YAPIŞTIRICILAR

Ambalaj endüstrisinin can damarlarından biri olan yapıştırıcılar, günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda çeşitlenerek geniş bir ağa ulaşmıştır. Kemik tutkalı, kazein, nişasta ve dekstrin gibi doğal esaslı yapıştırıcıların yanı sıra 1930'lardan bu yana kullanılan PVA (polivinil asetat) bazlı preparatlar ve çok çeşitli sentetik tutkalların piyasaya çıkmasıyla yapıştırıcılar, çok geniş bir alanda çeşitli sektörlerin yararlandığı vazgeçilmez bir ürün grubu haline dönüşmüşler. Bu büyük yapıştırıcı grubu, bugün ambalaj endüstrisinin hizmetindedir. Yapıştırıcılar, ambalaj endüstrisinde; oluklu mukavva üretiminde, karton kutu, kağıt torba, oluklu mukavva kutuların yapıştırılmasında, fleksibl ambalaj üretiminde (kağıt, karton, alüminyum folyo ve plastik filmlerin çeşitli kombinasyonlarında oluşan laminasyonlarında), kompozit kutu, kağıt esaslı varil üretiminde, metal kutu ve cam ambalajların etiketlenmesinde zamklı bantlar ve zarflarda kullanılır. Çevre ambalaj ilişkisi çerçevesinde arayışlar sonucu ortaya çıkan teknolojik yenilikler yapıştırıcı dünyasını zenginleştirmiştir. Su bazlı laminasyon yapıştırıcılar, süper- high solid-laminasyon yapıştırıcıları, solventsiz laminasyon yapıştırıcıları yapıştırıcı dünyasında atılan dev adımlardır. Ambalaj endüstrisinde kullanılan yapıştırıcıları sentetik reçineler, nişasta kökenliler, protein kökenliler olmak üzere üç başlık içinde toplayabiliriz.

SENTETİK REÇİNELER Polivinil Asetat Esaslı Yapıştırıcılar: Emülsiyon , polivinil asetat ve kopolimer esaslıdır. PVA esaslı yapıştırıcılar suyun buharlaşması ya da yapıştırılan malzeme tarafından emilmesiyle katılaşır. Katılaşma zamanı oldukça kısa olup 45 saniye civarındadır. Sulu yapıştırıcılar içinde en çabuk katılaşanıdır. PVA yapıştırıcıların ortam ısısı 20oC civarında en iyi sonucu verir. Soğuk saklanacak ambalajlar için modifiye edilmeleri gerekir. Daha uzun süre kullanılması için sulandırılır. Beyaz renkli çok ince ve sıvıdan koyudur. Emülsiyon ile filmler dayanıklı, genellikle su geçirmez, çabuk uygulanır, koku yapmaz, tadı değiştirmez. Makine kullanımlı, dayanıklı, çabuk yıpranmaz yağ geçirmez. Karton, yapıştırmada, biçim vermede, tüp yapımında, tepsi kap ve torba kapamada, mukavva pencerelerde kullanılır. Latex (Termoplastik): Doğal ya da sentetik kauçuk esaslıdır. Renkleri beyazdan bronza kadar değişir. Bazıları amonyak kokar. Yine bazılarında kendi kendini kapama (self-sealing) özelliği varılır, geniş yüzeyleri tutturabilir, makine kullanımı ve dayanıklılığı zayıftır. Self-seal torbalı, zarf ve sargılarda, tek katlı torbaları birleştirmede, mumlu torbaların dibinde ve kapatılmasında, folyo - kağıt laminasyonunda kullanılır. Sodyum Silikatlar (Cam Suyu): İnorganik bir yapışkan olup katılaştığında cama benzer bir bağ oluşturur. Mikroorganizmalara karşı dirençlidir. Özellikleri onu oluşturan bileşiklerin miktarına göre değişir. Silikatlı yapıştırıcılar, neme karşı oldukça dirençlidir. Birkaç dakika içinde katılaşmaya başlar ancak optimum dayanıklılığa, uygulandıktan birkaç saat sonra erişir. Silikatlı yapıştırıcılar, hareketli parça üzerinde bir tortu bırakacağından makineyle uygulanamaz. Silikatlı yapıştırıcılar asit ile temas halinde bozulurlar. Kullanılmadığı suretle ağzı sıkı sıkıya kapatılmış bir kutuda saklanır. Holmelt (Eriyik): Polimer, reçine ve balmumunun karışımlarıdır. Yani çeşitli termoplastik malzemelerin çok çeşitli maddeler karışımından oluşur. %100 katıdır. Sıvılaştırmak için ısıtılmalı ve akışkanlaştırılır. En çabuk katılaşan, uygulanan yapıştırıcıdır. Katılaşma süresi 6 - 8 saniye kadardır. Eriyik haldeki yapıştırıcı , yüzeye temas eder etmez katılaşmaya başladığından ayırma zamanları oldukça kısadır. Uygulama ısısı genellikle 140o - 180oC arasında holmeltler el ile ya da otomatik kapatma makinelerinde el tabancası ile uygulanabilir. En çok görülen şekilleri, çıta, küre, çubuk, külçedir. Beyazdan kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Kutu, karton kapamada, tepsilerde, torba dikiş ve kapamada, kutu ve şişeleri etiketlemede, basınca duyarlı ambalajları kaplamada, kağıt şerit ve laminasyonlarda kullanılır. Solvent Borne (Çözelti): Solüsyon ya da lak yapıştırıcılar olarak adlandırılır, geniş bir polimer dizi mevcuttur. Çeşitli organik çözeltilerde erir. Genellikle hareketli sıvılardır. Saydam, beyaz, kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Çözelti karışımına bağlı olarak çoğunlukla çabuk

Dekstrinler: Sebzelerden elde edilen nişastadan üretilirler. Nemlendirilen yapışkanlarda. solvent gibi) içinde yapışkanı eritilerek. ayrışma. Isının bölmeli yapıştırıcılarında çözücü olarak kullanılmasında birçok avantajı varılır. sakızımsı olup neme karşı yüksek dayanıklılık gösterirler. Kazein: Çok açık renkli. HOTMELTLER Bütün yapıştırıcıların alt tabaka üzerine yayılma ve yapışmasını sağlamak için. tabakaların özellikleri yumuşak ve zayıftan sert. Ambalajlamada kullanılan çoğu hotmeltlerin dayanıklılığı 60oC de azalmaya. Alkalin pH. sonunda tekrar erirler. Bronz. Kutu ve karton kapamada. etiketlemede kullanılır. Bu nedenle hotmeltler . kahverengi olup granül ya da önceden plastize edilmiş sıvı şeklindedir. akışkanlık su gibi kolayca buharlaşan bir maddenin (su. kağıt laminasyonunda. etiketlerde soğuk çıkartmalarda kullanılır. düşük moleküler ağırlıklı .latesk bileşimi) kullanılır. poşet ve torbaların tabaka tabaka laminasyonunda. Elle ya da makineyle uygulama için çeşitli formülasyonları vardır. neme dayanıklılık özellikleri arasındadır. Sıvı bir solventin olmayışı. Yavaş uyarlanma. hotmeltlerde böyle bir solvent kullanılmaz. Cama mükemmel yapışır. Ambalajlamada kullanılan çoğu yapıştırıcılarda. neme oldukça yüksek dayanıklılık gösterirler. laminasyonda kullanılır. fleksibl ambalaj. uçucu sıvılarda daha çabuk dağılır. Sulandırıcı olarak amonyak ya da alkol gerekebilir. durum böyledir. İyi bir ıslak yapıştırma sergileyen dekstrinler. PVA yapıştırıcılarından daha uzun sürede katılaşırlar. Bileşimine ve pH'ine bağlı olarak rengi beyazdan amber ve kırmızı kahverengiye kadar değişir. Otomatik şişe etiketlemede kullanılır. Dekstrinlerin özelliği. Bunun yerine uygulamadan önce eritilebilirler. genellikle alkalin solüsyonlarda çözülebilir. kullanıcının gereksinimine göre geniş bir yelpaze içinde çeşitli formülasyonlarla sağlanmalarıdır. kristalize olmaz. çoğu sıvı. Jelatin Sakızları (Jelly Gums): Elastik. kağıt ve folyoda.özellikle çabuk yapışmanın önemli olduğu yüksek hızdaki uygulamalar için idealdir. PROTEİN KÖKENLİLER Hayvansal Zamk: Rengi bronz. şişe etiketlemede. Daha sağlam olması ve kaplanmış cama daha iyi yapışması için çoğunlukla alkalin olur. Çoğu yanıcı. hotmeltin katılaşarak birleştirici bir özellik almasına neden olur. torba dikişlerinde. Diğer yandan. 70 oC de de düşmeye başlar. Tabakanın tabakaya sanatsal grafik laminasyonunda. hızlandırılır. kahverengi olup iyi uyarlanan yapıştırıcılardır. akışkanlık derecesi sıvıdan çok yoğuna kadar değişir. tüp sarmada. donma. "ıslatma" özelliğine sahip olmaları gereklidir.kurur. yapıştırıcılarının önemli bir kısmını hafifçe yükselmiş ısılarda bile kaybederek. NİŞASTA KÖKENLİLER Macunlar: Beyaz ya da açık renkli. folyo laminasyonunda (kazein . Ambalajlamada en yaygın kullanıma sahip hotmeltler. Bu madde buharlaştığı zaman arkasında kolayca birleştirilebilen bir yapışkan bırakmalıdır. Soğuk içecek şişeler için suda ve buzda çıkmayan etiketlerde. Kutu ambalajı ve bantlanmasında. tabakamsı olup çabuk uyarlanırlar. Termoplastik materyaller. Suya dayanıklı olmadıklarından rutubetli ortamda kullanılmamalıdırlar. tüp sarmasında. yapışkan. Kurutulmuş tabakaları. Isının dağılması. çürüme gibi korkular yaratmadan hotmelt yapıştırıcılarının küçük. çabuk bağ formasyonu olarak sonuç verir. nemlendirilerek yapışan bant üretiminde kullanılır. Hızlı ısı dağılımı. dayanıklı ve çapraz bağlantılıya kadar değişir. etiket ve şeritlerin basınca karşı duyarlı kaplanmasında kullanılır. Boratlı Dekstrinler: Rengi beyazdan koyu kahverengiye kadar değişir. Su geçirmez tabakalar için bile . normal ya da yüksek su geçirmez özelliğe sahip bir yapıştırıcıdır. Isı. Hotmelt yapıştırıcıların en büyük dezavantajı. rahat şekillerde sevkiyatını ve depolanmasını olası kılar. ısıya karşı sınırlı dayanıklılığıdır. Torba diplerinin yapıştırılmasında.

Özel bir amaca yönelik yapıştırıcının kompozisyonu. fakat uygulama zamanının uzamasına ve ayrılmaya karşı dayanıklılığının azalmasına neden olur. ayrılma ve soyulma gösterir. birkaç düşük moleküler ağırlıklı PE ve reçineye dayanır.reçine ve mumsu maddeyle birleştirilen etilen vinil asetat kopolimer (EVA)'e bağlıdır. yumuşama noktasını ve uygulama özelliklerini denetler. ıslak ya da sıcak olarak uygulanması. uygulamaları daha temiz ve yüksek ısıda kesilmeye karşı daha dayanıklıdır. Açık süre. sabit sıcaklıkta ya da belirli bir oranda yükselen sıcaklıklarda yapılır. Açık süre ve donma süresi uygulama ısısına. Hotmeltlerin belki de en önemli özelliği. zaman gibi özellikler. Renkleri daha açık. sıcak dikiş ve ısıya karşı dayanıklılıktır. raf ömrü ve uygulama hızı gibi kavramlarla özdeşleşirler. belirli bir ısıda alt tabakaların birbirine yapışması için geçen azami zamandır. Bir hotmeltin ısıya karşı dayanıklılığı . Bir başka hotmelt sistemi. yapıştırıcıda soğuma ve birleştirme sırasında oluşan fiziksel değişikliklere bağlıdır. . Basınca duyarlı durumlarda. erimiş ve katı durumlarda özelleştirilir. zaman zaman daha fazla ısı ve yağ bariyerine gereksinim duyulan ambalajlama aplikasyonlarında kullanılır. Bu özellikler. Eğer tabakalar bu süre içinde yapışmazsa. basınca karşı duyarlı yapışkanlara dönüştürülebilir. polyester ve benzer temelli hotmeltler. En çok kristalleşmiş madde olarak mumsu madde yumuşama noktasını. Yapıştırıcıların Sağlanmasında Belirlenmesi Gereken Temel Kriterler Yapıştırıcının hangi alanda hangi ürün için kullanılacağı. PE temelli hotmeltler EVA tiplerine uygun olmayıp yağ bariyerlidir. fiziksel özelliklerinin karşılaştırılması bağlanımda. Kullanılacak yapıştırıcının yapışma zamanı. Termoplastik blok kopolimerlerden yapılan hotmeltler ambalajlamada. lastikli yapılarından yararlanılabilecek uygulamalarda kullanılır. uygulama süresidir. yüksek ısılarda birleşmeyi sürekli kılma ölçüsüdür. malzemeyi sağlayana bırakılmalıdır. Reçine ve çoğunlukla bir yağla kombinasyon halinde. EVA'nın katkıları bütünleştirici güç. plastik astarlı). yapışkan soğumuş ve kurumuş olur. yükseltilmiş ısılarda daha az uzama. Yapışma gücü. Burada PE. ısıya ve ölçüm değerlerine bağlı olarak değişir. Reçine ise. PP sistemlerinin şekilsiz yapısı. Yapıştırıcının neme karşı dayanıklılığını arttıracak ya da adhezivi böceklere karşı itici yapacak özel katkılar. Hotmeltler. yapıştırıcının şekline ve soğuma özelliklerine bağlıdır. bunların filmlere ve folyolara iyi yapışmasına. Diğer PSA sistemlerinden farklı temci özellikleri vardır. ısıya karşı dayanıklılığı ve zamanı ayarlar. çünkü bunların kullanımında solventle kurutma sistemlerine gerek yoktur. Bunlar daha masraflı ve uygulamaları çoğu holmeltten daha zordur. tabakaların ısı iletkenliğine. tabakaların ısısına. EVA sistemindeki hem EVA hem de mumsu maddenin yerini alır. Diğer hotmeltler gibi tekrar erir ve 100oC’nin üstündeki sıcaklıklarda kullanımları sınırlıdır. ürün dayanıklılığı ve bütünlüğü kristallik kazandırırken. ürün dayanıklılığı. Donma süresi bitmeden önce kontrol yapılırsa tabakalar birbirinden ayrılır. Sonuç olarak bu sistemlerin ambalajlamada kullanımı film. EVA sistemlerine oranla PE temelli sistemde. folyo ve kağıt laminasyonuyla sınırlandırılır. sıcak dikişte yararlı olup yapışmayı hızlandırır. Yapıştırıcının uygulanacağı yüzeyin özellikleri (vakslı. Kristalleşmiş PE yerine PP uygulanırsa. Polyamid. Donma süresi ise. ortaya daha yumuşak yapışkan ve şekilsiz bir yapıştırıcı çıkar. Hotmeltler tamamıyla kristalleşmiş materyaller olmadığından kesin erime noktaları yoktur. tabakaların birleştikten sonra yapışması gereken asgari zamandır. Basınca duyarlı bölmelilerin avantajları genellikle uygulama sırasında ortaya çıkar. Yapıştırıcının kullanımdan önce saklanacağı sure (raf ömrü). büyük ölçüde renk ve kokuyu belirler. Akışkanlık yoğunlukları. Isı bariyer deneyleri.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful