İŞLETME DERS NOTLARI

İŞLETME VE İŞLETME YÖNETİMİ İşletme ile ilgili bazı temel kavramlar: Fayda:Mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarını giderme niteliğine denir. İktisadi mal ve hizmetler:İnsanların ihtiyaçlarını giderme niteliği ya da faydası olan madde ve hizmetlere denir. Üretim:İktisat biliminde her türlü fayda yaratmaya diğer bir deyişle iktisadi mal ve hizmetler meydana getirmeğe üretim denir. Fayda yaratma başlıca dört şekilde meydana gelir:  Şekil değişikliği yoluyla:Girdilerin veya malların ekonomik,fiziksel,kimyasal veya bunların karşımı olan değişimlere uğratılmasıyla fayda yaratılır.Bu anlamda üretim şekil faydası yaratan bir faaliyettir.  Zaman değişikliği yoluyla:Malların kıt olduğu zamanlarda pazara sunulmak üzere depolanması ve muhafaza edilmesiyle ilgili faaliyetlerle zaman faydası yaratılır.  Yer değişikliği yoluyla:Malların taşınıp kıt olduğu bölgelere ve yerlere ulaştırılması yer faydası yaratır.  Mülkiyet değişikliği yoluyla:Malların mülkiyetinin değiştirilmesiyle ilgili olan değişim faaliyeti ile mülkiyet faydası yaratılır. Üretim faktörleri:Üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için bir araya getirilmesi gereken bazı temel nitelikli unsurlara denir.Dört grupta toplanır:  Emek  Sermaye  Doğal kaynaklar  Müteşebbis İşletmenin tanımı:Alfred Isaac’ a göre “üretim faaliyetlerinde bulunan ve ihtiyaçların tatminine doğrudan veya dolayısıyla katılan her iktisadi birime işletme” denir. İşletme geniş kapsamlı ve basit olarak; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.” Fiziksel mal ve hizmet üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi hizmet üretimi ile de insanların ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılabilir. İşletme “başkaları için-pazar için-üretim yapar,dolayısıyla kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan kişi ya da kuruluşlar bir işletmeyi oluşturamazlar. İşletmenin konusu olan mal ve hizmetler-ki bu ikinci gruba fiziksel mal karşıtı olarak soyut mallar da denir-iktisadi mallar ve hizmetlerdir.İnsanların “ihtiyaçlarını giderme niteliğine sahip olmaları” yanında “kıt” ya da “sınırlı olma” özellikleri de vardır.Doğada bol miktarda bulunup da,hiçbir çaba sarf etmeden insan ihtiyacını karşılayan mallar iktisadi mallar olmayıp “serbest mallar” dır ve işletme faaliyetlerine konu olmazlar. İşletme ile teşebbüs ayrımı:Teşebbüs daha geniş bir kavram iken işletme daha dar bir kavramdır.İşletme “teknik” mal veya hizmet üreten fabrika,atölye,mağaza gibi bir birimdir;teşebbüs de hukuki,iktisadi ve mali birimdir.Her teşebbüs bir işletmedir ama her işletme bir teşebbüs değildir.Örneğin,Türkiye Şeker fabrikaları AŞ birçok işletmesi olan bir teşebbüs;Alpullu Şeker fabrikası ise bir işletmedir. Müteşebbis ve profesyonel yönetici kavramları:Müteşebbis emek,sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen üretim faktörlerini başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden ve uygun şekilde birleştiren kimsedir.Girişimci genellikle kar etme ana amacı ile hareket eder ve riske de katlanır.Kendisi de bir üretim faktörüdür.

Yönetici ise aynı faaliyeti başkaları adına bir ücret karşılığında yapar ancak kar da zarar tehlikesi de işletmenin sahibine aittir.

FREDERİCK W. TAYLOR VE “BİLİMSEL YÖNETİM” İşçilik,hammadde ve malzemede büyük ölçüde israf olduğunu saptamış;bunu önleyerek verimliliği artırmanın yollarını araştırmıştır.Hem işçiler hem de yöneticiler yönünden bilgisizliğin,cehaletin,üretimin artmasını engellediğini;böylece daha fazla ücret alma olanağı varken çalışanların farkında olmadan daha düşük ücrete razı olduklarını gözlemlemiştir. İşçilerin malzeme ve makineleri kullanış tarzını ve bununla ilgili hareketlerini ölçüm aletleriyle ölçme yoluna gitmiştir.Kronometre ve çeşitli mühendislik ölçüm aletleriyle yaptığı çalışmalarla gereksiz zaman ve materyal kaybını minimum düzeye indirmiş,yapılan işin kalitesini ve miktarını artırarak daha fazla üretim yanında daha yüksek ücretin kazanılmasına yönelik metotlar geliştirmiştir. Özellikle zaman etüdü adı verilen çalışmaları parça başına ücret uygulaması ile fazla üretim yapan kimselerin yüksek ücretle ödüllendirildiği teşvikli ücret sistemlerinin geliştirilmesiyle sanayi üretiminde ortalama %400’ ü aşan verimlilik artışı sağlayabilmiştir. Taylor’a göre bilimsel yönetim ilkelerini üç amacı vardır: I. Örnekler vererek verimsiz çalışmanın sebep olduğu büyük zararları göstermek II. Bu verimsizliği önlemenin tek yolunun sistemli bir yönetim uygulaması olduğunu okuyucuya kanıtlamak III. Yönetimin belirli kanun,kural ve ilkelere dayanan bir bilim olduğunu ortaya koymak Taylor’un bu yeni yönetim anlayışında görevin planlanması işinin onu performansını(yerine getirilmesini) işinden ayırması gerektiğini vurgulamıştır.Planlama yanında denetime de büyük önem vermiştir.Taylor temelde üretim sorunlarıyla ve üretimin verimliliğinin artırılmasıyla uğraşmıştır.Bu akımın temsilcileri arasında F. ve L. GİLBERT,GANTT,EMERSON,BARTH ve COOKS sayılabilir.

HENRİ FAYOL,”YÖNETİM SÜRECİ YAKLAŞIMI VE YÖNETMİN EVRENSELLİĞİ” Yönetim olayını tepe yönetimi bakış açısıyla ele alan Fayol,yönetim biliminin evrensel olduğunu ve birtakım ilkelere bağlı olarak bir takım fonksiyonlarca yürütüldüğünü ileri sürmüştür.Yönetim ilkelerini koyarken kendisininkilerin yol gösterici olduğunu başka ilkelerinde var olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım bir sanayi işletmesinde bulunan başlıca faaliyetleri sınıflandırarak 6 fonksiyon haline getirmiştir: I. Teknik(üretim) II. Ticari(satın alma,satma ve değişim) III. Mali(finansal) IV. Muhasebe(istatistik dahil) V. Güvenlik VI. Yönetim Fayol yönetimi birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele almış;bu sürecin aşamalarını da yönetim fonksiyonları olarak 5 grupta toplamıştır: I. Planlama(ileriyi görme) II. Örgütleme(organize etme)

III. IV. V.

Yöneltme(yürütme) Koordinasyon(düzenleştirme) Denetim(kontrol etme)

Fayol planlama ve örgütlemeyi en önemli;diğer üçünü ise ikinci derecede önemli yöneticilik fonksiyonları olarak kabul etmiş ve dolayısıyla denetime yeterince önem vermemiştir. Fayol da Taylor gibi yöneticiliğin teknik bilgiden farklı olduğunu işçi için gerekli bilginin teknik bilgi olup,orta ve üst kademelere doğru çıkıldıkça teknik bilgi ihtiyacının yerini giderek artan ölçüde yönetim bilgisi ihtiyacının aldığını ileri sürmüştür. MAX WEBER VE “BÜROKRASİ YAKLAŞIMI” Max Weber’ in üzerinde durduğu bürokrasi,günlük dilde kullanılan “işlerin yokuşa sürülmesi”, “geciktirilmesi” anlamının tam aksine etkinlik açısından ideal bir organizasyon yapısını göstermektedir.Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu ve etkin bir organizasyon yapısının özellikleri üzerinde duran Weber’ in görüşlerinin temel noktaları şunlardır: I. Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayan bir iş bölümü II. Açık/seçik belirlenmiş bir hiyerarşik yapı ve böylece her kademenin bir üst kademece kontrol edilmesi III. Her kademede işlerin yapılışına ilişkin pozisyonlara gelen herkesin uyacağı ilke ve yöntemler IV. V. VI. Kişisel ve duygusal olmayan,rasyonel ve ilkeler doğrultusunda ilişkiler Teknik yeteneğe dayalı personel seçim ve terfi sistemi Organizasyon birimlerinin yasal yetkilerle birbirine bağlanması

ELTON MAYO VE”BEŞERİ İLİŞKİLER YAKLAŞIMI” İşletme yönetiminde beşeri ilişkiler yaklaşımı ya da daha yeni ifadesiyle davranışsal yaklaşım psikoloji,sosyoloji ve sosyal psikoloji alanlarındaki bulguların ve geliştirilen yöntemlerin örgütsel davranış biçimlerinin anlaşılması yolunda kullanılmasına dayanır. Bu yaklaşımın ele aldığı başlıca konular şunlardır :  İnsan davranışı  Kişiler arası ilişkiler  Grupların oluşması  Grup davranışları  İnformel organizasyon  Algılama ve tutumlar  Motivasyon  Liderlik  Organizasyonlarda değişme ve gelişme Elton Mayo ve F.Roethlisberger liderliğindeki bilim adamlarının Hawtorne fabrikalarında gruplar halinde çalışan çok sayıdaki işçi üzerinde yaptığı araştırmalar,önceleri ışıklandırma,ısıtma,yorgunluk ve dinlenme zamanları gibi fiziksel faktörlerin işçilerin verimliliği üzerindeki etkilerini belirleme amacına yönelmiştir.Ancak,bu tür faktörlerdeki iyileştirmelerin üretim verimliliğini artırması beklenirken umulan sonuç alınamamıştır.Bunun üzerin araştırmacılar dikkatlerini fiziksel faktörlerden sosyal ve psikolojik faktörlere çevirmişlerdir. Bu yeni yönde yapılan deneyler üretim düzeyini ve verimliliği esas itibariyle sosyal faktörlerin etkilediği görüşüne yol açmıştır.Sosyal faktörlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan deneylerden birinde işçilerin kendi aralarında oluşturdukları gruplarda üretim düzeyinin ne

olması gerektiği konusunda kendi aralarında bir standart ya da norm belirledikleri daha fazla üretim yapanlara bu norma uymaları için baskı yaptıkları belirlenmiştir. Hawtorne araştırmaları ile işletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu sonucuna varılmıştır.Belirli bir organizasyon yapısı içinde bir araya gelen kişilerin kendi aralarında İnformel gruplar oluşturduğu grup özelliklerini de kişilerin sahip olduğu inançlar,alışkanlıklar,amaçlar,gelenekler ve değer yargılarının belirlediği böylece oluşan sosyal sistemin kişiler üzerindeki etkisinin fiziksel faktörlerden fazla olduğu bulgusu ortaya konmuştur. Genel olarak beşeri ilişkiler yaklaşımı işletmede personele önem verilmesi,tatmin edilmesi ve yüksek moralli olmasının üretim verimliliği üzerindeki etkisi üzerinde durmakta,verimlilik için işe özendirme de başlıca ilgi alanını oluşturmaktadır. EKONOMİK BİR BİRİM OLARAK İŞLETME İŞLETMENİN BAZI ÖZELLİKLERİ Geniş kapsamlı ve basit olarak ele alındığında işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir.”Bu tanıma göre,hayır cemiyetleri,vakıflar,hatta devlet ve devletin çeşitli dairlerin işletme sayılabilir. Dar anlamlı olarak işletme; “başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmetleri üretmek ve sahibine kar sağlamak amacıyla faaliyet gösteren iktisadi birimdir.”Dar anlamda düşünüldüğünde işletmenin karlılık(rantabilite) ve verimlilik(prodüktivite) esaslarına göre faaliyette bulunması temel alınmaktadır. Özetlenecek olursa;iktisadi biri birim olarak işletme,ister özel sektörde ister kamu sektöründe olsun;tek veya çok sahipli olsun;kişi veya sermaye şirketi şeklinde bulunsun;kapitalist veya sosyalist bir ekonomik düzende faaliyet göstersin müteşebbise veya devlete üretim faktörlerine yaptığı harcamaların üzerinde net gelir sağlamak durumundadır. İşletmenin amaçları: I. Kar sağlama:Klasik iktisatçılardan beri geleneksel olarak işletmenin kar sağlamak amacıyla kurulduğu ve müteşebbisin maksimum kar peşinde koştuğu varsayımı genellikle kabul edilmiştir.Kar,işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetleri sonucu olup,genellikle toplam gelirlerin toplam giderlerden farkı olarak düşünülür. İşletmelerde karı hesaplama nedenleri;  Devlete vergi ödeme  Ortaklara ne kadar kar payı dağıtılacağına karar verme  İşletmenin başarı durumunu değerlendirme ve politikalarını saptamak için temel oluşturma Kısaca söylemek gerekirse,kar işletme için çok önemli bir kavramdır;işletmenin başarı derecesini ölçme aracı,denetleme aracı,verimli çalışanları özendirme aracı ve hepsinden önemlisi varlığını,yaşamını sürdürme aracıdır. II. Satış geliri sağlama:Satış gelirlerinin maksimizasyonu bazen amaçlar sırasında karın yerini alabilmektedir.Bu görüşü ileri süren Amerikalı iktisatçı William J. Baumol’ a göre özellikle az sayıda işletmenin pazara hakim olduğu oligopol piyasalarında işletme yöneticileri en çok karı değil,belirli düzeyde karı sağlamak kaydıyla satış gelirlerini maksimum düzeye çıkarmaya çalışmaktadır.Böylece maksimum kardan kısmi bir fedakarlıkla daha çok satış sağlamayı yeğlemektedirler. III. İşletmenin(ya da yöneticinin)sosyal sorumluluğu:İktisadi işletmelerin bir ölçüde kamu kurumlarına benzemesine yol açan bu kavram;  Ortaklara uygun veya adil bir kar payı  Personele uygun ücret ve iyi çalışma şartları  Tüketicilere uygun fiyat ve kaliteli mal

 Hammadde ve malzeme satıcılarına uygun fiyat  Çevre halkına karşı çevreyi koruma ve iş imkanı sağlama  Devlete vergi verme gibi görev ve sorumlulukları yüklemektedir. IV. Varlığını sürdürme ve büyüme:İşletme varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir iktisadi çevre içerisindedir.Bu çevrenin her zaman değişiklik gösteren koşullarına ayak uydurarak yaşamını sürdürmesi ve büyüyüp gelişmesi gerekir.Büyüme karlarda,satışlarda,pazar payında,üretimde veya bunların birkaçında artışlar şeklinde kendini gösterebilmektedir.

İŞLETMENİN KAYNAKLARI Üretim miktarı üretimde kullanılan kaynaklara bağlı olarak değiştiğine göre üretim fonksiyonu; Q=(E,S,Dk,Y) Q=Üretim miktarı E=Emek S=Sermaye Dk=Doğal kaynaklar Y=Yönetim Emek=İnsan emeği olup en önemli üretim faktörüdür.Aslında,işletmede tümüyle insan en önemli unsurdur.En modern araç,gereç ve makinelerin kullanıldığı bir işletmede bile onları kullanan,yönlendiren ve tüm faaliyetleri yöneten insan unsurudur. Sermaye=Özellikle iktisatçılarla kastedilen,fiziksel sermaye olup,iktisatta basit olarak üretime tahsis edilen üretim araçlarını ifade eder. Doğal kaynaklar=Çoğunlukla toprak,arazi veya tabiat şeklinde ifade edilirse de daha geniş kapsamlıdır;maden,orman,petrol,su ve benzeri kaynakları kapsar. Müteşebbis=Genellikle kar etme ihtimali yanında zarar etme tehlikesine de katlanmak suretiyle üretim faktörlerini tedarik eden ve üretime yönlendiren kişi olarak düşünülür. İŞLETMENİN DIŞ ÇEVRESİ VE EKONOMİK YAPI İÇERİSİNDEKİ YERİ İşletme,birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkenin karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir dış çevrede faaliyet gösterir. “Çevre” genellikle; bir kişi veya topluluğu etkileyen fiziksel ve sosyal şartların toplamı olarak düşünülür.İşletme çevresi ise;işletmeleri ve onların faaliyetlerini etkileyen işletme dışı her türlü şartların toplamıdır. İşletmenin dış çevresi; I. Doğal(fiziksel)çevre:Hava,toprak,su ve bütün doğal kaynaklardan oluşur ki bunların hepsi iş hayatı için önemlidir. II. Ekonomik çevre:En fazla önem verilenidir.Zira toplumca da kabul edilen görüşe göre işletmenin fonksiyonu katı bir şekilde ekonomiktir.Yönetimin yatırılan kaynakları en etkili bir biçimde kullanarak yatırılandan fazlalılığı(karı)olan bir geliri hatta maksimum karı sağlamsı gerektiği,bunun için mamullerin satışında fiyat ve miktar değişkenlerini manipüle etmesi gerektiği görüşleri genel kabul görmüş ve ayrıca iktisatta firma teorisinin bir parçası olmuştur. III. Sosyal ve kültürel çevre: “Sosyal” yönüyle işsizliğin önlenmesi,sakatlara iş verilmesi,mamul kalitesini geliştirme,yanıltıcı reklam yapılmaması gibi konularla; “kültürel” yönüyle ise iş dünyasının sanat galerilerini,eğlence merkezlerini,eğitim ve çeşitli sanat dallarına hibe ve diğer yollardan destek sağlanması vb. konularla ilişkilidir.

II.halkla ilişkiler ve AR-GE) olarak sınıflandırırlar. Ülkeler sanayileştikçe ve geliştikçe genelde üretici işletmelerin sayıları ve büyüklükleri artmakta ise de sayıları en hızlı artan işletmeler hizmet işletmeleri olmaktadır. III.İkinci soru bir teknoloji ve üretim metodu seçimi sorunu olup. Statik inceleme tarzında. Mal üreten işletmeler:Tarım.IV.İşletmeler faaliyetlerini bu sınırlamalar çerçevesinde yürütürler.inşaat ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren ve fiziksel mal üreten işletmelerdir.Böylece işletme fonksiyonları sekiz grupta ele alınır: I.Bunlar. İŞLETME FONKSİYONLARI İşletmelerin çeşitli yönleriyle incelenmesi iki şekilde olabilir:1)Statik bakımdan veya durgun halde 2)Dinamik bakımdan veya faaliyet halinde iken.gördükleri iş ve faaliyetleri ele alma yoluna gidilir.İşletmenin üretim faktörleri. “kolaylaştırıcı”(finans ve insan kaynakları) ve “destekleyici”(muhasebe. işletmenin yapısı.kısımları ve organları üzerinde durulur.yarı toptancılık ve perakendecilik yapan işletmelerdir. Hizmet üreten işletmeler:Doğrudan doğruya hizmet üretimi ve satışı ile uğraşan işletmelerdir. . Politik-hukuki çevre:Yasalar. Pazarlama IV. AR-GE Bazı yazarlar çeşitli işletme fonksiyonlarını.yönetmelikler ve diğer kurallardan oluşur. İŞLETME ÇEŞİTLERİ Ekonomik yapı bakımından işletmeler: I. İşletmenin dış çevresi ve ekonomi içindeki yeri:İşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmet üretme yolundaki çalışmalarını bazı soruların cevapları yönlendirecektir. İnsan kaynakları VI.dördüncü soru da hem teknoloji hem de bir ve üçüncü soru ile ilgilidir.Başta fiyat olmak üzere çeşitli faktörlerin etkili olduğu bu soruların cevapları ciddi araştırmaları ve tahminler yapmayı gerektirir.toptancılık.organizasyon yapısı incelenir. “türsel”(üretim ve pazarlama). Dinamik inceleme tarzında ise işletmenin çeşitli kısım ve organlarının fonksiyonlarını. “genel”(yönetim). Halkla ilişkiler VIII.  Ne üretilecek?  Nasıl üretilecek?  Ne miktar üretilecek?  Ne maliyetle üretilecek? İşletme sahip veya yöneticisi birinci veya üçüncü soruya cevap ararken tüketici istek ve ihtiyaçlarını bunların miktarını ve değişme eğilimlerini belirlemeye çalışacaktır.maddi ve beşeri faktörler olarak ele alınır. Konunun dinamik açıdan incelenmesiyle birlikte işletme faaliyetlerinin gruplandırılmış hale getirilmesi söz konusu olur. Muhasebe VII. Satıcı işletmeler:Genellikle ticaret sektöründe çalışan. Yönetim II. Üretim III. Finansman V.

yahut fiyat rekabetini kaldırarak fiili tekeller kurmak için geçici veya sürekli olarak centilmenlik anlaşması yapabilirler.hammadde kaynaklarını veya pazarları paylaşmak.Bunlar:  Tarımlar uğraşanlar  Sanayi ile uğraşanlar  İnşaat ile uğraşanlar  Ticaretle uğraşanlar  Ulaştırma ve haberleşme ile uğraşanlar  Finansal kuruluşlar  Serbest meslek ve hizmetler  Konut geliri sağlayan işletmeler İşletmelerin sermaye mülkiyeti bakımından sınıflandırılması: I. Ulusal işletmeler:Ülke içinde kurulmuş.Kartelin en önemli özelliği tüketicilere veya rakiplere karşı . Çok uluslu işletme:Bir uluslar arası işletmenin yabancı ülkelerdeki üretimi. III.yazılı veya sözlü olabilir.Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde ihaleyi kazanabilmek için aynı veya farklı ülkelerden aynı dalda veya farklı ihtisas alanlarındaki işletmeler finansal olanaklarını veya teknolojik ya da diğer üstünlüklerini birleştirip işbirliği yapmalarıdır.kar veya istihdam edilen personel olmak üzere üç ayrı kriterden birinin temel alınarak toplam içindeki önemli bir orana ulaşması halinde çokuluslu işletmeden söz edilebilir. II.sanayi ile uğraşan ve hizmet sektöründe çalışan işletmeler. Uluslar arası işletmeler:Yalnız ülke içinde değil yabancı ülkelerde de çeşitli faaliyet dallarından biri veya birkaçında üretim veya satış yapan özel veya kamu işletmeleridir.Ülkemizde milli gelir hesaplamaları yapılırken bu alanın ayrımı sekize ayrılmıştır. Özel sektör işletmeleri:Sermayenin tamamı veya büyük kısmının özel kişilere ait olduğu işletmeler. Kamu sektörü işletmeleri:Bunlar sermayesinin tamamı veya büyük kısmının devletçe konulanlar.yabancı ülkelerdeki personeli toplam personelin önemli bir oranına ulaştığı zaman bu işletmeye çokuluslu işletme denebilir. Konsorsiyumlar:Belirli bir iş için kurulan birlik veya ortaklık anlamına gelir.İki veya daha fazla işletme.Başka bir deyişle üretim. III. İşletmelerin işletmeler arası anlaşmalar bakımından sınıflandırılması: I.yerel yönetim kuruluşları ve KİT ler.İşletmelerin faaliyet konuları bakımından sınırlandırılması:Üç ana sektöre göre sınıflandırma yapılabilir:Tarımla uğraşan. Centilmenlik anlaşması yapan işletmeler:Buna taraf olanların karşılıklı söz vermelerine dayanan ve tarafların veya bunlardan birinin vazgeçmesi halinde hiçbir yaptırımın söz konusu olmadığı anlaşmalardır. İşletmelerin hukuki açıdan sınıflandırılması İşletmelerin uluslar arası olup olmamalarına göre sınıflandırılması: I. III. II. Yabancı sermayeli şirketler:Bunlar dış ülkelerin girişimcilerinin girdikleri ülkede özel veya kamu işletmeleri ile işbirliği yaparak kurdukları işletmelerdir.(ICC’ nin tanımı).sermaye ve yönetim bakımından dışa bağımsız özel veya kamu işletmeleridir.Centilmenlik anlaşması politikada ve hukukta da söz konusu olabilir. II. Karteller:Aynı dalda çalışan iki veya daha fazla işletmenin rekabeti azaltmak veya ortadan kaldırmak için hukuki bağımsızlıklarını yitirmeden yaptıkları anlaşma ile oluşturdukları tekelci birliktir.toplam üretimin en az %25-30 unu geçtiği zaman veya üretimi bilinmiyorsa yabancı ülkelerdeki karlar toplam karların önemli bir oranına veya bunlar da bilinmiyorsa.

