YAPIŞTIRICILAR

Ambalaj endüstrisinin can damarlarından biri olan yapıştırıcılar, günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda çeşitlenerek geniş bir ağa ulaşmıştır. Kemik tutkalı, kazein, nişasta ve dekstrin gibi doğal esaslı yapıştırıcıların yanı sıra 1930'lardan bu yana kullanılan PVA (polivinil asetat) bazlı preparatlar ve çok çeşitli sentetik tutkalların piyasaya çıkmasıyla yapıştırıcılar, çok geniş bir alanda çeşitli sektörlerin yararlandığı vazgeçilmez bir ürün grubu haline dönüşmüşler. Bu büyük yapıştırıcı grubu, bugün ambalaj endüstrisinin hizmetindedir. Yapıştırıcılar, ambalaj endüstrisinde; oluklu mukavva üretiminde, karton kutu, kağıt torba, oluklu mukavva kutuların yapıştırılmasında, fleksibl ambalaj üretiminde (kağıt, karton, alüminyum folyo ve plastik filmlerin çeşitli kombinasyonlarında oluşan laminasyonlarında), kompozit kutu, kağıt esaslı varil üretiminde, metal kutu ve cam ambalajların etiketlenmesinde zamklı bantlar ve zarflarda kullanılır. Çevre ambalaj ilişkisi çerçevesinde arayışlar sonucu ortaya çıkan teknolojik yenilikler yapıştırıcı dünyasını zenginleştirmiştir. Su bazlı laminasyon yapıştırıcılar, süper- high solid-laminasyon yapıştırıcıları, solventsiz laminasyon yapıştırıcıları yapıştırıcı dünyasında atılan dev adımlardır. Ambalaj endüstrisinde kullanılan yapıştırıcıları sentetik reçineler, nişasta kökenliler, protein kökenliler olmak üzere üç başlık içinde toplayabiliriz.

SENTETİK REÇİNELER Polivinil Asetat Esaslı Yapıştırıcılar: Emülsiyon , polivinil asetat ve kopolimer esaslıdır. PVA esaslı yapıştırıcılar suyun buharlaşması ya da yapıştırılan malzeme tarafından emilmesiyle katılaşır. Katılaşma zamanı oldukça kısa olup 45 saniye civarındadır. Sulu yapıştırıcılar içinde en çabuk katılaşanıdır. PVA yapıştırıcıların ortam ısısı 20oC civarında en iyi sonucu verir. Soğuk saklanacak ambalajlar için modifiye edilmeleri gerekir. Daha uzun süre kullanılması için sulandırılır. Beyaz renkli çok ince ve sıvıdan koyudur. Emülsiyon ile filmler dayanıklı, genellikle su geçirmez, çabuk uygulanır, koku yapmaz, tadı değiştirmez. Makine kullanımlı, dayanıklı, çabuk yıpranmaz yağ geçirmez. Karton, yapıştırmada, biçim vermede, tüp yapımında, tepsi kap ve torba kapamada, mukavva pencerelerde kullanılır. Latex (Termoplastik): Doğal ya da sentetik kauçuk esaslıdır. Renkleri beyazdan bronza kadar değişir. Bazıları amonyak kokar. Yine bazılarında kendi kendini kapama (self-sealing) özelliği varılır, geniş yüzeyleri tutturabilir, makine kullanımı ve dayanıklılığı zayıftır. Self-seal torbalı, zarf ve sargılarda, tek katlı torbaları birleştirmede, mumlu torbaların dibinde ve kapatılmasında, folyo - kağıt laminasyonunda kullanılır. Sodyum Silikatlar (Cam Suyu): İnorganik bir yapışkan olup katılaştığında cama benzer bir bağ oluşturur. Mikroorganizmalara karşı dirençlidir. Özellikleri onu oluşturan bileşiklerin miktarına göre değişir. Silikatlı yapıştırıcılar, neme karşı oldukça dirençlidir. Birkaç dakika içinde katılaşmaya başlar ancak optimum dayanıklılığa, uygulandıktan birkaç saat sonra erişir. Silikatlı yapıştırıcılar, hareketli parça üzerinde bir tortu bırakacağından makineyle uygulanamaz. Silikatlı yapıştırıcılar asit ile temas halinde bozulurlar. Kullanılmadığı suretle ağzı sıkı sıkıya kapatılmış bir kutuda saklanır. Holmelt (Eriyik): Polimer, reçine ve balmumunun karışımlarıdır. Yani çeşitli termoplastik malzemelerin çok çeşitli maddeler karışımından oluşur. %100 katıdır. Sıvılaştırmak için ısıtılmalı ve akışkanlaştırılır. En çabuk katılaşan, uygulanan yapıştırıcıdır. Katılaşma süresi 6 - 8 saniye kadardır. Eriyik haldeki yapıştırıcı , yüzeye temas eder etmez katılaşmaya başladığından ayırma zamanları oldukça kısadır. Uygulama ısısı genellikle 140o - 180oC arasında holmeltler el ile ya da otomatik kapatma makinelerinde el tabancası ile uygulanabilir. En çok görülen şekilleri, çıta, küre, çubuk, külçedir. Beyazdan kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Kutu, karton kapamada, tepsilerde, torba dikiş ve kapamada, kutu ve şişeleri etiketlemede, basınca duyarlı ambalajları kaplamada, kağıt şerit ve laminasyonlarda kullanılır. Solvent Borne (Çözelti): Solüsyon ya da lak yapıştırıcılar olarak adlandırılır, geniş bir polimer dizi mevcuttur. Çeşitli organik çözeltilerde erir. Genellikle hareketli sıvılardır. Saydam, beyaz, kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Çözelti karışımına bağlı olarak çoğunlukla çabuk

Kutu ve karton kapamada. yapıştırıcılarının önemli bir kısmını hafifçe yükselmiş ısılarda bile kaybederek. nemlendirilerek yapışan bant üretiminde kullanılır. kristalize olmaz. tüp sarmada. Kurutulmuş tabakaları. normal ya da yüksek su geçirmez özelliğe sahip bir yapıştırıcıdır.latesk bileşimi) kullanılır. düşük moleküler ağırlıklı . Su geçirmez tabakalar için bile . tabakamsı olup çabuk uyarlanırlar. Nemlendirilen yapışkanlarda. etiketlerde soğuk çıkartmalarda kullanılır. Bunun yerine uygulamadan önce eritilebilirler. Dekstrinler: Sebzelerden elde edilen nişastadan üretilirler. yapışkan. hotmeltlerde böyle bir solvent kullanılmaz. Çoğu yanıcı. rahat şekillerde sevkiyatını ve depolanmasını olası kılar. akışkanlık su gibi kolayca buharlaşan bir maddenin (su. "ıslatma" özelliğine sahip olmaları gereklidir.kurur. torba dikişlerinde. 70 oC de de düşmeye başlar. Otomatik şişe etiketlemede kullanılır. çürüme gibi korkular yaratmadan hotmelt yapıştırıcılarının küçük. Hızlı ısı dağılımı. Isı. PROTEİN KÖKENLİLER Hayvansal Zamk: Rengi bronz. neme oldukça yüksek dayanıklılık gösterirler. çoğu sıvı. Isının dağılması. Kutu ambalajı ve bantlanmasında. hotmeltin katılaşarak birleştirici bir özellik almasına neden olur. neme dayanıklılık özellikleri arasındadır. Bronz. Bu madde buharlaştığı zaman arkasında kolayca birleştirilebilen bir yapışkan bırakmalıdır. Diğer yandan. Bileşimine ve pH'ine bağlı olarak rengi beyazdan amber ve kırmızı kahverengiye kadar değişir. tabakaların özellikleri yumuşak ve zayıftan sert. kağıt laminasyonunda. kahverengi olup iyi uyarlanan yapıştırıcılardır. Ambalajlamada kullanılan çoğu hotmeltlerin dayanıklılığı 60oC de azalmaya. durum böyledir. kağıt ve folyoda. Soğuk içecek şişeler için suda ve buzda çıkmayan etiketlerde. ısıya karşı sınırlı dayanıklılığıdır. uçucu sıvılarda daha çabuk dağılır. Jelatin Sakızları (Jelly Gums): Elastik. dayanıklı ve çapraz bağlantılıya kadar değişir. kahverengi olup granül ya da önceden plastize edilmiş sıvı şeklindedir. Cama mükemmel yapışır. çabuk bağ formasyonu olarak sonuç verir. fleksibl ambalaj. Daha sağlam olması ve kaplanmış cama daha iyi yapışması için çoğunlukla alkalin olur. folyo laminasyonunda (kazein . donma. Ambalajlamada kullanılan çoğu yapıştırıcılarda. solvent gibi) içinde yapışkanı eritilerek. Kazein: Çok açık renkli. NİŞASTA KÖKENLİLER Macunlar: Beyaz ya da açık renkli. PVA yapıştırıcılarından daha uzun sürede katılaşırlar. Tabakanın tabakaya sanatsal grafik laminasyonunda. hızlandırılır. ayrışma. Ambalajlamada en yaygın kullanıma sahip hotmeltler. İyi bir ıslak yapıştırma sergileyen dekstrinler. Boratlı Dekstrinler: Rengi beyazdan koyu kahverengiye kadar değişir. tüp sarmasında. poşet ve torbaların tabaka tabaka laminasyonunda. Sıvı bir solventin olmayışı. Suya dayanıklı olmadıklarından rutubetli ortamda kullanılmamalıdırlar. akışkanlık derecesi sıvıdan çok yoğuna kadar değişir. genellikle alkalin solüsyonlarda çözülebilir. sakızımsı olup neme karşı yüksek dayanıklılık gösterirler. etiketlemede kullanılır. laminasyonda kullanılır. Dekstrinlerin özelliği. Yavaş uyarlanma. şişe etiketlemede. etiket ve şeritlerin basınca karşı duyarlı kaplanmasında kullanılır. Isının bölmeli yapıştırıcılarında çözücü olarak kullanılmasında birçok avantajı varılır. kullanıcının gereksinimine göre geniş bir yelpaze içinde çeşitli formülasyonlarla sağlanmalarıdır. Sulandırıcı olarak amonyak ya da alkol gerekebilir. Bu nedenle hotmeltler . sonunda tekrar erirler. Hotmelt yapıştırıcıların en büyük dezavantajı.özellikle çabuk yapışmanın önemli olduğu yüksek hızdaki uygulamalar için idealdir. Torba diplerinin yapıştırılmasında. Alkalin pH. Elle ya da makineyle uygulama için çeşitli formülasyonları vardır. HOTMELTLER Bütün yapıştırıcıların alt tabaka üzerine yayılma ve yapışmasını sağlamak için. Termoplastik materyaller.

Akışkanlık yoğunlukları. Kullanılacak yapıştırıcının yapışma zamanı. Hotmeltler tamamıyla kristalleşmiş materyaller olmadığından kesin erime noktaları yoktur. Diğer hotmeltler gibi tekrar erir ve 100oC’nin üstündeki sıcaklıklarda kullanımları sınırlıdır. Reçine ve çoğunlukla bir yağla kombinasyon halinde. raf ömrü ve uygulama hızı gibi kavramlarla özdeşleşirler. ısıya karşı dayanıklılığı ve zamanı ayarlar. Donma süresi ise. Diğer PSA sistemlerinden farklı temci özellikleri vardır. fakat uygulama zamanının uzamasına ve ayrılmaya karşı dayanıklılığının azalmasına neden olur. Hotmeltlerin belki de en önemli özelliği. ortaya daha yumuşak yapışkan ve şekilsiz bir yapıştırıcı çıkar. ısıya ve ölçüm değerlerine bağlı olarak değişir. ürün dayanıklılığı. birkaç düşük moleküler ağırlıklı PE ve reçineye dayanır. sıcak dikişte yararlı olup yapışmayı hızlandırır. malzemeyi sağlayana bırakılmalıdır. ayrılma ve soyulma gösterir. Kristalleşmiş PE yerine PP uygulanırsa. Basınca duyarlı bölmelilerin avantajları genellikle uygulama sırasında ortaya çıkar. tabakaların ısısına. zaman zaman daha fazla ısı ve yağ bariyerine gereksinim duyulan ambalajlama aplikasyonlarında kullanılır. Yapıştırıcının neme karşı dayanıklılığını arttıracak ya da adhezivi böceklere karşı itici yapacak özel katkılar. PP sistemlerinin şekilsiz yapısı. Bir başka hotmelt sistemi. yükseltilmiş ısılarda daha az uzama. yapıştırıcıda soğuma ve birleştirme sırasında oluşan fiziksel değişikliklere bağlıdır. Burada PE. tabakaların ısı iletkenliğine. . Açık süre ve donma süresi uygulama ısısına. Eğer tabakalar bu süre içinde yapışmazsa. polyester ve benzer temelli hotmeltler. Donma süresi bitmeden önce kontrol yapılırsa tabakalar birbirinden ayrılır. ıslak ya da sıcak olarak uygulanması. belirli bir ısıda alt tabakaların birbirine yapışması için geçen azami zamandır. Bu özellikler. Yapıştırıcıların Sağlanmasında Belirlenmesi Gereken Temel Kriterler Yapıştırıcının hangi alanda hangi ürün için kullanılacağı. bunların filmlere ve folyolara iyi yapışmasına. En çok kristalleşmiş madde olarak mumsu madde yumuşama noktasını. Isı bariyer deneyleri. Özel bir amaca yönelik yapıştırıcının kompozisyonu. Yapıştırıcının kullanımdan önce saklanacağı sure (raf ömrü). Polyamid.reçine ve mumsu maddeyle birleştirilen etilen vinil asetat kopolimer (EVA)'e bağlıdır. yapıştırıcının şekline ve soğuma özelliklerine bağlıdır. çünkü bunların kullanımında solventle kurutma sistemlerine gerek yoktur. Bunlar daha masraflı ve uygulamaları çoğu holmeltten daha zordur. Basınca duyarlı durumlarda. Hotmeltler. erimiş ve katı durumlarda özelleştirilir. folyo ve kağıt laminasyonuyla sınırlandırılır. lastikli yapılarından yararlanılabilecek uygulamalarda kullanılır. Renkleri daha açık. basınca karşı duyarlı yapışkanlara dönüştürülebilir. yapışkan soğumuş ve kurumuş olur. zaman gibi özellikler. uygulama süresidir. tabakaların birleştikten sonra yapışması gereken asgari zamandır. büyük ölçüde renk ve kokuyu belirler. EVA sistemindeki hem EVA hem de mumsu maddenin yerini alır. PE temelli hotmeltler EVA tiplerine uygun olmayıp yağ bariyerlidir. Reçine ise. yüksek ısılarda birleşmeyi sürekli kılma ölçüsüdür. Bir hotmeltin ısıya karşı dayanıklılığı . sıcak dikiş ve ısıya karşı dayanıklılıktır. yumuşama noktasını ve uygulama özelliklerini denetler. fiziksel özelliklerinin karşılaştırılması bağlanımda. plastik astarlı). EVA'nın katkıları bütünleştirici güç. uygulamaları daha temiz ve yüksek ısıda kesilmeye karşı daha dayanıklıdır. ürün dayanıklılığı ve bütünlüğü kristallik kazandırırken. Yapışma gücü. EVA sistemlerine oranla PE temelli sistemde. Yapıştırıcının uygulanacağı yüzeyin özellikleri (vakslı. Termoplastik blok kopolimerlerden yapılan hotmeltler ambalajlamada. Açık süre. sabit sıcaklıkta ya da belirli bir oranda yükselen sıcaklıklarda yapılır. Sonuç olarak bu sistemlerin ambalajlamada kullanımı film.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful