P. 1
ölçme konu anlatımlı test

ölçme konu anlatımlı test

|Views: 5,503|Likes:
Yayınlayan: efekaan
KPSS'ye hazırlık testi konu anlatımlı
KPSS'ye hazırlık testi konu anlatımlı

More info:

Published by: efekaan on Jun 17, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/26/2013

pdf

text

original

ÖĞRETMEN ADAYLARI İÇİN KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI EĞİTİM BİLİMLERİ GARANTİLİ MODÜLER SET

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

KONU ANLATIMI, KONU TARAMA TESTLERİ, DENEME SINAVLARI VE SON SEKİZ YILIN KONULARA GÖRE YERLEŞTİRİLMİŞ ÇIKMIŞ SORULARI

İÇİNDEKİLER

İÇİNDEKİLER
Sayfa TAKDİM ......................................................................................................................................... i KİM NE DEDİ? ............................................................................................................................. ii PUSULA ...................................................................................................................................... iii
EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ................................................................................................7
1. 2.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................................. 1

3.

4.

5.

6.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMENİN EĞİTİMDEKİ YERİ VE ÖNEMİ ..................................................................... 9 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR ...................................................................... 9 2.1 Ölçme .............................................................................................................................................................. 9 2.2 Ölçüt ................................................................................................................................................................ 9 2.3 Değerlendirme ................................................................................................................................................ 9 2.4 Ölçüm .............................................................................................................................................................. 9 2.5 Ölçme Kuralı ................................................................................................................................................... 9 ÖLÇME ................................................................................................................................................................... 9 3.1 Ölçme Türleri ................................................................................................................................................ 10 3.1.1 Doğrudan (Temel) Ölçme ...................................................................................................................... 10 3.1.2 Dolaylı (Göstergeyle) Ölçme ..................................................................................................................11 3.1.3 Türetilmiş Ölçme ................................................................................................................................... 12 3.2 Ölçmede Birim .............................................................................................................................................. 13 3.2.1 Bir Birimin Sahip Olması Gereken Özellikler......................................................................................... 13 • Eşitlik ........................................................................................................................................... 13 • Genellik ........................................................................................................................................ 14 • Kullanışlılık ................................................................................................................................... 14 ÖLÇÜT .................................................................................................................................................................. 14 4.1 Mutlak Ölçüt.................................................................................................................................................. 14 4.2 Bağıl Ölçüt .................................................................................................................................................... 15 DEĞERLENDİRME ............................................................................................................................................... 16 5.1 Değerlendirme Türleri ................................................................................................................................... 17 5.1.1 Ölçüte Göre Yapılan Değerlendirme Türleri .......................................................................................... 17 • Mutlak Değerlendirme .................................................................................................................. 17 • Bağıl Değerlendirme .................................................................................................................... 18 5.1.2 Amacına Göre Yapılan Değerlendirme Türleri....................................................................................... 20 • Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme......................................................................... 20 • Biçimlendirme ve Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme (Öğrenme Eksikliklerinin Değerlendirmesi) ................................................................................. 21 • Düzey Belirlemeye Yönelik Değerlendirme (Öğrenci Başarısının Değerlendirilmesi) ...................................................................................... 21 • Eğitim Programının Değerlendirilmesi.......................................................................................... 22 • Öğretimin Değerlendirilmesi ......................................................................................................... 23 • Rehberlik Amacıyla Yapılan Değerlendirme (Öğrencileri yöneltme amacıyla yapılan değerlendirme) .............................................................. 23 • Hazırbulunuşluk Düzeyinin Değerlendirmesi ............................................................................... 23 5.2 Değerlendirmede Kullanılan Ölçütler ......................................................................................................... 23 ÖLÇEK VE ÖLÇEK TÜRLERİ .............................................................................................................................. 24 6.1 Sınıflama (Adlandırma/Nominal) Ölçekleri................................................................................................. 24 6.1.1 Sınıflama Ölçeklerinin Özellikleri........................................................................................................... 24 6.2 Sıralama Ölçekleri ........................................................................................................................................ 24 6.2.1 Sıralama Ölçeklerinin Özellikleri ........................................................................................................... 25

vii

İÇİNDEKİLER

6.3 Eşit Aralıklı Ölçekler .................................................................................................................................... 25 6.3.1 Eşit Aralıklı Ölçeklerin Ayırt Edici Özellikleri .......................................................................................... 26 6.4 Eşit Oranlı Ölçekler ...................................................................................................................................... 27 6.4.1 Eşit Oranlı Ölçeklerin Ayırt Edici Özellikleri ........................................................................................... 27

TEST I ........................................................................................................................................................31 ÇIKMIŞ SORULAR ....................................................................................................................................41 ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER .........47
1. ÖLÇMEDE HATA .................................................................................................................................................. 49 1.1 Sabit Hatalar ................................................................................................................................................. 49 1.2 Sistematik Hatalar ........................................................................................................................................ 49 1.3 Tesadüfi (Rastgele, Random) Hatalar......................................................................................................... 50 HATA KAYNAKLARI............................................................................................................................................. 51 2.1 Ölçmeciden Kaynaklanan Hatalar .............................................................................................................. 51 2.2 Ölçme Aracından Kaynaklanan Hatalar ..................................................................................................... 51 2.3 Ölçme İşleminin Yapıldığı Ortamdan Kaynaklanan Hatalar ..................................................................... 51 2.4 Ölçme İşleminin Yapıldığı (Ölçülen) Kişiden Kaynaklanan Hatalar ......................................................... 51 BİR ÖLÇME ARACINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER ....................................................... 53 3.1 Güvenirlik...................................................................................................................................................... 53 3.1.1 Güvenirlik Hesaplama Yöntemleri ......................................................................................................... 54 • Test-Tekrar Test Yöntemi .............................................................................................................. 54 • Paralel (Eşdeğer) Formlar Yöntemi.............................................................................................. 55 • İki Yarı (Eşdeğer Yarılar) Yöntemi ................................................................................................ 56 • İç Tutarlılık Güvenirliği Yöntemi.................................................................................................... 56 3.1.2 Güvenirlik Artırma Yolları ....................................................................................................................... 58 3.2 Geçerlik ......................................................................................................................................................... 60 3.2.1 Geçerlik Türleri ...................................................................................................................................... 61 • Kapsam Geçerliği ......................................................................................................................... 61  Kapsam Geçerliğini Belirlemede Kullanılan Yaklaşımlar ................................................... 61 • Bir Ölçüte Dayalı Geçerlik ............................................................................................................ 61  Yordama Geçerliği ............................................................................................................. 62  Uygunluk Geçerliği ............................................................................................................ 62 • Yapı Geçerliği ............................................................................................................................... 63  Bir Testin Yapı Geçerliğini Belirlemede Kullanılabilecek Çeşitli Yöntemler ....................... 63 3.2.2 Geçerlik Arttırma Yolları......................................................................................................................... 63 3.2.3 Güvenirlik ve Geçerlik Arasındaki İlişki ................................................................................................. 63 3.3 Kullanışlılık ................................................................................................................................................... 65

2.

3.

TEST II .......................................................................................................................................................69 ÇIKMIŞ SORULAR ....................................................................................................................................75
1.

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI ...................................81

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ ................................................................................................................................ 83 1.1 Test Amacının ve Kapsamının Belirlenmesi .............................................................................................. 83 1.2 Ölçülecek Davranışların Belirlenmesi........................................................................................................ 83 1.3 Belirtke Tablosu Hazırlama ......................................................................................................................... 83 1.4 Kullanılacak Soru Türünün Belirlenmesi................................................................................................... 85 1.5 Madde (Soru) Yazma.................................................................................................................................... 85 1.6 Soruların Gözden Geçirilmesi ve Seçilmesi .............................................................................................. 85 1.7 Ayrıntılı Puanlama Cetvelinin (Anahtarının) Hazırlanması ....................................................................... 85 1.8 Soruların Çoğaltmaya Hazırlanması .......................................................................................................... 85 viii

İÇİNDEKİLER

2.

3.

1.9 Uygulama...................................................................................................................................................... 85 1.10 Puanlama ...................................................................................................................................................... 85 TESTLERİN SINIFLANDIRILMASI ...................................................................................................................... 87 2.1 Puanlama Bakımından Sınıflama Türleri.................................................................................................... 87 2.1.1 Objektif Puanlanan Testler .................................................................................................................... 87 2.1.2 Subjektif Puanlanan Testler................................................................................................................... 87 2.2 Testi Hazırlayan Bakımından Sınıflama Türleri ......................................................................................... 87 2.2.1 Öğretmen Yapımı Testler....................................................................................................................... 87 2.2.2 Uzman Yapımı (Standart) Testler .......................................................................................................... 87 2.3 Uygulamaya Katılan Birey Sayısına Göre Sınıflama Türleri ..................................................................... 87 2.3.1 Bireysel Testler ...................................................................................................................................... 87 2.3.2 Grup Testler........................................................................................................................................... 87 2.4 Uygulama Süresi Bakımından Sınıflama Türleri ....................................................................................... 87 2.4.1 Hız Testleri ............................................................................................................................................ 87 2.4.2 Güç Testleri ........................................................................................................................................... 87 2.5 Ölçtüğü Özellik Bakımından Sınıflama Türleri .......................................................................................... 87 2.5.1 Tipik Performans Testleri ....................................................................................................................... 87 2.5.2 Maksimum Performans Testleri ............................................................................................................. 87 EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI ................................................................................................... 87 3.1 Bilişsel Alandaki Davranışların Ölçülmesinde Kullanılan Araçlar ........................................................... 88 3.1.1 Doğru-Yanlış Testleri ............................................................................................................................. 88 3.1.2 Çoktan Seçmeli Testler ......................................................................................................................... 89 3.1.3 Kısa Cevaplı Testler .............................................................................................................................. 95 3.1.4 Eşleştirmeli Testler ................................................................................................................................ 97 3.1.5 Yazılı Yoklamalar (Uzun Cevaplı, Kompozisyon Tipi ya da Essey Tipi Sınavlar) .................................. 97 3.1.6 Sözlü Sınavlar ..................................................................................................................................... 101 3.1.7 Ödev ve Projeler ................................................................................................................................. 102 3.1.8 Portfolyo (Bireysel Gelişim Dosyaları-Öğrenci Etkinlik Dosyaları) ...................................................... 103 3.1.9 Performans Görevi .............................................................................................................................. 109 3.2 Duyuşsal Alandaki Davranışların Ölçülmesi ........................................................................................... 110 3.2.1 İlgi Ölçekleri (Envanteri) .......................................................................................................................110 3.2.2 Tutum Ölçekleri ....................................................................................................................................110 3.2.3 Gözlem Tekniği.....................................................................................................................................110 3.3 Devinişsel Alandaki Davranışların Ölçülmesi ..........................................................................................111 3.3.1 Kontrol Listesi.......................................................................................................................................111 3.3.2 Çeteleme Aracı.....................................................................................................................................111 3.3.3 Derecelendirme Ölçekleri .....................................................................................................................111 3.3.4 İş – Performans Testleri .......................................................................................................................112 3.3.5 Dereceli Puanlama Ölçeği / Puanlama Anahtarı (Rubrik) ....................................................................113

TEST III ....................................................................................................................................................117 ÇIKMIŞ SORULAR ..................................................................................................................................127
1.

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER ...............................................................137

TEST İSTATİSTİKLERİ ....................................................................................................................................... 139 1.1 Merkezi Eğilim (Vasat) Ölçüleri ................................................................................................................. 139 1.1.1 Aritmetik Ortalama............................................................................................................................... 139 1.1.2 Ağırlıklı Ortalama................................................................................................................................. 143 1.1.3 Ortanca (Medyan) ............................................................................................................................... 143 1.1.4 Mod (Tepe Değer) ............................................................................................................................... 144 1.2 Merkezi Dağılım (Yayılma) Ölçüleri ........................................................................................................... 147 1.2.1 Standart Sapma (Standart Kayma) ..................................................................................................... 147 ix

İÇİNDEKİLER

2.

3.

4. 5.

6.

7.

8.

1.2.2 Çeyrek Sapma .................................................................................................................................... 149 1.2.3 Ranj (Dizi Genişliği)............................................................................................................................. 150 MADDE İSTATİSTİKLERİ ................................................................................................................................... 151 2.1 Madde Güçlük İndeksi ............................................................................................................................... 151 2.2 Madde Ayırt Edicilik Gücü İndeksi............................................................................................................ 153 2.3 Madde Varyansı .......................................................................................................................................... 157 2.4 Madde Standart Sapması .......................................................................................................................... 157 2.5 Madde Güvenirlik İndeksi .......................................................................................................................... 157 MADDE İSTATİSTİKLERİNDEN HESAPLANAN TEST İSTATİSTİKLERİ ........................................................ 157 3.1 Aritmetik Ortalama ..................................................................................................................................... 157 3.2 Testin Ortalama Güçlüğü........................................................................................................................... 158 DAĞILIMLARIN YORUMLANMASI ................................................................................................................... 159 4.1 Bağıl Değişkenlik Katsayısı....................................................................................................................... 159 DAĞILIMLAR ...................................................................................................................................................... 159 5.1 Normal Dağılımlar ...................................................................................................................................... 159 5.2 Normal Olmayan Dağılımlar ...................................................................................................................... 160 5.2.1 Soldan Çarpık Dağılımlar .................................................................................................................... 160 5.2.2 Sağdan Çarpık Dağılımlar ................................................................................................................... 160 5.2.3 Çok Modlu Dağılımlar.......................................................................................................................... 161 STANDART PUANLAR VE BAŞARI KARŞILAŞTIRILMASI ............................................................................ 161 6.1 Z Puanı ........................................................................................................................................................ 162 6.2 T Puanı ........................................................................................................................................................ 163 SINAV SONUÇLARININ NOTA ÇEVRİLMESİ ................................................................................................... 164 7.1 Mutlak Değerlendirme................................................................................................................................ 164 7.2 Bağıl Değerlendirme .................................................................................................................................. 164 ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ .......................................................................................................... 164 8.1 Bilimsel Yöntem ......................................................................................................................................... 164 8.2 Araştırma Türleri ........................................................................................................................................ 165 8.2.1 Deneysel Araştırma ............................................................................................................................. 165 8.2.2 Korelasyonel Araştırma ....................................................................................................................... 166 • Pozitif Doğrusal (Aynı Yönde) İlişki ............................................................................................ 166 • Negatif (Ters Yönde) İlişki .......................................................................................................... 166 8.2.3 Nedensel Karşılaştırma Araştırması.................................................................................................... 168 8.2.4 Tarama Araştırması ............................................................................................................................. 168 8.2.5 Etnografik Araştırma............................................................................................................................ 168 8.2.6 Tarihi Araştırma ................................................................................................................................... 168 8.2.7 Eylem Araştırması ............................................................................................................................... 168 8.3 Bilimsel Araştırmanın Temel Kavramları.................................................................................................. 169

TEST IV ....................................................................................................................................................171 ÇIKMIŞ SORULAR ..................................................................................................................................180 DENEME ..................................................................................................................................................188 KAYNAKLAR ...........................................................................................................................................194 KURAMCILAR .........................................................................................................................................195 SÖZLÜK ...................................................................................................................................................196

x

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

1

YAZAR PENCERESİ
Sevgili Öğrenci Arkadaşlarımız,

Ölçme ve değerlendirme dersi; kendisine karşı en çok ön yargı beslenen derslerin başında gelir. Bu ön yargı dersin gereği gibi anlaşılmasını engeller, ders anlaşılmaz hale geldikçe de öğrenciler için bir kabus halini alır. Oysa ölçme ve değerlendirme hayatımızın her anında işe koştuğumuz yani kullandığımız ögeleri içerir. Pazardan bir elbise alırken, manavdan domates seçerken, evleneceğimiz insanı belirlerken, verdiğimiz birçok kararda ölçme ve değerlendirme iş başındadır. Ölçme ve değerlendirme dersi masallaştırılabilecek kadar kolay ve anlamlı bir derstir.

Özellikle öğrencilerimiz şunu bilmelidirler; hiçbir ders uzaydan gelmemiştir ya da uzay çocukları için verilen bir ders değildir. Yani bütün dersler bizimle, bizim hayatımızla doğrudan doğruya ilgilidir. Bu nedenle her dersin hayatımızdaki yeri iyi bilinmeli ve dersin hayatla bağı kurulmalıdır. Bunun için azıcık bir hayal gücü yeterlidir.

Bu kitapta diğer kitaplardan farklı olarak şekillere, şemalara, orijinal örneklere ve tablolara yer verilmiştir. Bunun amacı anlatımı somutlaştırmak olduğu gibi öğrencilerimize ders çalışırken tabloyla, şekille, şemayla, grafikle ve yeni örneklerle çalışma imkanı sağlamaktır. Özellikle ölçme ve değerlendirme dersini başaran öğrencilerimiz kendi öğrenme stratejilerini kullanarak başarılı olmuşlardır. Bu kitabın, her satırı çizilmeli, bunun için renkli kalemler kullanılmalı, anlamlı notlar tutulmalı, gerekirse karikatür çizilmeli, çok çalışıp az işlem yapmak yerine, gününde ve zamanında yeteri kadar çalışılmalıdır. Başarılar...

İhtiyaç Yayıncılık Eğitim Bilimleri Ölçme ve Değerlendirme Dersi Üyeleri 3

KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

2001 1

2002

2003 1

2004 1

2005

2006

2007

2008

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR ÖLÇME VE TÜRLERİ Doğrudan Ölçme Dolaylı Ölçme Türetilmiş Ölçme ÖLÇÜT VE TÜRLERİ Mutlak Ölçüt Bağıl Ölçüt DEĞERLENDİRME AMACINA GÖRE DEĞERLENDİRME TÜRLERİ Tanımaya ve Yerleştirmeye Dönük Değerlendirme İzleme ve Biçimlendirmeye Yönelik Değerlendirme Değer Biçmeye Yönelik Değerlendirme Eğitim Programının Değerlendirilmesi Öğretimin Değerlendirilmesi Rehberlik Amacıyla Yapılan Değerlendirme Hazırbulunuşluk Düzeyinin Değerlendirilmesi ÖLÇÜTE GÖRE DEĞERLENDİRME TÜRLERİ Mutlak Değerlendirme Bağıl Değerlendirme ÖLÇEK VE TÜRLERİ Sınıflama (Adlandırma) Ölçeği Sıralama Ölçeği Eşit Aralıklı Ölçek Eşit Oranlı Ölçek Ölçmede Aracın Rolü ÖLÇMEDE HATA Sabit - Sistematik ve Tesadüfi Hata Hata kaynakları Ölçmenin Standart Hatası Şans Başarısı ÖLÇME ARAÇLARINDA ARANAN NİTELİKLER GÜVENİRLİK Güvenirlik Hesaplama Yöntemleri Test-Tekrar Test Güvenirliği Paralel (Eşdeğer) Formlar İki Yarı (Eşdeğer Yarılar) Güvenirliği İç Tutarlılık Güvenirliği (KR-20 ve KR-21) Güvenirlik Artırma Yolları GEÇERLİK Geçerlik Türleri Kapsam Geçerliği Yordama Geçerliği Yapı Geçerliği

1 1 1

1 1 1 1 1 2 1

1

1

1 1 1 1 1

1

1 1 1 1 1

1

1

1

1 1 1 1 1 3 3 2 1

2

1 1

1

1 1 1 1 1 2

1

1 1

1

1

1

4

KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI

2001 Görünüş Geçerliği TEST HAZIRLAMA SÜRECİ BİLİŞSEL ALANDAKİ DAVRANIŞLARIN ÖLÇÜLMESİ Doğru-Yanlış Testleri (Sınıflama Gerektiren Testler) Çoktan Seçmeli Testler Kısa Yanıtlı (Cevaplı) Testler Eşleştirmeli Testler Yazılı Yoklamalar Sözlü Sınavlar Ödev ve Projeler Portfolyo İle Değerlendirme DUYUŞSAL ALANDAKİ DAVRANIŞLARIN ÖLÇÜLMESİ İlgi Ölçekleri Tutum Ölçekleri Gözlem Tekniği DEVİNİŞSEL (PSİKOMOTOR) ALANDAKİ DAVRANIŞLARIN ÖLÇÜLMESİ Çeteleme Aracı Derecelendirme Ölçeği İş–Performans Testi Performans Değerlendirme Testi Dereceli Puanlama Ölçeği/Puanlama Anahtarı (Rubrik) Kontrol Listesi ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER TEST İSTATİSTİKLERİ Merkezi Eğilim (Vasat) Ölçüleri Mod (Tepe Değer) Ortanca (Medyan) Aritmetik Ortalama Ağırlıklı Ortalama Merkezi Dağılım (Yayılma) Ölçüleri Ranj Dizi Genişliği Standart Sapma (Standart Kayma) Çeyrek Sapma MADDE İSTATİSTİKLERİ Madde Güçlük İndeksi Madde Ayırt Edicilik Gücü İndeksi Madde Varyansı Madde Standart Sapması Madde Güvenirlik İndeksi MADDE İSTATİSTİKLERİNDEN HESAPLANAN TEST İSTATİSTİKLERİ 5 1 1 1 1

2002

2003 1

2004

2005

2006

2007

2008

2

1

1 1 1

1 1 1

1

1 1

2

1 1

1

1

1

1

1 1

1

1

1

1 1 1

1 3

1 1

1 1 2 1

2 1 1 2

1 1 1 3 2 1 3 1

KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI

Aritmetik Ortalama Testin Ortalama Güçlüğü DAĞILIMLARIN YORUMLANMASI Bağıl Değişkenlik Katsayısı DAĞILIMLAR Normal Dağılımlar Normal Olmayan Dağılımlar Soldan Çarpık Dağılımlar Sağdan Çarpık Dağılımlar Çok Modlu Dağılımlar STANDART PUANLAR Z Puanı T Puanı SINAV SONUÇLARININ NOTA ÇEVRİLMESİ Mutlak Değerlendirme Bağıl Değerlendirme KORELASYON Pozitif Doğrusal (Aynı Yönde) İlişki Negatif (Ters Yönde) İlişki ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Sürekli Değişken Süreksiz Değişken Nicel Değişken Nitel Değişken Bağımlı Değişken Bağımsız Değişken Araştırma Sonuçlarının Yorumlanması TOPLAM

2001 1

2002

2003

2004

2005

2006

2007 1

2008

1 1 1

1

1 1 1

1 1 14 15 21 18 16 16 18 18

6

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME BÖLÜM İÇERİĞİ

1. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMENİN EĞİTİMDEKİ YERİ VE ÖNEMİ 2. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 2.1. Ölçme 2.2. Ölçüt 2.3. Değerlendirme 2.4. Ölçüm 2.5. Ölçme Kuralı 3. ÖLÇME 3.1. Ölçme Türleri 3.1.1. Doğrudan (Temel) Ölçme 3.1.2. Dolaylı (Göstergeyle) Ölçme 3.1.3. Türetilmiş Ölçme 3.2. Ölçmede Birim 3.2.1. Bir Birimin Sahip Olması Gereken Özellikler • Eşitlik • Genellik • Kullanışlılık 4. ÖLÇÜT 4.1. Mutlak Ölçüt 4.2. Bağıl Ölçüt 5. DEĞERLENDİRME 5.1. Değerlendirme Türleri 5.1.1. Ölçüte Göre Yapılan Değerlendirme Türleri • Mutlak Değerlendirme • Bağıl Değerlendirme 5.1.2. Amacına Göre Yapılan Değerlendirme Türleri • Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme • Biçimlendirme ve Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme (Öğrenme Eksikliklerinin Değerlendirilmesi) • Düzey Belirlemeye Yönelik Değerlendirme (Öğrenci Başarısının Değerlendirilmesi) • Eğitim Programının Değerlendirilmesi • Öğretimin Değerlendirilmesi • Rehberlik Amacıyla Yapılan Değerlendirme (Öğrencileri Yöneltme Amacıyla Yapılan Değerlendirme) • Hazırbulunuşluk Düzeyinin Değerlendirmesi 5.2. Değerlendirmede Kullanılan Ölçütler

7

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME BÖLÜM İÇERİĞİ

6. ÖLÇEK VE ÖLÇEK TÜRLERİ 6.1. Sınıflama (Adlandırma/Nominal) Ölçekleri 6.1.1. Sınıflama Ölçeklerinin Özellikleri 6.2. Sıralama Ölçekleri 6.2.1. Sıralama Ölçeklerinin Özellikleri 6.3. Eşit Aralıklı Ölçekler 6.3.1. Eşit Aralıklı Ölçeklerin Ayırt Edici Özellikleri 6.4. Eşit Oranlı Ölçekler 6.4.1. Eşit Oranlı Ölçeklerin Ayırt Edici Özellikleri

8

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Eğitim bilimlerinde bu bölümle ilgili her yıl ortalama 1 soru çıkmaktadır.

2. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
Ölçme değerlendirme ile ilgili temel kavramlar bu bölümde kısaca açıklanmış, ilgili olan kavramların daha detaylı açıklaması kitabın ilerleyen sayfalarında yapılmıştır.

2.1. Ölçme
Nesnelerin gözlemlenip, gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle ifade edilmesine “ölçme” adı verilir.

2.2. Ölçüt
Ölçme sonuçlarıyla karşılaştırılan ve değerlendirmeye

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Eğitim, insanlarda var olan bazı davranışları belli amaçlar doğrultusunda değiştiren ve yine bu amaçlar doğrultusunda bireylerin bazı yeni davranışlar kazanmalarını İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 9 sağlayan bir sistemdir. Bir sistemde genel olarak girdiler, süreç, çıktılar ve değerlendirme olmak üzere dört öge vardır. Eğitim sistemindeki kontrol, değerlendirme ögesi tarafından yerine getirilir. Sistem ve ögeler genel olarak aşağıdaki gibi bir şema ile ifade edilebilir.

dayanak oluşturan değere “ölçüt” adı verilir. “Matematik dersinden geçebilmek için en az 60 almak gerekir.” ifadesi ölçüte örnek olarak verilebilir.

2.3. Değerlendirme
Bir niteliği gözlemleyip, gözlem sonuçlarını bir ölçüt ile karşılaştırarak karar verme işlemine “değerlendirme” adı verilir.

2.4. Ölçüm
Ölçme işlemi yapıldıktan sonra elde edilen sayı veya semboldür. Örneğin; “Ayşe fizik dersinden 75 puan aldı.” ifadesindeki “75 puan” bir ölçümdür.2

2.5. Ölçme Kuralı
Ölçme işlemini yaparken, ölçmeye konu olan özelliğin hangi miktarına ne değer verileceğinin belirlenmesidir.3 Örneğin; “Fizik dersinden sınav yapan bir öğretmen, 2. soruya tam cevap veren öğrenciler 20 puan alacaktır.” diyerek, o soruya tam cevap veren öğrencilere kaç puan verileceğine dair bir ölçme kuralı belirlemiştir.

1. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMENİN EĞİTİMDEKİ YERİ VE ÖNEMİ1
1. 2. 3. 4. 5. Öğrenciye davranışını nasıl değiştireceği, nasıl geliştireceği hakkında bilgi verir. Yeterince başarılı olan öğrenciyi motive eder. Öğrenci hakkında verilecek kararlara dayanak oluşturur. Öğretmenin kendi öğretiminin ne derece etkili olduğunu anlamasına yardımcı olur. Uygulanan bir eğitimin başarılı olup olmadığı hakkında yöneticilere ve diğer ilgililere bilgi verir.
1 Turgut, M. F. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. Ankara 1995, 10. Baskı, Yargıcı Matbaası

3. ÖLÇME
Ölçme; herhangi bir niteliğin gözlemlenerek, gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle ifade edilmesidir. Bir betimleme işlemi olan ölçmenin temelinde “fark” kavramı vardır. Bütün insanlar farklı değil de aynı ağırlıkta olsaydı, ağırlık kavramı olmayacağı gibi bunun ölçülmesi de söz konusu olmazdı.
2 Tan, Ş. Öğretimi Planlama ve Değerlendirme, (10. Baskı). Ankara 2006, Pegem A Yayıncılık. S. 208 3 Tan, Ş. Öğretimi Planlama ve Değerlendirme, (10. Baskı). Ankara 2006, Pegem A Yayıncılık. S. 207

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Örnekler:     Sınıfın sıcaklığı 29°C’dir. Ali’nin ağırlığı 79 kg’dir. Park yerinde 25 araba var. Masanın boyu 185 cm’dir. Ağırlık ölçümlerinde eşit kollu terazi kullanımı doğrudan ölçme kullanıldığının bir göstergesidir. Çünkü kefeli terazinin kefelerinden birinde ölçmek istenen özellik yani ağırlık, diğer kefesinde ise bu özelliği ölçmede kullanılan başka bir ağırlık vardır. Kefeli terazide ağırlık başka bir ağırlık ile dengelenmiş araya başka bir değişken girmemiştir.

Ölçme işleminin yapılabilmesi için; 1. 2. 3. Ölçülecek özelliğin tanımlanması, Ölçülecek özelliğe uygun sayı ve semboller kümesinin belirlenmesi, Ölçülecek özelliğe hangi sayı ve sembollerin verileceğini gösteren kuralın belirlenmesi gerekir. Ölçme sonuçları her zaman sayılarla ifade edilmez. Bazı ölçme sonuçları büyük–küçük, iyi–orta–kötü gibi sembollerle de ifade edilebilir. Örneğin; “Serkan iyi bir sunu hazırladı.” cümlesindeki “iyi”, bir ölçme sonucunu gösteren semboldür. Bu tür ölçme işlemleri sınıflama düzeyinde yapılan ölçme işlemlerine örnektir.

2006 KPSS
SORU...
Aşağıdaki öğrenci özelliklerinden hangisi doğrudan ölçülebilir? İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k A) Zeka puanı C) Derse karşı tutum E) Ders başarısı B) Boy uzunluğu D) Yetenek

3.1. Ölçme Türleri
Ölçme, ölçülen özelliğe ve bu özelliğin gözlenme şekline bağlı olarak üçe ayrılır.

ÇÖZÜM...
Ölçmeye konu olan özelliklerin doğrudan doğruya araya başka bir değişken girmeden gözlenmesine doğrudan ölçme denir. Boy uzunluğu doğrudan doğruya araya başka bir değişken (sınav, test, civa vb.) girmeden metre ile ölçülür. Öğrencilerin zeka puanları, derse karşı tutumları, ders başarıları ve yetenekleri doğrudan ölçülemez. Bu özellikler öğrencilere sınavlar uygulanarak, yani başka bir değişken yardımıyla ölçülür. CEVAP: B

3.1.1. Doğrudan (Temel) Ölçme Ölçülecek özelliklerin, araya başka bir değişken girmeden doğrudan doğruya gözlenmesi sonucu yapılan ölçme türüne “doğrudan (temel) ölçme” denir. Doğrudan ölçmelerde ölçülecek özellikle, bu özelliği ölçmek için kullanılacak aracın özelliği aynıdır. Örnekler:     Sude’nin boyu 178 cm’dir. Kitaplıkta 15 tane fizik kitabı var. Sınıfta 20 öğrenci var. Son yıllarda sıklıkla kullanılan performansa dayalı değerlendirmeler (portfolyo değerlendirme, beden eğitimi dersinde futbol oynama) doğrudan ölçmeye örnektir. 10

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Ölçme Türleri Özellikleri ve Örnekler  Ölçülecek özelliklerin, araya başka bir değişken girmeden doğrudan doğruya gözlenmesi sonucu yapılan ölçme türüdür.  Ölçülecek özellikle bu özelliği ölçmek için kullanılan aracın özelliği Doğrudan (Temel) Ölçme aynıdır. Örnekler:  Metre ile boy ölçmek  Cetvel ile uzunluk ölçmek  Bir öğrencinin CD sayısını belirlemek  Kefeli terazi ile ağırlık ölçmek  Sınıfta bulunan öğrenci sayısını belirlemek  Doğrudan gözlem yapılarak ölçülemeyen bir değişkenin, onunla İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k ilgisi olduğu bilinen ya da sanılan başka bir değişkenin gözlenerek (Göstergeyle) Örnekler:  Termometre ile sıcaklık ölçmek Ölçme  Zeka puanını ölçmek  Akademik başarıyı ölçmek  Tutum ölçmek  İki veya daha fazla değişken arasında yapılan matematiksel bir işlem sonucu elde edilen ölçme türüdür. Türetilmiş Ölçme Örnekler:  Bir cismin yoğunluğunu belirlemek  Bir aracın hızını belirlemek  Aritmetik nüfus yoğunluğunu belirlemek  Öğrencilerin IQ’sunu (zeka bölümünü) belirlemek Dolaylı ölçülmesidir.

Doğrudan ve dolaylı ölçme yaparken kullanılacak ölçme araçları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Doğrudan Ölçme  Metre  Kefeli terazi  Saymak (Adet, kişi sayısı)  Kronometre  Performansa bakmak  Psikomotor davranşları ölçmek Dolaylı Ölçme  Sınavlar  Termometre  Saat  Bilişsel davranışları ölçmek

3.2. Ölçmede Birim
Bir ölçme aracını oluşturan en küçük parçacığa “birim” adı verilir. Örneğin; Hava sıcaklığı 35°C denildiğinde, birim °C, Ayşe’nin boyu 165 cm denildiğinde, birim cm’dir. Eğitimdeki testlerin birimi ise soruların her birisi dir. Her soru bir birimdir. İFADE Hava sıcaklığı 35°C’dir. Ayşe’nin boyu 165 cm’dir. Kitabın ağırlığı 2 kilogramdır. BİRİM °C cm kg

 Öğrencilere uygulanan sınavlar

Bir ölçme işleminde birim kullanılması, yapılan ölçme işleminin objektif olmasını ve yapılan ölçme işleminde bir standart oluşmasını sağlar. 3.2.1. Bir Birimin Sahip Olması Gereken Özellikler Ölçme işlemini kolaylaştırmak ve ölçme sonuçlarının daha anlaşılır olmasını sağlamak amacıyla bir birimin sahip olması gereken çeşitli özellikler vardır.

● Eşitlik: Kullanılan ölçme aracındaki birimlerin hem ölçme işlemi boyunca hem de bir ölçmeden diğerine değişmemesi ve birbirine eşit olmasıdır. Örneğin; bir uzunluğu ölçmek için metre veya karış kullanılabilir. Metreyi oluşturan her cm birbirine eşitken, her insa13

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Ölçek Türleri

Sınıflama Ölçekleri

Kullanılabilecekleri Özellikleri ve Örnekler Bazı İstatistiksel Teknikler  Nesneler gözlenen özellikler bakımından birbirlerine benzeyip benzememe-  Frekans hesaplerine göre gruplara ayrılır. lama  Benzerlik ve denkliklerin belirlenmesinde kullanılır.  Tepe değer (mod)  En basit ölçek türüdür. hesaplama  Belli bir başlangıç noktası ve birimi yoktur.  Frekans ve mod hesaplama dışında hiçbir matematiksel işlem yapılmaz. Örnekler:  Bireyleri medeni durumlarına göre evli–bekar şeklinde gruplamak  Öğrencileri başarı durumlarına göre başarılı–başarısız şeklinde gruplamak  Bireyleri ten renklerine göre sarışın–esmer–kumral şeklinde gruplamak  İllere kod numarası vermek  Ölçülen özelliğe sahip oluş miktarı bakımından, nesneler ya da kişiler büyük-  Ortanca (medlük sırasına konulur. yan) hesaplama  Azlık ve çoklukların belirlenmesinde kullanılır.  Yüzdelikleri he Bu ölçekte kullanılan sayılar nesnelerin, belli bir özelliğe birbirlerine göre saplama daha az ya da daha fazla sahip olduğunu gösterir.  Sıra farkları kore Sıraları gösteren sayılar arasındaki farkın miktarını belirtmez. lasyon katsayısıÖrnekler: nı hesaplama  Öğrencileri boy uzunluklarına göre sıralamak  Okulda 3. olmak  Bilgi yarışmasında 1. olmak  Madenleri sertliklerine ve özgül ağırlıklarına göre sıralamak  Nesneler belli bir özelliğe sahip oluş dereceleri bakımından belli bir başlan-  Ortalama hesapgıç noktasından itibaren sıralanır. lama  Başlangıç noktası tanımlanmış, yani keyfi olarak belirlenmiştir.  Standart sapma  Ölçme sonuçları üzerinde çarpma ve bölme işlemleri yapılamaz. (kayma) hesapÖrnekler: lama  Takvimler  Pearson - çarpım  Zeka testleri momentleri kore Tutum ölçekleri lasyon katsayısı Öğrencilere uygulanan sınavlar nı hesaplama  Başarı testlerindeki standart puanlar  Termometre ile sıcaklık ölçme (Hava sıcaklığı 15°C’dir.)  Gerçek bir sıfır noktası vardır.  Varyasyon katsa Ölçme sonuçları üzerinde çarpma, bölme gibi oranlama işlemleri yapılabilir. yısını hesaplama  Ölçme sonuçları üzerinde bütün matematiksel işlemler yapılabilir.  Logaritmik dönüÖrnekler: şümleri hesap Metre ile boy ölçmek (Ahmet’in boyu 1,90 cm’dir.) lama  Terazi ile ağırlık ölçmek (Ayşe 45 kg’dır.)  Her türlü istatis Okulda bulunan öğrenci sayısını belirlemek tiksel işlemler  Bir öğrencinin kardeş sayısını belirlemek  Sayma işlemleri 28

Sıralama Ölçekleri

Eşit Aralıklı Ölçekler

Eşit Oranlı Ölçekler

Test 1

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
1. Aşağıdakilerden hangisi bir ölçütü ifade etmemektedir? A) Öğrencilerin takdir belgesi alabilmeleri için not toplamlarının en az 45, Türkçe notunun ise en az 4 olması gerekmektedir. B) Diploma notu en yüksek 3 öğrenciye hediye verilecektir. C) Tıp fakültesine girebilmek için ÖSS’de ilk 1000’e girmek gerekmektedir. D) İlk üç sorunun toplam değeri 20 puandır. E) Türkçe sorularının %70’ini, matematik sorunlarının %65’ini doğru cevaplayan öğrenciler dersi geçebilir. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

3.

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde “ölçme – değerlendirme süreci” doğru olarak verilmiştir? A) Ölçüm - Ölçme - Ölçüt - Değerlendirme B) Ölçme - Ölçüm - Ölçüt - Değerlendirme C) Ölçme - Ölçüt - Değerlendirme - Ölçüm D) Değerlendirme - Ölçme - Ölçüm - Ölçüt E) Ölçme - Ölçüt - Ölçüm - Değerlendirme

4.

Aşağıdakilerden hangisi ölçme süreci ile ilgili değildir? A) Ölçüm C) Sayı ve sembol E) Ölçüt B) Ölçme kuralı D) Öğrenci puanı

2.

I. II.

Elif KPSS’de 90 puan aldı. Ali sınıfta kaldı. 5. Aşağıdakilerden hangisinde ölçme ve değerlendirme arasındaki temel fark doğru olarak ifade edilmiştir? A) Ölçme işleminin sonuçları sadece sayılarla ifade edilirken, değerlendirme sonuçlarında sayı kullanılmaz. Değerlendirme II, IV, V I, II, V II, IV I, III, IV I, IV, V 31 B) Ölçmede bir karar verme yokken; değerlendirmede karar verme vardır. C) Ölçüt ölçme için, ölçme kuralı değerlendirme için kullanılır. D) Ölçmeye göre değerlendirmede hata payı azdır. E) Ölçme değerlendirmeye göre daha geniş bir kavramdır.

III. Masanın boyu 150 cm’dir. IV. Murat sınıf ortalamasından yüksek not aldığı için dersten geçti. V. Ayşe 15 sorudan 10’unu doğru cevapladı. Yukarıdaki ifadelerden hangisi ölçme, hangisi değerlendirmedir? Ölçme A) B) C) D) E) I, III III, IV I, III, V II, V II, III

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Test 1

58. I. II.

Okuldaki öğretmenleri branşlarına göre ayırma Öğrencileri verdikleri doğru cevap sayısına göre sıraya koyma

61. Ölçeklerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Ölçekler arasında en çok bilgi taşıyan ölçek aralıklı ölçek iken en az bilgiyi sıralama ölçeği taşır. B) Eğitim alanında en fazla kullanılan ölçek türü aralıklı ölçektir. C) Sıralama ölçeklerinde kullanılan sıfırın anlamı yoktur. D) Sınıflama ölçeğinde daha çok nitel ifadeler kullanılır. E) Metre kullanımı oranlı ölçek kullanımına örnek olarak verilebilir.

III. İki şehir arasındaki sıcaklık farkını bulma IV. Öğrencilerin Türkçe testi başarısını bulma V. Sınav notlarına göre en başarılı ilk 3 öğrenciyi belirleme

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sınıflama türü ölçek ile belirlenmiştir? A) Yalnız I D) III ve IV B) I ve II E) IV ve V C) II ve III

A) Sıralama D) Oranlı

B) Aralıklı E) Duyarlı

C) Sınıflama

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

59. İllere plaka numaralarının verilmesi, okuldaki sınıfların A, B, C gibi şubelere ayrılması, insanların mesleklerine göre ayrılması gibi ölçümlerde aşağıdaki ölçek türlerinden hangisi kullanılır?

62. Muhammet Hoca, elindeki bir ölçeğin ne tür bir ölçek olduğuna karar vermek için ölçeğin gerçek sıfırının olup olmadığına bakmıştır. İnceleme sonucunda kullanılan ölçeğin gerçek sıfırının ve doğal birimlerinin olduğuna karar vermiştir. Muhammet Hoca’nın incelediği bu ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Sıralama D) Aralıklı B) Sınıflama E) Duyarlı C) Oranlı

60. Ölçümlerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) Sınıflama ölçeğinde daha çok nicel ifadeler kullanılır. B) Termometre, takvim birer oranlı ölçektir. C) Eşit oranlı ölçek daha çok fen bilimlerinde kullanılır. D) Eğitimde yapılan ölçümlerde genellikle aralıklı ölçek kullanımı söz konusudur. E)
1 D

Sıralama ölçeği ile sıralama sonuçları sembollerle ifade edilir.
2 C 3 B 4 E 5 B 6 E 7 D 8 D 9 C 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

A C E A C B A A B C B E D D D E C D E C A C Test 1 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 B C B B E B D E A D C E B A E D C D E A B C D D D A A C D A C

40

ÇIKMIŞ SORULAR

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

3.

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bir ölçme işlemidir? A) Yazılı yoklamada bir öğrencinin verdiği cevapların doğruluk derecesinin bir notla belirtilmesi B) Öğrencinin bir dersten başarılı sayılıp sayılmayacağına karar verilmesi C) Sınıfın bir sınavdaki başarı ortalamasının bulunması D) Bir sınavda başarılı sayılabilmek için gerekli olan en küçük puanın belirlenmesi E) Bir yazılı yoklamadaki cevaplar için puanlama anahtarının hazırlanması 2002 KPSS

ÇIKMIŞ SORULAR

1.

Ölçmenin yapıldığı gruba bağlı değerlendirme için bir ölçüt olmayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir? A) Ortalamanın bir standart sapma üzerinde puan alma B) Sınıftaki öğrencilerin % 50’sinden daha başarılı olma C) Sınıfta ortalama başarı düzeyi gösteren öğrenciden daha başarılı olma D) Sınıfta en yüksek başarı gösteren ilk beş öğrencinin arasına girme E) Ölçülecek olan kapsamın en az % 60’ını bilme 2001 KMS İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 4.

Bir öğrencinin aşağıdaki özelliklerinden hangisi üzerinde yapılacak ölçme işlemi dolaylı ölçmeye örnektir? A) Kardeş sayısı B) Arkadaş sayısı C) Boyunun uzunluğu D) Akademik başarısı E) Sahip olduğu CD sayısı 2002 KPSS

2.

I. II.

Uygun bir araçla karşılaştırarak sonucu sayı ve sembollerle ifade etmek Bir gözlem sonucunu uygun bir ölçütle karşılaştırıp, bu sonuca ilişkin bir karara ya da yargıya ulaşmak 5. Oranlı ölçekle elde edilmiş ölçütlere örnek olabilecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir? A) Öğrencilerin boyları B) Sınıfların genel başarı düzeyleri C) Babaların eğitim düzeyleri D) Okulların üniversiteye giriş sınavı sonuçlarına göre sıraları E) 2001 KMS 41 Akademik başarı ve okula yönelik tutum arasındaki ilişki 2002 KPSS

I. ve II. tanımlar aşağıdaki hangi iki kavrama aittir? A) Değerlendirme - Geçerlik B) Ölçme - Ölçek C) Güvenirlik - Ölçme D) Ölçme - Değerlendirme E) Değişken - Değerlendirme

ÇIKMIŞ SORULAR

27. Değerlendirme yapılırken, ölçüt ile ölçme sonuçlarının aynı birimle ifade edilmesi gerekir. Bunun en önemli amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Ölçme aracının geçerliğini artırmak B) Karşılaştırmada doğru karar verilmesini sağlamak C) Ölçme aracının güvenirliğini artırmak D) Sonuçların anlaşılmasını kolaylaştırmak E) Ölçütün uygun olmasını sağlamak 2007 KPSS 28. Aşağıdaki durumların hangisinde kriter referanslı (ölçüt dayanaklı) değerlendirme, norm referanslı (norm dayanaklı) değerlendirmeden daha uygun olur? A) Öğrencilerin mezun edilip edilmemelerine karar verilmesinde B) Kontenjanları sınırlı olan yükseköğretim programlarına öğrenci seçiminde C) Öğrencilerin hazırladıkları fen bilimleri projelerinden en iyisinin belirlenmesinde D) Okulda dereceye girecek öğrencilerin belirlenmesinde E) Bir sınıf içindeki en başarısız öğrencilerin belirlenmesinde 2007 KPSS 29. Aşağıdaki örneklerin hangisinde sözü edilen ölçme işleminde bağıl (keyfi, itibari) sıfır söz konusu değildir? A) Ankara ili Çankaya ilçesinin deniz seviyesinden yüksekliği 870 metredir. B) Öğrencilerin felsefe dersine karşı tutum puanları ortalaması 207’dir. C) Tarih sorularından en az dört tanesine doğru cevap veremeyenler sıfır puan almıştır. D) Bugün hava sıcaklığı 15ºC’dir. E) Bu kitabın ilk 4 sayfasında kitabın kapsamı tanıtılmaktadır. 2007 KPSS
1 E 17 E 2 D 18 B 3 A 19 A 4 D 20 C 5 A 21 E 6 D 22 B 7 A 23 C 8 E 24 E

30. Durum değerlendirme ya da düzey belirleme denen ölçme ve buna bağlı değerlendirme sürecinde temel amaç aşağıdakilerden hangisidir? A) Öğretim programında belirtilen kazanımların gerçekleşme derecesini belirlemek B) Öğrencilerin yaşadıkları öğrenme güçlüklerini ortaya çıkarmak C) Öğrencilerin sosyal, psikolojik ve ekonomik durumlarını belirlemek D) Öğrencileri belli özelliklere göre sıralayıp ilgili programlara yerleştirmek E) Öğrencilerin kavramsal gelişim düzeylerini ve kavram yanılgılarını tespit etmek 2008 KPSS

31. Aşağıdakilerden hangisi ölçülürken dolaylı ölçme yapılır? A) Park yerindeki araçların sayısı İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k B) Bilgisayar masasının yüksekliği C) Bir sepet elmanın kütlesi D) Öğrencilerin dört işlem becerileri E) Koridorun uzunluğu 2008 KPSS

32. Değerlendirme, ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak bir yargıya varılması işidir. Aşağıdakilerden hangisi “mutlak ölçüt”ün kullanıldığı değerlendirmeye örnektir? A) Bilgi yarışmasında en az puanla elenen kişi olma B) Yüksek atlamada en iyi dereceyi yapma C) Sınıfta başarı açısından ilk yüzde yirmilik grupta olma D) 100 sorudan 50’sini doğru cevaplama E) Grup ortalamasının üzerinde performans gösterme 2008 KPSS
9 D 25 B 10 B 26 B 11 A 27 B 12 E 28 A 13 B 29 E 14 D 30 A 15 C 31 D 16 A 32 D

Çıkmış Sorular

46

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER BÖLÜM İÇERİĞİ

1. ÖLÇMEDE HATA 1.1. Sabit Hatalar 1.2. Sistematik Hatalar 1.3. Tesadüfi (Rastgele, Random) Hatalar 2. HATA KAYNAKLARI 2.1. Ölçmeciden (Ölçmeyi Yapan Kişiden) Kaynaklanan Hatalar 2.2. Ölçme Aracından Kaynaklanan Hatalar 2.3. Ölçme İşleminin Yapıldığı Ortamdan Kaynaklanan Hatalar 2.4. Ölçme İşleminin Yapıldığı (Ölçülen) Kişiden Kaynaklanan Hatalar 3. BİR ÖLÇME ARACINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER 3.1. Güvenirlik 3.1.1. Güvenirlik Hesaplama Yöntemleri • Test – Tekrar Test Yöntemi • Paralel (Eşdeğer) Formlar Yöntemi • İki Yarı (Eşdeğer Yarılar) Yöntemi • İç Tutarlılık Güvenirliği Yöntemi 3.1.2. Güvenirlik Artırma Yolları 3.2. Geçerlik 3.2.1. Geçerlik Türleri • Kapsam Geçerliği  Kapsam Geçerliğini Belirlemede Kullanılan Yaklaşımlar • Bir Ölçüte Dayalı Geçerlik  Yordama Geçerliği  Uygunluk Geçerliği • Yapı Geçerliği  Bir Testin Yapı Geçerliğini Belirlemede Kullanılabilecek Çeşitli Yöntemler 3.2.2. Geçerlik Artırma Yolları 3.2.3. Güvenirlik ve Geçerlik Arasındaki İlişki 3.3. Kullanışlılık

47

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARACINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

bir öğrenci tarafından bu sorunun cevaplandırılaEğitim bilimlerinde bu bölümle ilgili her yıl ortalama 4-5 soru çıkmaktadır.  maması, bu nedenle sınavda her öğrenciden bir puan kesilmesi 40 cm’lik bir cetvelin ilk 2 cm’lik kısmının kırık olduğunu düşünelim. Bu cetvel her ölçümde bir kez kullanılmak şartıyla, yaptığımız bütün ölçümlerde 2 cm’lik sabit hata yapılır.

1. ÖLÇMEDE HATA
Hata: Bir özelliğin gerçek değeri ile ölçülen değeri arasındaki farktır. Ölçme işlemi yapılarak bir özelliğin gerçek değeri bulunİ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 49 mak istenir; ancak ölçme işlemine karışan çeşitli hatalar gerçek değerin bulunmasına engel olabilir. Ölçme işlemine karışan hatalar üçe ayrılır.

1.2. Sistematik Hatalar
Sistematik hatayı iki farklı şekilde tanımlamak mümkündür. Fen bilimlerinde sistematik hata ölçülen özelliğin miktarı değiştikçe miktarı değişen hatalardır. Sosyal bilimlerde ise sistematik hata daha çok öğretmenin puanlamadaki yanlılığı/taraf tutması ile ortaya çıkar. Örneğin; bir öğretmenin yazısı güzel öğrencilere daha yüksek not vermesi, kendi görüşünden olmayanlardan puan kırması sistematik hataya örnektir.

1.1. Sabit Hatalar
Ölçmeden ölçmeye ve ölçmeciden ölçmeciye miktarı değişmeyen, bütün ölçme sonuçlarına aynı miktarda karışan hatalara “sabit hatalar” denir. Örnekler:   Sınav sonuçlarını düşük bulan bir öğretmenin, tüm öğrencilerin sınav sonuçlarına 10 puan eklemesi 30 soruluk bir kısa cevaplı testteki 15. sorunun okunamaması nedeniyle hiçbir öğrenci tarafından cevaplandırılamaması  Bir terazinin nesneleri 100 gr. eksik tarttığını düşünürsek, her tarttığımız nesnede 100 gr’lık sabit hata yapılması  Son sorunun fotokopide çıkmaması nedeni ile hiç-

Örnek: Bir terazinin 100 gramlık nesneyi 110 gram tartması, 200 gramlık bir nesneyi 220 gram tartması sistematik bir hatadır. Dikkat edilirse 100 gramda 10 gram hata yaparken 200 gramda 20 gram hata yapmıştır. Sistematik hatalarda yapılan ölçümün birden fazla tekrarlanması gerekir. Örneğin; ilk 2 cm’lik kısmı kırık olan 40 cm’lik bir cetvelin büyük bir uzunluğu ölçmek amacıyla birden fazla kullanılması durumunda, hata miktarı cetvelin kullanım sayısına bağlı olarak sistematik olarak artacaktır. Bu cetvel 3 kez kullanılırsa 2 x 3 = 6 cm’lik hata, 4 kez kullanılırsa 2 x 4 = 8 cm’lik hata meydana gelecektir. Yani cetvelin her kullanılışında hata miktarı sistematik olarak artacaktır.

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

3.2. Geçerlik
Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka değişkenlere veya özelliklere karıştırmadan tam ve doğru olarak ölçmesine “geçerlik” denir. Bir ölçme aracının geçerliği, o aracın kullanılış amacına hizmet etme derecesi ile ilgilidir. Bu nedenle bir ölçme aracı amaçladığı işlevi yerine getirebildiği ölçüde geçerlidir. Örneğin: Öğrencilerin sözel yeteneklerini ölçmek amacıyla, matematik problemlerini çözme yeteneğini ölçen test uygulandığını düşünelim. Matematik problemlerini çözme yeteneğini ölçen testin güvenirliği yüksek olsa bile kullanılış amacına hizmet etmediği için geçerli değildir. Sabit ve sistematik hatadan doğrudan, tesadüfi hatadan dolaylı olarak etkilenen geçerlik, –1,00 ile +1,00 arasında değer alır.

2005 KPSS
SORU...
Aşağıdakilerden hangisi bir yabancı dil dersinde yapılan bir sınavın geçerliği için bir kanıttır? A) B) C) D) E) Testin hatasız puanlanabilmesi Testin çoktan seçmeli maddelerden oluşması Testten alınan puanların ranjının geniş olması Yabancı dili iyi bilenlerin testten yüksek puan alması Testte farklı yapılarda soruların bulunması

ÇÖZÜM...
Bir ölçme aracının temel amacı, bilen öğrenci ile bilmeyen öğrenciyi; başarılı öğrenci ile başarısız öğrenciyi birbirinden ayırmaktır. Bu testte dili iyi bilen öğrencilerin yüksek puan, bilmeyen öğrencilerin düşük puan alması söz konusudur. Bu da testin amacını gerçekleştirdiğini gösterir. CEVAP: D 60

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

BİR ÖLÇME ARACINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER
 Ölçme sonuçlarının hatalardan arınık olması ve ölçme sonuçlarına hata karışmadan ölçme işleminin yapılabilmesidir.  Ölçme aracının ölçülmek istenen özelliğe karşı duyarlılık derecesidir.  Güvenirlik; duyarlılık, tutarlılık, kararlılık ve objektiflik kavramlarıyla yakından ilgilidir.  Duyarlılık, ölçme aracındaki birimlerin büyüklüğü ile ilgilidir. Ölçme aracının birimi küçüldükçe duyarlılığı artar.  Kararlılık, bir ölçme aracının ölçmeden ölçmeye değişmeyen sonuçlar vermesidir.  Objektiflik, bir ölçme işlemi kim tarafından yapılırsa yapılsın ölçme işlemine aynı sonuca ulaşılmasıdır.  Tutarlılık, benzer koşullar altında, aynı ölçme aracının birden fazla uygulanması sonucu benzer sonuçlar vermesidir. 1. Test–Tekrar Test Yöntemi: Hazırlanmış olan bir test belli bir zaman aralığıyla aynı öğrenci grubuna iki kez uygulanır. İki uygulama arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanıp, bu korelasyon katsayısı güvenirlik katsayısı olarak kabul edilir. Hesaplanan korelasyon katsayısının yüksek olması (0,70’in üzerinde olması), her bir uygulamadan elde edilen ölçümlerin ve testin güvenilir olması anlamına gelir. 2. Paralel (Eşdeğer) Formlar Yöntemi: Aynı davranışları ölçen; fakat farklı sorulardan oluşan iki test hazırlanır ve öğrencilere uygulanır. İki testten elde edilen puanlar arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanır. Hesaplanan korelasyon katsayısı güvenirlik katsayısı olarak kabul edilir. Korelasyon katsayısının yüksek olması; uygulanan iki testin birbiriyle tutarlı, dolayısıyla da güvenilir olduğu ve uygulanan testlerin eşdeğer olduğu anlamına gelir. 3. İki Yarı (Eşdeğer Yarılar) Yöntemi: Geliştirilmiş olan bir test bir grup öğrenciye uygulanır ve uygulama sonuçları yani test maddeleri ikiye ayrılır. Öğrencilerin her bir yarı için puanları hesaplanarak, aldıkları puanlarla iki dağılım elde edilir. İki yarıdan elde edilen puan dağılımları arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanır ve bu korelasyon katsayısı güvenirlik katsayısı olarak kabul edilir. Hesaplanan korelasyon katsayısının yüksek olması, iki yarıdan elde edilen puanların birbiriyle tutarlı olduğu ve testin güvenilir olduğu anlamına gelir. 4. İç Tutarlılık Güvenirliği Yöntemi: Hazırlanmış olan bir test öğrencilere uygulandıktan sonra; testte yer alan maddeler analiz edilerek, maddelerin birbirleriyle ne derece tutarlı olduğunun belirlenmesi için kullanılan güvenirlik hesaplama yöntemidir. İç tutarlılık güvenirliğini hesaplamak için KR–20 ve KR–21 formülleri kullanılmaktadır. KR–20 veya KR–21 formülleri ile hesaplanan güvenirlik katsayısının yüksek olması, testi oluşturan maddelerin birbiriyle uyumlu olduğu anlamına gelir.  Bir ölçme aracının kullanılış amacına hizmet etme derecesi ile ilgilidir.  Ölçülmek istenen değişkenin başka değişkenlere ya da özelliklere karıştırılmadan tam ve doğru olarak ölçülmesidir. 1. Kapsam Geçerliği: Bir ölçme aracının ölçülmek istenen hedef–davranışları ne derece kapsadığı ya da ölçülmek istenen hedef–davranışları ne derece yeterli ve dengeli örneklediği ile ilgilidir. 2. Bir Ölçüte Dayalı Geçerlik: a. Uygunluk Geçerliği: Ölçütten elde edilen puanların, uygulanan sınav sonucu elde edilen puanlarla aynı zamanda ya da daha önce elde edilmesi durumunda söz konusu olan geçerlik türüdür. b. Yordama Geçerliği: Ölçütten elde edilen puanların, sınav sonucu elde edilen puanlardan daha sonra elde edilmesi durumunda söz konusu olan geçerlik türüdür. 3. Görünüş Geçerliği: Bir testin ya da maddenin ölçmek istediği değişkeni ölçüyor görünmesidir. 4. Yapı Geçerliği: Testle ölçülmek istenen değişkeni oluşturan maddelerin birbiriyle ilişkili olması ve aynı yapıyı oluşturmasıdır. Bir ölçme aracının kullanışlı olabilmesi için;  Uygun bir yönergesinin olması,  Hazırlanması, uygulanması ve puanlanmasının kolay olması,  Ekonomik olması, uygulama süresinin kısa olması,  Ölçmeyi yapan kişiden istenen becerinin az olması,  Puanlamanın pratik olması ve puanların yorumlanmasının kolay olması gerekir.

Güvenirlik

Güvenirlik Hesaplama Yöntemleri

Geçerlik

Geçerlik Türleri

Kullanışlılık

67

Test 2

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER
1. Bir testin güvenirliğini artırmak için o teste benzer nitelikte yeni sorular eklenerek testteki soru sayısı artırılır. Testteki soru sayısının artırılması aşağıdaki olumsuzluklardan hangisini ortaya çıkarmaz? A) Öğrencilerde yorgunluğun artmasını B) Öğrencilerin dikkatlerinin dağılmasını C) Öğrencilerin canlarının sıkılmasını D) Öğrencilerin performanslarının artmasını E) Öğrencilerde bıkkınlık gözlenmesini

3.

Bir araştırmacı öğrencilerin öğrenme stillerini ölçen bir araç geliştirmek istemektedir. Öncelikle öğrenme stillerinin ne olduğunu, bunlara ait boyutların neler olduğunu belirledikten sonra her bir boyuta ilişkin maddeler yazmıştır. Bu maddeleri belli gruplar üzerinde uygulamış, uygulama sonunda bazı istatistiksel işlemleri gerçekleştirmiştir. İstatistiksel işlemler sonunda öğrenme stillerinin boyutları arasında düşük korelasyon çıkmıştır. Bu durumda ölçme aracı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Ölçeğin tümünün iç tutarlık katsayısı düşüktür. B) Görünüş geçerliği istenen düzeydedir. C) Yordama geçerliği düşüktür. D) Kapsam geçerliği yoktur. E) Güvenirliği yüksektir.

2.

Bir öğretmen yaptığı sınav sonucunda sınavın standart hatasını 2.75 puan olarak belirlemiştir. Belirlenen bu hata miktarını kız öğrencilerin puanlarına 3.25 puan, erkek öğrencilerin puanlarına ise; 2.25 puan olarak eklemiştir. Bu öğretmenin yaptığı hata türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Sabit hata C) Sistematik hata E) Standart hata 69 B) Tesadüfi hata D) Yanlılık hatası 4. Gözlenmek istenen bir özellik gerçekte kişide yokken, ölçme aracında varmış gibi göstermesi ölçme aracının hangi özelliğinin öncelikle olmadığını gösterir? A) Ekonomiklik C) Geçerlik E) Kullanışlık B) Yanlılık D) Objektiflik

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

Test 2

31. Aşağıdakilerden hangisi yapı geçerliği için doğru bir ifade değildir? A) Testteki soruların benzerliği artıkça, yapı geçerliği de artar. B) Yapı geçerliği, yüksek olan bir testin kapsam geçerliği yüksek olmayabilir. C) Yapı geçerliği, testin ölçülmek istenen özelliklere ait tüm alt faktörleri temsil eder. D) Yapı geçerliği olan bir test, ölçülmek istenen özellik ile birkaç özelliği birlikte ölçer. E) Bir testin yapı geçerliğinin belirlenmesinde, testteki maddelerin birbiriyle uyumu arasındaki ilişkiye bakılması bir yöntem olarak kullanılır.

33. Bir öğretmen hedef davranışların hepsini ölçemediğini fark ederek 10 soruluk ölçme aracını, 20 soruluk bir ölçme aracı haline getirmiştir. Bu durumda, yeniden hazırlanan ölçme aracı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Birimler artıkça duyarlılık artmıştır. B) Soru sayısının artması güvenirliği artırmıştır. C) Ölçme aracının kapsam geçerliği yükselmiştir. D) Soru sayısı güvenirliği çok etkilememiştir. E) Duyarlılığın artması güvenirliği artırmıştır.

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

32. Ölçme aracındaki maddeleri doğru cevaplayan öğrenci ile doğru cevaplayamayan öğrenciyi birbirinden ayırt etmesi ölçme aracının hangi özelliği ile doğrudan ilgilidir? A) Güvenirlik C) Kullanışlılık E) Kararlılık B) Geçerlik D) Tutarlılık

34. I. II.

Hata miktarı ölçmeden ölçmeye değişmez. Hata miktarının ölçmeden ölçmeye, ölçülecek büyüklüğe göre değiştiği hatalardır.

III. Ölçme sonuçlarına karışan, kaynağı, miktarı ve yönü kesin olarak bilinmeyen hatalardır. Yukarıda özellikleri verilen hata türleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? I A) B) C) D) E) Sabit Sabit Sistematik Sistematik Tesadüfi II Tesadüfi Sistematik Sabit Sistematik Sabit III Tesadüfi Tesadüfi Tesadüfi Sabit Sistematik

Test 2

1 D 18 D

2 C 19 D

3 A 20 E

4 C 21 A

5 C 22 C

6 D 23 C

7 C 24 B

8 B 25 B

9 C 26 A

10 B 27 D

11 A 28 E

12 A 29 A

13 E 30 A

14 A 31 D

15 C 32 B

16 B 33 D

17 D 34 B

74

ÇIKMIŞ SORULAR

ÖLÇMEDE HATA VE ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN TEKNİK ÖZELLİKLER

4.

Bir matematik öğretmeni derste problem çözme becerilerine yönelik etkinliklere ağırlık verdiği halde uyguladığı sınavı daha çok dört işlem yapabilme becerisini ölçen sorulardan oluşturmuştur. Öğretmen bu yaklaşımıyla aşağıdakilerden hangisini göz ardı etmiştir? A) Soruların ayırt etme gücünü B) Testin objektifliğini C) Sınavın kullanışlılığını D) Testin kapsam geçerliğini E) Puanlayıcı güvenirliğini 2001 KMS

ÇIKMIŞ SORULAR

1.

Aşağıdakilerden hangisi, testin güvenirliğini artıran bir etkendir? A) Soruların bilen ve bilmeyeni ayırıcı nitelikte olması B) Cevaplama süresinin kısa olması C) Sorularda yoruma açık ifadeler kullanılması D) Puanların bir puanlayıcıdan diğerine değişmesi E) Soruların zor olması 2001 KMS

2.

Bir öğretmen sınav sorularına verilen yanıtları dört beş gün arayla iki kez puanlamış; bu iki puanlamatutarlılığa bakmıştır. Öğretmenin yaptığı bu iş aşağıdakilerden hangisini belirlemeye yöneliktir? A) Sınavın geçerliğini B) Soruların doğruluğunu C) Soruların güçlük derecesini D) Puanlama anahtarının tutarlılığını E) Puanlama güvenirliğini 2001 KMS İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k dan elde ettiği sonuçları karşılaştırarak aralarındaki

5.

Aşağıdakilerden hangisinde bir testin güvenirliğinin yüksek, geçerliğinin düşük olması durumu ifade edilmiştir? A) Test puanlarının standart hatası büyüktür; ancak testte çok sayıda ve çeşitli konulardan soru vardır. B) Test puanları beklenene yakın biçimde dağılmakta, test kapsamı ölçülmek istenen davranışları örnekler görünmektedir. C) Test puanlarının kararlılığı yüksektir, ancak test kapsamı ölçülecek davranışları örneklemede yetersiz kalmaktadır. D) Test puanlarının iç tutarlılık katsayısı düşük görünmekte; ancak test kapsamı yoklanmak istenen kritik davranışları içermektedir. E) Test maddelerinin ayırt ediciliği düşük, test kapsamı dar tutulmuş ve uygulama denetim altında tutulamamıştır. 2002 KPSS

3.

Aşağıdakilerden hangisi bir sınavın geçerliğini artırır? A) Yanıtların puanlanmasında yanlı davranılması B) Soruların çözümü için öğretmenin doğru cevabın bir kısmını söylemesi C) Soruların öğrencilere, sınavdan bir süre önce verilmesi D) Sınav sorularının kolay olması E) Sınavda her hedef-davranışla ilgili sorular sorulması 2001 KMS 75

ÇIKMIŞ SORULAR

28. Bir sınavda her öğrenciye 5 puan fazla verilmesi ----hataya örnektir. Öğrencilerin puanlarını, aldıkları puanların yüzde 10’u kadar artırmak ise ---- hataya örnek olabilir. Bu parçadaki boşluklara, aşağıdakilerin hangisindeki sözcükler sırasıyla getirilmelidir? A) rastgele - sabit B) rastgele - sistematik C) sabit - sistematik D) sabit - rastgele E) sistematik – sabit 2008 KPSS 29. Bir öğretmen aynı kapsamda ve düzeyde iki ayrı sınav hazırlamış ve aynı gruba uygulamıştır. Bu sınavların özellikleri şöyledir: – – Birinci sınavda 25 soru vardır ve her soru 4 İkinci sınavda 10 soru vardır ve her soru 10 puan değerindedir. “Birinci sınavdan elde edilen puanların güvenirliği daha yüksektir.” diyen bir kişi bu iddiasını aşağıdaki açıklamalardan hangisiyle destekleyebilir? A) Bir sınavda yanıtların nasıl puanlanacağı kullanılan soru tipine göre değişir. B) Puanlamanın nesnelliği ölçmeden kaynaklanabilecek hatayı azaltır. C) Soruların ayırt edicilik dereceleri test puanlarının güvenirliğini etkiler. D) Soruların güçlük dereceleri test puanlarının güvenirliğini etkiler. E) Testteki soru sayısı arttıkça ölçme sonuçlarına karışan hata miktarı azalır. 2008 KPSS İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k
9 B E 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 E C D C D B C A B E A

puan değerindedir.

1 Çıkmış Sorular A E

2 E B

3 E A

4 D C

5 C D

6 C A

7 C E

8 C C

21 22 23 24 25 26 27 28 29

80

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI BÖLÜM İÇERİĞİ

1. TEST HAZIRLAMA SÜRECİ 1.1. Test Amacının ve Kapsamının Belirlenmesi 1.2. Ölçülecek Davranışların Belirlenmesi 1.3. Belirtke Tablosu Hazırlama 1.4. Kullanılacak Soru Türünün Belirlenmesi 1.5. Madde (Soru) Yazma 1.6. Soruların Gözden Geçirilmesi ve Seçilmesi 1.7. Ayrıntılı Puanlama Cetvelinin (Anahtarının) Hazırlanması 1.8. Soruların Çoğaltmaya Hazırlanması 1.9. Uygulama 1.10.Puanlama 2. TESTLERİN SINIFLANDIRILMASI 2.1. Puanlanma Bakımından Sınıflama Türleri 2.1.1. Objektif Puanlanan Testler 2.1.2. Subjektif Puanlanan Testler 2.2. Testi Hazırlayan Bakımından Sınıflama Türleri 2.2.1. Öğretmen Yapımı Testler 2.2.2. Uzman Yapımı (Standart) Testler 2.3. Uygulamaya Katılan Birey Sayısına Göre Sınıflama Türleri 2.3.1. Bireysel Testler 2.3.2. Grup Testleri 2.4. Uygulama Süresi Bakımından Sınıflama Türleri 2.4.1. Hız Testleri 2.4.2. Güç Testleri 2.5. Ölçtüğü Özellik Bakımından Sınıflama Türleri 2.5.1. Tipik Performans Testleri 2.5.2. Maksimum Performans Testleri 3. EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI 3.1. Bilişsel Alandaki Davranışların Ölçülmesinde Kullanılan Araçlar 3.1.1. Doğru-Yanlış Testleri (Sınıflama Gerektiren Testler) 3.1.2. Çoktan Seçmeli Testler 3.1.3. Kısa Cevaplı (Yanıtlı)Testler 3.1.4. Eşleştirmeli Testler 3.1.5. Yazılı Yoklamalar (Uzun Cevaplı, Kompozisyon Tipi ya da Essey Tipi Sınavlar) 3.1.6. Sözlü Sınavlar 3.1.7. Ödev ve Projeler 3.1.8. Portfolyo (Bireysel Gelişim Dosyaları-Öğrenci Etkinlik Dosyaları) 3.1.9. Performans Görevi 3.2. Duyuşsal Alandaki Davranışların Ölçülmesi 3.2.1. İlgi Ölçekleri (Envanteri) 3.2.2. Tutum Ölçekleri 3.2.3. Gözlem Tekniği
81

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI BÖLÜM İÇERİĞİ

3.3. Devinişsel (Psikomotor) Alandaki Davranışların Ölçülmesi 3.3.1. Kontrol Listesi 3.3.2. Çeteleme Aracı 3.3.3. Derecelendirme Ölçekleri 3.3.4. İş – Performans Testleri 3.3.5. Dereceli Puanlama Ölçeği / Puanlama Anahtarı (Rubrik)

82

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

Sınavın kapsamının belirlenmesi ise sınavın ilgili olduğu dersin, sınıfın ve kapsayacağı konuların belirlenmeEğitim bilimlerinde bu bölümle ilgili her yıl ortalama 3-4 soru çıkmaktadır. sidir. Örneğin; ilköğretim dördüncü sınıf düzeyindeki öğrencilerin dört basamaklı sayılarla yapılan çarpma ve bölme işlemlerini ne derecede yapabildiklerini belirlemek amacıyla yapılacak bir ölçme aracının amacı, “doğal sayılarla yapılan çarpma ve bölme işlemini ne derecede kazandıklarını belirlemek ve buna dayalı olarak da öğrencilere not vermek” olabilir. Bu amaca dayalı olarak ölçme aracının (sınavın) kapsamı “üç basamaklı doğal sayılarla çarpma ve bölme işlemi kullanılarak yapılabilecek problemler” olabilir.

1. TEST HAZIRLAMA SÜRECİ
Eğitim etkinlikleri ile kazandırılmak istenen davranışları öğrencilerin kazanıp kazanmadıkları, eğer kazandılararacının türü ne olursa olsun belli bir plan dahilinde hazırlanması belli aşamalardan geçmesi gerekir. TEST HAZIRLAMA SÜRECİ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Test Amacının Belirlenmesi Kapsamın ve Ölçülecek Davranışların Belirlenmesi Belirtke Tablosu Hazırlama Kullanılacak Soru Türünün Belirlenmesi Madde (Soru) Yazma Soruların Gözden Geçirilmesi ve Seçilmesi Ayrıntılı Puanlama Anahtarının Hazırlanması Soruların Çoğaltmaya Hazırlanması Uygulama Puanlama İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 83 sa bunun derecesini belirlemek için hazırlanacak ölçme

1.2 Ölçülecek Davranışların Belirlenmesi
Okul öğrenmelerini ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanmış testlerde, çoğunlukla öğrencilere kazandırılmak istenen davranışlar ölçülür. Bu aşamada değerlendirmenin amacına ve türüne göre bu davranışlardan hangilerinin yoklanacağı ya da test kapsamına hangi davranışların alınacağı belirlenir.

1.3 Belirtke Tablosu Hazırlama
Test kapsamını belirlemenin en etkili yolu, kapsam ile ilgili bir uzman görüşüne başvurmak ya da kazandırılmaya çalışılan davranışların içerikle ilişkisini gösteren bir belirtke tablosu hazırlamaktır. Belirtke tablosunda; satırlar ölçmenin yapıldığı konuların ana hatlarını; sütunlar ise davranışların ve bunların taksonominin hangi basamağında bulunduğunu; her bir gözdeki rakamlar da o konu ve taksonomik basamakla ilgili kaç davranışın dolayısıyla kaç sorunun olması gerektiğini gösterir. Arka sayfada doğal sayılar konusuyla ilgili bir belirtke tablosu örneği bulunmaktadır.

1.1. Test Amacının ve Kapsamının Belirlenmesi
Test hazırlanırken ilk aşamada, yapılacak değerlendirme türüne göre testin amacının belirlenmesi gerekir. Bir testin amacı, uygulanan öğretim programını, öğrenci hazırbulunuşluluğunu, öğretimi, öğrenmeyi, öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini, öğrencilerin başarılarını değerlendirmek olabileceği gibi öğrencileri belli bir programa seçmek de olabilir.

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

SOSYAL BİLGİLER 7, ÜNİTE III: AVRUPA’DA YENİLİKLER BELİRTKE TABLOSU

HEDEF KONULAR A. YENİ BULUŞLAR VE SONUÇLARI B. KEŞİFLER VE SONUÇLARI C. RÖNESANS Ç. REFORM D. AYDINLANMA ÇAĞI E. SANAYİ F. AKILCILIK VE BİLİM TOPLAM

BİLGİ

KAVRAMA UYGULAMA X

ANALİZ X

SENTEZ

DEĞERLENDİRME X

TOPLAM 3

X X X X X X 2 3 1 5 X X 1 X X

X

2 2 2

X

2 2

X 4

3 16

84

Test 3

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI
1. Aşağıdakilerden hangisi kısa cevaplı sınavlar hazırlanırken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri değildir? A) Tek doğru cevabı olan sorular seçilmelidir. B) Puanlama yapılırken eksik cümleye puan verilmelidir. C) Kitapta yer alan ifadenin aynısı madde kökünde kullanılmamalıdır. D) Her bir madde bir davranışı yoklamaya yönelik olmalıdır. E) Bir madde kökü diğer başka bir madde için ipucu niteliğinde olmamalıdır.

3.

Aşağıdakilerden hangisi doğru-yanlış testlerinin hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken konulardan değildir? A) Bir doğru-yanlış test maddesi ya kesinlikle doğru ya da yanlış olmalıdır. B) Madde kökünde çift olumsuz ifade kullanmamaya dikkat edilmelidir. C) Tüm madde köklerinin uzunlukları birbirine eşit olmalıdır. D) Doğru-yanlış testlerinde kullanılan her bir madde tek ve belirli bir fikri belirtmelidir. E) Madde kökleri açık ve anlaşılır şekilde hazırlanmalıdır.

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 4.

Aşağıdakilerden hangisi kısa cevaplı sınavların güçlü yanlarından biri değildir? A) Kısa cevaplı sınavların puanlanması yazılı yoklamalara göre daha objektiftir. B) Kısa cevaplı sınavların yanıtları kısa olduğu için daha çok soru sorulabilir. Bu da kapsam geçerliğini yükseltir. C) Kısa cevaplı sınavlar eğitimin her kademesinde kullanılabilir. D) Kısa cevaplı sınavların maddeleri yazılı yoklamaların maddelerine göre daha kolay hazırlanır. E) Kısa cevaplı sınavların puanlanması daha kolaydır.

2.

Aşağıdakilerden hangisi doğru-yanlış testlerinin özelliklerinden birisi değildir? A) Şans başarısı en yüksek olan sınavdır. B) Daha çok alt düzey zihinsel becerilerin ölçülmesinde kullanılır. C) Öğrencilerin yanlış ve eksik öğrenmelerinin ortaya çıkarılmasında oldukça etkilidir. D) Eğitimin her kademesinde kullanılabilir. E) Puanlamasının objektif olması güvenirliği artırır. 117

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

Test 3

55. Aşağıdakilerden hangisi rubrik puanlamanın öğretim sürecine sağladığı katkılardan biri değildir? A) Öğrencinin gelişmesini ölçmek ve değerlendirmek için ölçütler sağlar. B) Öğrencinin kendi performansını değerlendirmede kullanabileceği kriterler hakkında bilgi sahibi olmasını sağlar. C) Öğrencinin ortaya koyduğu etkinliğinin nasıl puanlanacağı hakkında öğrenciye bilgi verir. D) Öğretimin başında öğrencilerden ne beklendiğini ortaya koyar. E) Daha öznel ve tutarlı ölçme sağlar.

57. Bilişsel olan sınıflamasına göre aşağıdaki kazanımlardan hangisi diğerlerine göre daha üst düzeyde zihinsel beceri gerektirir? A) Eğitimde kullanılan ölçme araçları nelerdir? B) Felsefi akımları ile eğitim felsefeleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız. C) Geleneksel ve çağdaş eğitim felsefelerinin başarı kriterlerine göre karşılaştırmasını yapınız. D) Verilen bilgiler doğrultusunda sınıfın aldığı puanları grafik haline getiriniz. E) Metinde geçen kişilerin adlarını ve karakter özelliklerini yazınız.

56. Bilişsel alan sınıflamasına göre aşağıdaki kazanımlardan hangisi diğerlerine göre daha alt düzeyde zihinsel beceri gerektirir? A) Yukarıda verilen puan dizisinin aritmetik ortalamasını hesaplayınız. B) Herhangi bir işte başarılı olabilmek için yetenek mi yoksa ilgi mi daha önemlidir? Neden? C) Ankara’daki su sorununun çözümü için önerileriniz nelerdir? D) Ülkemizde hangi turizm çeşidine ağırlık verilirse daha fazla kazanç elde edilir? Neden? E) KPSS’ye yönelik ölçme ve değerlendirme kitabının hazırlanmasında sizce nelere dikkat edilmelidir?

1 Test 3 B B

2 C C

3 C B

4 D B

5 C B

6 E C

7 B D

8 B A

9 C D

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 C D D E D D C E E B E D E A B D B C D D C E D B D E C E B B C C D E E A E C C

30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57

126

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

ÇIKMIŞ SORULAR

TEST HAZIRLAMA SÜRECİ VE EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

3.

Yapılan bir sınavda yüksek puan alanların iyi öğrenenlerden çok iyi ezberleyenler olduğunu belirten bir kişinin bunu kanıtlaması için aşağıdaki görüşlerden hangisi güçlü bir destek oluşturur?

ÇIKMIŞ SORULAR

1.

Bir Türkçe öğretmeni öğrencilerin yazı yazarken yazım kurallarına ne derece uyduklarını belirlemek istemektedir. Öğretmenin, bu amaçla yapacağı sınavda aşağıdaki soru tiplerinin hangisinden yararlanması en uygun olur? A) Proje B) Çoktan seçmeli C) Yazılı yoklama D) Doğru-yanlış E) Tamamlama 2001 KMS İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

A) Ders konularının öğrenci düzeyinin üzerinde olması B) Sınavlarda daha çok hatırlama düzeyinde sorular sorulması C) Eğitimde başarıya ilişkin kararların çoktan seçmeli testlere dayandırılması D) Öğrenci notlarının öğretmenin kanılarından etkilenmesi E) Öğretiminin, öğrenci merkezli değil; öğretmen merkezli olması 2001 KMS

2.

Aşağıdakilerden hangisi boşluk doldurmalı sınav türünün kullanılmasının en önemli sınırlılığıdır? A) Öğrencileri hatırlama düzeyinde öğrenmelerle yetiştirmeye yöneltmesi B) Öğrencilerin öğrenme güdülerini zayıflatması C) Puanlamadan kaynaklanabilecek hataları artırması D) Sınavın kapsam geçerliğini düşürmesi E) Sınavların tahminle cevaplandırılma olasılığını artırması 2001 KMS 127 4. Bir öğretmen çoktan seçmeli bir test için soru hazırlarken; öğrencilerin sıklıkla düştükleri hataları çeldirici olarak kullanmaktadır. Bu durum, öğretmene en çok hangi konuda yardımcı olur? A) Testin kullanışlılığını artırma B) Puanlamayı kolaylaştırma C) Sorunun anlaşılmasını kolaylaştırma D) Puanların güvenirliğini yükseltme E) Yanlış öğrenmeleri saptama 2001 KMS

ÇIKMIŞ SORULAR

36. Aşağıdakilerden hangisi performans görevlerine dayalı ölçmelerin geleneksel kâğıt - kalem testlerine göre üstün özelliklerinden biridir? A) Öğrencilerin gerçek hayata yakın işlemler gerçekleştirmesi B) Puanlamanın daha objektif olması C) Uygulamanın daha az zaman alması D) Velilerin öğrenci çalışmalarına yardım etmesi E) Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyine uygun olması 2008 KPSS

37. Dönem boyunca az sayıda sınav yapıp, öğrencilerin öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarını, performanslarını ve hazırladıkları ürün dosyalarını değerlendirmeye daha çok zaman ayıran bir öğretmen bu uygulamasıyla aşağıdakilerden hangisine en az hizmet eder? A) Değerlendirmenin öğrenmeye katkısını artırmaya B) Öz denetim becerilerini geliştirmeye C) Değerlendirme becerilerini kazandırmaya D) Bireysel gelişim düzeylerini belirlemeye E) Öğrencilerin başarılarını karşılaştırmaya 2008 KPSS

1 Çıkmış Sorular C 20 A

2 A 21 E

3 B 22 D

4 E 23 C

5 B 24 A

6 C 25 B

7 B 26 E

8 C 27 C

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k
9 D 28 E 10 B 29 D

11 E 30 E

12 D 31 B

13 E 32 D

14 B 33 B

15 D 34 E

16 A 35 C

17 E 36 A

18 D 37 E

19 E

135

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER BÖLÜM İÇERİĞİ

1. TEST İSTATİSTİKLERİ 1.1. Merkezi Eğilim (Vasat) Ölçüleri 1.1.1. Aritmetik Ortalama 1.1.2. Ağırlıklı Ortalama 1.1.3. Ortanca (Medyan) 1.1.4. Tepe Değer (Mod) 1.2. Merkezi Dağılım (Yayılma) Ölçüleri 1.2.1. Standart Sapma (Standart Kayma) 1.2.2. Çeyrek Sapma 1.2.3. Ranj (Dizi Genişliği) 2. MADDE İSTATİSTİKLERİ 2.1. Madde Güçlük İndeksi 2.2. Madde Ayırt Edicilik Gücü İndeksi 2.3. Madde Varyansı 2.4. Madde Standart Sapması 2.5. Madde Güvenirlik İndeksi 3. MADDE İSTATİSTİKLERİNDEN HESAPLANAN TEST İSTATİSTİKLERİ 3.1. Aritmetik Ortalama 3.2. Testin Ortalama Güçlüğü 4. DAĞILIMLARIN YORUMLANMASI 4.1. Bağıl Değişkenlik Katsayısı 5. DAĞILIMLAR 5.1. Normal Dağılımlar (Çan Eğrisi, Normal Olasılık Eğrisi, Gauss Eğrisi, Normal Eğri, Birim Normal Eğri) 5.2. Normal Olmayan Dağılımlar 5.2.1. Soldan (Sola) Çarpık Dağılımlar 5.2.2. Sağdan (Sağa) Çarpık Dağılımlar 5.2.3. Çok Modlu Dağılımlar 6. STANDART PUANLAR VE BAŞARI KARŞILAŞTIRILMASI 6.1. Z Puanı 6.2. T Puanı 7. SINAV SONUÇLARININ NOTA ÇEVRİLMESİ 7.1. Mutlak Değerlendirme 7.2. Bağıl Değerlendirme
137

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER BÖLÜM İÇERİĞİ

8. ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ 8.1. Bilimsel Yöntem 8.2. Araştırma Türleri 8.2.1. Deneysel Araştırma 8.2.2. Korelasyonel Araştırma
● Pozitif Doğrusal (Aynı Yönde) İlişki ● Negatif (Ters Yönde) İlişki

8.2.3. Nedensel Karşılaştırma Araştırması 8.2.4. Tarama Araştırması 8.2.5. Etnografik Araştırma 8.2.6. Tarihi Araştırma 8.2.7. Eylem Araştırması 8.3. Bilimsel Araştırmanın Temel Kavramları

138

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

TEST İSTATİSTİKLERİ

Eğitim bilimlerinde bu bölümle ilgili her yıl ortalama 4-5 soru çıkmaktadır.

Merkezi Eğilim (Vasat) Ölçüleri 1) Aritmetik Ortalama 2) Ağırlıklı Ortalama 3) Ortanca (medyan) 4) Tepe Değer (mod)

Merkezi Dağılım (Yayılma) Ölçüleri 1) Standart Sapma 2) Çeyrek Sapma 3) Ranj (Dizi Genişliği)

1.1. Merkezi Eğilim (Vasat) Ölçüleri
Belli bir özelliğe ya da değişkene ilişkin, bir grup ölçümün ya da bir dizi puanın hangi değerler etrafında toplandığını gösteren değerlere ya da ölçülere, “merkezi eğilim ölçüleri” adı verilir.23 Bunlara aynı zaman yığılım ölçüleri ismi de verilir. Grubun ölçülen özellik bakımından tipik değerlerini

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER
İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k Ölçme sonuçlarına dayalı olarak öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sistemi hakkında çeşitli kararlar verilebilir. Ölçme sonuçlarına bakarak karar verebilmek için ölçme sonuçları üzerinde bazı istatistiksel işlemler yapılmalıdır. Bu işlemler test ve madde istatistikleri olmak üzere ikiye ayrılır.
Ölçmede İstatistiksel İşlemler

ifade eden merkezi eğilim ölçüleri şunlardır: 1.1.1. Aritmetik Ortalama 1.1.2. Ağırlıklı Ortalama 1.1.3. Ortanca (Medyan) 1.1.4. Tepe Değer (Mod) 1.1.1. Aritmetik Ortalama Bir öğrenci grubunun bir testten aldıkları puanların toplamının (ya da verilerin toplamının), öğrenci sayısına ya da veri sayısına bölünmesi ile hesaplanan merkezi eğilim ölçüsüne “aritmetik ortalama” denir. Verilerin biri ya da birkaçı değil, tamamı dikkate alınarak hesaplanan aritmetik ortalama, mod ve medyana göre daha fazla bilgi taşır. Bir dağılımdaki verilerin ağırlık merkezini gösteren aritmetik ortalama, dağılıma yeni değerlerin eklenmesinden ve çıkarılmasından etkilenir. Aritmetik ortalamanın hesaplanması:  Bir grup verinin aritmetik ortalamasının hesaplanması: Bir grup verinin aritmetik ortalaması veri değerlerinin toplamının, veri sayısına bölünmesi ile

Test İstatistikleri Merkezi Eğitim Ölçüleri Aritmetik Ortalama Ağırlıklı Ortalama Medyan (Ortanca) Mod (Tepe Değer) Merkezi Dağılım Ölçüleri Standart Sapma Ranj Çeyrek Sapma Varyans

Madde İstatistikleri Güçlük İndeksi Ayırt Edicilik Gücü İndeksi Madde Varyansı Madde Standart Sapması

1. TEST İSTATİSTİKLERİ
Bir testin uygulandığı gruptan elde edilen sayısal veriler olan test istatistikleri, merkezi eğilim (vasat) ve merkezi dağılım (yayılma) ölçüleri olmak üzere ikiye ayrılır;

hesaplanır. X ile gösterilen aritmetik ortalama aşağıdaki formül ile hesaplanır. X : Aritmetik ortalama
ΣX X= N

ΣX : Verilerin ya da ölçümlerin toplamı N : Veri ya da kişi sayısı

23 Atılgan, H., Kan, A., Doğan, N., Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Ankara 2006, Anı Yayıncılık, Sy. 41.

139

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Bir sınıftaki 5 öğrenci matematik dersinden 40, 60, 75, 95 ve 80 puan almışlardır. Bu öğrencilerin aldıkları puanların aritmetik ortalaması kaçtır?

X=

ΣX 40 + 60 + 75 + 95 + 80 = = 70 ' tir. N 5

X (puan) 100 90 80 70 60 50 40 30 20

f 1 2 3 2 4 3 2 2 1 N = 20

f.x 100 (100 x 1) 180 (90 x 2) 240 (80 x 3) 140 (70 x 2) 240 (60 x 4) 150 (50 x 3) 80 (40 x 2) 60 (30 x 2) 20 (20 x 1) Σfx = 1210

Frekans tablolarında aritmetik ortalama hesaplama: Frekans tablolarında puanlarla (x), bu puanı alan kişi sayısı (f) çarpılır ve f . x değeri bulunur. Daha sonra bulunan f. x değerlerinin toplamı hesaplanarak, toplam kişi sayısına bölünür. Bu durumda aritmetik ortalama aşağıdaki formül ile hesaplanır.

Σfx = 100+180+240+140+240+150+80+60+20 Σfx = 1210 Σ fx 1210 X= = = 60,5 ' tir. N 20  Gruplandırılmış verilerde aritmetik ortalama hesaplama: Gruplandırılmış verilerde öncelikle puan aralıklarının orta değerleri (X0) bulunur. Orta değer,

X=

N: Toplam kişi sayısı ∑fx: f. x değerlerinin toplamı

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

Σf ⋅x N

X : Aritmetik ortalama

o puan aralığındaki kişi sayısıyla (f) çarpılır. Daha sonra X0 . f değerlerinin toplamı, dağılımdaki toplam kişi sayısına bölünür. Bu durumda aritmetik ortalama aşağıdaki formül ile hesaplanır.

Matematik dersinden 20 öğrencinin aldıkları puanlar aşağıdaki gibidir. X (puan) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 f 1 2 3 2 4 3 2 2 1

X=

Σ f ⋅ X0 N

X : Aritmetik ortalama N: Toplam kişi sayısı ∑fX0: f. X0 değerlerinin toplamı

Fizik dersinden 20 öğrencinin aldıkları puanların dağılımı aşağıdaki gibidir. Puan Aralığı (x) 45 – 49 40 – 44 35 – 39 30 – 34 25 – 29 20 – 24 Frekans (f) 2 3 5 4 2 4

Tablodaki bilgilere dayanarak bu puan dağılımının aritmetik ortalaması kaçtır?

Bu dağılımın aritmetik ortalamasını hesaplamak için puanlarla, bu puanı alan kişi sayısı çarpılarak f . x değerleri bulunur ve bunların toplamı hesaplanıp, toplam kişi sayısına bölünür. 140

Yukarıdaki puan dağılımının aritmetik ortalaması kaçtır?

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

 Bu dağılımda aritmetik ortalama hesaplamak için önce puan aralığının orta değeri bulunur. Aşağıdaki tablonun f.Xo sütununda görüldüğü gibi orta değer ile o grup aralığındaki kişi sayısı çarpılır. Daha sonra f. X0 değerlerinin toplamı, dağılımdaki toplam kişi sayısı olan 20’ye bölünür. Puan Aralığı 45 – 49 40 – 44 35 – 39 30 – 34 25 – 29 20 – 24 f (frekans) 2 3 4 4 2 5 N = 20
X=

Bu örnekte sıralanan özelliklerin en yüksek olduğu ders, aritmetik ortalamanın en yüksek olduğu (90) beden eğitimi dersidir.

2008 KPSS
SORU...
Mehmet Öğretmen, öğrencilerine uyguladığı bir test sonucunda elde ettiği puanlardan bazı istatistikleri hesaplamıştır. Daha sonra, öğrencilerden birinin puanını yanlış yazdığını fark etmiş ve gerekli düzeltmeyi yaparak istatistikleri tekrar hesaplamıştır. Buna göre, Mehmet Öğretmen’in düzeltmesi sonucunda aşağıdaki istatistiklerden hangisi kesin olarak değişmiştir? İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k A) Ortalama D) Ranj B) Ortanca C) Mod

X0 (Orta Değer) 47 42 37 32 27 22

f.X0 94 (47 x 2) 126 (42 x 3) 148 (37 x 4) 128 (32 x 4) 54 (24 x 2) 110 (22 x 5) ΣfX0 = 660

Σ f ⋅ X0 660 = = 33 N 20

E) Yığmalı frekans

Bir gruptaki öğrencilerin 5 dersten oldukları sınavlar 100 üzerinden puanlanmış ve bu puanlardan aşağıdaki tablodaki istatistikler elde edilmiştir. Ders Fizik Kimya Biyoloji Matematik Beden eğitimi X 50 60 75 55 90 Mod 70 40 65 80 95 Ortanca 60 50 70 70 92 Sx 5 7 4 3 2

ÇÖZÜM...
Aritmetik ortalama, bir öğrenci grubunun bir testten aldıkları puanların toplamının (ya da verilerin toplamının), öğrenci sayısına ya da veri sayısına bölünmesi ile hesaplanan bir veridir. Öğrencilerin aldıkları her bir puan aritmetik ortalama değerini değiştirir. CEVAP: A

Bu tür tabloların verildiği sorularda;     grubun başarı düzeyinin grubun mutlak başarı düzeyinin öğrencilerin ortalama başarı düzeyinin öğrencilerin öğrenme düzeyinin en düşük veya en yüksek olduğu ders (ya da test) hangisidir şeklinde ifadeler bulunursa aritmetik ortalamaya bakılır ve aritmetik ortalamaya göre yorum yapılır.  Bu örnekte yukarıda sıralanmış özelliklerin en düşük olduğu ders, aritmetik ortalamanın en düşük olduğu (50) fizik dersidir. 141

Not Alınız......................................

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Aşağıdaki tabloda bir testte sorulan 10 sorunun madde puanları matrisi verilmiştir.
Sorular (Maddeler) Öğrenciler Nisa Ceren Ömer Müge Nazlı İbrahim Yasin Selcen Hilal Ata Σ (toplam) 1 1 1 1 0 1 1 1 1 0 1 8 2 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 4 3 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1 5 4 0 1 1 0 1 0 1 1 0 1 6 5 0 1 1 0 0 0 1 1 0 1 5 6 1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 4 7 1 1 1 0 1 1 1 1 0 1 8 8 0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 4 9 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 9 10 0 1 1 1 1 0 1 0 1 1 7 X Ham puan 4 8 6 3 8 4 8 5 4 10 60

Aşağıdaki tabloda bir testte yer alan 15. maddenin seçenek dağılımları verilmiştir.
15. Madde Üst Grup Alt Grup Toplam SEÇENEKLER A 10 20 30 B* 60 10 70 C 5 30 35 D 10 15 25 E 15 25 40 Toplam 100 100 200

* Anahtarlanmış doğru yanıt

Bu maddenin ayırt edicilik gücü kaçtır?

Bu tabloda öncelikle işaretlenmiş olan doğru cevaba bakılır. B seçeneği işaretlenmiş doğru cevaptır. Doğru seçeneği üst grupta doğru cevaplayan öğrenci sayısından (60), alt grupta doğru cevaplayan öğrenci sayısı (10) çıkarılarak alt veya üst grupta bulunan öğrenci sayısına İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k bölünür (Ya üst grupta yer alan öğrenci sayısına, ya da alt grupta yer alan öğrenci sayısına bölünür.).
rjx = n(d,ü) − n(d,a) 60 − 10 = = 0,50 n 100

Tablodaki bilgilere göre 6. sorunun madde ayırt edicilik gücü indeksi kaçtır?

X jD = 26 / 4 = 6.5
Xx

Elde edilen sonuçlar madde ayrıcılık gücü indeksi hesaplama formülünde yerine konulur. rjx = 6.5 − 6.0 0.40 = 0.17 ' dir. 2.36 0.60

=6 = 0.40 = 0.60 = 2.36

pj qj Sx 

Not Alınız......................................

%27’lik Alt ve Üst Gruplarda Madde Ayırt Edicilik Gücü İndeksi Hesaplama: rjx ile gösterilen madde ayırt edicilik gücü indeksi %27’lik alt ve üst gruplarda aşağıdaki formül ile hesaplanır. rjx : Madde ayırıcılık gücü indeksi n(d,ü) : Maddeye üst grupta doğru

cevap verenlerin sayısı n(d,ü) − n(d,a) n : Maddeye alt grupta doğru (d,a) rjx = n cevap verenlerin sayısı n : Üst ya da alt gruptaki öğrenci sayısı

154

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Madde ayırt edicilik gücü indeksi;  Maddenin kalitesi hakkında bilgi verir. Maddenin bilen ve bilmeyen öğrencileri birbirinden ayırıp ayırmadığı hakkında bilgi verir.  –1,00 ile +1,00 arasında değer alır. Negatif ayırıcılığa sahip maddelerin testte ölçülmek istenen amaç dışında başka bir değişkeni ölçtüğü söylenebilir.  A Üst Grup Alt Grup 18 2 B 30 25 C 10 15 D 10 14 E 10 10 Boş 22 33 N 100 100 Aşağıdaki tabloda bir testte yer alan 5 sorunun madde güçlük indeksleri (Pj) ve madde ayırt edicilik indeksleri (rjx) verilmiştir. Sorular 1. Soru 2. Soru 3. Soru 4. Soru 5. Soru  Pj 0,15 0,60 0,23 0,85 0,90 rjx 0,13 -0,17 0,89 0,83 0,35 

2006 KPSS
SORU...

Yukarıda analizi verilen maddede doğru cevap hangi seçenekte olursa ayırt edicilik en yüksek olur? A) A B) B C) C D) D E) E

ÇÖZÜM...
rjx = n(d,ü) − n(d,a) n = Madde ayırt edicilik gücü indeksi

rjx

n(d,ü) = Maddeye üst grupta doğru cevap verenlerin sayısı n(d,a) = Maddeye alt grupta doğru cevap verenlerin sayısı n = Üst ya da alt gruptaki toplam öğrenci sayısı

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

Yukarıdaki sorularda eğer düzeltme yapılamıyorsa testten mutlaka çıkarılması gereken sorular madde ayırt ediciliği 0,19 ve altında olan sorulardır. Bu nedenle testten 1. ve 2. sorunun çıkarılması gerekir. Eğer testten sadece bir soru çıkarılacaksa madde ayırt ediciliği en küçük ve negatif olan soru tercih edilir. Bu durum göz önüne alındığında örnekteki 2. soru testten çıkarılmalıdır.

18 − 2 A seçeneği için rjx = = 0,16 100 30 − 25 B seçeneği için rjx = = 0,05 100 10 − 15 C seçeneği için rjx = = −0,05 100 10 − 14 D seçeneği için rjx = = −0,04 100 10 − 10 E seçeneği için rjx = = 0,00 100 0,16 > 0,04 > 0,00 > –0,04 > – 0,05

Başvuran öğrenci sayısının çok, alınacak öğrenci sayısının az olduğu bir sınavın sorularının güç ve ayırt edici olması beklenir. Bu nedenle böyle sınavlardaki soruların çoğunun bu örnekteki 3. soruda olduğu gibi güçlük indeksi düşük, ayırt edicilik indeksi yüksek olmalıdır.

Veriler formülde yerine konulduğunda madde ayırt edicilik gücü en yüksek olan seçenek A seçeneği olduğundan, doğru cevap A seçeneğinde olursa madde ayırt edicilik gücü en yüksek olur. CEVAP: A

Yukarıdaki sorulardan hem kolay (madde güçlük indeksi yüksek), hem de ayırt edici olan (ayırt edicilik gücü yüksek olan) soru 4. sorudur.

155

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

ÇÖZÜM...