Kartelin pazarda güçlü ve etkili olabilmesi için katılan işletmelerin o malın en büyük bölümünü ellerinde bulundurmaları gerekir.Yatırım tröstleri daha çok sermaye piyasasının geliştiği ülkelerde görülür.Bunlardan başka işletmelerin fiilen bir tröst olarak hareket etmeleri gizli anlaşmalarda tröst oluşturmaları haline fiili tröst denir.Tüm karlar ve riskler ona aittir.satış karteli.satış kartelinde satış bölgelerini paylaşarak.Bir işletme diğerini satın alıp ona katılabileceği gibi bunların yeni bir işletme olarak ortaya çıkmaları da mümkündür.Kartel belirli bir dal veya konu ile sınırlı iken tröstler her konuya el atarlar.İki veya daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak maksadıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir. VI.Füzyon):İki veya daha fazla işletmenin tek işletme haline gelmesi halidir.genellikle daha az firmanın daha yakın ilişkilerle bir araya gelerek karlarını arttırmaya çalışmasıdır. Karteller fiyat karteli.Her türlü işletme faaliyetiyle ilgili kararı kendisi alır. Tröstler:Bu birleşme türünde işletmeler hem hukuki hem de iktisadi bağımsızlıklarını yitirirler.örgütlü bir grup olarak ortaya çıkarak kolektif bir satıcı grubu veya kolektif tekel olmasıdır. Kartele benzeyen diğer bir birleşme şeklide konsern dir. I.Bu türde hukuki bağımsızlık vardır ama iktisadi bağımsızlık ortadan kalkar.Daha çok imalat sanayi ile petrol ve madencilik sektöründe görülür. Holdingler:Esas amacı rekabeti sınırlandırmaktan çok bir şahsa veya şirkete ait çeşitli işletmelerin yönetimini kontrol altına almak ve daha iyi denetlemektir. Tam birleşmeler(Merger.Ana şirket yavru şirketin yönetimini ele geçirdikten sonra bu şirketin başka şirketlerin yönetimini ele geçirmesini isteyerek piramit şeklinde başka şirketlerin yönetimini ele geçirir.  Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir anlaşma bulunmalıdır.Açık ya da gizli olurlar.devamlılığı ve bağımsızlığı olan esnaf faaliyetlerini aşmış müesseselerdir. Bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye(gerçek veya tüzel kişi) tacir denir.Konsern.  Ortak bir amaç bulunmalıdır. Oylama tröstleri bir işletmenin yönetimini ele geçirmek için hisse senetlerinin temsil ettiği oy haklarını birleştirme amacını güderler. Şirketler(ortaklıklar):Bir işletmenin şirket sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:  Şirketi kuranların sayısı birden fazla olmalıdır. .uygular ve denetler. V.” Ticaret sicili tüzüğüne göre(TST’ ye göre):Ticari işletme gelir sağlamak amacıyla kurulmuş.Holding.Uzman yöneticiler eliyle sermaye kaynaklarının birleştirilerek en karlı alanlara ya da işletmelere sermaye yatırımı yapılması amacını güderler.Kartel şeklindeki işbirliğinde sermayelerin birleştirilmesi değil de sadece belirli bir amaç için sermaye güçlerinin birlikte kullanılması söz konusudur.İşletmenin tüzel kişiliği yoktur.bir şirketin başka şirketlerin hisse senetlerinin büyük bir bölümüne sahip olmak suretiyle yönetim ve denetimini ele geçirmesiyle oluşan şirketler grubudur. IV.kota kartelinde arz miktarını kotalar halinde paylaşıp bu kotalar dahilinde faaliyet gösterip üretime ve arz hakim olma amacı vardır.Fiyat kartelinde fiyatları birlikte saptayarak. Özel işletmeler: Tek kişi işletmeleri:İşletmenin sahibi aynı zamanda tek yetkili ve sorumlu kişidir. HUKUKİ AÇIDAN İŞLETME ÇEŞİTLERİ TTK’ ya göre “ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır.Tröstlerin başlıca çeşitleri yatırım ve oylama tröstleridir.lota veya kontenjan karteli biçimlerinde olurlar.

Kollektif şirket. Adi şirketler(ortaklıklar):BK’ ya göre.komandit şirketler):Kuruluş ve faaliyetler süresince ortakların kendi varlıklarının.Şirketin onu oluşturan kişilerden ayrı bir kişiliği yoktur.Şirket müdürleri ve diğer müdürler yönetim kuruluna.şirketin yıl sonu hesaplarını denetleyebilirler.Adi şirketlerde ticaret şirketlerinden farklı olarak şirket sözleşmesi şekle bağlı değildir. Komandit şirketler:Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan. Belirlenen hedefe ulaşmak için para.  Tedrici kuruluş:Sermayenin en az yüzde 10’ unun kurulurca taahhüt edilmesi ve geri kalanının halka satış yoluyla tamamlanmasıdır.diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket türüdür.bir şirket TTK’ da tanımlanan şirketlerin ayırt edici niteliklerini taşımıyor ise adi şirket sayılır. Anonim şirketler:Bir unvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir.ancak gerçek kişilerce kurulur ve bütün ortaklar tarafından yönetilir.Ancak şirket borçlarında dolayı öncelikle şirketin kendisi sorumludur.Her ortağın sorumluluğu sınırsız olup tüm şirket borçlarından kişisel varlığı ile sorumludur.Ayrıca.Bu tür şirkette komandite ortak sınırsız sorumlu. Ticaret şirketleri:Adi şirketlerden farklı olarak şirket sözleşmesi yazılı olmak ve bu kanunun bulunmasını istediği asgari unsurları taşımak zorundadır.limited şirketler.Yönetim kurulu pay sahibi üyelerden seçilir veya pay sahibi üyelerden seçilmişse pay sahibi sıfatını kazanınca işe başlayabilir.hisse sahiplerine ve alacaklılara karşı . Şirket kazançları ve zararları ortaklar arasında belirlenen oranlarda veya eşit olarak dağıtılır.Ana sözleşme ile yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.  Sermaye şirketleri(Anonim şirketler.komanditer ortak ise sınırlı sorumludur.Buna karşılık şirket alacaklılarına karşı tüm varlığı ile sorumludur.sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler):Birer sermaye teşkilatlandırılması şeklindeki yapılardır.şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış.sözlü veya yazılı olabilir.Şirketin sermaye gücü ortakların varlıklarına bağlıdır.Ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır.Her ortağın yönetim yetkisi vardır.yönetim ve uygulama için yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ana sözleşme veya genel kurulca veya yönetim kurulunca seçilen bir şirket müdürü atanır.ama yönetim bir veya birkaç ortağa bırakılabilir.Sermaye paylarına göre kar payı alırlar. Anonim şirketi kural olarak pay sahiplerinin oluşturduğu genel kurulun seçtiği(veya bazen ana sözleşme ile belirlenen) en az üç kişiden oluşan yönetim kurulu yönetir.Bir anonim şirketin kurulabilmesi için en az 5 ortağın olması zorunludur.Kazançlar şirket sözleşmesinde belirtilen biçimde dağıtılır. Anonim şirketlerin kuruluşu iki türlüdür:  Ani kuruluş:Sermayenin tamamının kurucular tarafından taahhüt edildiği kuruluş türüdür.Bu şirketlerde adi şirketlerden farklı olarak şirketin tüzel kişiliği olabilir.Açık ya da kapalı anlaşma ile adi şirket kurulabilir.Ortaklar arasında değişiklik yapılması zorlaştırılmıştır.Komandite ortaklar gerçek kişi olmalıdır ve bunlar yönetime hakimdirler.İki ana gruba ayrılır:  Şahıs şirketleri(Kolektif şirketler.yeteneklerinin ve kredilerinin büyük önemi vardır. Kollektif şirketler:Her ortağın işletme faaliyetlerinden doğan borçlardan kendi koyduğu sermaye ile sınırlı olarak değil tüm varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şirket türüdür.mal veya emek sermaye olarak konmalıdır.Komanditer ortaklar tüzel kişi olabilir ve taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludurlar.

diğerlerinin komanditer ortak sorumluluğuna sahip olduğu şirket türüdür. Döner sermayeli işletmeler:Genel bütçeye bağlı dairelerin Bütçe kanunu ile verilen ödeneklerle kurulan işletmeleri olup yine tüzel kişilikleri yoktur.Anonim şirketlerin denetimi de en az bir en çok beş kişiden oluşan denetçiler tarafından yapılır.Bu kuruluşların tüzel kişilikleri vardır ve . Üstünlükleri:  Ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır  Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır  Şirketin veya payların devri kolaydır.ortaklarının sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı ve ana sermayesi belirli şirket türüdür.devlet üretme çiftlikleri.Ortak sayısı hiç olmazsa biri komandite olmak şartıyla 5’tir.şirket uzun süre yaşayabilir  Büyüme yeteneği fazladır  Büyüklüğün çeşitli avantajlarına sahiptir Sakıncaları:  Kuruluş işlemleri karmaşıktır  Hareket serbestisi sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteler fazladır  Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir  Yönetimi daha güçtür Limited şirketler:İki veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulup.Ortaklarının sayısı en az 2 en çok 50 olabilir.Diğer bir deyişle İDT.Yönetim kurulu ise pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına müteselsilen sorumludurlar. Kamu iktisadi teşebbüsleri:İkili bir ayrıma tabi tutulmuşlardır: İktisadi devlet teşekkülleri(İDT) Kamu iktisadi kuruluşları(KİK) İktisadi devlet teşekkülleri(İDT):Ekonomik gereklere uygun olarak “verimlilik” ve “karlılık” ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve ulusal ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmeleri ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları gereken KİT lerdir.Sağladıkları gelir fazlası bütçeye gelir olarak kaydedilir.sorumludurlar. Kamu işletmeleri Katma bütçeli işletmeler:Bu işletmelerin kendilerine bağlı gelir getiren işletmeleri vardır. II.darphane ve damga matbaası örnektir.Tekel.dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile mahalli idareler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir.Sağlık bakanlığı hastaneleri.sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan KİT lerdir.Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından kurulur.Hisse senedi çıkarma yetkisi yoktur. Yerel yönetim(mahalli idare işletmeleri):Daha çok kamu ve belediye hizmetlerinin görülmesi bir kısım kamu mallarının işletilerek gelir sağlanması amaçlarını güderler. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler:Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının şirket alacaklarına karşı komandite ortak sorumluluğuna sahip olduğu.karayolları ve üniversiteler örnek olarak verilebilir. Kooperatifler:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım.Bu işletmelerin kendi tüzel kişilikleri yoktur.

III.Bu kuruluşlar tüzel kişiliğe sahiptirler.Organları İDT deki gibidir.Özel hukuk hükümlerine tabidirler. Yönetim biçimi III.Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır.  Daha kaliteli personel çalıştırıldığı gibi onlara daha iyi eğitim imkanı sağlanır.kullanılan hammadde miktarı veya harcanan enerji miktarı başlı başına bir kriter olmamakla birlikte yıllık ihracat değeri de büyüklük ölçüsü olarak belirtilebilir. Hukuki şekil Küçük işletmelerde sermayedar bir kişi veya küçük bir gruptur. Küçük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Talep değişmelerine sınırlı sabit varlıkları nedeniyle daha hızlı uyum sağlarlar.KİK ler sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan KİT lerdir.büyük işletmelerde ise genellikle çok sayıda hissedar vardır.Büyük işletmelerde işletme sahipleri ile yönetim kadrosu ayrılmıştır ve sadece bölgeye değil ulusal hatta uluslar arası pazarlara yönelik faaliyet görülür.Yönetim organları.  Modern işletmecilik uygulamaları daha çok görülür.Küçük işletmelerde yönetim mal sahibindedir ve daha çok kendi bölge ve çevresine yönelik olarak faaliyet görülür. Yıllık satışlar(çoğunlukla gelir-ciro) II.Ama tek kriter yerine iki veya daha fazla somut kriteri esas almak ya da kantitatif kriterlerle bazı kalitatif kriterleri kombine etmek daha yararlı olur. Kamu iktisadi kuruluşları(KİK):Kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak “verimlilik” ilkesi doğrultusunda yürütmeleri gereken işletmelerdir.esneklikleri fazladır.sorumlulukları sermayeleri ile sınırlıdır. Yabancı sermayeli işletmeler İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ Kantitatif büyüklük ölçüleri I.  Üretimde ileri teknoloji kullanma yanında araştırma ve geliştirmeye daha çok kaynak ayırıp buluş ve yeniliklerden daha fazla yararlanılabilir. Bölgeye yönelik olup olmama IV.  Yüksek finans gücü sayesinde daha kolay ve düşük maliyetli para ve kredi sağlanır.en üst düzey karar ve sorumlu organı yönetim kurulu. Endüstri dalındaki göreli durum V. Çalışanların sayısı Bunların dışında kullanılan makine ve tezgah sayısı veya gücü.Devletin genel muhasebe kanununa ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. . Yıllık karlar III. Büyük işletmelerin başlıca üstünlükleri  Makineleşme ve gelişmiş üretim metotlarıyla büyük ölçekli üretim yapılabilir böylece birim maliyetler düşer. Varlıklar(net aktifler) IV. Yatırım toplamı VI. Öz sermaye miktarı V.yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürdür. Kalitatif büyüklük ölçüleri I.Genel muhasebe kanuna ve Sayıştay denetimine tabi değildirler. Sermaye koyanların sayısı II.

Ancak talep oldukça dinamik bir yapıdadır ve zaman içinde devamlı değişmeler gösterir.Sermaye ihtiyacının sınırlı olduğu hizmet işletmeleri dışında mal üretim ve satışı yapan işletmeler için sermaye tedarik imkanları büyük.Talebin dinamik bir yapıya sahip olmasından kaynaklanan bu soruna en uygun çözüm yolu gelecekteki talep miktarını karşılayacak büyüklükte ama şimdiki talebe göre çalışma giderlerini koruyabilecek bir işletme büyüklüğünün belirlenmesidir. Dar bir çevreye hitap ettiklerinden müşterileriyle yakın temas kişisel ilişkiler geliştirirler.  Makineden çok emeğe iş gücüne dayanırlar. Pazar şartları özellikle talepteki artışa ilişkin tahminler işletmenin bugünkü talebe göre daha büyük olarak kurulmasını gerektirir.Talebin dinamik yapısı yanında pazarın coğrafi dağılımı da önemlidir.hacim veya sadece .uzunluk.Üretim biriminin fiziksel miktarıyla ilgili ölçüler. KAPASİTE VE ÇEŞİTLİ KAPASİTE KAVRAMLARI Kapasite ve kapasite ölçütleri:İşletmelerin mal veya hizmetleri üretebilme yetenek ve imkanlarının belli bir ölçü ile ifade edilmesine işletme kapasitesi denir. İşletme büyüklüğünü etkileyen faktörler  Pazar şartları ve talep durumu  Kurucuların finansman imkanları  Kurucuların yönetim becerileri veya yetenekleri İşletme kurulurken üretilmesi düşünülen mamulle ilgili önce talep tahminleri sonra da bu genel talepten işletmenin kendisinin sunacağı mallara ait satış tahminleri yapılır.İşletme büyüklüğü küçükten optimum düzeye gelinceye kadar ortalama maliyetlerde bir azalma optimal büyüklükte en düşük düzeye indikten sonra aşırı büyüklüğe gidişte ise ortalama maliyetlerde bir artış görülür.Bugünkü talebi esas alarak kurulacak bir işletme zamanla talebin artması ile yetersiz kalacak buda işletmenin genişleme yatırımlarına yönelmesine yol açacaktır.Optimum büyüklüğe sahip olmayan işletmeler maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle rekabet güçlüğü çekerler.Ayrıca büyük ölçekli üretimde birim maliyetlerin daha düşük olmasını sağlayan önemli bir unsurda sabit masraflardır.  Mülkiyet ve yönetimde bağımsızlık söz konusu olup çoğunlukla yönetimde sahipyönetici vardır.ağırlık.Kapasite ölçüsü olarak çoğunlukla üretim kullanılır ve belirli bir süre içindeki üretim miktarı olarak ifade edilir.orta ve küçük işletme kurmada belirleyici rol oynar. İşletme büyüklüğünü sınırlayıcı yönde etkileyen diğer bir faktör de daha çok gelişmiş ekonomilerde önem kazanan işletmelerle birleşmeleri önleyici nitelikteki anti tröst yasalardır Optimum işletme büyüklüğü Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük olduğu işletme büyüklüğüdür.  Müşterilere mal ve hizmetlerle daha iyi hizmet verirler.Eğer iş yeri kirası veya hazırlık masrafı gibi bir takım masraflar bir kez yapılıyor ve belli bir dönem için tekrarlanmıyorsa üretim arttıkça bir birime de düşen pay azalır.Uzmanlaşma aşırı düzeylere ulaşarak monotonluktan doğan bezginlik derecesine çıkmadıkça işgücünün verimliliği önemli ölçüde arttırmaktadır.  Büyük işletmelere cazip olmayan küçük Pazar bölümlerini hedef pazar seçip buralarda karlı çalışabilirler. Öte yandan işletme büyüklüğü arttıkça makineleşme ve özellikle ileri teknolojilerden yararlanma imkanlarının artması da birim başına maliyetleri düşürebilir. İşbölümü ve uzmanlaşmanın ileri teknoloji kullanımı ve makineleşmenin fazla olduğu büyük ölçekli üretimde bu büyüklükten kaynaklanan önemli tasarruflar sağlanır. Büyüklük sorununu etkileyen önemli faktörler arasında işletme kurucularının finansman sağlama imkanları ile yönetim yeteneği de başta gelir.

Bunların esnek üretim sistemleri ile değişen Pazar ve talep koşullarına kolayca uyabilmeleri ve dinamizmi ekonominin dayanma gücünü artırmaktadır. .Gerek daha başlangıçta gerekse sonradan görülen değişmeler yüzünden uygun olmayan yerde faaliyetlerini sürdüren bir işletme maliyet giderlerinin yüksekliği nedeniyle diğer işletmelerle rekabet edemez.Ayrıca zaman zaman sermaye miktarı veya yıllık satış geliri.diğer üretim darboğazları ile maliyetleri göz önünde bulundurmaz.makine parkı gibi ölçülere de yer verilmektedir.işgücü veya hammadde tıkanıklığı.maksimum kapasite.Maksimum üretime ulaşmak için fazla çalışma kadar. KOBİ’ lere ilişkin genel bir tanım veya ortak ölçü bulunmamaktadır.bozulma. İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ Kuruluş yerinin seçiminde gereken özen gösterilmezse başlangıçta iyi olan bir yerin değişen koşullar nedeniyle elverişsiz bir duruma gelmesi de mümkündür.montaj ve ayarlamalar.sayı olabilir.Bu oran normal kapasitenin ne kadarının kullanıldığını yüzde cinsinden gösterir.Değişik mallar üretiliyorsa bazı indekslerden yararlanılarak değe ölçüsü kullanma veya saat ölçüsünü temel alma yoluna gidilir.teknik açıdan yapılabilir nitelikte olup.çalışmaya hazır hale getirmeler vb. Maksimum(teorik)kapasite:Bir işletme makine veya teçhizatın hiçbir bekleme.Bir sanayi işletmesinin ürettiği mal tek tür ise kapasiteyi fiziksel birimlerle ölçmek daha kolaydır.gecikme.kullanılmayan)kapasite:İşletmenin belirli bir dönemdeki üretim miktarı(fiili kapasitesi)normal kapasitenin altında ise aradaki “atıl kapasiteyi” gösterir.En çok kullanılan kantitatif(niceliksel) ölçü işçi sayısıdır. Fiili kapasite:İşletmenin herhangi bir dönemdeki fiili veya gerçekleşen üretim kapasitesini ifade eder.Maksimum kapasitenin teknik niteliğine karşın ekonomik bu kapasite ekonomik kapasitedir.üretimde herhangi bir sıkılma. faaliyet kesilmelerinin çıkarılmasıyla ulaşılan kapasitedir. Kapasite kullanım oranı(çalışma derecesi):Fiili kapasitenin normal kapasiteye oranıdır.kendi işkolunda küçük bir yere sahip olma ve sermayenin büyük bölümünün işletme sahibince karşılanmış olması sayılmaktadır.en fazla 250 çalışanı işletmeler olarak tanımlamıştır.arıza.yardımcı hizmetler. Kapasite kullanım oranı= Fiili kapasite Normal kapasite KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER(KOBİ’LER) Başarılı olarak ayakta kalmak ve başarılı olmak motivasyonu ile yönlendirilip yönetilen bu işletmelerin dinamik olması ve ekonomiye canlılık kazandırması en önemli ekonomik özellikleridir.beklemeler. Atıl(boş.araç-gereç ve aşırı yıpranma da üretim maliyetlerinin normal düzeyini aşmasına yol açar. Diğer bir deyişle.duraklamalar. Normal(pratik) kapasite:Maksimum kapasiteden bakımtamirler. Kalitatif(niteliksel) ölçüler olarak da bağımsız yönetim. Optimum kapasite:Birim başına sabit ve değişken giderler toplamının minimum olduğu kapasiteye denir.yöresel pazara yönelik olma.aksama veya duraklama olmadan ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır.KOBİ’ leri Avrupa Komisyonu.Konuyu maliyetlerle ilişkili olarak ekonomik açıdan ele alan bu kapasite kavramı üretim tekniği değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetlerle üretebileceği mamul miktarını vermektedir.

yoğun yerleşim bölgelerinin birikimli sosyolojik ve çevresel sorunlarına çözüm bulunması gibi genel kriterler veya ölçütlerdir.Planlama organlarının(DPT vs) kullandıkları kriterler. Müteşebbis açısından ön planda tutulan kriterler ise işletme karının maksimum kılınması veya toplam satış gelirlerinin maksimum kılınmasıdır.  İşgücü:Geniş ölçüde işgücü kullanan büyük işletmelere emek yoğun teknolojiyi seçen işletmeler yeterli sayıda kalifiye elemanı kolayca tedarik edebilecekleri bölgelere yönelirler.  Taşıma:Limanlar.Günümüzde bir yandan ulaştırma sisteminin gelişmesi öte yandan sentetik hammaddelerin doğal hammaddeleri ikame etmesi kuruluş yerinin hammaddeye olan bağımlılığını azaltmıştır.sosyal ve kültürel şartlar ile politik etki ve tercihlerdir.Ancak uygulamada en uygun kuruluş yeri sorunu daha çok.kar ya da gelirlerin maksimizasyonu yerine toplam maliyetlerin minimizasyonu açısından çözümlenmeye çalışılmaktadır. Ulaştırma modeli III.fiyat ve taşıma maliyetleri gibi yönlerden kuruluş yerini kendilerine çekerler.  Diğer faktörler:İşletme dışı tasarruflar.Bu aday yöreler arasında toplam maliyetleri minimum kılan yöre optimum kuruluş yeri olarak seçilir.Genel olarak küçük bir Pazar alanı için faaliyet gösteren KOBİ’ lerin kuruluş yerlerinin pazara dönük olacağı söylenebilir. Karşılaştırmalı yöntemler II.geri kalmış bölgelerin geliştirilmesi. Kuruluş yöre ve noktasının seçimini etkileyen faktörler:Kuruluş bölgesi belirlendikten sonra bu bölge içinde çeşitli il ve ilçe aday kuruluş yerleri olarak saptanır.tam istihdamın sağlanması.hangi arsa ve arazisinin daha uygun olduğu belirlenir. Kuruluş yeri seçimi yöntemleri: I.toplam üretim masraflarının en düşük olduğu ve işletme amaçlarının en iyi biçimde gerçekleştirildiği yerdir.demiryolu ve karayolu yakınları veya kavşaklar sırf ulaşım olanakları ve taşıma kolaylığı nedeniyle pek çok işletmeye kuruluş yeri olur.iklim ve su:Hammadde ve diğer yardımcı maddeler sürekli tedarik imkanları.Tüm ülkeye mal arz eden işletmelerde pazara yakınlık avantajından yararlanmak için ya çeşitli yerlerde üretim bölümleri açma yoluna giderler ya da merkezde üretip dağıtım için bölge depoları veya satış şubeleri kurma yoluna giderler.sınırlandırma veya yasaklama şekillerinde görülür. ulusal gelirin maksimum kılınması.  Hammadde.  Devletin teşvik ve sınırlamaları:Devletin etkisi teşvik. İşletme açısından optimal kuruluş yeri.enerji. Doğrusal programlama modeli . Kuruluş yeri bakımından işletmeler:  Hammaddeye dönük  Pazara dönük  Hammadde veya pazara yakın olması fark etmeyen Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler:Bir işletme veya fabrikanın kuruluş yerinin seçiminin genellikle üç aşaması vardır:  Kuruluş bölgesi seçimi  Kuruluş yerinin seçimi  Şehrin hangi noktasında kurulacağının tespiti Bölge seçimini etkileyen faktörler:  Pazara yakınlık:Özellikle ulaştırma sisteminin yetersizliği ve taşıma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda daha da önem kazanır.kalite.Daha sonra belirli bir yörenin şehri seçilmekle kalmayıp bu şehrin hangi kısmı.Belirli yerlerde işletme kurulması zorlaştırılabilir veya kamu yararı için gerekli görülürse tamamen yasaklanabilir.

elektrik.su.IV. Tüm kuruluş yeri faktörlerine alınacak karar içindeki önemlerine göre tartı veya ağırlık verilir.İşletmenin aday kuruluş yerlerinde kurulmaları halinde karlılıkların karşılaştırılması yöntemidir. Bir bilim dalı ve uygulama alanı olan yönetimin temel özelliği çeşitli disiplinler tarafından geliştirilmiş bilgilerin ve analitik yöntemlerin birleştirilerek uygulanmasıdır. Faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir dereceleme yapılır. Maliyetleri karşılaştırma yöntemleri:Bu yöntemde iki şekilde uygulanır:  Çeşitli aday kuruluş yerlerinden en düşük birim üretim maliyetine sahip olacağı tahmin edilen yer en uygun kuruluş yeri olarak belirlenir. II. Sanayi bölgeleri:Organize sanayi bölgelerinin küçük ölçekli tipleridir. YÖNETİM Süreç olarak yönetim bir takım faaliyet veya fonksiyonları. Organize sanayi bölgeleri:Kapsamlı bir plan gereğince parsellenip. Karlılıkları karşılaştırma yöntemi:Maliyetlerin yanında satışları da göz önünde bulundurur. Yönetimin tanımı ve anlamı:  İnsanların gruplar halinde birlikte çalışarak seçilmiş amaçları verimli bir şekilde gerçekleştirecekleri bir ortamın yaratılması ve sürdürülmesi sürecidir. Faktör karşılaştırma yöntemi ve puanlama modeli:İki şekilde uygulanır:  Kuruluş yeri özellikleri bir liste halinde belirlendikten sonra şu aşamalardan geçilir: I.örgütlenmesi.yol.Sonra her faktörün tartısını tam puan derecesi olarak kabul edilip aday kuruluş yerlerinde o faktör için ayrı ayrı puan verme yoluna gidilir.kanalizasyon gibi altyapı tesislerine sahip kılınmış arazi parçalarının beraberce yararlanabilecekleri her türlü hizmetle birlikte girişimcilerin yararlarına sunuldukları organizasyonlardır.Ancak maliyet ve özellikle satış gelirleri unsurlarının ağırlıklı bir şekilde tahmin edilmesinin güçlüğü bu yöntemin uygulanabilirliğini geniş ölçüde kısıtlamaktadır. III.  Her kuruluş yeri faktörünün alınacak karar içindeki önemine göre tartı veya ağırlık verilir.  Örgütsel kaynakların planlanması.yönetilmesi ve denetimi yoluyla örgüt amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşılmasıdır.Kente daha yakın yerlerde daha çok küçük ve orta ölçekli işletmeleri barındırmak için hazırlanan site tipi binalardır.ölçülebilir maliyet unsurları ile uzun vadeli ve görünmeyen maliyet unsurlarının toplamını minimum kılan çözüm şeklinin bulunmasıdır. Karma tam sayılı programlama modeli İşletmenin en uygun kuruluş yerinin seçimi. .bilim olarak da sistemli ve bilimsel bilgi topluluğunu ifade eder.Bu yöntemin uygulanmasında en büyük sorun maliyetlerin önceden tahmin edilmesinde görülür.Toplam ağırlıklı puanı en yüksek olan yer seçilir.Daha sonra her faktörün puan derecesi ile her aday yerdeki puanı çarpılarak ağırlıklı puan bulunur.  Toplam maliyetlerin ağırlıklı miktarları karşılaştırılır.sanat olarak bir uygulamayı.En düşük toplam maliyetleri gösteren yer seçilir.Yönetici işletmeyi bir bütün olarak ve bölümleriyle birlikte ele alarak çeşitli bilgi ve teknikleri mevcut şartlara uygunluklarına göre kullanmalı ve uygulamak durumundadır. Her kuruluş yeriyle ilgili çeşitli faktörlerin derece sayısı ile sabit tartı sayısı çarpılarak tartılı değerler bulunup tablo düzenlenir.

yönlendirme ve harekete geçirmedir. Amaçlara ulaştıracak işler. Yönetimin fonksiyonları ve işletmenin diğer fonksiyonları ile ilişkileri Yönetim sürecinin aşamalarını oluşturan faaliyet grupları yönetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarıdır. II. V. Amaçlara ulaşmada etkili ve verimli olma Etkinlik(etkili olma):Amaca ulaştırıcı yönde olma Verimli olma:En az emekle hedefe ulaşılması. II. Bu tanımların önemli bir ortak yanı.işletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama. Yönetim. Üst kademe yönetimi ve yöneticileri:İşletmede en fazla yetki ve güce sahip olan grupturlar ve tüm işletmenin yönetim sorumluluğunu taşırlar. III.işlerin ve çalışanların belirlenmesi.amaçlara ulaşmayı sağlayacak ortamın oluşturulmasıdır. Denetim:Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığı veya ne ölçüde ulaşıldığının belirlenip düzeltici tedbirlerin alınmasıdır. III. Yönetim kademeleri ve yönetici becerileri: I.Bu çerçevede bir görevin başarılması için gerekli özel bilgi. Teknik beceri:Geniş anlamı çerçevesinde muhasebe. Yönetimin unsurları: I.işletme amaçlarının ve bu amaçlara nasıl ulaşılacağının belirlenmesidir.finans.Bunlar aslında yönetici ne yapar? Sorusunun cevabı olarak kategorik bir biçimde yöneticinin görevlerinin neler olduğunu göstermektedir.şirketi dışarıda en geniş yetkilerle temsil ederler.İşletmenin amaçlarını. I. Planlama:Geleceğe yönelik gelişmelerin tahmin edilmesi.taktik ve metodların tümü teknik kapsamına girer.uzun dönemli politika ve stratejilerini belirler. Alt kademe yönetimi ve yöneticileri:Günlük faaliyetleri gerçekleştiren gruptur.koordinasyon ve denetim fonksiyonlarının yerine getirilmesidir.yöneltme. Koordinasyon:Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bütün faaliyetlerin ve çalışanların uyumlaştırılmasıdır. Yönetici becerileri: Başkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için yöneticilerin nisbi önemleri kademelere göre değişen bir takım becerilere sahip olmaları gerekmektedir.yönetimi birtakım faaliyetlerden oluşan bir süreç olarak el almaları ve ortak amaca ulaşma yolunda işbirliğidir. III. Beşeri ilişkiler becerisi:Yöneticinin kademesi yükseldikçe sorunları teknik bilgisiyle çözme ve teknik destek verme yerine başkalarının faaliyetlerini planlama.çeşitli bölümlerin işletme amaçlarına katkılarını değerlendirmeyi her parçanın bütün ile ve birbirleriyle ilişkilerini en uygun hale getirmeyi sağlar. Kavramsal beceri:Yöneticinin işletme örgütünün tamamını bir bütün olarak görebilmesini ifade eder. IV.pazarlama gibi yöneticilerin fonksiyonel uzmanlık alanını ifade eder. Örgütleme:İşletme yapısının oluşturulması. I. .ustalık.dolayısıyla insan ilişkileri önem kazanır.faaliyetler III. Orta kademe yönetimi ve yöneticileri:Tepe yönetimince belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren.örgütleme.alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden gruptur. II. Yöneltme(yürütme):Grup halinde örgütü oluşturan insanları amaçlara ulaşma yolunda isteklendirme. Amaçlar II.yöneltme ve koordinasyon vb ön plana çıkar.Kavramsal beceri.

Böylece işletmenin riski azaltılmaya çalışılmaktadır.stratejiler. Planlama ve plan çeşitleri: Plan. planları) Planların hangi yönetim kademesine ait olduklarına göre:  Tepe yönetimince yapılanlar(amaçlar. Stratejiler ve stratejik planlar:İşletme ve çevresi arasındaki ilişkilerin analiz edilerek.+ yıllık planlar) Kullanımın tek veya sürekli olmasına göre:  Genel “işletme planları”(tüm işletmeyi kapsarlar)  Bölüm veya birim planları(üretim.İyi bir yöneticinin özellikleri:  İnsanları tanıma. Kapsanan zamana göre planlar:  Kısa vadeli planlar(1 yıla kadar olan)  Orta vadeli planlar(2-3 arası planlar)  Uzun vadeli planlar(3-5 yıl arası planlar)  Perspektif planlar(5. Bütçeler:Beklenen sonuçların sayılarla açıklanmış şeklidir. Planlar olmadan denetim anlamsız olur. Politikalar:Bir faaliyet veya eylemde yol gösterici ilkeler ve bunlardan doğan kurallar dizisidir.tarifler.uzun vadeli stratejik planlar)  Orta kademe yönetimince yapılanlar(tamamlayıcı amaçlar.ne zaman.kim tarafından yapılacağı kararlaştırılır. Prosedürler(usuller):Hedefe ulaşmak için adım adım nasıl hareket edileceği birbirini izleyen hangi işlerin görüleceğini belirtir.insan sevgisi  Objektif ve adil olma  Mantıklı olma.sentez ve muhakeme gücü  Teknik bilgi ve tecrübe  Girişken.hem çalışanların davranış ve tutumlarını kolaylaştıran işletmenin resmi tutumudur.projeler.amaçları ve bunlara ulaşmanın yollarını belirler.niçin.birçok işletmede hem temel planlama aracı hem de iyi bir denetim aracıdır.çünkü önce nereye gidileceğinin belirlenmesi gerekir ve planlar denetim için gerekli standartları veya ölçüleri sağlar.politikalar. .analiz.politikaları ve stratejileri)  Alt kademe yönetimince yapılanlar(kısa dön amaçlar.amacın ve buna ulaştıracak araç.yol ve olanakların genel çizgilerle belirlenmesidir.Politikalar hem üstlerin.nerede.işletmenin hangi alanlarında faaliyette bulunulacağı hangi hareket tarzları ile ve hangi kaynaklarla amaçlara ulaşılacağı kaynakların nasıl tahsis edileceği gibi en temel konuları kapsar.Planlama ile “neyin.nasıl.bölüm planları.iş programları) Amaçlar:Ulaşılmak istenen şeydir ve planlamanın değil tüm yönetim faaliyetlerinin bitiş noktalarıdır.paz.” Yönetim sürecinin bu ilk aşamasında çeşitli konuların önceden belirlenmesiyle bulunulan yer ile gelecekte ulaşılmak istenen yer arasında bir köprü kurulmakta gelecekte ortaya çıkacak olay ve durumları şansa bırakmamaya çaba gösterilmektedir.dinamik ve azimli olma PLANLAMA Belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının önceden belirlenmesidir.Başarıya ulaşmak iççin amaçların açık-seçik belirlenmiş olması ve işlerin yürütülmesinde göz önünde tutulması gerekir.

İyi bir planda bulunması gereken özellikler: I.amaçların ve temel varsayımların ışığında çeşitli faktörleri de tartarak karşılaştırması yapılır.Programlar:Bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli aşama ve adımları.dolayısıyla kısa süreli planlardır. Alternatiflerin belirlenmesi:Amaca yönelik bütün alternatifler belirlenir ve ayrı ayrı değerlendirilir. Projeler:Genel bir programın diğerlerinden oldukça kesin bir şekilde ayrılan bir bölümüdür. Planlama sürecinin aşamaları I. IV. İşletmenin iç ve dış koşullarına uyabilecek şekilde esnek olmalıdır. Planın ayrıntı düzeyi ve kapsayacağı zaman önemli olup süreyi kısaltmak yararını azaltırken süreyi uzatmakta isabet derecesini azaltır. En uygun alternatifin seçimi:Yönetici veya uzman plancı eldeki olanaklara göre amaca ulaşmak için en uygun hareket tarzını seçerek karara ulaşır. ÖRGÜTLEME(ORGANZİASYON) Organizasyon terimi iki farklı anlamda kullanılmaktadır:  Organize etme işlemi  Bu işlem veya süreç sonunda ortaya çıkan yapı Örgütleme veya organize etme genel bir ifade ile beşeri ve maddi faktörlerin işletme amaçlarını etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirmek üzere düzenlenmesidir.  Planlama sonucunda ortaya çıkan plan yöneticinin dikkatini gereğinden çok geleceğe yönelterek içinde bulunulan zamanın ihmal edilmesine yol açabilir.geleceğe yönelik tahmin verileri. Planın hazırlanması ve uygulanması rasyonellik ilkesine uygun olmalı. Planlamanın yararları  Yöneticinin sistemli olarak geleceği düşünmesine yol açar.Etkin bir .programlar ve stratejiler ile nelerin başarılacağı belirlenir.sermaye ve zaman gibi kaynakların daha rasyonel kullanımını ve böylece tasarruf sağlar. V.Bu karar belirli bir davranış biçiminin seçilmesi yolunda olumlu olabileceği gibi plandan vazgeçme veya erteleme şeklinde de olabilir. Planlamanın sakıncaları  Planlama masraflı bir faaliyettir.bütçeler.bunların her birinden sorumlu olan kimseleri ve her aşamanın süresini belirleyen bir ayrıntı planıdır. IV. Amaçların belirlenmesi:İşletmenin bütünü ve bölümleri için nelere öncelik verileceği. III. III.seçik ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır. Açık.  Faaliyetlerin daha iyi koordinasyonunu sağlar.bu uzmanlar arasında etkin bir haberleşme ile koordinasyon sağlanmalıdır. ***Planlamada en büyük güçlük geleceği tahminle ilgilidir. II.politikalar. Optimal bir süre için hazırlanmalıdır.Projeler daha çok araştırmaya dayanan özel nitelikli ayrıntı planlarıdır. Temel varsayımların belirlenmesi:Planın dayanak noktalarını oluşturacak olan gelecekte karşılaşılması muhtemel olaylar. VII. dir.önemli zaman ve enerji harcanmasını gerektirir.  Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı kazandırır. Değişik uzmanlarca hazırlanan planların.Alternatiflerin olumlu ve olumsuz noktaları incelenip.uygulanması muhtemel temel politikalar ve mevcut işletme planları vb. VI.  Emek.Geleceği isabetli tahmin etmek planda başarı için zorunlu olduğu ölçüde zordur.Böylece işletmenin içindeki ve dışındaki koşullar kısaca planın çerçevesi belirlenir. II.fazla giderleri gerektirmemelidir. İşletmenin çeşitli kademelerine yayılmalıdır.

İşleri yapmaya yarayacak yer. İnsan gücünün organizasyonu:Personelin belirlenip görevlendirilmesi ve karşılıklı yetki ve sorumlulukların belirlenmesidir. II.sıra bunları kimlerin yapacağının belirlenmesine gelir.İnformel organizasyon yapısı ise işletmede kendiliğinden ve doğal olarak oluşan ilişkilerin ifade ettiği yapıdır.Organizasyon el kitapları ise. Dikkat edilmesi gereken husus optimal sayılabilecek bir işbölümü belirlemektir.Bunun sonucu olarak belli bir işbölümü ve dolayısıyla belli bir uzmanlaşma derecesi meydana gelir. Denetim alanı ve kademe sayısı:Bir üste kaç astın bağlanacağını ifade eder.yetki ve sorumluluklarının nelerden oluştuğunu açıklar.Bu amaçla organizasyon şemalarından ve organizasyon el kitaplarından yararlanılır.organizasyon şemasında görülen her pozisyonun amacının ne olduğunu.sorumlulukları ve kime karşı sorumlu olacağı belirlenir. İşlerin organizasyonu:Plandan daha ayrıntılı olarak amaçların. .örgütleme işlemiyle ortaya çıkan iyi bir örgüt yönetimin yöneltme.İşletmelerde ve her türlü örgütte bir de bu şemalarda görülmeyen İnformel organizasyon vardır ki. III. Örgütlemede işletme amaçlarını verimli bir şekilde gerçekleştirmek için oluşan unsurlar: I. Yer. Örgüt yapısını belirleyen unsurlar:Örgütleme ile formel örgüt yapısı ortaya çıkar ki bu yapının sürekli olarak değişen şartlara göre değiştirilmesi de amaçlanmaktadır. Unsurlar: I. II.koordinasyon ve kontrol fonksiyonlarını kolaylaştırmak ve etkinliği artırmak için gereklidir.az kademeli bir yapı.etkinliği ve verimliliği artırır.Böylece her ferdin ne iş yapacağı.Bir üstün kaç astı etkili ve verimli olarak denetleyebileceği ile ilgilidir.işletme içi yetki yapısını ve hiyerarşisini gösteren şekillerdir. Organizasyon şemaları ve el kitapları bir işletmenin formel ya da biçimsel organizasyonunu belirler.faaliyetlerin ve işlerin belirlenip gruplandırılması.Personelin yatay şekilde düzenlenmesinden fonksiyonel bölünme ortaya çıkar. III. Amaç:Ulaşılmak istenen amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin ve faaliyetlerin niteliği organizasyon yapısını etkiler. İşleri yapacak insanlar ve bu insanlar arasında yetki ve sorumluluk ilişkileri III.Hiyerarşi personelin alt-üst ilişkilerini ve bu yöndeki yetki ve sorumluluklarını belirler.Aksi halde aşırı uzmanlaşmanın yarattığı moral düşüklüğü ile onun sonucu olan israf ve verimsizlikten kurtulmak mümkün olmaz.dar olması halinde ise yüksek tavanlı çok kademeli bir yapı ortaya çıkar.araç ve yöntemlerin belirlenmesi:İşyerinde kullanılacak maddi araçlar ve fiziksel çevre koşulları üzerinde durulur. Yapılacak işler II.Gruplama ve bölme bir ferdin yapabileceği ölçüdeki iş birimlerini ortaya çıkarır.Bu şekilde organizasyon yönetimin diğer tüm fonksiyonları ile yakından ilişkilidir.Böylece her grup bir bölüm veya departmanı meydana getirir ve her bölümde alt bölümlerden oluşur.Denetim alanının geniş olması halinde geniş tabanlı.Bu aşama planlama aşamasında tasarlanan işlerin programlanmasıdır ki işleri benzerliklerine göre gruplara ve bölümlere ayırmayı gerektirir.İşletmenin dikey şekilde düzenlenmesinden hiyerarşi (kademeleşme) ortaya çıkar. İşler ve faaliyetlerle ilgili çalışmalardan sonra.Fonksiyonel bölünme aynı düzeydeki insanları gruplamaktır.araç ve yöntemler Örgütlemenin aşamaları: I. İşbölümü ve uzmanlaşma derecesi:İşlerin çok küçük parçalar halinde görevlere ayrılması ve böylece işbölümüne gidilmesi ile her görevin sürekli olarak bir kişi tarafından yapılması demek olan uzmanlaşma.örgütün faaliyetlerinde ve başarısında büyük rolü vardır. Organizasyon şemaları.

Komuta ve kurmay organları ve ilişkileri:Organizasyonda yürütme işini üstlenecek komuta organlarının ve ayrıca bu iki birim arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemlidir.personel ve diğer bölümlerden oluşan bir yapı meydana getirilir. VI. Haberleşme ve karar vermeyi hızlandırması Bölge esasına göre bölümlemenin sakıncaları: I.pazarlama ve diğer türsel faaliyetler tek elden birer fonksiyonel bölüm eliyle yürütülür.Birinci kademede fonksiyonlara göre oluşturulan yapı. Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma:Aynı işler ve görevler niteliklerine göre bir araya getirilerek aynı bölüme konulur.Yapının temel birimi de kişilerce yerin getirilecek görevlerden oluşan pozisyon ya da mevkiidir.yetkinin üst kademelerde toplanması halinde ise merkeziyetçi bir yapı söz konusudur. Bölge esasına göre bölümlemenin yararları: I.ikinci ve daha alt kademelerde en uygun diğer kriterlere göre alt birimlere ayrılır. . Fonksiyonel organizasyon: Fonksiyonel organizasyonun yararları: I.pazarlama. Daha düşük maliyetlerle çalışılabilmesi III. Fonksiyonlar arası koordinasyon ile kontrolün zarlaşması III. Fonksiyonel organizasyonun sakıncaları: I. Faaliyetlerde iktisadiliği sağlamsıdır.İşletme birbirinden çok farklı mallar da üretse üretim. Merkezileşme derecesi:Karar verme yetkisinin kademeler arasında dağıtımıyla ilgilidir. Bölümlere ayırma:İşbölümü ve uzmanlaşma derecesine göre belirli işler bir araya getirilerek de bölümler oluşturulur. Büyük ölçekli faaliyetlerin sağlayacağı tasarruflardan yararlanılamaması II. Başlıca örgütleme ilkeleri Organizasyon yapısı ve bölümlere ayırma şekilleri:Klasik organizasyon teorisinin temelinde işlerin ve görevlerin daha etkin nasıl yapılacağı düşüncesi vardır.IV.Coğrafi bakımdan çok geniş ve değişik alanlara yayılmış olan işletmelerde belirli bölgelerdeki faaliyetler o bölge yöneticisinin sorumluluğuna verilmektedir.Söz konusu bölümlerin ayrılmasında temel alınacak kriter önemlidir.finansman. Haberleşme kanallarının iyi işlememesi ve kararların gecikmesi Bölge esasına göre bölümlere ayırma:İşletmenin belli başlı faaliyetleri belirli coğrafi bölgelere göre gruplandırılarak bölümler halinde örgütlenmelidir. Her fonksiyonun kendi içinde koordinasyonunu kolaylaştırması III. Bölgesel istek ve ihtiyaçlara cevap verebilmesi II. V.Bu yetkinin alt kademelere kaydırılması ile ademi merkeziyetçi.basit ve mantıklı olması II. Uzmanlaşmayı kolaylaştırması. Merkez faaliyetleri ile bölge faaliyetlerinin koordinasyonun güçlüğü Matris organizasyon:Bu organizasyon diğer organizasyon tiplerinden tamamen farklıdır ve klasik yaklaşımın bazı temel ilkelerine de aykırıdır.Özellikle bir astın tek üste bağlanması anlamındaki komuta birliği ilkesi matris organizasyonunda tamamen terk edilmekte.belirgin bir nitelik olarak bir ast iki ayrı üste karşı sorumlu olmaktadır.Böylece üretim. Aşırı merkeziyetçiliğe yol açması II. Tek çeşit iş yapan araç ve aletlerden ve çok uzmanlaşmış personelden yararlanılamaması III.

işletme içindeki kişiler ve gruplar bu amaçları gerçekleştirecek yönde motive edilmelidir.yöneticinin iş gördürme.yöneticinin astlarının faaliyetlerini etkilemesi ve onlara ne yapmaları gerektiğini bildirmesiyle ilgili bir yönetsel faaliyettir. Komuta ve kurmay yetkileri:Komuta yetkisi ast ile üst arasındaki hiyerarşiyi gösteren yetkidir.satın alma işleri satın alma konusunda uzmanlaşmış ayrı bir işletme.Bu aşamada artık örgüt amaçlara yöneltilmeli.örgütleme.ast üzerinde komuta yetkisine sahiptir.planlar yapılıp organizasyon yapısı oluşturularak işlerin gereğine göre kişiler görevlendirildikten sonra bu organizasyonun ortak amaç doğrultusunda hareket geçirilmesi demektir. Yönetimin ilk aşamasında yapılan çalışmalarla ortaya çıkan plan tahminlere dayanmakta ve olması arzu edilenleri göstermekte. Şebeke(network) organizasyonu:Bir mal veya hizmeti üretmek için iki veya daha fazla kuruluşun aralarında iş bölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmelerinden oluşan yapıdır. Şebeke organizasyonunda temel faaliyetlerin her biri ayrı bir yönetim altında çalışan ayrı bir organizasyonun konusu olmaktadır.bilgi ve tecrübesi ile yöneticiye vereceği kararlarda yardımcı olur.yöneticiye yardımcı olunması fonksiyonunu görür.Örneğin. Fonksiyonel yetki:Kurmaylık yetkisinin istisnai bir çeşididir. Organizasyonla ilgili diğer sorunlar: Yetki ve yetki devri:En basit ifadeyle başkalarına iş gördürme. Kurmay yetkisi ise.Yönetim ve organizasyonda temel ilkelerden biri yetki ve sorumlulukların denkliğidir.belirli faaliyetleri yaptırma hakkıdır.Ancak belirli görevlerin yapılması ve kararların alınması için geçici veya sürekli olarak başkalarına yetki tanınmasını ifade etmektedir.Yönetici belirli amaçlara ulaşmak için gerekli işlerin yapılmasını başkalarından isteme hakkına sahip olmalıdır ki görevini yapabilsin.Üst.büyük işletmenin kendi iyi bildiği işi yapıp diğer işleri bir piyasa disiplini içinde başka organizasyonlara devretme düşüncesidir.Kurmay personel veya yetkili kendi uzmanlık alanı.belirli faaliyetleri başkalarına yaptırma hakkı konusunda başkalarını yetkili kılmasıdır.Her şahıs kendi bölümü veya biriminde kimden emir alacağını kime karşı sorumlu olacağını bilir.üretim ve pazarlama işleri bu konularda uzmanlaşmış ayrı ayrı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.Çünkü yetkisiz sorumluluk işlerin yapılmamasına.plan hedefleri yönünde iyi işleyen bir yapı ve süreç oluşturmayı hedef almakta ve nihayet yürütme organizasyonu plan hedeflerine göre yürüten bir yönetsel faaliyet olarak örgütlemeyi izlemektedir.Bu.Matris organizasyonda biri fonksiyonel hizmetlerle ilgili diğeri mal veya hizmetlerle ilgili iki yapı yer almakta olup bu iki tip örgütün olumlu yanlarını tek bir yapıda toplama yoluna gidilmektedir. YÖNELTME(YÜRÜTME) Yöneltme.yöneticinin genel tutumuyla ilgili .Yetki ve sorumlulukların birbirleriyle karışmış göründüğü bu yapı anlaşmazlık ve çatışmalara çok müsait bir ortam oluşturur. Sorumluluk:Görevlerin yerine getirilmesi bakımından hesap sorulabilmesidir. Yetki devri. Yöneltme.sorumluluk olmadan yetki ise yetkinin kötüye kullanılmasına yol açar. Bu organizasyon tipinin ortaya çıkma nedeni işletmenin çevresel değişmelere hemen cevap verebilecek bir kıvraklığa kavuşması böylece etkinliğin arttırılması.Fonksiyonel yetkiye sahip kimse belirli bir iş ve görevlerle ilgili olarak direkt kendisi emir verebilir. Şebeke organizasyonun başta gelen özelliği bir mal veya hizmeti üretebilmek için yapılması gereken faaliyetleri ve bunları destekleyecek kaynakları tek bir işletme bünyesinde toplam yerine farklı işletmeler dağıtıldığı bir yapı olmasıdır.

