P. 1
mitoz mayoz proje ödevi.

mitoz mayoz proje ödevi.

|Views: 2,382|Likes:
Yayınlayan: gkbrkddbs

More info:

Published by: gkbrkddbs on May 01, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/01/2010

pdf

text

original

Fen ve Teknoloji Dersi Proje Ödevi.

MİTOZ VE MAYOZ BÖLÜNME

HÜCRE BÖLÜNMESİ
Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır.Hücre bölünmesi hücre çekirdeğinde başlar ve birbirini takip eden evrelerden (safhalardan) oluşur. Yoğurdun mayalanması, bitkilerin büyümesi, tohumun çimlenmesi, yaraların iyileşmesi, büyüme ve gelişme olayları hücre bölünmesi sayesinde gerçekleşir. Hücre bölünmesi; mitoz bölünme ve mayoz bölünme olarak iki çeşittir. Hücre bölünmesinin amacı canlılarda üremeyi ve büyümeyi sağlamaktır. Canlılar hücre sayısına göre tek hücreli ve çok hücreli canlılar olarak iki grupta incelenir. Tek hücreli canlılarda hücre bölünmesinin amacı (hücre sayısını arttırarak) çoğalmayı (üremeyi) sağlamaktır. Çok hücreli canlılarda hücre bölünmesinin amacı (hücre sayısını arttırarak) doku, organ ve sistemlerin büyüyüp gelişmesini, yıpranan dokuların onarılmasını, ölen hücrelerin yerine yenilerinin yapılmasını sağlamaktır. Bazı çok hücreli canlılarda sperm ve yumurta hücrelerinin oluşturulması hücre bölünmesi sayesinde sağlanır.

MİTOZ BÖLÜNME
Hücre mitoz sırasında birbirini takip eden farklı evrelerden geçer. Bu evreler sırasında çekirdeğin ve sitoplazmanın bölünmesiyle iki yavru hücre oluşur.Hücre bölünmesi öncesinde çekirdekte bulunan ve canlının kalıtsal özelliklerini taşıyan maddenin (kalıtım maddesi) birer kopyası yapılır. Bu kalıtım maddesi mitozun başlangıcında kromozom adı verilen yapılara dönüşür.

Hayvan hücresinde mitozu gösteren yandaki şemayı inceleyelim. Mitozun ilk evresinde kromozomlar belirgin halde görülmeye başlar. Daha sonraki evrelerde hücrenin ortasında dizilen kromozomlar ikiye ayrılarak, hücrenin karşılıklı kutuplarına doğru hareket eder. Böylece oluşacak hücrenin ikisi de kromozomların, dolayısıyla kalıtım maddesinin birer kopyasını almış olur. Bu şekilde çekirdek bölünmesini tamamlayan hücre,sitoplazma bölünmesine geçer. Sitoplazma bölünmesi sırasında hayvan hücresi görüldüğü gibi ortadan ikiye boğumlanır ve mitoz bölünme tamamlanır. Bitki hücresinde hayvan hücresinden farklı olarak hücrenin ortasında ara lamel adı verilen bir yapı oluşarak hücre ikiye bölünür

Mitoz bölünmede, ana hücreden iki yavru hücre oluşur. Oluşan bu hücreler ana hücre ile ayni sayı ve özellikteki kromozomları içerir. Vücut hücreleri anne ve babadan gelen kromozom çiftlerine sahiptir. Bir takim halinde kromozom içeren hücreler "n" ile gösterilir. Bir takim (n) anneden, bir takim (n) babadan gelmek üzere iki takim kromozom bulunduran hücreler ise "2n" ile gösterilir. Örneğin insanların vücut hücrelerinin kromozom sayısı 2n=46'dir. Öyleyse insanların vücut hücrelerinde 23 çift kromozom olduğunu söyleyebiliriz. Kromozom sayıları ile canlıların büyüklüğü ve gelişmişliği arasında bir ilişki yoktur. Tablodaki bilgilerden yola çıkarak kromozom sayıları fazla olan canlıların, örneğin kromozom sayısı 500 olan eğrelti otunun insandan daha gelişmiş olduğunu söyleyemeyiz.

Mitoz Bölünmede Dikkat Edilecek Hususlar
• • • • • Tek hücrelilerde çoğalma , çok hücrelilerde büyüme için kullanılır. Yıpranan ve yaralanan hücrelerin iyileşmesi mitoz ile olur. Oluşan hücrelerin Kromozom bilgisi aynıdır. Büyüme sırasında mitoz bölünme hızlıdır. Sinir, Sperm ve Yumurta hücrelerinde mitoz bölünme olmaz.

EŞEYSİZ ÜREME.
Bir canlının tamamen kendine benzer yeni bir canlı oluşturmasına eşeysiz üreme denir.Eşeysiz üreme mitoz ile gerçekleşir. Oluşan canlılar ana canlıya benzer olup aralarında kalıtsal çeşitlilik görülmez.Eşeysiz üreme; bölünme, tomurcuklanma, vejetatif ve yenilenme olmak üzere dört farklı şekilde gerçekleşir. Bölünerek Üreme:Bir hücreli canlılarda görülen üreme şeklidir. Vejetatif Üreme: Bitkilerin dal, yaprak gibi kısımlarından yeni bir bitki meydana gelmesine vejetatif üreme denir.

Örneğin; Amip, bakteri, öglena, paramesyum bölünerek üreme gerçekleştirir.

Örneğin; Söğüt ağacının kesilen dallarının toprağa dikilmesi ile yeni bir söğüt ağacı oluşması

Rejenerasyon ile Üreme: Bir canlının kopan veya parçalanan doku ve organlarını yenilemesi olayına rejenerasyon denir.

Tomurcuklanarak Üreme: Ana canlı vücudunda üremeye yönelik oluşan çıkıntılara tomurcuklanma ile üreme denir.

Örneğin;Kuyruğu kopan bir kertenkelenin kuyruğunu yeniden oluşturması.

Örnek: Hidra , Süngerler ,Sölenterler, Deniz Anası , mercan gibi deniz hayvanları ile Mantarlardan bira mayası

MAYOZ BÖLÜNME
Dişi eşey hücresi (yumurta) ile erkek eşey hücresinin (sperm ya da polen) birleşmesiyle oluşan zigottan yeni bir canlının meydana gelmesi olayı eşeyli üreme olarak adlandırılır. Eşeyli üremede dişi ve erkek bireyin genetik özellikleri yavrulara aktarılır. Kalıtsal özelliklerin yavrulara aktarılabilmesi için canlılarda mitozdan farklı bir hücre bölünmesi gerçekleşir. Mayoz olarak adlandırılan bu bölünme sonucunda üreme hücreleri oluşur. Mayoz, 1. mayoz ve 2. mayoz olmak üzere iki aşamada gerçekleşir. Her iki aşamada bir sonraki sayfadaki şemada görüldüğü gibi birbirini takip eden evrelerden oluşmaktadır. 1. mayozda kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya başlar. Biri anneden diğeri babadan gelen aynı büyüklük, şekil ve kalıtsal özelliklere sahip olan kromozom çiftine homolog kromozomlar adı verilir. Mayoz, bitki ve hayvanlarda üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar. Oluşan üreme hücreleri n sayıda kromozom içerdiği için, döllenme sonucu oluşan zigot 2n kromozoma sahiptir. Bu şekilde, canlılarda nesiller boyunca kromozom sayısının sabit kalması sağlanır. Ayrıca mayoz sırasında gerçekleşen parça değişiminden dolayı oluşan hücreler ana hücreden farklı genetik yapılara sahip olur. Genetik yapıdaki bu farklılık canlıların biribirinden farklı özellikler göstermesine neden olarak tür içinde çeşitliliği sağlar. Çeşitliliki aynı türün bireylerinin kalıtsal yapısının farklı olmasıdır.

MAYOZ BÖLÜNMENİN EVRELERİ

MAYOZ İLE MİTOZUN FARKLARI

KAYNAKÇA:
• http://stratikos.googlepages.com/mhc


• • • •

http://www.fenokulu.net/portal/Sayfa.php?Git=KonuID=620
http://ogrenci.hacettepe.edu.tr/~b0245491/hucre.htm http://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCcre_b%C3%B6l%C3%BCnmesi http://tr.wikipedia.org/wiki/Mayoz http://www.biltek.tubitak.gov.tr/merak_ettikleriniz/index.php?kategori_id=2&soru_id=1477

HAZIRLAYAN: Gökberk Ziya DEDEBAŞ. 496

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->