ROMAN İNCELEME YÖNTEMİ: A.

Dış Yapı İncelemesi • Eserin Adı • Yazarı • Basım Yeri ve Tarihi • Kaçıncı Baskı Olduğu B. İÇ YAPI İNCELEMESİ • Konu Yönünden *Eserde hangi konu işlenmiştir? *Yazarın konuya bakış açıları nedir? *Eserin ana olayı nedir? *Yazar nasıl bir ana düşünceye ulaşmaktadır? *Eserin planı nasıldır? • Yazılış Tekniği Yönünden *Eserin yazılış tekniği nasıldır? *Çeşidi ne olabilir? Kahramanları Yönünden *Eserin belli başlı kahramanları kimlerdir? *Bu kahramanların ruhsal ve fiziksel özellikleri nelerdir? *Kahramanlar arasındaki bağlantılar nelerdir? *Kahramanlar hangi sosyal çevredendir? Yaşanılan olaylarla sosyal çevre arasında ne gibi ilişkiler vardır? *Yazar, kahramanlarını seçerken nelere dikkat etmiştir? *Olaylar karşısında kahramanların durumları nasıldır? *Kahramanların isimleriyle kişilkleri arasında bir benzerlik var mıdır? Yer ve Zaman Yönünden *Olay nerede veya nerelerde geçmektedir? Buranın belli başlı özellikleri nelerdir? *Olay ortaya konulurken yer, nasıl ele alınmaktadır? *Kahramanların sosyal ve kültürel yapılarıyla, olayın geçtiği yer arasında bir uyum var mıdır? *Olayların akışında zaman kırılmaları var mıdır? Zaman, belli bir düzenlilik içerisinde mi sunulmaktadır? Dil ve Anlatım Yönünden *Eserin dili anlaşılır nitelikte midir? *Yazar, sözcükleri kullanırken seçici davranmış mıdır? *Yazar, konuşmalarda ve anlatımlarda dili nasıl kullanmaktadır?

• *Anlatım kaçıncı kişi ağzından yapılmaktadır? *Yazarın dil ve anlatımı. yaşadığı dönemle uygunluk göstermekte midir? *Anlatımda akıcılık nasıl sağlanmıştır? Yazarın Kişiliği Yönünden *Yazar. romanlarında işlediği belirgin br konu var mıdır? *Yazarın önemli eserleri nelerdir? HİKAYE İNCELEME YÖNTEMİ: A. düğüm. hangi edebiyat anlayışını benimsemiştir? *Yazarın edebi kişiliğinde en belirgin özellik nedir? *Yazarın. kültürel yapılarıyla olayın geçtiği yer arasında bir uyum var mıdır? *Olay ya da durum hangi zaman diliminde geçmektedir? Olay ya da durum ortaya konurken zamana göre bir düzenlilik yapılmış mıdır? • Dil ve Anlatım Yönünden: *Eserin dili anlaşılır nitelikte midir? Bugün canlılığını yitirmiş sözcükler var mıdır? *Yazar konuşmalarda ve anlatımlarda dili nasıl kullanmıştır? . çözüm bölümleri nereleridir? *Öyküde ulaşılan ana düşünce nedir? • Kişileri Yönünden: *Eserin belli başlı kahramanları kimler ya da nelerdir? *Kahramanların ruhsal ve fiziksel özellikleri nelerdir? *Kahramanlar gerçek yaşamda da karşımıza çıkabilecek tipler midir? *Kahramanlar arasındaki ilgi nedir? • Yer ve Zaman Yönünden: *Öykü nerede geçmektedir? Bu yerin belli başlı özellikleri nelerdir? *Kahramanların sosyal. konuyu hangi açıdan ele almıştır? *Öykünün serim. Biçim İncelemesi (Dış Yapı) • Öykünün adı • Öykünün alındığı kitap ya da derginin adı • Öykünün yazarı • Öykünün basım yeri ve tarihi • Yazarın bağlı olduğu edebiyat dönemi B. İçerik İncelemesi (İç Yapı) • Konu Yönünden: *Öykünün özetlenmesi *Öyküde ele alınan konu nedir? *Yazar.

tekil şahıs mı. anlatıcının konumu. Olay ve durumları öznel bir yaklaşımla anlatır. sıkıntılı mı. gelişme ve sonuç bölümlerinde anlatılanlar nelerdir? Bu bölümlerde yaratılan ortamlar nasıldır? Eserdeki bütünlük hangi unsurlarla sağlanmış. Eserde işlenen temalar ve bunlara bağlı olarak verilen mesajlar nelerdir? Eserin ana mesajı. Eserde yaratılan ortamlar nasıldır? (Gerilimli mi. bireyin iç çatışması mı. olayı ve karakterleri aydınlatacak biçimde seçer ve betimler. çatışmanın eserin akışını nasıl etkilediği incelenmeli) 5. olayın kahramanıdır. anlatıcının eserdeki kahramanlara karşı tutumu taraflı mı. karamsar mı. Çevreyi fiziki (kır. . ancak anlatımda daha içten ve samimidir. olayın gelişmesinde rolü nedir? Mekanın tezle ilgisi nedir? Karakterlerle ilişkisi nasıldır? Mekan. neşeli mi. tarafsız mı? (Anlatıcı. ironik bir ilişkisi mi var? ESERDE MEKAN: Eserde anlatılanlar nasıl bir mekanda geçiyor? Yazar. ana fikri nasıl desteklemektedir? ANLATICI VE BAKIŞ AÇISI / ANLATICININ SESİ: Anlatıcı. dolaylı bir ilişkisi mi var. bölümlerdeki geçişler. niçin bu mekanları seçmiştir? Mekanın. 1. bireyler arasında mı. 3. Eser hangi edebi akımın izlerini taşımaktadır? ESERİN KURGUSU: Eserin giriş.*Anlatımda öznellik mi yoksa nesnellik mi ağır basmaktadır? *Yazar nasıl bir anlatım yolu izlemiştir? *Anlatım kaçıncı kişi ağzından yapılmaktadır? ESER İNCELEME PLANI A.) BAŞLIKLA ESERİN İLİŞKİSİ: Doğrudan ilişkili mi. Eserde ele alınan toplumsal ya da bireysel sorunlar nelerdir? 4. Okuyucu anlatılan olaya kendini yakın hisseder. şahıs ise yazar olaylara dışardan bakmaktadır..İÇERİK İNCELEMESİ 1. bireyin toplumla çatışması mı. tarflıdır.?) 6. Anlatıcı 3. Eserde anlatılan olaylar/durumlar nelerdir? 2. Tanık olduğu olayları gözlemlerine dayanarak anlatmaktadır. Olay ve durumları nesnel bir yaklaşımla anlatır.. çatışmanın neden ortaya çıktığı. Eserdeki sorunlar hangi çatışmalardan doğmuştur? (Çatışma. özellikleri nelerdir. eserin hangi unsurlarına bağlı olarak gerçekleştirilmiştir? Eserdeki herhangi bir bölümün eserin bütünü içindeki önemi. tekil şahıs mı. Eserin türü nedir? 7. Kişi kültürel ve psikolojik olarak içinde yaşadığı çevreden etkilenir. yeri nedir? Her bir bölümde anlatılanlar. şahıs ise yazar olayın içindedir. tarafsızdır. Yazar yerlere ait ayrıntıları. 1. olayın geçtiği yer/yerlerdir. tezi nedir? 3.

doğa. hangi tarihi döneme denk düştüğü: DIŞ ZAMAN (Yazar. eleştirel mi. akla mı hitap ediyor? Duyulara hitap eden imgeler hangi duyularla ilgili? Bunların temaya ve okuyucuya etkisi nedir? Semboller kullanılıyor mu? Bu semboller geleneksel mi.. Kişi karakter ise fiziksel. ruhsal..? Bunların temaya katkısı nedir?) Kelimeler yöresel mi.. sanatlı mı. şaire mi özgü? Bunların temaya katkısı nedir? Yazar gelecekle ilgili ip uçları veriyor mu.ev. değişkendir. karakter ya da tip özelliklerinin olayı. Eserdeki olayların başlayıp bittiği zaman: İÇ ZAMAN 2. kahramanlık gibi. bilinç akışı tekniğiyle geriye dönüş ya da ileriye yönelişlerle de aktarabilir. temayı nasıl etkilediğini açıklamak gerekir. Eserdeki kişilerin fiziksel. Bu sürecin hangi çağa. ESERDE ZAMAN: Eserdeki olayların başlayıp bittiği süreçtir. özenle mi seçilmiş? (Bunun temayla ilşkisi nedir?) Dil yalın mı.DİL VE ANLATIM Kelimelerin belli bir özeliği var mı? (Sıfat mı. çok yönlüdür. süreklilik gösterir. Kişinin bu özelliği değişmezdir. Kişi sayısı esere bağlı olarak değişebilir. eserdeki olayların gelişimini zamana bağlı olarak düzenli. yabancı kelimeler var mı? (Bunun etkisi nedir?) İmgeler kullanılıyor mu? Bu imgeler duyulara mı. cimrilik. fiil mi. sosyal ilşkiler) olarak düşünmek gerekir. Bu özellik idealize edilerek anlatılır. soru cümleleri var mı? Bunların temaya. toplumsal özellikleri ayrıntılı anlatılır.kent). 2. Eserdeki kişiler karakter midir. B. okuyucuyu nasıl etkiliyor?  ESERDEKİ KAHRAMANLAR: Eserdeki olayı yaşayanlardır. alaycı mı. inceleyip. Kişi tip ise eserde tek bir yönü öne çıkarılmıştır: Tembellik. eserin baş kişisidir. ünlem cümleleri..? . yalın mı.)  Eserde zamanın anlatılış yöntemi temayı. teze okuyucuya etkisi nedir? Anlatım özelliği. Eserde öyküsü anlatılan kişi.. düşünceleri ya da olaylara verdiği tepkilerle aktarılır. doğal çevre (aile çevresi). Kişi her yönüyle tanıtılır. Dolaylı Anlatım: Kişinin özellikleri başkalarının onun hakkındaki konuşmaları. Doğrudan Anlatım: Kişinin özelliklerini yazar betimler. tip midir. yalancılık. eserdeki kahramanları hangi yöntemle anlatmıştır? Yazar bunu iki yoldan gerçekleştirebilir: 1. olacak gelişmeleri bazı sözlerle sezdiriyor mu? Cümle kuruluşları nasıl? Uzun mu. yazara.mizahi mi. ruhsal özellikleri nelerdir? Yazar. Nasıl anlatılırsa anlatılsın yaşanan zamanın ve dönemin kişiler ve olaylar üzerinde etkisi vardır. Zamanı iki yönlü incelemek gerekir: 1. kısa mı. sıralı bir akışla aktarabileceği gibi. ironik mi.. toplumsal çevre (arkadaşlar..

bunları eserinin hangi bölümlerinde neyi anlatmak için kullanmıştır? Bunların temayla ilişkisi. teze etkisi nedir? . iç konuşma. betimleme.Kullanılan anlatım teknikleri nelerdir? (öyküleme.) Yazar.. karşılıklı konuşma.. bilinç akışı. montaj.