Liberal lider:Astların kendi amaçlarını kendilerinin belirlemelerine ve kendi kararlarını kendilerinin vermelerine dayanır.  Bir haberleşme ve iletişim faaliyetini kapsamaktadır. Yöneltme süreci.güç durumda kalır. IV. Astların mevcut durumda belirli görevleri sürdürmelerinde yol gösteren devamlı eğitim faaliyetini ifade eder.Astların liderliğe yükselmesi imkansızdır.güçlü ve akıllı olması ile mümkündür.Lider kendi rolünü diğer grup üyelerininki gibi görür.Genellikle tek başına karar verir.  Eğer astların eğitim düzeyi düşükse yöneticinin ayrıntılı bilgiler içeren basit emir ve talimatlar vermesi önemli olacaktır.planlama ve örgütleme faaliyetlerine katılmaya teşvik eder. Talimat makul olmalıdır:Bir asttan makul olmayan bir işi yapması istenirse o astın morali bozulur.eksiksiz ve akla uygun olmalıdır.iyi çalışmayanlar terfi ettirilmezken iyi çalışanların terfisi gerçekleştirilmeli ve maaşları artırılmalıdır. Talimat açık-seçik olmalıdır:Talimat veren açısından değil alan açısından açık-seçik olmalıdır.Astların tatmini.kesin. IV.zorlanması gerekir.  İşletmede. Demokratik lider:Sadece kendi yetenekleri ile değil astlara danışarak onlarla tartışarak iş görür. II.tembeldir  İnsanların çoğunun işinde gereken çabayı göstermesi ve iyi çalışması için sıkı denetlenmesi. Diktatör lider:İşlerini ceza korkusu ile tenkit edici ve olumsuz sayılabilecek tavırlarla sürdürür.açık-seçik ve tam olarak astlarının yeteneklerine göre onlara yapabilecekleri emir ve talimatları vermeyi kapsar. X ve Y teorileri X teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sevmez. .Bu tip liderliğin başarısı saygı ve bağlılık yaratacak kişilikte. III. Talimat tam olmalıdır:Yapılacak işin amacı bildirilmeli ve astın zihninde bunun neye yarayacağı konusunda karanlık nokta kalmamalıdır. I.olup tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra personeli çalışmaya sevk etme süreci olarak kabul edilebilir.Astların çok iyi çalışmalarını bekler aksi halde cezalandırır. II. Yöneticinin.İş tatminine grup başarısı ile ulaşılır. III. III. II. Çalışmada disiplin sağlamayı ve iyi çalışanları ödüllendirmeyi kapsar.Liderin hep işin başında olmasıyla işler yürür. İyi bir talimatın özellikleri: I.üstlerin iyi niyetine bağlıdır. Liderlik tipleri I.Kısa dönemde etkili olabilen bu yaklaşımla uzun dönemde astların iş tatminini yok etmesi nedeni ile başarılı bir çalışma ortamı yaratılamaz.  Astlara ne yapmaları gerektiğini bildiren emir ve talimatlar açık. Yöneltme süreci içersinde.Grup üyelerinin bireysel hareket etmesine izin verir.Astları. Yöneticilerin beklentilerini karşılama yolunda işçilerin motivasyonu ile gerekli şekilde ilgilenir. Otokratik lider:Astların iş tatminine önem veren ve kendisine güven duyulmasını isteyen babacan kişi rolündedir.

Z teorisi(William Ouchi):  Çalışanlara uzun dönemli istihdam  Birlikte karar verme  Nisbi olarak seyrek performans değerlendirme ve terfiler  Bağlılık ve yakınlık duygusunun yaratılması ve aile havası içinde işbirliği  Tüm yöneticilere ve işçilere karşı güven duygusu Bu teoriye göre yeniden şekillenen işletmelerde yöneticiler. Etkili bir koordinasyon I.verilen talimatlara ve tesis edilen ilkelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını anlamaya yarar. Denetim. Yönetim sürecinin başlangıcından başlayarak koordinasyon sağlamaya çaba gösterilmesi III. X teorisinin varsayımları daha çok klasik yaklaşımı temsil eder niteliktedir.insanlar kendi kendilerini denetleyebilirler.grup çabalarını ortak amaç doğrultusunda tutmak zorundadır. Personelin kendi aralarında gönüllü işbirliğine teşvik edilmesi DENETİM Olması gerekenle olanın karşılaştırılması aradaki olumsuz farkların belirlenerek düzeltici tedbirlerin alınmasıdır.Burada güdülen amaç her .işletme faaliyetlerinin kabul edilen planlara. Yalın bir örgüt kurmaya ve bölümlere ayırmanın koordinasyona elverişli olmasına dikkat edilmesi V. Y teorisi:  Ortalama bir insan çalışmayı sever  Amaçlara ulaşma da sıkı kontrole gerek yoktur. İyi düzenlenmiş haberleşme yöntemleri kullanılması VI. İlgili ve sorumlu kişilerin direkt olarak ilişkilerinin sağlanması II. Ortalama bir insanın yükselme hırsı sınırlıdır. Bir durumla ilgili tüm etkenlerin ve yönlerin dikkate alınması IV.işçilere işlerin nasıl geliştirileceğini sormakta ve önerileri uygulama yetkisini vermektedir.(Fayol) Koordinasyon ile yönetici çeşitli işletme faaliyetlerini ve bu faaliyetleri yerine getiren çeşitli kademelerdeki insanları birbirleriyle uyumlu hale getirmek. Y teorisi.Koordinasyonun etkili olabilmesi içinde iyi işleyen bir haberleşme sisteminin varlığı gerekir.sorumluluk almamayı tercih eder.  İnsanlar sorunları çözmede yüksek derecede hayal gücüne sahiptirler  Modern sanayi toplumunda ortalama bir insan zihni yeteneklerinin yalnızca sınırlı bir bölümünden yararlanır.Y teorisininkiler ise beşeri ilişkiler yaklaşımını ortaya koymaktadır. KOORDİNASYON Çalışmayı kolaylaştırmak ve başarıyı sağlamak için bir organizasyonun bütün faaliyetlerinin ahenkleştirilmesidir.güven içinde olmayı.  Bir insanın örgütsel amaçlara ne ölçüde bağlandığı başarı için verilen ödüllere bağlıdır.insanın sıkı kontrol olmadan da iş yapabileceğini hatta sorumluluk yüklenerek daha yaratıcı bir biçimde verimli olarak çalışabileceğini savunmaktadır.

Bu. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Kalite.Söz konusu üstünlük hem dayanıklılık.hedeflerin belirlenmesi olup kontrol için temel alınacak standartları meydana getirir. Düzeltici önlenmelerin alınması:Standartlarla fiili sonuçlar arasında önemli ölçüde olumlu veya olumsuz farklar görülürse bir takım düzeltici önlemlerin alınması gerekir.Belirlenen standartlar parasal veya fiziksel olabilir.düzeydeki işletme faaliyetlerinin veya denetim konusu olan belirli faaliyetin zayıf ve hatalı yanlarını bularak gerekli tedbirleri alarak tekrarını önlemektir.Karar verme aynı zamanda çatışmaları çözümlemedir.Karar verme en basit olarak. Fiili durumun ölçülmesi:Fiili durumun ilk aşamada sağlanan standart ile karşılaştırma amacına yönelik olarak saptanmasıdır. II. Standartların belirlenmesi:Denetimin temelde olması gereken ile olanın diğer bir deyişle fiili durumun karşılaştırılması yolunda bir yönetsel faaliyet olması nedeniyle her şeyden önce nereye ulaşılmak istendiğinin saptanması gerekir. Standartlarla fiili durumun karşılaştırılması:Standartlar ile fiili durumun ölçüm sonuçları karşılaştırılır. Kalite tanımları  Müşteriye uygunluk  Şartlara uygunluk  Bir mal ya da hizmetin belirli bir ihtiyacı karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerin tümü  Tüketicinin isteklerine uygunluk  Müşteri istek ve beklentilerine uygunluk ***Kalite toplam kalite yönetimi sayesinde üretim tabanından çıkmış yönetimin tepesine kadar tüm kademelere tırmanmış ve stratejik yönetim boyutuna ulaşmıştır.yargı ya da tek kelime ile planlama diğeri ise uygulamadır.Bu yaklaşım kar amaçlı kuruluşlarda rekabet avantajı sağlayıp karlılığı arttırırken kar amaçsız kuruluşlarda da hizmet kalitesinin yükseltilmesi yoluyla kaynakların daha etkin ve verimli olarak rasyonel bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır.”alternatifler arasından tercih ve seçim yapmak ve sonuca ulaşmaktır.güvenilirlik gibi somut özellikleri hem de müşteri tatmininin soyut unsurlarını içermektedir. Denetim bir çeşit geri bilgi akışı veya geri besleme temeline dayanır. .” Yönetim sürecinin iki önemli yönünden biri “karar verme” diğeri “yapma” dır ve bunlardan ilki fikir.Tahmin edilen nedeni ortadan kaldıracak etkinlikte önlemler alınırken aynı zamanda verimlilik yönünün de ihmal edilmemesi gerekir. III. Planlama Uygulama Denetim GERİ BİLGİ AKIŞI Denetim sürecinin aşamaları I. Toplam kalite yönetiminin(TKY) anlamı: Üretilen mal ve hizmetlerin üstün kalitede olması konusunda kesin bir taahhüdü ve sürekli iyileştirme ve kalite geliştirmeyi benimseyen bir yaklaşımdır.bir işletmenin üretip sunduğu mal ve hizmetlerin mükemmel olma veya üstünlük derecesini ifade etmektedir.Etkin düzeltici önlemlerin alınabilmesi için sapma nedeninin iyi teşhis edilmesi gerekir. IV. YÖNETİM VE KARAR VERME İşletme yöneticisinin sürekli olarak yaptığı çok ve çeşitli işlerin temelinde karar verme yatar.

Buna değişim mühendisliği de denilmektedir. Bu örgütlerin 5 ana öğesi vardır:  Sistematik problem çözme  Yeni yaklaşımları deneme  Kendi deneyiminden ve geçmişten ders alma  Başkalarının deneyiminden yararlanma  Bilginin örgütün her noktasına hızlı ve verimli bir şekilde aktarılması Temel yetenekler(core competences):Bir kurumun kendisine rekabetçi üstünlük sağlayan ve müşteriye özel değer olarak yansıyan beceriler bütünüdür. ÜRETİM .TKY.    TKY’ nin amacı:Müşteri isteklerinin karşılanması Yöntemi:Yapılan tüm işlerin sürekli olarak iyileştirilmesi İlgili kimseler:Başta tepe yönetimi olmak üzere tüm çalışanlardır. TKY’ nin unsurları:  Önlemeye dönük yaklaşım  Tepe yönetiminin liderliği  Müşteri odaklı olma  Çalışanların eğitilmesi  Takım çalışması  Sürekli geliştirme süreci  Ölçüm ve istatistikler ***Kaizen ilkesi:İş süreçlerinin sürekli geliştirilmesi YÖNETİMLE İLGİLİ YENİ KAVRAM VE TEKNİKLER Süreç yenileme:Bir iş veya faaliyetin daha kısa sürede bitirilmesi ve hatalardan arındırılması yolunda yapılan çalışmalardır.analizden geçilmesini.diğer yandan yatırım yapılacak yeni iş alanlarını belirleme açısından da oldukça kullanışlı bir araçtır. Dış kaynaklardan yararlanma:İşletmelerin çok iyi bildiği iş üzerinde yoğunlaşması kalan işlerin ise işletmenin dışındaki kaynaklardan sağlanması böylece kaynak tasarrufunu sağlamasıdır.yeni bilgi ve kavrayışları yansıtmak için davranışlarını değiştirme becerisine sahip olan örgüttür.kollektif özlemin serbestlik kazandığı ve insanların birlikte öğrenmeyi öğrendiği yerlerdir. Kıyaslama(Benchmarking):En iyi endüstri uygulamalarının ortaya çıkarılmasını.yeni ve geniş düşünme modellerinin beslendiği.müşterinin mevcut isteklerini ve gelecekteki beklentilerini belirlemek ve en iyi şekilde karşılamakla ilgili bir iş anlayışı ve yönetim tarzıdır.Bu yaklaşımla işletme sisteminin sürekli olarak geliştirilmesi ve iyileştirilmesi fikrinin çalışanlara benimsetilmesi ile topyekün kalite üretimi sağlanmaktadır.edinme ve aktarma.Temel yetenekler günümüzde strateji oluşturma konusunda en güçlü araçlardan olup bir yandan işletmenin rekabetçi üstünlüklerini arttırma.işletmenin tüm işlerinin rasyonel olarak verimli şekilde yapılmasını sağlamak. Daha basit bir ifadeyle. Öğrenen örgütler:İnsanların istedikleri sonuçları yaratma kapasitelerini sürekli olarak genişlettikleri.bilgi yaratma.benimsenmesini ve uygulanmasını sağlayan sürekli bir araştırma ve öğrenme deneyimidir.

Rantabilite(karlılık)= Net kar Öz sermaye Başa baş noktası İşletmelerde kar.Kar satış gelirleriyle toplam giderler arasındaki olumlu fark olduğundan yönetici daha işletmenin kuruluş aşamasındaki araştırmalardan başlayarak üretime geçtikten sonra da gereken pazarlama araştırmalarıyla talep ve satış tahminleriyle.bir ülkenin refah düzeyi olan GSMH.temel amaç olmaktan çok tüketici istek ve ihtiyaçlarının karşılanmasında bir araç ve bu ihtiyaçları etkin bir biçimde karşılamanın bir sonucu olmalıdır. Üretim miktarının azalıp çoğalmasıyla toplamı değişmeyen maliyetlere sabit maliyetler denir. Prodüktivite(verimlilik)=Çıktı Girdi Rantabilite=Belirli bir dönemde elde edilen karın o dönemde kullanılan sermayeye oranıdır. Üretim yönetimi:İşletmeci açısından üretim fonksiyonu bir sanayi işletmesinde üretimi verimli bir şekilde örgütleyip işletme amaçlarını etkin bir biçimde gerçekleştirme yolundaki çabalardır.Böylece toplam gelirlerle toplam giderleri bunlardan birindeki değişmenin elde edeceği karı nasıl etkileyeceğini analiz eder.mal ve hizmet üretilmesi veya genel olarak işletmenin faaliyette bulunmasıyla ilgili her türlü giderlere faaliyet giderleri denir.Maliyetin belirlenmesi özellikle kazanç miktarının belirlenmesi. Doğrusal olarak başa baş grafiği Başa baş grafiği tamamen doğrusal olarak ifade edilen bu en basit şekliyle üretim arttıkça başa baş noktasından sonra hızla artan toplam karlar sağlanacağı izlenimi verdiği için fazla .hem vergiler hem de kar dağıtımı.Beşeri ve maddi faktörlerin mal ve hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir. Üretim miktarının değişmesiyle toplamı değişen giderlere değişken giderler denir.Üretim sadece işletmeler için değil. Üretim yönetimi işletmenin elinde bulunan insan gücü. Prodüktivite Fiziksel miktarlar olarak üretimden elde edilen çıktının girdiye oranıdır.satış hacminin ve satış gelirlerinin ne kadar olabileceğini belirlemeye çalışır.istenilen zamanda ve mümkünse en düşük maliyetle üretilmesini sağlamak üzere bir araya getirilmesi yolundaki sistemli çabalardır.makine ve malzeme gibi beşeri ve maddi kaynakları belirli miktarda mamulün istenilen kalitede.prodüktivite ve rantabilite kavramları Maliyet İşletmenin kuruluşu.En basit olarak net karın öz sermayeye oranıdır.GSYİH gibi göstergelere de esas teşkil ettiğinden önemlidir. Mal ve hizmetin üretilmesi için yapılan giderlere ise maliyet denir.işleyişi. Maliyet. çeşitli amaçlar için önem kazanır.ücret artışları vb.

mal veya parçaların izleyeceği hat üzerine yerleştirilir ve parçalar belirli bir yönde hareket edip hiç durmaksızın çeşitli Maineleri ve işçileri dolaşarak sürekli ve düzenli bir akış ile mamul halde işletmeyi terk ederler.bilinmeyen müşteriler için de mamul imal edilebilir.Sürekli ve düzenli bir ulaştırma şart olup.üretim araçları ile işçilerin bulunduğu yerlerden geçer.En fazla ölçüde sermaye yoğun üretim teknolojisi ile tamamen birbirinin aynı olan mamuller otomasyon gibi çok gelişmiş üretim sistemleri ile meydana getirilirler.soyut ise hizmet üretimi söz konusudur.kalite vb bakımlardan birbirinin aynı olan sınırlı sayıda mal üretilir. .gemi.Bu sistem çeşitli cinste ve miktarda mal üreten işletmeler için uygun olup tek mamul üretiminde ve küçük seriler halinde üretimde kullanılır atölye kitle üretimi yapılamaz.Üç farklı uygulama şekli vardır: -Atölye sistemi:Aynı tipteki makineler aynı yerlerde toplanır.Ama atölye sistemindekinden farklı olarak makineler belirli bir mamul veya parçayı bütünüyle üretecek şekilde yerleştirilirler.Bu üretim aynı makineleri aynı sıra içinde ve aynı şekilde çalıştırmak suretiyle yapılır.Ancak hepsi küçük bir alandadır.  Hareket halinde üretim:Mamul.Üretimde mamul hareket etmez.Üretilecek malın belirli bir makinede işlenmesi gerekince o makinenin bulunduğu atölyeye götürülür. Mamule göre üretim şekilleri ve hizmet üretimi:Ortaya çıkan mamul fiziki veya somut ise mal.bu toplanma yerleri atölyelerdir.ÖR:Bina.Seri imalatta sipariş üzerine de.Diğer bir deyişle seri az da çok da olsa büyüklük.aynı kalitede ve aynı ölçüde sadece bir mamul meydana getirildiği için her üretilen mal kendisinden bir önceki ve sonrakilerden farklı olur.Makineler.  Kitle üretimi:Belirli bir sürede. Cebirsel yoldan başa baş noktasının bulunması:Başa baş noktası tanım gereği sabit ve değişken giderlerin toplamına eşit satış gelirlerinin sağlandığı üretim ve satış miktarını gösterir.Aynı zamanda. II.köprü. -Akıcı üretim sistemi:Üretilecek mallar fabrikaya girişlerinden mamul halde çıkışlarına kadar belirli yol izlerler.Şu halde toplam gelir=toplam gider eşitliğinden hareket edilirse başa baş noktası.Sistemin temel özelliği üretimin değişen koşullara göre ayarlanabilmesidir.sermaye-yoğun bir üretim şeklidir.Bu sistemde çeşitli mallar imal edilebileceği için her mamulün izleyeceği yol farklı olur. Q= f P-V veya Q= b (f-a) Üretim sistemlerinin sınıflandırılması I.Kitle üretimin önemli bir özelliği imalat programlarının ancak uzun süre içinde değiştirilmesidir.Kitle üretimi tarzında imalat öncesi hazırlık fazladır ve bu hazırlıkların toplam maliyet masrafları içindeki payı da büyüktür.  Seri halde üretim:Aynı sürede çok sayıda ama belirli seriyi dolduracak kadar mamulün üretilmesi söz konusudur.yığılmalara yol açmayacak tarzda düzenleme yapılmalıdır.gerçekçi değildir. III.Maliyetler belirli bir üretim miktarından sonra hızla aratacağı için eğrilerle daha iyi temsil edilir. Üretimde izlenen yola göre üretim sistemleri  İmal yerinde üretim:Üretilen mamulün özelliği nedeniyle mamulün bulunacağı yerde imal usulüdür.seri halde üretimdeki mal sayısının çok üzerinde mal imal usulüdür. Belirli bir sürede üretilen miktarlara göre üretim sistemleri  Tek mal üretimi:Belirli bir sürede tek mal imal edilir ve üretim işlemi tekrarlanmaz. -Grup sistemi:Karma bir sistem olan grup sisteminde belirli makineler belirli yerlerde toplanırlar.