2008 KPSS
SORULARI AŞAĞIDAKİ TABLOYA GÖRE CEVAPLAYINIZ. Bir testteki maddelere ilişkin aşağıdaki değerler elde edilmiştir. Maddeler Madde güçlüğü Madde ayırıcılık gücü I 0,1 II 0,15 III 0,5 0,5 IV 0,6 V 0,9

Sorunun ayırt edicilik indeksi -1,00 ile +1,00 arasında değer alır. Eğer ayırt edicilik indeksi; 0,40 ve üzeri → Ayırt ediciliği çok yüksek. 0,30 ve 0,39 arası → Ayırt edici ve kullanılabilir. 0,20 ve 0,29 → Düzeltilip (0,30 üzerine) kullanılır. 0,19 ve altı → Madde düzeltilmeye çalışılır düzeltilmiyorsa testten çıkarılır. Soruda verilen maddelerden ayırt edicilik indeksi negatif olan madde yani II. madde negatif ayırt edici olduğu için en köklü değişiklik bu maddede yapılmalıdır. CEVAP: B

0,08 -0,15

0,28 0,43

SORU...
Tabloda verilen bilgilere göre hangi maddenin güİ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k venirliğe katkısı en yüksektir? A) I B) II C) III D) IV E) V

2003 KPSS
SORU...
Aşağıda numaralandırılmış beş sorunun doğru cevaplanma yüzleri (Pj) ile ayırt edicilik değerleri (rjx) verilmiştir. Soru 1 2 3 4 5 Pj 0,35 0,40 0,80 0,25 0,85 rjx 0,60 -0,35 0,10 0,15 0,50

ÇÖZÜM...
Güvenirliği yüksek olan bir testin ayırt edici ve ortalama güçlükte olması gerekir. Ayırt ediciliğin yüksek olması güvenirliği artırır. III. madde ortalama güçlükte (0,50), ayırt ediciliği (0,50) yüksek bir madde olduğu için güvenirliğe katkısı en yüksek olur. CEVAP: C

Bu durumda eğer düzeltilemiyorsa yukarıdaki sorulardan hangisi, testten mutlaka çıkarılmalıdır?

SORU...
Yapılandırılacak bir testte bu maddeleri kullanma zorunluluğu olsaydı, en köklü değişikliğin hangi maddede yapılması gerekirdi? A) I B) II C) III D) IV E) V

A) 4

B) 3

C) 2

D) 1

E) 5

ÇÖZÜM...
Madde ayırt edicilik değeri 0,19 ve altında olan maddelerin testten çıkarılması gerekir. Bu soruda 2., 3. ve 4. maddelerin ayırt edicilik değeri 0,19’un altındadır. Bu durumda ayırt edicilk değeri en düşük ve negatif olan madde tercih edilir. Bu nedenle doğru cevap ayırt edicilik gücü en düşük ve negatif olan 2. sorunun bulunduğu C seçeneğidir. CEVAP: C

156

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

2.3. Madde Varyansı (Sj2)
Madde varyansı bir maddeyi doğru cevaplayanların oranıyla yani madde güçlük indeksi ile (pj), o maddeyi cevaplayamayanların oranının (qj) çarpımına eşittir. Maddeyi doğru cevaplayamayanların oranı 1’den madde güçlük indeksinin çıkarılması ile elde edilir. qj: Maddeyi doğru cevaplayamayanlaqj = 1 – pj’dir. rın oranı pj: Maddeyi oranı doğru cevaplayanların Sj = pj ⋅ qj Sj = 0,16 Sj = 0, 40 ’tır. Bir maddenin varyansı 0,16 ise bu maddenin standart sapması kaçtır?

2.5. Madde Güvenirlik İndeksi (rj)
Madde güvenirlik indeksi, madde ayırt edicilik gücü indeksi ile maddenin standart sapmasının çarpımı sonucu elde edilir. rj ile gösterilen madde güçlük indeksi aşağıdaki formül ile hesaplanır. Sj: Maddenin standart sapması rj = rjx . Sj İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k rjx:Maddenin ayırt edicilik gücü indeksi rj: Maddenin güvenirlik indeksi

Bir maddenin güçlük indeksi 0,40 ise bu maddenin varyansı kaçtır?

qj = 1 – pj qj = 1 – 0,40 qj = 0,60 

Sj2 = pj . qj S2 = 0,40 . 0,60 S2 = 0,24’tür.

Standart sapması 8, madde ayırt ediciliği 0,50 olan bir maddenin güvenirliliği kaçtır?

Öğrencilerin çoğunun maddeyi doğru ya da yanlış cevaplaması durumunda madde varyansı 0 (sıfır)’a yaklaşır. Yani madde varyansı küçük ise öğrencilerin verdikleri cevaplar arasındaki değişim de azdır. Eğer tüm öğrenciler maddeyi doğru cevaplamışsa veya hiçbiri doğru cevaplayamamışsa madde varyansı “0” olur. Madde varyansının en büyük değeri 0,25’tir.

rj = rjx . Sj 

rj = 8 . 0,50

rj = 4’tür.

Bir maddenin standart sapması ya da ayırt edicilik gücü arttıkça güvenirlik indeksi de artar.

2.4. Madde Standart Sapması (Sj)
Bir maddenin standart sapması, o maddenin varyansının karaköküne eşittir. Sj: Pj: Sj = pj ⋅ qj qj: Madde standart sapma Maddeyi doğru cevaplayanların oranı Maddeyi doğru cevaplayamayanların oranı

3. MADDE İSTATİSTİKLERİNDEN HESAPLANAN TEST İSTATİSTİKLERİ
3.1. Aritmetik Ortalama
Bir testteki maddelerin güçlük indekslerinin toplamı, testin aritmetik ortalamasına eşittir. Böylece madde güçlük indeksleri toplamı bilindiğinde testin aritmetik ortalaması kestirilebilir ve bunun için aşağıdaki formül kullanılır.

X = ∑ pj
j=1

k

∑ pj :

X:

Testin aritmetik ortalaması Testteki maddelerin güçlükleri toplamı

157

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Örneğin; bir testin madde güçlük indeksleri toplamı 6 ise, o testin aritmetik ortalaması da 6’dır. Bu formül, ortalaması yüksek bir test oluşturmak için güçlük indeksleri yüksek maddelerin, ortalaması düşük bir test oluşturulmak isteniyorsa güçlük indeksleri düşük maddelerin seçilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

2008 KPSS
SORU...
Bir grup öğrenciye uygulanan dönem sonu sınavlarına ilişkin istatistikler tablodaki gibidir.
Dersler Kimya Tarih Türkçe Fizik Felsefe Soru Sayısı 20 40 30 50 40 Aritmetik Ortalama 8 30 15 30 14 Medyan 6 35 18 30 10 Mod 4 39 23 30 7 Standart Sapma 4 7 6 11 9

3.2. Testin Ortalama Güçlüğü
Testin ortalama güçlüğü, genel olarak testin bütününün ne kadar zor ya da kolay olduğunu gösterir. Madde güçlük indeksleri toplamının ya da testin aritmetik ortalamasının testte bulunan madde sayısına bölümü “testin ortalama güçlüğü” olarak tanımlanır. P ile gösterilen testin ortalama güçlüğü aşağıdaki formül ile hesaplanır.

Öğrencilerin en başarılı olduğu ders hangisidir? A) Kimya D) Fizik B) Tarih E) Felsefe C) Türkçe

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

P=

X K

P : Testin ortalama güçlüğü X : Testin aritmetik ortalaması K: Testte bulunan madde sayısı

ÇÖZÜM...
Grup başarısı yorumlanırken en kuvvetli yordayıcı aritmetik ortalamadır. Aritmetik ortalama yanında standart sapma, medyan ve mod değerleri grup başarısının yordanmasında kullanılan diğer verilerdir. Soruyu birkaç yoldan çözmek mümkündür; ancak soru sayıları farklı olduğu için testin ortalama güçlüğüne bakarak çözmek daha doğru olacaktır. T.O.G. = X Soru Sayısı 8 = 0.40 20 30 = = 0.75 40

Aritmetik ortalaması 6 olan ve 10 sorudan oluşan bir testin ortalama güçlüğü kaçtır?

P=

6 = 0,6’dır 10

T.O.G.Kimya = T.O.G.Tarih

Not Alınız......................................

15 = 0.50 30 30 = 0.60 T.O.G.Fizik = 50 T.O.G.Türkçe = T.O.G.Felsefe = 14 = 0.35 40

T.O.G baktığımızda en kolay test tarihtir. Tarih dersinde öğrenciler daha başarılıdır. CEVAP: B

158

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

4. DAĞILIMLARIN YORUMLANMASI
4.1 Bağıl Değişkenlik Katsayısı (V)
Hem aritmetik ortalamayı hem de standart sapmayı içeren ve daha çok bilgi veren değişkenlik katsayısı “bağıl değişkenlik” katsayısıdır. Bağıl değişkenlik katsayısı standart sapmanın aritmetik ortalamaya bölünüp, yüzle çarpılması sonucunda elde edilen bir yüzdedir. Bağıl değişkenlik katsayısı aşağıdaki formül ile hesaplanır. V: Bağıl değişkenlik katsayısı
⋅ 100

Normal Dağlım Eğrisinin Özellikleri 1. 2. Z = 0,00 noktasında dağılımın iki tarafı birbirine eşit olduğundan dağılım simetriktir. Normal dağılımlarda aritmetik ortalama, tepe değer ve ortanca birbirine eşittir ve normal dağılım eğrisi üzerinde aynı noktada (Z = 0,00 noktasında) çakışırlar. 3. Normal dağılım eğrisi ortalamanın sağında ve solunda sonsuza kadar uzanır; fakat uygulamada eğirinin %99,74’lük kısmını oluşturan ortalamanın ±3 standart sapma uzağı arasında sınırlandırılmıştır. Normal dağılımlarda eğri tabanı birleşmez. 4. 5. Kuramsal bir dağılımdır ve matematiksel bir eşitliği vardır. Normal dağılımlarda öğrencilerin: %68’i (+1) – (–1) standart sapma alanı içinde, %95’i (+2) – (–2) standart sapma alanı içinde, %99’u (+3) – (–3) standart sapma alanı içinde yer alır. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k
Yüzdelik 1

V=

Sx X

Sx: Standart sapma X : Aritmetik ortalama

 

Normal dağılım gösteren bir veri grubunda bağıl değişkenlik katsayısı 20 ile 25 arasında değişir. Bağıl değişkenlik katsayısının 20’den daha küçük olması standart sapmanın aritmetik ortalamaya göre küçük olması demektir. Standart sapmanın küçük olması ise, puanların birbirine yakın olduğu, yani puan dağılımının sivri olduğunu gösterir.

Bağıl değişkenlik katsayısının 25’ten daha büyük olması standart sapmanın aritmetik ortalamaya göre büyük olduğu anlamına gelir. Standart sapmanın büyük olması ise, puanların birbirinden uzak olduğu, yani puan dağılımının basık olduğunu gösterir. Bağıl Değişkenlik Katsayısı ve Dağılımlar Arasındaki İlişkiyi Gösteren Tablo
Bağıl Değişkenlik

0,3

2,27 15,86

49,99

84,12 97,71

99,85

Katsayısı 26 ve yukarısı 20 – 25 19 ve aşağısı

Puan Dağılımı Heterojen Normal Homojen

Dağılım Özelliği Basık Normal dağılım Sivri

Örneğin; Bir sınavda alınan puanların aritmetik ortalaması X = 60 ve standart sapması da Sx = 4 olarak belirlenmiştir.

5. DAĞILIMLAR

5.1. Normal Dağılımlar (Çan Eğrisi, Normal Olasılık Eğrisi, Gauss Eğrisi, Normal Eğri, Birim Normal Eğri)
Normal dağılımlar, sağ ve sol alanları birbirine eşit olan simetrik dağılımlardır.

Öğrencilerin %68’inin puanı aritmetik ortalamanın 1 standart sapma yukarısında (60+4) ve aşağısında (60–4) yer alır. 56 ← 60  64  → Öğrencilerin %68’inin puanı 56–64 arasındadır.
+4 −4

159

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Öğrencilerin %95’inin puanı aritmetik ortalamanın 2 standart sapma yukarısında (60+2.4=68) ve aşağısında (60–2.4=52) yer alır. 52 ← 60  68  → Öğrencilerin %95’inin puanı 52–68 arasındadır.
−8 +8

çarpık dağılımlarda ortalamadan yüksek puanların frekansları gittikçe artar veya yüksek puanların sayısında artış olur. Bu nedenle dağılım yüksek puanlarda yani sağa doğru yığılma gösterir. Küçük puanlar ise sola doğru dağılır. Soldan çarpık dağılımlarda yapılabilecek yorumlar: 1. X < Medyan < Mod’dur. 2. Negatif kayışlıdır. 3. Öğretim yeterlidir. 4. Test kolaydır. 5. Öğrencilerin başarıları yüksektir. 6. Öğrencilerin öğrenme düzeyi yüksektir. 7. Öğrenciler hedef–davranışları kazanmışlardır.

Öğrencilerin %99’unun puanı aritmetik ortalamanın 3 standart sapma yukarısında (60+3.4 = 72) ve aşağısında (60–3.4 = 48) yer alır. 48 ← 60  72  → Öğrencilerin %99’unun puanı 48 – 72 arasındadır.
−12 +12

Sivri ve Basık Dağılımlar (Simetrik Dağılımlar)
Eğer dağılımın standart sapması küçükse grubun puanları birbirine yakın demektir. Dağılım küçük bir alana sıkıştığı için sivri bir görünüm alır. Bu dağılıma sivri dağılım denir.

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k 160

Eğer dağılımın standart sapması büyük ise grubun puanları birbirinden uzak demektir. Dağılım geniş bir alana yayıldığı için geniş bir görünüm alır. Bu dağılıma basık dağılım denir.

5.2.2 Sağdan (Sağa) Çarpık Dağılımlar Sağdan çarpık dağılımlar; modun medyandan, medyanın da aritmetik ortalamadan küçük olduğu dağılımlardır. (Mod < Medyan < X ) Sağdan çarpık dağılımlar pozitif puanlardan yani aritmetik ortalamanın üzerinde kalan puanlardan kaydığı için pozitif kayışlıdır. Puanların yarısından fazlası aritmetik ortalamanın altında kalır. Böyle bir dağılımda ortalamanın altında kalan puanların frekansları gittikçe artar veya düşük puanların sayısında artış olur. Bu nedenle dağılım düşük puanlarda yani sola doğru yığılma gösterir. Yüksek puanlar ise sağa doğru dağılır. Sağdan çarpık dağılımlarda yapılabilecek yorumlar: 1. Mod < Medyan < X ’dir. 2. Pozitif kayışlıdır. 3. Öğretim yetersizdir. 4. Test zordur. 5. Öğrencilerin başarıları düşüktür. 6. Öğrencilerin öğrenme düzeyi düşüktür. 7. Öğrenciler hedef davranışları kazanamamışlardır.

5.2 Normal Olmayan Dağılımlar (Çarpık Dağılımlar)
5.2.1 Soldan (Sola) Çarpık Dağılımlar Soldan çarpık dağılımlar aritmetik ortalamanın, medyandan; medyanın da moddan küçük olduğu dağılımlardır ( X <Medyan<Mod). Soldan çarpık dağılımlar negatif puanlardan yani ortalamanın altında kalan puanlardan kaydığı için negatif kayışlıdır. Puanların yarısından fazlası aritmetik ortalamanın üzerinde toplanır. Soldan

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Çeşitli sınavlardan alınan ham puanların ortak bir puan sistemine, yani standart puanlara dönüştürülmesi puanların, birbiriyle karşılaştırılabilmesine ve toplama, çıkarma işlemlerinin yapılabilmesine olanak sağlar. Standart puanların kullanıldığı durumlar:27  Farklı ölçümleri aynı birime çevirmek  Birden fazla test alan bir öğrencinin, aldığı puanlara göre hangi testte daha başarılı olduğunu belirlemek  Birden fazla testten aldıkları puanlara göre öğrencilerden hangisinin daha başarılı olduğunu belirlemek Testten alınan puanlar doğrultusunda hangi sınıfın (grubun) ya da öğrencinin başarılı olduğunu ortaya koymak amacıyla başarı karşılaştırılması yapılır. Öğrencilerin farklı testlerden aldıkları ham puanları standart puanlara çevirerek şu sorulara cevap bulunabilir.  İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k  Birden çok teste giren öğrenci, aldığı puanlara göre hangi testte daha başarılıdır? Birden çok testten aldıklara puanlara göre öğrencilerden hangisi daha başarılıdır? Grup ya da öğrenci başarısı karşılaştırırken aşağıdaki tablodaki verilerden yararlanılır. Birey (Puan): Öğrenci Puanı Mutlak Başarı Grup ( X ): Grup aritmetik ortalaması Grup ( X ) : Grup aritmetik ortalamaya bakılır. Aritmetik ortalama X eşitse Z = S.S. Öğrenme Düzeyi Birey: Z puanına çevrilir. Zi = Xi − X SX

5.2.3 Çok Modlu Dağılımlar Öğrencilerin başarı düzeylerinin farklılık gösterdiği, birden fazla modu olan dağılımlardır. Örnek: 10, 20, 20, 30, 30, 30, 40, 40, 50, 50, 50, 60,60, 70 3 2 1 10 20 30 40 50 60 70
Sağa Çarpık Değerlerin Sıralanışı Test Öğretim Kayışlılık Başarı Öğrenme Düzeyi Hedef Davranışlar Kazanılmamış Kazanılmış X > Medyan > Mod Zor Yetersiz Pozitif Düşük Düşük Sola Çarpık X < Medyan < Mod Kolay Yeterli Negatif Yüksek Yüksek

6. STANDART PUANLAR ve BAŞARI KARŞILAŞTIRILMASI

Öğrencilerin sınavlardan aldıkları ham puanların, standart bir dağılım haline dönüştürülmesine “standart puan” denir. Standart puanlar aritmetik ortalaması ve standart sapması farklı dağılımların, aynı aritmetik ortalama ve standart sapmaya sahip dağılım haline dönüştürülmesini sağlar.

Z puanı küçükse başarısız, büyükse başarılıdır. Ham puanları, standart puanlara dönüştürmek için “Z” ve “T” puanları kullanılır.

27

Tekin, H. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Ankara, 17. Baskı, Yargı Yayınları, S. 303

161

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

6.1. Z Puanı

Aritmetik ortalaması sıfır (X = 0 ) , standart sapması bir (Sx = 1,00) olan puanlara Z puanı, dağılımlara ise standart normal dağılım ya da birim normal dağılım denir. Z puanı istatistiksel işlemlerde ve karşılaştırmalarda kolaylık sağlar. Aynı zamanda Z standart puanının başlangıç noktası olan sıfırın bağıl (izafi) sıfır ve birimlerinin standart olması nedeniyle, eşit aralık ölçeğinde puanlar verir. Bu nedenle eşit aralık ölçeğindeki verilere uygulanabilecek her türlü işlem Z puanlarına uygulanabilir. Z puanı aşağıdaki formül ile hesaplanır. Zi : Herhangi bir i bireyinin standart Z puanı X −X X Zi = i SX Xi : i bireyinin ölçme sonucu (puanı) : Puan dağılımının aritmetik ortalaması  öğrenme düzeylerinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasında kullanılır. Z puanı büyük ise öğrenme düzeyi yüksek, düşük ise öğrenme düzeyi düşüktür. Öğrenme düzeyleri karşılaştırılırken Z puanları büyükten küçüğe sıralanır. Z puanı büyük olan öğrencinin öğrenme düzeyi diğer öğrencilere göre yüksek, düşük olan öğrencinin öğrenme düzeyi diğer öğrencilere göre düşüktür. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k Z puanı öğrencilerin herhangi bir konu ya da dersteki  Bütün derslerden 80 alan bir öğrencinin öğrenme düzeyinin en yüksek ya da en düşük olduğu dersi bulmak için bütün derslerin Z puanları hesaplanır. Zmatematik = Zfizik = Zkimya = Zbiyoloji = Zedebiyat =
80 − 60 = 2,5 8

80 − 68 =1 12 80 − 70 =2 5 80 − 65 = 1,5 10 80 − 90 = –2 5

Sx : Puan dağılımın standart sapması

Zmatematik > Zkimya > Zbiyoloji > Zfizik > Zedebiyat Öğrencinin öğrenme düzeyinin en yüksek olduğu ders (en başarılı olduğu ders), Z puanının en yüksek olduğu matematik dersidir. Öğrencinin öğrenme düzeyinin en düşük olduğu ders (en başarısız olduğu ders) ise, Z puanının en düşük olduğu edebiyat dersidir.

Bir öğrenci grubuna uygulanan sınavlardan elde edilen istatistikler aşağıda verilmiştir.
Aritmetik Matematik Fizik Kimya Biyoloji Edebiyat ortalama 60 68 70 65 90

Medyan 60 75 50 65 70

Mod 70 80 40 65 60

Sx 8 12 5 10 5

Bütün derslerden 80 alan bir öğrencinin öğrenme düzeyinin en yüksek ve en düşük olduğu dersler hangileridir?

Bir baba sürekli olarak oğlu Fatih‛in ders notlarını kuzeni Ebru‛nun ders notlarıyla kıyaslamaktadır. Fatih ise babasına: – Biz Ebru ile farklı üniversitelerde okuyoruz. Bizim üniversitenin başarı ortalaması çok yüksek, herkes derslerden yüksek not alıyor. Bizim üniversitede aritmetik ortalama tavana vurdu. Sen bu hesaplamaları göz önüne almadığın için benim aldığım notları küçümsüyorsun. Grup başarısının etkili olduğu çan eğrisi sistemi var bizde. Fatih‛in babası sinirli bir şekilde: – Sen yine de 80‛den düşük not alma. Fatih ise: – Tamam da babacığım aritmetik ortalamayı ve
162

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

standart sapmayı görmezden geldiğin için beni Ebru ile kıyaslıyorsun. Ebru‛nun okuduğu üniversitenin aritmetik ortalaması ve standart sapması benim okuduğum üniversiteden farklı. En basit örneği ile bizim üniversitede Türkçe dersinden 60 puan aldığında ders notun CC olurken, Ebrular‛ın üniversitede 60 puanla BB oluyor ders notun. Ama ben sana bunu anlatamıyorum babacığım. Birileri sana aritmetik ortalamayı ve standart sapmayı öğretmeli. Z puanından bahsetmeli.

ÇÖZÜM...
Herhangi bir konu ya da dersteki öğrenme düzeylerinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasında Z puanı kullanılır. Z puanı, büyük ise, öğrenme düzeyi yüksek yani öğrenci başarılı, düşük ise; öğrenme düzeyi düşük yani öğrenci başarısızdır. Tabloda Ali’nin farklı derslerden aldığı puanlar verilmiştir. Bunların karşılaştırmasını yapabilmek için Z puanlarını hesaplayalım. Z puan = ý Z

Xi − X SX

Xi = Bireyin ölçme sonucu
X = Puan dağılımının aritmetik ortalaması

SX = Standart sapma

2007 KPSS
İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

Ders

Aritmetik ortalama

Standart sapma 5

Ali’nin puanı 65

Z puanı

SORU...
Aşağıdaki tabloda beş dersin sınavlarının puan dağılımlarına ilişkin aritmetik ortalama ile standart sapmalar ve Ali’nin bu sınavlardan elde ettiği puanlar verilmiştir. Ders Matematik Türkçe Fizik Kimya Biyoloji Aritmetik ortalama 50 50 50 50 50 Standart sapma 5 8 10 15 20 Ali’nin puanı 65 65 65 65 65

Matematik

50

65 − 50 =3 5 65 − 50 ≅ 1,8 8 65 − 50 = 1,5 10 65 − 50 =1 15 65 − 50 ≅ 0,75 20

Türkçe

50

8

65

Fizik

50

10

65

Kimya

50

15

65

Biyoloji

50

20

65

CEVAP: B

6.2. T Puanı
Z puan dağılımının aritmetik ortalaması 50 ve standart sapması 10 olacak şekilde dönüştürülmesi ile elde edilen puanlara “T puanı” adı verilir. T puanı aşagıdaki formül ile hesaplanır. Ti : Herhangi bir i bireyinin standart T puanı  X −X Ti = 10  i  S  + 50  X x   Xi : i bireyin ölçme sonucu (puanı) : Puan dağılımının aritmetik ortalaması Yukarıdaki formülde parantez içindeki terim Z puanına eşittir ve formül Ti=10.Zi+50 şekilde de yazılabilir. 163

Ali’nin sınıfına göre, en başarılı ve en başarısız olduğu dersler hangileridir? En başarılı A) B) C) D) E) Matematik Matematik Fizik Fizik Kimya En başarısız Türkçe Biyoloji Kimya Biyoloji Biyoloji

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Matematik dersindeki Z puanı +2 olan bir öğrencinin T puanı kaçtır?

MBY =

27 ⋅ 100 = 90 ’dır. 30

T = 10Zi + 50 T = 10.(2) + 50 T = 70’tir. Sınavdan alınabilecek maksimum ham puan belirtilmemişse, bunun yerine sınavdaki soru sayısı kullanılır.

7. SINAV SONUÇLARININ NOTA ÇEVRİLMESİ
Eğitimde, ölçme sonucu elde edilen puanların, öğrencilerin bir dersi ya da sınıfı geçip geçmemesine ilişkin karar vermek için nota çevrilmesi gerekir. Puanlar nota çevrilirken ilk olarak bir ders ya da sınıfı geçmek için gerekli olan başarı düzeyinin yani ölçütün belirlenmesi gerekir. Not verirken kullanılan ölçütler ve ayrılır. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k bu ölçütlere dayalı olarak yapılan değerlendirme 2’ye

7.2 Bağıl Değerlendirme
Bağıl değerlendirme, ölçme işleminin uygulandığı gruptan elde edilen ortalamaya bağlı olan bağıl ölçüt kullanılarak yapılan değerlendirmedir. Bağıl değerlendirmede, ölçme yapılan gurubun ortalama puanından düşük puan alan bireyler başarısız olarak değerlendirilirken, ortalamadan yüksek puan alan bireyler ise başarılı olarak kabul edilir. Bağıl değerlendirme yapılabilmesi için; öğrencilerin ham puanları üzerinden, puan dağılımının aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır. Hesaplanan bu istatistik ölçüt olarak ele alınır. Bağıl değerlendirmede normal dağılımdan faydalanılarak ya da öğrencilerin puanları istenen Z ve T dağılımlarına dönüştürülerek not verilir.

7.1 Mutlak Değerlendirme
Mutlak değerlendirme önceden belirlenen ve kesin bir değeri olan mutlak ölçüt kullanılarak yapılan değerlendirmedir. Mutlak değerlendirmede öğrencilerin aldıkları ham puanlar, yüzde puanlarına çevrilerek bu yüzdelerin karşılığı olan notlar verilir. Öğrencilerin hedef davranışların ne kadarını (yüzde kaçını) kazandıklarında başarılı sayılacakların belirlenmesi yoluyla yapılan değerlendirme mutlak değerlendirme kapsamına girer. Mutlak başarı yüzdesi aşağıdaki formül ile hesaplanır: MBY : Mutlak başarı yüzdesi Xi Xi K MBY = ⋅ 100 K : i öğrencisinin ham puanı : Sınavdan alınabilecek maksimum ham puan

8. ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
8.1 Bilimsel Yöntem
Bilimsel bilgilere ulaşmak için izlenen yoludur; Bilimsel Yöntem
Olgusal Süreç (Betimleme) Kuramsal Süreç (Açıklama)

Gözlem Deney Ölçme

Hipotez Kuram Yasa Öngörü

Olgusal Süreç; olguları, olgusal süreçleri ve bu süreçler arasındaki mevcut bağları inceler. Bu aşamada gözlem, deney ve ölçme durumları göz önüne alınır. Gözlem; Bir olayı herhangi bir müdahalede bulunmadan doğada olduğu gibi incelemedir. 164

Bir öğretmen öğrencilerine 30 soruluk kısa cevaplı test uygulamıştır ve öğrencilerinden biri bu testten 27 puan almıştır. Bu öğrencinin mutlak başarı yüzdesi kaçtır?

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Deney; Doğada gerçekleşen bir olay laboratuvar ortamında, doğadaki gibi bir ortam yaratarak inceleme işidir. Ölçme; Nesne veya nesnelerin belirli bir özelliğe sahip olup olmadığını, sahip olunan özelliğe ne derece sahip olduğunun sayı ve sembollerle ifade edilmesidir. Kuramsal Süreç; olguları ve ölçümleri aralarındaki ilişkileri, genellemelere ve bazı kuramlara başvurarak açıklar. Bunun için hipotez, kuram, yasa ve öngörü gibi kavramlar kullanılır. Hipotez: Probleme sunulan geçici çözüm yoludur. Kuram: Kanıtlanmış bilgilerdir. Yasa: Kuramlardan oluşan, kanıtlanmış bilgilerdir. Öngörü: Eldeki mevcut gerçek bilgilerden meydana gelebilecek bir olguyu tahmin edebilme işidir. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

2007 KPSS
SORU...
Bir öğretmen, geliştirmiş olduğu bir başarı testini derse başlamadan önce (ön test) ve dersin bitiminde (son test) sınıftaki öğrencilere uygulamıştır. Uygulama sonucunda öğrencilerin ön test ve son test puanlarına ait sütun grafiklerini inceleyerek kullandığı öğretim yöntem ve tekniklerinin öğrenme üzerinde etkili olduğu sonucuna varmıştır. Bu öğretmenin elde ettiği grafikler aşağıdakilerden hangisi olabilir?

8.2 Araştırma Türleri
Araştırma, gerçeklere ulaşmak için yapılan düzenli ve sistemli çalışmalardır.
Deneysel Araştırma Korelasyonel Araştırma Nedensel Karşılaştırma Araştırması Tarama Araştırması Etnografik Araştırma Tarihi Araştırma Eylem Araştırması

Araştırma Türleri

8.2.1 Deneysel Araştırma: Bu araştırma yönteminde kesin sonuçlar elde edilir. Burada karşılaştırılabilir yöntemler kullanılır ve daha sonra onların sonuçları incelenir. Örnek: Bir biyoloji öğretmeni öğrencilerine sindirim sistemi konusunu öğretmek istemektedir. Bunun için sınıfını ikiye böler. Birinci gruba sınıfta kendisi konuyu anlatarak ders işler, ikinci gruba da kendi kendilerine bilgisayardan konuyu öğrenmelerini sağlar. Daha sonra iki gruba aynı sınav yaparak hangi grubun daha iyi öğrendiğini tespit eder. Böylece hangi yönetim öğrenme üzerinde daha etkili olduğu tespit eder.

ÇÖZÜM...
Derse başlamadan önce uygulanan ön testte, öğrenciler konuyu öğrenmedikleri için düşük puan alanların frekansının fazla, yüksek puan alanların frekansının ise az olması beklenir. Ders işlendikten sonra ise; konu öğrenildiği için artık yüksek puan alan öğrencilerin sayıca artması beklenmektedir. Bunu veren grafikte C seçeneğinde yer almaktadır. CEVAP: C 165

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

8.2.2 Korelasyonel Araştırma
Korelasyonel, iki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi tespit eden bir tekniktir. Korelasyonel araştırma, iki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkileri tespit etmek için yapılan araştırmalardır. Örneğin;
Öğrencinin Ön Bilgileri Öğrencinin İlgileri Öğrencinin Ailesi İlişkili mi? Biyoloji Öğrenme

● Negatif (Ters Yönde) İlişki Korelasyon katsayısının “–“ yani negatif değerler aldığı ilişki türüdür. Negatif ilişkide değişkenlerden biri azalırken, diğeri artar. Örneğin; bir öğrencinin ders çalıştığı ortamdaki gürültü seviyesi arttıkça, öğrencinin motivasyonunun düşmesi ya da enflasyon arttıkça bireylerin alım gücünün azalması değişkenler arasında ters yönde bir ilişki olduğunu gösterir.

Korelasyon, iki veya daha fazla değişken arasında bir ilişki olup olmadığını eğer ilişki varsa, bu ilişkinin miktarını ve yönünü sayısal olarak belirlememizi sağlayan istatistiksel bir tekniktir. Korelasyon katsayı –1,00 ile +1,00 arasında değişen olması iki değişken arasında aynı yönde (pozitif doğrusal) bir ilişki olduğunu, “–“ yani “negatif” olması ise iki değişken arasında ters yönde (negatif) bir ilişki olduğunu gösterir. Korelasyon katsayısı;    +1,00’e yaklaştıkça iki değişken arasında aynı yöndeki ilişki artar. –1,00’e yaklaştıkça iki değişken arasında ters yöndeki ilişki artar. 0,00 ise iki değişken arasında bir ilişki yoktur. İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k değerler alır. Korelasyon katsayısının “+” yani “pozitif”

2008 KPSS
SORU...
Bir araştırmada X ve Y değişkenleri arasında sıfıra yakın bir ilişki bulunmuştur. Bu değişkenler aşağıdakilerin hangisinde verilenler olabilir? I A) B) C) D) E) Doğum yeri Boy Yaş Kaygı düzeyi Spor yapma II Doğum yılı Kütle Eğitim düzeyi Başarı Sağlık

ÇÖZÜM...
Korelasyon, iki veya daha fazla değişken arasında bir ilişki olup olmadığını eğer varsa, bu ilişkinin miktarını ve yönünün sayısal olarak belirlenmesini sağla-

Korelasyon katsayısının “–“ yani “negatif” olması iki değişken arasındaki ilişkinin düşük olduğunu değil, negatif yönde olduğunu gösterir. ● Pozitif Doğrusal (Aynı Yönde) İlişki Korelasyon katsayısının “+” yani “pozitif değerler” aldığı ilişki türüdür. Pozitif ilişkide değişkenlerden biri azalırken diğeri de azalır; biri artarken diğeri de artar. Örneğin; çok ders çalışan bir öğrencinin sınavlarından yüksek puanlar alması ya da çok yemek yiyen birinin kilo alması değişkenler arasında pozitif yönde bir ilişki olduğunu gösterir. 166

yan istatistiki bir tekniktir. Korelasyon katsayısı -1,00 ile +1,00 arasında değer alır. Korelasyon katsayısı +1,00’e yaklaştıkça değişkenler arasında pozitif yönde ilişki artar. Korelasyon katsayısı -1,00’e yaklaştıkça iki değişken arasında negatif yönde ilişki artar. Korelasyon katsayısının 0,00’a yakın olduğu durumlarda ise iki değişken arasındaki ilişki miktarının azaldığı görülür. Doğum yeri ve doğum yılı arasında sıfıra yakın bir ilişki vardır. CEVAP: A

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

Örnek: Bir grup öğrencinin fizik, matematik, biyoloji testlerinden aldıkları puanlar arasındaki korelasyon aşağıdaki tabloda verilmiştir.

2004 KPSS
SORU...
Negatif korelasyon, değişkenlerden birinin değeri artarken diğerinin değerinde azalma olduğunu gösterir. Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde verilen iki değişken arasındaki korelasyonun negatif olması beklenir? A) B) C) D) E) Yorulma – öğrenme hızı Zeka – yaratıcılık İlgi – olumlu tutum Gelir düzeyi – satın alma gücü Düzenli çalışma – başarı düzeyi

DERS Fizik Matematik Biyoloji Felsefe

Fizik 1,00 0,65 0,15 -0,10

Matematik 0,65 1,00 -0,20 -0,35

Biyoloji 0,15 -0,20 1,00 -0,85

Felsefe -0,10 -0,35 -0,85 1,00

Tablodaki bilgilere göre en yüksek ve en düşük ilişki hangi dersler arasındadır? Çözüm:  En yüksek ilişki –0,85’lik korelasyonla biyoloji ve felsefe puanları arasındadır (Korelasyon sorularında işaretin eksi olması ilişkinin düşük olduğunu değil, ters yönde olduğunu gösterir.). İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k  En düşük ilişki –0,10’luk korelasyonla matematik ve felsefe puanları arasındadır.

ÇÖZÜM...
Negatif korelasyonda değişkenlerden biri azalırken diğeri artar. Yorulma arttıkça, öğrenme hızı azalacağından doğru cevap A seçeneğidir. CEVAP: A Korelasyon Grafikleri28

Not Alınız......................................

28

Tan, Ş. Öğretimi Planlama ve Değerlendirme, Ankara 2006, 10 Baskı, Pegem A Yayıncılık. Sy. 247–248

167

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

8.2.3 Nedensel Karşılaştırma Araştırması Bireyler arasındaki farklılıkların nedenlerini ve sonuçlarını incelemek için bireyler üzerinde herhangi bir baskı ya

2006 KPSS
SORU...
Bir grup öğrencinin tarih, coğrafya, felsefe ve yabancı dil testlerinden aldıkları puanlar arasındaki korelasyonlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
DERS Tarih Coğrafya Felsefe Yabancı Dil Tarih 1,00 0,60 0,85 -0,35 Coğrafya 0,60 1,00 0,40 -0,25 Felsefe 0,85 0,40 1,00 0,30 Yabancı Dil -0,35 -0,25 0,30 1,00

da müdahelede bulunmadan yapılan araştırmalardır. Örnek: Bir biyoloji öğretmeni eğitimli aileden gelen öğrencilerle eğitim olmamış ailelerden gelen öğrencilerin başarılarını tespit ederek, eğitimli ve eğitimsiz aileden gelen öğrencilerin akademik başarılarını karşılaştırarak, ailenin eğitim düzeyinin, öğrencinin akademik başarısına etkisi tespit etmiş olur. 8.2.4 Tarama Araştırması Öğrencilere anketler uygulanarak elde edilen verilerden öğrencilerin durumu tespit edilir ve öğretmen öğrenciler için gerekli olan yöntem ve teknikleri uygular. 8.2.5 Etnografik Araştırma Bu araştırmada bireylerin davranışları doğrudan gözİ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k lemlenir. 8.2.6 Tarihi Araştırma Geçmişten günümüze kalan tarihi belgeleri ya da o dönemleri yaşamış bireylerle bire bir görüşülerek yapılan araştırma türüdür. 8.2.7 Eylem Araştırması Bu araştırmada bireylerin aktif katılımı sağlanır. Amaç eylem gerektiren bir durum için bireyleri harekete geçirmektedir. Örneğin; Bir kurumun daha kaliteli ürünleri nasıl üretilebileceğini çalışanlarıyla birlikte belirlemesi Araştırma Yapmanın Aşamaları Problemin tespiti Hipotez kurma Kaynak tarama Evren ve örneklem seçimi Veri toplama CEVAP: D Uygulama Mevcut durumun tespiti ve analizi Raporlaştırma

Bu tablodaki bilgilere dayanarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine varılabilir? A) B) C) D) E) Yabancı dil testi en düşük ortalamaya sahiptir. Öğrenciler tarih ve coğrafya derslerinde çok başarısızdırlar. Felsefe ve yabancı dil testleri çok farklı özellikleri ölçmektedir. En yüksek ilişki felsefe ile tarih puanları arasın dadır. En düşük ilişki tarih ile yabancı dil puanları arasındadır.

ÇÖZÜM...
Tablodaki veriler incelendiğinde en yüksek ilişkinin 0,85’lik korelasyonla felsefe ve tarih puanları arasında olduğu görülmektedir. Sorunun en güçlü çeldiricisi en düşük ilişkinin –0,35’lik korelasyonla tarih ve yabancı dil puanları arasında olduğunun belirtildiği E seçeneğidir. Fakat en düşük ilişki –0,25’lik korelasyonla yabancı dil ve coğrafya puanları arasındadır. Çünkü “–“ ilişkinin düşük olduğunu değil, ters yönde olduğunu gösterir.

168

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

8.3 Bilimsel Araştırmanın Temel Kavramları Evren; Araştırmanın yapılacağı, araştırma süresinde elde edilen verilerin analizi ve sonuçlarının geçerli olacağı grubu ifade eder.

kg arası sonsuz sayıda değer alabileceğinden ağırlık sürekli değişkendir (2,100 kg, 2,200 kg, 2,300 kg gibi).  Süreksiz Değişken: Herhangi iki değer arasında,

Örneklem; Evrende seçilen, üzerinde çalışılacak grubu ifade eder. Örnek: Biyoloji öğretmenlerin mesleki bilgileri üzerine bir araştırma yapılsın. Bu arada üzerinde çalışılacak grup Türkiye’deki biyoloji öğretmenleridir. Bu öğretmenler araştırmanın evrenidir. Ancak bugün Türkiye’de yaklaşık 10.000 biyoloji öğretmeni vardır. Bu öğretmenlerin hepsine ulaşılamayacağından her bölgeyi temsil etmek kaydıyla sınırlı sayıda, örneğin 400 biyoloji öğretmeni üzerinde araştırma yapılır ve sonuçları tüm ülkeye genellenir. Bu 400 biyoloji öğretmeni araştırmanın örneklemidir. Değişken; Değişen özelliklere verilen isimdir.
A) Yapılarına göre Değişkenler B) Değerlerine göre C) Neden-sonuç duruma göre Nicel değişken Nitel değişken Sürekli değişken Süreksiz değişken Bağımsız değişken Bağımlı değişken

başka bir değer alamayan, sınırlı sayıda değer alabilen değişkenlere “süreksiz değişken” denir. Örneğin; bir bireyin cinsiyeti bayan ya da erkek olmak üzere 2 değer alabilir. Bunun arasında bir değer alamaz. Cinsiyet süreksiz değişkendir. Eğitim düzeyi, medeni hal (ilk-orta-lise okulları) süreksiz değişkenlerdir.  Nicel Değişken: Değerleri sayı ve miktar olarak ifade edilen değişkenlere “nicel değişken” adı verilir. Örneğin; Ahmet’in boyu 1,74 cm, Ayşe 45 kg ağırlığındadır.  Nitel Değişken: Değerleri sıfat veya sembollerle ifade edilen; değişkenlerin, çeşit ve tür bakımından kategorilere ayrıldığı değişkenlere nitel değişken adı İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k verilir. Örneğin; cinsiyet (bayan–erkek); göz rengi (mavi, yeşil, ela, kahverengi, siyah), medeni durum (evli, bekar, dul) nitel değişkendir.

Not Alınız......................................

 Bağımsız Değişken: Bir araştırmada, araştırmanın amacına bağlı olarak araştırma sonucu üzerinde etkisi olan değişkene “bağımsız değişken” denir. Örneğin; “Düzenli çalışma mı yoksa dağınık çalışma mı başarıyı artırır.” sorusunun cevabının bulunmaya çalışıldığı bir araştırmada bağımsız değişken çalışma yöntemidir.  Bağımlı Değişken: Bir araştırmada bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, bağımsız değişkenin etkisinin incelendiği değişkene “bağımlı değişken” denir. Örneğin; eğitimde portfolyo değerlendirme yöntemini kullanmanın, öğrencilerin öz değerlendirme becerilerini geliştirmesi üzerine etkisinin incelendiği bir araştırmanın bağımlı değişkeni öğrencilerin öz değerlendirme becerileridir.  Sürekli Değişken: Herhangi iki ölçüm arasında sonsuz sayıda değer alabilen değişkenlere “sürekli değişken” adı verilir. Bu değerler tamsayı olabileceği gibi kesirli sayı da olabilir. Örneğin; 2 kg ile 3 169

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

2006 KPSS
SORU...
Bir öğretmen fen bilgisi öğretiminde performans değerlendirme yaklaşımını kullanmanın öğrencilerin bilimsel yöntem süreç becerilerine etkisini incelemektedir. Bu araştırmadaki bağımlı değişken aşağıdakiler den hangisidir? A) B) C) D) E) Bilimsel yöntem süreç becerileri Fen bilgisi dersi Öğretmen Öğrenciler Performans değerlendirme İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

2008 KPSS
SORU...
Matematik dersinde bilgisayar programlarından yararlanmanın öğrencilerin matematik başarısına etkisini ölçmeyi planlayan bir öğretmen, bir sınıfında geleneksel öğretim yöntemini kullanırken diğer bir sınıfında ise işlenen her konudan sonra bilgisayar programıyla alıştırmalar yaptırmaktadır. Bu araştırmadaki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir? A) B) C) D) E) Öğretmenin özellikleri Matematik notları Öğretim yöntemleri Sınıf mevcutları Öğrenci nitelikleri

ÇÖZÜM...
Bir araştırmada etkisi incelenen değişkene bağımsız değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak ortaya çıkan sonuçtan etkilenen değişkene ise bağımlı değişken denir. Sorudaki bağımsız değişken performans değerlendirme yaklaşımıdır. Performans değerlendirme yaklaşımının kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan sonuçtan etkilenen ise bilimsel yöntem süreç becerileri olduğundan, bağımlı değişken bilimsel yöntem süreç becerileridir. CEVAP: A

ÇÖZÜM...
Bir araştırmada, araştırmanın amacına bağlı olarak kontrol altında tutulan ve araştırma sonucunu üzerinde etkisi olan değişkene “bağımsız değişken “ denir. Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, bağımsız değişkenin etkisinin incelendiği değişkene “bağımlı değişken” denir. Soruda öğrencilerin matematik başarısına etki eden değişkenlerin incelendiği bir araştırma verilmiştir. Öğrencilerin matematik başarıları bağımlı değişken, matematik başarısının etkilendiği öğretim yöntemleri ise bağımsız değişkendir CEVAP: C

Not Alınız......................................

170

Test 4

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

4.

Madde güçlük indekslerinin toplamı 20 olan (her bir maddenin bir puan üzerinden değerlendirildiği) 40 soruluk bir testin aritmetik ortalaması kaçtır?

1.

Aşağıdakilerden hangisinde madde ayırıcılık gücü ile ilgili yanlış bir ifade verilmiştir? A) Ayırıcılık gücü (-1.00) ile (+1,00) arasında değer alır. B) Doğru cevaplama olasılığı olarak da tanımlanmaktadır. C) Ayırıcılık negatif (-) değer almışsa madde ileride kullanılmamalıdır. D) Maddenin kalitesini gösterir. E) Sınavda ölçülen özelliğe sahip olup olmamayı ayırt etme derecesidir. A) 0,75 D) 0,70 İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k B) 0,50 E) 0,90 C) 0,80 5. 40 soruluk bir testin aritmetik ortalaması 28 ise, bu testin ortalama güçlük düzeyi aşağıdakilerden hangisidir? A) 20 B) 50 C) 10 D) 0,50 E) 0,20

2.

Madde güçlük indeksi 0,88 olan bir madde için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Ayırt ediciliği yüksektir. B) Güvenirliği düşüktür. C) Geçerliği yüksektir. D) Kolay bir maddedir. E) Standart sapması düşüktür.

6.

Aşağıdakilerden hangisi medyanın tanımıdır? A) En çok tekrarlanan ölçüm B) Sıralı puanların ortasındaki puan C) Ölçümlerin ortalamadan farkı D) En yüksek ve en düşük ölçüm arasındaki fark E) Testin zorluğunu belirleyen puan

3.

Esra Öğretmen hazırladığı matematik testini 200 kişiye uygulamıştır. Yapılan istatistiki işlemler sonucunda 12. soruyu 20 kişinin doğru cevapladığı belirlenmiştir. Bu maddenin, madde güçlük indeksi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? 7. A) Çok zor C) Orta zorlukta E) Çok kolay 171 B) Zor D) Kolay Aritmetik ortalaması 56, standart sapması 8 olan matematik testinin sonuçlarına göre sınıf üçüncüsü olan bir öğrencinin puanı kaçtır? A) 62 B) 65 C) 70 D) 72 E) 80

Test 4

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNDE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

55. Pozitif korelasyon, iki değişken arasında pozitif bir ilişkinin olduğunu gösterir. Bu da şunu gösterir. Özelliklerden biri artarken diğeri de artar, biri azalırken diğeri de azalır. Bu tanıma göre, aşağıdakilerden hangileri arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır?

57. Bir biyoloji öğretmeni soru-cevap yöntemi kullanmanın öğrencilerin konuyu öğrenmeleri üzerine etkisini araştırmak istemektedir. Bu araştırmadaki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir? A) Biyoloji öğretmeni

A) Zeka - Öğrenme B) Gürültü - Öğrenme C) Motivasyon eksikliği - Güdülenme D) Düzenli çalışma - Başarısızlık E) İyi iş imkanları - Yoksulluk

B) Öğrenciler C) Soru-cevap yöntemi D) Konu E) Biyoloji dersi

testlerinden aldıkları puanlar arasındaki korelasyon aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Ders Geometri İngilizce Tarih Coğrafya Geometri 1,00 0,55 -0,25 0,15 İngilizce Tarih 0,55 1,00 0,30 0,35 -0,25 0,30 1,00 -0,75 Coğrafya 0,5 0,35 -0,75 1,00

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

56. Bir sınıfın geometri, İngilizce, tarih ve coğrafya

58. Aşağıda bir araştırma sırasında yapılması gereken aşamalar verilmiştir. I. II. Hipotez kurma Kaynak tarama

III. Problemin tespiti IV. Uygulama V. Raporlaştırma Bu verilen aşamaların sırası aşağıda verilenlerden hangisi gibi olmalıdır? A) I, II, III, IV, V C) I, II, III, V, IV E) III, I, II, IV, V B) I, III, II, IV, V D) I, IV, V, II, III

En yüksek ilişki hangi dersler arasındadır? A) Geometri - Tarih B) İngilizce - Tarih C) Coğrayfa - İngilizce D) İngilizce - Geometri E) Tarih - Coğrafya

1 Test 4 B E

2 D E

3 A E

4 A D

5 D B

6 B C

7 D E

8 E A

9 B E

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 E A D D B B C B E E D A E D C D E D C E B B B C E C E D D E D C B A D E C C A E

30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58

179

ÇIKMIŞ SORULAR

ÖLÇME SONUÇLARI ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL İŞLEMLER

4.

Her biri 0 veya 1 şeklinde puanlanan 100 soruluk genel başarı sınavında, eşit sayıda öğrencisi olan beş sınıfın puan dağılımları ile aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri aşağıdaki grafiklerde gösterilmiştir.

ÇIKMIŞ SORULAR

1., 2. VE 3. SORULARI AŞAĞIDAKİ TABLOYA GÖRE CEVAPLAYINIZ.
Aritmetik Ort. I. Test II. Test III. Test IV. Test V. Test 65 35 40 40 60 Tepe Değer Mod 75 55 40 25 40 Ortanca Medyan 70 40 40 30 45 Standart Sapma 7 6 8 9 16

Bir sınıftaki öğrencilerin beş farklı testteki yanıtları 80 üzerinden puanlanmış ve bu puanlardan aşağıdaki tabloda gösterilen istatistikler bulunmuştur. 1. Hangi testten elde edilen puanların dağılımı simetriktir? İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k A) I B) II C) III D) IV E) V 2001 KMS Buna göre grup başarısı en yüksek olan sınıf hangisidir? A) V B) IV C) III D) II E) I 2002 KPSS

2.

En yüksek ve en düşük ortalama öğrenme düzeyleri hangi testlerde gerçekleşmiştir? En Yüksek A) I. Test B) I. Test C) II. Test D) III. Test E) V. Test En Düşük IV. Test II. Test V. Test IV. Test II. Test 2001 KMS

5.

Bir ölçmede puanlarla ilgili olarak yalnızca standart sapmanın küçük olduğu, diğer bir deyişle değişkenliğin az olduğu bilinmektedir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Öğrencilerin testte başarılı oldukları B) Test puanlarının ranjının (en büyük ve en küçük puan arasındaki farkın) büyük olduğu C) Öğrencilerin testte ölçülen özellik bakımından

3.

En çok hangi testte öğrenciler arasında farklılaşma vardır? A) I B) II C) III D) IV E) V 2001 KMS 180

birbirine benzer olduğu D) Test için verilen cevaplama süresinin yeterli olduğu E) Test puanlarının normal dağılıma yakın bir dağılım gösterdiği 2002 KPSS

ÇIKMIŞ SORULAR

36. Yapılandırılacak bir testte bu maddeleri kullanma zorunluluğu olsaydı, en köklü değişikliğin hangi maddede yapılması gerekirdi? A) I B) II C) III D) IV E) V 2008 KPSS

38. Matematik dersinde bilgisayar programlarından yararlanmanın öğrencilerin matematik başarısına etkisini ölçmeyi planlayan bir öğretmen, bir sınıfında geleneksel öğretim yöntemini kullanırken diğer bir sınıfında ise işlenen her konudan sonra bilgisayar programıyla alıştırmalar yaptırmaktadır. Bu araştırmadaki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir? A) Öğretmenin özellikleri B) Matematik notları C) Öğretim yöntemleri D) Sınıf mevcutları E) Öğrenci nitelikleri 2008 KPSS

37. Bir araştırmada X ve Y değişkenleri arasında sıfıra yakın bir ilişki bulunmuştur. Bu değişkenler aşağıdakilerin hangisinde verilenler olabilir? I A) Doğum yeri B) Boy C) Yaş D) Kaygı düzeyi E) Spor yapma II Doğum yılı Kütle Eğitim düzeyi Başarı Sağlık 2008 KPSS

Çıkmış Sorular

1 C 20 C

2 B 21 E

3 E 22 D

4 A 23 A

5 C 24 A

6 E 25 A

7 C 26 D

8 B 27 D

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k
9 A 28 C 10 B 29 D

11 D 30 B

12 D 31 C

13 E 32 B

14 A 33 A

15 C 34 D

16 E 35 C

17 B 36 B

18 E 37 A

19 C 38 C

187

DENEME TESTİ

4.

Öğretimin eksik kaldığı noktaları öğretimin hedeflerine ulaşma düzeyini belirlemek ve öğretim sürecinde kullanılan öğretim materyallerinin etkinliğini görmek amacıyla yapılan değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir? A) Teşhise dönük değerlendirme B) Biçimlendirme ve yetiştirmeye dönük değerlendirme C) Düzey belirlemeye dönük değerlendirme D) Tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirme E) Mutlak değerlendirme

DENEME TESTİ

1.

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde bir değerlendirme işlemi yapılmamıştır? A) Ankara’da bugünkü hava sıcaklığı 25 C° dir. B) Ali’nin aldığı not dersi geçmek için yeterli olmuştur. C) Öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri düşük olduğu için sınavdan başarısız oldular. D) Türkiye’de kişi başına düşen gelir düşük olduğu için alım gücü düşüktür. E) Elif’in dersine karşı tutumu yüksek olduğu için, matematik dersinden geçmiştir. 5.

Bir öğretmen sınıfa uygulamış olduğu tarih sınavındaki her bir maddenin diğer maddelere uyumunu tespit etmek istemektedir. Öğretmen bu amaçla hangi güvenirlik kestirme

2.

Değerlendirme yapılırken aşağıdakilerden hangisi bağıl ölçüt olarak kullanılamaz? A) Standart puanlar B) Öğrencinin yeteneği C) Ülke çapındaki normlar D) Eğitim öğretim programının hedefleri E) Öğrencinin programa girişteki başarısı

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

yöntemini kullanmalıdır? A) Puanlama güvenirliği B) Test-tekrar test yöntemi C) Eşdeğer formlar yöntemi D) KR 20 / 21 yöntemi E) Testin iki yarıya bölünmesi

6. 3. Aşağıdakilerden hangisi “ölçüt” kavramını ifade eder?

Aşağıdaki ölçümlerden hangisine tesadüfi hata karışmıştır? A) Türkçe sınavında yazısı güzel olan öğrencilere

A) Uygulanacak bir sınav için puanlama çizelgesinin hesaplanması B) Uygulanan sınavın, aritmetik ortalama ve mod değerlerinin hesaplanması C) Yazılı yoklama için soruların yazılması D) Voleybol takımı için öğrenciler arasından seçim yapmak E) Test yönergesinde dersi geçebilmek için doğru cevaplanması gereken soru sayısının yazılması 188

5 puan fazla verilmesi B) Testi alan bütün öğrencilerin puanlarına 10 puan eklenmesi C) Öğretmen puanlama yaparken bazı öğrencilerin puanlarını yanlış toplaması D) Öğretmenin sevdiği öğrencilerin sınav kağıtlarını okurken yanlı davranması E) Ödevini zamanında getiren öğrencilere artı 5 puan verilmesi

DENEME TESTİ

25. Öğrencilerin önceden neleri öğrenmiş olduklarını ve öğrenme ihtiyaçlarını ortaya koymak için yapılan değerlendirme türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Summatif değerlendirme B) Düzey belirlemeye dönük değerlendirme C) Biçimlendirme ve yetiştirmeye dönük değerlendirme D) Tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirme E) 26. Formatif değerlendirme Güvenirlik katsayısı 0,80 0,63 0,78 0,75 0,83 Geçerlik katsayısı 0,75 0,48 0,62 0,77 0,87

28. Yukarıda verilen bilgilere göre birinci sorunun hangi seçeneği ters yönde çalışmıştır? A) A B) B C) C D) D E) E

29. Sorunun madde analizine ilişkin aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur? A) Sorunun düzeltilmeye ihtiyacı vardır. B) Soru öğrencilere kolay gelmiştir.

Test I II III IV V

Soru sayısı 48 50 30 45 50

C) Sorunun ayırt edicilik özelliği çok yüksektir. D) Sorunun tüm çeldiricileri oldukça iyi çalışmıştır. E) Sorunun ayırt ediciliği ve güçlüğü yüksektir.

Yukarıda özellikleri verilen testlerden hangisi öğrenci başarısını ölçmede en uygundur? A) I B) II C) III D) IV E) V

İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k

30. Aşağıdakilerden hangisi eşleştirmeli sınavlarla ilgili doğru bir ifade değildir? A) Eşleştirmeli testler daha çok alt düzeydeki zihinsel becerilerin ölçülmesinde kullanılır. B) Eşleştirmeli testlerde seçenekleri soru sayısıyla eşit olmalıdır. C) Eşleştirmeli testlerde uzun ifadeler daha çok madde kökünde verilmelidir. D) Eşleştirmeli testlerde yönerge eşleştirmenin neye göre yapılacağını açıkça göstermelidir. E) Eşleştirmeli testlerde seçenekler belli bir sıraya göre düzenlenmelidir.

27., 28. VE 29. SORULARI AŞAĞIDAKİ TABLOYA GÖRE CEVAPLAYINIZ. 100 öğrencinin girmiş olduğu tarih sınavının 1. sorusunu cevaplandırmalarına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. I. soru Üst grup Alt grup A 10 14 B 5 12 C 20 8

D 10 7

E 5 9

Toplam 50 50

∗ Anahtarlanmış yanıt 27. Bu verilere göre birinci sorunun ayırt edicilik indeksi kaçtır? A) 0,12 B) 0,18 C) 0,24 D) 0,28 E) 0,32

1 Deneme Testi A E

2 D C

3 E D

4 B A

5 D B

6 C

7 E

8 B

9 D

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 E A B C D D D D B D D A E D E D

26 27 28 29 30

192

193

KAYNAKLAR

KAYNAKLAR
Atılgan, H., Kan, A., Doğan, N., Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara 2006, Anı Yayıncılık Baykul, Y. (1996). İstatistik metodlar ve uygulamalar. Ankara: Anı Yayıncılık Baykul, Y. (1999). İlköğretimde ölçme ve değerlendirme, modül 3, ilköğretimde etkili öğretme ve öğrenme öğretmen el kitabı. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Baykul, Y. (2000). Eğitimde ve psikolojide ölçme: klasik test teorisi ve uygulaması. Ankara: ÖSYM Yayınları Demirel, Ö. (2003). Planlamadan uygulamaya öğretme sanatı. Ankara: Pegem Yayıncılık. Demirhan, G. ve diğerleri. (1999). İlköğretimde beden eğitimi ve spor öğretimi. ilköğretimde etkili öğretme ve öğrenme öğretmen el kitabı: modül 11. Burdur: Burdur Eğitim Fakültesi Yayınları Ertürk, S. (1972). Eğitimde program geliştirme. Ankara : Meteksan Ltd. Şti. Kaptan, F. ve Korkmaz, H. (1999). İlköğretimde fen bilgisi öğretimi. ilköğretimde etkili öğretme ve öğrenme öğretmen el kitabı: modül 7. Burdur: Burdur Eğitim Fakültesi Yayınları. Özçelik, D. A. (1992.2). Ölçme ve değerlendirme. Ankara: ÖSYM Yayınları. Tan, Ş. Öğretimi planlama ve değerlendirme, (10. Baskı). Ankara 2006, Pegem A Yayıncılık Taşdemir, M. Eğitimde planlama ve değerlendirme. (2. Baskı). Ankara 2003, Ocak Yayınları Tekin, H. Eğitimde ölçme ve değerlendirme, (17. Baskı), Ankara. Yargı Yayınları Turgut, M. F. (1995). Eğitimde ölçme ve değerlendirme metotları. (10. baskı). Ankara: Yargıcı Matbaası Turgut, M. F. ve Baykul, Y. (1992.1). Ölçekleme teknikleri. Ankara: ÖSYM Yayınları

194

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->