılan şeklidir.bir markayı.Üretici işletme bazen mamulünü hiç değiştirmeden bazen de gideceği yere göre değişiklikler yaparak gönderir.yabancı ülkede yerel yatırımcılarla ortak olarak iş yapar. Ekonomik ve demografik çevre III.vadesiz mevduat.devalüasyon gibi durumlar nedeniyle en riskli seçenektir. Direkt yatırım:En riskli ama en karlı olabilecek pazara giriş şekli olup dış pazarda montaj veya üretim tesisleri kurmak üzere yatırım yapma yoludur.bir üretim sürecini. II.Para denilince nakit ve bankadaki vadesiz mevduat kastedilir.Dolayısıyla fon sağlama görevine ek olarak varlık elde edilmesi veya .Bu taktirde işletme için daha çok satış ve kar sağlama imkanı vardır.İhracat.fonların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması olmaktadır. Standart pazarlama karması stratejisi:İşletme hangi yabancı pazar girerse girsin aynı pazarlama karmasını kullanır.İşletme.finansmanın en genel aracı olup paradan daha geniş kapsamlı bir terimdir.yabancı ülke işletmesine.ihtiyaç duyulan fonların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetlerdir.Bu yöntemin en önemli avantajı büyük ölçekli üretimden dolayı birim maliyetlerin düşürülmesidir.Lisans vermenin özel ve çok kullanılan bir şekli de franchising haklarını vermedir. İşletmede finansman fonksiyonunu yerine getiren finans veya mali işler yöneticisi temel olarak gerekli fonları en uygun şartlarda elde etmek ve en etkin bir biçimde kullanmakla görevli kimsedir. Politik ve hukuki çevre Uluslar arası pazarlara giriş şekilleri: I. Kültürel ve sosyal çevre II. II.ancak kar transferinin sınırlandırılması.Gidilen ülkenin ucuz işgücü.

bina. İşletme biliminde sermaye.işletmenin amaçlarına ve üretim çabalarına uygun olarak toplanmış bütün maddi ve maddi olmayan varlıklardır.işletmenin yarattığı ihtiyatlar.üretime tahsis edilen bütün fiziksel üretim araçlarını kapsar. Fonların sağlanması Sermaye kavramı ve sermaye kaynakları:İktisat biliminde sermaye.patent hakkı. Oto finansmanda belirli riskler için karşılıklar ayırmak. Yabancı kaynaklarla finansman:İşletmenin belirli vade sonunda geri ödemek üzere sağladığı kaynaklardır.başta üretim ve pazarlama olmak üzere diğer işletme fonksiyonları ile doğrudan ilgili hale gelmektedir.marka vb her türlü varlıklar girer. Dağıtılması halinde kısmen de olsa piyasaya girecek ve cari faiz nispetinin düşmesine olumlu katkısı olabilecek karların işletmede alıkonması nedeniyle sermaye piyasasını daraltıcı etkisi III.İkili bir ayrıma tabidirler:  Kısa vadeli borçlar:Vadesi bir yıla kadar olan kredilerden oluşur ve genellikle çalışma sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır.elden çıkarılması kararları verildiğinde finansal yönetim.Oto finansman bir işletmenin veya müteşebbisin karlı ve verimli çalıştığını gösteren bir ölçü olarak kabul edilir. Finans açısında sermaye ise.genel riskler için de yedekler ayırmak.Bunların karşılığında kaynağı sağlayanlara belirli bir faiz ödenir.işletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışındaki kendi imkanlarını ifade eder ve kurucuların koyduğu veya hisse senedi satın alanların sağladıkları fonları.mal.karları dağıtmayarak sermaye hesaplarında tutmak gibi yollar söz konusu olur. . Sakıncaları: I.İşletmenin tüm risklerine öz kaynaklar katlanır.Çünkü duran varlık yatırımlarını bu tür kaynaklara dayandırmak riskli olup uygun değildir.herhangi bir sermaye maliyetinin söz konusu olmayıp faaliyetlerden doğacak karın tümüyle sahiplerine ait olmasına dayanır. Öz kaynaklarla finansmanın üstünlüğü işletmeye tahsis edilen fonların süresiz veya çok uzun bir süre için işletme emrine verilmiş olmasına. Oto finansman:İşletmenin kendi faaliyetleri sonucu elde ettiği karların tümünün veya bir kısmının dağıtılmayarak işletmede bırakılması yoluyla sermaye ihtiyacının karşılanmasıdır.İşletmenin faaliyete geçmesinden sonra ayrılan ihtiyatlar ve karşılıklar da öz sermayeden sayılır.dağıtılmamış karlar gibi fonları kapsar.işletme adı. Öz kaynaklarla finansman:Bir işletme kurarak faaliyete geçirmek isteyen bir kimse veya kimselerin kendi kişisel varlıklarından ayırarak işletmeye tahsis ettikleri maddi ve maddi olmayan iktisadi değerlere o işletmenin öz kaynakları denir.Özsermaye kapsamına para. Bu finansman kaynağının yöneticiler tarafından gelişi güzel ve verimsiz yatırımlara yönelik olarak kullanılması tehlikesi II. Küçük hisselere sahip tasarruf sahiplerinin yıl sonlarında tasarruflarından bekledikleri yararı alamamaları riski.Bu yöntem özellikle sermaye tedarikinin güç olduğu veya sermaye maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde işletmeye kaynak sağlar. Bir işletmenin sahip veya sahiplerince gerek kuruluş aşamasında gerekse daha sonra sermaye artırımı yoluyla ya da kardan dağıtılmayarak şirkete fon tahsis edilmesine öz kaynaklarla finansman denir.

genel kurulda bir oy hakkı verir.Herşeyden önce işletmenin kendi ürettiği mamullerle ilgili mevsimlik dalgalanmalar.arsa.Duran varlık kalemleri işletmenin olağan faaliyeti sırasında satılan malların maliyetlerine aşınma payı olarak eklenerek tasfiye edilirler.Uzun vadeli finansman ihtiyacı Özsermaye yanında hisse senedi ve tahvil çıkarmak yoluyla sağlanır: Hisse senedi:Sahibine şirkette ortaklık hakkı verir. Tahvil:Kişileri hisse sahibi yapmadan.Büyük bir değişkenlik gösteren fon ihtiyacı.Bu olağan işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde çalışma sermayesi önemli bir rol oynar. Finans yöneticisi için işletmenin duran varlık ve çalışma sermayesi miktarlarını ve bunların arasında birini gereğinden fazla veya diğerini ihtiyaçtan az tutmayacak şekilde optimum bir dengeyi kurmak ve bunu sürdürmek en temel görevlerden biridir. Uzun vadeli borçlar:Bir yıldan daha uzun vadeli yabancı kaynaklardır.satılan mal ve hizmetlerin karşılıklarının ödenmesiyle işletmeye döner ve sürekli bir akış ve değişim içinde bulunurlar.net çalışma(işletme) sermayesi denir.Her senet. “nakdi sermaye üretim faktörleri yarı mamul mamul nakit” şeklindeki dönüşüm veya devir mevcuttur.işletmenin varlıklarının borçlarını ödemek ve yükümlülüklerini yerine getirmek için kullanılabilir durumda tuttuğu bir güvenlik payıdır.Bunlar işletmenin normal faaliyetlerinde paraya çevrilmeyen. Dönen varlıkları toplamından kısa vadeli borçlar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan miktara.teçhizat.Hisse senedi olanlar şirkete ortak olduklarından bunun karşılığı olarak giren para öz sermayedir.Çalışma sermayesi unsurları.politik nitelikli olmakla beraber ekonomiyi etkileyen gelişmeler işletmenin kısa süreli fon ihtiyaçlarını etkilerler. Uzun vadeli finansman:İşletmenin makine.periyodik olarak alım-satım konusu olmayıp süreklilik gösteren varlıklardır.Bu fark.Kısa vadeli finansman:İşletmede tüm faaliyetleri kapsayan bir.bina gibi duran varlıkların Özsermaye ile veya uzun vadeli kredilerle finanse edilmesi gerekir.Yönetici bu görevi yerine getirirken özellikle pazarın ve iş hayatının dinamik niteliğini göz önünde bulundurarak bu dinamizme ayak uydurmalıdır.Ona sahip olan hissenin büyüklüğü oranında şirketin geliri ve varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu gibi şirketi denetim yetkisine de sahip olur. FONLARIN KULLANIMI Duran varlık yatırımları:Duran varlıklar şekil değiştirmeden kalan ve birden fazla üretim dönemine katılarak uzun süre kullanılmakla giderek kullanılamaz hale gelen sermaye unsurlarıdır. İşletmelerin çalımla sermayesi ihtiyacını belirlemelerinde şu faktörler etkili olur:  İşletmenin faaliyet alanı  Müşterilerin kredi ihtiyaçları  İmalat ve satış süresinin uzunluğu FİNANSAL PLANLAMA İki türlü amacı vardır:  İşletme faaliyetleri için gerekli fonları sağlamak .satın aldıkları tahviller için ödedikleri paralara karşılık.önceden belirlenmiş oranda faiz ödeme taahhüdü ile uzun vadeli finansman sağlanır. Dönen varlık yatırımları:İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde nakde veya paraya çevrilebilir varlıklarını kapsar.kısa süreli finansmanla sağlanacak fonlarla karşılanır.genel olarak ekonomideki ve iş hayatındaki istikrar-durgunluk ve dalgalanmalar.

Bütçe.İşletmelerin uzun dönemde devamlı kar elde etmeleri için büyüme amaçlarına uygun olarak satışlar. Uzun vadeli planlama ve sermaye bütçelemesi yöntemleri:Bir yıldan fazla süreler için hazırlanan işletme bütçelerine uzun vadeli işletme bütçeleri denilmektedir. Finansman yöneticisi yaptığı finansal planlama çerçevesinde kendi ortakları için firma değerini maksimum kılmak üzere finansal yönetim politikaları denilen şu politikaları kararlaştırır ve uygular:  Yatırım politikası  Finansman politikası  Temettü politikası Finansal planların hazırlanmasında uygulanan yöntemlerden birisi bütçelemedir.işletmelerin belirledikleri hedeflerin sayılarla gösterilmesidir.Bütçeleme ise.duran varlıklar. Firmalar yatırım yapacakları alternatiflerin en uygununu tespit ederken sermaye bütçelemesi yöntemlerinden yararlanırlar.Bu bütçeler işletmenin sadece bir dönemdeki finansman ihtiyacını değil aynı zamanda o dönem içindeki dağılımı ve dağılıma göre para ihtiyacını göstermektedir.piyasa durumları. Kısa vadeli planlamanın iki temel amacı vardır:  Nakit açıklarını görmek ve ona göre gerekli önlemleri alarak ihtiyacın karşılanmasını sağlamak  Nakit fazlalarını görmek ve ona göre verimli yatırım alanlarına yönelmek Kısa dönemli işletme bütçe çeşitleri Pazarlama fonksiyonu ile ilgili:  Satış bütçesi  Satış giderleri bütçesi Üretim fonksiyonu ile ilgili:  Direkt ilk madde ve malzeme giderleri bütçesi  Direkt işçilik giderleri bütçesi  Genel üretim giderleri bütçesi II. Fon temininde finansman maliyetini minimum kılmak  İşletmenin finansal yapısını değişen koşullar uydurmak  Sağlanacak nakit fazlalıklarını verimli kullanmak muhtemel mali açıklar için önceden tedbir almak ve finansal dengeyi korumak.Kısa süreli finansal planlama işlemlerine nakit bütçeleri de denilmektedir. Kısa vadeli planlama ve nakit bütçeleri:Bir yılı aşmayan süreler için hazırlanan işletme bütçelerine kısa vadeli işletme bütçeleri denilmektedir. Finans yöneticisi firmanın yatırım politikasını belirlerken duran varlıklara yatırılan fonlar ve bun varlıklar için ayrılan amortisman karşılıkları ile yenileme fonlarının yatırımın yapıldığı zaman noktasındaki değerlerini göz önünde tutar. Finansal planlama vade yönünden iki grupta yer alır: I.Bu yöntemlerin en çok kullanılanları:  Geri ödeme süresi .personel.planların rakamlarla ifadesidir.Bu suretle duran varlıklara yapılan yatırımlardan beklenen nakit akışlarının net bugünkü değerlerini maksimum kılma politikası izlenir.yatırım ve finansman unsurlarını esas alan uzun dönemli analize dayanan uzun vadeli planlar hazırlanmalıdır.

Finansal analizin amaçları: I. Net bugünkü değer:Bu kriter bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını belirli bir ıskonto oranı ile yatırımın yapıldığı zaman noktasına indirger.yönetimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan finansman türünü ve miktarını gösterir. İç verim oranı  Net bugünkü değer Geri ödeme süresi:Bu yöntem bir yatırımın ne kadar sürede kendisini ödeyebileceği sorusunu cevaplandırır. İşletmenin çeşitli dönemlerdeki finansal durumları arasında finansal etkinlik bakımından karşılaştırmalar yapılarak bu analiz sonuçlarına göre gereken tedbirleri almak da finansal kontrol faaliyetlerini oluşturur.bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını yatırım harcamalarına eşit kılan bir zaman süresidir.Finansal analizin çeşitli kredi veren kuruluşlar için de büyük önemi vardır.işletmenin faaliyetindeki aksaklıkları.varlıklar ile fon kaynakları arasında sürekli bir denge sağlamak II. şahıslara ve işletmenin sahiplerine işletmenin durumu hakkında bilgi ve güven vermek .Sermaye bütçelemesinin net bugünkü değere göre yapılması halinde ıskonto oranı olarak alınan yüzde genellikle işletmenin sermaye unsurlarının ağırlıklı ortalama maliyetidir.potansiyel kapasitesini. İşletme ile ilgili 3. İşletmeyi borçlarını zamanında ödeyebilecek durumda tutmak IV. FİNANSAL ANALİZ İşletmenin.hukuki şekline ve amaçlarına uygun bir finansal yapı oluşturmak. İşletmenin faaliyet konusuna. Finansal yönetimini etkili ve verimli bir şekilde planlanıp yürütülmesinde iki temel husus çok önemlidir:  Firmanın mevcut finansal durumunun iyi değerlendirilmesi  Değişen ekonomik koşulların etkilerinin iyi anlaşılması Özet bir şekilde finansal analiz. Faaliyet döneminde toplam gelirlerle giderler arasında olumlu bir fark sağlamak III.Bu kritere göre çeşitli teklifler değerlendirilir ve kendisini en kısa zamanda ödeyecek olan yatırım teklifi kabul edilir.Bu ıskonto oranı yatırımdan istenen verimliliği yansıtır. Geri ödeme süresi= Yatırım maliyeti Yatırımdan beklenen yıllık net gelir İç verim(iç karlılık) oranı:Bir yatırım için harcanan paralar ile bunun faizleri toplamını yatırımın gelirine eşit kılan faiz haddidir.işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır.Geri ödeme süresi.finansal bakımdan faaliyetlerini ve etkinliğini ölçmek amacıyla belirli zaman aralıklarında veriler sağlar.Bir yatırımdan beklenen yıllık nakit akışlarının ıskontolu değerleri toplamından o yatırım için yapılmış olan nakit çıkışlarının çıkarılması ile yatırımın net bugünkü değeri bulunur.

Bu sözleşme ile factor. Finansal oranlar FİNANSAL TEKNİKLER I.  Forfaiting işlemlerinde 4 taraf vardır: .  Forfaitinge poliçe ve bono şeklinde senede bağlanmış alacaklar konu olur.aynı şekilde gelir tablosundaki kalemlerin yüzde payları birbirini izleyen birkaç yıl için hesaplanarak sonuçların karşılaştırılması yoluna gidilir. Dikey yüzdeler yöntemi:Aktif ve pasif toplamlar 100 kabul edilerek aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir. Faktoring:Genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının factorlere satılması suretiyle işletmelere fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir.kur ve kredi gibi risklerden korunmak amacıyla yapmış oldukları işlemlerdir.üretici veya satıcı ile factor arasında uzun vadeli bir sözleşmeyi gerektirir.kredili satış yapan üretici işletmeye aşağıdaki hizmetleri sunabilir:  Muhasebe kayıtlarının tutulması  Kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi  Alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıpların karşılanması  Satıcı işletmeye kredili satış tutarının belli bir oranında kredi verilmesi  Potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış olanaklarını artırmak amacıyla piyasa araştırmaları yapılmasıdır. Gelir tablosu:Belirli bir dönemde işletmenin gelir ve giderlerinin miktarını. Forfaiting işlemlerinin temel özellikleri:  Forfaiting işlemleri ihracattan doğan ve orta vadeli alacaklarla ilgilidir.  Forfaiting sevk sonrası ihracat finansman tekniğidir. Forfaiting: Kredili mal ve hizmet ihracatından doğan ve gelecekte tahsil edilecek orta vadeli. Factoring işlemi. IV.Finansal analiz yöntemleri: I.senetli ve senetsiz alacağın kendilerine rücu hakkı olmaksızın vadeden önce satılarak tahsil edilmesidir.  Forfaiting işlemleri 6 ay ile 10 yıl arasında gerçekleşir.elde edilen karı veya katlanılan zararı gösteren tablodur. II.bir banka tarafından garanti edilmiş.İşletmenin mevcut ve gelecekteki kredili satışlarıyla ilgili alacakları factore devredilmekte.Bu şekilde işletmenin finansal tablolarında yer alan her bir kalemin temel kabul edilen yıla göre yüzde olarak gelişme trendi bulunur.İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir.  İhracatçıların faiz.ayrıca factoring şirketi kredili satış işlemlerinin her aşamasında söz sahibi olmaktadır. II. Temel finansal tablolar Bilanço:Bir işletmenin ekonomik değeri olan varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir. Oran analizi yöntemi:Finansal analizin temel araçları olan çeşitli finansal oranların kullanılması yöntemidir ve işletmelerde en çok kullanılanıdır. Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi:Bir işletmenin birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların karşılaştırmalı olarak düzenlenip incelenmesine dayanır. Eğilim yüzdeleri yöntemi:İşletmenin gösterdiği gelişmelerin yıllar itibariyle izlendiği bu yöntemde birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin temel alınan finansal tablo kalemlerine göre gösterdiği artış veya azalışlar yüzde olarak hesaplanır. III.

Libor’u prime rate’e veya prime rate’i libor’a çevirmek şeklinde faiz ödemelerinin niteliğini değiştirerek borç ödemelerinin yapısını değiştirme işlemidir.  Finansal kiralama:Kiraya verenin kiralanan mala ait bütün risk ve menfaatlerini aynen malikmişçesine kiracıya devrettiği bir kiralama şeklidir. Risk sermayesi: Büyük sermaye sahibi yatırımcıların gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı uzun vadeli yatırımlardır.işe uygun işgörenlerin tedariki. Gelecek sözleşmeleri:Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın veya bir mali enstrümanın. VI. IV.bugünden gelecekteki bir tarihte belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini veya teslim alınmasını hükme bağlayan yasal sözleşmelere denir. V.malın kullanımını belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıya bırakılmaktadır.kiralayan tarafından satın alınan bir malın(2. Swap:İki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içerisinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının veya faizlerinin değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir.  Faiz swap’ı:Kredi değerliliği farklı iki firmanın aynı tutarda fakat faiz koşulları değişik olan borçlarının gerektirdiği ödemeleri belli süre değiştirmelerinden oluşmaktadır.  Para swap’ı: para swap’ı.Başka bir deyişle faiz swap’ı sabit faizi değişken faize.hızlı büyüme ve uzun vadeli yatırım gibi unsurlar vardır.özellik) mülkiyetini kiralayanda kullanımını ise kiracıda bırakan(3.küçük ve orta ölçekli işletme.motive edilmesi ve işletmede tutulması gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesini üstlenir. Kiralama türleri:  Faaliyet kiralaması:İşletmelerin faaliyetleri ile ilgili ihtiyaç duydukları varlıklar için finansman imkanı sağladığı gibi kiralanan varlıkla ilgili servis ve kolaylıklardan yararlanmayı da sağlayan bir kiralama türüdür.Opsiyon bir vadeli işlemdir. VII.Risk sermayesinin özünde teknolojik yenilik-sermayeye katılma.farklı paralardan oluşan aynı büyüklükteki iki ayrı paranın vade tarihinde orijinal para birimleri üzerinden ve daha önce anlaşılmış belirli bir kur hesabıyla geri ödenmek üzere değiştirilmesidir. İNSAN KAYNAKLARI İnsan kaynakları yönetimi amaçlara ulaşma yolunda örgütün insan boyutuyla ilgilenir.    İhracatçı işletme İthalatçı işletme Forfaiter Garantör banka III.özellik) bir sözleşme olup. İnsan kaynakları yönetimi iki temel felsefe üzerine kuruludur: .özellik) kiralayan(lessor) ve kiracı (lessee) arasında imzalanan ve üreticiden kiracı tarafından seçilip.Risk sermayesi az ihtimalle büyük kar veya büyük ihtimalle küçük zararların söz konusu olduğu bir finansman türüdür.Opsiyon sözleşmesi. Opsiyon: Geleceğe ilişkin hak içeren finansal sözleşmelerdir.iki taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin gelecekte bir tarihte bir malı veya varlığı satın alma veya satma hakkını elinde bulundurmak için belirli bir miktar prim ödediği sözleşmelerdir.Para swap’ında faiz swap’ından farklı olarak taraflar arasında ana paralar el değiştirmektedir.eğitimi.değişken faizi sabit faize. Finansal kiralama(leasing): Belirli bir süre için(1.

Eğitim ve geliştirme:İşgörenin işini etkili ve verimli bir şekilde yapmak üzere bilgi ve yeteneklerinin arttırılması.Eğer bir işletmede çalışan kimseler. Ayrı bir bölüm olarak işgören istihdamı ve yönetimi üzerine alan insan kaynakları bölümünün görevi sadece işe uygun personel seçimi ve bunların etkin kullanımı olmayıp ayrıca.yönlendirme ve denetleme faaliyetlerini içeren bir disiplinidir.işletmede çalışan kimselerin işletme örgütüyle ilişkilerini konu alan faaliyetlerle ilgilidir.ne yapılabileceği ve ne yapılması gerektiği üzerinde durur. Çalışmaların iş güvenliğini ve işgören sağlığını korumaya yardımcı olur.niteliklerine ve kişisel ilgi alanlarına göre seçilip görevlendirilmişlerse ve bu görevler onlara kişisel gelişme ve ilerleme imkanı sağlıyorsa etkili bir kadrolaşma sağlanmış demektir.sürekli geliştirilmesi çabalarıdır. IV.İnsan kaynakları bölümü yöneticisi işletmede kadro oluşturma sürecinde anahtar rolü oynayan kimsedir.I. Ücret yönetimi:Mevcut işlerin önem derecesine göre gruplandırılıp yapılan işin değerine göre işgörenlere uygun ve adil ücret ödenmesi çalışmasıdır. II. İnsan kaynakları yönetiminin işletmeye sağlayacağı yararlar: I.eğitim ve çalışma şartları bakımından iş tatmininin sağlanması da görevleri arasındadır. Değişime açık be başarı için motivasyonu yüksek insan gücüne sahip olmasını sağlar.İnsan kaynakları yönetimi. II. V.Bu planlama süreci . İnsan kaynaklarının bilinçli yönetimi işletme için yatırım ve karlılık getirir.işletmelerde verimliliği dolayısıyla karlılığı etkileyen ve belirleyen temel unsurlardan biridir. İnsan kaynakları planlaması:İşletmenin ihtiyaç duyulacak işgören ya da personelin nitelik ve sayısal olarak önceden belirlenmesidir. İşletme amaçları doğrultusunda insanın verimli kullanılması II. İşgören ihtiyaçlarının karşılanması ve gelişimin sağlanması Bu yaklaşım açısından bakıldığında insan kaynakları yönetimi bir yandan insanın yüksek performansla çalışmasını.İnsan kaynakları planlaması.planlama. VI. Sağlık ve güvenlik İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI:İşletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelik ve sayısal olarak önceden saptanmasıdır. Kariyer planlama:İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasında yönelik planlama yapılmasıdır.diğer yandan yaşam kalitesinin yükseltilebilmesini amaçlar.istihdam ve geliştirilmesi ile ilgili politika oluşturma. VII. Performans(başarı)değerlendirme:İşgörenin işinde belirli dönem sonlarında sağladığı başarı düzeyinin belirlenmesidir. III. İşletmeye sürekli olarak gelişme olanakları sağlar. İnsan kaynakları yönetimi.örgütleme.örgütün insan kaynaklarının stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada nasıl daha etkin yönetilebileceği konusunu ele alır. IV. İşgören bulma ve seçme:Çeşitli kaynaklardan işletmeye gerekli adayları araştırıp bularak işe en uygun işgörenleri seçme sürecidir.İnsanların iş yaşamlarında daha mutlu daha üretken olabilmeleri için ne yapıldığı. Çalışma(endüstri) ilişkileri:Çalışanlarla bireysel ve toplu olarak işçi-işveren ilişkilerini kapsar VIII. İnsan kaynakları yönetiminin tanımı:Örgütte rekabetçi üstünlükler sağlamak amacıyla gerekli insan kaynağının sağlanması. III.  Çalışanların yeteneklerinin sürekli olarak geliştirilerek onların daha nitelikli hale getirilmesi  Terfi. İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonları: I.

 İş analizi:Bir işin ekonomik olarak kısa zamanda ve iyi bir şekilde yapılabilmesi için işle ilgili bilgilerin sistemli olarak toplanması.İşletmenin büyüme ve gelişme amacın gerçekleşmekte olması sebebiyle de personele ihtiyaç duyulur ve bu ihtiyacın karşılanması için işe yeni eleman alınır.işgören sayısında tasarrufu sağlayarak gider düşürücü bir rol oynadığı gibi işin niteliğine göre uygun işgören seçimi ve istihdamını sağlayarak da üretim sürecinin etkinleştirilmesini gerçekleştirir. İŞGÖREN BULMA VE SEÇME İşletmenin daha yeni kuruluşunda insan gücü seçimi ve işe alma işletme amaçlarını gerçekleştirebilecek bir örgüt yapısının oluşturulması için önem kazanır.Bunlar.  İş tanımı:İşin sağladığı yetkiyi.Bu yolda bazı teknikler kullanılır.  İş şartnamesi:İşin yapılabilmesi için temel alınan kişisel nitelikleri belirtir.  İşgücü analizi:İşgören sayısı belirlendikten sonra iş yükünün mevcut personel tarafından başarılıp başarılamayacağını anlamak için yapılan bir çalışmadır.işi yapabilmek için gereken faaliyetleri ve sorumlulukları tanımlar ve açıklığa kavuşturur.Bu daha çok personel ya da işgören devir durumu ve devamsızlık konularını inceler.işin işletme içindeki yerini. İşgören devri.%6 nın üzerinde ise bir sorun halini alır.İstirahatli.ne zaman ve nasıl sağlanacağının önceden belirlenmesidir.İşgören tedarikinin en uygun veya optimum bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle işlerin gerektirdiği insan gücü niteliklerinin belirlenmesi gerekir. Planlama görevini üstlenen bölüm yetkililerinin en önemli görevlerinde biri işletmede çalışacak personelin nerede.Verimli çalışabilmek için ne tür elemanlara ihtiyaç olduğunun tam ve doğru olarak belirlenmesi gerekir.izinli ya da tatilde geçen günler devamsızlığa dahil edilmez.personelin işe giriş ve çıkışlarının ölçüsünü gösterir. İşgören devir hızı=Bir dönemde ayrılan ve çıkarılan işgören sayısı x 100 Bir dönemde çalıştırılan ortalama işgören sayısı İşgören devir hızının yüksek olmasının sakıncaları:  İşçilik giderinin ve genelde personel giderlerinin artması  İş kazalarının artması  Yeni işgören bulunmasından dolayı zaman kaybı  Yeni işgörenin işe alınmasından kaynaklanan kayıplar  Eğitim ve işe alıştırma maliyetlerinin artışı  Sık sık işten ayrılma veya çıkarmaların yarattığı moral bozukluğu Devamsızlık= İşgörenin devam etmediği gün sayısı x 100 İşgörenin devam ettiği gün sayısı – devam etmediği gün sayısı Devamsızlık oranı %3-%6 arası olursa normal sayılır.devamsızlık ise işgücünün programlandığı halde çalışması gereken günde işe gelmeme durumunu ifade eder.Bu amaçla önce yapılacak işlerin tahmin edilmesi sonra tahminlerin kişi/saat hesabına çevrilmesi gerekir.Faaliyet halindeki işletmede de çeşitli nedenlerle zaman zaman işletmeden ayrılmalar olur ve ayrılan kimselerin yerine yeni işgören tedariki gerekir.incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.  İş yükü analizi:Bu analiz ile belirli bir süre içinde belirli bir işin yapılabilmesi için gerekli işgören sayısı belirlenir. İnsan kaynakları planlaması ile iş analizi ve diğer çalışmalarla işletmenin ihtiyaç duyduğu veya duyacağı insan gücü nitelik ve sayısal olarak belirlendikten sonra sıra eleman .

yetenek ve becerileri geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.İşletmenin geçmişi.Aday bulma süreci boş bulunan işler için işletmenin içinden ve dışından adayları araştırılması ile başlar ve bu kişilerin işlemeye başvurmaları ile sona erer. EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim genel anlamda bilgi verme.  İşe alma kararı:İşletmenin insan kaynakları politikası ve işgören ihtiyaçları doğrultusunda önceki aşamaların tümünden elde edilen bilgiler ışığında işe alma kararı verilir.politika ve prosedürleri.Eğitimle ilgili ve eğitimin birer türü olan iki önemli kavram:yetiştirme ve geliştirmedir. İşgören seçim süreci:  Ön görüşme ve başvuru formu doldurma:Ayrıntılara girilmeden aday ile bir ön görüşme yapılır.  Görüşme(mülakat):İşletme yöneticilerinin adaylarla onları yakından tanıma ve birinci elden bilgi edinme amacıyla yaptıkları konuşmadır.İnsan kaynaklarına yapılan yatırımın doğru eleman bulmanın belili maliyeti vardır.mektupla ya da yüzyüze görüşme ile başkalarından öğrenilir.Bu maliyetin başlıca kaynakları:  İlanlar  Görüşme ve diğer seçim prosedürleri  Yeni elemanların işe ve işletmeye uyumu  Temel iş eğitimi  İşgörenlerin kısa sürede işten ayrılmaları İşgören bulma ve seçme aşamaları: I.telefonla.Yetiştirme sınırları belirli .önceki işteki performans durumu.Geliştirme ise var olan yeteneklerin iyileştirilmesidir.bulma ve seçmeye gelir.Test ve sınavlar çok çeşitli olup özellikle büyük işletmelerde kullanılırlar çünkü bunların hazırlanıp uygulanması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır.Elenmeyenlere iş başvuru formu veya müracaat formu doldurtulur.amaçları.uygun olmayanlar elenir.kişilik yapısı.Özellikle yönetici tedarikinde sınav yerine uygulanan temel yöntem budur. II.içinden işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak sayı ve nitelikte işgörenlerin seçilebileceği bir aday havuzu oluşturmaktır. Aday araştırma ve bulma:İşletmede mevcut veya beklenen boş bulunan işler ya da pozisyonlar için potansiyel adaylar ortaya çıkarılır.örgüt yapısı.Genellikle şu hedefler güdülür: -Yükselme için mevcut potansiyeli belirleme -Başkalarıyla geçinme yeteneğini belirleme -Kişilik değerlendirme -Adayın işletmeye uygun olup olmadığını belirleme  Referans araştırması:Bu aşamada adayın verdiği bilgilerin doğruluk derecesi.daha çok yeni işe giren personele yeni yetenekler kazandırılması ve işin gereklerine göre kişiye gerekli bilgi ve beceri düzeyine ulaştırılması için yürütülen eğitim faaliyetleridir.mamulleri.Yetiştirme.sağladığı olanaklar.Güdülen amaç.yetki ve sorumluluklar vb bilgiler sağlanır.  Test/sınav:İşe alınacak adayların fazla olduğu zamanlarda uygulanır.  Sağlık kontrolü  İşe yerleştirme ve alıştırma:Oriyantasyon da denilen işe alıştırma kişinin işe başlatılmasından sonra bu konuda düzenlenen programlarla yapılır.

önce en iyi/başarılı ve en kötü/başarısızı belirler.  Kritik olay yöntemi:Yönetici iş göreni sürekli olarak gözetleyerek onun başarılı ya da başarısız davranışlarını ve kritik özelliği olan işler veya olaylar karşındaki davranışlarını .  Seminerler:Özellikle yüksek ve orta kademe yöneticilerine yönelik işletme dışı kuruluşlarca düzenlenen toplantılardır.bazıları belirli bir mesleki eğitimi temel alır.bazıları kişinin genel eğitim düzeyini geliştirir.işten çıkarma gibi konularda işgören hakkında karar vermek için kullanılır.oysa geliştirme belirli süre içinde bitmeyen belirsiz bir çalışmadır.  Oriyantasyon  Rotasyon  Staj yoluyla eğitim PERFORMANS DEĞERLENDİRME Performans ya da başarı işletmede çalışan kişilerin görev ve sorumluluklarını etkili ve verimli bir şekilde yerine getirmelerini ifade eder.  Dereceleme yöntemi:Değerlendirmeyi yapan yönetici söz konusu ölçek üzerinde her faktöre bağlı olarak uygun gördüğü dereceye bir işaret koyma yoluna gider ya da her derece için önceden belirlenmiş bir puan listesi varsa bu puanları kullanır. Perfomans değerleme yöntemleri:  Sıralama ve karşılaştırma yöntemi:Uygulanması kolay.Performans değerlemede personelin işletme amaçlarına yapmış olduğu katkının ölçülmesidir.bazıları ise yönetim yeteneklerini geliştirmeyi hedef alır veya gelecekte yönetici olacak kimseleri yetiştirir.az zaman alan ve ucuz bir yöntemdir. İşgören eğitimindeki amaçlar  Üretimde ve prodüktivitede artış  Kalite artışı  Maliyetlerde düşme  İş kazalarında azalma  İşgören devir hızında düşme İşgören eğitimi programları üç tipte olabilir.  Personeli geliştirmeye yöneliktir.orta ya da üst kademe yöneticilerine verilen eğitim programlarıdır. İş başında eğitim:  Geleneksel eğitim yöntemi:Temel olarak işletmeye yeni giren veya iş değiştiren bir işgörenin tecrübeli bir işçi veya ustabaşı yanına yetiştirilmek üzere verilmesidir.çırak. Performans değerlemenin amaçları:  İşgöreni değerlendirme amacı. İşgören eğitim yöntemleri İş dışında eğitim:  Konferanslar:İşletme tarafından zaman zaman başvurulan.Sonra daha az iyi ve daha az kötü işgörenleri seçerek alt gruplara böler.Ücret artışı.  İnceleme gezileri:Diğer işletmeleri ziyaret ederek çalışma yöntemleri ve koşulları farklılıklar ve teknolojik yenilikler konusunda çalışanların bilgi ve görgülerini arttırma amacını güderler.  Kurslar:Çalışma saatleri dışında işçi.Basit sıralama olarak adlandırılan yöntemde yönetici çalışanları işlerindeki başarılarına göre sıralar.yararlı ve gerekli konular üzerinde geniş bir dinleyici kitlesine yönelik olarak yürütülen bir eğitim tekniğidir.terfi.bir zaman dilimi içinde yapılır.

ücret politikası ücret adaletini ve işletme dışı etkenler karşısındaki dengeyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir. Dengeli ücret ilkesi:Ücret. Cari ücrete uygunluk ilkesi VII.Belirli dönemler boyunca kişinin gösterdiği olumlu ya da olumsuz davranışlar işgörenin değerlendirilmesinde kullanılır.bunun kişilerin yeteneklerinin değerlendirilmesi ve gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenmesi yoluyla çeşitli amaçları gerçekleştirmesi ile ilgilidir.Toplu ücretler. II. Ücret yönetimi ilkeleri I.işlerin ayrıntılı analiz ve tanımlarının yapılarak aralarındaki farklılıkların kolaylık ve zorluk derecelerine göre objektif bir biçimde ortaya konmasıdır.kaydeder. KARİYER PLANLAMA İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasına yönelik bilinçli bir plan yapı olması sürecidir.ortak .  Örgütsel kariyer planlama ÜCRET YÖNETİMİ İktisatçılara göre ücret zihinsel veya bedensel emeğe üretim faaliyetleri karşılığı ödenen bedeldir. İş değerleme ile her işin işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkısı ve önem derecesi ile hak ettiği ücret belirlenmeye çalışılır. Ücret sistemleri: Hesaplanma biçimine göre ücret sistemlerini bireysel ücretler ve toplu ücretler olarak ayrılır. İş değerleme ve ücret yönetimi:İş değerleme. Kariyer planlamasının önemi.İş değerlemesinde işgören değil öncelikle işin kendisi dikkate alınmaktadır.İşletme açısından ücret bir maliyet unsurudur ve işverenlerin ücret düzeyi beklentisi maliyetleri minimize edeceği noktadır. Bütünlük ilkesi:Zihinsel emek sahipleri ile fiziki emek sahibi işgörenler arasında adil bir ücret politikası uygulanmalıdır. Açıklık ilkesi Ücret yönetimi politikaları:Ücret yapısının kurulmasında öncelikle temel ücret politikası belirlenmeli. Objektiflik ilkesi VI. V. III. Kariyer planlamasının amaçları:  İnsan kaynaklarının etkin kullanımı  Yükselme ihtiyaçlarının karşılanması için işgörenlerin geliştirilmesi  İyi eğitim ve kariyer olanakları ile iş başarısının yükseltilmesi  İşgörenin iş tatmininin ve işe bağlılığının sağlanması Kariyer planlaması çeşitleri  Bireysel kariyer planlaması:İşgören olarak birey iş yaşamında ve içinde yer aldığı organizasyon içinde yerini bilme ve anlama ayrıca gelecekte de nerede ve nasıl olmak istediğini belirlemek durumundadır.her birey için ayrı ayrı hesaplanan ücretlerdir.Bireysel ücretler.işgörene belirli bir hayat seviyesini sağlayacak kadar tatminkar işletmenin maliyetlerini aşırı ölçüde arttırmayacak kadar da ölçülü ve dengeli olmalıdır. Yükselme ile orantılı ücret ilkesi IV. Eşitlik ilkesi:Yapılan işin ve işi yapan işgörenin kapasitesi saptanarak eşit işe eşit ücret ödenmelidir.

Ayni ödemeler.Diğer yandan üretimin bu şekilde artırılması kalitenin düşmesine neden olabilir.Burada önemli bir sakınca işini zamanından önce bitiren işgörene teşvik edici ek bir ücret ödenmemesidir. Farklılaştırılmış parça başı ücret:Taylor tarafından geliştirilen bu sistemde belirli bir standarda ulaşılıncaya kadar belirli parça başı ücret oranı uygulanırken.haftalık.Ücrette bu zaman üzerinden hesaplanır. Özendirici ücret sistemleri: 1.üretim belirlenen düzeyi aştığında ise işgörene ek bir ücret ödenmez.malla yapılan ödemelerdir ve kullanımı azalmıştır.Bu sistemde normal personelin belirli bir sürede gerçekleştirilmesi gereken üretim miktarı standart olarak belirlenmekte.aylık olarak önceden saptanan belirli bir ücret alır. Grup özendirici ücret sistemleri:Grup için belirlenen üretim standardı.gündelik.İşgören. 2.standart aşılınca bu oran artırılır.Zamana göre ücret sisteminde iyi çalışan işgören ile çalışmayan arasında bir ayrım yapılmadan aynı ücret ödendiğinden bu sistem verimlilik artışında etkili olamamaktadır.bu nedenle de sistemin üretimi özendirici niteliğe sahip olduğu görülür.Bu sistemde her işin tamamlanabilmesi için standart bir zaman hesaplanır. 5. Parça başına ücret sistemi:İşin yapılması için gerekli zamana göre değil.parasal ödemelerdir.İşgören fazla ücret almak için ürettiği parça miktarını artırır.Ancak bu primin bir kısmı işveren için ayrılır.işgörenin ücreti kesilir.grup tarafından aşıldığı taktirde prim gruba ödenir.Standarttın üstündeki her üretim birimi için ayrıca ücret ödenir.işgörenin ücret açısından bir yararı olmaz.Daha sonra bu prim grup içerisinde bireylerin çalışma süresine veya katkılarına göre dağıtılır.Ödenme biçimine göre ücretler ayni ve nakdi ödemeler şeklinde ayrılır.bu durum da eleştirilere neden olmaktadır. Kök ücret sistemleri: 1.Verimlilik artışı olursa bundan işveren yararlanır.saat başına.çünkü parça başı ücretler arasındaki fark geniş tutulduğunda personel ücretleri arasındaki açıklık çok fazla artmakta.bu standarda ulaşanlar %20-80 arsında bir oranda prim almaya hak kazanmaktadır. Zamana göre ücret sistemi:İşgören.Belirlenen süre içinde ücret daima sabittir. Götürü ücret sistemi:İşgören önceden saptanan bir işi belirli bir zamanda yapmayı taahhüt eder. Rowan sistemi:İşgörene normal ücretine ilaveten tasarruf ettiği zaman için prim .özellikleri nedeniyle belirli bir gruba aynı ölçüde ödenen ücretlerdir. Parça başına ücret:Beklenen minimum çıktıyı sağlayacak bir saatlik ücret saptanır.işini hesaplanan bu standart zamanda bitirebilirse normal ücretini alır.İşçi bakımından kazanılacak ücret tutarı üretilen parça ya da iş birimi ile orantılı olarak artar veya azalır.üretilen parça miktarına göre ücret belirlenir.Eğer üretim önceden belirlenen düzeye ulaşamaz ise. 3. 3. 6.Nakdi ödemeler. 2.İşgören işini hesaplanan standart zamandan daha kısa sürede bitirirse tasarruf ettiği zaman için kendisine prim ödenir.parça başı ücretten daha özendirici olmasına rağmen daha az kullanılmaktadır. Halsey sistemi:Zaman tasarrufuna dayanır. 4.Farklılaştırılmış parça başı ücret.Genelde hayli yüksek olarak belirlenen standartlara ulaşamayanlar için sabit ücretin ödenmesi garantisi verilmektedir.Standartlar hareket ve zaman etütlerinden baz ücret ile parça başı ücretler de ücret araştırmalarından yararlanılarak saptanır ve toplu pazarlık görüşmeleri sonucunda kesinleşir. Gantt sistemi:Personelin saat ücreti garanti altına alınmaktadır.

 Hisse senedi planları:İşgörenlerin şirketin hisselerinden satın almalarını teşvik etmeyi öngören planlardır. Bedeaux sistemi:Yapılacak hareket ve zaman etütleriyle her iş için belirlenen süre bir Bedeaux birimiyle ifade edilir ve her B bir dakikada yapılacak iş miktarını gösterir.Komite.Bu sistemde fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alınmaktadır.Firmanın her bir bölümünde sendika tarafından atanmış ya da grup üyelerince seçilmiş bir işgören temsilcisi ve ustabaşından oluşan bir üretim komitesi vardır. %25’i de büro personeli gibi dolaylı tasarrufa katılan personele ödenir.Genellikle işgörene hisse senetleri daha uygun fiyatla satılır ve taksitlerle maaşından ödenmesi sağlanır.Böylece prim yüzdesi tasarruf edilen zamanın standart zamana oranına eşit olmaktadır. .Daha sonra hangi etkinlik düzeyinden sonra prim ödeneceğine ve farklı etkinlik düzeylerinde hangi prim yüzdelerinin uygulanacağına karar verilir. 7. Teşvik şemaları:  Öneri sistemi:İşgörenlerin örgütün etkinliğini artıracak önerilerini bir kağıda yazıp öneri kutusuna atmaları istenir.tüm çalışma grubuna ödenir.standart çalışma zamanının fiili çalışma zamanına bölünmesiyle hesaplanır.işi standart süreden daha kısa sürede bitiren personele tasarruf ettiği her B birimine karşılık gelen sürenini saat karşılığı kadar prim hesaplanır. 8.  Scanlon planı:Grup teşviki.  Kar paylaştırma planları:İşgörenlere normal ücretlerine ilaveten şirket karının belli bir oranının ödenmesini öngörür.Ekinlik endeksi.ödenmektedir.işgörenler veya yönetim tarafından yapılmış olan iyileştirme önerilerini inceler.Bu primin genellikle %75’ i doğrudan tasarruf sağlayan personele.Bir komite tarafından değerlendirilen öneriler kabul edilir ve uygulanırsa işgörene finansal bir ödül verilir.öneri planı ve işgören katılmasının bir bileşkesidir.etkinlik endeksi hesaplamasıyla bu sistemden ayrılır.Öneri kabul edildiğinde yapılan maliyet tasarrufu yalnızca öneriyi yapan kişiye değil. Emerson sistemi:Fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alındığından Rowan sistemine benzerken.Her iş için standart B süreleri hesaplandıktan sonra. 9.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->