Bu üretim sipariş üzerine üretim dışında önce üretilip sonra pazarlanan mallardan farklı olarak önce pazarlanır sonra üretilirler.Her mal veya hizmet teknolojinin şu üç boyutunun bileşkesi olarak ortaya çıkar:mamul teknolojisi.uygun parçayı.mal ve hizmetlerin üretiminde temel unsurlardan biridir.Hizmet verme süreci interaktiftir.proses.Bilgisayarın mamul tasarımında ve üretiminde kullanılması küçük pazarlar için çok az maliyet artışlarıyla değişik zevklere hitaben mamul dizaynını mümkün kılmıştır. Bilgisayarlı entegre üretim sistemleri(CIM):Robotların. OTOMASYON.en uygun zamanda sağlayarak faaliyetlere ve mamule değer katmayan her şey anlamındaki tüm israf kaynaklarını ortadan kaldırarak karlılığı artırmaktır.Ancak bu sistemin uygulanabilmesi İçin tüm çalışanların sistemin işleyişi konusunda iyi eğitilmeleri.yüksek kaliteli ve büyük miktarda üretimi sağlamaktadır.genel olarak “bilginin insan ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kullanılmasıdır”.Hizmet üretiminde insan faktörü çok önemli olup hizmeti üreten ve sunan kişinin kişiliği hizmet üretimi üzerinde çok etkilidir.takım-teçhizat ve makinelerden oluşan bir sistemdir.Sipariş verme ve elde stok bulundurmanın maliyetleri yanında stoklar.prodüktivite vb maliyet unsurlarını da dolaylı bir şekilde etkilerler.yine bilgisayara ve onunla bağlantılı kontrole dayalı sistemlerdir.Bu da daha az stok.Çünkü genellikle otomatik makineler daha ileri teknoloji olarak düşük birim maliyetli. Esnek üretim sistemleri(FMS):Aynı mamulün çok değişik çeşitlerini kolayca yapılacak değişikliklerle üretme imkanı veren elektronik kontrole dayalı sistemlerdir. Modern teknolojilerden yararlanma isteği üretimde otomasyona gitmeyi cazip hale getirmektedir.CIM. Mal üretiminden farklı olarak bu üretimde kitle üretimine fazla rastlanmaz.bilgisayarlar ve diğer teknolojilerle kombinasyonundan ortaya çıkmaktadır.CAD/CAM.kalite.Bu üretim sisteminde bilgisayarlar mamulün dizaynında makineleri kontrol etmede ve üretim fonksiyonunun denetlenmesinde işçilere yardımcı olmaktadır.Hizmet üretimi depolanıp stoklanamaz.Hizmetlerin üretimden sonra stoklanamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar ortaya çıkar.Üretim yönetimi açısından “mal ve hizmet üretmek için kullanılan metot.imalat teknolojisi ve haberleşme teknolojisi. .FMS.hizmeti veren ile alan yakın etkileşim içerisindedir.Sistem.takım çalışması ruhu ile hareket edip darboğazları görebilmeleri gerekmektedir. Tam zamanında üretim işletmeye veya üretim hattına gerekli olan parça ve malzemenin tam lazım olduğu zaman tedarikini temel alarak iyi bir planlama ile stoktaki mal seviyesini iyice azaltarak maliyetleri düşürmektedir.BİLGİSAYARLA TASARIM/ÜRETİM VE ROBOTLAR Teknoloji ve otomasyon:Teknoloji. Bilgisayar yardımıyla tasarım ve üretim(CAD/CAM):Gerek tasarım gerek üretim sürecinde bilgisayarın kullanılmasıdır.daha düşük maliyet ve geleneksel üretimdekinden daha iyi kalite de mal ve hizmetler demektir. Tam zamanında üretimin temel amacı.uygun yerde.” Üretim sürecinin çeşitli aşamalarında yer alan bir girdi olarak teknoloji. TAM ZAMANINDA ÜRETİM(JIT) Bir işletmenin karlılığını etkileyen faktörler arasında stoklara bağlanan kaynakların önemli bir rolü vardır.bilgisayarın etrafında oluşturulmuş farklı tipte bir otomasyon sistemi olup sistemin temeli çok çeşitli süreçleri ve fonksiyonları bütünleştiren ve kontrol eden bir merkezi bilgisayar sistemidir.

gün esas alınıyorsa iki haftalık iş günü gösterilir. Programlama:İşlemlerin her birinin yapılacağı zamanı belirler.atölyeler. Şebeke analiz teknikleri:PERT VE CPM şemaları Şebeke analizi tekniği özellikle karmaşık durularda bir bütünün çok sayıdaki elemanlarını karşılıklı ilişkileri ile birlikte bir bütünlük içinde göz önünde bulundurarak etkin bir dizayn.kaynakları işi vaktinde bitirmeye yönelik olarak bütçeleme ve programlama tekniğidir.üretimde gecikmeleri. II.bunaltıcı.koordine etme ve denetleme için tanımlamaya yarar.ana program.duraklamaları. Denetim:Üretimden sonra planların ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesidir.Bir defalık işler için kullanılır.sırasını.karar verme.hızları. PERT şeması Bir işin çeşitli kısımları arasında zaman uyumu sağlama.müşteriye mal tesliminin taahhüt edildiği tarihleri gösterir.derli toplu olarak özet bir biçimde gösterir.sağlığa zararlı işleri yapmada .Şemanın dikey kısmında üretim bölümleri.finansal ihtiyaçları.ihtilafları minimize etme.minimum maliyetlerle en etkin üretim akımını sağlayacak tarzda düzenlenmesi gerekir. İmal emri:Artık üretime başlanması talimatının verilmesidir.Ancak. PERT şeması özellikle zaman değişkeni üzerinde durur. ÜRETİM PLANLAMASI VE DENETİMİ Üretim hacmi veya üretimin ne ölçüde.her yarı mamul parçanın bir sonraki üretim aşamasında doğru yere gitmesini sağlar.faaliyetlerin merkezileşmiş veya merkezileşmemiş bir biçimde yürütülmesini.kapasiteleri vb teknik özellikleri göz önünde tutularak en uygun seçim yapılması sağlanır.İki tür program söz konusu olur.ne büyüklükte yapılacağı çok önemlidir.üretim planı yapılırken makinelerin sayısı.üretim maliyetlerini ve işgücü ihtiyaçları ile başa baş durumunu etkiler. . İş hazırlama:Yapılacak işleri. V.işlenecek hammadde ve materyalin üretim sürecinde izleyeceği yolu veya akışı belirleme çalışmasıdır.planlama. III.Robotlar:Daha çok tehlikeli.Çünkü üretim operasyonlarının büyüklüğü.fiziksel olanakların araç.bir projenin gerçekleştirilmesinde geçen zamanın maliyetle doğru orantılı olarak arttığı varsayımı ile sadece zaman ve miktar olarak değil dolaylı olarakta maliyet ve miktar açısından da kontrol sağlar. Gantt şeması Planlanan ve gerçekleşen üretim miktarlarını zaman değişkeni ile bir gösteren bir imalata programıdır. VI. IV. Tahmin:Yapılacak belirli bir üretimle ilgili olarak tahmini üretim maliyetlerinin belirlenmesi olup başta muhasebe bölümü olmak üzere diğer bölümlerden gelen bilgilerden ve zaman standartlarından yararlanılarak yapılır.Olan ile olması gereken arasındaki farklılıklar açık-seçik hale gelir. Genel ve özel amaca hizmet eden ekipman seçilince bunlara uygun olarak binaların hazırlanması.gereç ve makinelerin yerleşim düzeni olan işletme içi yerleştirmeyi.makineler veya kişiler yatay kısmında ise yıl esas alınıyorsa 12 ay. Gantt şeması belirli bir zaman dilimi içerisinde planlanan üretim hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştiğine ilişkin birçok bilgiyi.uzay istasyonlarında ya d üçüncü vardiya olarak fabrikada işçilerin yerine kullanılırlar. İş dağıtımı:Bir makinenin veya bölümün yapacağı işin önceden belirlenmesi olup. Üretim planlaması ve denetiminin aşamaları I.Ayrıntılı programlar.tüm üretimin yerleşim düzeninin.

siparişlerin erken ya da geç verilmeyip en uygun zamanlarda verilmesi yoluyla aşırı stoklara döner sermaye bağlanmamasıdır.kaynak ve fiyat değişkenleri açısından uygunluk sağlanması halinde optimum tedarik gerçekleşmiş olur. Sabit sipariş miktarı sistemi:Stoktan her mal çekildiğinde stok miktarı önceden belirlenmiş bir sipariş noktası ile karşılaştırılır.  Kalite bakımından uygunluk. Sabit sipariş dönemi yöntemi:Eldeki stok miktarına bakılmadan belli dönemlerde sipariş verilmesidir. Sıkışık zaman ise bir işlemin normal zamandan daha kısa zamanda bitirilmesi hali için hesaplanan zaman tahminidir.Bir işlem kendisi için zaman ve kaynak sarfı gereken.Bu yöntemin temel problemi sipariş noktasına gelinip gelinmediğinin tespit edilmesindeki zorluktur. STOK YÖNETİMİ Miktar.bir işlemin tamamlanması için tahmin edilen zamandır ve bu tür işlerin bitmesi için tahmin edilen maliyette normal maliyettir. İşletme hammadde ve malzeme.Olay ise belirli bir zamanda ulaşılan durumu ifade eder.  Zaman bakımından uygunluk.belirli bir iş.zaman. Nasıl bir kontrol sistemi kurulmalıdır? Stok kontrolü bu üç soruya en uygun cevapları bulmaya çalışır.diğerini ise tamamen mal ile doldurur.  Kaynak bakımından uygunluk.Bunlar normal zaman ve maliyet ile sıkışık zaman ve maliyettir. Stok kontrolü Hammadde ve malzeme.yarı mamul ve mamul maddelerin her birinden ne kadar miktarı stok olarak elinde tutarsa en uygun olacaktır? II.Sipariş noktasına gelindiğine yeniden sipariş verilir. II.bir proje parçasıdır.mamul kalitesini yüksek tutacak şekilde hazırlanacak şartname esaslarına göre alımların yapılmasıdır.Temin süresi boyunca sipariş noktası için konulan kutudaki maldan kullanılır.Bununla ilgili yapılan maliyet tahmini de sıkışık maliyettir.  Çift kutu yöntemi:İşletme elindeki 2 kutudan birine sipariş noktası kadar mal koyar.Eldeki stoklar sipariş noktasına düştüğünde toplam stok maliyetlerini minimum kılacak sabit bir miktarda sipariş verilir. Şemanın düzenlenmesinde şu soruların cevapları çok önemlidir:  Belirli bir olaydan önce hangileri tamamlanmalıdır?  Hangileri belirli bir olay tamamlanmadan önce başarılamaz?  Hangileri eş zamanlı olarak aynı zaman diliminde başarılabilir? CPM(kritik yol metodu) şeması Özellikle kar amacının da ön planda olduğu büyük projelerde kullanılır.PERT şemasının en önemli iki temel kavramı işlem ve olaydır.  Miktar bakımından uygunluk.Normal zaman.Bir projeyi oluşturan çeşitli parça veya kısımların her biri ayrı bir işlem olarak ele alınır.yarı mamul ve mamul maddelerin her üç grubunu da ilgilendiren bir konudur.hammadde ve malzemenin uygun büyüklükte ve sıklıkta verilecek siparişlerle minimum maliyetle gerçekleşmesidir.Bu metotta iki ayrı zaman ve iki ayrı maliyet tahmini yapılır.kalite.Sipariş dönemi geldiğinde eldeki stok miktarı belirlenir ve bu miktarı önceden belirlenmiş hedef stok düzeyine(max düzey) tamamlayacak kadar sipariş verilir. .satın almayı aksatmayacak biçimde güvenilir bir veya birkaç satıcı firmadan tedarikin yapılmasını ifade eder. Stok kontrol sistemleri: I. I.Bunun için iki yöntem kullanılır:  Sürekli kayıt sistemi:Stoka eklenen ve çıkan tüm işlemler kaydedilir. Satıcılardan veya diğer bölümlerden talep edilmesi en uygun ekonomik sipariş miktarı ne kadardır? III.

Kalite kontrolünün yararları: I.Bu araştırmada da temel olarak belirli bir iş yaparken işçinin yaptığı hareketleri bilimsel yoldan ayrıntılı bir analize tabi tutar.makine ve materyal.Ekonomik değildir. İşgücünü eğitmek Hareket etüdü Daha kolay ve daha etkili metodların geliştirilmesi.III. III. II. Üretimi planlama ve uygulama sürecinde hatalar var ise bunların önceden saptanmasına imkan verir. Kalite kontrol yöntemleri: I. Hareket etüdü daha iyi iş görme metodunu ideal veya ideale yakın metodu araştırır.Hareket ve zaman etütlerinden oluşur. Zaman etüdü(iş ölçümü) Bir işin kalifiye bir işçi tarafından belirli bir düzeyde yapılabilmesi için gerekli standart zamanı ölçmek ve belirlemek için yapılan teknik çalışmadır.diğer bir ifadeyle aynı ölçüde. Yüzde yüz kalite kontrolü:Tüm üretilen mamullerin tek tek kontrol edilerek her mamulün kalitesi test edilmiş olur. ÜRETİM SÜRECİNİN GELİŞTİRİLMESİ(İŞ ETÜDÜ) İnsanın çalışmasını bütün ilişkileri ile birlikte inceleyen ve mevcut durumun iyileştirilmesi için etkili bütün faktörleri sistematik olarak araştırmaya yönelen bir tekniktir.zaman etüdü ise bunun için gerekli zamanı belirler.Eğer eldeki stok düzeyi minimum düzeyde veya altındaysa bu miktarı maksimum düzeye tamamlayacak kadar sipariş verilir.Bir minimum stok düzeyi ve bir maksimum stok düzeyi belirlenir. Hareket etüdü ile geliştirilmiş metot.uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla bir işin mevcut yapılış şekli ile teklif edilen yeni usullerin sistemli bir şekilde tespit ve kaydedilmesi. Üretim sürecinde kalite kontrolü:Mamul üretilmekte iken her imalat biriminde ya da stratejik imalat birimlerinde üretilen her parçanın veya örnek parçaların üzerinde yapılan kalite kontrolü şeklidir. II. İşle ilgili doğru zaman standartlarını tespit etmek V.İşçiyi işle ilgili hareketleri yanında kullandığı aletler. Maksimum-minimum sistemi:Önceki 2 yöntemin temel denetim mekanizmalarını birleştirir. Uygun iş metotlarını standartlaştırmak IV. Pazara sunulan mamulün tüm birimlerinin standart olmasını.nitelikte ve tipte olmasını sağlar. Gereksiz işlerden kurtulmak II. İş etüdünün amaçları: I.Stoklar sabit dönemlerde gözden geçirilir.çalıştığı yer açısından da inceler. III. Yasal şartlara uygunluğu sağlar.bir işi en iyi yapma yolunu. Gerekli işleri mümkün olan en iyi şekilde düzenlemek III. Örnekleme yoluyla istatistiksel kalite kontrolü:Sanayide üretilen mamullerin belirli bir yüzdesinin örnekleme yoluyla numune alınıp kalite kontrolü yapılması ve sonuçların ana .Bu ikisinin birlikte kullanımı ile geliştirilmiş metodun standartlaştırılması ve bütün işçilerin o metodu kullanmak üzere eğitilmesi yoluna gidilerek prodüktivite artışı sağlanır.analizi ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir.

bilgi toplama Pazarlama yönetimi fonksiyonları:  Mamul  Fiyat  Tutundurma  Dağıtım .fiyatlandırılması. PAZARLAMA Pazarlama temelde insanların ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik bir mübadele işlemidir. Tanım:İşletme amaçlarına ulaşmayı sağlayacak değişimleri gerçekleştirmek üzere malların hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi.üretim öncesinde başlayan pazarlama faaliyetleri. Pazarlama anlayışında ise.Çok satıp çok kar etme yerine işletmenin kar elde etmesi ve aynı anda tüketicinin tatmin olması birlikte düşünülmeye başlanmıştır. ***Kalite kontrolü artık muayene ve test ile kusurlu mamullerin ayıklanması değil kalitenin devamlılığını sağlamaya ve kalite geliştirmeye yönelik sürekli çabalardır.Mevcut malları satmak en zor faaliyet olduğundan özellikle her türlü satış arttırma çabalarının yoğunlaşmış olduğu bir yaklaşımdır.Burada pazarlamanın sadece mevcut malların üreticiden tüketiciye geçişi veya satışı olmadığı.satış ve satış sonrası olmak üzere üç ayrı aşamada birbirini tamamlayan çabalardan oluştuğu belirtilmektedir.  Kar getirici satış hacmi:İşletme faaliyetlerini sürdürebilmek için sadece çok satış geliri değil tatmin edici karı getirecek satış hacmini sağlamalıdır.finans. Her üretilenin kolayca satılabildiği böyle pazar koşullarında yoğun tutundurma ve satış çabalarına gerek yoktur.risk taşıma.Pazarlama geleneksel olarak mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye veya kullanıcıya doğru akışını yönelten işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesidir. Pazarlama ile ilgili geleneksel yaklaşımlar ve modern yaklaşım:pazarlama anlayışı Üretim anlayışı.kütle için genelleştirilmesi esasına dayanır.Sadece pazarlama bölümü değil tüm bölümler tüketiciye yönelik tutumu benimsemelidir. Satış anlayışı.tutundurulması ve dağıtılması sürecidir.Günümüzdeki anlamıyla pazarlama tüketici yönlüdür ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması temeline dayanır.üretimin değil artık satışın çok zorlaştığı bir ortamda gelişmiştir.  Bütünleşmiş pazarlama:Sadece yoğun tutundurma çalışmaları ile değil bölüm içi ve bölümler arası koordinasyonu ifade eder.Üç temel unsura dayanmaktadır:  Tüketiciye yönelik tutum(müşteri odaklı olma):Pazarlama bölümü tüketici ihtiyaçlarını belirlemeye ve bunları tatmin etmeye büyük önem vermelidir.Bu esas hammadde malzemenin satın alınmasında kullanılması halinde buna kabul örneklemesi denir.işletmede üretimin en önemli ve tüm faaliyetlerin odak noktası olduğu bu nedenle tüm işletmeyi mühendis ve diğer teknik personelin yönettiği bir dönemin anlayışıdır. Pazarlama fonksiyonları ve pazarlama karması Pazarlama sistemi fonksiyonları:  Değişim fonksiyonları:satın alma ve satma  Fiziksel fonksiyonlar: taşıma ve depolama  Kolaylaştırıcı fonksiyonlar:Standartlaştırma ve dereceleme.

TCMB. Pazarlama araştırmasında veri kaynakları ve veri toplama metotları:  İkincil veri kaynakları:İşletme için kaynakları işletmenin normal faaliyetleri için tuttuğu çeşitli kayıt ve belgelerdir. Araştırmanın planlanması III.Bunlar. Planın uygulanması IV.***Pazarlama programı işletmenin pazarlama faaliyetlerini ve bunların amaçlara nasıl ulaşacağını belirleyen bir plan olarak neyin yapılacağını.postayla veya telefonla soruların cevaplayıcıya yöneltilerek cevapların alınması esasına dayanır.İşletme dışı kaynaklar ise DPT.kim tarafından ve nasıl yapılacağını belirtir ve genellikle bir yıllık süreyi kapsar. Verilerin analizi ve yorumu V.ne zaman.PAZARLAR VE PAZAR ÖZELLİKLERİ    Pazar teriminin çeşitli anlamları vardır: Alıcı ile satıcının karşılaştığı yer Fiyatı belirleyen koşullar dizisi Bir mal veya hizmete olan talep Bir malın pazarı. -Deney metodu:Kontrol edilen bir ortama belirli uyarıcıların verilmesi ve bunların sistemli olarak değiştirilmesine dayanır.DİE. Problemin tanımlanması II. Pazarlama araştırmasının aşamaları I. -Gözlem metodu:Araştırma konusu olan olaylara hiç karışmaksızın onları gözlemek ve bilgileri kaydetmek şeklinde uygulanır. .analizi ve yorumlanmasıdır. Mallar tüketicilerin satın alma amaçlarına göre tüketim malları ve endüstriyel mallar şeklinde iki ana gruba ayrılırken pazarlarda tüketicilerin satın alma amaçlarına göre sınıflandırılırlar. Nihai tüketiciler:Kişisel ve ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. TÜKETİCİLER.Bağımsız değişkenlerden biri değiştirilerek bunun bağımlı değişken üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılır.Üniversiteler gibi çeşitli özel ve kamu kurumlarıdır.  Birincil veri toplama metotları:Birincil veri toplanması halinde kullanılırlar.  karşılanacak ihtiyaçları. -Anket:Önceden hazırlanmış seçilmiş sorulardan oluşan bir anket formuna dayalı olarak yüz yüze görüşmeyle. Araştırma raporunun hazırlanması Pazarlama araştırmasının işletmeye sağladığı faydalar:  Pazarlama fırsatlarını. Pazarlama fırsatlarına ve sorunlarına ilişkin olarak verilerin objektif olarak toplanması. PAZARLAMA ARAŞTIRMASI Üreticilerle tüketiciler arasındaki mesafeyi kapatmaya yarayacak bilgileri sağlama fonksiyonunu yerine getirir.pazarlama problemlerinin varlığını ve onları yaratan faktörleri ortaya çıkarır  Alınacak kararların riskini azaltır vs.  satın alma gücü ve  satın alma isteği bulunan tüm kişi ve kuruluşlardan oluşur.

Tüketici pazarlarının bazı özellikleri:  Temel özelliği satın alma nedeninin kişisel kullanım istek ve amacına dayanmasıdır.ancak rekabet edilebildiği taktirde iç pazarla karşılaştırılamayacak ölçüde büyük satış ve kar potansiyeli taşırlar. PAZAR BÖLÜMLENDİRME VE HEDEF PAZAR SEÇİMİ Strateji. ***Pazarlar bu şekilde ayrılarak bu pazarları oluşturan tüketici gruplarının satın alma sebepleri ve güdüleri araştırılıp buralara yoğunlaşılır.hükümet pazarları.amaca ulaşmayı sağlayan yol. Endüstriyel mal talebinin özellikleri:  Türetilmiş taleptir. Uluslar arası pazarlar:Hem ülke içindeki hem de birbirlerinden çok farklı özellikler gösteren her ülke de özellikleri farklılaşan pazarlardır.diğer taraftan dış pazarların belirtilen kar potansiyelinin yarattığı çekici gücü tüm dünyada işletmeler daha fazla uluslar arasılaşmaya itmektedir.Pazarlama planlamasında en uygun hareket tarzlarını belirleme anlamında pazarlama stratejisinin iki temel unsuru vardır: I.  Arz kaynakları çok çeşitli. fiyat genellikle düşüktür.  Kalite.  Demografik özellikleri:Pazar tanımında belirtilen karşılanacak ihtiyaçları olan kişilerin nüfus özellikleriyle  Ekonomik özellikler:satın alma gücü ile  Davranışsal özellikler:satın alma isteği ile ilgilidir. II.çeşit.satıcı işletme pazarları.diğer devlet kuruluşlarını kapsar. Uluslar arası pazarlar riski fazla. Pazar çeşitleri I.standartlaştırma ambalajlama ve servis önemlidir.  Ülke özellikleri değişkenlik gösterir. Endüstriyel pazarların bazı özellikleri:  Dört grupta toplanabilir:Üretici işletme pazarları.Endüstriyel alıcılar:Kişisel ve ailevi ihtiyaçları dışındaki amaçlarla mal veya hizmet talep eden ve satın alan kişilerdir. Uluslar arası pazarların özellikleri:  Rekabet çok şiddetlidir.Bir taraftan iç pazarların doyması ve sık sık ortaya çıkan ekonomik durgunluğun itici gücü. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:Hangi tüketici veya alıcı gruplarının hedef alınacağının belirlenmesi . III.hareket tarzıdır.girilmesi zor ve girdikten sonra da içinde kalınması zor pazarladır.kurumsal(kar amacı gütmeyen pazarlar)  Daha çok bölgesel alımlar görülür  Alıcı sayısı azdı  Siparişlerin miktarı büyüktür  Satış masrafları azdır  Satın alma işlemi uzun sürer  Satış çabalarında kişisel satış.  Talep nisbi olarak daha fazla dalgalanır  Pazarın bilgi düzeyi yüksektir. Endüstriyel pazarlar:Her türlü malı kendi üretimlerine katmak veya satmak için alanlar başta olmak üzere KİT’leri. Tüketici pazarları:Nihai tüketicilerden oluşan pazarlar kastedilmektedir.(Bağımlı talep söz konusudur)  Tüketim malları talebine göre daha inelastiktir.reklamdan daha önemlidir.

Sınırlı kaynaklar daha karlı bölümlere yönelik olarak kullanılır. Pazarlama karmasının oluşturulması veya geliştirilmesi:Bu gruplara en etkili olarak nasıl ulaşılacağının programlanmasıdır.Pazar bölümlendirme ile pazarı oluşturan tüketicilerin ihtiyaç ve istekleri. II. Demografik bölümlendirme III.diğer bir deyişle heterojen bir pazarın homojen bölümlere ayrılması işlemidir.satın alma davranışları birbirine benzeye gruplar belirlenmeye çalışılır.Tek tip mal üretip bunu tüm pazara sunmak. Hedef pazarın seçimi veya belirlenmesi:  Pazar bölümlendirme:Pazarların çok büyük olduğu ve sınırlı kaynaklarla belirli tip tüketici gruplarına yönelik olarak daha etkin ve verimli çalışılabileceği gerçeği her pazarı bir takım kriterlere göre bölümlere ayırma gereğini ortaya çıkarmıştır. Pazar bölümlendirmenin faydaları: I.genellikle birkaç veya birçok bölüm hedef pazar seçildiğinden aynı malın farklı kalite. Tutundurma çalışmaları en karlı olacağı bölümlerde yoğunlaştırılır.en çekici görünen bir veya birkaç bölümünün üretilecek mamullerle hizmet sunmak üzere belirlenmesi işlemidir.Başlıca üç stratejisi vardır: . Belirli bölüm taleplerine uygun mal veya hizmet üretilir III. Mamule ilişkin bölümlendirme Endüstriyel pazarlarda ise demografik ve psikografik bölümlendirme söz konusu olmaz.Pazar bölümlendirme ile bunlardan vazgeçilmekte.özellikle standardizasyondan ve büyük ölçekli üretimden kaynaklanan tasarruflar sağlar.müşteri büyüklüğüne ve mamulü kullanım durumuna göre bölümlere ayrılabilir.tüketici özelliklerinden hareket edilerek bunların kriter olarak alınmasıdır. Psikografik bölümlendirme IV.örgüt tipine.Alıcılar bölge temeline. Pazar ölçülebilir kriterlere göre bölümlendirilmeli II.hangi fiyatlarla. Bölümlendirmenin başarılı olmasının şartları: I. Pazar bölümlendirme ve bu bölümler arasından en uygun görülen belirli bölümlerin hedef pazarlar olarak seçilmesi rasyonelliğin. Pazardaki değişmeler daha iyi izlenir IV. Pazar bölümlendirmenin en büyük sakıncası artan maliyetlerdir.II.sınırlı kaynakları en etkin ve verimli bir biçimde kullanma isteğinin doğal sonucudur.bir pazarın nispeten benzer özellikleri taşıyan alıcı gruplarına göre kısımlara ayrılması. Coğrafi faktörlere göre bölümlendirme II.cins ve çeşitleri ile hizmet verilmektedir. Pazar bölümlendirme.ne tür mallarla.  Hedef pazar seçimi:Pazar bölümlendirmesinden sonra en karlı.Burada önemli olan bir nokta mamul özelliklerinden değil. Mevcut bir pazarın belirli ayırıcı özellikleri göz önünde tutularak bölümlendirme yapılır.Bölümlendirme çeşitleri: I. İşletmenin imkanlarıyla erişilebilir olmalı III.İkinci husus. Her bölüm kar sağlayacak büyüklükte olmalıdır.hangi tutundurma araç ve metotları ve nasıl bir dağıtımla hedef pazarlara ulaşılacağının belirlenmesidir.

ek hizmetleri.Bu ayrımlardaki esas kriter satın alma amacıdır.tek mamul ve tek pazarlama karması ile tüm pazara hizmet verildiği türdür.tüketicide oluşturulacak mamul imajının nasıl olacağı konusunda mamulün çeşitli nitelikleri büyük önem kazanır.büro malzemelerini.mamulün fiziksel varlığı yanında ondan beklenen tüm faydaları sağlayan çeşitli ekonomik ve psikolojik unsurları göz önünde tuttuğu türdür.cins.tanıtma. Mamul planlama:Bir işletmenin hangi mamulleri pazarlayacağını belirlemeye yönelik tüm faaliyetlerini kapsar.  Yeni mamul kavramı:Mevcut mamullerden belirgin farklılıkları olan mamuller ve işletme için yeni. Tutundurma:Kişisel satış.Çünkü rekabet imkanlarını ve bu yüzden karlılığını yitiren mamullerin yerine yenilerini koyamayan işletmeler pazardan çekilmek zorunda kalırlar. III.beğenmeli(araştırılan) mallar.tek pazarlama karması ile hizmet sunulduğu türdür.satış geliştirme ve doğrudan pazarlamadan oluşan satış arttırma çabalarını gösterir.garantisi vb. III.marka adı.krediler vb hususları ifade eder.Çünkü tüketici işletmeyi kendisine çıktı olarak sunulan mal veya hizmet biçiminde algılar. Mamul:Pazara sunulacak mal. Fiyatlandırma:Yönetim açısından mallara fiyat konulması ve ödeme şartları. Endüstriyel mallar en sonunda kişi ve ailelerinin kullanımları için sunulacak mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan araç ve gereçleri.özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak ayrıma tutulabilir.ambalaj. Yeni mamul geliştirmenin önemi ve aşamaları Büyüyüp. II.işletme yöneticileri ile tüketiciler ve potansiyel tüketiciler arasında köprü fonksiyonu görür. IV.”Farklılaştırılmamış pazarlama stratejisi” de denilir.Mamul. MAMUL PLANLAMA VE GELİŞTİRME Mamulün.pazarlama açısından önemi fiyat.Pazara sunulacak mamullerin kalite.reklam. Dağıtım:Hangi dağıtım kanalları ile ne şekilde malların tüketicilerin istediği yerde ve zamanda alıma hazır hale getirileceğini ifade eder. II.kolayda mallar.hizmet veya fikirlerin tasarımını ifade eder. Tüm pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılmadığı.büyüklük.Bu yüzden eski mamullerin yerine yenilerinin çıkarılması gerekir.hammadde ve yarı mamulleri kapsar.Tüketim malları. Yoğunlaştırılmış pazar stratejisi:Pazarın bölümlere ayrılması ve en karlı görünen tek bölüme. Farklılaştırılmış pazarlama stratejisi:İki.I.  Pazarlama karmasının oluşturulması: I. Mamul geliştirme:Mamul araştırma ve biçimlendirme gibi teknik çalışmalardır. . Mamullerin sınıflandırılması:Tüketim malları ve endüstriyel mallar olarak ikili bir ayrım yapılabilir.pazar için eski olan mamuller bu gruba girer.üç veya daha çok bölüme ama her bölüme farklı pazarlama karmalarıyla hitap etme stratejisidir. gibi çok çeşitli yönleri hedef pazara uygun olarak planlanmalıdır. Mamul kavramları:  Tüm mamul kavramı:Tüketicinin.tutundurma ve dağıtım kararlarını şekillendirmesine dayanır.gelişmek ve hatta iktisadi hayatın hızlı rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek için işletmeler yenilik yapma gereğini duymaktadırlar. Tüketim malları kişi ve ailelerinin kişisel kullanımları için satın aldıkları mallardır.

Artık önceki dönemlerdeki masraflarla kıyaslanamayacak harcamalara girişilerek mamul önceleri az miktarda ama fiilen üretilmektedir.tüketicide firmaya bağlılık yaratır. II.şekil veya bunların bileşimidir.fiyatlar düşürülür.Bu konudaki bilgiler mamul planlamada pazarlama kararlarına rehberlik etmek açısından çok önemlidir.zayıf pazar bölümleri terk edilir ve belirli pazar bölümlerine en sadık müşterilere yönelinir.rekabet sertleşirken yüksek satışlara rağmen artan maliyetler nedeniyle karlarda düşüş hızlanır.mamul karlılığını tamamen yitirmeye doğru gider.terim.Satışlar ve karlar en yüksek düzeylerine ulaşıp azalmaya başlar.Maliyetler yüksek. I. Yeni mamul fikirlerinin toplanması:İşletme içi ve işletme dışı kaynaklardan elde edilen fikirler üzerinde düşünülecek ilk veriler olarak bir araya getirilir. Ön eleme:Toplanan yeni mamul fikirlerinin işletme amaçlarıyla ve imkanlarıyla uyuşmayanlar elenir. III. Mamulün geliştirilmesi:Yeni mamul soyut fikir düzeyinden çıkarılarak somut hale dönüştürülür. I.Bu dönemde yoğun rekabet dolayısıyla reklam önem kazanır.Bu dönemde azalan satışlara paralel olarak üretim azaltılır.Tutucu ve az sayıdaki müşteriler mamulü satın almaya devam eder. III.Bu dönemde mamule talep yaratılması zorunluluğu olduğundan çok yoğun tutundurma ve reklam çabaları gerektirir. Marka tescil edildiğinde yasallaşır ve sahibine yasal koruma hakkı sağlar.satışların ve karların en yüksek düzeylerine çıkıp azalmaya başladıkları dönemdir. Ticari analiz:Ön elemeyi geçen fikirler. VI. Marka ve ambalaj:Marka. IV.fiyat istikrarına yardımcı olur.tutundurmada yardımcı olur ve talep yaratmada etkilidir.Reklam ve diğer bir takım harcamalarda azaltılır. Olgunluk dönemi:Satışlar daha da artmakla beraber artış hızı bu dönemde azalır ve zamanla talep ancak ikame edici talep haline dönüşür. Gerileme dönemi:Satışlardaki düşme hızlanır.Çeşitli tahminlerle karlılık durumu belirlenmeye çalışılır.Bu dönemde üretim arttırılır ve mamul kalitesi geliştirilir.En uzun dönemdir. II. Markada olması gereken özellikler:  Kısa ve basit olma  Söylenmesi kolay ve kulağa hoş gelen .maliyet ve satış analizleri yapılarak değerlendirilir. Pazar testleri:Deneme niteliğinde yapılan sınırlı üretimin gerçek pazar koşullarında piyasaya sürülerek denenmesidir.Üretici ve satıcı firmaların malını tanıtan onu başkalarının mallarından ayırmaya yarayan isim.uyuşanların önem sıraları belirlenir. Büyüme (gelişme) dönemi:Mamule olan talebin artmaya başladığı ve satış gelirlerinin hızlı bir artış gösterdiği aşama olup yeni mamulü pazara sunan öncü firma kara geçerek önemli ölçüde kar sağlar.sembol. Sunuş(tanıtma) dönemi:Satışlar oldukça düşüktür ve ağır bir tempo ile ilerlemektedir. Mamulün hayat seyri:Pazarlama yöneticileri mamullerinde canlı organizmalar gibi bir hayat seyri bulunduğunu bilmelidir.Karlardaki düşüşler daha da artar.Fiyatlar genellikle yüksek tutulur. Pazara sunuş:Pazar testlerinde başarılı olan mamuller artık daha büyük çapta üretilerek daha çok ve daha geniş bölgelerde piyasaya sürülür. V.Karlılık nedeniyle pazara rakipler girmeye başlar.Aşamaları:Bu işlemler işletmelerde iki türlü olmaktadır:  İşletme içinde yeni mamul geliştirme çabalarıyla  Bir malın başka işletmelerden patent hakkının alınması veya çeşitli yollardan malın taklit edilmesiyle.Pazar pek çok rakip girmiştir.Yeni mamulün yerini eski mamul alır.Marka.gelirler de az olup tipik olarak bu dönemde zarar söz konusudur. IV.

ikinci olarak bu miktarın üretilmesi yolunda katlanılacak toplam maliyetleri . İktisat teorisine göre tüketicilerin ödeyecekleri fiyatı arz ve talep koşulları belirler.hükümet ve işletmenin diğer bölümlerinin yöneticileridir.rakip firmaların tepkileri vb.Fiyatlandırma zor bir iştir ve kararları alan yöneticinin maliyet.Yöneticinin fiyat kararlarını etkileyen başlıca çıkar grupları. Endüstrideki rekabet durumu Fiyatlandırma usulleri: Maliyete yönelik fiyatlandırma I.Ancak bu kar yüzdesinin hiç hesaba katılmayan sabit maliyetlerden bir birimine düşmesi muhtemel miktarı da karşılayıp net bir kar payı bırakacak şekilde yüksek tutulması yoluna gidilir. Maliyet artı usulü:Birim maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek satış fiyatı belirlenir.Fiyatlandırma. Hedef fiyatlandırma:Belirli toplam masrafların karşılığı olarak elde edilmek istenen kar yine toplam olarak temel alınır.tüketici geliri.Birim sabit maliyet ile birim değişken maliyet toplamı olarak elde edilen birim maliyetin üzerine belirli bir kar yüzdesi eklenir.çünkü fiyatlar işletmenin en önemli cari gelir kaynağıdır. II. Fiyatlandırmada göz önünde tutulması gereken faktörler: I. Mamule olan talep III.Gerçekte.alıcı ile satıcının üzerinde anlaşması ile değişimi sağlar.    Kolayca tanınan Ambalaj ve etiketlemeye uygun Dikkat çekici Reklam araçlarında kullanmaya uygun olma Ambalajın fonksiyonları:  Mamulü koruması  Taşımada kolaylık sağlaması  Malı farklılaştırması  Tutundurmaya yardımcı olması FİYATLANDIRMA Pazara dayalı ekonomilerde fiyat arz ile talebi karşılaştırır.pazarlama yöneticisinin en başta gelen görevlerinden biridir.çeşitli çıkar grupları fiyat ve fiyatın belirlenmesi ile yakından ilgilidir.rakipler. İktisat teorisinde işletme yöneticisinin fiyat koyarken tek önemli çıkar grubu olarak tüketiciyi göz önünde tuttuğu şeklinde basitleştirici bir varsayım mevcuttur. konuları değerlendirmesi gerekir.İki çeşidi vardır:  Değişken maliyet esası:Birim değişken maliyeti bulup bunun üzerine birim kar payı eklenir. aracı kuruluşlar.  Tam maliyet esası:Toplam sabit maliyet.üretim faktörleri sahipleri. maliyet muhasebesi usulleri çerçevesinde belirli bir standarda göre dağıtılarak bit birime düşen sabit maliyet payı bulunur.iş koşulları. Bu usulde pazarlama yöneticisi önce gelecek yıl belirli bir maldan üretip satabileceği miktarı tahmin eder.Önceden tahmin edilen belirli bir satış hacminde toplam maliyetlerin üzerinde ulaşılmak istenen sabit bir kar hedefini gerçekleştirecek fiyat belirlenmeye çalışılır. Mamulün üretim veya alım maliyeti II.Bu yüzden tüketicinin mal için ödediği fiyat genellikle saptanmış fiyattır.talep.ama uygulamada fiyatlar bu koşulları da göz önünde tutan işletme yöneticisi tarafından belirlenir.

 Sabit fiyatla fiyatlandırma:Tek bir fiyat uygulanması ve bu fiyatın uzunca bir zaman değiştirilmemesidir.Sonra da bu miktar yatırıma karşılık toplam olarak ne kadar kar etmeyi hedeflediğini belirler.Böylece uzunca bir zaman sabit tutulan fiyatın tüketici üzerinde güven duygusu yaratması sağlanır.Rakip fiyatların ortalaması veya aradaki fark fazla olmamak kaydıyla rekabet fiyatından biraz yüksek veya düşük bir fiyat saptanabilir. Talebe yönelik fiyatlandırma:Talebin yoğunluğu temel alınarak fiyat.  Prestij fiyatlandırma:Yüksek fiyatlı mal kalitelidir düşüncesinden yararlanmak amacıyla fiyatın kalite imajı yaratacak şekilde yüksek tutulmasıdır. Bu fiyatlandırma usulünün en büyük sakıncası işletmenin satabileceği mamul miktarının fiyatın belirlenmesinden önce tahmin edilmesi gereğidir.Piyasa fiyatına göre fiyatlandırma en fazla homojen mamullerle ilgili piyasalarda özellikle çok alıcı ve satıcının olduğu tam rekabete yakın güçlü bir rekabet ortamında görülür.İki şekli vardır:  Cari fiyatı esas alma:Mamulün fiyatı o endüstri dalındaki ortalama fiyat düzeyinde tutulmaya çalışılır.Rekabete dayalı fiyatlandırmanın en belirgin özelliği firmanın fiyat ile maliyet veya talep arasında değişmeyen bir ilişkiyi sürdürmeye çalışmamasıdır.Tüketici ile direkt ilişki kurmaya dayanması nedeniyle en etkili iletişim yoludur. TUTUNDURMA Satış artırıcı çabalar bütünüdür. Tutundurma araçları: I.Tutundurmanın inandırıcı.Bu metodun temeli tüketiciye sunulan malın pazardaki değerini alıcıların ona ne değer biçtiğini isabetli bir şekilde tahmin etmeye dayanır.Bu ikisinin toplamı ulaşılması istenen toplam satış gelirleri olacağı için hedef karı verecek satış gelirlerini üretilecek miktara bölme yoluyla birim fiyatı elde eder.firmanın fiyatlarını geniş ölçüde rakiplere ve onların fiyatlarına bakarak belirlemesi halidir.Oysa talep fiyata bağlı olarak az ya da çok olur. Rekabete yönelik fiyatlandırma:Temelde. Psikolojik fiyatlandırma:  Küsuratlı fiyatlandırma:Mamulün esas fiyatı daha önce açıklanan usullerden biriyle belirlendikten sonra bu fiyatı almayıp onun hemen altındaki küsurlu rakamın benimsenmesidir.talep az ise düşük olarak belirlenir. talep fazla ise yüksek.Kişisel satış en eski tutundurma çeşididir.Bazen fiyat sabit tutulup miktar biraz azaltılır ya da ikisi de arttırılarak fiyatta daha fazla bir artış yapılır.  Kapalı zarf usulü:Çeşitli mal veya hizmetleri sunan firmalar.rakiplerin fiyat tekliflerini tahmin etmeye ve öğrenmeye çalışarak onlardan biraz daha düşük fiyat önerme yoluyla ihaleyi kazanma yarışına girerler.Bu bakımdan etkili tutundurma etkili bir iletişim demektir.  Miktar indirimi yoluyla:Mamulün fiyatını arttırma yerine miktar indirimi yoluyla bir çeşit gizli zam yapma yoluna gidilir. Kişisel satışın başlıca özellikleri:  Kişisel karşılaşma  Dostluk ilişkileri geliştirme  Dinleme ve karşılık verme zorunluluğu  Birinci elden bilgi toplama .ikna edici.tahmin eder. Kişisel satış:Satış yapmak amacıyla satışçının bir veya daha fazla potansiyel alıcı ile yüzyüze görüşmesidir.haberleşme veya iletişim olma yönü onu diğer pazarlama faaliyetlerinden ayıran en büyük özelliğidir.

Tanıtma.  Reklamla ulaşılmak istenen spesifik amaç  Bu işe ayrılacak bütçe  Hedef tüketicilerin özellikleri  Bu özellikler çerçevesinde çeşitli reklam araçlarının istenilen hedeflere ulaşabilme kabiliyeti III. Satış geliştirme:Reklam.üretici ile nihai tüketici veya malları kendi üretiminde kullanan endüstriyel kullanıcı arasında yer alan bağımsız bir kuruluş olup malın mülkiyetinin devrini sağlar.mamulün özelliklerini.tipik örnekleri toptancılar ve perakendecilerdir.rakiplerin durumunu ve genel pazar koşullarını iyi bilmesi gerekir.Mal veya hizmeti sunuşunu tüketicinin ihtiyaç ve isteklerine yüzyüze görüşmesi sırasındaki tutum ve davranışlarına göre ayarlayabilir.Aldıkları malları stok yaparlar. Doğrudan pazarlama:Özenle hedef olarak seçilmiş bireysel tüketicilerle hemen cevap almak üzere düzenlenmiş doğrudan iletişimdir. Kişisel satışın başarılı olabilmesi için satışçının hitap ettiği tüketicileri.yöneticiler veya mallar ya da hizmetler hakkında yayınlanan ticari haber.resim vb şekillerdeki tanıtıcı araçlardır.Kişisel satışta satışçı uygulamada oldukça geniş bir esnekliğe sahiptir.yüksek maliyetli oluşudur.tv ve benzeri basın-yayın araçlarında işletme. Mal ve hizmetlerin satışlarını ve karlılığını arttırma nihai amacı doğrultusunda reklam çeşitli amaçlarla yapılır:  Yeni mamulü pazara sunmak veya yeni pazar bölümlerine girmek  Dar bir zümrenin kullandığı malı geniş kitlelerin kullanmasını sağlamak  Firma imajı ve markaya bağlılık yaratmak  Firmayı ve malın özelliklerini anlatarak satışçılara yardımcı olmak  Satışçıların ulaşamadığı kimselere ulaşmak Reklam mesajlarının ulaştırılacağı haberleşme kanalları  Radyo ve tv gibi göze ve kulağa hitap eden araçlar  Gazete ve dergi gibi yazılı basın araçları  Posta reklam araçları  Açık hava reklam araçları(afiş. Reklam:Mallar veya hizmetler veya fikirlerin geniş kitlelere duyurulması ve benimsetilmesi amacıyla bir ücret karşılığında kişisel olmayan bir biçimde sunulmasıdır.teşhirler vb devamlılığı olmayan diğer satış çabalarıdır.röportaj.Aracılar. II. DAĞITIM Üretilen mamullerin tüketicilere doğru hareketiyle ilgili tüm çabaları kapsar ve bu nedenle üretimle tüketim arasındaki bağlantıyı gerçekleştirir.pano) Reklam aracının seçiminde temel olarak hitap edilecek pazar veya hedef tüketiciden hareket etmek gerekir.Ancak aracın seçiminde öncelikli olarak şu faktörler göz önünde tutulur. Kişisel satışın en sakıncalı ve sınırlayıcı yanı.hukukumuzda malın mülkiyetini üzerine alıp almamalarına göre iki gruba ayrılırlar:  Tüccar aracılar:Satılmasına yardımcı olduğu malın mülkiyetini üzerine alan aracılar olup. Dağıtım kanalları ve kanal seçimi: Aracı.tanıtma ve doğrudan pazarlama dışında kalan sürekli olarak yürütülmeyen sergiler.satış geliştirme ve doğrudan pazarlama: Tanıtma:Karşılığında genellikle bir ücret ödemeden radyo.kişisel satış. .

Malları stok yapmazlar. Fiziksel dağıtım:Mamullerin üretim aşamasından geçtikten sonra tüketiciye teslimine kadar yapılan işlemler olarak tanımlanır ve bazı hallerde hammaddelerin üretim kaynaklarından fabrikaya. Dağıtım türleri: I.Dağıtım kanalı kararlarının iki yönü bunları en önemli pazarlama kararları arasında yer almasına yol açar:  İşletmenin mamulleri için seçilen kanallar diğer bütün pazarlama kararlarını etkiler.komisyoncu ve perakendeci gibi aracı kuruluşların gerçekleştirmesi halidir.Üretici işletmelerin dağıtım kanalı sistemi kuracak güçlerinin olmaması.Dış pazarlarda belirsizlik ve risk çok daha fazladır.işletmenin diğer işletmelere karşı uzun vadeli taahhüt ve bağlantılar içine girmesine yol açar.satış temsilcisi. Fiziki dağıtımın fonksiyonlarından birisi ve belki de en önemlisi olan taşıma.Direkt dağıtım uygulaması. II.bir kerelik satın alma hacmi veya birim fiyatın yüksek olması gibi durumlarda görülür.Özellikle kolayda mallar ve tüketim malları için kullanılır. Yardımcı aracılar(tüccar yardımcıları):Mülkiyeti devretmeksizin onun transferine yardımcı olan acenteler.malların üretim noktalarından tüketim noktalarına ihtiyaç duyulan miktarda.  Seçimli veya selektif dağıtım:Belirli bir bölge sınırlı sayıda toptancı veya perakendeci veya sadece perakendeci kullanma politikasıdır. Uluslar arası pazarlamaya ihtiyaç duyulmasının nedenleri:  İç pazarların itici gücü(pazarların doyması.aracı kullanmanın işlem sayısında tasarruf sağlaması nedeniyle bu dağıtım türü kullanılır.onun yerine sadece alıcılar ile satıcıları bir araya getirip bu hizmet karşılığında satış üzerinden belli bir komisyon alırlar. Dağıtımın ne ölçüde yoğun olacağı ile ilgili olarak belli başlı üç politika vardır:  Yaygın veya yoğun dağıtım:Malın alıcısının olduğu her yerde satışa sunulmasına dayanır.Depolama ve depo yerlerinin seçimi de fiziksel dağıtımın önemli fonksiyonlarından birisidir. Direkt dağıtım:Üretici işletmenin kendi satış örgütüyle doğrudan doğruya tüketiciye malının satışını yapması halidir.yarı toptancı.tellallar ve komisyonculardır.Birden çok ülke pazarına yönelme önemli ölçüde karmaşıklık ve zorluk yaratır.üretim alanına gelişiyle ilgili işlemleri de kapsar.kotalar ve çeşitli engeller vardır.ekonomik durgunluk vb)  Dış pazarların çekici gücü(büyük satış ve kar sağlama potansiyeli) .üretim ve tüketim bölgeleri arasındaki uzaklığın az olması. Dağıtım kanalı:Bir malın üreticiden tüketiciye hareketinde izlediği yoldur.üstün ve etkin olmaları.tüketici sayısının az veya belirli merkezlerde toplanmış olması.gümrük vergileri. ULUSLAR ARASI PAZARLAMA Pazarlamanın ülke sınırları dışında da yapılmasıdır diğer bir ifadeyle iki veya daha çok ülke de pazarlamanın uygulanmasıdır.  Bu kararlar.  Özel dağıtım:Belirli bir pazarda sadece tek toptancı veya perakendeci vasıtasıyla mamulün dağıtılması politikasıdır.aracı işletmelerin temel pazarlama görev ve fonksiyonları açısından deneyimli. Endirekt dağıtım:Üretici ile tüketici arasındaki alım-satım ilişkisini hukuki ve iktisadi bağımsızlığı olan toptancı.zamanında ve uygun maliyetle hareket ettirmektir.üretim ve tüketim temposunun aynı veya benzer olması.

yabancı ülkede yerel yatırımcılarla ortak olarak iş yapar. Finansal yönetimin kapsamı:  Yalnız nakit parayla ilgilidir. FİNANSMAN Finans.  İşletmede kullanılan fonların sağlanması ve idare edilmesi olarak ele alınmaktadır. Uluslar arası pazarlar için pazarlama karması:İki ana strateji vardır: I.ihtiyaç duyulan fonların uygun şartlarda sağlanması ve etkin bir şekilde kullanılmasıyla ilgili faaliyetlerdir.bir markayı. İhracat:Dış pazarlara girmenin en basit ve en çok kullanılan şeklidir. IV.Bu taktirde işletme için daha çok satış ve kar sağlama imkanı vardır.Lisans vermenin özel ve çok kullanılan bir şekli de franchising haklarını vermedir.hammadde gibi kaynaklarından yararlanılması yanında yatırımlar üzerinde tam denetim sağlanır.finansal politikanın temel sorunu.Üretici işletme bazen mamulünü hiç değiştirmeden bazen de gideceği yere göre değişiklikler yaparak gönderir.fonların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması olmaktadır.Ancak bu ana strateji daha büyük üretim ve pazarlama maliyetlerini gerektirir. III. II.Para denilince nakit ve bankadaki vadesiz mevduat kastedilir. Lisans verme:Başka bir ülkedeki işletmeye lisans anlaşması ile bir konuda faaliyet izni verilir.işletmenin üretiminin bir kısmının yurt dışına gönderilmesi ve orada satılmasıdır.vadesiz mevduat. İşletmede finansman fonksiyonunu yerine getiren finans veya mali işler yöneticisi temel olarak gerekli fonları en uygun şartlarda elde etmek ve en etkin bir biçimde kullanmakla görevli kimsedir.En az riskle dışa açılma yoludur.Gidilen ülkenin ucuz işgücü. Ekonomik ve demografik çevre III. Fon. Politik ve hukuki çevre Uluslar arası pazarlara giriş şekilleri: I.patenti.İşletme.nakde çevrilebilir değerler ve gerektiğinde para gibi görev yapabilecek çeşitli unsurları kapsar.ticari sırrı veya herhangi bir şeyi bedel karşılığı satar.İhracat.ancak kar transferinin sınırlandırılması.Dolayısıyla fon sağlama görevine ek olarak varlık elde edilmesi veya .yabancı ülke işletmesine. Standart pazarlama karması stratejisi:İşletme hangi yabancı pazar girerse girsin aynı pazarlama karmasını kullanır.bir üretim sürecini. Farklılaştırılmış pazarlama karması stratejisi:İşletme pazarlama karması unsurlarının her hedef pazar için ayrı ayrı adaptasyona tabi tutar. Ortak mülkiyet girişimi(joint venture):Çeşitli avantajları nedeniyle bir yerli yatırımcı.  Sistem yaklaşımı çerçevesinde finansal yönetim işletmenin tüm yönetiminin bölünmez bir parçasıdır. II.Fon ise nakit .Uluslar arası pazarlamayı etkileyen çevresel faktörler: I.finansmanın en genel aracı olup paradan daha geniş kapsamlı bir terimdir.Bu mülkiyeti ve denetimi paylaşarak ortak iş kurma şeklidir. Direkt yatırım:En riskli ama en karlı olabilecek pazara giriş şekli olup dış pazarda montaj veya üretim tesisleri kurmak üzere yatırım yapma yoludur. Kültürel ve sosyal çevre II.Bu yöntemin en önemli avantajı büyük ölçekli üretimden dolayı birim maliyetlerin düşürülmesidir.Böyle ele alınınca finansal yönetim fon sağlama ile ilgili bir destek birim olmaktan çıkmakta.devalüasyon gibi durumlar nedeniyle en riskli seçenektir.

işletmenin amaçlarına ve üretim çabalarına uygun olarak toplanmış bütün maddi ve maddi olmayan varlıklardır.elden çıkarılması kararları verildiğinde finansal yönetim. Finans açısında sermaye ise.Oto finansman bir işletmenin veya müteşebbisin karlı ve verimli çalıştığını gösteren bir ölçü olarak kabul edilir. Oto finansman:İşletmenin kendi faaliyetleri sonucu elde ettiği karların tümünün veya bir kısmının dağıtılmayarak işletmede bırakılması yoluyla sermaye ihtiyacının karşılanmasıdır. .üretime tahsis edilen bütün fiziksel üretim araçlarını kapsar. Öz kaynaklarla finansman:Bir işletme kurarak faaliyete geçirmek isteyen bir kimse veya kimselerin kendi kişisel varlıklarından ayırarak işletmeye tahsis ettikleri maddi ve maddi olmayan iktisadi değerlere o işletmenin öz kaynakları denir. Bu finansman kaynağının yöneticiler tarafından gelişi güzel ve verimsiz yatırımlara yönelik olarak kullanılması tehlikesi II. Bir işletmenin sahip veya sahiplerince gerek kuruluş aşamasında gerekse daha sonra sermaye artırımı yoluyla ya da kardan dağıtılmayarak şirkete fon tahsis edilmesine öz kaynaklarla finansman denir.Çünkü duran varlık yatırımlarını bu tür kaynaklara dayandırmak riskli olup uygun değildir.işletme adı.bina.İşletmenin tüm risklerine öz kaynaklar katlanır.patent hakkı.mal. Küçük hisselere sahip tasarruf sahiplerinin yıl sonlarında tasarruflarından bekledikleri yararı alamamaları riski. İşletme biliminde sermaye.İşletmenin faaliyete geçmesinden sonra ayrılan ihtiyatlar ve karşılıklar da öz sermayeden sayılır. Dağıtılması halinde kısmen de olsa piyasaya girecek ve cari faiz nispetinin düşmesine olumlu katkısı olabilecek karların işletmede alıkonması nedeniyle sermaye piyasasını daraltıcı etkisi III.Bu yöntem özellikle sermaye tedarikinin güç olduğu veya sermaye maliyetlerinin yüksek olduğu dönemlerde işletmeye kaynak sağlar.genel riskler için de yedekler ayırmak.Bunların karşılığında kaynağı sağlayanlara belirli bir faiz ödenir.işletmenin borç olarak sağladığı kaynaklar dışındaki kendi imkanlarını ifade eder ve kurucuların koyduğu veya hisse senedi satın alanların sağladıkları fonları.marka vb her türlü varlıklar girer. Yabancı kaynaklarla finansman:İşletmenin belirli vade sonunda geri ödemek üzere sağladığı kaynaklardır. Sakıncaları: I.herhangi bir sermaye maliyetinin söz konusu olmayıp faaliyetlerden doğacak karın tümüyle sahiplerine ait olmasına dayanır.işletmenin yarattığı ihtiyatlar.dağıtılmamış karlar gibi fonları kapsar. Öz kaynaklarla finansmanın üstünlüğü işletmeye tahsis edilen fonların süresiz veya çok uzun bir süre için işletme emrine verilmiş olmasına.başta üretim ve pazarlama olmak üzere diğer işletme fonksiyonları ile doğrudan ilgili hale gelmektedir.karları dağıtmayarak sermaye hesaplarında tutmak gibi yollar söz konusu olur. Oto finansmanda belirli riskler için karşılıklar ayırmak. Fonların sağlanması Sermaye kavramı ve sermaye kaynakları:İktisat biliminde sermaye.İkili bir ayrıma tabidirler:  Kısa vadeli borçlar:Vadesi bir yıla kadar olan kredilerden oluşur ve genellikle çalışma sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılır.Özsermaye kapsamına para.

satın aldıkları tahviller için ödedikleri paralara karşılık. Tahvil:Kişileri hisse sahibi yapmadan. “nakdi sermaye üretim faktörleri yarı mamul mamul nakit” şeklindeki dönüşüm veya devir mevcuttur. FONLARIN KULLANIMI Duran varlık yatırımları:Duran varlıklar şekil değiştirmeden kalan ve birden fazla üretim dönemine katılarak uzun süre kullanılmakla giderek kullanılamaz hale gelen sermaye unsurlarıdır.Çalışma sermayesi unsurları.Kısa vadeli finansman:İşletmede tüm faaliyetleri kapsayan bir.satılan mal ve hizmetlerin karşılıklarının ödenmesiyle işletmeye döner ve sürekli bir akış ve değişim içinde bulunurlar.Yönetici bu görevi yerine getirirken özellikle pazarın ve iş hayatının dinamik niteliğini göz önünde bulundurarak bu dinamizme ayak uydurmalıdır.genel olarak ekonomideki ve iş hayatındaki istikrar-durgunluk ve dalgalanmalar.Duran varlık kalemleri işletmenin olağan faaliyeti sırasında satılan malların maliyetlerine aşınma payı olarak eklenerek tasfiye edilirler.Bu fark. Finans yöneticisi için işletmenin duran varlık ve çalışma sermayesi miktarlarını ve bunların arasında birini gereğinden fazla veya diğerini ihtiyaçtan az tutmayacak şekilde optimum bir dengeyi kurmak ve bunu sürdürmek en temel görevlerden biridir. Dönen varlıkları toplamından kısa vadeli borçlar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan miktara.Her senet. İşletmelerin çalımla sermayesi ihtiyacını belirlemelerinde şu faktörler etkili olur:  İşletmenin faaliyet alanı  Müşterilerin kredi ihtiyaçları  İmalat ve satış süresinin uzunluğu FİNANSAL PLANLAMA İki türlü amacı vardır:  İşletme faaliyetleri için gerekli fonları sağlamak .politik nitelikli olmakla beraber ekonomiyi etkileyen gelişmeler işletmenin kısa süreli fon ihtiyaçlarını etkilerler.Bunlar işletmenin normal faaliyetlerinde paraya çevrilmeyen.arsa.Bu olağan işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde çalışma sermayesi önemli bir rol oynar.Büyük bir değişkenlik gösteren fon ihtiyacı.önceden belirlenmiş oranda faiz ödeme taahhüdü ile uzun vadeli finansman sağlanır.Herşeyden önce işletmenin kendi ürettiği mamullerle ilgili mevsimlik dalgalanmalar.genel kurulda bir oy hakkı verir.periyodik olarak alım-satım konusu olmayıp süreklilik gösteren varlıklardır. Uzun vadeli borçlar:Bir yıldan daha uzun vadeli yabancı kaynaklardır.işletmenin varlıklarının borçlarını ödemek ve yükümlülüklerini yerine getirmek için kullanılabilir durumda tuttuğu bir güvenlik payıdır. Uzun vadeli finansman:İşletmenin makine.net çalışma(işletme) sermayesi denir.bina gibi duran varlıkların Özsermaye ile veya uzun vadeli kredilerle finanse edilmesi gerekir.kısa süreli finansmanla sağlanacak fonlarla karşılanır.Uzun vadeli finansman ihtiyacı Özsermaye yanında hisse senedi ve tahvil çıkarmak yoluyla sağlanır: Hisse senedi:Sahibine şirkette ortaklık hakkı verir.teçhizat.Ona sahip olan hissenin büyüklüğü oranında şirketin geliri ve varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu gibi şirketi denetim yetkisine de sahip olur. Dönen varlık yatırımları:İşletmenin normal faaliyet dönemi içinde nakde veya paraya çevrilebilir varlıklarını kapsar.Hisse senedi olanlar şirkete ortak olduklarından bunun karşılığı olarak giren para öz sermayedir.

Bu bütçeler işletmenin sadece bir dönemdeki finansman ihtiyacını değil aynı zamanda o dönem içindeki dağılımı ve dağılıma göre para ihtiyacını göstermektedir. Kısa vadeli planlamanın iki temel amacı vardır:  Nakit açıklarını görmek ve ona göre gerekli önlemleri alarak ihtiyacın karşılanmasını sağlamak  Nakit fazlalarını görmek ve ona göre verimli yatırım alanlarına yönelmek Kısa dönemli işletme bütçe çeşitleri Pazarlama fonksiyonu ile ilgili:  Satış bütçesi  Satış giderleri bütçesi Üretim fonksiyonu ile ilgili:  Direkt ilk madde ve malzeme giderleri bütçesi  Direkt işçilik giderleri bütçesi  Genel üretim giderleri bütçesi II.personel.duran varlıklar. Finans yöneticisi firmanın yatırım politikasını belirlerken duran varlıklara yatırılan fonlar ve bun varlıklar için ayrılan amortisman karşılıkları ile yenileme fonlarının yatırımın yapıldığı zaman noktasındaki değerlerini göz önünde tutar. Finansman yöneticisi yaptığı finansal planlama çerçevesinde kendi ortakları için firma değerini maksimum kılmak üzere finansal yönetim politikaları denilen şu politikaları kararlaştırır ve uygular:  Yatırım politikası  Finansman politikası  Temettü politikası Finansal planların hazırlanmasında uygulanan yöntemlerden birisi bütçelemedir.Kısa süreli finansal planlama işlemlerine nakit bütçeleri de denilmektedir.Bu suretle duran varlıklara yapılan yatırımlardan beklenen nakit akışlarının net bugünkü değerlerini maksimum kılma politikası izlenir. Fon temininde finansman maliyetini minimum kılmak  İşletmenin finansal yapısını değişen koşullar uydurmak  Sağlanacak nakit fazlalıklarını verimli kullanmak muhtemel mali açıklar için önceden tedbir almak ve finansal dengeyi korumak.yatırım ve finansman unsurlarını esas alan uzun dönemli analize dayanan uzun vadeli planlar hazırlanmalıdır.Bu yöntemlerin en çok kullanılanları:  Geri ödeme süresi . Uzun vadeli planlama ve sermaye bütçelemesi yöntemleri:Bir yıldan fazla süreler için hazırlanan işletme bütçelerine uzun vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.İşletmelerin uzun dönemde devamlı kar elde etmeleri için büyüme amaçlarına uygun olarak satışlar.Bütçeleme ise. Kısa vadeli planlama ve nakit bütçeleri:Bir yılı aşmayan süreler için hazırlanan işletme bütçelerine kısa vadeli işletme bütçeleri denilmektedir.piyasa durumları.planların rakamlarla ifadesidir. Finansal planlama vade yönünden iki grupta yer alır: I.Bütçe.işletmelerin belirledikleri hedeflerin sayılarla gösterilmesidir. Firmalar yatırım yapacakları alternatiflerin en uygununu tespit ederken sermaye bütçelemesi yöntemlerinden yararlanırlar.

Bir yatırımdan beklenen yıllık nakit akışlarının ıskontolu değerleri toplamından o yatırım için yapılmış olan nakit çıkışlarının çıkarılması ile yatırımın net bugünkü değeri bulunur.Geri ödeme süresi.işletmenin fon yapısını ve fonların kullanımını oluşturan bilanço kalemleri ile gelir tablosundaki değerler arasındaki ilişkilerin incelenmesi yoluyla finansal dengenin ne ölçüde sağlandığının belirlenmesi ve bu duruma göre rasyonel kararlar alınmasının sağlanmasıdır.Finansal analizin çeşitli kredi veren kuruluşlar için de büyük önemi vardır.hukuki şekline ve amaçlarına uygun bir finansal yapı oluşturmak. Finansal analizin amaçları: I. İç verim oranı  Net bugünkü değer Geri ödeme süresi:Bu yöntem bir yatırımın ne kadar sürede kendisini ödeyebileceği sorusunu cevaplandırır.varlıklar ile fon kaynakları arasında sürekli bir denge sağlamak II.bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını yatırım harcamalarına eşit kılan bir zaman süresidir. İşletmeyi borçlarını zamanında ödeyebilecek durumda tutmak IV. Net bugünkü değer:Bu kriter bir yatırımdan beklenen nakit akışlarını belirli bir ıskonto oranı ile yatırımın yapıldığı zaman noktasına indirger.finansal bakımdan faaliyetlerini ve etkinliğini ölçmek amacıyla belirli zaman aralıklarında veriler sağlar.yönetimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan finansman türünü ve miktarını gösterir.Bu kritere göre çeşitli teklifler değerlendirilir ve kendisini en kısa zamanda ödeyecek olan yatırım teklifi kabul edilir.potansiyel kapasitesini. Finansal yönetimini etkili ve verimli bir şekilde planlanıp yürütülmesinde iki temel husus çok önemlidir:  Firmanın mevcut finansal durumunun iyi değerlendirilmesi  Değişen ekonomik koşulların etkilerinin iyi anlaşılması Özet bir şekilde finansal analiz.Sermaye bütçelemesinin net bugünkü değere göre yapılması halinde ıskonto oranı olarak alınan yüzde genellikle işletmenin sermaye unsurlarının ağırlıklı ortalama maliyetidir. Geri ödeme süresi= Yatırım maliyeti Yatırımdan beklenen yıllık net gelir İç verim(iç karlılık) oranı:Bir yatırım için harcanan paralar ile bunun faizleri toplamını yatırımın gelirine eşit kılan faiz haddidir.Bu ıskonto oranı yatırımdan istenen verimliliği yansıtır. Faaliyet döneminde toplam gelirlerle giderler arasında olumlu bir fark sağlamak III. şahıslara ve işletmenin sahiplerine işletmenin durumu hakkında bilgi ve güven vermek . İşletmenin faaliyet konusuna. İşletmenin çeşitli dönemlerdeki finansal durumları arasında finansal etkinlik bakımından karşılaştırmalar yapılarak bu analiz sonuçlarına göre gereken tedbirleri almak da finansal kontrol faaliyetlerini oluşturur.işletmenin faaliyetindeki aksaklıkları. İşletme ile ilgili 3. FİNANSAL ANALİZ İşletmenin.

Finansal analiz yöntemleri: I.  Forfaitinge poliçe ve bono şeklinde senede bağlanmış alacaklar konu olur.  Forfaiting işlemleri 6 ay ile 10 yıl arasında gerçekleşir.üretici veya satıcı ile factor arasında uzun vadeli bir sözleşmeyi gerektirir. II. Oran analizi yöntemi:Finansal analizin temel araçları olan çeşitli finansal oranların kullanılması yöntemidir ve işletmelerde en çok kullanılanıdır.aynı şekilde gelir tablosundaki kalemlerin yüzde payları birbirini izleyen birkaç yıl için hesaplanarak sonuçların karşılaştırılması yoluna gidilir. Forfaiting: Kredili mal ve hizmet ihracatından doğan ve gelecekte tahsil edilecek orta vadeli. III. Forfaiting işlemlerinin temel özellikleri:  Forfaiting işlemleri ihracattan doğan ve orta vadeli alacaklarla ilgilidir.ayrıca factoring şirketi kredili satış işlemlerinin her aşamasında söz sahibi olmaktadır.kredili satış yapan üretici işletmeye aşağıdaki hizmetleri sunabilir:  Muhasebe kayıtlarının tutulması  Kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi  Alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıpların karşılanması  Satıcı işletmeye kredili satış tutarının belli bir oranında kredi verilmesi  Potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış olanaklarını artırmak amacıyla piyasa araştırmaları yapılmasıdır.kur ve kredi gibi risklerden korunmak amacıyla yapmış oldukları işlemlerdir. IV. Factoring işlemi. Karşılaştırmalı finansal tablolar analizi yöntemi:Bir işletmenin birbirini izleyen iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların karşılaştırmalı olarak düzenlenip incelenmesine dayanır.elde edilen karı veya katlanılan zararı gösteren tablodur.  Forfaiting sevk sonrası ihracat finansman tekniğidir.Bu şekilde işletmenin finansal tablolarında yer alan her bir kalemin temel kabul edilen yıla göre yüzde olarak gelişme trendi bulunur. Finansal oranlar FİNANSAL TEKNİKLER I. Temel finansal tablolar Bilanço:Bir işletmenin ekonomik değeri olan varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir.  İhracatçıların faiz.İşletmenin mevcut ve gelecekteki kredili satışlarıyla ilgili alacakları factore devredilmekte.Bu sözleşme ile factor. II.İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir. Faktoring:Genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının factorlere satılması suretiyle işletmelere fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir. Eğilim yüzdeleri yöntemi:İşletmenin gösterdiği gelişmelerin yıllar itibariyle izlendiği bu yöntemde birbirini izleyen dönemlere ait finansal tablolarda yer alan kalemlerin temel alınan finansal tablo kalemlerine göre gösterdiği artış veya azalışlar yüzde olarak hesaplanır. Gelir tablosu:Belirli bir dönemde işletmenin gelir ve giderlerinin miktarını.  Forfaiting işlemlerinde 4 taraf vardır: . Dikey yüzdeler yöntemi:Aktif ve pasif toplamlar 100 kabul edilerek aktif ve pasif kalemlerin yüzde payları belirlenir.bir banka tarafından garanti edilmiş.senetli ve senetsiz alacağın kendilerine rücu hakkı olmaksızın vadeden önce satılarak tahsil edilmesidir.

motive edilmesi ve işletmede tutulması gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesini üstlenir. İNSAN KAYNAKLARI İnsan kaynakları yönetimi amaçlara ulaşma yolunda örgütün insan boyutuyla ilgilenir.  Para swap’ı: para swap’ı.farklı paralardan oluşan aynı büyüklükteki iki ayrı paranın vade tarihinde orijinal para birimleri üzerinden ve daha önce anlaşılmış belirli bir kur hesabıyla geri ödenmek üzere değiştirilmesidir.iki taraf arasında yapılan ve taraflardan birinin gelecekte bir tarihte bir malı veya varlığı satın alma veya satma hakkını elinde bulundurmak için belirli bir miktar prim ödediği sözleşmelerdir.    İhracatçı işletme İthalatçı işletme Forfaiter Garantör banka III.hızlı büyüme ve uzun vadeli yatırım gibi unsurlar vardır.Opsiyon sözleşmesi.bugünden gelecekteki bir tarihte belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini veya teslim alınmasını hükme bağlayan yasal sözleşmelere denir.özellik) bir sözleşme olup. Risk sermayesi: Büyük sermaye sahibi yatırımcıların gelişme potansiyeli yüksek olan küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşumu ve faaliyete geçmesi için yaptığı uzun vadeli yatırımlardır.Başka bir deyişle faiz swap’ı sabit faizi değişken faize.  Faiz swap’ı:Kredi değerliliği farklı iki firmanın aynı tutarda fakat faiz koşulları değişik olan borçlarının gerektirdiği ödemeleri belli süre değiştirmelerinden oluşmaktadır. Finansal kiralama(leasing): Belirli bir süre için(1.özellik) mülkiyetini kiralayanda kullanımını ise kiracıda bırakan(3. VII. IV.Risk sermayesinin özünde teknolojik yenilik-sermayeye katılma.Risk sermayesi az ihtimalle büyük kar veya büyük ihtimalle küçük zararların söz konusu olduğu bir finansman türüdür.Libor’u prime rate’e veya prime rate’i libor’a çevirmek şeklinde faiz ödemelerinin niteliğini değiştirerek borç ödemelerinin yapısını değiştirme işlemidir. Opsiyon: Geleceğe ilişkin hak içeren finansal sözleşmelerdir.eğitimi.özellik) kiralayan(lessor) ve kiracı (lessee) arasında imzalanan ve üreticiden kiracı tarafından seçilip. İnsan kaynakları yönetimi iki temel felsefe üzerine kuruludur: .  Finansal kiralama:Kiraya verenin kiralanan mala ait bütün risk ve menfaatlerini aynen malikmişçesine kiracıya devrettiği bir kiralama şeklidir. Kiralama türleri:  Faaliyet kiralaması:İşletmelerin faaliyetleri ile ilgili ihtiyaç duydukları varlıklar için finansman imkanı sağladığı gibi kiralanan varlıkla ilgili servis ve kolaylıklardan yararlanmayı da sağlayan bir kiralama türüdür.küçük ve orta ölçekli işletme.malın kullanımını belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıya bırakılmaktadır.kiralayan tarafından satın alınan bir malın(2. Gelecek sözleşmeleri:Belirli nitelikteki ve miktardaki bir malın veya bir mali enstrümanın. Swap:İki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içerisinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının veya faizlerinin değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir.Para swap’ında faiz swap’ından farklı olarak taraflar arasında ana paralar el değiştirmektedir. V. VI.Opsiyon bir vadeli işlemdir.değişken faizi sabit faize.işe uygun işgörenlerin tedariki.

Eğer bir işletmede çalışan kimseler.  Çalışanların yeteneklerinin sürekli olarak geliştirilerek onların daha nitelikli hale getirilmesi  Terfi.işletmelerde verimliliği dolayısıyla karlılığı etkileyen ve belirleyen temel unsurlardan biridir. VI. İnsan kaynaklarının bilinçli yönetimi işletme için yatırım ve karlılık getirir. III.İnsan kaynakları bölümü yöneticisi işletmede kadro oluşturma sürecinde anahtar rolü oynayan kimsedir. II. Kariyer planlama:İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasında yönelik planlama yapılmasıdır.I. İşletme amaçları doğrultusunda insanın verimli kullanılması II.İnsanların iş yaşamlarında daha mutlu daha üretken olabilmeleri için ne yapıldığı.ne yapılabileceği ve ne yapılması gerektiği üzerinde durur.İnsan kaynakları yönetimi. IV.eğitim ve çalışma şartları bakımından iş tatmininin sağlanması da görevleri arasındadır.planlama.yönlendirme ve denetleme faaliyetlerini içeren bir disiplinidir. VII. İşletmeye sürekli olarak gelişme olanakları sağlar. Ayrı bir bölüm olarak işgören istihdamı ve yönetimi üzerine alan insan kaynakları bölümünün görevi sadece işe uygun personel seçimi ve bunların etkin kullanımı olmayıp ayrıca. Eğitim ve geliştirme:İşgörenin işini etkili ve verimli bir şekilde yapmak üzere bilgi ve yeteneklerinin arttırılması.Bu planlama süreci .diğer yandan yaşam kalitesinin yükseltilebilmesini amaçlar.istihdam ve geliştirilmesi ile ilgili politika oluşturma.sürekli geliştirilmesi çabalarıdır.İnsan kaynakları planlaması.örgütleme. Çalışma(endüstri) ilişkileri:Çalışanlarla bireysel ve toplu olarak işçi-işveren ilişkilerini kapsar VIII. İşgören ihtiyaçlarının karşılanması ve gelişimin sağlanması Bu yaklaşım açısından bakıldığında insan kaynakları yönetimi bir yandan insanın yüksek performansla çalışmasını. Performans(başarı)değerlendirme:İşgörenin işinde belirli dönem sonlarında sağladığı başarı düzeyinin belirlenmesidir. İşgören bulma ve seçme:Çeşitli kaynaklardan işletmeye gerekli adayları araştırıp bularak işe en uygun işgörenleri seçme sürecidir.niteliklerine ve kişisel ilgi alanlarına göre seçilip görevlendirilmişlerse ve bu görevler onlara kişisel gelişme ve ilerleme imkanı sağlıyorsa etkili bir kadrolaşma sağlanmış demektir. Çalışmaların iş güvenliğini ve işgören sağlığını korumaya yardımcı olur. II. İnsan kaynakları yönetimi.örgütün insan kaynaklarının stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada nasıl daha etkin yönetilebileceği konusunu ele alır.işletmede çalışan kimselerin işletme örgütüyle ilişkilerini konu alan faaliyetlerle ilgilidir. İnsan kaynakları yönetiminin tanımı:Örgütte rekabetçi üstünlükler sağlamak amacıyla gerekli insan kaynağının sağlanması. İnsan kaynakları planlaması:İşletmenin ihtiyaç duyulacak işgören ya da personelin nitelik ve sayısal olarak önceden belirlenmesidir. İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonları: I. Ücret yönetimi:Mevcut işlerin önem derecesine göre gruplandırılıp yapılan işin değerine göre işgörenlere uygun ve adil ücret ödenmesi çalışmasıdır. V. IV. Sağlık ve güvenlik İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI:İşletmenin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelik ve sayısal olarak önceden saptanmasıdır. İnsan kaynakları yönetiminin işletmeye sağlayacağı yararlar: I. Değişime açık be başarı için motivasyonu yüksek insan gücüne sahip olmasını sağlar. III.

İstirahatli.izinli ya da tatilde geçen günler devamsızlığa dahil edilmez.işgören sayısında tasarrufu sağlayarak gider düşürücü bir rol oynadığı gibi işin niteliğine göre uygun işgören seçimi ve istihdamını sağlayarak da üretim sürecinin etkinleştirilmesini gerçekleştirir.Bu amaçla önce yapılacak işlerin tahmin edilmesi sonra tahminlerin kişi/saat hesabına çevrilmesi gerekir.incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.işi yapabilmek için gereken faaliyetleri ve sorumlulukları tanımlar ve açıklığa kavuşturur. Planlama görevini üstlenen bölüm yetkililerinin en önemli görevlerinde biri işletmede çalışacak personelin nerede.  İş tanımı:İşin sağladığı yetkiyi.Faaliyet halindeki işletmede de çeşitli nedenlerle zaman zaman işletmeden ayrılmalar olur ve ayrılan kimselerin yerine yeni işgören tedariki gerekir. İŞGÖREN BULMA VE SEÇME İşletmenin daha yeni kuruluşunda insan gücü seçimi ve işe alma işletme amaçlarını gerçekleştirebilecek bir örgüt yapısının oluşturulması için önem kazanır.işin işletme içindeki yerini.İşletmenin büyüme ve gelişme amacın gerçekleşmekte olması sebebiyle de personele ihtiyaç duyulur ve bu ihtiyacın karşılanması için işe yeni eleman alınır.devamsızlık ise işgücünün programlandığı halde çalışması gereken günde işe gelmeme durumunu ifade eder.İşgören tedarikinin en uygun veya optimum bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle işlerin gerektirdiği insan gücü niteliklerinin belirlenmesi gerekir.  İş analizi:Bir işin ekonomik olarak kısa zamanda ve iyi bir şekilde yapılabilmesi için işle ilgili bilgilerin sistemli olarak toplanması. İşgören devir hızı=Bir dönemde ayrılan ve çıkarılan işgören sayısı x 100 Bir dönemde çalıştırılan ortalama işgören sayısı İşgören devir hızının yüksek olmasının sakıncaları:  İşçilik giderinin ve genelde personel giderlerinin artması  İş kazalarının artması  Yeni işgören bulunmasından dolayı zaman kaybı  Yeni işgörenin işe alınmasından kaynaklanan kayıplar  Eğitim ve işe alıştırma maliyetlerinin artışı  Sık sık işten ayrılma veya çıkarmaların yarattığı moral bozukluğu Devamsızlık= İşgörenin devam etmediği gün sayısı x 100 İşgörenin devam ettiği gün sayısı – devam etmediği gün sayısı Devamsızlık oranı %3-%6 arası olursa normal sayılır.Bu yolda bazı teknikler kullanılır.Bu daha çok personel ya da işgören devir durumu ve devamsızlık konularını inceler.personelin işe giriş ve çıkışlarının ölçüsünü gösterir. İşgören devri.  İşgücü analizi:İşgören sayısı belirlendikten sonra iş yükünün mevcut personel tarafından başarılıp başarılamayacağını anlamak için yapılan bir çalışmadır.%6 nın üzerinde ise bir sorun halini alır.  İş yükü analizi:Bu analiz ile belirli bir süre içinde belirli bir işin yapılabilmesi için gerekli işgören sayısı belirlenir.ne zaman ve nasıl sağlanacağının önceden belirlenmesidir.  İş şartnamesi:İşin yapılabilmesi için temel alınan kişisel nitelikleri belirtir.Bunlar. İnsan kaynakları planlaması ile iş analizi ve diğer çalışmalarla işletmenin ihtiyaç duyduğu veya duyacağı insan gücü nitelik ve sayısal olarak belirlendikten sonra sıra eleman .Verimli çalışabilmek için ne tür elemanlara ihtiyaç olduğunun tam ve doğru olarak belirlenmesi gerekir.

uygun olmayanlar elenir. II.içinden işletmenin ihtiyaçlarını karşılayacak sayı ve nitelikte işgörenlerin seçilebileceği bir aday havuzu oluşturmaktır.Test ve sınavlar çok çeşitli olup özellikle büyük işletmelerde kullanılırlar çünkü bunların hazırlanıp uygulanması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır.Elenmeyenlere iş başvuru formu veya müracaat formu doldurtulur.Özellikle yönetici tedarikinde sınav yerine uygulanan temel yöntem budur.mamulleri.mektupla ya da yüzyüze görüşme ile başkalarından öğrenilir.Bu maliyetin başlıca kaynakları:  İlanlar  Görüşme ve diğer seçim prosedürleri  Yeni elemanların işe ve işletmeye uyumu  Temel iş eğitimi  İşgörenlerin kısa sürede işten ayrılmaları İşgören bulma ve seçme aşamaları: I.Yetiştirme.bulma ve seçmeye gelir.  Sağlık kontrolü  İşe yerleştirme ve alıştırma:Oriyantasyon da denilen işe alıştırma kişinin işe başlatılmasından sonra bu konuda düzenlenen programlarla yapılır. Aday araştırma ve bulma:İşletmede mevcut veya beklenen boş bulunan işler ya da pozisyonlar için potansiyel adaylar ortaya çıkarılır.İnsan kaynaklarına yapılan yatırımın doğru eleman bulmanın belili maliyeti vardır.önceki işteki performans durumu.telefonla.yetenek ve becerileri geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.  İşe alma kararı:İşletmenin insan kaynakları politikası ve işgören ihtiyaçları doğrultusunda önceki aşamaların tümünden elde edilen bilgiler ışığında işe alma kararı verilir.örgüt yapısı.Geliştirme ise var olan yeteneklerin iyileştirilmesidir.  Görüşme(mülakat):İşletme yöneticilerinin adaylarla onları yakından tanıma ve birinci elden bilgi edinme amacıyla yaptıkları konuşmadır.Genellikle şu hedefler güdülür: -Yükselme için mevcut potansiyeli belirleme -Başkalarıyla geçinme yeteneğini belirleme -Kişilik değerlendirme -Adayın işletmeye uygun olup olmadığını belirleme  Referans araştırması:Bu aşamada adayın verdiği bilgilerin doğruluk derecesi.  Test/sınav:İşe alınacak adayların fazla olduğu zamanlarda uygulanır.politika ve prosedürleri.Eğitimle ilgili ve eğitimin birer türü olan iki önemli kavram:yetiştirme ve geliştirmedir.sağladığı olanaklar.amaçları.Yetiştirme sınırları belirli .daha çok yeni işe giren personele yeni yetenekler kazandırılması ve işin gereklerine göre kişiye gerekli bilgi ve beceri düzeyine ulaştırılması için yürütülen eğitim faaliyetleridir.İşletmenin geçmişi. EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim genel anlamda bilgi verme.kişilik yapısı.Aday bulma süreci boş bulunan işler için işletmenin içinden ve dışından adayları araştırılması ile başlar ve bu kişilerin işlemeye başvurmaları ile sona erer. İşgören seçim süreci:  Ön görüşme ve başvuru formu doldurma:Ayrıntılara girilmeden aday ile bir ön görüşme yapılır.yetki ve sorumluluklar vb bilgiler sağlanır.Güdülen amaç.

Sonra daha az iyi ve daha az kötü işgörenleri seçerek alt gruplara böler.işten çıkarma gibi konularda işgören hakkında karar vermek için kullanılır.  Dereceleme yöntemi:Değerlendirmeyi yapan yönetici söz konusu ölçek üzerinde her faktöre bağlı olarak uygun gördüğü dereceye bir işaret koyma yoluna gider ya da her derece için önceden belirlenmiş bir puan listesi varsa bu puanları kullanır.bazıları belirli bir mesleki eğitimi temel alır.orta ya da üst kademe yöneticilerine verilen eğitim programlarıdır.önce en iyi/başarılı ve en kötü/başarısızı belirler.bazıları ise yönetim yeteneklerini geliştirmeyi hedef alır veya gelecekte yönetici olacak kimseleri yetiştirir. İşgören eğitim yöntemleri İş dışında eğitim:  Konferanslar:İşletme tarafından zaman zaman başvurulan.Ücret artışı.Performans değerlemede personelin işletme amaçlarına yapmış olduğu katkının ölçülmesidir.  Kurslar:Çalışma saatleri dışında işçi.bir zaman dilimi içinde yapılır.  İnceleme gezileri:Diğer işletmeleri ziyaret ederek çalışma yöntemleri ve koşulları farklılıklar ve teknolojik yenilikler konusunda çalışanların bilgi ve görgülerini arttırma amacını güderler.Basit sıralama olarak adlandırılan yöntemde yönetici çalışanları işlerindeki başarılarına göre sıralar. İşgören eğitimindeki amaçlar  Üretimde ve prodüktivitede artış  Kalite artışı  Maliyetlerde düşme  İş kazalarında azalma  İşgören devir hızında düşme İşgören eğitimi programları üç tipte olabilir.çırak. Performans değerlemenin amaçları:  İşgöreni değerlendirme amacı. İş başında eğitim:  Geleneksel eğitim yöntemi:Temel olarak işletmeye yeni giren veya iş değiştiren bir işgörenin tecrübeli bir işçi veya ustabaşı yanına yetiştirilmek üzere verilmesidir.bazıları kişinin genel eğitim düzeyini geliştirir.yararlı ve gerekli konular üzerinde geniş bir dinleyici kitlesine yönelik olarak yürütülen bir eğitim tekniğidir.oysa geliştirme belirli süre içinde bitmeyen belirsiz bir çalışmadır. Perfomans değerleme yöntemleri:  Sıralama ve karşılaştırma yöntemi:Uygulanması kolay.  Kritik olay yöntemi:Yönetici iş göreni sürekli olarak gözetleyerek onun başarılı ya da başarısız davranışlarını ve kritik özelliği olan işler veya olaylar karşındaki davranışlarını .  Personeli geliştirmeye yöneliktir.az zaman alan ve ucuz bir yöntemdir.  Oriyantasyon  Rotasyon  Staj yoluyla eğitim PERFORMANS DEĞERLENDİRME Performans ya da başarı işletmede çalışan kişilerin görev ve sorumluluklarını etkili ve verimli bir şekilde yerine getirmelerini ifade eder.  Seminerler:Özellikle yüksek ve orta kademe yöneticilerine yönelik işletme dışı kuruluşlarca düzenlenen toplantılardır.terfi.

KARİYER PLANLAMA İşletmede çeşitli pozisyonlarda çalışan kişilerin belirlenen hedefler doğrultusunda gelişim sağlamasına yönelik bilinçli bir plan yapı olması sürecidir.ücret politikası ücret adaletini ve işletme dışı etkenler karşısındaki dengeyi sağlayacak biçimde düzenlenmelidir.işgörene belirli bir hayat seviyesini sağlayacak kadar tatminkar işletmenin maliyetlerini aşırı ölçüde arttırmayacak kadar da ölçülü ve dengeli olmalıdır. Bütünlük ilkesi:Zihinsel emek sahipleri ile fiziki emek sahibi işgörenler arasında adil bir ücret politikası uygulanmalıdır. Yükselme ile orantılı ücret ilkesi IV.Bireysel ücretler.kaydeder.ortak . II. İş değerleme ile her işin işletme amaçlarının gerçekleştirilmesine katkısı ve önem derecesi ile hak ettiği ücret belirlenmeye çalışılır. Cari ücrete uygunluk ilkesi VII.işlerin ayrıntılı analiz ve tanımlarının yapılarak aralarındaki farklılıkların kolaylık ve zorluk derecelerine göre objektif bir biçimde ortaya konmasıdır. III.Belirli dönemler boyunca kişinin gösterdiği olumlu ya da olumsuz davranışlar işgörenin değerlendirilmesinde kullanılır. Objektiflik ilkesi VI.İş değerlemesinde işgören değil öncelikle işin kendisi dikkate alınmaktadır. Eşitlik ilkesi:Yapılan işin ve işi yapan işgörenin kapasitesi saptanarak eşit işe eşit ücret ödenmelidir.bunun kişilerin yeteneklerinin değerlendirilmesi ve gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenmesi yoluyla çeşitli amaçları gerçekleştirmesi ile ilgilidir. Açıklık ilkesi Ücret yönetimi politikaları:Ücret yapısının kurulmasında öncelikle temel ücret politikası belirlenmeli.İşletme açısından ücret bir maliyet unsurudur ve işverenlerin ücret düzeyi beklentisi maliyetleri minimize edeceği noktadır.  Örgütsel kariyer planlama ÜCRET YÖNETİMİ İktisatçılara göre ücret zihinsel veya bedensel emeğe üretim faaliyetleri karşılığı ödenen bedeldir. İş değerleme ve ücret yönetimi:İş değerleme. Ücret yönetimi ilkeleri I. V.Toplu ücretler. Dengeli ücret ilkesi:Ücret. Kariyer planlamasının amaçları:  İnsan kaynaklarının etkin kullanımı  Yükselme ihtiyaçlarının karşılanması için işgörenlerin geliştirilmesi  İyi eğitim ve kariyer olanakları ile iş başarısının yükseltilmesi  İşgörenin iş tatmininin ve işe bağlılığının sağlanması Kariyer planlaması çeşitleri  Bireysel kariyer planlaması:İşgören olarak birey iş yaşamında ve içinde yer aldığı organizasyon içinde yerini bilme ve anlama ayrıca gelecekte de nerede ve nasıl olmak istediğini belirlemek durumundadır.her birey için ayrı ayrı hesaplanan ücretlerdir. Ücret sistemleri: Hesaplanma biçimine göre ücret sistemlerini bireysel ücretler ve toplu ücretler olarak ayrılır. Kariyer planlamasının önemi.

Daha sonra bu prim grup içerisinde bireylerin çalışma süresine veya katkılarına göre dağıtılır.grup tarafından aşıldığı taktirde prim gruba ödenir. Kök ücret sistemleri: 1. 4.gündelik.Diğer yandan üretimin bu şekilde artırılması kalitenin düşmesine neden olabilir.Ancak bu primin bir kısmı işveren için ayrılır.bu nedenle de sistemin üretimi özendirici niteliğe sahip olduğu görülür. 2.bu durum da eleştirilere neden olmaktadır.Farklılaştırılmış parça başı ücret.Standarttın üstündeki her üretim birimi için ayrıca ücret ödenir.İşçi bakımından kazanılacak ücret tutarı üretilen parça ya da iş birimi ile orantılı olarak artar veya azalır.işgörenin ücreti kesilir.Burada önemli bir sakınca işini zamanından önce bitiren işgörene teşvik edici ek bir ücret ödenmemesidir. 5.işini hesaplanan bu standart zamanda bitirebilirse normal ücretini alır.parça başı ücretten daha özendirici olmasına rağmen daha az kullanılmaktadır.Bu sistemde her işin tamamlanabilmesi için standart bir zaman hesaplanır.Nakdi ödemeler.özellikleri nedeniyle belirli bir gruba aynı ölçüde ödenen ücretlerdir. Gantt sistemi:Personelin saat ücreti garanti altına alınmaktadır. 3.Ayni ödemeler. Götürü ücret sistemi:İşgören önceden saptanan bir işi belirli bir zamanda yapmayı taahhüt eder.işgörenin ücret açısından bir yararı olmaz.İşgören işini hesaplanan standart zamandan daha kısa sürede bitirirse tasarruf ettiği zaman için kendisine prim ödenir.İşgören fazla ücret almak için ürettiği parça miktarını artırır. Grup özendirici ücret sistemleri:Grup için belirlenen üretim standardı.Genelde hayli yüksek olarak belirlenen standartlara ulaşamayanlar için sabit ücretin ödenmesi garantisi verilmektedir.malla yapılan ödemelerdir ve kullanımı azalmıştır. Parça başına ücret sistemi:İşin yapılması için gerekli zamana göre değil.bu standarda ulaşanlar %20-80 arsında bir oranda prim almaya hak kazanmaktadır.İşgören.Eğer üretim önceden belirlenen düzeye ulaşamaz ise.Verimlilik artışı olursa bundan işveren yararlanır. 2.çünkü parça başı ücretler arasındaki fark geniş tutulduğunda personel ücretleri arasındaki açıklık çok fazla artmakta.parasal ödemelerdir.Zamana göre ücret sisteminde iyi çalışan işgören ile çalışmayan arasında bir ayrım yapılmadan aynı ücret ödendiğinden bu sistem verimlilik artışında etkili olamamaktadır.haftalık. Özendirici ücret sistemleri: 1. Rowan sistemi:İşgörene normal ücretine ilaveten tasarruf ettiği zaman için prim . Farklılaştırılmış parça başı ücret:Taylor tarafından geliştirilen bu sistemde belirli bir standarda ulaşılıncaya kadar belirli parça başı ücret oranı uygulanırken. Parça başına ücret:Beklenen minimum çıktıyı sağlayacak bir saatlik ücret saptanır.saat başına. 6.aylık olarak önceden saptanan belirli bir ücret alır. Halsey sistemi:Zaman tasarrufuna dayanır.Belirlenen süre içinde ücret daima sabittir.Ücrette bu zaman üzerinden hesaplanır.standart aşılınca bu oran artırılır. Zamana göre ücret sistemi:İşgören. 3.üretim belirlenen düzeyi aştığında ise işgörene ek bir ücret ödenmez.Standartlar hareket ve zaman etütlerinden baz ücret ile parça başı ücretler de ücret araştırmalarından yararlanılarak saptanır ve toplu pazarlık görüşmeleri sonucunda kesinleşir.Ödenme biçimine göre ücretler ayni ve nakdi ödemeler şeklinde ayrılır.üretilen parça miktarına göre ücret belirlenir.Bu sistemde normal personelin belirli bir sürede gerçekleştirilmesi gereken üretim miktarı standart olarak belirlenmekte.

%25’i de büro personeli gibi dolaylı tasarrufa katılan personele ödenir.ödenmektedir.Öneri kabul edildiğinde yapılan maliyet tasarrufu yalnızca öneriyi yapan kişiye değil.Bu sistemde fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alınmaktadır. Teşvik şemaları:  Öneri sistemi:İşgörenlerin örgütün etkinliğini artıracak önerilerini bir kağıda yazıp öneri kutusuna atmaları istenir.Bu primin genellikle %75’ i doğrudan tasarruf sağlayan personele.işgörenler veya yönetim tarafından yapılmış olan iyileştirme önerilerini inceler.Ekinlik endeksi.Daha sonra hangi etkinlik düzeyinden sonra prim ödeneceğine ve farklı etkinlik düzeylerinde hangi prim yüzdelerinin uygulanacağına karar verilir.Firmanın her bir bölümünde sendika tarafından atanmış ya da grup üyelerince seçilmiş bir işgören temsilcisi ve ustabaşından oluşan bir üretim komitesi vardır.  Hisse senedi planları:İşgörenlerin şirketin hisselerinden satın almalarını teşvik etmeyi öngören planlardır. .işi standart süreden daha kısa sürede bitiren personele tasarruf ettiği her B birimine karşılık gelen sürenini saat karşılığı kadar prim hesaplanır.  Kar paylaştırma planları:İşgörenlere normal ücretlerine ilaveten şirket karının belli bir oranının ödenmesini öngörür. 9. Emerson sistemi:Fiilen çalışılan zamanın belirli bir yüzdesi prim hesabına esas alındığından Rowan sistemine benzerken.Bir komite tarafından değerlendirilen öneriler kabul edilir ve uygulanırsa işgörene finansal bir ödül verilir.  Scanlon planı:Grup teşviki.Genellikle işgörene hisse senetleri daha uygun fiyatla satılır ve taksitlerle maaşından ödenmesi sağlanır.etkinlik endeksi hesaplamasıyla bu sistemden ayrılır. 8.standart çalışma zamanının fiili çalışma zamanına bölünmesiyle hesaplanır.tüm çalışma grubuna ödenir. 7. Bedeaux sistemi:Yapılacak hareket ve zaman etütleriyle her iş için belirlenen süre bir Bedeaux birimiyle ifade edilir ve her B bir dakikada yapılacak iş miktarını gösterir.Her iş için standart B süreleri hesaplandıktan sonra.öneri planı ve işgören katılmasının bir bileşkesidir.Komite.Böylece prim yüzdesi tasarruf edilen zamanın standart zamana oranına eşit olmaktadır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful