P. 1
Yapıştırıcılar

Yapıştırıcılar

|Views: 347|Likes:
Yayınlayan: Dilara Acar

More info:

Published by: Dilara Acar on Sep 24, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/05/2013

pdf

text

original

YAPIŞTIRICILAR

Ambalaj endüstrisinin can damarlarından biri olan yapıştırıcılar, günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda çeşitlenerek geniş bir ağa ulaşmıştır. Kemik tutkalı, kazein, nişasta ve dekstrin gibi doğal esaslı yapıştırıcıların yanı sıra 1930'lardan bu yana kullanılan PVA (polivinil asetat) bazlı preparatlar ve çok çeşitli sentetik tutkalların piyasaya çıkmasıyla yapıştırıcılar, çok geniş bir alanda çeşitli sektörlerin yararlandığı vazgeçilmez bir ürün grubu haline dönüşmüşler. Bu büyük yapıştırıcı grubu, bugün ambalaj endüstrisinin hizmetindedir. Yapıştırıcılar, ambalaj endüstrisinde; oluklu mukavva üretiminde, karton kutu, kağıt torba, oluklu mukavva kutuların yapıştırılmasında, fleksibl ambalaj üretiminde (kağıt, karton, alüminyum folyo ve plastik filmlerin çeşitli kombinasyonlarında oluşan laminasyonlarında), kompozit kutu, kağıt esaslı varil üretiminde, metal kutu ve cam ambalajların etiketlenmesinde zamklı bantlar ve zarflarda kullanılır. Çevre ambalaj ilişkisi çerçevesinde arayışlar sonucu ortaya çıkan teknolojik yenilikler yapıştırıcı dünyasını zenginleştirmiştir. Su bazlı laminasyon yapıştırıcılar, süper- high solid-laminasyon yapıştırıcıları, solventsiz laminasyon yapıştırıcıları yapıştırıcı dünyasında atılan dev adımlardır. Ambalaj endüstrisinde kullanılan yapıştırıcıları sentetik reçineler, nişasta kökenliler, protein kökenliler olmak üzere üç başlık içinde toplayabiliriz.

SENTETİK REÇİNELER Polivinil Asetat Esaslı Yapıştırıcılar: Emülsiyon , polivinil asetat ve kopolimer esaslıdır. PVA esaslı yapıştırıcılar suyun buharlaşması ya da yapıştırılan malzeme tarafından emilmesiyle katılaşır. Katılaşma zamanı oldukça kısa olup 45 saniye civarındadır. Sulu yapıştırıcılar içinde en çabuk katılaşanıdır. PVA yapıştırıcıların ortam ısısı 20oC civarında en iyi sonucu verir. Soğuk saklanacak ambalajlar için modifiye edilmeleri gerekir. Daha uzun süre kullanılması için sulandırılır. Beyaz renkli çok ince ve sıvıdan koyudur. Emülsiyon ile filmler dayanıklı, genellikle su geçirmez, çabuk uygulanır, koku yapmaz, tadı değiştirmez. Makine kullanımlı, dayanıklı, çabuk yıpranmaz yağ geçirmez. Karton, yapıştırmada, biçim vermede, tüp yapımında, tepsi kap ve torba kapamada, mukavva pencerelerde kullanılır. Latex (Termoplastik): Doğal ya da sentetik kauçuk esaslıdır. Renkleri beyazdan bronza kadar değişir. Bazıları amonyak kokar. Yine bazılarında kendi kendini kapama (self-sealing) özelliği varılır, geniş yüzeyleri tutturabilir, makine kullanımı ve dayanıklılığı zayıftır. Self-seal torbalı, zarf ve sargılarda, tek katlı torbaları birleştirmede, mumlu torbaların dibinde ve kapatılmasında, folyo - kağıt laminasyonunda kullanılır. Sodyum Silikatlar (Cam Suyu): İnorganik bir yapışkan olup katılaştığında cama benzer bir bağ oluşturur. Mikroorganizmalara karşı dirençlidir. Özellikleri onu oluşturan bileşiklerin miktarına göre değişir. Silikatlı yapıştırıcılar, neme karşı oldukça dirençlidir. Birkaç dakika içinde katılaşmaya başlar ancak optimum dayanıklılığa, uygulandıktan birkaç saat sonra erişir. Silikatlı yapıştırıcılar, hareketli parça üzerinde bir tortu bırakacağından makineyle uygulanamaz. Silikatlı yapıştırıcılar asit ile temas halinde bozulurlar. Kullanılmadığı suretle ağzı sıkı sıkıya kapatılmış bir kutuda saklanır. Holmelt (Eriyik): Polimer, reçine ve balmumunun karışımlarıdır. Yani çeşitli termoplastik malzemelerin çok çeşitli maddeler karışımından oluşur. %100 katıdır. Sıvılaştırmak için ısıtılmalı ve akışkanlaştırılır. En çabuk katılaşan, uygulanan yapıştırıcıdır. Katılaşma süresi 6 - 8 saniye kadardır. Eriyik haldeki yapıştırıcı , yüzeye temas eder etmez katılaşmaya başladığından ayırma zamanları oldukça kısadır. Uygulama ısısı genellikle 140o - 180oC arasında holmeltler el ile ya da otomatik kapatma makinelerinde el tabancası ile uygulanabilir. En çok görülen şekilleri, çıta, küre, çubuk, külçedir. Beyazdan kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Kutu, karton kapamada, tepsilerde, torba dikiş ve kapamada, kutu ve şişeleri etiketlemede, basınca duyarlı ambalajları kaplamada, kağıt şerit ve laminasyonlarda kullanılır. Solvent Borne (Çözelti): Solüsyon ya da lak yapıştırıcılar olarak adlandırılır, geniş bir polimer dizi mevcuttur. Çeşitli organik çözeltilerde erir. Genellikle hareketli sıvılardır. Saydam, beyaz, kahverengiye kadar değişen renkleri mevcuttur. Çözelti karışımına bağlı olarak çoğunlukla çabuk

durum böyledir. Çoğu yanıcı. Otomatik şişe etiketlemede kullanılır. Sulandırıcı olarak amonyak ya da alkol gerekebilir. torba dikişlerinde. Soğuk içecek şişeler için suda ve buzda çıkmayan etiketlerde. Elle ya da makineyle uygulama için çeşitli formülasyonları vardır. akışkanlık su gibi kolayca buharlaşan bir maddenin (su. neme oldukça yüksek dayanıklılık gösterirler. şişe etiketlemede. Ambalajlamada kullanılan çoğu hotmeltlerin dayanıklılığı 60oC de azalmaya. düşük moleküler ağırlıklı . hotmeltlerde böyle bir solvent kullanılmaz. Daha sağlam olması ve kaplanmış cama daha iyi yapışması için çoğunlukla alkalin olur. Tabakanın tabakaya sanatsal grafik laminasyonunda. Hızlı ısı dağılımı. tüp sarmasında. poşet ve torbaların tabaka tabaka laminasyonunda.kurur. Kazein: Çok açık renkli. Bronz. PROTEİN KÖKENLİLER Hayvansal Zamk: Rengi bronz. Kurutulmuş tabakaları. hotmeltin katılaşarak birleştirici bir özellik almasına neden olur. HOTMELTLER Bütün yapıştırıcıların alt tabaka üzerine yayılma ve yapışmasını sağlamak için. çabuk bağ formasyonu olarak sonuç verir. Dekstrinlerin özelliği. çoğu sıvı. kristalize olmaz. kağıt laminasyonunda. ısıya karşı sınırlı dayanıklılığıdır. 70 oC de de düşmeye başlar. Nemlendirilen yapışkanlarda. Su geçirmez tabakalar için bile . nemlendirilerek yapışan bant üretiminde kullanılır. Isı. tabakaların özellikleri yumuşak ve zayıftan sert. Torba diplerinin yapıştırılmasında. Dekstrinler: Sebzelerden elde edilen nişastadan üretilirler. folyo laminasyonunda (kazein . PVA yapıştırıcılarından daha uzun sürede katılaşırlar. ayrışma. dayanıklı ve çapraz bağlantılıya kadar değişir. yapıştırıcılarının önemli bir kısmını hafifçe yükselmiş ısılarda bile kaybederek. Isının bölmeli yapıştırıcılarında çözücü olarak kullanılmasında birçok avantajı varılır. uçucu sıvılarda daha çabuk dağılır. Termoplastik materyaller. tüp sarmada. Bu madde buharlaştığı zaman arkasında kolayca birleştirilebilen bir yapışkan bırakmalıdır. kahverengi olup granül ya da önceden plastize edilmiş sıvı şeklindedir. Kutu ambalajı ve bantlanmasında. Cama mükemmel yapışır. etiket ve şeritlerin basınca karşı duyarlı kaplanmasında kullanılır. Bileşimine ve pH'ine bağlı olarak rengi beyazdan amber ve kırmızı kahverengiye kadar değişir. Hotmelt yapıştırıcıların en büyük dezavantajı. rahat şekillerde sevkiyatını ve depolanmasını olası kılar.latesk bileşimi) kullanılır. kahverengi olup iyi uyarlanan yapıştırıcılardır. fleksibl ambalaj. kullanıcının gereksinimine göre geniş bir yelpaze içinde çeşitli formülasyonlarla sağlanmalarıdır. "ıslatma" özelliğine sahip olmaları gereklidir. etiketlerde soğuk çıkartmalarda kullanılır. NİŞASTA KÖKENLİLER Macunlar: Beyaz ya da açık renkli. Bunun yerine uygulamadan önce eritilebilirler. hızlandırılır. sonunda tekrar erirler. kağıt ve folyoda. Ambalajlamada kullanılan çoğu yapıştırıcılarda. etiketlemede kullanılır. tabakamsı olup çabuk uyarlanırlar. çürüme gibi korkular yaratmadan hotmelt yapıştırıcılarının küçük. normal ya da yüksek su geçirmez özelliğe sahip bir yapıştırıcıdır. genellikle alkalin solüsyonlarda çözülebilir.özellikle çabuk yapışmanın önemli olduğu yüksek hızdaki uygulamalar için idealdir. Isının dağılması. akışkanlık derecesi sıvıdan çok yoğuna kadar değişir. Ambalajlamada en yaygın kullanıma sahip hotmeltler. İyi bir ıslak yapıştırma sergileyen dekstrinler. Alkalin pH. Sıvı bir solventin olmayışı. neme dayanıklılık özellikleri arasındadır. Yavaş uyarlanma. Bu nedenle hotmeltler . yapışkan. Suya dayanıklı olmadıklarından rutubetli ortamda kullanılmamalıdırlar. sakızımsı olup neme karşı yüksek dayanıklılık gösterirler. laminasyonda kullanılır. donma. Boratlı Dekstrinler: Rengi beyazdan koyu kahverengiye kadar değişir. Jelatin Sakızları (Jelly Gums): Elastik. Kutu ve karton kapamada. solvent gibi) içinde yapışkanı eritilerek. Diğer yandan.

Diğer PSA sistemlerinden farklı temci özellikleri vardır. Bu özellikler. bunların filmlere ve folyolara iyi yapışmasına.reçine ve mumsu maddeyle birleştirilen etilen vinil asetat kopolimer (EVA)'e bağlıdır. Hotmeltler tamamıyla kristalleşmiş materyaller olmadığından kesin erime noktaları yoktur. Diğer hotmeltler gibi tekrar erir ve 100oC’nin üstündeki sıcaklıklarda kullanımları sınırlıdır. . yumuşama noktasını ve uygulama özelliklerini denetler. ıslak ya da sıcak olarak uygulanması. Donma süresi bitmeden önce kontrol yapılırsa tabakalar birbirinden ayrılır. Polyamid. EVA sistemindeki hem EVA hem de mumsu maddenin yerini alır. ısıya karşı dayanıklılığı ve zamanı ayarlar. büyük ölçüde renk ve kokuyu belirler. Basınca duyarlı durumlarda. ısıya ve ölçüm değerlerine bağlı olarak değişir. PE temelli hotmeltler EVA tiplerine uygun olmayıp yağ bariyerlidir. Eğer tabakalar bu süre içinde yapışmazsa. lastikli yapılarından yararlanılabilecek uygulamalarda kullanılır. Yapışma gücü. plastik astarlı). Kullanılacak yapıştırıcının yapışma zamanı. Burada PE. polyester ve benzer temelli hotmeltler. Bunlar daha masraflı ve uygulamaları çoğu holmeltten daha zordur. Yapıştırıcının uygulanacağı yüzeyin özellikleri (vakslı. Açık süre. Özel bir amaca yönelik yapıştırıcının kompozisyonu. yükseltilmiş ısılarda daha az uzama. EVA sistemlerine oranla PE temelli sistemde. yüksek ısılarda birleşmeyi sürekli kılma ölçüsüdür. Hotmeltlerin belki de en önemli özelliği. erimiş ve katı durumlarda özelleştirilir. ürün dayanıklılığı. Basınca duyarlı bölmelilerin avantajları genellikle uygulama sırasında ortaya çıkar. Kristalleşmiş PE yerine PP uygulanırsa. belirli bir ısıda alt tabakaların birbirine yapışması için geçen azami zamandır. Isı bariyer deneyleri. Hotmeltler. Açık süre ve donma süresi uygulama ısısına. Yapıştırıcının kullanımdan önce saklanacağı sure (raf ömrü). En çok kristalleşmiş madde olarak mumsu madde yumuşama noktasını. ayrılma ve soyulma gösterir. folyo ve kağıt laminasyonuyla sınırlandırılır. Bir başka hotmelt sistemi. PP sistemlerinin şekilsiz yapısı. ürün dayanıklılığı ve bütünlüğü kristallik kazandırırken. Yapıştırıcının neme karşı dayanıklılığını arttıracak ya da adhezivi böceklere karşı itici yapacak özel katkılar. tabakaların ısı iletkenliğine. basınca karşı duyarlı yapışkanlara dönüştürülebilir. fakat uygulama zamanının uzamasına ve ayrılmaya karşı dayanıklılığının azalmasına neden olur. yapışkan soğumuş ve kurumuş olur. Sonuç olarak bu sistemlerin ambalajlamada kullanımı film. tabakaların ısısına. çünkü bunların kullanımında solventle kurutma sistemlerine gerek yoktur. zaman gibi özellikler. fiziksel özelliklerinin karşılaştırılması bağlanımda. raf ömrü ve uygulama hızı gibi kavramlarla özdeşleşirler. ortaya daha yumuşak yapışkan ve şekilsiz bir yapıştırıcı çıkar. Donma süresi ise. sıcak dikişte yararlı olup yapışmayı hızlandırır. malzemeyi sağlayana bırakılmalıdır. Akışkanlık yoğunlukları. uygulamaları daha temiz ve yüksek ısıda kesilmeye karşı daha dayanıklıdır. Yapıştırıcıların Sağlanmasında Belirlenmesi Gereken Temel Kriterler Yapıştırıcının hangi alanda hangi ürün için kullanılacağı. tabakaların birleştikten sonra yapışması gereken asgari zamandır. uygulama süresidir. Reçine ise. yapıştırıcıda soğuma ve birleştirme sırasında oluşan fiziksel değişikliklere bağlıdır. sıcak dikiş ve ısıya karşı dayanıklılıktır. EVA'nın katkıları bütünleştirici güç. zaman zaman daha fazla ısı ve yağ bariyerine gereksinim duyulan ambalajlama aplikasyonlarında kullanılır. Renkleri daha açık. yapıştırıcının şekline ve soğuma özelliklerine bağlıdır. sabit sıcaklıkta ya da belirli bir oranda yükselen sıcaklıklarda yapılır. birkaç düşük moleküler ağırlıklı PE ve reçineye dayanır. Termoplastik blok kopolimerlerden yapılan hotmeltler ambalajlamada. Reçine ve çoğunlukla bir yağla kombinasyon halinde. Bir hotmeltin ısıya karşı dayanıklılığı .

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->