ROMAN İNCELEME YÖNTEMİ: A.

Dış Yapı İncelemesi • Eserin Adı • Yazarı • Basım Yeri ve Tarihi • Kaçıncı Baskı Olduğu B. İÇ YAPI İNCELEMESİ • Konu Yönünden *Eserde hangi konu işlenmiştir? *Yazarın konuya bakış açıları nedir? *Eserin ana olayı nedir? *Yazar nasıl bir ana düşünceye ulaşmaktadır? *Eserin planı nasıldır? • Yazılış Tekniği Yönünden *Eserin yazılış tekniği nasıldır? *Çeşidi ne olabilir? Kahramanları Yönünden *Eserin belli başlı kahramanları kimlerdir? *Bu kahramanların ruhsal ve fiziksel özellikleri nelerdir? *Kahramanlar arasındaki bağlantılar nelerdir? *Kahramanlar hangi sosyal çevredendir? Yaşanılan olaylarla sosyal çevre arasında ne gibi ilişkiler vardır? *Yazar, kahramanlarını seçerken nelere dikkat etmiştir? *Olaylar karşısında kahramanların durumları nasıldır? *Kahramanların isimleriyle kişilkleri arasında bir benzerlik var mıdır? Yer ve Zaman Yönünden *Olay nerede veya nerelerde geçmektedir? Buranın belli başlı özellikleri nelerdir? *Olay ortaya konulurken yer, nasıl ele alınmaktadır? *Kahramanların sosyal ve kültürel yapılarıyla, olayın geçtiği yer arasında bir uyum var mıdır? *Olayların akışında zaman kırılmaları var mıdır? Zaman, belli bir düzenlilik içerisinde mi sunulmaktadır? Dil ve Anlatım Yönünden *Eserin dili anlaşılır nitelikte midir? *Yazar, sözcükleri kullanırken seçici davranmış mıdır? *Yazar, konuşmalarda ve anlatımlarda dili nasıl kullanmaktadır?

kültürel yapılarıyla olayın geçtiği yer arasında bir uyum var mıdır? *Olay ya da durum hangi zaman diliminde geçmektedir? Olay ya da durum ortaya konurken zamana göre bir düzenlilik yapılmış mıdır? • Dil ve Anlatım Yönünden: *Eserin dili anlaşılır nitelikte midir? Bugün canlılığını yitirmiş sözcükler var mıdır? *Yazar konuşmalarda ve anlatımlarda dili nasıl kullanmıştır? . yaşadığı dönemle uygunluk göstermekte midir? *Anlatımda akıcılık nasıl sağlanmıştır? Yazarın Kişiliği Yönünden *Yazar. hangi edebiyat anlayışını benimsemiştir? *Yazarın edebi kişiliğinde en belirgin özellik nedir? *Yazarın.• *Anlatım kaçıncı kişi ağzından yapılmaktadır? *Yazarın dil ve anlatımı. düğüm. romanlarında işlediği belirgin br konu var mıdır? *Yazarın önemli eserleri nelerdir? HİKAYE İNCELEME YÖNTEMİ: A. konuyu hangi açıdan ele almıştır? *Öykünün serim. çözüm bölümleri nereleridir? *Öyküde ulaşılan ana düşünce nedir? • Kişileri Yönünden: *Eserin belli başlı kahramanları kimler ya da nelerdir? *Kahramanların ruhsal ve fiziksel özellikleri nelerdir? *Kahramanlar gerçek yaşamda da karşımıza çıkabilecek tipler midir? *Kahramanlar arasındaki ilgi nedir? • Yer ve Zaman Yönünden: *Öykü nerede geçmektedir? Bu yerin belli başlı özellikleri nelerdir? *Kahramanların sosyal. Biçim İncelemesi (Dış Yapı) • Öykünün adı • Öykünün alındığı kitap ya da derginin adı • Öykünün yazarı • Öykünün basım yeri ve tarihi • Yazarın bağlı olduğu edebiyat dönemi B. İçerik İncelemesi (İç Yapı) • Konu Yönünden: *Öykünün özetlenmesi *Öyküde ele alınan konu nedir? *Yazar.

Çevreyi fiziki (kır. ironik bir ilişkisi mi var? ESERDE MEKAN: Eserde anlatılanlar nasıl bir mekanda geçiyor? Yazar. olayın gelişmesinde rolü nedir? Mekanın tezle ilgisi nedir? Karakterlerle ilişkisi nasıldır? Mekan. Eserdeki sorunlar hangi çatışmalardan doğmuştur? (Çatışma. 3. olayı ve karakterleri aydınlatacak biçimde seçer ve betimler. Anlatıcı 3. Kişi kültürel ve psikolojik olarak içinde yaşadığı çevreden etkilenir. . şahıs ise yazar olayın içindedir..) BAŞLIKLA ESERİN İLİŞKİSİ: Doğrudan ilişkili mi. anlatıcının eserdeki kahramanlara karşı tutumu taraflı mı. Okuyucu anlatılan olaya kendini yakın hisseder. Eserin türü nedir? 7. Eserde anlatılan olaylar/durumlar nelerdir? 2. tarafsız mı? (Anlatıcı. 1. çatışmanın neden ortaya çıktığı. özellikleri nelerdir. Olay ve durumları öznel bir yaklaşımla anlatır. Eser hangi edebi akımın izlerini taşımaktadır? ESERİN KURGUSU: Eserin giriş. yeri nedir? Her bir bölümde anlatılanlar. Eserde yaratılan ortamlar nasıldır? (Gerilimli mi. bölümlerdeki geçişler.İÇERİK İNCELEMESİ 1. bireyin iç çatışması mı. tekil şahıs mı. niçin bu mekanları seçmiştir? Mekanın. çatışmanın eserin akışını nasıl etkilediği incelenmeli) 5. şahıs ise yazar olaylara dışardan bakmaktadır.?) 6. bireyler arasında mı. anlatıcının konumu. ancak anlatımda daha içten ve samimidir. tarflıdır. tezi nedir? 3. tekil şahıs mı. bireyin toplumla çatışması mı. Eserde işlenen temalar ve bunlara bağlı olarak verilen mesajlar nelerdir? Eserin ana mesajı.. tarafsızdır. olayın geçtiği yer/yerlerdir. sıkıntılı mı. Olay ve durumları nesnel bir yaklaşımla anlatır. eserin hangi unsurlarına bağlı olarak gerçekleştirilmiştir? Eserdeki herhangi bir bölümün eserin bütünü içindeki önemi. neşeli mi. ana fikri nasıl desteklemektedir? ANLATICI VE BAKIŞ AÇISI / ANLATICININ SESİ: Anlatıcı. karamsar mı. Yazar yerlere ait ayrıntıları. Eserde ele alınan toplumsal ya da bireysel sorunlar nelerdir? 4. Tanık olduğu olayları gözlemlerine dayanarak anlatmaktadır. dolaylı bir ilişkisi mi var.*Anlatımda öznellik mi yoksa nesnellik mi ağır basmaktadır? *Yazar nasıl bir anlatım yolu izlemiştir? *Anlatım kaçıncı kişi ağzından yapılmaktadır? ESER İNCELEME PLANI A. gelişme ve sonuç bölümlerinde anlatılanlar nelerdir? Bu bölümlerde yaratılan ortamlar nasıldır? Eserdeki bütünlük hangi unsurlarla sağlanmış. olayın kahramanıdır. 1.

ev. eleştirel mi. şaire mi özgü? Bunların temaya katkısı nedir? Yazar gelecekle ilgili ip uçları veriyor mu. 2. Bu sürecin hangi çağa. yalın mı. yazara. sosyal ilşkiler) olarak düşünmek gerekir.DİL VE ANLATIM Kelimelerin belli bir özeliği var mı? (Sıfat mı. akla mı hitap ediyor? Duyulara hitap eden imgeler hangi duyularla ilgili? Bunların temaya ve okuyucuya etkisi nedir? Semboller kullanılıyor mu? Bu semboller geleneksel mi. çok yönlüdür.. özenle mi seçilmiş? (Bunun temayla ilşkisi nedir?) Dil yalın mı.. Kişinin bu özelliği değişmezdir. hangi tarihi döneme denk düştüğü: DIŞ ZAMAN (Yazar. Kişi tip ise eserde tek bir yönü öne çıkarılmıştır: Tembellik. cimrilik. Eserde öyküsü anlatılan kişi.)  Eserde zamanın anlatılış yöntemi temayı.? . okuyucuyu nasıl etkiliyor?  ESERDEKİ KAHRAMANLAR: Eserdeki olayı yaşayanlardır. Eserdeki kişilerin fiziksel. Eserdeki kişiler karakter midir.kent). teze okuyucuya etkisi nedir? Anlatım özelliği. sanatlı mı.. B. yalancılık. bilinç akışı tekniğiyle geriye dönüş ya da ileriye yönelişlerle de aktarabilir. değişkendir. karakter ya da tip özelliklerinin olayı. düşünceleri ya da olaylara verdiği tepkilerle aktarılır. Dolaylı Anlatım: Kişinin özellikleri başkalarının onun hakkındaki konuşmaları. doğal çevre (aile çevresi).? Bunların temaya katkısı nedir?) Kelimeler yöresel mi. Doğrudan Anlatım: Kişinin özelliklerini yazar betimler. ünlem cümleleri. toplumsal özellikleri ayrıntılı anlatılır. eserdeki olayların gelişimini zamana bağlı olarak düzenli. ESERDE ZAMAN: Eserdeki olayların başlayıp bittiği süreçtir. Eserdeki olayların başlayıp bittiği zaman: İÇ ZAMAN 2. Nasıl anlatılırsa anlatılsın yaşanan zamanın ve dönemin kişiler ve olaylar üzerinde etkisi vardır. ruhsal. kahramanlık gibi.mizahi mi.. Kişi her yönüyle tanıtılır.. Kişi karakter ise fiziksel.. eserin baş kişisidir. ironik mi.. eserdeki kahramanları hangi yöntemle anlatmıştır? Yazar bunu iki yoldan gerçekleştirebilir: 1. süreklilik gösterir. olacak gelişmeleri bazı sözlerle sezdiriyor mu? Cümle kuruluşları nasıl? Uzun mu. tip midir. sıralı bir akışla aktarabileceği gibi. alaycı mı. yabancı kelimeler var mı? (Bunun etkisi nedir?) İmgeler kullanılıyor mu? Bu imgeler duyulara mı. temayı nasıl etkilediğini açıklamak gerekir.doğa. fiil mi. Bu özellik idealize edilerek anlatılır. toplumsal çevre (arkadaşlar. Zamanı iki yönlü incelemek gerekir: 1. soru cümleleri var mı? Bunların temaya. ruhsal özellikleri nelerdir? Yazar. inceleyip. kısa mı. Kişi sayısı esere bağlı olarak değişebilir.

karşılıklı konuşma. teze etkisi nedir? . iç konuşma.Kullanılan anlatım teknikleri nelerdir? (öyküleme.. bunları eserinin hangi bölümlerinde neyi anlatmak için kullanmıştır? Bunların temayla ilişkisi. bilinç akışı. montaj. betimleme..) Yazar.