You are on page 1of 104

Bazine Nnattaye

' '

A h m

e t

m it

U/er^er: Re^achSorgut
.- t t p k

BAZENENNATTAYE
Ahmet mit

Wetget: Read Sorgul

B A Z N E N N A T T A Y E
Ahmet mit
VVeanen Mezopotamyaye

apa yekemin: Adar 2008


VVerger. Read Sorgul
Redaksiyon:
Mrhem Ygt
Avesta Aydn
Luqman Guldive
Diyar Boht
ISBN: 3-885965-6-98

Herausberger:
Mezopotamien Verlag unt Vertriebs GmbH
Gladbacher Str. 407 B
41460 Neuss/Deutschland
Tel: +49 213 14069093
Fax: +49 213 14029562
www.pirtuk.com

BAZENE NNATTAYE
Ahmet mit

Wetger: Read Sorgul

BAZDNE NNATTAYE
Ahmet mit

Werget: Read Sorgul

KEVAA YEKEMN

Tu bi x e r hat rew iyo! ji riyen dr,


m izgnghane ne xeb eren xw e,
w esta zanna bi salan li ser m ilen te,
tu, kese di aven x w e de heyecana sirre hildigire,
tu bi x e r hat w elate m in e x w e Hattaye,
ser axa Hattiyan a xw e d hezar Xwedayan,
w elate m in e prby qedm...
T u bi x e r hat bextew^eriya nexw eket,
kedera m in a tem endirej na m in a tu ye bi datv bik.
Tu bi x e r hat kolanen sew, m eydanen be xw ed,
mala m in a stxwar.
Ez li benda te bm.
even direj, tevahiya rojen direj,
biharen en,
havnen tertij,
payzen w^estiyay,
tevahiya zivistanen dijwar,

salen gelek dvdirej.

T u bi x e r hat.

Li ser van erdan end er qew im n, end talan,

end ah keya li text rnitin, end melk ji hukim ketin,


end m irov mirin, end m irov hatin dine,
en d xanet, end eq,
end cejin, end ayin,
end bender rabn, end daw et ebn.
Ez li benda te bm,
beriya ku X w ed a m e li Qadee bi gunehe heri m ezin xeternak e rye erde bi er ceza bikin.
Ez li bend a te bm,
beriya ku X w ed a m irine bi w elate m in re bikin heval.
Ez li benda te bm,
beriya ere heri m ezin e li rye erde h ne dest p e nekirib.
Ez li benda te bm,
beriya ku eqa m in a bi tene N vanza n eb Qadee.
Ez li benda te bm,
beriya ku Nvanzaye m erxas li erda Q adee w en d a nebb.
Ez li benda te bm,
beriya n rye prejinan bi rondiken avan bion;
mirin poren bken ciw an be w e x t sip bike,
er mna e w rek re tar x w e berd e ser Estiken zarokan.
Ez li benda te bm,
beriya ah Mvatall fermana er bide.
Hatta he nehatib valakirin,
Erewne Misre Ramses bi ser Q adee de nemeiyab,
bedenen eskeran en ciwan teze li meydanen er neriziyabn.
Ez li benda te bm,
bey ku bizanibim tu k y,
le m in w e k e nave x w e ba dizanb tu y e w ezfe y a x w e
p ek bn.
Ez li benda te bm,
ji te pitrast bm,
b ey ku m eraq bikim tu k y.
Ez li benda te bm.

ji bo hesreta m in a hezar salan bikewn.


Ez li benda te bm,
ji bo tu kilama m in a nvcom ay tem am bik.
Ez li benda te bm,
ji bo tu ruhe m in eqa m in a b i tene m erxas N vanza bigihn hevdu.
Ez li bend a te bm,
ji bo tu alkariya m in bik.
Ez li benda te bm,
ji b o baw eriya m in a bi X w edayan neqede.
Ez li benda te bm,
ji bo ez xw e , peiyen x w e yen ji zuriyeta ah Tabama,
ji bo bed ew iya x w e ya w ex tek e mna hem taye Xw edaw enda Heyve,
ji bo x w e Nnataye ji br nekim.
T u bi x e r hat...
Ez dizanim ku gotinen tu bibihs w e hie te tevlhev bikin,
ez dizanim ku aven te ji titen dibnin w e baw er nekin.
N eb neb tu matmay nemn,
neb neb tu ji riya x w e veneger.
N eb neb, m in m na sretek p e di tariye de nefkir.
Ez k ea Marvae esilzade ye endam e civata Pankye,
jina beb e xt a fermandare m erxas Nvanza, Nnatta me.
Ez li benda te bm.
ji ber ku beriya Nvanzaye esilzade ber bi Qadee bikeve re,
beriya ku di nava er de w en d a bibe,
qala hatina te kirib.
Ez li bend a te bm,
ji ber ku N vanzaye feris ev yek ji m in re gotib.
ji ber ku Nvanze ev yek ji Xw edaye Roje ye Ezmen bihstib.
Ez li benda te bm,

ji ber ku di xcw c de,


Parezvana M in X w ed aw end a Roje ya Arnnaye ji m in re got.

11

Nvanza ye m erxas li ser deve X w edaye Roje ye Ezmen

Xwedawenda Roje ya Arnnaye ji min re got;


kese te bigihne ad bextew eriye,
w e ji dem eke be, ji salan w edetire.
Ew e bibe m irove v e axa ku bi sehra dem e re bye w elatek
biyan.
Ew e kesek w isa be, w e ji nav eren m ezin hatibe.
E w e ji nav een kr,
ji nav kederen m ezin en ketine ser hevdu,
ji nav rondiken avan en m na lehiyan diherikin hatibe.
Ew e be nivsen te bixw ne.
Ew e be te fehm bike.
E w e b e laneta li ser te rake,
Ew e be te bigihne Nvanzaye esilzade.
Ji w re bi destra X w edaye Roje ye Ezmen
X w edaw enda Roje ya Arnnaye qala duw anzdeh bazinen
Nvanzaye merxas dane ekirin bike.
Jere beje:
Ji w a n bazinan tene y e pe bi m in re ye.
Y e n din her ye k ji w an li bajarek cuda ye,
li cihen cuda binaxkir ne.
Ji w re beje:
Tu, b ie w an bajaran.
Tu, w an bazinan b erh ev bike.
Ji w re beje:
Li ser her bazin nivsiye ka bazine din U kjan devere ye.
Ji w re beje:
Eger m w an bazinan berh ev bik,
w e evndare m in e bi tene, zilame m in e xurt,
Nvanzaye m erxas U m in vegere.
Ji w re beje:
Ev ne daxw aza m in e, ya Xw edayan e.
Bicihanna xw esteka xwedayan;
bi qas avdana zeviyek t ba e.

bi qas terkirina biriyek q e n d ye,


bi qas anna cem h ev a du evndaran b extew er ye.
Ji w re beje:
Bicihneanna daxwa2en Xwedeyan,
bi qas t hitina zeviyan,
bi qas bir hitina xizanan,
bi qas pitzivrandin rbadana li evndare xirab e.
Eger tu pita x w e bid evndare,
X w ed aye j pita x w e bidin te,
w e te di nava lanete de n o q bikin.
Ji w re beje:
Tu m in bigihne Nvanzaye merxas,
ez e j tem enek b ex te w e r xw ebextan e ji bo te bixw azim .
Ji ber ku xw esteken evndaran qebl dibin.

KEVAIA DUYEMN

Hooo! e w kese ji heyam en ez nizanim te.


Hooo! e w k ese ji b o ve laneta m ezin rake,
ku m in di nav pen lepen x w e de dihilhilne, dinalne,
ji nav w elat bajaren nizanim te.
Tu ed yek ji kesen malbata m in .
Tu biraye m in e h e q ,
tu m na zaroke m in e h new elid y.
Ji ber ku te ji gotinen Nnattaye b aw er kir,
te xw en d in a nivsen w e dew am kir.
M adem ku te biryar da ea w t biketvn,
m adem ku te deste alkariye ye m ehder efqete direj kir,
ed mafe te heye tu bizanib i diqew im e.
Tu ye serhatiyen Nnattaye,
byeren axa ah Mvatall ah Hattal,
yen li w elate Hatt y e hezar xw edayan qew im ne hn bib,
tu ye meraqa x w e bikn.
Tu ye xw e ziya Fretvn Ramses hn bib,
tu ye meraqa x w e bikn.
Evna m ezin a Nnattaye ji b o Nvanza,
bela bobelaten bi sere m e de hatine,
jiyanen m e tefandine, bey ku em bixw azin,
X w edayen zalim en hew ldane m e bi lanetan ji hev biqetnin

tu ye nas bik,
tu ye meraqa x w e bikn.

17

Le bisekine, raweste, nelezne.


Bi sebir be,
mna roja ku beriya li qoten iyan xu ya bike,
li benda yek bi yek tefandina sterkan e.
Her gotina, m in bi byernivsa x w e ya dilsoz daye nivsandin
bi baldari bixw ne.
Bi baldari bi dengek bilind bixw ne.
D eng bibihse m aneye his bike.
Ez e j, m na heyva li benda hatine ye, bi sebir, her gotine
bifkirim, hilbijerim binivsnim.
Ji b o ez dest b i roka x w e bikim,
ji bo ez gotina x w e ya destpeke bibnim,
ez e qet zehm etiye nekinim.
Ji ber ku e w gotina ez her roj w e dinihurnim,
va ye, ji ber x w e ji d eve min, ji ser leven m in te xw are:
Nvanza.
Ez e pe ji te re behsa N vanza bikim.
Eger Nvanza nebya,
ne roja hte, ne barana dibare,
ne tov, ne ax, ne dara b er dide,
ne j Hattaya b ed ew maneya x w e hebn.
Eger Nvanza nebya,
bk nedib bk, zava nedib zava.
M elk e ji m elktiya x w e bibya, melke y e nebya melke.
Eger Nvanza nebya,
xw n a di dam aren m in de w e neherikiya,
kullk e nepikiviyana,
m cze derhozeye bibya rastiyeke tamsark,
heyecane fena kullkeke tmay ji nike v e biilmisiya.
Ez e ji te re qala N vanza bikim.
M ere m in e esilzade, rohniya aven min, taqeta ongen min,
heviya dile min, sirrdare erm e min, evna m in a bi tene
Nvanza.

W exta m in N vanza dt,


m in e w bere j dtib,
le cara pe m in e w dt, keliya m in je hez kirib.
axa m in Nvanza dt ez pik bm,
pik bm, ji Hattaye, ji meran,
ez ji x w e hay nebm keikeke pik bm.
Min e w dt,
m in destpekir m er naskirin.
Min e w dt,
m in destpekir x w e nas kir.
Min e w dt,
m in destpekir jiyan nas kir.
Min e w dt xw est.
Min ti tit ew qas pir nexw est.
Min ji titen x w estibn ji tiyan ew qas hez nekirib.
M in e w dt, m in je hez kir, m in e w xw est.
Min cara pe e w li baxeye m ew an dt.
Li nava b axe daren m ezin hebn,
m ew eyen stewiyay bi guliyen daran ve hebn.
guhyen daran di bin m ew an de tewiyay bn.
Ez li baxe bm.
li cem min, hevale m in e zarokatiye nara ye bextre heb,
e w kure serkatibe qesre Zvappe esilzade b.
Ez li baxe bm.
haya m in ji m in tineb.
Li bax e lstik heb. B axe en eng b.
N vanza hat w baxey.
bi bave m in e esilzade Marva re,
bi jina x w e Mann re hat.
N vanza w e w e x te bi Mann re zewicb.
Le hezkirina m in ew e n d m ezin b, m in e w dsa j xw est.
Haya w ji m in tineb.

Haya w ji hezkirina min tineb,


Le m in dizanb:

W eezb id ta m a,
W e ji m in hezbikira,
W e ez bixwestama.
Nvanza w e w ex te ciw an b.
aven w mna aven bazan dijwar bn.
Bedena w m na conegayen Xw edaye Firtone bi h ez b.
Mna eren Xw ed aw end a Roje ya Arnnaye jehat b.
Nvanza di tem ene x w e ye citvan d e tevl gelek eran bb.
Bi eskeren Kagaye re yen er anbn ser Hattaye er kirib.
Cerdevanen w elate Palaye ikandibn.
Nvanza lehengek b,
Nvanza destanek b,
Nvanza vanokek b,
Nvanza e w m er b m in je hez dikir.
Mirovan x w e je dr digirt,
ji ber ku e w ervanek ba b.
M irov ji Nvanza re bi hrm et bn,
ji ber ku cw kesek durust b.
Min x w e ji Nvanza dr nedigirt,
ez w e k e yen din ji N vanza re bi hrm et j nebm,
ji ber ku m in ji w hez dikir.
Hezkirina m in ji hrmete, ji tirs fkare j m ezintir b,
hezkirina m in hne xurtir bi hez b.
Ez vtexta Nvanza tnim bra x w e tim girnijnek te hie min:
girnijneke w erek, tije hev, hinek bi yar
le kenek ji x w e ji dinyaye pitrast b.
W exta m in Nvanza li b axeye m etveyan dt,
dsa bi hem an rken gim ijne b.
Li cem w bave m in e esilzade Marva heb,
li cem w jina w ya xw e ik M ann heb,
e w rken gim ijn li ser Nvanza b ku e w p e dib
Nvanza.

Ez li ser guliyek dara hejre bm,


m in b i hevale x w e y e zarokatiye nara ye bextre re dilst,
e w kure sernivskare qesre ye Zvappe esilzade b.
nara m na golen sekan zarokek bedeng b,
ez bi qas peke har bi co bm.
nara li b er m in digeriya, lavah li m in dikirin,
ji b o ez ji dara hejre daketima,
ez serhik bi rik bm,
ez danediketim.
Ha m in di w e w e x te de Nvanza dt.
Ha m in di w e keliye de rken girnijna Nvanza dt.
W e girnijna w ez zevt kirim,
ez ji dara hejre daxistim.
Ez zevt kirim, daxistim kirim k eeke ciw an a xama.
Ez ji zarokatiye rizgar kirim,
m izgniya jintiye da m in.
W exta m in Nvanza dt,
min arensa x w e m na masiyen di aveke zelal de dilzin dt.
W exta m in Nvanza dt,
min fehm kir ku w e jiyaneke bey w nebe.
Her N vanza b ku gelek ji m in b i emirtir b,
N vanza hevale bave min b,
jina Nvanza heb,
jina Nvanza bi kure x w e ye pit se mehan bianiya ducan b.
Le rken girnijna Nvanza digot h netirse,
yen tu dibn dem bor ne,
tene tu hezkirina te ji b o m in heqqet e.
m in ji rken girnijna w b aw er kir,
m in ji w hez kir.
ez heta hetaye li benda w mam.

KEVAIA SEYEMN

Hooo! M irove ku X w edaye Roje y e Ezmen,


X w edaw enda Roje ya Arnnaye mizgnkir.
Ho! e w kese evna m in a bi tene Nvanza behsa hatina w kir.
Desten min bi hrmet, bi hezkirin minnetdar direj te dibin.
Ez ji dil malavahiya te dikim, spasdaryeke rast peke dikim,
ji kerem a x w e re qebl bike.
Ji b er ku te ev keval xw endin,
ji ber ku te ji m in b aw er kir,
ji ber ku tu derket v e rew tiya proz,
ji b er ku te x w e da b er ferm ana Xwedeyan.
Xw esteken ba en v e jina arensa w e temam neby,
v ruhe nearam,
ve evndara negihitiye mirade x w e qebl bike.
D ibe ku tu li ser riyan b.
Ma jix w e jiyan ne rew tiyek e?
Ma jiyan, ji bil m eeke li ser reivaneke X w edeyan bi bye
ran deribandiye peve iye?
W exta tu H ser riya Xw edeyan bime,
ez e j roka x w e ji te re vebejim .

Ji bo tu bezar neb,

ez e roka xw e bikim hevale te.


Ho! e w k ese ji salan w ed etir ji dem eke te,
Ha ez carek din w e gotina m na gezo bi leven m in dizeliqe
dibejim:
N vanza
Min N vanza dixwest.
Simbil aw a roje, m ea hingiv kullke, zarok diya xw e,
zev tovan, m er jine aw a btxw aze,
m in j Nvanza w eh a dixwest.
Le haya N vanza ji ve neb.
Ez li h er devera Hattaye li w digeriyam.
aven m in li srete w , guh en m in li denge w ,
bevila m in li behna w digeriya.
Le w ex ta min e w didt, ez je direviyam, min x w e je vedidiziya,
m in x w e li cihek tenha digirt.
Min ji w cihe tenha tera x w e le temae dikir.
Ez nedim cem w,
eger ez bim a cem w,
ez ditirsiyam sehra sip ya X w edeyan xera bibya.
Eger ez bim a cem w,
m in digot:
w e m in w e k e her k eeke bibne,
w e ez w isa nas bikirama, w isa bizanbya, w isa hnbya.
Ji cihe tenha,
m in li bra vexw arina w,
li aw ir vedana w , li heneken w temae dikir.
Min li denge w ye bilind, le bi m ehder guhdar dikir.
W exta m in x w e venedidiziya w ez didtim,
m in tene li w m eze dikir.
Di w e keliye de, nertin bi sere x w e dibn mirovek,
m in nikarb ji aw iren x w e re titek bibejim,
nertinen m in aw a dixw estin w ele li Nvanza m eze dikirin.

26

Nvanza ji nertinen m in fehm nedikir.


D ixw est fehm bike, le fehm nedikir.
Belk dixw est bi m in re bipeyive, le fehm nedikir.
Ez ditirsiyam ev sehr xera bibe, ez direviyam.
Ere, w ele, ey k ese w e arensa m in a re biguhere,
roj w isa buhurn.
Jina Nvanza M ann jere zarokek an dine.
Ryek m na heyve ye zarok heb, m in e w dt.
Porek re e zarok heb, m in e w dt.
aven teyisok ye zarok hebn, m in e w dtin.
Zarokek pir xw e ik b, m in e w dt.
Min avnebar nekir. N e ji w ne j ji diya w Manniye.
Ez a bm; ji ber ku N vanza j a bb.
N vanza li kure x w e nave ah Mvatall dan.
N ave Zt le dan.
Min avnebar nekir.
Min w e k e Zt anbe dine pe a bm.
Min ji Zt hez kir. Zt bi ziman ket, m in avnebar nekir.
Zt bi frre ket, meiya, m in avnebar nekir.
Zt bi zaroken din re lst, m in avnebar nekir.
D iya w e w li kolane ji br kir, m in e w ji br nekir.
Min e w ji bela tehlkeyan parast.
Min e w ji x w n a x w e qebl kir.
Min e w w e k e kure x w e pejirand.
Min ji w hez kir. Ji ber ku Nvanza j je hez dikir.
Ez a bm; ji ber ku N vanza j a b.
Pir neajot.
Ji ber ku karen ah Mvatall hebn.
Ji ber ku karen Mvatall,
ji bextew eriya N vanza girngtir bn.

Nvanza, ne tene fermandare ah Mvatall b.


Hevale w b, sirrdare w b, ew lekariya w b.

W exta Mvatall diket tengasiye, Nvanza j diket tengasiye.

Nvanza bi fkar b; ji ber ku Mvatall j bi fkar b.


Ez bi fkar bm; ji ber k u Nvanza bi fkar b.
Dijminen Mvatall pirr bn.
Li jor Kagay, li jer Misr.
Kagay m na beraza bn nedihatin zevte.
Er diann ser erden me,
mal, b ax baxeyen m e talan dikirin.
Bi alkariya Xtvedaye Roje ye Ezmen
parezvana m in X w edaw enda Roje ya Arna,
Nvanzaye mencas,
tev biraye ah, serw ere artea mezin, Hattl,
Kagay tekn.
Kagayiyan li ber r bivire Htiyan st te-wandin.
Fretvne Misre Sethos di eren bir ser Q adee de tek.
ervanen Httiyan li Heleb Kargamee,
artea w ya xw nrij pom an kirin.
Frewn Sethos tekna x w e m na terreke bi pne hilgirt,
di nava erm e de near li w elate x w e vegeriya.
Dijminen li havt^rdora Hattiye bedeng bn,
tepisn, x w e vekiandin k oziken xw e.
Her tengasiya Mvatall neqediya.
Tengasiya Mvatall di nava qesre de b.
Tengasiya Mvatall di hundir de b.
Tengasiya Mvatall m na marek re li ser dile w rnitib.
N ave v e tengasiye Hattl b.
Hattl biraye h e q e Mvatall b,
kure pik e ahe m ezin Mrl b,
biraye pik e Mvatall Hattl.
Hattl pik, le hersa w m ezin b.
Mvatall vv^altiya Kargaaye dab biraye xw e,
le w zedetir dixw est.
Mvatall biraye x w e kir sererkane artee.

le w zedetir dixw est.


Ji w elate Kagaye neyen zedegaviya Hattl dihatin.
Hattl av berdab texte Mvatall,
Hattl dixw est bikeve na biraye xw e.
Mvatall m na n exw eek mirina x w e bizanibe
ev yek dizanb.
Mvatall behsa v e yeke ji N vanza re dikir.
N vanza ji ber ku ev yek dizanb di tengasiye de b.
Ji ber ku Nvanza di tengasiye de b, ez j di tengasiye de bm.
Li peiya Mvatall du re direj dibn.
A pe, yan w e Peymana ahe M ezin Telpn y e bye Xweda bin p e bikira,
biraye xw e , bi deste x w e bikuta.
A din j diviyab text bi Hattl re parve bikira.
Mvatall fikir, bi rojan, bi evan fkir;
are nedt, re nedt.
Bi Nvanza ewir;
N vanza jere got xw n a biraye x w e nerijne.
JiX w edayan pirs;
X w edayan jere gotin x w n a biraye x w e nerijne.
cem falbazan;
falbazan jere got xw n a biraye x w e nerijne.
Bi rsipiyan ewir;
rsipiyan jere got xw n a biraye x w e nerijne.
Rsipiyan jere got ka niha Fermana Telpn ye niha Xwedaye
bixwne.
Mvatall, Fermana ah Telpn xw end.
Fermana kevin a ah Telpn w eh a digot:
Di nava mala ah keya de xw nrijandin zede b.
Keyban tapariya mir.

Di ser re prens Ammna j mir.


Miroven Xw edayan w eh a gotin:

Li Hattaye xwnrijandin pirr zede b.

Li ser ve yeke, ez Telpn,


m in bang li civata esilzadeyan kir, e w civandin.
Ji niha p e ve, w e ti kese nikaribe xerabiye bi zarokeke
malbata ahe Hatta bike, w e nikaribe kere le bikine!
M ere m ezin e li peiye, prens, bila bibe ah!
Eger li peiye prens tinebe,
di reza duyem n de k kur be, bila e w bibe ah!
Eger warise text prensek tinebe,
kjan keynika li peiye, bila jere zavayek bigirin,
bila e w bibe melke!
Di siberoj ayende de k pit m in bibe ah,
bila zarok, bira, xizm , m eriv eskeren w bi tifaq bin.
Ji mala ah kes nekuje.
Ev, ba nne.
Mtavall Fermana ah Telpn ye bye X w ed a xw end.
Mtavall biryara x w e da; w e x w n nerijanda.
Li aiyen Hattl buhur.
Fermana Telpn bin pe nekir.
Bi ane X w edeyan deste cam eriye direj biraye x w e kir,
bi dilovan b aye x w e h im bez kir.
Biryar da; tac, text w elat bi biraye x w e re parve bike,
le Hattl w e hn zedetir bixwesta.
Mna dijminek bere ye li ole, m na dvpikeke m ezin a ji
nav qm e derdikeve, w e bix w esta bim eiya heta w elate
Hattiye.

KEVAIA AREMN

Ho! K ese m ezin e genciye mna k incek li x w e dike.


Ho! E w kese bi qas diere kesen le dierin zede dibin,
ho! Ew k ese bi qas bibne w e w e re dtin,
e w xizm e m in e ji dr te.
Min ji te re behsa N vanza kir,
w ex ta hat mala m e bi bave m in e maknezin Marva re peyiv,
m in ji te re beh s kir m in i ji w an bihstib.
Her ez ji karbaren d ew lete h ez nakim,
m in li axaftinan guhdar dikir ji bo denge Nvanza bibihsim.
Le ez karbaren ahan hn bm,
ez karbaren qirej en ahan hn bm,
ez karbaren bi xw n en ahan hn bm,
ez hn bm ku karbaren w an ji yen bazirganek erzantir in,
ez karen w an en berehim j hn bm.
Ji bil axaftinen Nvanza bave min,
nara j ji m in re beh s kir,
ji gotinen bave x w e ye esilzade sernivskare qesre Zvapp.

B Y away ez hertit hn bm.


Bi v away, hertite ku ez hn b m m in ji te re beh s kir.

33

Min ji te re behsa du birayan kir ku ji bo text h e w nem ab


xw n a hevdu birijnin,
Min ji te re behsa du birayen ah kir ku re x w e xistine kalan.
Le hne m in ji te re behs nekir ku frtoneyeke U ole rab aw a ezm ane w elate m in re tar kir.
Min ji te re hne behs nekir ku ciw anen w elate Hatt av^^a bi
baranen xw n e hatin utin,
aw a ji X w edaye er re w e k e qurban hatin pekekirin.
M in ji te re hne behsa ea dayiken zaroke x w e w end ak ir
nekir.
Min ji te re hne behsa na bken jineb,
behevbna zaroken sew nekir.
Ji ber ku m in hne ji te re behsa eqa x w e nekir.
Eger tu eqa m in nizanib,
tu ye nikarib byeren qew im bizanib.
Le dive tu bizanib i qew im iye,
m na tavheyva li ezm en diere rastiyan tam bizanibe.
Ne w e k e nivsen Hattl li ser kevalan nivsand,
ne j w ek e nivsen Ramses li deriyen perestgehan kolane.
ah tim kem e w t behs dikin.
ah dixw azin ku tim sha re w an ji ser sere gel kem nebe.
ah w eh a difkirn:
Em aw a dikarin demdirej li ser text bimnin.
aw a dibe ku em karibin hn zedetir welatan dagir bikin.
Y e her ba, y e her dadpen ver j w isa difkire.
Ji ber ku w isa nefkire nabe ah.
Y e k ji erte ahbne fikirkirina b i v av^^ay ye.
Mvatall w isa difkir.
Hatl w isa difkir.
Ramses w isa difkir.
aw a dibe ku em hne zedetir bibin xw e d erd,
aw a em karibin bibin x w e d kole, aw a karibin zede bace
bidin hevdu.
D em a e w w isa difkirn.

Min, roj bi roj evneke bederfet m ezin dikir,


min, evneke nem um kin di bedena x w e de m ezin dikir.
N vanza bi tebesum girnijnek x w e ez kiribm keeke
ciwan.
Nvanza bi girnijneke ruhe zarok e di hundire bedena min
de, kirib keeke ciwan.
N iha bedena min, h ew l dida bi ruhe m in re li h ev bike.
Mna k oleyek ling belovaj,
li p e y b eg e x w e y e bi hez bi lez bie,
h e w l bide x w e bigihne w.
Bedena min, ruhe m in aw a d ixw est w isa ikil digirt.
Bedena min, mna dareke ter av vexw ar, ba tavikdt,
ba le dihat nertin roj bi roj m ezin dib.
Bejna m in direj dib, kem axen m in gulover dibn,
pesren m in gir dibn.
Bedena m in li p ey ruhe m in b,
eqeke nem um kin m ezin dib.
N e m in bi tene ev guhertina di bedena x w e de ferq dikir,
kesek din heb, x w e z nebya.
Kesek din heb, m in aw a ji N vanza hez dikir,
w j ji m in h ez dikir; x w e z h ez nekiribya.
Le hez dikir, her kem bi qas m in ji N vanza hez dikir.
Kure Zvappe esilzade, hevale m in e zarokatiye nara.
naraye belengaz, naraye bextre be talih,
nara ku gun ehe w bi tene e w b ji m in hez kir.
Eger N vanza nebya,
eger evna m in a ji bo Nvanza nebya,
evna nara tere dikir ji bo ez bi w re bizewiciyama.
Evna nara e w end m ezin b,
tev k u m in w ek e birayek je hez dikir,
dsa j bey ez bifkirim ez e pere bizewiciyama.

Hezkirina w ya ji bo min,
tene bi ya m in a ji N vanza re qiyasa w e dib.

Ewqas ji dil b, rast b, ew qas near b,


ewqas bi keder, ewqas tij hev b.
nara w ex ta li m in diner sterk bi aven w diketin.
nara w ex ta li m in diner, rye w zirav dib.
Rye w bi qas ye k eeke delal dib, balke dib.
Li Hattaye ew qas keik hebn,
x w e dixw arin ji bo nara li w an binere.
Le aven nara e w nedidtin,
nara aven x w e ji m in nedikirin.
Bave m in Marvae esilzade bi ve yeke dizanb,
bave nara Zvappe m aknezin bi ve yeke dizanb.
Dizanbn, le ji hev re nedigotin.
Di dem eke nez de ji hatina dem a gotine herdu j pitrast bn.
Zvappe esilzade ji bo andina xelat diyariyan,
dest bi amadekariyan kirib j.
Li gor w an, ev zew ac mna hkm e Xw edaya Firtone Tepe
b, near w e bibya. D em a w ex ta w e bihata w e bibya.
Le hem j dixapiyan.
Ji ber ku ruhe m in e birbna w m ezin dib,
bedena m in e bkb na w m ezin dib ye Nvanza b.
Ev b kb na proz tene bi Nvanza dikiya,
le haya Nvanza ji v e yeke tineb.
N vanza w ex ta tene aven m e li h ev diketin,
bi herdu aven m in en m na sotiken agir sor dibn dizanb,
bi rye m in e sor dib dizanb,
bi bedena min a m na pele li ber baye diricif dizanb.
Nvanza belk rew a m in fehm dikk,
fehm dikir, le x w e U nefehm kirine datan.
Belk j fehm nedikk,
ev rew a m in dida xatire tevgera m in a m na k eeke deldn.
Y an j fehm nekirin li hesabe w dihat.
Le fehm nekirine nikarbya e w biparasta.
Ji ber ku agire di gote m in de.

36

bi qas ku hem m in hem w biew itne har b, bi pet b,


bi hez b.
Her end hie m in bigota neke j,
w e dile min, gote m in bida p ey x w e bibira nav nivna
Nvanza.
e w roj dr neb.
m in e di cejna benderrakirine de a bikira kir.
W e sibehe em z rabn,
w e sibehe m e x w e paqij kir,
w e sibehe m e kincen x w e yen xw e ik li x w e kirin.
W e sibehe me hewaya germ a Hattaye kiand cegeren xw e.
W e sibehe em n peiya qesre.
W exta melk m elke derketin ber deriye qesre,
qesdebej sazbenden bi kincen sor,
U cem Melk M elkeye cihe x w e girtin.
W exta Melk Melke amade bn refen m erasme ketin re.
Bi mee re sazbendan U amren x w e y en m uzke xistin.
qesdebejan lavah kirin govend gerandin.
Melk Mvatall Melke meiyan.
Melk Melke dem a m eiyan silav li gel kirin.
Em en esilzade, li p ey Melk M elkeye meiyan.
Em en esilzade, m e silav li gel kir.
Li p ey m e j w ezfedaren qesre dihatin.
W ezfedaren qesre qurbanen ji Xw edayan re bene pekekirin hilgirtibn.
aven her kes, li Melk Mvatall M elkeya di nava kincen
b ed ew de bn.
Le m in li M elk M elkeye m eze nedikir.
Min, li Nvanzaye refek li pey Mvatall dimeiya m eze dikir.
aven m in li w aliqbn.
Le bele merasm rengo rengo b.

Her muzsyenen bi qabliyet en welet bn,


stranen x w e yen her x w e digotin.

37

Her reqaseyen her bi qabliyet en w elet bn,

dansen xw e yen her xwe direqisn.


Her akrobaten her bi qabliyet en w elet bn,
cambaziyen x w e yen her m uhteem dikirin.
X elk civiyabn li w an temae dikirin,
xem a m in neb.
Min tene Nvanza opand.
Min gavavetinen w , hejna bedena w ya xw egirt,
sere w ye bilind, rkeniya w bi kesen naskir re opand.
Jina w Mann li cem neb,
min, Nvanza opand.
Em gihtin perestgehe,
min, Nvanza opand.
Li perestgehe serkee em pew az kirin,
min, Nvanza opand.
Serkee merasm da destpekirne lavah kirin,
Melk M elkeye li ber Xw edayan ong ikandin,
bi hrm et rez x w e tewandin,
min, Nvanza opand.
Behna pixriye perestgeh tij kir, qurban ji X w edeyan re
hatin pekekirin,
min, Nvanza opand.
R ef k efx w e b, gian bi hev re xw arin,
erab vexw arin, bra vexw arn,
min, Nvanza opand.
W exta b nvro, Nvanza b i tene ma,
min, Nvanza opand.
N vanza ji erabe w e x m a germ e tengij, b er bi em ve
meiya,
min, Nvanza opand.
N vanza goeyeke sape xal dt,
N vanza x w e li ber siya dare direj kir,
Nvanza aven x w e girtin,
min, Nvanza opand.

w ex ta opandin zehm et b,
ez ji opandine geriyam;
ez nezk bm.
N e m na m areke x w e bi erde re ka dike,
m na k ikek dilsoz e naxw aze x w e d iye x w e iyar bike.
Mna m ihneke esl dixw aze nez suware x w e bibe,
le bed eng nezk bm.
Ji heyecane leven m in zuha bn,
ez nez w bm.
Dile m in mna ivkeke b i p er b, delodn hilavet,
ez nez w bm.
ongen m in dest bi lerizne kirin,
ez nez w bm.
Min behnstendina w bihst,
her m in bihst ez h e zedetir nez w bm.
Snga freh a Nvanza,
m in dt w ek e nepaxe dadikeve radibe,
ez nez w bm.
Di bin piye m in de qirikek ikest,
ez nez w bm.
N vanza aven x w e vekirin, ez dtim,
ez nezk bm.
N vanza w ex ta ez dtim a nema,
girnij,
aven w bi aw ayek m in bere h nedtibn biriqn.
Ez nezk bm.
A w iren N vanza dijwar bn, teyisandina aven w kr b.
Ez netirsiyam, ne bizdiyam,
ez nez N vanza bm.
N vanza ber b i m in v e hat.
Nvanza bi deste m in girt.
Nvanza ez ber bi x w e v e kiandim.

Nvanza xw c dircj min kir, stye min ma kir.


N vanza deste x w e xist nava eqe min.

39

Tiliyen Nvanza il bn.

Nvanza sere xw e xist bin kincen min en freh.


Pesren m in dtin, iiken m in m a kirin,
li m in x w e hat.
Nvanza kincen m in derxistin.
Em m na ghayan, daran, em an taz man,
li m in x w e hat.
N vanza bedena x w e di m in de da,
li m in x w e hat.
N vanza ji m in hez kir,
Nvanza ez gittim,
N vanza ez kirim jin, li m in xw e h a t
Pe hinek cane m in eiya, le li m in x w e hat.
Pe ez hinek tirsiyam, le li m in x w e hat.
pae m e x w e li keleka hevdu direj kir.
pae ji m in re got:
Tu im a ket him beza min?
m in jere got:
Ji ber ku m in ji te hez kir.
Nvanza li rye m in m eze kir w eh a got:
Ez hevale bave te me.
Got:
Ez di tem ene bave te de me.
Got:
Jina m in heye.
Got:
K ure min heye.
Min got:
Ez titek ji te naxwazim .
M in got:
M irovek aw a ji em ek hez bike,
haya em ji w e m irove nebe,
ez j w e le ji te hez dikim.

Min got:
Ez titek ji te naxwa2im.
Zarokek a w a ji lstike hez bike,
haya lstike ji zarok nne,
ez j w e le ji te h ez dikim.
Min g o t
Zeriyek aw a bey kullkeke qut bike, ji dr ve w e behn
bike je hez bike,
haya kullke ji k eynike nne,
ez j w e le ji te hez dikim.
Min got:
Ez titek ji te naxwazim .
tene rken gim ijna x w e kem neke.
N vanza li rye m in m eze kir.
N vanza w ex ta li rye m in m eze kir aven w il bn.
Di aven Nvanza de du rondikan xuya kir.
Hinarken esm er en Nvanza bi du rondikan il bn.
Le N vanza gotinek bi tene j negot.
Min j negot.
Em w isa li qiraxa em rawestiyan.
Em w isa li bin daran rawestiyan.
Em w isa li keleka hevdu rawestiyan.
Em w isa rawestiyan, li Hattaye cejin roan heb.

KEVALAPmCEMN

#
Ho! E w kese behn, reng hilma rojen dr ji m in re aniye.
Ho! Ew kese ku bey m in nas bike, bizanibe, ji bo m in ketiye
ser riyan.
Ho! Ew xw endevan e dilsoz e gotaren m in dane nivsn.
Hevdar im ku tu ji w an kesan b, bizanibin eq ye,
hevdar im tu ye li kirinen m in bineri,
m in bi qannen b erehm e aqil m ehkm nek.
Hevdar im ku dem a tu kirinen m in binirxn,
w e dile te j tevl dadgeriye bibe.
Hevdar im te m in gunehbar nek.
Ji b er ku m in x w e gunehbar kir.
Ji b er ku tu ye bi qas m in nikarib m in gunehbar bik.
Ji ber ku ti kese nikaribe m in b i qas m in gunehbar bike.
Le xw egunehbarkirin eqe nakuje, ge dike.
Roja ez ji him beza w derketim,
Roja m in m eraniya Nvanza di hundire x w e de his kir.
Ha w e roje ku N vanza ji m in veqetiya,

ez meiyam nava Hattaye.


Ez meiyam, le Hatta ed Hattaya b ere neb.

Xan hem an xaniyen bere nebn.

Dwar heman dwaren bere nebn.


Dar daren bere nebn.
ivk ivken bere nebn.
em em e bere neb.
m irov hem an m iroven bere nebn.
Mna ku X w edaye Roje ye Ezmen,
hezerane x w e bi qenciye li hertit xistibe,
hertit x w eik delal bb.
T e dt carinan X w ed aya erabe ji tasa x w e bi w e dide
vexw arin,
hn nikarin xerabiyen dinyaye bibinin,
ha ez j w ele bbm .
Her ez bm, m in dilopek erab j nexistib deve xw e.
Her ez bm, m in dilopeke bra j nexistib deve xw e.
Le ez m na keseke ku bi nm eten Xw edaya erabe hie w e
sivikby bm.
Li kolanen Hattaye,
ez bbm ivkeke cotkaliyan difriyam.
Ez bbm pinpinkek,
ber baye Hattaye ketibm.
Ez ji bedena x w e rizgar bbm , ez ji hie x w e rizgar bbm ,
ez ji hertite ez gire didam rizgar bbm.
Le bi bra m in xistin.
Ez ji hezkirina bave x w e rizgar bbm,
ji esilzadebna x w e rizgar bbm,
ji qannen Hattaye rizgar bbm.
Le bi bra nn xistin.
Ez ji ezm en girtin, dsa li ser rye erde dann.
Y e ev kir nara b.
Hevale m in e lstike, doste m in e bi tene,
n a raye tim digot, bextew eriya m in dixw aze.

46

nara w ex ta li rye m in m eze kir,


fehm kir m in b extew er ji yek din dtiye.
Rye ciw an e nara ilmis.
ilmisn herdu aven nara yen m na du sterkan dibiriqn.
Fehm kir ku ez heta hetay je qut bme.
nara w ex ta ev fehm kir bi hers pirs:
Tu li ku by?
Min got:
Tu im a dipirs?
W j ji m in re got:
N e ez, bave te ye esilzade Marva meraq kakniyan dike.
M in j jere got:
Ez e bi bave x w e re bipeyivim.
nara careke din nepirs. Li keleka m in meiya.
Em m na du em en tevlhev nabin bi h ev re meiyan.
Pae nara ji m in re got:
Ez e xelat diyariyan ji w e re binim.
Min fehm kirib ku i dibeje, le ez nepeyivm.
Em m na du em en tevlhev nabin bi hev re meiyan.
nara got:
Ez dixw azim tu ed li mala m in bimn.
Em m na du em en tevlhev nabin bi hev re meiyan.
Pae nara ji m in re got:
Em bizewicin.
Ez dsa nepeyivm.
nara ket peiya min.
Ez mna em ek bi axe pe le w e re birrn,
m in destpekir herikm hundire xw e.
nara li hem ber m in sekn got:
Em bizewicin.
Min fehm kir ku ez nebejim w e nebe.
Min fehm kir ku ez dile nara neknim,

nara w e min fehm neke.


Min fehm kir ku ez nebejim nara w e m in bem ede.

Min got:
Em nikarin bi2ewicin.
Min got:
Ez w e k e hevalek ji te hez dikim,
nikarim w ek e m erek hez bikim.
Min got:
Ji x w e re jineke x w e ik hilbijere, ev h eqe te ye,
le e w jin bila ne ez bim.
X w edaye iyan aw a hers dibe, erde dihejne,
nara li hem beri min w isa hejiya.
aw a Xw edaye Firtone hers dibe,
bi birskan ezm en pare bike,
w isa ji aven re en nara rohn .
Got:
Ez e jineke hilbijerim, e w heqe m in e.
Le dive X w ed a bizanibin ku e w ji te peve kes nne.
H eqe m in e, ez ji te hez bikim,
le dive X w ed a bizanibin ku tu neb jina nara ti jine nebe
kebaniya w.
Min got:
Em keriyen Xw edaya ne.
Xw edayan ji m e re gotiye; eger kesek nebe jina w e, ya din
destnan bikin.
nara ji m in re got:
Min a x w e destnan kir. Tu j ya x w e bike.
Min ji w re got:
Ez e kes destnan nekim.
nara ji m in re got:
Nnatta d erew an dike.
Nnatta ye x w e destnan kiriye.
Le y e Nnattaye destnankir, w e jere nebe mer.
Min jere got:
Ez m erek naxwazim. Ez e x w e peke Xw edayan bikim.
nara sere x w e hejand got:

Nnatta derew an dike. W e x w e peke N vanza kir.


nara sere x w e hejand got:
Nnatta aiye dike. Nvanza jere nabe mer.
N vanza jina w heye. Nvanza ji jina x w e hez dike.
N vanza kure w heye. N vanza ji kure x w e hez dike.
N vanza w e ji Nnattaye hez neke.
N vanza w e li Nnattaye m eze neke.
N vanza w e bi Nnattaye re nepeyive.
N vanza w e deste x w e nede Nnattaye.
W exta nara w eh a got,
ez m na epalen Xw edaye Roje ye Ezmen hers bm.
nara w ex ta w isa got, na b extew eriya m in herse zevt kir.
nara w e x ta w isa got, m in xw e st ez dile nara biknim.
m in jere got:
Te pirs b, ez ji ku v e tem, ez bibejim.
Ji cem Nvanza.
N vanza li m in m eze kir, b i m in re peyiv, deste x w e da min.
Bedena m in ya Nvanza bn yek.
N vanza b ye min.
Ez bm a Nvanza.
Min w ele got.
Le her ya m in N vanza kirib, zine b.
Y a m in bi Nvanza re kirib guneh b.
Cezaye v guneh giran b.
Cezaye v guneh m irin b.
Le m in x w e negirt got.
W exta nara gotinen m in bihst,
rye w m na kevaneke bixw aze tre x w e biaveje rakiiya.
aven w m na kereke tj zirav bn.
Zede nesekin,
fena berfa bihele em ek biherikne,
w isa bi hers herik .
W exta e w ez xem gjn bm, ji ber ku min e w xem gn kirib.
W ex ta e w ez pom an bm,
ji ber ku m in e w pom an kirib.

Le hinek j dile m in rehet bb.


Ji ber ku ro nebya sibe,
near m in e hem an gotin jere bi aniya ziman.
nara dem a b extew eriya m in bir ,
ez j ketim riya mala xw e.
Eer m in bizanibya X w ed a w e ji m in hers bibna,
ez e nem a male.
Min e li p ey nara bazdana, e w rawestandana.
Eer m in e bizanibya w e i biqewim e,
Min e bi desten nara bigirta, hersa w bi gotinen rn
bitemiranda.
Eger m in bizanibya nara w ex ta ji m in veqetiya w e bie
cem Nvanza,
m in e je leborna x w e bixw esta, x w e li ber p i k bixista.
Le m in nizanb. Min br nebir. Min fehm nekir.
Ax! Min h nizanb.
W exta m in zanb j X w ed a ji z v e veriyabn hersa xw e.
Bave m in e esilzade Marva x e b er an male.
nara mirib.
nara li ser re Nvanza can dab.
Rye bave m in re b.
Mna kure w ye heq m iribe rondik ji aven w rijiyan.
Mna biraye w ye heq bibe m erkuj li x w e xist.
W exta m in neya felakete ji bave x w e bihst, ez w e r matmay mam.
Eger bi kera her tj j gote nn jebikira w e dilopek x w n
je nebata.
Min m na zinaren li iyaye proz nikarb x w e bilivnim,
m in nikarb bibnim, nikarb bipirsim.
Bave m in rondiken aven x w e paqij kirin behsa byere kir.
Li naverasta Hattaye,
nara bi hers bi ser Nvanza ve ye.
Nvanza pe bi henek rahitiye. Daye ciw aniya nara.

50

Nvanza sersertiya v zilame ciwan,


daye tesra xirab a eraben di merasime de vexw ariye.
X w estiye bie, derbas bibe mala x w e ya aram.
Le nara e w bernedaye, heqareten x w e dew am kirine.
Nvanza ve care heneke x w e pe kiriye.
Gotiye;
Eger m dixw az zora m in bibi em herdu j bi conegayan re
gulae bikin.
K bere zora conega b ibe bila e w serket be.
Le nara guhdar nekiriye.
Gotiye:
Y a rast m kesek tirsonek .
Eger eskeren te nebna w e ti serketinen te nebna.
Gotiye:
Her kes te esilzade dizane.
Y a rast m kesek d erew ker .
H er tu y, m bi hevalen x w e re xanete dik.
Jere gotiye:
Tu m irovek rezl .
T u li cihen x e w le yen tar bi b extew eriya m irovan dilz.
Ev end giran batiye bi Nvanza.
Gotiye:
Ed bes e.
Gotiye:
Ev end heqaret bes in. Eger tu hu neb,
w e re m in b i te re bipeyive.
nara qebl kiriye x w e le rakine.
Gotiye:
D e w ere.
N vanza dsa j bi ihtiyat pere pevye.
Diyare ku dile w nebye bikuje.
Diyare ku xw estiye bi cezayek pik snore w nan w bide,
snore v ciw ane snor nenas.

Le nara m na Misriyek dijmin li hem ber w re x w e


lib a k iriy e ,
er biriye ser Nvanza.
w ex ta mile Nvanza bi r dibirre.
Hie N vanza ji ser ye, ihtiyata x w e ji dest daye.
re hoste ye Nvanza di gava sisiyan d e bedena nara
derbas kirye,
bedena hevale m in e lstike,
dile naraye belengaz e ji bo m in hildiavet.
hine nara aw a ketiye erde, N vanza ji kirina x w e
pom an bye.
re x w e rakiriye li kevir daye.
Mna kure x w e y e h e q kutibe, digir tev re xw e.
Pae ye x w e radest parezvanen x w e kirye.
Gotiye:
M inbigirin.
V m erkuje ku ciw anek kutiye bigirin.
Eskeren w matmay bne li hem ber ve xw esteka
fermandare xw e.
Nvanza gotiye:
Hn hine i disekinin. Min kesek kut.
Mirove k esek bikuje heta Meclsa Pank biryare bide
girtye.
M inbigirin.
Ha e v gotin ann ziman bave m in e esilzade.
Bi v away m in bihst, nara mirib.
Bi v away m in bihst, x w e z m in nebihstibya.
Nvanza b b merkuj, ez bi v away hn bm,
xw e z hn nebma.
X w ed a ji m in xeyidbn,
m in b i v away fehm kir, x w e z m in fehm nekirbya.
Bi v away e z near mam, m na kevire li iyaye proz.

KEVAIAEEMN

Q(S

^ > 3
00

Ho! e w kese ku w e agire abne ji n v e vexne,


heviyan bike ah, ahiyan bike rast.
Ez dizanim, roka m in rokeke x w e nne.
Ez dizanim, gotinen tu dibihs dile te re dikin.
Ji b er v e yeke, m in bibexn.
Le Xw edayan arenseke hne batir,
ji b o m in nebexandin.
Xw edayan li Qadee lanet li m in kirin,
le her ez bm, m in Qade nizanb.
X w edeyan bi Qadee m ohr E tem ene min xistin,
le her ez bm, m in nave Qadee nebihstib.
Xw edayan li Qadee b extew er ji desten m in stendin,
le her ez bm, ti car li ber Xw edayan ranebbm.
X w edayan aqil dan min, m in j bi kar an.
X w edayan bed en dan min, m in bi kar an.
im a ez ceza kirim, m in fehm nekir.

Min tene ji Nvanza hez kir.


Min nexw est nara btmire.

Min n exw est Nvanza bibe merkuj.

Min nexwest bave min bigir.


Min nexw est bave nara Zvapp bigir.
Min n exw est jina N vanza Mann bigir.
Min n exw est kure Nvanza Zt ji malbata x w e veqete.
Min tene ji N vanza b ez kir.
Le X w edayan ez ceza kirim.
ez bi rojan bm m na keviran.
m in bi rojan ne xw ar, ne v exw ar,
m in nedt, m in dest neda, neliviyam, m in tene guhdar kir.
Min h er evare ji bave x w e y e vedigeriya male,
serhatiya Nvanza guhdar dikir e w zilame bi tene b
m in je h ez dikir.
W exta Nvanza x w e radest eskeren x w e kirib,
w ex ta hatib bihstin Nvanza nara kutiye,
li Hattaye erd ezm an lerizbn.
Bave naraye belengaz, yek ji zilame girng e Meclsa Pank b,
sem ivskar Zvapp w ex ta neya mirine ya kure x w e
bihstiye,
b aw er nekiriye ji guhen xw e.
Mna henekeke xirab fehm kiriye.
Le w e x ta ku cenazeye bi x w n e kure w hatiye ber male,
w ex ta desten w yen pr bi x w n a ciw an a kure w bne,
fehm kiriye ku felakete v e care li deriye w daye.
T ev jina x w e dvdirej kure x w e h im bez dike digirn.
Pae term e kure x w e ye hne sar nebye berdide.
X w e rast kiriye gotiye:
Ez ji b o x w n a x w e x w n e dixwazim .
Gotiye:
Ez ji bo cane x w e can dixw azim .
Gotiye:
Bila melk v e kutine bibne.

Gotiye:
Bila M eclsa Pank bicive.
Gotiye;
Bila merkuj w ere cezakirin.
M elk Mvatall j w e k e Hattiyan,
matmay bye, xem gn bye, perian bye.
Di nava du dostan de, di nava du zilamen girng de w e r maye.
Li aliyek ferm andare w ye her pe ew le N vanza ku,
w w en d a bike, w e hem li hem ber dijm inen derve,
hem j w e li hem ber biraye x w e y e heq Hattl qels bibe.
Li aliye din zilame xu rt e Meclsa Pank sernivskar
Zvapp ku,
w w en d a bike, w e zirare bide rm eta xw e.
Melk Mvatall rojeke rawestiyaye.
M elk Mvatall du rojan rawestiyaye.
Melk Mvatall se rojan rawestiyaye.
Melk Mvatall rawestiyaye,
heta term e naraye bextre hatiye ewitandin.
Rawestiyaye ku ea Zvap bitem e.
Rawestiyaye ku firtoneya dile Zvapp rakiriye dakeve.
Ma ea k ezebe derbas dibe gelo?
W exta bedena ciw an a nara li ser ezingen proz ewitiye,
w ex ta bedena nara bye agir li Xw ezaya xw edayan h ez
zede kiriye,
dmana nara qelibiye mija Xwedayan,
Zvapp derketiye peber Melk Mvatall.
Gotiye:
Ez dade dixwazim.
Gotiye:
Ez ji xw n a x w e re x w n e dixw azim
Gotiye:
Ez ji cane x w e re can dixw azim .

Gotiye:
Bila M elk ve kutine bibne.

Gotiye:

Bila Meclsa Pank bicive.


Gotiye:
Bila m erkuj w ere cezakirin.
Mvatall h ew l daye bi maql hem in bike,
dile prem er e mna conegayek bi hers heby.
Mvatall h ew l da b i pee,
dile prem er e mna erek birndar xw n je die.
Mvatall h ew l daye nerm bike,
dile prem er e mna qertelek bir ye dilberehim.
Le Zvapp a nebye.
Gotiye:
Ji xw n a x w e re x w n dbtwazim. Ji cane x w e re can.
Mvatall gotiye:
Temam. Meclsa Pank bila sibe bicive.
Temam. Bila Meclsa Pank cezaye v gun eh bide.
Mvatall w ele gotiye,
le Nvanza bi arensa w re rbir nehitiye.
Bi endamen esilzade yen Meclsa Pank re yek bi yek peyiviye.
Ji w an re yek b i yek behsa byere kiriye.
Gotiye:
Hn N vanza nas dikin.
Gotiye:
Nvanza ji b o v w elat gelek tit kirin.
Gotiye:
Nvanza merkuj nne.
Gotiye:
Min li ahidan guhdar kir. nara e w kiandiye nava er pevne.
Gotiye:
Hn j li ahidan guhdar bikin.
Gotiye:
Canek bila yek din j nee.
Roja din esilzadeyen Meclsa Pankye biryara x w e
ekere kirine.

Esilzadeyan di biryara x w e de gotiye:


Rast e, N vanza bi re x w e nara kut.
Le nara p evn destpe kir. ahidan ev yek dtiye.
ahidan ev yek ji m e re got. Em v e yeke dizanin.
nara pevn destpe kiriye.
Le nara mir.
N vanza e w kut. aliidan ev ye k ji m e re got.
Ji ber ve yeke, m e w eh a biryar da:
Nvanza gunehkar e, ji ber ku nara kutiye.
Le nara e w near hitiye.
Ji lew ra N vanza mirine h eq nake.
Le e w canek deyndare malbata nara ye.
Ji ber v e yeke, w e Nvanza kure x w e y e heq Zt bide
Zvapp.
Zvappe ji Nvanza h bi rik kn nebe.
Eger Zvapp rike bike, w e M eclse ji n v e bicive.
Le eger N vanza deyne x w e ye xw n bn e nede,
eger N vanza kure x w e Zt nede Zvapp,
w e cane x w e di berdela kure x w e de bide.
W exta bave m in ev n e an, bedena m in x w e berda.
Ji zimane m in e axaftin ji br kirib qernek bind b,
rondiken xw n ji aven m in bariyan.
Ez mna kevirek ketim zem ne mala m e y e ji kevir.
D i hem an dem e d e qerneke din biHnd b,
ji aven jineke din rondiken x w n bariyan.
Di hem an dem e de jineke din w ek e kevir ket ser zem ne
mala x w e y e ji kevir.
Ew jina N vanza, diya Zt Mann b.
Maniya beguneh, Manniya ji byeran bexeber,
Manniya belengaz.
D iya Zt bb qurban, Mann bb qurban.
W exta biryara Meclsa Pnka bihst baw er nekir ji guhen xw e.

L gor bawcriya w e Nvanza, mere w e beguneh b.


nara zarokek xem hinek j dn b.

Ji nike ve derketib peiya Nvanza. X w e dab kutine.

Mann wexta bihst biyara Meclsa Pankye,


ket m na kevirek, k et ser zem ne xan ye ji kevir.
Ji b o bi ser x w e v e be, av li rye w e reandin.
Mann w ex ta bi ser x w e ve hat, tavile derket peber Melkeye.
G ot
M ere m in b eguneh e.
G ot
M ere m in xirab i y e nizane.
G ot
Hn m ere m in nas dikin. M ere m in qehrem anek e.
G ot
Ev biryar p ir giran e.
G ot
Ev biryareke pir bensaf e.
G ot
Zaroke m in ji deste m in negirin.
M elkeye rew dizanb.
Mvatall ji M elkeye re gotib siyaset aw a dixw aze.
M elkeye g o t
Em N vanza nas dikin. N izane xirab i ye.
G ot
Em Nvanza nas dikin. Nvanza qehrem anek e.
G ot
Le xo rtek mir. K ure Zvappe esilzade nara.
G ot
N e hespek e, ne m hek e, ne golikek e.
M irovek mir. K ure Zvappe esilzade nara.
G ot
Biryar b ensaf nne. Biryar adil e.
G ot
X em gn nebe. Tu ciwan, w e zarokek te ye din ebibe.
Li ser v e yeke, Mann li M elkeye m eze kir.
Li ser v e yeke, Mann fehm kir k u biryar e neguhere.

60

Li ser ve yeke, Mann rondiken aven x w e herikandin


hundire xw e.
Li ser ve yeke, M ann derket ji qesre.
Li ser ve yeke, Mann v egeriya mala xw e.
K ure x w e ye ji hertit bexeber,
nava roje kr razay him bez kir.
Dil nehit kure x w e hiyar bike him bez kir.
Q em nekir hiyar bike kure x w e behn kir.
Dil nehit hiyar bike kure x w e m a kir.
Pae N vanza male.
W exta M ann dtiye kela dile w rabye, Zt him bez kiriye.
N vanza ji jina x w e re got:
Ez cane x w e bidim. Em Zt nedin w an.
N vanza ji jina x w e re got:
T i gun ehe Zt nne.
N vanza ji jina x w e re got:
T i gun ehe te j nne. Min nara kut.
Dive ez bidim, berdela xw n a m in rijandiye.
Mann li N vanza m eze kir got:
ima?
Got:
Ji m in re bibeje. im a nara b dijmine te?
Nvanza got:
Ez nizanim.
Nvanza got:
Herhal hinekan e w sor kiriye.
Got:
Belk j ji erabe b. Belk ji braye. H ew a j germ b.
Belk ez a fehm kirim. Ez nizanim, ima.
Nvanza ez parastim.
Nvanza nave m in belqitiye parast.
N vanza nave m in negot ji Manniye re.

Nvanza ji kes re negot,


nave m in e bb sedem a mirinan.

Mann U m ere x w e m eze kir.

Mann mere xw e nas dikir.


Mann ji m ere x w e baw er nekir.
Le titek din je nepirs.
Roja din batin Zt birin.
Q ernek ji mala M anniye bilind b.
qerneke aliq ma
mna ew rek re tar li ser mala Nvanza.
Mann b i kure x w e re hie x w e and.
Mann bi kure x w e re dile x w e and.
Mann bi kure x w e re k efxw eiya x w e and.
Mann bi kure x w e re heviya x w e and.
Mann bi k ure x w e re hertite ji jiyane li bende b and.
Mann ew qas pir tit bi kure x w e re andin,
ji mirine zedetir titek nema.
Mann cane x w e da, em e jiyan dida Hattaye.
N vanza w ex ta m iriye jina x w e di em de dt,
dem a ava sor a em cane rn a M anniye bir,
N vanza velst, dn har b.
Nvanza ser rakir li Xwedayan.
N e perestgehan, ne qurban, ne boraq dan,
ne j lavah kirin.
Mna erek birndar b ku U mirine bigire.
Ji bo belayeke n neqewim e,
Melk Mvatall Nvanza ji Hattaye and.
Ew bi ser begek Kagay ye serrakir v e and.
Nvanza bi dUxwe ev w ezfe qebl kir.
Ed ji b o Nvanza kefxw eiyeke m ezin b,
w ex ta nez mirine bya.
Ez li Hattaye mam.
Hie m in bi Nvanza re meiya b i ser Bege Kagay ve.
Ez li Hattaye mam.
Rihe m in bi Nvanza re x w e eng kir,

62

ser ervan cengaw eren Kagay.


pir derbas neb, Nvanza li rye sar e X w edaye Mirine
rast hat.
Nvanza ber ku li X w edaye Mirine rast be,
m in ev ye k di x e w n a x w e de dt.
Nvanza li hespek sip suwar bb.
K incek sip li ser heb.
Bi m ertalek sip x w e diparast.
Destiyek sip ye bivire w heb.
ervanek derket hem ber w.
Li hespek re suwar bb.
Kincek re li ser heb.
Bi mertalek re x w e diparast.
destiye re w re b.
Nvanza w ex ta kese regireday dt,
mna li jina x w e ya mir rast be, girnij.
Mna kure x w e y e bi rojan nedtiye bi xw e ste k bi dil x w e
en g kir ser re destiye w re.
re ervane kincre frtone qelat.
re ervane kincre,
daket ser mertale sip ye Nvanza.
Nvanza hulkum,
mna zilamek ji aliye conegayek ve hatibe birndarkirin
hulkum.
Nvanza bi zehm et li ser h espe x w e y e x u rt sekin.
ervane regireday mna cankeke x w e jehat eng kir.
Ji n v e re x w e daweand.
Nvanza ve care amade neb.
Ve care nikarb mertale x w e rake.
r e v e care li sere N vanza biketa.
Le ji nike v e Mann x u ya kir. Ji nava ew rek sip.

Mann ji nike ve di nava kincen xavik tenik de xuya kir.


Mann ji nike v e xu ya kir,

bi kene x w e ye li ser leven x w e y en beriya kure x w e


w en d a bike.
Ew re Mann ket navbera r Nvanza.
ew re Mann Nvanza parasL
ez b i qerneke ji x e w hiyar bm.
m in fehm kir ku titek bi Nvanza hatib.
ji w e eve peve,
li benda n eyen ji Nvanza b en rawestiyam.
ji w e eve p ev e x e w bi aven m in neket.
ji w e eve peve ez li na xeyalan,
bi neyen ji Nvanza b en naliyam, kahyam.
Li na neye, N vanza b i x w e hat.
Birndar, hem a beje nvmir.
hekm sehrbaz li sere fermandare m ezin kom bn.
li mala w k heb, xizm etkar, kole li sere w kom bn.
min nikarb ed li mala x w e bimama.
ez bi rojan m mala Nvanza,
h ber sere w rawestiyam.
ji yen ji m in re gotin tu im a te, m in got:
N vanza hevale bave m in e. N vanza m erve m e ye.
Min got:
N vanza bi tene ye. Kesek N vanza nne.
Min got:
Nvanza m erve m e ye.
Bi v away ez li mala bi k eder a N vanza mam.
Bi v away ez mam,
di nav ar dw are male de ku m in bi deste x w e
tifkaw etefan dib .
Bi v away ez li ber sere Nvanza mam.
Ji bo Nvanza nemire...
Eger N vanza bimire, ji bo ez j bi w re bimirim.
Le Mala X w ed e ava N vanza nemir.
Malava Nvanza aven x w e vekirin.

W exta w aven x w e v ek ilin pe ez dtim.


Di aven w de w estandin heb.
Di aven w de k edereke kr heb.
Di aven w de tariyeke m in nas nedikir heb.
aw a aven w ez dtim, ez naskirim.
Got:
Nnatta.
Got:
Nnattaya rn.
Got:
Nnattaya w erek. Min tim tu di xev^^na x w e de dt.
Min di x e w n a x w e de tim tu Mann dtin.
Li cem Mann tim Zt heb. T u bi tene by.
T e tene li m in dineher.
Got:
Nnatta, di nava tariye d e aven te m na roje rohn dida.
Mann bi desten te girtib. Mann bi desten m in girtib.
Mann di ber x w e de straneke bi k eder dinihurand.
Mann di ber x w e de arensa x w e dinihurand.
Nnatta tu bed eng by.
Nnatta ez j b ed eng bm.
Bedengiya m e ji iyaye Proz girantir b.
Bedengiya m e ji cezaye X w edayen zalim bidana girantir b.
Nnatta, te i bi m in kir?
Nnatta, m in i bi te kir?
Nnatta, m e i kir bi jina m in kure min?
W exta N vanza w e le got,
rondiken aven m in x w e negirtin.
W exta N vanza w e le got,
erm mna xw n ek e retar bi ser rye m in de meiya.
W exta N vanza w e le got,
ez mna k oleyeke gun ehe x w e bizanibe

di nava bedena xw e de pik bm min xw e guvat.


W exta Nvanza w e le got.

65

ji b o ez birevim ji erma xw e,

ez reviyam ji dwaren dor li xaniyen Nvanza girtibn.


Le xilas tineb ji v e yeke.
erm li h er devere b. erm li her devere bi m in re b.
W exta ez bi rojan m mala Nvanza,
mirovan fehm kirib im a nara miriye,
m irovan fehm kirib im a Zt dane malbata nara.
Mirovan fehm kirib b e im a M ann x w e avetiye em.
Mirovan fehm kirib ku Nnatta gunehkar e.

KEVAIAHEFTEMN

Ho! Ew k ese ji dem eke ji salan w edetir te,


ji b o laneta, m in di pen eya x w e de dinalne rake.
Ho! Ew k ese ji b o arensa m in a xirab digir.
Li Hattaye her kes bb dijmine min.
T ene bave m in e esilzade Marva baw er nekir,
ji gotegoten m na lehiyeke li Hattaye rabbn izirbn
malan.
Ji m in pirs:
Rast in, gotinen m in bihstine?
Ji m in pirs:
Te ji N vanza hez kir?
Ji m in pirs:
Ji ber v e nara miriye. Ji ber v e Mann miriye.
Ji ber ve, tifka N vanza vemiriye.
M in ji bave x w e re got.
Ere, m in ji Nvanza hez kir.

Min ji bave xw e re got.


Ere, ji b er v e nara mir.

Ere, ji ber ve kuika N vanza temir.

Min ji bave xw e re got.


Le m in nexw estib w ele bibe.
Min nexw est nara bimire.
Min n exw est N vanza b ibe merkuj.
Min n exw est Zt ji Manniye w e re veqetandin.
Min nexw est Mann aramiye di nava ava sor a em de bibne.
Min n exw est tifka N vanza vemire.
Min tene ji Nvanza h ez kir.
W exta bave m in Marvae eszade ev gotin bihstin,
rondik ji aven w bariyan
ser hinarken rye w ye rengqelib qermi.
W exta bave m in Marvae esilzade ev gotin bihstin,
ez him bez kirim.
Bave m in Marva ez fehm kiribm.
m in fehm kirib ku ez bi ens im,
ji ber ku Marva bave m in e.
Ji m in re got:
Ed her dever irav e.
Ji m in re got:
Ed tu xezalek , ku ketiye riya irave.
Ji m in re got:
D ive haya te ji te hebe.
Ji m in re got:
M irov xirab in. anebna te, abn e, ji bo w an.
Ji m in re got:
M irov xirab in. arensa re a Nnattaye, ah ye ji bo 'tvan.
Ji ber ve yeke, ji N vanza dr bisekine. Ed dev je berde.
Biaveje ji hundire xw e,
aw a koleyek fireze ji nava zeviyan diaveje.
Min jere got:
Ho! Bave m in e esilzade.
Bave m in e bi dil hie x w e esilzade,
ne bi payeya m elk daye.

70

T u dizan ez derew an li te nakim.


Ez nikarim Nvanza ji br bikim.
Le eger tu bibej je dr bisekine, ez e h ew l bidim.
Le ez nikarim bibejim ez e karibim.
Ji ber ku m in h ew l da, m in nikarb.
Eger tu b ixw az ez e h ew l bidim, biceribnim,
le ez e karibim, nizanim.
W exta m in w isa got, kedera bave m in h e krtir b.
Le ed w ek din gotin ji deva derneketin.
Ew nepeyiv, le gotegoten li ser m e zede bn,
bn frtone rabn, ser qesre girtin.
M elk Mtavall di rew eke tengav de b.
Nvanza di deve her kes de b.
Eger ne Nvanza, le kesek din bya,
Mvatall bey rehm e bike w e pirsgirek areser bikira.
Le Mvatall nikarb ji Nvanza bigeriya.
Nvanza n e tene fermandar b.
Nvanza dostek dilsoz b.
Nvanza m elkiyeten di bin m ohra melktiye de nas ddrin.
N vanza dizanb kjan m elk merxas, kjan tirsonek,
kjan dilsoz, kjan ba, kjan xirab,
kjan ehm eq, kjan bi aqil e.
Bi m elkan re er kirib, bi melkan re peyiv b,
bi melkan re peym anen atiye danbn,
bi m elkan re xw arin xw arib,
bi melkan re erab vexw arib.
Mvatall, nikarb ji Nvanza bigeriya.
Ji ber ku w ex ta gelaciya m e li Hattaye,
m na ew rek re li ezm en digeriya,
ji jer ew rek re bi nave Ramses
bi ser w elate Hatt ve dimeiya.

Ramses, li yek ji bajaren Hattiye zinare serketine verotib,


kolab.
Li ser N ivsandib ku ev w elat e w ye.
Li ser N ivsandib ku ev w elat e Misre ye.
Ramses dixw est laneteke razay hiyar bike.
Ramses dixw est birneke kew iyay ji n v e derb bike.
Ramses dixw est rokeke xirab ji n v e vebeje.
rok bi lanet b, bi x w n b, kevnar b. Pir kevin b.
Bi qas rojen Xw eda Melk ppllma kevnar b.
Melk ppllma ku niha X w ed a ye, w elate Hatt freh kir.
iyayen ase, deten b i bereket, em golen avn,
qesr, perestgeh, X w edayen perestgehan
tevl w elate Hattiye kir.
W elate Hattiye, b w elatek mezin.
Melk ppllma b m elkek mezin.
W exta Melk ppllma m ezin dib Misr pik dib.
Li Misre frew nan hevdu dikutin.
Li Misre zilamek ciwan, Ttenkam on bb melk.
Le li Misre melk temendirej nebn.
Ttenkam on j zede nejiya.
Jina Ttenkamon, xuka w ya h e q Ankesenam on b.
W exta Ttenkam on mir, A nkesenam on a av b ed ew tirsiya.
Ji ber ku Serkee Eje dixw est bibe melk.
Ji bo bibe m elk j, dixw est bi Ankesenam on re bizew ice.
Melike Ankesenam on j ev yek dizanb.
Ankesenamon, ned ixw est bi Serkee Eje re bizew iee.
Serkee Eje bi srar b.
Serkee Eje xurt b.
Li w elate Misre kese li dij Serkee Eje rawestiya tineb.
Melke Ankesenam on bi v e yeke dizanb.
Ji ber ku bi v e dizanb ji Melk ppllma re
nam eyek and.

72

Got;
Ho! M elike x u rt e w elate Hattiye.
Ho! Zilam e m ezin ku nave w li w elate m in j bi rm et
tehdan.
M ere m in mir.
Zaroke min tinene.
Le li cem te kur pir in.
im a tu ji kren x w e yek nad min.
Eger tu ji kren x w e yek bid min,
ez e w ji b o x w e bikim mer.
M elke M ezin ppllma nam e xw end.
N am e x w e n d hien w tevlhev b.
Ji gotinen Ankesenam oye b aw er nekir.
M elk ppllma m ezinen Hattiye k om kirin.
N am e ji w an re j xw end.
Hie m ezinen Hattiye j tevlhev b.
Melk ppllma qasidek x w e and Misre.
Qasid kesek p e baw er b.
Nave qasid Hatta-zt b.
Rewtiya Hatta-zt b i rojan ajot.
Hatta-zt bi rojan li Misre ma.
Hatta-zt pit rojan ji Misre vegeriya.
Pere nam eya duyem n a Melke Ankesenam one heb.
Melke Ankesenam one w eh a dig o t
Ho! M elke m ezin e w elate Httan.
Ho! Zilam e m ezin ku nave w li w elate m in j bi hrm et
te hildan.
im a tu ji m in baw er nak?
im a tu difikir ku ez heneke x w e bi te dikim?
M in tene ji te re nivsand, ne ji kesek din re.
Te gotin ku gelek kren te hene.

Eger tu yek ji kren xw e bid min,


E w e hem bibe m ere min, hem j bibe m elke Misre.

Melike mezin ppllma ji gotinen Ankesemone baw er kir.

Bawer kir, ji dawetnameya ji dil a melkeya near.


kure x w e Zannanza bi yekneyeke esker and Misre.
Le Zannanza ti car negihit Misre.
Pispore dekdolaben qesre Serkee Eje,
Eje ye roj dijmartin ji bo bi Ankesenam one re bizew ice,
Eje ye ji b o bibe m elk diewit,
artea M isre ajot ser yekneya Httan.
pir berehim prens Zannanza kut.
Prens Zannanza hevalen w.
Melk ppllma w ex ta bi ve byere hisiya,
hers b mna conegayek.
Mna erek birndar hurmn peket.
Ji Xw edayan re sonda tolhdane xw ar.
Ji bo alkariya tolhildane bikin, qurban pekei Xwedayan kirin.
Le niyeta Xw edayan cuda b.
Xwedayan x w e amade dikilin ji bo welate Hattiye ceza bikin.
ev ceza bi ave hat, bi axe hat, bi firtone hat.
N egot zarok, ciwan, pr kal m iroven Hattiye ikandin.
M irov bi ew be ketin. Mirinan bi m ehan dew am kir.
Q ernen ji malan hilatin bi m ehan dew am kir.
V e laneta re ta cane Melk ppllma stand dew am kir.
K eng Melk ppllma ket nav nivnan,
keng rye esm eri ye Melk ppllma m na erde zuha
zer b,
keng aw iren Melk ppllma yen mna bazan sist bn,
lanet j bi daw b.
Bi na lanete re ew b j bi daw b.
Bi na lanete re mirin j .
Le nefreta ji Misriyan her ma.
Her end Melk ppllma m irib j,
nefreta w ya ji bo Misriyan h nemir.
Her prense Httan bi v e nefrete ji dayik b.

74

Bi ve nefrete m ezin b.
Ev nefret m na birneke hertim di dilan de ma.
Ha Ramses dixw est v e birine derb bike.
Ramses dixw est herdu w elatan bi x w n a ve birne bio.
T ehlke li ber snor b. Tehlke nezk b.
T ehlke li ber deriye m e b.
Mvatall cara pe b fkar dikirin.
Mvatall cara pe b ditirsiya.
Mvatall sibeyeke z rab.
Mvatall li ser ban li p eber X w edaye Roje,
du maseyen ser w an bi heslan nuxum and dann.
Y e k ji maseyan ji bo X w ed aw end a Roje ya Bajare Arnna,
ya din j ji b o X w edayen din dan.
Li ser her maseye sh pen c nane qurbane,
hrike genim e sorgul, rne nivik,
dziken tij kutilken di nav rn de sorkir,
tasen mit dan,
sh erbik erab dan.
W exta ev dihatin amadekirin Mvatall derket ser ben.
Mvatall derket peber Xwedayan.
Mvatall ji X w ed aw end a Roje ya Bajare Arnna re,
Ji X w edaye Roje ye Ezmen re,
Ji X w edaye Eirtone ye Brske X w endayen din re w eh a got:
X w edaye Roje ye Ezmen
Parezvana m in Xw edaw enda Roje ya Arnna,
Melke Parezvana min, m elkeya w elate Hattiye,
Melikeye Ezmen X w edaye Eirtone,
Melkeya Parezvana m in X w edaw end Hepat,
Melke Ezmen X w edaye Eirtone y e Hattiye...
Hem X w edayen m er X w edayen jin,
Gi em iyayen w elate Hattiye,
X w edayen ku efendiyen m in in,

Xwedawenda Roje ya Arnnaye Parezvana min,


gi X w edayen w elate Hattiye,

Efendiyen min,

ez rahibe wem e,
w e ji b o m in serdestiya w elate Hattiye lan kir.
X w edayen min, niha gotin lavahiya b eniye x w e bibihsin!
Efendiyen min, X w edayen min,
ez e lavahiya perestgeh peykeren w e bikim...
Efendiyen min, X w edayen min, guh bidin min!
Van lavahiyen m in bibihsin!
Efendiyen min,
ev gotinen ez w ek e lavahiyan ji w e efendiyen x w e re dibejim,
hn Xw eda qebl bikin!
W an bibihsin!
Ji van gotinen x w e en w e k e lavah ji w e X w edayan re
peke dikim,
eger en hn nexw azin bibihsin hebin,
ji ber ku e w ji deve kesek bi mirin derdikeve,
bihstina w an bidin aliyek din!
V a ye, ez m elk Mvatall,
rahbe Xw edaw enda Roje ya Arrnaye
gi Xwedayan,
Ez, ji te re, ji X w ed aye Roje y e Ezmen re lavahiye dikim.
Tu efendiye min X w edaye Roje ye Ezmen,
ro Xw edayan rake!
Kjan Xw edaye m in ro m in ji bo lavahiye bang le kir.
Tu X w edaye Roje,
bang li w an bike,
ji ezm en, ji erde, ji iye,
ji em an, ji perestgehan, ji textan!
Efendiye min, X w edaye Brske, ez m irovek bm.
Bave min, rahibe X w edaw enda Roje ya Arnna
gi Xw edayan b.
Bave min ez anm dine.
Tu Xw edaya Firtone ya Brske, te ez ji diya m in girtim.
Te ez m ezin kirim.

T e ez ji b o X w ed aw end a Roje ya Arnnaye


gi Xw edayan kir rahb!
T e ez li w elate Hattiyan kirim melk!
T e ez li ser text dam e rnitandin!
Ez Melk Mvatall,
Ez w e k e kesek ji aliye te X w edaye Firtone ye Brske ve
hatime mezinkirin,
lavahiyan li te dikim.
Min ji kjan Xw edayan re lavah kir,
Min bang li kjan X w edayan kir,
dile w an bi m in biewitne!
Gotinen ji min, ji zimane beniye te Mvatall tene x w are
bigire!
W an bibe li ber Xw edayan deyne!
Bila Xw eda lavahiyen m in pave nezvirnin!
a w a ivk ji b o bij helna x w e dibne,
min j tu dt X w edaye Firtone ye Brske,
Min tu dt. Min bide jiyn!
Ez kjan lavahiye ji bo X w edayan dikim,
w an gotinen m in b irin e hundire Xwedayan!
Bila m in bibihsin!
Min tu hertim m ezin kiri. Ez e te hertim m ezin bikim.
Ez e X w edaye Firtone ye Brske w e dem e j m ezin bikim!
Di paeroje de kure min, neviyen min, melk, melke,
prensen w eiate Hattiye, serbazen min,
w e hertim ji efendiye m in Xw edaye Firtone, ye Brske re
bi hrm et bin w e w eh a bibejin:
Ew b i rast, X w edayek b i qudret, qehreman,
X w edayek x w e ghandib mezinahiye.
Mvatall bi v away bang li Xw edayan kir.
Mvatall bi v away alkar ji X w edayan xw est.

Xwedayan titek ekere jere negot.


X w edayan jere negot, em li cem te ne.

Mvatall fehm kir kx w e ji Xw edayan alkar neye.

fehm kir ku areya bi tene bi mirovan re dibe,


fehm kir ku areya b i tene bi ervanan re dibe.
Ha ji ber ve yeke, Mvatall ji N vanza negeriya.
Ji ber ku er li ber deri b.
Ji ber ku dew leta Am r rye x w e je guher b.
Melke Am rye di kevala jere and de w eh a digot:
Em heta ro ji te re xizmetkaren dilsoz bn, le ji niha peve na.
Mvatall nkarb dev ji Nvanza berda.
Ji ber ku ere m ezin nezk b.
Mvatall biryara x w e da.
w ex ta Nvanza ji nav nivnan derket,
ne w ex ta dila b, le w ex ta siheta w ba b,
Melk bang le kir.
Jere got:
Bela, mna teyren dirinde li ser sere m e diere.
X w edaye Roje ye Ezmen doh bi ev x w e nan m in da.
Ji m in re got; er nezk e.
Ji m in re got: x w e ji b o er amade bikin.
X w edaye Roje ye Ezmen ji m in re got; Nvanza bine.
Got; Nvanza bine bila here w elate Nahrna, Pdasa,
Dardano, Masa, Karksa Lkiyaye.
Bila bi b eg mrnnen w an re bipeyive,
bila w a n ji er re amade bike.
Bila bi b eg m regen w elaten din re j bipeyive.
bila w an j ji er re amade bike.
Got:
er e zor zehm et be.
Got:
erek w ele w e bere h nehatibe dtin.
Got:
Di v er de w e Nvanza alkare te ye her m ezin be.
Got:
D i v er de N vanza ji biraye te ye h eq nezktir te ye.

Got;
Ew ne tene ferm andarek e, e w w e k e melkek ye.
Got;
E w m na melkek dikare li ser nave te bipeyive.
Got;
X w edaye Roje ye Ezmen ji m in re w ele got.
Nvanza matmay b.
Nvanza baw er dikir ku Xw edayan e w terikandiye.
N vanza baw er dikir ku X w ed a je xeyidne.
Nvanza gotinen Mvatall
mna lebihurna Xwedayan rove kir.
N vanza vv^ezfeya Mvatall daye qebl kir.
Bi v away, w e ji Hattaye, ji m in N nattaye dr bima.
Bi v away, w ye ez x w e biparasta.
Bi v away, N vanza ji Hattaye .
Bi v away, N vanza destpe kir,
melk, beg, m reg li dora Mvatall k om kirin.
B v away, N vanza ji Hattaye ji m in Nnattaye dr ma.
bi v aw ay m in hne zedetir je hez kir.
Bi v away m in zedetir beriya w kir.
Pae, rojeke N vanza lexist hat.
Mna buhara pit rojen zivistana bi b erf tar,
lexist hat.
Mna gotineke rn derket ha t
Mna girnijneke germ derket hat.
N vanza bi neyen xw e hat.
Li end welatan, bi end m r began re peyivb, jere
gotibn;
Em bi M elke M ezin e W elate Hattiye Mvatall re ne.
Zade m e zade w ye, sew alen m e sew alen w ne,

eskeren me eskeren w ne, tr re me ye w ne.


Mvatall bi v e k efx w e b.

Le w ex ta hem an kefxw e

li ser rye Nvanza ye ji roje qemir nedt,


xem gn b. X w est alkariya v zilame dilsoz bike.
Rnit p ere peyiv.
Rnit p ere peyiv. N e m na melkek, le mna dostek.
Jere got:
Bi kese miri miro v namire, e w ye w elate miriyan.
aw a ava em an ji zinaran d ixw e pareyek ji w an dibe,
kese/a mir j ji m e ye.
Kese/a m ir w e ed tene bi X w edayan re bipeyive.
Ji ber ku Xw edayan e w birine cem xw e.
Jere got:
Kese may li w elate jiyane ye.
Kese may w e bij. K ese may w e ji br bike bij.
Eger hesret berkirin proz be, jibrkirin j proz e.
Jere got:
Bi v away nabe.
Merek bi tene nikare bij.
Ji te re jinek dive.
N vanza m na bizineke serhik ji v e dr sekin.
Got:
er nezk dibe.
Got:
Jin li linge ervanek diere.
Ez e w isa bi tene, zedetir bi kera m elke x w e bem.
Mvatall melkek zrek b.
Mvatall m erek zrek b.
Mvatall li hem ber dijberiya Nvanza girnij.
Got:
Tu dizan.
Le eger ez Nvanza bma,
eger keynikek ji m in hezkiri hebya,
tew k eynikek ji ber m in ketibe nav d ev diranan,
ez h nedifkirm m in e w dikir keybaniya mala xw e.

Beguman, w e b i v e yeke X w ed a j k efx w e bna.


Nvanza mna conegayek ingin dr sekin ji ve peniyare.
G ot
Nabe.
G ot
Ez e careke din kes nekim keybaniya mala xw e.
G ot
Jiyan b i tene ba e.

KEVAIAHETEMN

Ho! E w kese ku w e laneta m ezin ji ser m in rake,


Ho! Ew kese ku w e bibe k efxw eiya min.
Min ji bave x w e Marva bihst,
Nvanza ez nexw estim e,
Nvanza ez hilnebijartime.
Min bihst ez eiyam.
Min bihst ez xem gn bm.
Min bihst heviya m in ikiya.
ez li Manniye fkirm.
Ez li mirina Manniye fkirm.
m in x w e xist na Manniye.
m in ji x w e re got:
Belk dive ez j x w e biavejim ava em.
Belk ez j di nava ava sor a em de li aramiye bigerim.
Belk ez j dive xatir ji w elate jiyanberan btxwazim,
li deriye w elate miriyan bidim.

Mna kurme bikeve dare, ev fikir ket hie min.


bave m in li m in m eze kir.

Li m in m eze kir dt,

mirina di reika ave min de mezin dib,


Li m in m eze kir
fehm kir ku kea w dixw aze w elate jiyanberan biterikne.
bave m in deve x w e venekir, titek negot.
bave m in ji male derket, .
m in x w e ji b o mirine amade kir.
m in ji b o mirine hi, dil bedena x w e amade kir.
ez e bimirama.
bave m in presehr tapariya an male.
Min tapariya d t
Min aven tapariyaye yen di tariye de dibiriqn dtin.
tapariya hat deste x w e dan ser eniya min.
tapariya hat deste x w e dan ser zike min.
tapariya hat deste x w e da lingen min.
tapariya ez berdam,
bere x w e da Xw ed aw end a Roje kire gaz.
G ot
Ho! X w edaw enda Roje ya sihre.
Ho! X w ed aw end a bi qudret, te daw etek dan.
Te hem X w eda vexw endin,
te hem m irov vexw endin,
le te bang li n exw ea m in nekir.
Xw edayan x w a r vexw ar,
mirovan x w a r vexw ar,
le nexw ea m in nexw ar,
nexw ea m in hat ji br kirin.
Te im a bang li v e keynika n ex w e nekir?
Ev nexw ee,
tu Xw ed aw end a Roje kirib X w edaya x w e ya sereke.
Ji kerem a x w e re bang le bike,
ji kerem a x w e re bila e w j tevl m e bibe.
Bihele bila e w j b ix w e vexw e.
Bele bila e w w e re cem te X w ed aw end a w e ya Sereke.

Bihele bila nexw ea m in w ere.


Bihele ba keynik w ere.
Bihele bila dsa bi ser x w e ve w ere.
Bihele bila ji b o X w ed aw end a Roje bibe beniyeke ba.
Bihele ba tim ji te re qurbanan bne.
tapariyaye w ele got.
tapariyaye rne dv dendst.
tapariyaye rne dv heland.
tapariyaye got:
Ha ev rn aw a heliya ,
bila xirab j w e le bihele bie, tine bibe.
xirab tineb,
dile X w ed aw end a Roje ya Arnaye bi m in ewit.
X w ed aw end a Roje ya Arnaye se evan li p ey hev
x w e nan m in da.
Ji m in re got:
Bendewar be.
Ji m in re got:
Ava sor a em ji derde te re are nne.
Ji m in re got:
Bendewar be.
Eger tu zanib b endew ar b, tu y e bigihj m irade xw e.
Ji m in re got:
Eger tu zanib bend ew ar b, w e y e tu dixw az be.
Ji m in re got:
Li ser te laneteke m ezin heye.
Laneteke pir bi hez e. M erek mir heye, jineke mir heye
zarokek terikand heye.
Pe dive e w lanet rabe.
Ji m in re got:
Bendew ar be.
Eger tu bizanib b endew ar b w e b extew eriye be.

X w ed aw end a m in se evan li p ey hev w isa got.

ez eva sisiyan hiyar bm.


w e x ta ez hiyar bm, m in li ber sere xw e,
bave x w e y e rnit dt.
Min di aven bave x w e ye li ber sere min rnit de hesir dtin.
Min fed kir, ji ber ku m in mirin xw estib.
Min fed kir,
ji ber ku m in xw estib v kalemer bihelim biim.
Bave m in deste x w e dan ser eniya min.
Ji m in re got:
W exta diya te mir tu zarokeke pik by.
Ji m in re got:
Diya te m ir m in ji jineke din h ez nekir.
G elek jin ketin nav nivna min.
Min ji ti jinan bi qas diya te hez nekir.
Ji m in re got:
Ez hezkirine dizanim. Ez ee dizanim.
Ez dizanim hezkirin aw a jiyane dike e.
Ji m in re got:
Le jiyan ji dildariye hejatir e.
Ji m in re got:
Jiyan ji dildariye m ezintir e.
Ji m in re got:
Jiyan xw etir e ji dildariye,
neb neb dest ji jiyane bem ed.
G otinen w manedar bn.
G otinen w x w e bn.
G otinen w rast bn.
Le tesr li m in nekirin.
Min mna guliye hatibe birrn stye x w e xw a r kir.
Bave m in stye m in e xw arby dt,
w j stye x w e xw a r kir. W j ez fehm kirim.
Ji m in re got:

Heviya x w e nebirre.
Eger darek hne hik nebbe,
v e demsale na, w e dem saleke din bikokan veke.
V e demsale na, w e dem saleke din m ew an bide.
Hema bila tene hik nebe.
Ez xem gn bm, ji ber ku m in bave x w e xem gn kirib.
M in ji x w e re got:
Ez e ed bave x w e xem gn nekim.
M in ji x w e re got:
Ez e ed m na X w ed aw end a m in ji m in re got
bendew ar bim.
M in ji x w e re got:
Ez e w ele ji jiyane hez bikim.
min biryar da;
Ji b o ez careke din li N vanza rast neyem.
m in biryar da;
Ji b o ez careke din li Nvanza nefkirim.
min biryar da;
Ji b o ez careke din nave Nvanza hil nedim.

KEVAIANEHEMN

Ho! E w kese ji aliye X w edaye Roje y e Ezmen


Parezvana m in X w ed aw end a Roje ya Arnaye hatiye
hilbijartin.
Ho! E w k ese li arensa m in a re ahidi kir...
Ho! E w kese li radeya m in a p b y mna dareke nava w^e
vala ahid kir.
Ho! Ew^ kese ahid e ku be eqe ez avv^a m na guliyek
ketibe em , li v perav li w perav dixne.
Min biryar dab ez li Nvanza rast neyem.
Min biryar dab ez li Nvanza nefkirim.
Min biryar dab ez nave Nvanza hUnedim.
Min nikarb xw e d li soza x w e derkevim.
Her end min xw estib bave x w e xem gn nekim,
ez x w e x em gn nekim,
nave x w e ye di nav d ev diranan de pak bikim,
m in nikarb x w e d li soza x w e derkevim.
Ez sere sibeheke derketim ji male.

Ez sere sibeheke di kolanen bi kevir e Hattaye re


derbas bm.

93

Ez sere sibeheke m b er mala Nvanza.


Min x w e li pit dareke veart.
Min x w e veart heta Nvanza derkeve.
M in x w e veart heta siya N vanza bikeve kolane.
W exta e w ji deri derket, ez j ji pit dare derketim .
Ez dtim gimij.
Ez dtim rawestiya.
Ez dtim pirs:
Tu aw a y Nnatta?
Min got:
Bi m ehan e, ro roja m in a h er x w e e,
ji ber ku m in tu dt.
Min got:
Bi m ehan e, ro roja m in a her x w e e,
ji ber ku tu bi m in re girnij.
Min got:
Bi m ehan e, ro roja m in a her x w e e,
ji ber ku tu bi m in re peyiv.
Mm got:
Mala te ava.
Tebesum girnijn li rye Nvanza belav b.
Gimijna Nvanza b rohniyeke rn li bedena min belav b.
Ji m in re got:
T e im a w ele got?
Min tu hertim dt.
Ez hertim bi te re digirnijim.
Ez hertim bi te re dipeyivim.
Min got;
Min got q ey tu ye m in nebn.
Min got q ey tu ye bi m in re nepeyiv.
Min g ot qey tu ji nn xeyidiy.
aven Nvanza xunav bn.
Ji m in re got:
Ez ji te nexeyidm e.

9i

Eger ez bixeyidim , ez e bi x w e re bixeyidim.


Min tu gunehbar nekir.
Eger ez gunehbar bikim, ez e x w e gunehbar bikim.
Min got:
Bi x w e re nexeyide,
eger tu ye bixeyid bi m in re bixeyide,
ji ber ku m in ev bela ann sere te.
N vanza sere x w e hejand.
Ji m in re got:
Na, te ev bela neann sere min.
Min b i x w e xw est.
Na, tu nn berpirsiyare belayen li sere me;
ji b er ku m in j ji te hez kir.
Eger m in nexw esta, m in tu nezk x w e nedikir.
Eger m in nexw esta, m in deste x w e nedida te.
T u ji bo m in he^vesek nn.
T u bextew eriyek ,
tu ahiyek ,
tu k ederek ,
tu e ,
tu serberz y,
tu birn ,
tu h ev y,
tu aransa m in , ku nikarim biguhernim.
W e v^exte ez b i k efx w e lerizm.
W e w e x te ez b i kefxw e giriyam.
W e v^exte m in got:
im a tu min nab mala xw e.
Min got:
W e v^exte tu im a m in w e k e heval nab cem xw e?
im a tu tene dij mna X w edayen xeydok?
im a tu m in stxwar dihel?
Mna belangazek X w ed a je xeyid,
N vanza bi deste x w e rondiken aven m in zuha kirin.

Ji m in re got:
Ma q ey tu dibej li m in x w e te ez ji te dr dijm?
Ji m in re got:
Ez j dixw azim Nnattaye bibim mala xw e.
Ji m in re got:
Ez j dixw azim hertim Nnattaye li cem x w e bibnim.
Ez j dixw azim roja x w e , eva xw e,
nivna x w e bi Nnattaye re parve bikim... Le ez nikarim.
Tu j nikar.
Ji m in re got:
Di navbera m e de du mir hene.
Ji w elate miriyan du mir li m e m eze dikin.
Du mir hene, dikevin x e w n en min.
Xw edayan rye x w e ji m e badan.
X w eda ji m e hers bn.
Du mir di navbera m e de hene.
Berdelek heye dive em bidin wan.
Xw edaye Roje ye Ezmen ji m in re behsa rojen xerab dike.
Ez m cem falbaze. D u m aren re avetin nava ave.
Mar b er bi tariye v e n.
Maran ber bi tariye v e lst.
Pae mar ji nava tariye, xw ne, xirabiye derketin.
Mar ber bi zelalbne v e n.
Maran di nava ava zelal d e bejnen x w e yen re li h ev badan.
Rohniyen bedenen w an aven m in tar kirin.
Falbaz ji m in re got:
Rojen zor li peiya te ne,
w e derbas bibin.
V eqetnen direj li peiya te hene,
w e derbas bibin.
Rojen b i e li peiya te hene,
w e derbas bibin.
Hema tene bila kesek E benda te bimne.
Hema tene bila m irovek ji te baw er bike.

96

Hema tene bila kesek ji te hez bike.


Hema tene bila tu j li benda w e bimn.
Hem a tene bila tu j ji w e b aw er bik.
Hem a tene bila tu j ji w e hez bik.
Bendew ar tene are y e ji b o te.
B aw erkirin tene are ye.
H ezkirin tene are ye.
Sebir tene areye ji b o te.
M in ji falbaze pirs:
W e iqas bajo ev li bendemayn?
Falbaze ji m in re got:
W e direj bajo.
Ji ber k u X w ed a g elek ji te xeyidne.
Falbaze got:
W e direj bajo.
Pe w e li Bar erek biqewim e.
W e erek biqew im e li rye erde erek w e le nehatibe dtin.
D i w er d e w e gelek m irov bimirin,
w e gelek x w n birije,
w e gelek jin bigirn.
Dsa j w e hersa Xw edayan neqede.
Falbaze got:
W e direj bajo,
ere biqede, atiye be,
rew a nediyar, m na mija x w e li iyaye proz badaye,
w e her devere zevt bike.
Min ji falbaze pirs:
Ez e aw a fehm bikim lanet rabye?
Falbaze got:
Xw edaye ji te re naneyeke binin.
Xw edaye ji te re biyaniyek binin.
Ew biyan ye lanete rake.
Min ji falbaze pirs:
K ye, e w biyan? W e aw a lanete rake?

97

Falbaze got:

Ez w e nizanim.
Min a maran di h ew d ik d e nan m in dan ji te re g o t
Ez j vegeriyam mala xw e.
Min gotinen falbaze fehm nekirin.
X w edaye Roje ye Ezmen bi ev li m in eyan b ji m in re
vegot
X w edaye Roje y e Ezmen g o t
Ho! Nvanzaye merxas,
ho! Nvanzaye beare,
ho! Nvanzaye gunehkar.
Bendew ar be...
Ji bo xw epaqijkirine bendew ar be.
Ji bo xw eghandine bendew ar be.
Ji bo bextew eriye bendew ar be.
Li benda w biyaniy be ku ji dem eke ji salan w ed etir be.
E w e te paqij bike,
e w e te bigihne mirade te,
e w e te b ex te w e r bike.
Bazinek ji duw anzdeh xelekan bide ekirin.
Her xelekeke bazin bibe bajarek din e w e le t
Li ser h er x elekeke bazin,
nave bajare tu ye xeleka din bibiye bide nivsandin.
Bazinan li duw anzdeh bajaren cihe veere.
Li ser her xelekeke cihe veartine binivsne.
Pae bendew ar be.
Li benda biyaniye ji dem eke ji salan w edetir tu ye bimn.
Bila biyan be.
Bila b e bazinen li bajaren dr berh ev bike.
Ba berh ev bce, bne cem hev.
Ha w e w e x te w e laneta re ji ser te rabe.
Ha w e w e x te te bigije mirade xw e.

Ha w e w e x te bextew eriye li deriye te bide.


Ha w e le Nnatta. X w edaye Roje ye Ezmen w ele ji m in re got.
W exta evna m in a bi tene Nvanza w ele got,
ji kefa re aven m in tij rondik bn.
Xuya b di datviya daw de em e bighana hevdu.
G elek sal derbasbna j em e di daw iya daw de
bighana hevdu.
Min j jere behsa vegotina Xw edaw enda Roje ya Arnaye kir.
N vanza k efx w e b w ex ta bihst.
W er x u ya b, her en d gelek sal derbasbna j
em e di daw iya daw de bighana hevdu.

KEVAIADEHEMN

Ho! E w kese pit rojen tar te.


Ho! E w kese li qate X w edayan te naskirin,
li qate X w edayan te hezkirin.
Hevdar im ku tem ene te bi x e r x w e derbas bibe.
Hevdar im ku tem ene te mna em ek direj be.
Hevdar im ku tem ene te m na riya Xw edayan rohn be.
Min w ex ta gotinen Nvanza bihstin hundire m in x w e b,
de m in freh b.
m in ji w baw er kir.
Min ji w X w edayan b aw er kir.
Nvanza bazine ji duw anzdeh xelekan da ekirin.
N vanza xeleka yeke da min.
N vanza xeleken din bir bajaren din.
her x elekek li bajarek veart.
m e even x w e bi sebre,

me rojen xw ebisebre,
m e evna x w e b i sebre haven kir em bendew ar bn.

w e x ta em bend ew ar bn, m elkan x w e ji er re amade kir.

wexta em bendewar bn,


Mvatall Hattl biryara er dan.
Ramses biryara er da.
Mvatall biryar da ji b o em ji paytexta x w e Hattaye,
bar bikin w elate Tarhandaya li pita iyan.
bave min e esilzade Marva evna min a esilzade Nvanza
tev min, m e bar kir Tarhndaaya li pita iyan.
m in bajare zarokatiya x w e Hatta terikand.
m in bar kir w elatek h nas nedikir Tarhandaye.
amadekariyen er d ew am kirin.
ji kanan hne zedetir hesin hat derxistin.
hostekaran hne zedetir tr kevan ekirin.
hostekaran hne zedetir r bivir ekirin.
xeratan bi sedan erebeyen er ekirin.
ji w elet bi hezaran hesp hatin berhevkirin.
ji w elet bi hezaran ervan hatin komkirin.
w ex ta e w zivistan bi daw b, jinen li w elet xem gn bn.
w exta e w zivistan bi daw b, kal pren w elet xem gn bn.
w ex ta e w zivistan bi daw b, xo rten w elet bi tirs, w erek
heyecan bn.
w e x ta e w zivistan bi daw b,
w ex ta e w buhar hat, ez ji bo N vanza b i fkar bm.
W exta b erf diheliya, kullk vedibn, zad digihtin,
ez ji b o N vanza b i fikar bm.
Le Nvanza rehet b.
N vanza ji m in re behsa kehaneta Xw edayan kir.
N vanza bi bra m in xist ku er j hebe, veqetn j hebe,
m irin j hebe, kehanet e bi cih be.
Y a diviyab em bikin tene bendew ari b.
em li bende man.

w e x ta b erf heliya w e x ta kullkan vekir w e x ta zev


n bn,
esker daketin jer, destpekirin daketin w elate Sriye.
Buhara li w elate x w e berdan,
ji bo mirin kutine, destpekirin daketin w elate Sriye.
m in N vanza eveke xatir ji hev xw est.
m e eveke,
tene bi aven x w e dest da hevdu xatir ji hevdu xw est.
tene m e bi gotinen x w e dest dan bed enen hevdu xatir
ji hevdu xw est.
Ji ber k u destdana hevdu qed exe b.
Ji ber k u Xv^eda hers bbn.
Ji ber ku Xtvedayan qedexekirib.
Ji bo m e dest bidaya hevdu diviya b, em bendev^ar bna.
em bendetvar bn.
Mvatall eskeren x w e n Qadee.
N vanza eskeren x w e n Qadee.
Hattl eskeren x w e n Qadee.
Li w^ir, r, tr kevan,
erebeyen er rim en Ramses li benda w an bn.
Li tvir mirin li benda w an b.
ez her roj mirim, w ex ta N vanza li Qadee b.
her roj tr li dile m in ketin.
her roj r di bedena m in re bn.
ez h er roj di bin erebeyen er de mam.
rojeke ez mirim, v^exta N vanza li Qadee b.
hem jinen li w elet fena m in bn.
Mna m in her roj mirin.
Mirin, le heviyen v^an neikestin.
Hem ji er li benda neyeke bn.
N e kula kes b ku w e k di er de bi serkeve,

kul meraqa wan mer, kur biraye wan bn,


gelo tve sax vegeriyana.

pir derbas neb ne batin.

wexta destpe kir ne hatin,


ji her male denge neke bilind b.
Ji her maleke miriyek,
ji her maleke ervanek.
li her m ale jineke n regireday,
her mal bajar bi e, n kedere xeriq.
w ex ta encam a er hatib ekerekirin,
ne em ne j Misr bi serketibn.
N eghane hatib got:
Meydana er a li Qadee pir q elebalix b.
Li Qadee ezman say vekirb,
ji bo X w edayan karbya er ba bidta.
Y en m e k em n dann peiya yekneyen Misriyan.
Jixw e bi git ar leken Misriyan hebn.
Le her ar lek ji hev qetiyabn.
Y en m e er birin ser yek ji ar leken Raye.
Pe Ra, pae leka Am one li cihe cih hatin qedandin.
Ramses b qurbane betecrubetiya xw e.
Y en m e du leken Misriyan pare kirin,
mna iyayek ji nave v e biqelein.
Misr perian bn, li ber erebeyen m e yen er,
biviren m e ren m e yen er.
Le Kagayiyen di nava refen m e de er dikirin,
baw erkirin ku er qediyaye.
Kagayiyan baregeha yekneyeke Misriyan talan kir.
Pergala er belavkirin ber ku er bi daw bibe.
Bi v away, lekeke Misr karb bi diz, ji pa ve nezk bibe.
Bi v away, serketineke vebir ji desten m e .
Bi v away, m e serketin bi Ramsese tekbiri re parve kir.
Le dsa j encam eke xirab neb.
Ramses roja din derneket meydane.
x w e vekiand w elate xw e.
x w e vekiand, Sr ji r biviren m e re berda.

106

Le bele jinan guh nedida van neyan.


W an li mer, zarok birayen x w e pirs.
Neghan nikarb neyeke ba bide wan.
N eghan got:
Ez nizanim.
Neghan got:
G elek mir h ebne li meydane.
Got:
Ez nizanim k mir, k ma?
Jin bi neghan re xeyidn.
Tev jinan ez j xeyidm.
Min got:
Tu Nvanza nas dik?
Nvanza fermandarek m erxas e.
Min got:
Eger tu N vanza nas nak, aw a n eyen rast tn?
Nvanza ku erek e li her pe er dike.
N eghan ji m in tirsiya.
N eghan ji jinan tirsiya.
N eghan x w e li pit du parezvanan veart ji m eydane
reviya.
Em jin li m eydane man.
Em bi ea x w e ya ji bo mer, zarok birayen x w e man.
pae esker hatin.
Esker sax salim hatin.
Esker birndar hatin.
Eskeren aven x w e, mil lingen x w e w endakir hatin.
Pae kes nehat.
Pae ji y en nehat hev hat birrn.
Pae ji bo y en nehat her jin, mal bajar giriya.
Le ez hevdar bm.

Min digot eger titek xirab bi sere Nvanza hatibya,


w e ji sed sed bihata bihstin.

Ji sed sed w e bihata zann.

ez li bende bm, ji bo careke din Nvanza bibnim.


aven m in li deriyen bajer bn.
G uhe m in li neyan b.
Ez li benda ketina N vanza ya bajer bm.
Le Nvanza neb a t
Nvanza venegeriya w elate Hattiye.
Ez b i tenebna x w e re mam,
ez bi tena sere x w e mam,
ez m am bi heviya x w e ya ji m in hatib stendin.

KEVAIAYANZDEHMIN

Ho! Ew k ese dt heviyen m in ikestin,


ho! E w kese m in h n ex w est heviyen w biken,
w e eve bave m in Marva n e an.
W e eve bave m in di w ex tek e germ de ku beh n li m irov
diikand got:
Nvanza di er de w en d a bye.

Got:
Netirse, kes nedtiye e w miriye.

Got:
Netirse, kes nedtiye birndar bye.

Got:
Pit ere daw kes e w nedtiye.

Got:
Belk esr ketibe deste Ramses.
Belk Ramses e w b i x w e re biribe Misre.

G ot
Bisekine, nerijne rondiken aven xw e.

Got:
Fikaran neke, er qediya.
Fikaran neke, di dem eke nez de hevdtin w e dest p e bikin.
Di deste m e de j esilzadeyen Misre esr hene.
Em e w an bi N vanza biguherin.
W exta m in gotinen bave x w e bihstin, min ser rakir li ber
Xwedayan.
Min got, w e sozen x w e ji br kirin.
Min got, m a hn bi m e dilzin.
Min got, ma h n e v e laneta x w e tim li ser m e bihelin.
mna Xw edaya Firtone hersa x w e bide ser dareke,
v a ye, ez j w isa m na dare hejiyam li cihe le sekinbm.
Ber aven m in re b, m na evaran tar z bikeve erde.
Ez ketim erde mna kat terhek teze ye ji qurm e x w e bikeve.
Bave m in ez rakirim.
Bave m in ez birim nav nivnan.
Bave m in b i gotinen x w e yen dilxw eker xistim xew e.
Diyar b pedendstiye, Nvanza hat x e w n a min.
Ji m in re got:
Ev i hale te ye?
Ji m in re got:
Ma tu kehanete nizan?
Ji m in re got:
Bendewar be. Biyaniye em li bende ne w e m e bigihne hevdu.
w ex ta m in N vanza dt,
w ex ta m in gotinen w bihstin,
ez bm ku m na bi rast min e w dtibe.
Ez bm ku mna bi rast p ere peyivbim.
roja din ji k efxw eiye ez ji nav nivnan derketim.
ez bend ew ar bm.
Ez b end ew ar bm, even direj, tevahiya rojen direj,
biharen en, havnen tertij,
payzen westiyay, tevahiya zivistanen dijwar,
salen gelek drdirej.

112

Li ser van erdan en d er qew im n, end talan,


end ah keya li ser text rnitin,
end ahan nikarbn hukim bikin,
end m irov mirin, end m irov hatin dine,
end xanet, en d eq,
end roan, end ayn,
end bender rabn, end daw et ebn.
Ez bendew ar bm.
Melk Mvatall mir, ez bendew ar bm.
Kure w rh Tep mir, ez bendew ar bm.
Hattl bi dekdolaban rh Tep ji w elat qewitand, ez
bendew ar bm.
Hattl di daw iya daw de giht xw eziya xw e,
ez bendew ar bm.
Hattl b melk, ez bendew ar bm.
Paytext dsa birin Hattaye, ez bendew ar bm.
Pdhepa b melke, ez bendew ar bm.
Pdhepa, ji Ramses re nam e and, li N vanza pirs.
D i nam eya dvdirej de tene bi xeteke li Nvanza pirs.
T ene bi x e te k e pirs, le ez hevdar bm, ez bend ew ar bm.
Ji Misre pit m ehan nam e hat.
Ez li ber o n ge M elikeye li ser totiken x w e rnitim.
Min bi hev, li nam eye guhdar kir.
Ramses w eh a digot;
M elkeya w elate Hattiye, Melkeya M ezin Pdhepa,
Ez biraye te, ba im.
Malen min, zaroken min, arteen min, hespen min, erebeyen
m in ba in.
Li w elet bi piran ba qenc heye.
Hevdarim xw ika m in tu j ba b!
Hevdarim, m alen te, zaroken te, arteen te, hespen te, ere
beyen te j ba bin.
Esilzadeyen te ba bin!

113

Li piraniya w elate te ba qenc hebe.


Saloxdaren min, tev neg^hanen xw ika min hatin cem min.
W an ji m in re ragihandin,
M elkeya Mezin, M elkeya Hattiye xw ika m in ba e.
W an ji m in re,
baiya xw ika min,
baiya zaroken xw ika min,
qenciya li w elate w an ragihandin.
Min w ex ta n eyen x w e yen xw ika x w e girtin
k efxw e bm.
m in w eh a got:
Mala X w ed e ava ba in.
Min nam eya xw ika m in ji m in re andib dt
m in dabaen xw ika m in M elkeya M ezin a Hattiye pir ba
anbn ziman bihstin.
Biraye m in Melke M ezin e Hattiye, Melke M ezin ji m in re
w eh a nivsand:
Ew kesen w e rne b i misk enber li sere kea m in birenin
bine.
Ew bila w e bibin mala m elke mezin!
Ha biraye m in ji m in re w ele nivs.
Ev biryara biraye m in ji m in re ragihandiye x w e e.
X w edayen Misre X w edayen Hattiye
ji bo em her du w elaten m ezin heta hetaye bikin yek
em ghandin biryareke bi v reng.
W ele digot Ramsese mezin.
Ramsese Mezin behsa karbaren m ezin dikir.
Le hem a xeteke bi tene j behsa Nvanzaye nedikir.
Le m in heviya x w e w en d a nekir, ez bend ew ar bm.
Bave m in Marvae esilzade mir.
Bave min Marvae esilzade neviye x w e nedt mir, e z bendew arb m .
W elate m in bi Misre re peym ana dostaniye m ohr kir,
ez bendew ar bm.

Melk Hattl Frewn Ramses peym ana dostaniye li ser


heft kevalen cihe kolan, ez bend ew ar bm.
Hattl ji Ramses re got biraye min.
Ez fkirm ku x w e z beriya er ji hev re bigotana bira ez
bendew ar mam.
Ez fkirm ku ma h eyf neb esker mirin ez bendew ar mam.
Ez fkirm ku ma dayik, zarok jinen eskeren mir ne gne
bn ez bendew ar mam.
Min got; ma neheyfa m in e,
ma neheyfa Nvanza ye ez giriyam ez bendew ar mam.
Ez bi Xw edaye Roje ye Ezmen, Xw edaw enda Roje ya Arnaye
Nvanza baw er bm bendew ar mam.
w ex ta ez b end ew ar mam, ji bo biyaniye w e m e ji lanete xilas bike bixw ne, m in ev keval dan nivsandin.
Ez bendew ar m am pr bm.
Di ongen m in de h ez nema,
pore m in mna ew ren bi k eder g ew r bn,
erm e m in qermi, rohniya aven m in zell b,
le ez bend ew ar mam.
G otinen bidim nivsandin qediyan bendew ar mam.
Min heviya x w e w en d a nekir,
le baw eriya m in hinek kem b.
W exta baw eriya m in hinek kem b
Nvanza x w e nan m in da.
Mna X w edayek x w e di x e w n e de nan m in da.
Heviya m in n kir got bend ew ar be. ez bendew ar mam.
Ez niha pir westiyay me.
Niha sura baye ya ji w elate miriyan te bedena m in sar dike.
Niha w ex ta m in nema.
Le ez dizanim bendevvariya m in neqediya.
Ez dizanim, bed enen m e negihjin hevdu j aw a bibe
w e ruhen m e bigihjin hevdu.

KEVAIA DUWANZDEHMN

Ho! Biyaniye ji dem eke ji salan w edetir te.


Ho! Ew kese w e m in bigihne Nvanza.
Ho! Ew kese w e N vanza ji m in re bne.
Niha ji m in re bibeje, bi rast tu hat?
Gotinen m in dane nivsandin, te xwendin?
Bi rast, tu li duw anzdeh bazinen li duw anzdeh bajaran
veart geriyay?
Tu y duw anzdeh bajaren cuda?
T e duw anzdeh xeleken bazinan dtin?
T e duw anzdeh xeleken bazinan ji bo m e bigihne hevdu
berhev kirin?
Tu y e N vanza ji m in re bn?
N axw e Xw edayan dsa em xapandin?
N axw e Nvanza be sedem duw anzdeh bazin dan ekirin,
N axw e Nvanza be sedem e w veartin li duwanzdeh bajaran,
N ax w e tu, biyan, n axw e tu tiney?
N axw e bendew ariya m in tew b?
N axw e em re m in tew derbas b?
N axw e m in m in tew ji Nvanza h ez kir?
N ax w e min...

119

Maneya hiyerogjfen di pirtke de

Ez

Evndar

X w ed aya Firtone ya Ezm en

Jiyan

iya ye Proz

Zar Z e

X w ed aye R oje

Zarok, K e ik

t i

M elk eya M ezin

Pevn

> "<

M elk

4 .

Hin naven di pirtke de di derbas dibin


Hatt;
Qewmek e, BZ di navbera salen 2500-1700 de li Anatolyaye aristaniyeke mezin ava kiriye. Httiyen pae batine bereme ji aliye aristan baweriye/mtolojiye ve gelek ketine bin bandora Hatti
yan.
Htt
Yekemin dewlet e, BZ ji salen 2000i ta sedsala VIII. BZ li Anatolya
ye bukim kiriye.
Hatta:

Paytexta mparatoriya Htitan e. 5 km nezi naveya orime Sngrliye ye, li Bogazkoye dikeve.
Tarhndaa:
Bajarek e, di dema ere Qadee de ji bo demeke ji Httiyan re paytexti kiriye.
Meclsa Pankyan;
Di dema Httan de meclsek e, bem qannan derdbdne bem j
dadgeriye dimene.
Li Sriya kevn bajarek e.
ereOade:
Li rye erde yekemin ere mezin e ku BZ di sala 1290 de qewimiye. Ji ber ku li nez bajare Qadee qewimiye bi v nav te bildan.
Nnatta;
Jinek e, ji malbateke esilzade ya Httiyan te.
Marva:
Bave Nnattaye.
Nvanza:
Zilame Nnattaye je bez kiriye. Fermandare Httiyan.
Mann:
Jina Nvanza.
Zt:
Zaroke Nvanza Manniye.
nara:
Hevale Nnattaye zarokatiye. Ciwane ji Nnataye bez kir.

Zvapp:

Bave nara.
Melk MvataD

Melke Httiyan Mvatalliye duyemn. Ji 20 salan zedetir hukim kiriye.


UrhTep:

Kure Mvatalliye duyemn. Ji aliye ape xwe Hattliye seyemn ve


ji text hatiye xistin.
Melk Hattl:

Hattl ye seyemn. Biraye Mvattaliye duyemn. Yek ji melken


mezin bi hers e Httiyan.
Melke Pdhepa:

Jina Hattl ye seyemn. Di dewleta Httiyan de yek ji melkeyen


bi tesr.
Ramses

Frewne Misre Ramsese Duyemn. Di ere Qadee de fermandare


arteen Misre.
MelkTelpn:

Melke Httiyan. Ji bo kutinen di nava qesre de bi daw bike, bi


nave xwe fermannameyek dendstiye.
Melk ppnHma:

Yek ji melken girng en Httiyan. Erden welat freh kirine dewleteke bi bez ava kiriye.
Zannanza:

Kure ppllma ye ji aliye Misriyan ve hatiye kutin.


Ttenkamon:
Frewnek Misre ye, ku bi dekdolaben nava qesre hatiye kutin.
Ankesenamon:

Melkeya Misre, jina Ttenkamon.


Serkee Eje:

Di dema Misra kevin de serkeeyek e, dizane dekdolaban bigerne.

Ahm et Umt: di sala 1960 de HDloke hat dine. Di sala 1983an


de Zanngeha Marmaraye Bee Reveberiya Gelemperiye qedand.
Di navbera salen 1985-1986an de li Akademiya Zanisten Civak ya
Moskove ders dtin.

124

Ahm et U mt di sala 1960 de li D loke hat dine. Di sala


an de Zanngeha Marmaraye Bee Reveberiya Gelemperiye qedand. Di navbera salen 1985-1986an de li Akademiya
Zanisten Civak ya M oskove ders dtin.

1983

126

ESJANEKE H TflYA N

q
*'

Li A n a to liy e yeJ?&S^ du^l^tja m ezin :


Li rye er d e y ek & m i< ^ ereJfn ^ ^ m ffi!d e^
J i n e k ^ m t m ya
sa ia n
V
li b en d cT ^ v n d ^ xw e'jN n a tta .
E v n eke nrvcomayt: N n a tta N v a n za ..,

j
i

''i

> ?< .

^1