YAPIŞTIRICILAR

Ambalaj endüstrisinin can damarlarından biri olan yapıştırıcılar, günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda çeşitlenerek geniş bir ağa ulaşmıştır. Kemik tutkalı, kazein, nişasta ve dekstrin gibi doğal esaslı yapıştırıcıların yanı sıra 1930'lardan bu yana kullanılan PVA (polivinil asetat) bazlı preparatlar ve çok çeşitli sentetik tutkalların piyasaya çıkmasıyla yapıştırıcılar, çok geniş bir alanda çeşitli sektörlerin yararlandığı vazgeçilmez bir ürün grubu haline dönüşmüşler. Bu büyük yapıştırıcı grubu, bugün ambalaj endüstrisinin hizmetindedir. Yapıştırıcılar, ambalaj endüstrisinde; oluklu mukavva üretiminde, karton kutu, kağıt torba, oluklu mukavva kutuların yapıştırılmasında, fleksibl ambalaj üretiminde (kağıt, karton, alüminyum folyo ve plastik filmlerin çeşitli kombinasyonlarında oluşan laminasyonlarında), kompozit kutu, kağıt esaslı varil üretiminde, metal kutu ve cam ambalajların etiketlenmesinde zamklı bantlar ve zarflarda kullanılır. Çevre ambalaj ilişkisi çerçevesinde arayışlar sonucu ortaya çıkan teknolojik yenilikler yapıştırıcı dünyasını zenginleştirmiştir. Su bazlı laminasyon yapıştırıcılar, süper- high solid-laminasyon yapıştırıcıları, solventsiz laminasyon yapıştırıcıları yapıştırıcı dünyasında atılan dev adımlardır. Ambalaj endüstrisinde kullanılan yapıştırıcıları sentetik reçineler, nişasta kökenliler, protein kökenliler olmak üzere üç başlık içinde toplayabiliriz.

SENTETİK REÇİNELER Polivinil Asetat Esaslı Yapıştırıcılar: Emülsiyon , polivinil asetat ve kopolimer esaslıdır. PVA esaslı yapıştırıcılar suyun buharlaşması ya da yapıştırılan malzeme tarafından emilmesiyle katılaşır. Katılaşma zamanı oldukça kısa olup 45 saniye civarındadır. Sulu yapıştırıcılar içinde en çabuk katılaşanıdır. PVA yapıştırıcıların ortam ısısı 20oC civarında en iyi sonucu verir. Soğuk saklanacak ambalajlar için modifiye edilmeleri gerekir. Daha uzun süre kullanılması için sulandırılır. Beyaz renkli çok ince ve sıvıdan koyudur. Emülsiyon ile filmler dayanıklı, genellikle su geçirmez, çabuk uygulanır, koku yapmaz, tadı değiştirmez. Makine kullanımlı, dayanıklı, çabuk yıpranmaz yağ geçirmez. Karton, yapıştırmada, biçim vermede, tüp yapımında, tepsi kap ve torba kapamada, mukavva pencerelerde kullanılır. Latex (Termoplastik): Doğal ya da sentetik kauçuk esaslıdır. Renkleri beyazdan bronza kadar değişir. Bazıları amonyak kokar. Yine bazılarında kendi kendini kapama (self-sealing) özelliği varılır, geniş yüzeyleri tutturabilir, makine kullanımı ve dayanıklılığı zayıftır. Self-seal torbalı, zarf ve sargılarda, tek katlı torbaları birleştirmede, mumlu torbaların dibinde ve kapatılmasında, folyo - kağıt laminasyonunda kullanılır. Sodyum Silikatlar (Cam Suyu): İnorganik bir yapışkan olup katılaştığında cama benzer bir bağ oluşturur. Mikroorganizmalara karşı dirençlidir. Özellikleri onu oluşturan bileşiklerin miktarına göre değişir. Silikatlı yapıştırıcılar, neme karşı oldukça dirençlidir. Birkaç dakika içinde katılaşmaya başlar ancak optimum dayanıklılığa, uygulandıktan birkaç saat sonra erişir. Silikatlı yapıştırıcılar, hareketli parça üzerinde bir tortu bırakacağından makineyle uygulanamaz. Silikatlı yapıştırıcılar asit ile temas halinde bozulurlar. Kullanılmadığı suretle ağzı sıkı sıkıya kapatılmış bir kutuda saklanır. Holmelt (Eriyik): Polimer, reçine ve balmumunun karışımlarıdır. Yani çeşitli termoplastik malzemelerin çok çeşitli maddeler karışımından oluşur. %100 katıdır. Sıvılaştırmak için ısıtılmalı ve akışkanlaştırılır. En çabuk katılaşan, uygulanan yapıştırıcıdır. Katılaşma süresi 6 - 8 saniye kadardır. Eriyik haldeki yapıştırıcı , yüzeye temas eder etmez katılaşmaya başladığından ayırma zamanları oldukça kısadır. Uygulama ısısı genellikle 140o - 180oC arasında holmeltler el ile ya da otomatik kapatma makinelerinde el tabancası ile uygulanabilir. En çok görülen şekilleri, çıta, küre, çubuk, külçedir. Beyazdan kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Kutu, karton kapamada, tepsilerde, torba dikiş ve kapamada, kutu ve şişeleri etiketlemede, basınca duyarlı ambalajları kaplamada, kağıt şerit ve laminasyonlarda kullanılır. Solvent Borne (Çözelti): Solüsyon ya da lak yapıştırıcılar olarak adlandırılır, geniş bir polimer dizi mevcuttur. Çeşitli organik çözeltilerde erir. Genellikle hareketli sıvılardır. Saydam, beyaz, kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Çözelti karışımına bağlı olarak çoğunlukla çabuk

Ambalajlamada en yaygın kullanıma sahip hotmeltler. İyi bir ıslak yapıştırma sergileyen dekstrinler. çürüme gibi korkular yaratmadan hotmelt yapıştırıcılarının küçük. kristalize olmaz. Dekstrinler: Sebzelerden elde edilen nişastadan üretilirler. Daha sağlam olması ve kaplanmış cama daha iyi yapışması için çoğunlukla alkalin olur. akışkanlık derecesi sıvıdan çok yoğuna kadar değişir. Bu nedenle hotmeltler . Termoplastik materyaller. Bunun yerine uygulamadan önce eritilebilirler. genellikle alkalin solüsyonlarda çözülebilir. çabuk bağ formasyonu olarak sonuç verir. PVA yapıştırıcılarından daha uzun sürede katılaşırlar. Hızlı ısı dağılımı. tüp sarmasında. Sulandırıcı olarak amonyak ya da alkol gerekebilir. Nemlendirilen yapışkanlarda. Alkalin pH. kağıt laminasyonunda. 70 oC de de düşmeye başlar. çoğu sıvı. Bronz. kağıt ve folyoda. hotmeltin katılaşarak birleştirici bir özellik almasına neden olur. Tabakanın tabakaya sanatsal grafik laminasyonunda.kurur. Ambalajlamada kullanılan çoğu hotmeltlerin dayanıklılığı 60oC de azalmaya. "ıslatma" özelliğine sahip olmaları gereklidir. Otomatik şişe etiketlemede kullanılır.özellikle çabuk yapışmanın önemli olduğu yüksek hızdaki uygulamalar için idealdir. Kurutulmuş tabakaları. Torba diplerinin yapıştırılmasında. düşük moleküler ağırlıklı . rahat şekillerde sevkiyatını ve depolanmasını olası kılar. Boratlı Dekstrinler: Rengi beyazdan koyu kahverengiye kadar değişir. Hotmelt yapıştırıcıların en büyük dezavantajı. hızlandırılır. kullanıcının gereksinimine göre geniş bir yelpaze içinde çeşitli formülasyonlarla sağlanmalarıdır.latesk bileşimi) kullanılır. NİŞASTA KÖKENLİLER Macunlar: Beyaz ya da açık renkli. Kutu ambalajı ve bantlanmasında. poşet ve torbaların tabaka tabaka laminasyonunda. HOTMELTLER Bütün yapıştırıcıların alt tabaka üzerine yayılma ve yapışmasını sağlamak için. etiketlemede kullanılır. etiket ve şeritlerin basınca karşı duyarlı kaplanmasında kullanılır. Soğuk içecek şişeler için suda ve buzda çıkmayan etiketlerde. normal ya da yüksek su geçirmez özelliğe sahip bir yapıştırıcıdır. Sıvı bir solventin olmayışı. uçucu sıvılarda daha çabuk dağılır. sonunda tekrar erirler. Elle ya da makineyle uygulama için çeşitli formülasyonları vardır. nemlendirilerek yapışan bant üretiminde kullanılır. Kazein: Çok açık renkli. akışkanlık su gibi kolayca buharlaşan bir maddenin (su. yapıştırıcılarının önemli bir kısmını hafifçe yükselmiş ısılarda bile kaybederek. kahverengi olup granül ya da önceden plastize edilmiş sıvı şeklindedir. Isının dağılması. Çoğu yanıcı. sakızımsı olup neme karşı yüksek dayanıklılık gösterirler. Su geçirmez tabakalar için bile . Yavaş uyarlanma. tüp sarmada. Bileşimine ve pH'ine bağlı olarak rengi beyazdan amber ve kırmızı kahverengiye kadar değişir. PROTEİN KÖKENLİLER Hayvansal Zamk: Rengi bronz. Diğer yandan. folyo laminasyonunda (kazein . solvent gibi) içinde yapışkanı eritilerek. Isının bölmeli yapıştırıcılarında çözücü olarak kullanılmasında birçok avantajı varılır. fleksibl ambalaj. ayrışma. Suya dayanıklı olmadıklarından rutubetli ortamda kullanılmamalıdırlar. Bu madde buharlaştığı zaman arkasında kolayca birleştirilebilen bir yapışkan bırakmalıdır. neme dayanıklılık özellikleri arasındadır. dayanıklı ve çapraz bağlantılıya kadar değişir. tabakamsı olup çabuk uyarlanırlar. donma. şişe etiketlemede. Kutu ve karton kapamada. etiketlerde soğuk çıkartmalarda kullanılır. kahverengi olup iyi uyarlanan yapıştırıcılardır. Jelatin Sakızları (Jelly Gums): Elastik. ısıya karşı sınırlı dayanıklılığıdır. durum böyledir. laminasyonda kullanılır. torba dikişlerinde. yapışkan. Ambalajlamada kullanılan çoğu yapıştırıcılarda. Cama mükemmel yapışır. Dekstrinlerin özelliği. tabakaların özellikleri yumuşak ve zayıftan sert. Isı. neme oldukça yüksek dayanıklılık gösterirler. hotmeltlerde böyle bir solvent kullanılmaz.

PE temelli hotmeltler EVA tiplerine uygun olmayıp yağ bariyerlidir. yüksek ısılarda birleşmeyi sürekli kılma ölçüsüdür. sabit sıcaklıkta ya da belirli bir oranda yükselen sıcaklıklarda yapılır. Özel bir amaca yönelik yapıştırıcının kompozisyonu. Bu özellikler. Yapışma gücü. Bunlar daha masraflı ve uygulamaları çoğu holmeltten daha zordur. Reçine ve çoğunlukla bir yağla kombinasyon halinde. En çok kristalleşmiş madde olarak mumsu madde yumuşama noktasını. yükseltilmiş ısılarda daha az uzama. çünkü bunların kullanımında solventle kurutma sistemlerine gerek yoktur. Açık süre. Basınca duyarlı durumlarda. Diğer hotmeltler gibi tekrar erir ve 100oC’nin üstündeki sıcaklıklarda kullanımları sınırlıdır. Akışkanlık yoğunlukları. Isı bariyer deneyleri. Sonuç olarak bu sistemlerin ambalajlamada kullanımı film. Kullanılacak yapıştırıcının yapışma zamanı. uygulama süresidir. malzemeyi sağlayana bırakılmalıdır. EVA sistemindeki hem EVA hem de mumsu maddenin yerini alır. Basınca duyarlı bölmelilerin avantajları genellikle uygulama sırasında ortaya çıkar. Hotmeltler tamamıyla kristalleşmiş materyaller olmadığından kesin erime noktaları yoktur. Burada PE. ayrılma ve soyulma gösterir. ısıya ve ölçüm değerlerine bağlı olarak değişir. Reçine ise. raf ömrü ve uygulama hızı gibi kavramlarla özdeşleşirler. basınca karşı duyarlı yapışkanlara dönüştürülebilir. Renkleri daha açık. EVA sistemlerine oranla PE temelli sistemde. uygulamaları daha temiz ve yüksek ısıda kesilmeye karşı daha dayanıklıdır. zaman gibi özellikler. Diğer PSA sistemlerinden farklı temci özellikleri vardır. Yapıştırıcının neme karşı dayanıklılığını arttıracak ya da adhezivi böceklere karşı itici yapacak özel katkılar.reçine ve mumsu maddeyle birleştirilen etilen vinil asetat kopolimer (EVA)'e bağlıdır. polyester ve benzer temelli hotmeltler. folyo ve kağıt laminasyonuyla sınırlandırılır. tabakaların ısı iletkenliğine. sıcak dikişte yararlı olup yapışmayı hızlandırır. lastikli yapılarından yararlanılabilecek uygulamalarda kullanılır. Polyamid. PP sistemlerinin şekilsiz yapısı. plastik astarlı). Bir başka hotmelt sistemi. Eğer tabakalar bu süre içinde yapışmazsa. Yapıştırıcının uygulanacağı yüzeyin özellikleri (vakslı. tabakaların birleştikten sonra yapışması gereken asgari zamandır. ısıya karşı dayanıklılığı ve zamanı ayarlar. yapıştırıcının şekline ve soğuma özelliklerine bağlıdır. büyük ölçüde renk ve kokuyu belirler. Bir hotmeltin ısıya karşı dayanıklılığı . zaman zaman daha fazla ısı ve yağ bariyerine gereksinim duyulan ambalajlama aplikasyonlarında kullanılır. ürün dayanıklılığı ve bütünlüğü kristallik kazandırırken. ürün dayanıklılığı. Yapıştırıcının kullanımdan önce saklanacağı sure (raf ömrü). Donma süresi bitmeden önce kontrol yapılırsa tabakalar birbirinden ayrılır. fiziksel özelliklerinin karşılaştırılması bağlanımda. ıslak ya da sıcak olarak uygulanması. Hotmeltler. sıcak dikiş ve ısıya karşı dayanıklılıktır. Termoplastik blok kopolimerlerden yapılan hotmeltler ambalajlamada. yumuşama noktasını ve uygulama özelliklerini denetler. yapışkan soğumuş ve kurumuş olur. bunların filmlere ve folyolara iyi yapışmasına. yapıştırıcıda soğuma ve birleştirme sırasında oluşan fiziksel değişikliklere bağlıdır. Yapıştırıcıların Sağlanmasında Belirlenmesi Gereken Temel Kriterler Yapıştırıcının hangi alanda hangi ürün için kullanılacağı. fakat uygulama zamanının uzamasına ve ayrılmaya karşı dayanıklılığının azalmasına neden olur. ortaya daha yumuşak yapışkan ve şekilsiz bir yapıştırıcı çıkar. tabakaların ısısına. Açık süre ve donma süresi uygulama ısısına. erimiş ve katı durumlarda özelleştirilir. Hotmeltlerin belki de en önemli özelliği. birkaç düşük moleküler ağırlıklı PE ve reçineye dayanır. belirli bir ısıda alt tabakaların birbirine yapışması için geçen azami zamandır. EVA'nın katkıları bütünleştirici güç. Kristalleşmiş PE yerine PP uygulanırsa. Donma süresi ise. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful