P. 1
Məktublar-Şirvani Seyid Əzim

Məktublar-Şirvani Seyid Əzim

|Views: 726|Likes:
Yayınlayan: Umud Urmulu
Məktublar-Şirvani Seyid Əzim
Məktublar-Şirvani Seyid Əzim

More info:

Published by: Umud Urmulu on Apr 19, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/26/2013

pdf

text

original

Mektublar

Sirvani Seyid Gzim






Pdflesdiren: kitablar sayti

http://www.kitablar.com










HGSGNBGY MGLÌKOVA

Ey hesenbey, müellimi-dana!
Ey eden ehli-alemi ehya!
Ey çatan aleme sefa senden,
Eyleyir Seyyid iltica senden--
Ki, bu mektub kim, xeyalımdır,
Ghli-Qafqaze erzi-halımdır;
Edesen çap, ey gözüm nuri,
Ta ola ruzigar meshuri.
Gsselam, ey ehaliyi-Qafqaz,
Ey reisani-sahibül-ezaz!
Gsselam, ey güruhi-xeyr-eser,
Milletin qeyretin çeken kesler!
Kiside olmasa eger qeyret,
Ondan, elbette, yaxsıdır övret
Dadü feryad, ey güruhi-izam,
Oldu zaye bu milleti-islam.
Günü günden zelilü xar olduq.
Möhnetü qüsseye düçar olduq.
Bu qeder derd kim, olur hadis,
Ona bielmlik olur bais.
Bir beladır bu derdi-nadani--
Ki, onun elm olubdu dermani.
Bu teeccübdür, ey güruhi-beser,
Bir kisi yatsa, naxos olsa eger,
Axtarır bir tebibi-danadil,
Ta ki, sehhet ola ona hasil.
Ìndi naxosdu milleti-islam,
Ona lazımdır eylemek encam.
Derdimizdir bu derdi-nadanlıq--
Ki, tutubdur bizi perisanlıq.
Qeyriler etdiler tereqqiyi-tam,
Qaldı zilletde firqeyi-islam.
Kisinin olmadısa dünyası,
Bari lazımdır olsun üqbası.
Bizde ne axiret, ne dünya var,
Olmusuq bir yaman belaye düçar.
Her vilayetde var bes-on kesebe,
Glli min seyyidü axund, telebe,
Glli dervis, elli mersiyexan,
Hamının sözleri tamam yalan;
Glli min suxte, elli min sail,
Glli min hoqqabazi-naqabil,
Hamının fikri xelqi soymaqdır,
Quru yerde bu xelqi qoymaqdır.
Xelqe bunlar hamı qurublar dam,
Bir bunu annamır bu qövmi-avam.
Siemiz sünniye eder töhmet,
Sünnimiz sieden eder qeybet.
Bizi puç etdi sie, sünni sözü,
Ghli-islamın oldu kur gözü.
Bize sairler eyleyir töhmet,
Çün tereqqi edibdir her millet.
Gerçi var is qanan kisi tek-tek
Gkseri-xelq evamdır, bisek.,
Neylesin is qananlar, ay qardas,
Qurunun oduna yanır yas.
Babi-elm olmayıb bize mesdud,
Kesb eden yoxdur anı, leyk, ne sud!
Bundan eqdem egerçi kesbi-ülum
Müskül idi ve leyk, ey mexdum,
Ìndi isler çıxıbdır asane,
Resmi-dünya düsübdü samane,
Tapıb övzai-masiva tegyir,
Göye çıxmaga xelq edib tedbir.
Paraxod oldu gestiyi-yelkan,
Özge samane düsdü xelqi-cahan.
Leyk biz bilmenük göz açmagi
Köhne islerde qalmısıq baqi.
Babamızdan ne görmüsük evvel,
Dexi ondan sevaye olmaz emel.
Meselen, bir müellimi-elem,
Deye xursidi merkezi-alem,
Deye sabit günü, yeri seyyar,
Zelzele baisin bilirse buxar;
Deye kim, var eraziyi-tisin,
Yerin altında yoxdu gavi-zemin;
Serh ede gün tutulmagın sözünü,
Deye kim, ay tutur günün üzünü,
Tutulan veqtde mehi-taban,
Deye kim, zilli-erz edir pünhan;
Ede ersin xürusunu inkar,
Etmeye bu kelame istigfar.
Deyecekler ki, cümle: kaferdir,
Bu seqi münkiri-peyemberdir!
Bu nedendir? Savadımız yoxdur,
Elmde ictihadımız yoxdur.
Bilmirik biz hedis menasın,
Qanmırıqq ehli-ser fitvasın.
Bixeber olmusuq serietden,
Basımız çıxmır elmi-hikmetden.
Baglanıbdır rehi-meisetimiz,
Gerçi var kesbe istitaetimiz.
Olmusuq misli-tenbeli-Begdad,
Edirik cümle bext elinden dad.
Kesb üçün hezreti-resulüllah--
Dedi: -- «Glkasibü hebibüllah»[1].
Zineti-sexs elmi-edyandır,
Elmsiz sexs misli-heyvandır,
Size, ey xelqi-bibeser, elan
Rövsen olsun bu nükteyi-pünhan,
Bu Hesenbey ki xud müellimdir,
Tanıyırsız ki, bir onu kimdir?
Bir leim idi ol refii cenab,
Mesqetür-resi qeryeyi-Zerdab.
Oxuyub elm eyledi hasil,
Ta ki oldu bu nemete vasil.
Elmden oldu ol bülend mekan,
Qaldı yoldasları veli çuban.
Gyyühennas, kimyadır elm,
Mezheri-zati-kibriyadır elm.
Çünki var idi bizde nadanlıq,
Bize üz verdi çox perisanlıq.
Ìndi Sirvanda açmısıq mekteb,
Dersimiz rusü türkü farsü ereb.
Zehmetim çoxdu, hiç nefim yox,
Leyk heqqe ümidvarem çox--
Kim, bu zehmetler olmaya zaye,
Belke bu macera ola saye.
Seyxül-islamü müftiyi-islam
Ìkisi bir olub, ede encam.
Çünki bunlar reisi-milletdir,
Medeni-lütfü kani-qeyretdir.
Nece kim, ol müellimi-evvel,
Ona Tiflisdir meqami-mehel,
«Qafqazski uçebni»nin miri,
Hikmetin canı, elmin iksiri,
Mahi-fevralda ol sefaxane,
Mene yazmısdı bir rizaname.
Sizi tari, bir eyleyin insaf,
Gövheri-metlebe olun serraf!
Gör nece xeyirxah kesler var,
Eyleyin qeyret, ey ülül-ebsar!
Bavücudi ki, rusdur o cenab,
Sad olur elm kesb ede tüllab.
Ol bu emre görün, olur dilsad--
Ki, müselmanlar olsun ehli-sevad,
Seyyida, besdi, nezmi qıl kutah,
Xatirin cem qıl ki, insallah,
Seyxül-islamü müftiyi-xosnam
Usqola emrine eder encam!

[Ìstinad1: Aldah zehmetkesin dostudur,].






HGSGNBGY MGLÌKOVA
(Möhsüne cavab)
Ey bize xeyrxah olan Möhsün,
Ghli-ehsanü xosnisan Möhsün!
Milletin qeyretin çeken qardas,
Töxmi-xosbextlik eken qardas.
Sözlerin dün getirdi sure meni,
Sad qılsın görüm ilahi seni!
Yazmıs idin ki, ey güruhi-beser,
Ghli-islam, qövmi-paksiyer,
Ayılın birce xabi-qefletden,
Geri qaldıq temam milletden!
Aferin, ey yeganeyi-dövran!
Pendine yoxdu sekkü reybü güman,
Meselin xub, sözlerin mergub,
Zövq eder gus edende ehli-qülub.
Filheqiqet direxti-nakamil,
Terbiyet feyzine olur samil.
Növi-insan deyil agacdan kem,
Qabili-terbiyetdi her adem;.
Dası tesiri-afitabi-felek
Dönderib leli-nab eder bisek.
Nafi-ahude müsk edir qanı,
Dürri-nab eyler abi-niysanı.
Elm üçün, ari, ehli-hikmetler,
Çekib alemde çox riyazetler.
Elmsiz kimsene hünersizdir,
Elmi-biterbiyet semersizdir.
Terbiyet mayeyi-seadetdir,
Terbiyet sexse malü dövletdir
Elmle her o kes ki, danadır,
Qabili-feyzi-rebbi-eladır.
Lütf ile mürdeler qılan ehya
Qaçdı nadandan Hezreti-Ìsa.
Elmdir baisi-tereqqiyi-tam,
Alime tay deyil güruhi-evam.
Bunu da bil ki, ey qerini-seref,
Elm ancaq deyil bu «Nehv» ile «Serf».
Bu deyil ancaq elm, ey dana,
Edesen böl veqti-istibra.
Hele qalsın bu remzler bari,
Elmsiz ademin ne midqari?
Möhsüna, ey feda olum sene men
Etdiyin fikri-bikre sed ehsen!
Bilmeyen yoxdu kim, bu menanı:
Terbiyet kamil eyler insanı.
Tutalım geldik emre merdane,
Baxmadıq tenü lenü nadane;
Tutalım eyledik bu emre tifaq,
Terbiyet biz görek ki, kimden alaq?
Hansı mektebde fövci-etfali
Hansı bir elmden edek hali?
Mektebi-tibb, ya ki hikmetden?
Ya ki herbiyye, ya ki hirfetden?
Nece ki ol «Vekili-namelum»
Eylemisdi bu nükteni merqum.
Gvvela, bizde yox o mektebler--
Ki, vere kesbi-elmi xelqe semer.
Ne o gune kitablar elan--
Ki, ola öz lisanımızda beyan.
Bize hasil ne sey olur yoxdan--
Kim, itibdir kitabımız çoxdan.
Hanı bizde «Xülase»nin semeri,
Hanı «Cebrül-müqabil»in xeberi?
Sehl dillerde elmi-heyet yox,
Cemi tefriqü zerbü qismet yox.
Ne teqiyye, budur sözün safi,
Küfrdir bizde elmi-cografi.
Her vilayetde var bes-on mekteb,
Edirik kesb onda elmü edeb.
Mektebin fersi altı köhne hesir,
Neçe etfali-müzter onda esir.
Dersimizdü kitabi-«Gürbevü mus»,
«Neqli-hemdune», «Qisseyi-xergus».
Oxuruq, çox tereqqi etsek eger
Cümle «Tarixi-Nadir»i ezber.
Deyeceksen ki, ey qerini-edeb,
Bes gelin tazeden açaq mekteb.
Biz bu emre görek ki, ey xosnam,
Hansı qüdretle eyleyek iqdam?
Pulumuz varmı ol serencame,
Ta yetissin feqirler kame?
Ghli-islam eyleyibdi vefat,
Dexi müskül tapa bu qövm heyat.
Meger ol Gsgeri-Gorani gele,
Neçe mekteb gele dexi emele.
Vezirov belke eyleye imdad,
Qıla bu qövmi elm üçün irsad.
Aça onlar da men kimi mekteb,
Çekeler ruzü seb ezabü teeb.
Alicaha, behörmeti-Quran,
Bize çatdırsın onları sübhan,
Seyyida, her güruh içinde ola,
Daima ehli-elme eyle dua,






HGSGNBGY MGLÌKOVA

Alisan Hesenbey, ehsenellahü halehu ila ehsenil-hal
bimühemmedin ve alihi ila yövmil-ecal! Nehayet,meruzi-hüzuri-
bahirünnur oldur ki, menim müellim olmagıma cenab
Axund Molla Mehemmedin ve Sizin sey ve telasinizden qayet
memnun ve mesrur varam. Lilla-hül-hemd ki, meqsudimiz hasil
oldu. Allah-teala Sizden razı olsun ve elave bu günlerde Samaxı
çox aramdır ve her yerden asudedir [...] Heqir öz ixlasımızı ve
padsaha olan sedaqetimizi öz türki dilimizde risteyi-nezme
çekib hüzurunuza irsal qıldım. Ümidvarem ki, eger layiq olsa çap
edesiniz. Çünki söz ele sözdür, amma nezmde ziyade tesir elemek
vardır. Ve elave bizim uskolalarda oxumaga türki dilinde usaqlar
üçün seriet kitabları yoxdur. Men bir müxteser türki dilinde «Zakon-
boj» kitabı yazmısam. Ìsteyirem onu «narodnı uçilisenin»
direktoruna irsal edim ki, eger mümkün olsa, çap olunsun, ta ki
usaqlar oxusunlar. Amma eger sizin qezetenin hürufleri ile çap olsa,
meslehetdir. Çünki çox yaxsı, aydın oxunan xetdir. Teveqqe
edirem ki, bu barede eger vaxtın olsa, mene bir cavab yazasız.
Vesselam.
Fi 20 oktyabr 1877-ci sene.
Müxlisi-Süma Seyid Gzim Seyid Mehemmed oglu, Mektubi-menzumeyi-
Sirvaniyan.





Ey Hesenbey, müellimi-husyar,
Etmesin heqq vücudunu bimar.
Sene versin sefa xudayi-elim,
Bedenin olmasın cahanda seqim.
Çünki sen xeyrixahi-milletsen,
Medeni-lütfü kani-sefqetsen.
Qezetin olmadı bu hefte eyan,
Yüz yere getdi zennü fikrü güman.
Bele fikr eyledik olub mesdud,
Zaye oldu o gövheri-meqsud.
Çünki her isde macera görünür,
Her sözü söylemek xeta görünür.
Çün bu günlerde neqli-qisseyi-ceng,
Bizlere erseni edibdir teng.
Tabeyik gerçi biz sehi-Ruse,
Bir xelel deymeyibdi namuse.
Gerçi ixlasımız firavandır,
Heyf kim, adımız müselmandır.
Bizde yox bir eser xeyanetden,
Sakirü razıyıq bu dövletden.
Bundan eqdem de sahi-çerxövreng
Çox edib Türki-sumbextle ceng.
Neçe il çeng edib Dagıstanda,
Çox olub özge ceng her yanda.
Bir xeyanet görünmeyib bizden,
Gyrilik sadir olmayıb düzden.
Xah Derbendü Qübbevü Sirvan,
Gencevü Badkubevü Salyan,
Lenkeran sehri, Sise torpagı,
Dövleti-Ruse olmayıb yagı,
Ghli-Tiflisü Naxçıvan, Ìrevan,
Olub elqisse, tabeyi-ferman.
Bize her hökm kim, olub sadir,
Onu derhal etmisik hazir.
Biz qosun vermisik sedaqetden,
Cümle beyzadeden, reiyyetden.
Qedri-meqdur neqdle dilsad,
Silki-mecruhe etmisik imdad.
Vermisik adem ile errade,
Olmusuq xidmet üçün amade.
Tazeden hökm olundu neqli-cemel,
Ona da eyledik heqiqet emel.
Yene her hökm sadir olsa eger,
Hazırıq biz beheqqi-peygember [...]
Var bizim eqlimiz, ferasetimiz.
Dövleti-Ruse yox xeyanetimiz.
Sidqden qeyri fikrimiz yoxdur,
Leyk seytanımız bizim çoxdur [...]
Sükrlillah, naçalnik aqildir,
Sahibi-fehmü sexsi-kamildir.
Ger naçalnik olaydı naqabil,
Ol zaman emr olurdu çox müskil.
Bundan eqdem ki, Fit dagında haman,
Bizlere hakim idi Mustafa xan,
Yox idi rusden bu yerde eser,
Size islamden ne oldu zerer?
Gl çekin fitneden, seraretden,
Ne çıxar bu ebes edavetden.
Biz bunu bilmisik ki, sahi-cahan
Ìmperiaturi-medeletbünyan,
Atadan mehribandı bizlere çox,
Bize bir özge gözle baxmagı yox.
Döndüler gerçi qövmi-Dagıstan,
Özlerine deyer bu isde ziyan.
Nece övretleri olubdu esir,
Özleri oldu küsteyi-semsir.
Ol zemani ki, var idi Samil,
Neyledi ruse, bir olun aqil.
Tutdular Samili ne zilletle,
Cümle ehli-eyalü külfetle.
Sirke tünd olsa, ey ülül-ebsar,
Axirül-emr öz qabı çatdar.
Sözü insafsız deyen cahil
Kisilik silkine deyil daxil.
Seyyida, besdi qiteyi-insa,
Ìmperatura eyle xeyr-dua.
Düsmeni-Rus tarümar olsun,
Ona allah lütfü yar olsun!






HGSGNBGY MGLÌKOVA

Müellimi-xeyirxah, müderrisi-alempenah,
bergüzideyi-dövri-felek, alisan Hesenbey,
sellemellahüt-teala min-elbeliyyat,
teveqqe olunur ki, zeylde merqum olan ehvalati-
cedideye mültefit olasız. Gger
pesendxatir olsa, bu gelen qezetede sebt
edib nesr edesiz. Çünki Samaxı
uyezdinin rüesalarından bir neçe nefer
ümera ve tüccarden cem olub, bir qeder
pul cem edib, qubernator Staroselskinin
ittilaı ile qubernski ruhani meclisinin
tehti-nezaretinde bir uskola bina edibler ve bu halda yaxsı yola gedir.
Ümidvar olmaq olur ki, Sizin seliqenize müvafiq basa gelsin.
Men de haman usaqlara ders oxutmaqdan buyi-xeyir istismam
edib,ve ferzendi-dilbendim Mircefer namı haman uskolaya
ders üçün qoymaqdan Samaxıda evamün-nasın mezemmetin öz
haqqımda körüb ve oglum Mirceferin evamün-nati-kelenamın
melametinden vahimeni götürmekçün öz türki lisanımızda çox asan
ibaretlerlebir türki kitab nezm etmisem. haman kitabdan
bu bir neçe esar ki, bundan sonra yazılacaq,
yazıb xidmetüvüze irsal eledim ki, çap edesiz ki, Sizin qezetin
mezmununda olan metleblere münasibdir. Sayed ki, xalqdan
refi-vahime ola. O ki gerekdir yazılsın, hemin bu erizenin dalında
sebt olundu. Gger qezete yazılsa, gerekdir ki, nezmen ve
nesren haman qerar ile yazılsın ki, bende yazmısam. Neinki
dümbüride çap olmasın ki, söz rabiteden düsende lezzetden düser.

Vesselamü el-eddevam ila yövmil-qiyam.
Tehriren fi 10 mahi-cemadiel-evvel sene
1293. Müxlisiniz hacı Seyid Gzim Sirvani.

Samaxıda bir camaat uskolası bina olub ruhani «okrujnoy»
meclisinin tehti-nezaretinde. Samaxı sakini hacı Seyid Gzim
meliküs-süera öz oglu Mircefer namı haman uskolaya elm tehsil
etmek üçün qoymaqdan xalqın mezemmetin görüb öz ogluna
nezm ile nesihet verdiyinin beyanıdır:


Cefer, ey qönçeyi-gülüstanım,
Ey menim bülbüli-xoselhanım.
Ìki yüz yetmis üçde, bed hezar
Mötedil fesldi zamani-bahar
Seni heq men feqire qıldı eta,
Kebeyi-qelbime yetisdi safa.
On bes ildir ki, ey etayi-ezim,
Sene adab eylerem telim.
Yetiben eqle serferaz oldun,
Dexi menden ki, biniyaz oldun.
Gql peygemberin qılıb rehber.
Öyren adabi-mezhebi Cefer,
Demirem men geden teriq ile get,
Gqli tut, ol gözel refiq ile get.
Sene bürhan deyil teriqi-peder,
Gör ne yol getdi zadeyi-azer.
Demirem rus, ya müselman ol,
Her ne olsan get, ehli-ürfan ol!
Ey gözüm nuri, ey etayi-xuda,
Sene Sirvanda oldu nesvü nüma.
Lillehül-hemd xitteyi-Sirvan,
Saniyi-Ìsfehandır elan.
Gerçi virane oldu zelzeleden,
Çıxmayıb merifet bu merheleden.
Var her gusede yüz ehli-kemal,
Her biri ehli-elmü sahibi-hal.
Xase kim, abü xakinin eseri
Qabili-terbiyet qılır heceri.
Xase kim, padsahi-kisveri-rus,
Edeni texti-edlü dade cülus.
Eyleyir terbiyet kemal ehlin,
Getirir hale her mahal ehlin.
Her vilayetde açdı mektebler,
Çatdılar feyze ehli-mensebler.
Oxunur onda müxtelif diller,
HGLL olur onda cümle müsküller.
Ey ogul, bu delili-bisekdir,
Ademi-bisavad essekdir.
Remzi-«hel yestevi» müdellel imis,
Bilmeyenden bilen kes efzel imis.
Heq buyurmus ki, ixtilafi-lisan
Nemetimdendir, ey güruhi-cahan!
Kim ki, bes bir dil eyledi hasil,
Oldu bir nemete o kes vasil.
Cehd qıl nemeti-temame yetis,
Elm tehsil qıl, meqame yetis.
Ey gözüm, her lisane ol ragib,
Xasse kim, rusidir bize vacib.
Onlara ehtiyacımız çoxdur,
Bilmesek dil, elacımız yoxdur.
Çatmayıb serden bize bu xeber--
Ki, erebden seva dil oldu heder.
Ne erebdir xuda, ne rumü ne zeng,
Ne hebesdir, ne rusü türkü fireng.
Xah boq, xah tanrı, xah xuda,
Birdi menada, ey düri-yekta.
Lefz ederse ifade menanı,
Serf eder ehli-merifet anı.
Bir hedisi-sehihdir bu xeber,
Söyleyibdir cenab peygember--
Ki, Süleyman nebi eleyhi-selam
Her güruhun dilin bilirdi temam,
Ey ogul, bil bu remzden metleb,
Deyil elheq lisan lisani-ereb.
Heqq özü her lisane danadır,
Her lisan heq yanında zibadır,
Var bizim dörd kitabımız, ari,
Her biri bir lisan ile cari.
Biri Tövrat idi giranmaye,
Geldi Ìbri dilinde Musaye,
Biri Ìncil idi, birisi Zebur,
Her biri bir lisan ile meshur.
Çün Mehemmed erebden etdi zühur,
Öz lisanında qıldı heq memur,
Türkden göndereydi ger anı,
Türki dilde olurdu Quranı.
Xasse kim, mezhebi-imamiyye,
Xah Bagdadü, xah Samiyye,
Cümle bu etiqade guyadır--
Ki, nebi her lisane danadır.
Xah rusi lisanı, xah fireng,
Bilir ani imami-baferheng.
Bir lisani ki, bes bilirmis imam,
Sen de bilsen ne eybi, ey gümnam?






HGSGNBGY MGLÌKOVA

Ey Hesenbey, emiri-alisan,
Elmi-hikmetde saniyi-Logman.
Gerçi, ey serveri-bülendmeqam,
Sene vacibdi qeyreti-islam.
Çekdin alemde xeyli zehmetler,
Eyledin xelqe çox nesihetler;
Ruhi-Ìdrisi eyleyibsen sad,
Eledin xelqi elm üçün irsad;
Ghli-Sirvan edib hedisini sem,
Sievü sünni oldu bir yere cem;
Sözlerin etdi onlara tesir,
Etdiler mekteb açmaga tedbir;
Ìttifaq ile tutdular defter,
Etmeye ta ki, cem sim ile zer;
Her biri merdlik edib isbat,
Deftere yazdı: verrem elli manat;
Biri yazdı otuz, biri doxsan,
Bele zahir ki, etdiler ehsan;
Ruzi-evvel Kerimbey, ol xoszat,
Verdi filhal yüz iyirmi manat;
Bir qeder pul ki, etdiler saman,
Oldular xelq xürremü xendan;
Gvveli-kar o qövmi-ferzane
Tutdular yüz menate bir xane;
Meslehetçün dübare oldu cülus,
Manveli tutdular müellimi-rus;
Onu üç yüz menata söylediler,
Merheba, fikri-bikr eylediler;
Dediler ki, müellimi-islam
Bize lazımdı bir fesih-kelam,
Vaqifi-nehvü serfü fiqhü üsul,
Arifi-remzi-seri-paki-resul,
Süera bezminin nemekdani,
Hacı Seyyid Gzim Sirvani,
Sedri elfazi-müsküle menus,
Ona ezberdi «Kenz» ile «Qamu:.»;
Biz de olduq müellimi-sani,
Ta ki telim edek «Gülüstani»,
Tapdılar hem müellimi-salis,
Odu Qürrai-Sebeye varis;
Pürletafet kelam, ibni-Letif,
Adı Molla hüseynagayi-zerif;
Vere etfale dersi-Quranı,
Artıra rövneqi-müselmanı;
Altı ay tapdı uskola saman,
Olmadı hiç kesr, hem nöqsan;
Çün Kerimbey, o sahibi-enam,
Eledi Badkube içre meqam,
Sındırıb ehli-Kufe beyetini,
Qıldı tegyir cümle niyyetini.
Nisfi-mebleg deyildi cem henuz.
Ghli-fisqin fesadı etdi büruz.
Vermedi yazdıgı pulu hüzzar,
Hamı iqrarın etdiler inkar.
Dediler: -- «Neylirik biz uskolanı,
Her ne tövr ile olsa el dolanı.
Ne üçün biz verek bu barede pul,
Bize bundan ne xeyr olur mehsul?
Neyler etfalımız bizim rusi,
Neylerik biz o dersi-menhusi?
Her usaq getse ol debistane,
Olacaq dinden o bigane.
Xud tutaq hamımız dexi bisek,
Oxuyub olmusuq Hesenbey tek;
Bixeber mezhebü serietden,
Bisemer qüslden, teharetden»
Glqerez, günde bir behane ile,
Yüz bele bisemer fesane ile,,
Qoydular uskolanı bisaman,
Qaldı etfal zarü sergerdan.
Grze verdik keçen qubernate,
Keçmedi, heyf, erze isbate.
Gelmedi hiç bir cavab bize,
Verdi üz derdü iztirab bize.
Bir terefden bu intizari-diraz,
Bir terefden könülde suzü güdaz.
Bize ehli-diyar biperva,
Etdiler günde töhmeti-bica.
Bizi az qaldılar helak edeler,
Lenü ten ile zehreçak edeler.
Leyk biz durduq isde merdane,
Baxmadıq lenü teni-nadane.
Fövci-etfale mehzeten-lillah,
Ders verdik hamı gehü bigah.
Özlerinden ne kim olur hasil,
Bize bir hebbe olmayır vasil.
Edirik özlerine biz mesref,
Bize besdir bu izzü namü seref
Ger Kerimbey olaydı Sirvanda,
Qalmaz idik bu qedr nöqsanda.
Eler idi bu emrde saman,
Menbeyi-lütfü cuddur, ehsan.
Ey Hesenbey, necibi-dövrü zaman!
Senin insafuva olum qurban--
Ki, nesihetdi xelqe göftarın,
Heyfdir söhbeti-sekerbarın,
Sözlerin, ey cahani-fezlü hüner,
Ghli-hikmet yanında cane deyer!
Leyk bil, ey hekimi-ferzane,
Gser etmez bu qövmi-nadane.
O nesihetler, ey sütude-siyer,
Eylemez zümreyi-cemade eser.
Abi-niysan ki, onda var tesvir,
Eylemez sengi-xareye tesir.
Yere göyden eger ene Ìsa,
Ede bilmez bu firqeni ehya.
Niyyetin emri-xeyre cazimdir,
Zeferan esseye ne lazimdir?
Qurasan hikmet ile yüz min esas,
Adam olmaz bu firqeyi-nesnas.
Elmü hikmetden açma babi-hüner,
Esseye bal dadızma, eyle hezer!
Bilmirem ol «Vekili-namelum»
Ne üçün eyleyib seni mezmum?
Söyleyibdir ki, açmaga mekteb
Yoxdur esbabımız, gerekdi sebeb.
Etmeyibdir «Vekil» heç insaf,
Görünür, sözleri tamam xilaf,
Sükrlillah ki, vardı dövletimiz,
Çoxdu esbabü malü sövketimiz.
Vardı dövlet ve leyk himmet yox,
Ghli-islamde hemiyyet yox.
Ol zamandan ki, sahi-kisveri-rus,
Mülki Qafqazı eyleyib mehrus,
Doldurub alemi edaletden,
Neyimiz kemdi malü dövletden?!
Ghli-islam edib tereqqiyi-tam,
Xah resmi-libas, xah team.
Sabiqen tapmayan bir ebre qedek.
Ìndi etles geyir dexi, bisek.
Quru balıq, sogan yeyen eyan
Olub elqisse sahibi-milyan.
Meger azdır bu xelqde dövlet?
Çoxdu dövlet ve leyk yox himmet!
Milletin qeyretin çeken yoxdur,
Töxmi-xosbextlik eken yoxdur.
Ey Hesenbey, bu qövmi-nadane
Heyfdir söhbeti-edibane.
Bunlara elmü merifetdi heram,
Seyyida, vesselam, vel-ikram!






MÌRZG GBDÜLXALIQ YUSÌFG

Niye hecv eylemisen Cürmini, ey can Yusif?
Dilü canım sene qurban ola, canan Yusif!
Yoxsa Cürmi eleyib yad yene cürmü qüsur!
Ey olan Misri-könül textine sultan, Yusif!
Ne üçün it kimi her kece hürürsen aye,
Görmüsen mahi-münevverde ne nöqsan, Yusif?
Ne üçün Cürmünü saldın bele zindani-qeme,
Sene netmisdi meger ol mehi-Kenan, Yusif?
Yoxsa Cürmü de o Yusif kimi bir xab görüb,
O sebebdendir ona hiyleyi-ixvan, Yusif?
On bir ulduzla dexi ay ve gün secde edib,
Cürmiye etdi hesed firqeyi-üdvan, Yusif.
Surede aç oxu «ya Yusifü eriz» sözünü,
Tövbe et, ol bele ehvale pesiman. Yusif!
Ger Secah eyleye Qurani bedel söz zahir,
Qedrden hiç düser söyle o Quran, Yusif?
Gnkebutun toru tari ola dünyaye herif,
Qus toru hane, hara xirqeyi-xelqan, Yusif.
Bir Mehemmed kimi canı ne sebeb hecv edesen--
Kim, odur sairü ustadi-süxendan, Yusif?
Demirem men seni sair dögüsen,[1] var serin,
Vezni var, qafiye var, qalibe yox can, Yusif.
Dogrudur, her kesenin seri gelir xos özüne,
Hiç kes bilmez özünde ola nöqsan, Yusif.
Özüne xos gelir esseklerin anqırmagı,
Bu meselden üreyin etme herasan, Yusif,
Nece ki xos görünür Seyyide öz herze sözü,
Qoyub adın ki, menem sairi-dövran, Yusif..
Hiç kes dehrde öz ayranına turs demez,
Bilir aqil özünü dehrde nadan, Yusif,
Men senin seruvi çox görmemisem, nabeledem,
Gördüyüm hecvdi, mecmuesi hezyan, Yusif.
Ger bu gune ola mecmui qalan serlerin,
Layiq öz risüvedir, olma perisan, Yusif!
Meslehetdir ki, bu sairliyüvi terk edesen,
Taze muzdur olasan, kestiye losman, Yusif.
Çıxasan dor agacına, baxasan deryaye,
Açasan bad esen canibe yelkan, Yusif.
Minesen quyruga her lehzede qibtane[2] baxıb,
Alasan destüve tezim ile sükkan, Yusif.
Bu ne insafdı ki, Cürmi kimi ustadı
Etmisen hecv, eya tifli-sebeqxan Yusif!
Bilse idi sene Yusif deyecekler, billah,
Qoyar idi adını quli-biyaban Yusif.
Tutiya kimi ele xaki-deri-valasın,
Tutiyanı eledin xak ile yeksan, Yusif.
Sen eger medh desen, Cürmi üçün hecvdir o,
Hecv edib eylemisen zülm nümayan, Yusif. [...]
Olur azürde o mövlanefesi-qüdsiden,
Odu xos etr gelir rövzeyi-rizvan, Yusif!
O sehin seridi guya ki, Gsayi-Musa,
Çekecek kamına her sehri o Söban, Yusif.
Edesen dehrde efruxte yüz atesi-hecv,
Curmiye, bil ki, olur baqi-gülüstan, Yusif.
O süxendir ki, «qifa nebk»e vurub «nebk qifa»[3],
Sözleridir o sehin ayeyi-tufan, Yusif.
Ne hünerdir bu, söyüs söymeyi her kimse bilir,
Bu kemal ile demezler sene Logman, Yusif.
Ger kemalın var ise, Qümri kimi mersiye
Eylesinler sene tehsini-firavan, Yusif.
Yolla Tebrize kitabın, basılıb paylansın,
Oxusun ta ki onu bir neçe heyvan, Yusif.
Sen de ger Qümri kimi annamasan qafiyeni,
Cehd eyle olasan ta ki recezxan, Yusif [...]
Eybdir bir-birini hecv ede erbabi-kemal,
Bidemag olma sözümden, sene qurban, Yusif!
Bes deyildirmi bize teneyi-erbabi-cefa,
Bes deyildirmi bize möhneti-dövran, Yusif?
Bes deyildirmi ki, sairleri çerx etdi zelil,
Dili-eshabi-kemalı eleyib qan, Yusif?
Ne gerekdir bize bir-birimizi hecv qılaq,
Bir neçe eblehü nadan ola xendan, Yusif?
Qerezim hecv deyildir, bu nesihetdi sene,
Bedgüman olma sözümden, sözü bir qan, Yusif.
Bilirem, dolmamısan eqle, hele naqissen,
Bedeninde, beli, artıqdı senin qan, Yusif.
Qorx o günden vura nester sene fessadi-kemal,
Xuni-fasid bedeninden axa her yan, Yusif.
Var ümidim ki, gele ter sene, sehhet tapasan,
Gözleyir çünki tebibin hele böhran, Yusif.
Sen eger, bülbüli-gülzari-mehebbet olsan,
Can qulagine geler sur ile elhan, Yusif.
Dögüsen zaq ki, sen meyli-necaset qılasan,
Dögüsen cugd, meqamın ola viran, Yusif.

[Ìstinad1: Deyilsen..]
[Ìstinad2: Kapitana.]
[Ìstinad 3: Qifa nebk (nebk qifa)--meshur Greb sairi, Mehemmedin müasiri Ìmreül-
Qeysin bir qesidesi bu sözlerle baslanır (Terc.: durun, dayanın aglayaq). ]





MÌRZG GBDÜLXALIQ YUSÌFÌN MGHGMMGD AGA CÜRMÌYG YAZDIGI
HGCVG CAVAB

Olub Mehemmedimin namesi mene vasil,
Sanırsan ersden ayati-heq olub nazil.

Könüldür ersi-ilahi, Mehemmed erse çıxıb,
Olubdur ersi-xudavendde heqe vasil.

Yetisdi ersi-berine basım fexaretden--
Ki, yad edib meni ol miri-adilü bazil.

Açıldı möhrü, edeble oxundu mezmunu,
Muradu metlebü meqsudi etdi dil hasil.

Müsexxes oldu ki, ol sairani-qövmi-Qüreys
Mehemmedi eleyib hecv heqqden qafil.

Nece bu möhnete tab eylesin dexi Hessan,
Ne gune sebr ede bu derde sairi-qabil?

Qerez ki, serhi-teselliden özge yox çare,
Mehemmedin ne bilir qedrin her yeten cahil?

Feda olum sene, ey novgüli-riyazi-hüner,
Gerekdü sen olasan derdü möhnete hayil.

Haçandan oldu bu sair, görek bu harda idi?
Ne idi seneti anın, ne karedir sagil?

Qeribe sirrdir, artıbdı Bakide sair,
Edelle sere heves, feli terk eden fail.

Neinki bir Bakı, ondan Samaxı bedterdir,
Olubdu sairi-ustad her yeten kahil.

Ìti vurarsan eger indi sair üste....,
Ggerçi bir neferi yoxdu kim, ola qabil.

Bu serden qerezim Yusife deyildir hecv,
Reva deyil ki, yazam men kelami-latayil.

Veli menim qerezim moize, nesihetdir,
Qebul eder bu nesihetleri olan kamil.

Ne lazım oldu ki, sen bir ezizi hecv etdin?
Ne vacib olmus idi bunca göfteyn-batil?

Gerekdi bas sene qosmayaydı ol Cürmi,
Gerek edeydi tehemmül o sahi-deryadil.

Gger Mehemmed ede iddea nübüvveti-ser,
Onun nübüvvetine evveli menem qail.






MGHGMMGD ARA CÜRMÌYG

Yetdi namen mene, ey taze süxendan Cürmi,
Gülseni-sere olan bülbüli-xosxan Cürmi.

Deyesen pireheni-Yusif idi ol name,
Gözüme verdi ziya ol mehi-Kenan, Cürmi.

Hüdhüdi-badi-seba sehri-Seba içre yene,
Bele sandım getirib hökmi-Süleyman, Cürmi.

Görüm, ey bari-xuda, izzet ile sen olasan
Mülki-mehruseyi-esarde sultan, Cürmi!

Bele fikr etmis idim Bakıda olmaz sair,
Ne bilim men ki, yatıb bisede aslan, Cürmi?!

Aferinler sene, ey sairi-ecazkelam!
Merhebaler sene, ey saniyi-Hessan, Cürmi!

Nesebü cahde mümtazi-cahansan, bilirem,
Qıla ecdadüvi heq daxili-rizvan, Cürmi!

Tarı sahiddi görüb serüvü çox sad oldum,
Sanki geldi elime genci-firavan, Cürmi.

Sükrlillah ki, var imis Bakıda ehli-kemal!
Seyyidin canı kemalatuva qurban, Cürmi!

Her ne ki föhs demisdin mene, layiqdi mene,
Heqqi inkar qılan kim olu nadan, Cürmi.

Ne qeder fikr eledim eylediyin hecvi mene
Öz xüsusumda deyildi biri böhtan, Cürmi.

Sen meni «sürbi» deyib yazmıs idin badeperest,
Yazdıgın serde yox zerrece yalan, Cürmi.

Hele var çox sifetim hiç deyilsen vaqif,
Qoy bu efali-senie qala pünhan, Cürmi.

Men niye bakılının adını tutdum ki, meni
Hecv edib eyleyeler söhreyi-dövran, Cürmi.

Alıram boynuma öz sehvimi, ey kani-kerem,
Gfv qıl cürmümü, ey mayeyi-ehsan Cürmi.

Oldu melum menim hecvime tehrik qılıb
Bakıda Qasiri-zarı neçe zisan, Cürmi.

Qasirin var qüsuru, ona bir diqqet yox,
Var eqlinde onun bir neçe nöqsan, Cürmi.

Etdi Adem kimi ol saheti-Bakuni meqerr,
Onu yoldan çıxarıb bir neçe seytan, Cürmi.

Bendeni sürbi-meye eylemis idin tehrik,
Bu ne eyhamdır, ey menbei-ürfan Cürmi?!

«Tebl pünhan çi zenem, testi-men ez bam üftad»[1],
Misrei-farsidir halıma sayan, Cürmi.

Sadedendir ürefa xatirine zövqü sefa,
Badedendir süera derdine derman, Cürmi.

Kim ki sairlik ede, içmeye ol badeyi-nab,
Olmaya sadeye mail, odu heyvan, Cürmi.

Badevü sade olur saire dinü mezheb,
Sen de öz dinüvü gel eyleme kitman, Cürmi.

Haselillah ki, men hecv edim ehli-Bakını,
Deyilem çox da, heqiqet, ele nadan, Cürmi.

Ne yamanlıq eleyibdir bize ehli-Baki?
Niye öz ehlimize biz olaq üdvan, Cürmi?

Bakı bir sehrdi kim, ehli hamı sieyi-xass,
Peyrovi-siri-xuda, sahibi-iyman, Cürmi.

Xasse heq merhemetin Bakıya etmis samil,
Onda izhare gelib rehmeti-yezdan, Cürmi.

Ne bilim ki, eseri-terbiyeti-mehri-münir
Yetiribdir yene bir leli-Bedexsan, Cürmi?

Ne bilim ki, yene Xaqani edibdir ricet,
Ne bilim ki, yene text üstedi xaqan, Cürmi?

Ne bilim ki, nezeri-sed ile Sedi-Gkber--
Ki, edib Bakıda bir Sedi nümayan, Cürmi?

Bakıya salmıs Ütarid nezeri-tehsinin,
Terk edibdir nezeri-nehsini Keyvan, Cürmi,

Ne bilim men ki, Bakı saheti-gülzare dönüb,
Onda bülbüller edib sur ile efgan, Cürmi?


Bakını bir neçe il bundan ezel görmüsdüm,
Qısda Grafsifet, yayde Niyran, Cürmi.

Bakıda var idi bir sair, adı Balasadıq,
Sözleri basdan-ayaq herzevü hedyan, Cürmi.

Sükrler indi Bakı xitteyi-Siraze dönüb,
Olub ol seherde yüz Sedi nümayan, Cürmi.

Xasse bir taifeni hecv qılım kim, onlar,
Ola mecmui-qulami-sehi-Merdan, Cürmi.

Xasse bir fövci ki, onlardı ezaxani-üseyn,
Mövci-esk ile salan aleme tufan, Cürmi.

Glimi sil elesin xaliqi-ekber ki, özü,
Dilimi lal elesin qadiri-sübhan, Cürmi!

Leyk bir ad deyirler size men qoymamısam,
Ne günahım menim, ey sahibi-ürfan Cürmi?!

Ghli-Derbende niye «gelle» deyirler? Ne bilim,
Qudyal ehline deyirler niye «ceyran», Cürmi?

Yazmıs idin Bakının sehri seraser deyisib,
Ìndi mexluqu olubdur hamı insan, Cürmi.

Haselillah, bu söze eylemerem men baver,
Sanma kim, terki-tebiet ola insan, Cürmi.

Sizde tegyir tapıb bir neçe sey, zahirdir,
Eyleyim men oları birbebir ünvan, Cürmi.

Gvvela in ki, qedek donlaruvuz etles olub,
Xaneyi-misli-tevile olub eyvan, Cürmi.

Quru balıq, soganı eylemisiz terk, beli,
Siz yeyirsiz geceler indi fisincan, Cürmi.

Qara sekkerle deyilsiz dexi siz telxmezaq,
Düzülür bezme müsemmayi-badımcan, Cürmi.

Lenkeran qırqovulu, saheti-Sirvan keresi,
Bakı sehrinde olub zineti-her xan, Cürmi.

Çekmevü paltona var indi sizin regbetiniz,
Evde çengalü bıçaq, ustolü divan, Cürmi.

Yaduvuzdan çıxıb ol veqt ki, deryalerde
Siz hamı muzdur idiz kestiye losman, Cürmi?

Getirirdiz neçe yük Sirvana qarpız, dosab,
Dexi encil qurusu bir neçe batman, Cürmi?

Ìndi zahirdi ki, tegyir tapıb ol isler,
Bunu inkar elesem, var mene nöqsan, Cürmi.

Bir zaman saheti-Sirvan idi her ölkeye bas,
Bize möhtac idi mecmui-beyü xan, Cürmi.

Nemeti-heqqe Seba ehli tek olduq küfran,
Yetdi ol seyli-Ìremden bize tufan, Cürmi.

Nefsimizdir, ne bela basımıza gelse, sebeb,
Mesiyetde eledik biz hamı tügyan, Cürmi.

Aldı heq nemeti-üzmasını bizden axır,
Olmusuq biz hamı bu nemete küfran, Cürmi.


Lut sehri kimi, bu sehri heq etdi viran,
Eyledi zelzeleden xak ile yeksan, Cürmi.

Ìndi Qafqazde Bakı hamıdan eladır,
Ede abad dexi, qadiri-sübhan, Cürmi!

Leyk gel hikmet ile bu sözü bir derk eleyek--
Ki, çekek biz ürefa ruhine suhan, Cürmi.

Bakının terbiyeti-abü hevasın danısaq,
Bir görek terkine varmı onun imkan, Cürmi?

Gseri-abü hevani, gözüm, inkar eleme,
Babi-hikmetde yazıblar bunu Logman, Cürmi.

Ghlini tenbel eder abü Hevayi-Bagdad,
Xelqini qorxaq eder saheti-Kasan, Cürmi.

Bizi biar eleyen abü hevamızdı bizim,
Hükemaden bu söze var neçe bürhan, Cürmi.

Sizi eyle yetiren abi-hevayi-Bakıdır,
Ger desen yeni neçe, qoy qala pünhan, Cürmi.

Bu texellüs ki, senii var, mene layiqdir,
Çünki men eyleyirem günde bir üsyan, Cürmi.

Zahiren seyyidem, emma ne o seyyidden kim,
Xüms alam, mali-imam, yox buna imkan, Cürmi.

Deyilem müftexori-gerkesi-murdarteleb,
Mene öz rencim. olub vasiteyi-nan, Cürmi.

Senetim bir neçe etfale olubdur telim,
Açmısam saheti-Sirvanda debistan, Cürmi,

Vardır layiqi herçend debistanımda,
Ruhi-Xaqani ola tifli-sebeqxan, Cürmi,

Manem ol Xızr ki, zülmati-devatımdan olur
Ghli-afaqe revan çesmeyi-heyvan, Cürmi.

Seyyidem gerçi, bu seyyidliye yoxdur fexrim,
Sert ismetdir ola taeti-yezdan, Cürmi,

Bu emeller ki, menim var--seyadetdir bu,
Nuhe övlad idi elbette ki, Kenan, Cürmi.

«Leyse min ehlike»[2] remzile olundu xaric,
Bu sözün sahididir ayeyi-Quran, Cürmi.

Xaki-fermanber olur fövci-melekden ela,
Meleki-asi olur axırı seytan, Cürmi.

Kül menim basıma kim, bunca xetalerle yene
Var ümidim ki, olam daxili-rizvan, Cürmi.

Sanki istebli-süturanidi bagi-cennet--
Ki, ona daxil ola men kimi heyvan, Cürmi,

Sen eger bülbüli-gülzari-mehebbet olsan,
Can qulagına gelir sur ile elhan, Cürmi.

[Ìstinad1: Gizli ne tebl döyüm, menim ki, testim damdan düsüb.
Yeni: testim damdan düsüb, cingiltisi aleme yayılıb]
[Ìstinad2: O (Kenan) bizden deyil. ]



MGHGMMGD SGFAYA CAVAB

Yetisdi dün mene mektubun, ey Sefa kani,
Getirdi nitqe o dem bülbüli-xoselhani.


Dedim, ilahi, hezaran sükr knm, Seyyid,
Salıbdı yade bu gün rüqe ile canani.

Oxundu sidq ile namen, bilindi mezmunu,
Hem onda bildik o dem ol nikahi-pünhani.

Seni sikeste dexi olma gel perisenim,
Bu xesteni sene çaker veribdü rebbani.

Diyari-Kebeye hem ezm edib, sefaye gedib,
Qebul olmadı, neylim, kesem o qurbani.

Yene senaler ele ol cevane kim, Seyyid,
Yetisdi xitqeyi-Sirvane getdi hemrani.



MÌRZG ÌSMAYIL QASÌRG

Gsselam, ey güli-xosbuyi-gülüstan, Qasir,
Bülbüli-xossüxeni-rövzeyi-rizvan, Qasir,
Sairi-nadiregöftarü pesendidekelam,
Mürsidi-ehli-vefa, piri-süxendan, Qasir.
Bu neçe beyt ile qıldım sene izhari-selam,
Ey olan könlü kimi xanesi viran, Qasir.
Ìki mektubi-serifin mene oldu vasil,
Her birinden yetisib cismime bir can, Qasir.
Xızr zülmatde bir çesme tapıb, amma men
Tapdım ol namede yüz çesmeyi-heyvan, Qasir.
Leyk mersuleyi-dövvümde edavet görünür,
Ne sebebden eledin serde tügyan, Qasir?
Tepredib özge seni, hecvime iqdam eledin,
Niye oldun bize naheq yere üdvan, Qasir?
Bakı ehline egar deymis idi esarım,
Özleri qoy elesin derdine derman, Qasir.
Sükrlillah Bakı ehlinde neçe sair var,
Her biri nezmde bir saniyi-Hessan, Qasir,
Hansı efsunger ilanı sene tutdurdu eceb,
Niye oldun bele sen xam, ey insan, Qasir?
Sehr göstermis idin serde herçend ki, sen
Nece bes kamına çeksin seni seban, Qasir?
Yoxmudur sende veten qeyreti, ey kemhimmet,
Senden azürde olub güll bu Sirvan, Qasir.
Bilmedim ki, Bakı ehline neçin deydi sözüm,
Bidemag oldu neçün firqeyi-üdvan, Qasir?
Nezm ile yazmıs idim men ki öz ehvalımızı--
Ki, beyan olmus idi zilleti-ixvan, Qasir.
Ne Bakı ehline olmusdu edavet bizden,
Ne demisdik olara bir para böhtan, Qasir,
Haselilleh ki, o mexdumları hecv qılam,
Yoxdu zatımda menim siveyi-seytan, Qasir.
Bakı ehlile isim yoxdu, xudavendi-cahan,
Eyleyib nemetini onlara sayan, Qasir.
Razıyam Aga Dadas beyden, odur kani-kerem;
Biz olarla yemisik çox nemekü nan, Qasir.
O fesihül-füsehadır, o necibün-nüceba,
Gülseni-serdedir bülbüli-xosxan, Qasir.
Heqq ede haciyi-merhumu qeriqi-rehmet,
O Hüseyne qul idi sahibi-iyman, Qasir.
Teqiyev Zeynel-Ìbadın dexi men müxlisiyem,
Heq-teala ede daim onu sadan, Qasir.
Derdime aclıq ilinde yetisibdir o menim,
Dadına yetsin onun safeyi-üsyan, Qasir.
Qehti-Kenan kimi qeht oldu Semaxide eyan,
Yetdi feryadıma ol gün mehi-Kenan, Qasir.
Gsedullah veli nasiri olsun Gsedin,
Görmesin hiç bela puri-Süleyman, Qasir.
Gözümün nurleri Sadiqü Gbdülxaliq,
Lütfi-xaliq olara ola nigehban, Qasir,
Siri-heq Meshedi Aslanın ola dadresi,
Adı Aslandır onun, hem özü aslan, Qasir,
Heq bilir, men bunların müxlisi-dirinesiyem,
Buların her biridir fazili-dövran, Qasir.
Sahibi-nemet olan sexse ne lazım küfran?
Haselillah, men olam nemete küfran, Qasir.
Leyk dogru sözü zikr eylemeyin eybi nedir?
Var her sehrde bir növle nöqsan, Qasir.
Gvvel öz eybimizi zikr eylemek övladır,
Özgeler olmaya tainki perisan, Qasir.
Gvvela, ad bize «biar» samaxılı deyilir,
Cümle biar oluruq merdümi-Sirvan, Qasir,
«Gelle» derbendlidir, bir dexi «ceyran» qubalı,
Demisem men Bakının adına nisyan, Qasir.
Qerezim hecv deyil, sure getirmekdi seni,
Ta ki düssün elüve metlebe ünvan, Qasir,
Toxunan söz ola, ger efv ele, teqsirmizi,
Oldu tebim bu revis silsilecünban, Qasir.
Haselillah, seni men hecv eleyim, ger elesem,
Dilimi lal elesin qadiri-sübhan, Qasir.
Sen menim köhne refiqimsen, eya Ìsmail,
Seyyidin canı gerekdir sene qurban, Qasir.
Bes deyildirmi bizi hecv eleyib dövri-qeza,
Bes deyildirmi bize xesmdi Keyvan, Qasir?
Bes deyildirmi ki, her nakese xidmet qılırıq,
Bes deyilmi oluruq xadimi-dunan, Qasir?
Bes deyilmi bize bibadevü sair deyilir,
Mövsümi-eysü tereb, fesli-gülüstan, Qasir?
Bundan artıq ne olur hecv ki, sair olduq,
Xasse bu esrde kim, qehtdir ehsan, Qasir? •
Feleki-nezmde sen mahi-temam olsan eger,
Verecek çerxi-cefacu sene nöqsan, Qasir.
Xud tutaq serde Xaqaniyi-sani oldun,
Hanı Sirvanda o Sirvansehi-zisan, Qasir?
Nesxü teliqde tut kim, sene yoxdur hemxet,
Felek ol xette çekibdir xeti-bütlan, Qasir.
Naxuni-hesret ile eyleme çox sine xeras,
Xetti-naxundan olurmu sene derman, Qasir?
Her seri-muyde yüz min hünerin olsa eger,
Sene yoxdur seri-mu bir serü saman, Qasir,
Yazmıs idin Bakıda ali imaretler var,
Yaxsı karvansara, hemmam ile dükkan, Qasir.
Hacı Hacı aganın dövleti Qarune çatar,
Ola bilmez o gelib Musiyi-Ìmran. Qasir.
Sene ne, vermeyecekdir sene ki dövletini,
Teqiyevde tapıla ger neçe milyan, Qasir!
Sene menzil vereceklermi imaretlerde?
Menzilin ziri-zemindir, ne ki eyvan, Qasir.
Sen gerekdir açasan mektebi-tedrisi-belis,
Olasan samü seher vesveseguyan Qasir.
Mertei-qüdsde nexli-remeyi-izzet iken-,
Olmusan kürki-müxaliflere çuban, Qasir,
Sehi-teqqani-kerem cudi tapılmaz ki, bu gün,
Edesen medhini ta kim, tapasan nan, Qasir.
Bilirem olmayacaq derdine mektebden elac,
Ey olan löqmeyi-her hikmete Logman, Qasir.
Özüvü ver yele palvunda[1], ezizim, yellen,
Yel esende dexi aç bir neçe yelkan, Qasir.
Gilevar veqti çevir kestini hacterxane,
Heq çıxanda sene göstermeye tufan, Qasir.
Xezri üstünde gedersen dexi Gilane teref,
Nezerinde görünür saheti-Ìran, Qasir.
Xatirim xahis edir kim, meni sen hecv edesen»
Sene sonra yazaram bir neçe hedyan. Qasir.
Müsküle düsmeyesen qafiyeni eyle dedim,
Tuseni-tebüvi çap, gendi bu meydan, Qasir.
Men ölüm, sen meni hecv eyle, menimçün gönder,
Çünki hecvindi mene xeleti-elvan, Qasir.
Xatirin ger ola rencide meni hecv edesen,
Hansı melundu ola halı perisan, Qasir?
Leyk egyar seni hecvime tehrik qılıb,
Bu sebebden görünür sehvi-firavan, Qasir,
Semeni-endeke Quranı satarmı aqil?
Qorxuram xesmin ola batini-Quran, Qasir,
Men meger ki, deyilem ali-resuli-medeni,
Deyilem yoxsa ki, sibti-sehi-Merdan, Qasir?
Yoxsa seyyid deyilem, mekr ile daxilnesebem,
Ne güman eylemisen, ey evi viran, Qasir?
Sen namazında eger ali-Mehemmed demesen,
Batil olmaqda ona var neçe bürhan, Qasir.
Bele fikr eyleme sen, olsa eger zinde imam,
Sümr olmaz ona elan, «kema-kan», Qasir? [...]
Sahibin isteyen, axır itine hörmet eder,
Niye senden ola qemgin .sahi-Merdan, Qasir?
Ali-Yasine eger etsen edavet zahir.
Sad senden olu zürriyyeyi-Süfyan, Qasir.
Bügzi-heccac neden oldu görek sende eyan?
Yoxsa kim, hökm yazıbdır sene Mervan, Qasir?
Meni bir xelet alıb hecv elemek, eybindir,
Dini dinare satarmı kisi, nadan Qasir?
Aldı bu xeleti bir veqt dexi Sümri-serir,
Çekiben xenceri-kin, eyledi cövlan, Qasir.
At öler, don dagılar, pul geder, ev yıxılar,
Leyk boynunda qalar naheq olan qan, Qasir.
Xeleti-düsmeni dünyade geyersen, amma
Gresate gelisen peykeri üryan, Qasir,
Lenkeranda yox idi böyle edaler sende.
Bakıda yetdi meger eqlüve nöqsan, Qasir?
Bele melum veribler sene qarga beyni
Bu sifet eylemisen xebti-nümayan, Qasir.
Yoxsa bu mümkün olurdu meni sen hecv edesen?
Qalmısam men bele bu nüktede heyran, Qasir.
Ey gerib, indi senin haluva heyranem men,
Gah suzan oluram, gah sene giryan, Qasir.
Bexti-berkeste seni qıldı vetenden mehrum,
Yetsin imdaduva sultani-qeriban, Qasir.
Olmusan ney kimi sen xaki-Semaxiden qet,
Yeri vardır edesen ney kimi efqan, Qasir.
Rövzeyi-xüldi-Semaxide ki, bir Adem idin,
Menzil olmusdu sene rövzeyi-rizvan, Qasir.
Sagerin badeyi-kövserden olurdu sersar,
Hemdem idi sene yüz huriyü qılman, Qasir.
Seceri-menhiyenin ekline iqdam etdin,
Olmadın xaliquve tabeyi-ferman, Qasir.
Cenneti-sehri-Semaxiden, eya xostiynet,
Seni mehrum eledi mekr ile seytan, Qasir.
«Fehbitu» ayesinin tehtine oldun daxil,
Düsdü üsyanlara, tutdu seni xüsran, Qasir.
Bir zaman alemi-berzexde dolandın naçar,
Aqibet oldu yerin guseyi-niyran, Qasir.
Bexti-bed eyledi büryan ki, atıb yane seni,
Çekilib bir yana, qem atesine yan, Qasir.
Lenkeranın yene var idi baharı, mesesi,
Bakı sehrinde ne var, ey sehi-dövran, Qasir?
Bakı bir sehri-nemekzardü, meshuri-cahan,
Bu nemekzarde yox bir nemeki-can, Qasir.
Olmagın Bakıda bir vechle layiqdi senin,
Qoy onun vechini izhar eleyim qan, Qasir.
Ìt düsen veqtde duzlaqe deyirler olu pak,
Ìnsaallah olusan pakü müselman, Qasir.
Damlar üstünde çıxıb qır vereceksen, bilirem,
Çünki vardı Bakıda qır ile qetran, Qasir.
Qible eyle özüve sen gedib atesgahı,
Degilen Cökki kimi atese yezdan, Qasir.
Mehzi-teyyibdi bular, ey güli-gülzari-vefa,
Men qulamem sene, sensen mene soltan, Qasir,
Sensen ol efsehi-serdefteri-fövci-süera--
Ki, sene tifli-sebeqxan olu Söhban, Qasir.
Seyyidi-suxte bil, muri-zeifindi senin,
Kisveri-nezmde sen misli-Süleyman, Qasir,
Qesri-Bülqeysi-Sebayelde edib eysü tereb,
Olasan negmeyi-Davud ile xendan, Qasir.
Müntezirdir gözümüz serüve, ey kani-edeb--
Ki, gerek serin ola töhfeyi-Sirvan, Qasir.


[Ìstinad1: Palüba. ]







ABDULLA BGY ASÌYG

Hezar sükr, könül, mövsümi-bahar olacaq,
Hezar nalesi her gusede hezar olacaq.
Henuz Hutdedir Yunisi-cahanefruz,
Hemelde zahir olan günde özge kar olacaq,
Seba xeber verecek möcüzati-Ìsaden,
Nesim baisi-ehyayi-ruzigar olacaq.
Sükufe xeleti-escarı nüqreduz edecek,
Behist elameti gülsende asikar olacaq,
Dehani-yar tekin qönçeler olub xendan,
Sehab dideyi-asiq tek eskbar olacaq.
Sükufeden dönecek bagruyi-canane,
Benefse bagde manendi-zülfi-yar olacaq.
Seba kesad edecek nırxi-müskü sencerfi,
Zibes ki, terbiyeperdazi-lalezar olacaq.
Kenari-sebze olub pür ebirü enberden,
Dehani-lale dolu dürri-sahvar olacaq.
Dili-zemin edecek genci-sayegan zahir,
Çemende gövheri-sehvarler nisar olacaq.
Benefse türresine cilveler qılıb herdem.
Demi-nesimi-seher türfe müskbar olacaq,
Sedayi-kebki-xüramanü naleyi-dürrac,
Sefayi-rövneqi-sehravü kuhsar olacaq.
Geveznler çıxacaq dest-ara güruh-güruh,
Külengler düzülüb çerxe yüz qetar olacaq.
Hesari-günbedi-firuze surler düsecek,
Nevayi-dilkes ile endelib zar olacaq.
Qürur ile çıxacaq seyri-bage gülrüxler,
Gülün letafeti bülbül gözünde xar olacaq,
Gyagi-laleni sebnemle görceyin memlüvv,
Glinde rindlerin cam xosgüvar olacaq.
Ne yane ezm edesen camü sahidü sager,
Ne semte meyl edesen saqiyü eqar olacaq.
O qedr siseyi-mey cem olur gülüstane--
Ki, Siseden ürefa dövrine hesar olacaq.
Kime bu mövsüm olur vesli-yar ile cennet,
Kime feraq ile gülsen besani-nar olacaq.
Düsen hevayi-rüxü zülfi-yare gün görmez,
Ne yerde olsa, qara günlere düçar olacaq.
Xosa ol asiqi-xosbexte kim, bu mövsümde
Onunla seyri-gülüstanda yarı yar olacaq,
Yeqindir ki, mene ol büti-sekerlebsiz
Serabi-nab bu mövsümde zehrimar olacaq.
Reqibe eylediyi meylden müsexxesdir--
Ki, enqerib meni-xesteden kenar olacaq.
Ne kim ki, bade eder ref möhnetü derdim,
Ne qemli xatirime Zövi qemküsar olacaq.
Ne Ragib eyleyecek hal sormaga regbet,
Ne Qafil emri-ecibimde husyar olacaq.
Zühuriden ne eder halıma zühur kerem,
Ne Didenin gözü bu qemde eskbar olacaq.
Ne bir sefa verecek xatiri-hezine Sefa,
Minayi-esqde dil zarü-biqerar olacaq.
Veli bu fikr ile sadem ki, derdi-hicrane,
Hedisi-Asiyi-dilxeste sazkar olacaq.
Ne Asi, ol ki, deri-izzetinde Seyyidi-zar
Qulamı olmaq ile sahib-etibar olacaq.
Ne Asi, ol ki, xeyalı rehi-mehebbetden
Könül seraçesine sahi-tacdar olacaq.
Sefa ile gelecek nezmü nesri Sirvane,
Görüb o nezmleri Zövi sermsar olaçaq.






ABDULLA BGY ASÌYG

Ìlahi, mescide meyxane dönsün,
Tökülsün badesi peymane dönsün!
Ola meyxane bayquslar yatagı,
Uçub bir menzili-virane dönsün!
Ne gülden ötrü bülbül nale etsin,
Ne dövri-seme bir pervane dönsün.
Pozulsun rövneqi-Ordubehisti,
Gülüstani-cahan niyrane dönsün!
Sefayi-kainat olsun küduret,
Bu alem xelq üçün zindane dönsün!
Senin minbed, ey rindi-xerabat,
Serabi-lelfamın qane dönsün!

Neçün kim, Asiyi-zarü fitade
Edibdir Sise içre terki-bade.

Edib tesir ona zahid kelamı,
Salıb gözden serabi-lelfamı.
Çekib el xubler zülfi-kecinden,
Ìbadetle keçirdir sübhü samı.
Dili-asiq tek ol sengindil etmis,
Sikeste sagerü minavü camı.
Tehi-xümde Felatun kimi bade,
Qalıb zilletde, yoxdur ehtiramı.
Pozuldu Kebeyi-erbabi-hacet,
Sefaden düsdü meykesler meqamı.
Serabi-nab bagrı döndü qane,
Olub meykeslerin sager heramı.
Ola xak ile yeksan barilaha,
Ne kim, meyxane var seqf ile bamı!

Neçün kim, Asiyi-zarü fitade
Edibdir Sise içre terki-bade.

Sikest olsun xümi-sehbayi-Xüller,
Tapa meyxanelerde zib minber.
Mürenni terk olub meyxanelerden
Ucalsın naleyi-allahü ekber.
Tökülsün xake eskim tek o mey kimi,
Cemali-yar üçün olmusdu mezher!
Ne beng olsun cahan içre, ne bade,
Ne cam olsun, ne minavü ne sager!
Mizaci derhem olsun selsebilin,
Döne zeqqume, yareb, abi-kövser!
Gsasi-isretim tek berhem olsun,
Felekden iqdi-Pervin, qütbi-mehver!
Cahan mülkünde olsun bade nayab,
Besani-kami-nayabi-Sikender!

Neçün kim, Asiyi-zarü fitade
Edibdir Sise içre terki-bade.

Xerab olsun fezayi-gülsitanlar,
Xezan cövrile udsun bade qanlar!
Qurusun saxü bergi-taki-engur,
Gli qoynunda qalsın bagbanlar!
Vüsali-düxteri-zibayn-rezden
Ola mehrum, yareb, novcevanlar!
Edib saqilerin zülfün perisan
Tuta mey damenin piri-muranlar!
Sürudi-serle mey mateminden
Cahan mülkünde qalsın dastanlar,
Ola meyxaneler virane, yeni
Pozulsun rövneqi-darül-amanlar!
Ìlahi, görmesin minbed meyden,
Sefavü zövqü asayis cavanlar!

Neçün kim, Asiyi-zarü fitade
Edibdir Sise içre terki-bade.

Gger mey olsa kövserden ibaret,
Dexi Seyyid, yoxumdur hiç regbet.
Meyi-gülfamden estegfürullah,
Menü seccadevü künci-ibadet.
Sikest et, Bixuda, cami-serabı,
Dürüst et, Zöviya esbabi-taet!
Oyan, Qafil, götür el cami-meyden,
Seni mest etmesin bu xabi-qeflet!
Gözün yum, Dide, ruyi-dilsitandan,
Serabi-nabe, Ragib, etme regbet!
Sefa, düssün sefaden tebi-pakın,
Zühur etsin Zühuriden küduret.
Pozun, ey dustan, divani-seri,
Meyü mehbubden etmin revayet!

Neçün kim, Asiyi-zarü fitade
Edibdir Sise içre terki-bade.








ABDULLA BGY ASÌYG

Asiya, sözlerüvün her biri min cane deyer,
Bir sözün qedrde yüz min düri-qeltane deyer,
Nezminin her biri yüz leli-Bedexsane deyer,
Behri-tebin ki, güher kanıdı, min kane deyer,
Xatirin gülseni yüz rövzeyi-rizvane deyer.

Gerçi tifli-süxene çoxlar olubdur daye,
Leyk bihude salıblar basını qövgaye,
Destres olmadı her kes güheri-menaye,
Gerçi çoxlar bu erusi eleyir piraye,
Sanma xamen kimi zülfi-süxene sane deyer,

Sise içre seni ol kimse ki, etmis iycad,
Her perizad visalile edibdir dilsad,
Xatirin xos meyi-gülgun ile, tebin mötad,
Ferehin çox, kederin yox, dexi mülkün abad,
Bu seref qedr ile yüz mensebi-sultane deyer,

Bu da bir lütf ki, alemde xudavendi-kerim,
Lütf edibdir kereminden sene bir tebi-selim.
Olu virane bu memurede her mülki-qedim,
Leyk itmez eserin, ser ile bir dürri-yetim,
Bu fereh, heqqi ki, yüz mülki-Süleymane deyer,

Tebi-serin ki, senin söhret edib dövrane,
Leyk, efsaneye serf eylemeyin efsane,
Geldi bir hecv bu günlerde yene Sirvane,
Demis idiz onu bir nesli-ezimüs-sane--
Ki, deri-dövleti yüz dergehi-xaqane deyer.

Tapmısız ejb bunu ol güheri-jektade--
Ki, gedib sejjide, namusunu vermis bade,
Bu dejil ejb, teferrüc elesez menade--
Ki, bu xanzade ise, ol biridir sehzade,
Heqqi kim, alemi-menade bu is cane dejer,

Jezdgurd padsehinin qızı, ej Asiji-mest,
Bes neçün verdi Hüsejn-ibn-Gli destine dest?
Bu haman nesldir, ej taqiji-govsaleperest,
Haselillah, jete bu emrden ol mahe sikest,
Ja ki bir töhmet o sehzadeji-dövrane dejer.
Bu haman Xan qızıdır kim, buna jox sübhevü sek,
Elejibdir neçe pambıq satanı dehrde bek;
Asija, söjle itirmek ne reva heqqi-nemek?
Beli, adet beledir kim, ola her kes essek,
Jese her kesle nemek, sonra nemekdane dejer.

Göre bir sexs ki, bir sexsi-kerimin keremin,
Cudü bexsajisü fejzü keremi-dembedemin,
Çekmeje feqr belasın, dexi bu dehr qemin,
Dönüben hecv ede axırda velijjun-neemin,
Bu sitem gebrü nesaravü müselmane dejer,

Biz esitmisdik olur ehli-Qarabag qejur,
Gözlejer bir-birini isde beqedri-meqdur,
Sende bereksine bu emri-ecib etdi zühur,
Edib öz ehlinizi hecv, hem etmek meshur,
Arif ol kim, bu revis mesrebi-ürfane dejer.

Asija, gerçi müzekker görünürsen, disisen,
Alemi-xakde növi-beserin ijmisisen.
Bisebeb tutdun, ezizim, ne üçün bu isi sen?
Joxmu qejret eseri sende. sen axır kisisen!
Hecvi-zen ejlemejin siveji-merdane dejer,

Gerçi ol zen dexi bir sirzeni-jektadır--
Ki, bu zenlikde bizim tek kisiden eladır,
Ol biri sejjidi-ali-neseb, hem agadır,
Zadeji-siri-Necef, zejqemi-bipervadır--
Ki sen teki jüz min köpek aslane dejer.

Saira, hecv demek izzete bir maje dejil,
Serdir, jaxsı-jamanı olu, bu, aje dejil,
Hecve adet elemek saire bir paje dejil,
Kisilik majesi ancaq dejil,
Var ele zen ki, biri elli min oglane dejer.

Suri-mej joxsa senin basına getti heseri,
Mest olub saxlamadın hörmeti-xejrül-beseri,
Hecv edib neslini, tutdun bu qeder surü seri,
Adını qojma dexi sieji-isnaeseri,
Ali-pejgemberi hecv ejlemek ijmane dejer.

Gör seni kim bej edibdir, bir utan adından!
Joxsa, Asi, çıxıb ejjami-selef jadından?
Bir xeber tut sorusub haleti-ecdadından,
Get, xecalet çekesen, serm ele ustadından--
Ki, senin bu emelin siveji-sejtane dejer.


Sejjide hecv dedin, jaxsı dejildir bu sajaq,
Aj qoduq oglu qoduq, saire sen atdın ajaq,
Ìndi bundan sonra tut sen de dexi hecve qulaq,
Jaj gününde babanın basına çallam toxmaq.
Tollanıb hellac kimi rane dejer.






MGHGMMGDTAGI QÜMRÌYG CAVAB

Sene, ey Qümriyi-seyda, selami-bisümar olsun!
Cahan içre penahın lütfi-heyyi-kirdigar olsun!
Yetisdi nameniz Sirvane, billah, vehyi-münzel tek,
Gerek ol nameye ixlas ile canlar nisar olsun.
Kemalın günbegün gün tek ki, olsun zahir alemde,
Vücudun alemi-fanide daim berqerar olsun,
Ele fikr etmisiz men tutdugum iradden guya,
Budur metleb size zillet, bizimçin iftixar olsun?
Gdavetden eger men tutmusam irad mexdume,
Mene düsmen, ilahi, miri-sahib-zülfüqar, olsun!
Veli, Bixud demisken «kellesiz» çox, tebiniz serkep
Ele bir sözden istersiz ki, cengü girü dar olsun.
Kimin ger tövseni-tebinde vardır böyle sergeslik,
Mehali-emrdir kim, onda temkinü vüqar olsun.
Bu qedri kellelik kim, sende var, ey kelle derbendi.
Gerekdir kim, senin tek kellemetres kistzar olsun,
Ne vech ile sizi men sevmeyim alemde, ey yaran?
Teki ehli-kemal afaq içinde sed hezar olsun.
Tutaq, Qümri mehi-taban, Süai mehri-rexsandır,
Kim ister afitabü mahı kim, alemde tar olsun?
Ve lakin yox Süainin süaı, mehz zülmetdir,
Deyilmi heyf, zülmet nur adile namdar olsun?
Gerekdir ser lafın eyleyen, ey bixeber Qümri,
Rümuzi-nezmü nesre ageh olsun, husyar olsun.
Grusi-nezme bir messatelikle eylesin ziver--
Ki, damadi-xeyale hüsni-lütfü perdadar olsun.
Getirsin hicleyi-damade herdem bikr mezmunlar--
Ki, ehli-zövq görcek lütfüü biixtiyar olsun
Benati-sere arayis veren olsun gerek vaqif,
Ne kim, her bixeber messateyi-rüxsari-yar olsun.
Basında suri-esqin artar, onda sahe naz eyler, y
Güli-nezminle ta kim, xar kollar lalezar olsun.
Ìraq ile hicazı çulgaya avazeyi-nezmin,
Nevayi-dilkesi-serin binası üstüvar olsun.
Büzürgü kuçikü ürfan-ara seri-humayunun
Gerekdir qedrde manendi-dürri-sahvar olsun.
«Nisaburun Sebahı» tek sefayi-tebe ver rövneq--
Ki, ta firuze tek serin metai-her diyar olsun.
Xeta, Sahi-Xetayi tebiniz etmis elem berdast,
Ne lazımdır ki, sehr asuble dolsun, niqar olsun?
Sürudi-ser ile suzü güdazinden nedir metleb?
Zerer vermez mene sinende ger yüz min serar olsun.
Meqami-nezme gelsen xaricaheng olma, ey Qümri!
Gdayi-serde çox qoyma tebin herzekar olsun.
Dügahi-ruzü sebde Pencgahi-ferzi-taet tek
Sene vacibdir öz esarın hellacisüar olsun, •
Gsiranı perisan etme, basdan eyleme bidad,
Qoy ehbabın sene müskül gününde yari-gar olsun.
Gbülçepvar ahengi çep etme, rastlıq xosdur.
Deyil mümkün bu kim, kecteb kesler rastkar olsun.
Mene olma müxalif kim, xedengim kur eder çesmin,
Müqabilde eger düsmen mene Ìsfendiyar olsun.
Gele ger Zabili-menade tebim Rüstemi qehre,
Getirmez tab eger Derbende tek yüz min hesar olsun.
Hezer qıl, vurma çengin tari-seri-ehli-ürfane--
Ki, qanuni-büsati-nezm elinde tar-mar olsun.
Revadır övci-istignade, ey bibalü per Qümri,
Sene sehbazi-zerrinbalü per gelsin, sikar olsun?
Menem ol sehsevari-tündcövlan ruzi-hiycade--
Ki, tab etmez mene ger yüz senin tek xersüvar olsun.
Resadetle qedem meydane qoysa farisi-tebim,
Salar xake eger min leskeri-xencergüzar olsun.
Himari-tebi-lengin üste her nadan sevar olmus,
Umar kim, tuseni-tebim tek ol hem rahvar olsun.
Mesami-cane hergiz xarü xes gül nekhetin vermez,
Bu namümkündü kim, her pöskden müski-tatar olsun.
Qetare sarbani-teb çekse Rexsini nezmin,
Gerekdir zülfi-huraden ona müskin mehar olsun.
Xumarın var, ey Qümri, senin qeflet serabından,
Sene bu seri gönderdim ki, ta defi-xumar olsun.
Özün öz qüvvetin yaxsı bilirsen, qeyri bilmezse,
Veli cehli-mürekkebsen, sene bu cehl ar olsun!
Gceb nasalehü biabiru esxasi-erzelsiz,
Size seyxi-Selahın suyu, yareb, zehrimar olsun!
Bize bu misrei axırda, ey Qümri, demisdin kim,
«Qoyun, canım, meni Derbendde süglüm kesbü kar olsun»,
Seni evvelde süglünden eden tebi-qesirindir;
Dexi bundan sora süglün hemise kesbü kar olsun.
Yeqin kesb ehlisen, canım, gözüm, el çekme süglünden,.
Gerek kesb ehli sairlik büsatından kenar olsun.
Yarasmaz sair olmaq, filheqiqet, ehli-bazare,
Gerek tacirler içre sexs sahib-etibar olsun.
Bu sairlikden el çek, çekme el öz kesbü karından,
Ne layiqdir bu silkin ehli her bir nabekar olsun.
Sizin tek zahidi-xüskün ne hasildir kelamından?
Gerek sair olan kes esqbazü meygüsar olsun.
Gerek sair olan rüxsarü zülfi-yar fikrinde
Perisan-xatirü asüftedil leylü nehar olsun.
Bu Qümrilik adın bes terk ele, eyles dükanında,
Seninçün etibar, ey taciri-valatebar, olsun.
Gerek Qümri olan kesde ola bir servqed esqi,
Onun fikrile daim biqerarü dilfikar olsun.
Gerek bir servqed esqinde eski-dideyi-Qümri
Axıb seylab tek her yane reski-cuybar olsun.
Ne lazımdır bize bir siz teki nafehm olan sair--
Ki, her bir beytde yüz min xetası asikar olsun?
Ne lazımdır yazam esar siz tek bikemal üste--
Ki, bu gül tek kelamım çesminizde nisi-xar olsun?
Demisdin mebhesi-setrencde, canım, revadırmı
«Hüseyn meddahının kirdarı setrencü qumar olsun»?
Kisi setrenc bilmekçin qumarbaz olmaz, ey qafil,
Gerek arif olan her elmde kamileyar olsun.
Gger ser anlayan kes, Qümriya, bir serini görse,
Deyer bu Qümriyi-cahil gerekdir sengsar olsun!
Demisdin üç yüz altmıs fenn var, hansında kamilsen?
Muradın hansı fenn ise beyan et, asikar olsun.
Gzel fennim budur kim, meclisi-meyden xeberdarem,
Hemise isterem bezmimde yari-gülüzar olsun.
Qumarbazem, xerabati, qelender, çersiyü bengi,
Qerez ki, mende var alemde her pislik ki, var olsun.
Bu xasiyyetle sizlerden yene yüz rübbe elayem,
Segi-Kasi gerek kim, ehli-Qumdan nik kar olsun.
Könül, axtarma hergiz merifet ehli-Dagıstandan,
Direxti-bidde mümkün deyildir kim, enar olsun.
Semendi-tebine çox verme cövlan, Seyyida, besdir!
Reva görme ki, Qümri bundan efzun sermsar olsun.
Hemise taciri-esq ol, sefa mülkünde sövda qıl,
Glinde neqdi-can maye, xeridin zülfi-yar olsun.
Cemali-zahiri gezme, sefayi-batin et hasil,
Mecazide heqiqet seyrin et, heqq asikar olsun.





MGHGMMGDTAGI QÜMRÌYG

Selamım asitanen xakine badi-seba versin, •
Peyami-asinanı asinaye asina versin.
Nesimi-sübh qılsın erz halım Qümriyi-zare--
Ki, bagi-eysine bir lütfle bergü neva versin.
Getirsin namesin piraheni-Yusif tek ol sahın,
Bu Yequbi-hezinin çesmine nurü ziya versin.
Sevadi-namesinden rövsen etsin dideyi-tarı,
Qübari-meqdeminden çesmi-cane tutiya versin.
Gla, ey Qümriyi-sirinsüxen kim, ehli-dil ister,
Bu ümmidim nihalı bari-isret ibtida versii.
Könül, ey sairi-sirintekellüm, ister alemde,
Merizi-cane gülqendi-kelamından sefa versin.
Bize bundan müqeddem bir neçe esar yazmısdın,
Bu ümmid ile kim, ayineyi-qelbe cila versin.
Gzizim, zenniniz kec getdi, olduz dilgiran bizden,
Büruze tebiniz isterdi kim, resmi-hica versin.
Ve lakin reyi-pakü pürsehabi-lütfi-ehsanın
Edib xahis ki, bu nari-cidale intifa versin.
Ìlahi, olmasın hergiz sikest alemde ol kes kim,
Sikesti-üstüxane isteyibdir mumiya versin.
Küsuf etmisdi gerçi afitabi-mehriniz bizden,
Ümidim var ki, açılsın, gene nurü beha versin.
Sebahi-lütfünüz baranını herdem qılın cari--
Ki, gülzarı xeyale tazeden nesvü nüma versin.
Gereg bundan sora Sirvane gelsin nezmi- canbexsin, Küduretden dili-erbabi-
menaye sefa versin.
Mehebbet ehlisiz, canım, mühibbi-ali-Heydersiz,
Size her kim edavet eylese, rebbim bela versin!
Hemise fikriniz zikri-müsibetdir iradetle,
Size, yareb, cezayi-xeyr sahi-Kerbela versin.
Meqami-esqde sey ile daim arizu eyler--
Ki, Qafil Kebeyi-didarına canın feda versin!
Getir lütfünle miskin Bixudi xaki-mezelletden-
Ki, ta canın sedaqetden sene ol bineva versin.
Fütüvvet qıl, elin tut Zöviyi-bixanimanın kim,
Muradın alemi-fanide sahi-Lafeta versin.
Revadır kim, segani-kuyüve, ey taci-ser Qümri,
Sefavü sidq ile can Seyyidi-bextiqera versin?





MGHGMMGDTAGI QÜMRÌYG

Gger ol hezrete mehrem olan badi-seba, Qumri,
Yetirdi herdem ol dergahe bizden yüz dua, Qümri.
Zibes ki, sövqi-didarın düsübdur xatiri-zare,
Çıxıb can cismden, billah, qılır meyli-heva, Qümri.
Yazıb derdi-dilimden semmeyi-serh eyledim ta kim,
Hüzurunda edeble eyleye halım eda, Qümri.
Perisandır zibes ki, xatirim dövran melalından
Tapılmaz xatiri-zare veren zövqü sefa, Qümri.
Xeyalım bes ki derhem eyleyibdir xubler zülfü,
Çıxar bir ser tehrir eylesem yüz min xeta, Qümri.
Beid olmaq gerekdir serhi-tetvili-ibaretden--
Ki, olsun müxteser bunca mütevvel macera, Qümri.
Deyildir metlebim bu serden izhari-fezl etmek,
Sedaqetle sene yazdım bu seri biriya, Qümri.
Qerez pervaneyi-sövqüm olubdur tövfine mail,
Olan, ey mecmei-Derbend ara semi-eza, Qümri!
Vehidül-esr, xellaqül-meani, qüdvetüs-sera.
Fesahet kisverinde xosrovi-sahibliva Qümri.
Senin ebyati-sehrasarü esari-letifinden
Gelir billah, mesami-cane buyi-asina, Qümri.
Süainin egerçi pertövi-nezmi-fesihinden,
Qılır simab çerxi-exzeri kesbi-ziya, Qümri.
Gger olsaydı hessani-ereb bu esrde zinde,
Fesahet kesbine senden ederdi iltica, Qümri.
Sipehri gerçi xursidi-sipehri-nezmdir, lakin
Olur xursid nezmin erzgahında Süha, Qümri.
Xelilin gülseni-tebi yetirmez bir güli-ziyba,
Gger ol gülsen içre olmasa lütfün seba, Qümri.
Hanı, gelsin Sikender kim cahane kamyab olsun,
Sevadi-xameden zahir qılıb abi-beqa, Qümri,
Perisan idi halım dilsikesti-guseyi-gemde,
Sikeste könlüme esarın oldu mumya, Qümri.
Bu növ möcüzayin nezmü nesr ile dexi, billah,
Mütiem gerçi peygemberlik etse iddea Qümri!
Qılıb sahi-Hicazın medhine yüz negmeler agaz,
Çekib sur ile medhi-heydere dilkes neva, Qümri.
Müxalif dehrde her lehze yüz suzü güdaz ile,
Hesari-medhi-mövlade olub midhetsera Qümri.
Yeri vardır bu günden böyle mülki-sahe naz etse,
Olubdur asitani-Mürtezade çün keda Qümri.
Mecalislerde, mescidlerde teqrir etdim ol nezmin, •
Oxundu her terefde medhine yüz merheba, Qümri!
Olubdur ceddimin övsafına çün tebiniz guya,
Müin olsun sene daim Gliyyül-mürteza, Qümri!
Seni men vesf qıllam ta ki dünyade heyatım var,
Neçin kim, olmusan vessafi-sahi-Kerbela, Qümri.
Menim sahım, penahım, qiblegahım, tacidarımsan,
Qebul etmis seni çakerliye Siri-xuda, Qümri.
Esitdim daima süglün senin zikri-müsibetdir,
Olubsan semi-bezmi-matemi-ali-eba, Qümri.
Töküb xunabe gözden bu qeribe agla kim, daim
Gelib feryade aglar möhnetinden enbiya, Qümri!
Qebul olsa eger ki, matemi-sahi-sehidane,
Deyil bir misrei-esarına alem beha, Qümri.
Hüzuri-pakine vardır selamı ehli-Sirvanın,
Sene ehli-mehebbet gönderir küllen dua, Qümri!
Demadem serler eyle reqem zikri-müsibetde--
Ki, ta olsun sene çün töhfeyi-ruzi-ceza, Qümri.
Ggerçi Seyyidi-sergeste senden durdür, lakin
Deyildir alemi-menade ol senden cida, Qümri.






DGRBGNDLÌ XGLÌL TGXGLLÜS SAÌRG
Ey piri-xiredmendü hünerperveri-dövran,
Vey müfliqü zirütbevü danavü süxendan.
Hemnami-Xelilullehü Hemxulqi-Mehemmed,
Heyetde çü Ìdris ve hikmetde çü Logman,
Gsari-serifin üreye baisi-behcet,
Göftari-letifin teni-pecmürdeye bir can.
Sensen bu gün afaqde Söhbani-fesahet,
Hem varisi Gmeqsenü hem naibi-Hessan.
Sen nezm sipehrinde haman mehrsen, ey pir--
Kim, xiyre süaın qılar alemleri rexsan.
Sen qümriyi-xoslehceyi-bagi-ürefasen,
Her misrei-mövzun sene bir servi-xüraman.
Rüxsari-münirindi senin nuri-sebahi--
Kim, rövsen eder alemi çün mehri-direxsac,
Dün yazdıgın esari-ferehbexsü letifin
Yetdi mene, oldu üreyim xürremü xendan.
Baxdıqca menim ömrümü artırdı sevadı,
Guya o sevad içredi yüz çesmeyi-heyvan.
Müzmer o sevad içre olan meniyi-rövsen,
Bir ruzi-münevverdi dili-sebde nümayan.
Yareb, bu Xelili bize çox görme cahanda,
Bu atesi-dünyanı ona eyle gülüstan.
Tezim ile yerden götürüb bendeyi-zarı,
Öz çakeri-üftadesine eyleyib ehsan.
Lütfile edib zerreni xurside müqabil,
Qoymus leqebi-murini sefqetle Süleyman.
Bir seveni sehbaz qılıb, rubehi ejder,
Bir zülmete nurani deyib, qetreye ümman.
Ol padsehi-mesnedi-iqlimi-fesahet
Sefqetle edibdir leqebi-bendeni sultan.
Ghsentü kamalatuva, ey piri-Xızırpey--
Kim, yazdıgın esar yeter fezlüve bürhan.
Xürrem o vilayet ki, ola siz teki ehli,
Mecmuesi xostinetü dindarü müselman!
Yareb, ola memur bele xitteyi-ziba,
Bu saheti-Derbend ola çün rövzeyi-rizvan!
Didaruvuza tesne idim xeyli zamandır,
Ol növ ile kim, su hevesinde ola etsan.
Amma mene bir veqt nesib oldu bu dövlet--
Kim, yox feresi-tebde bir qüvveyi-cövlan.
Ghvalımı derhem eleyib gibbi-müherriq,
Sövdayi-heraret eleyib cismimi suzan.
Sefraden olub femmde sedpare lisanım,
Amas qılıb, qüvveyi-teqrire yox elhan.
Bir yan bu merez, bir yana Sirvan feraqı,
Bir yane dexi hesreti-ruxsareyi-canan.
Xasse ki, sefer ezemi-zehmetdi, peyember
Teqrir eleyibdir seferi qiteyi-niran.
Zefi-merez ile ki, dönüb cismim hilale,
Ger xidmetüve yetmesem, olmaz mene nöqsan.
Bes «serhi-memer» remzi kifayetdi bu hale,
Tetvili-delail olu esq ehline sayan.
Ümmid ki, siz eyleyesiz rence qedem, ta
Daruyi-eyadet ede bu xesteye derman.
Gfv et qeletim olsa eger, olmusam, ey pir,
Çün xubların zülfü teki halı perisan,
Cemiyyeti-xatirle, xudaya, olasan sad,
Kamınca ola dehrde daim sene saman!
Ümmid ki, meqbul ola bu töhfeyi-ehqer,
Seyyid dilü can ile size oldu senaxan.



MÌRZG RGHÌM FGNAYA

Agah ol, ey Fenayi-tebehkarü pürheves,
Ìqdam etmeyib sen eden kare hiç kes.
Hecv etmisen mürevvici-bezmi-ezanı sen,
Gmri-senie sie iken etmisen heves.
Bir saiqehüsame bu gün asi olmusan--
Kim, berqi-qeyretile yanar cümle xarü xes.
Manendi-Asi eylemisen hecvi-zen süar,
Merdaneler olurmu sene birce dadres!
Yetmezmidi bu barede bidadi-Sümri-dun?
Yetmezmidi yegane cefavü qemi-Gnes?
Abi-Ferat tesnesinin halına gerek
Bezmi-ezade cari ola esk çün Gres.
Ger bir kemine himmeti-merdane göstere,
Ey zenxisal, hecv ne lazımdı pisü pes.
Sed heyf, Sise sakinidir ol peri-cemal,
Tuti olubdu, heyf, qürab ile hemqefes!
Mülki-fenade fani olaydı Fena, eger
Bezmi-beqaye can ile ragib olurdu bes.
Sultani-Neynevaye edib ney kimi neva,
Aglardı her deqiqevü her lehze, her nefes.
Mezburdur süai-tecellayi-heq, veli
Dive sehabi-saqibü Musayedir qebes.
Ey karivani-esqe eden risxendler,
Qelbinde nükte var ki, eder nale çün ceres.
Bihude sanma ehli-dilin ahü zarını,
Sen möhre tase salma ki, bihudedir bu ses.
Cövlane gelme cüret ile, çek inanını,
Çox tünd sürme erseyi-naverd ara feres.
Nakes celalü dövlet ile bir kes olmayıb,
Kim seg mekesdi, ger oxuna qelbi-segmekes.
Glbette, indi çayü plovdan qürur eder,
Ömründe görmeyibdir o kim daneyi-edes.
Gördükde qemteriri-ebus olma, serimi,
Bazari-imtiyazde kim, olmusan eses.
Ger Seyyidi Kemine kimi hecv eylesen,
Sükr eylerem xudaye ki, hasildi mültemes [.
Seyyid duaçıdır sene, ey kani-merhemet,
Razı deyil ona ki, qona üstüve mekes.
Olsun o gün ki, sen çıxasan texti-izzete,
Gyninde sürx camevü basında al fes.






MGCRUH MUGANÌYG

Menem ol padisehi-mülki-süxen, varisi- Cem
Ki, oxurlar meni hessani-ereb, Fezli-ecem.
Sahibazi-hünerem, balü perim izzü kemal,
Asiyanimdi menim qübbeyi-çerxi-ezem.
Texteyi-nerd mene xanitmeaniyi-süxen.
Hem onun möhreleri cümle hürufi-möcem.
Rövzeyi-cenneti-esarde tebim Kövser,
Kebeyi-qüdsi-meanide kelamım Zemzem,
Derdü qem define esarım eder hirzi-enam,
Refi-enduhe qılır nezmimi teviz ümem.
Dide kim, görmeye esarımı, olsun ema!
Gus kim, nezmimi gus eylemeye olsun esemm!
Asimani-süxenem, leyk zümürrüd-sifetem,
Ne herasim var eger kim, ola düsmen erqem.
Süerayi ki, zemanemde eder lafi-süxen,
Fövci-Yecucdu, men onlara seddi-möhkem.
Nehketi-nafeyi-tebim tutub afaqı tamam,
Leyk her kes ki, zükam olsa, yetismez ona semm,,
Xesm xermöhrevü men gövheri-erzendeyi-fezl,
Men heme saxeyi-mercanü edu saxi-beqem.
Feleki-nezmde men mehri-direxsani-süxen,
Men heme nuri-seref, xesm siyehruyü zelem,
Tibbi-enfasde derler meni çün ruhül-qüds,
Tebimi bikri-meanide oxurlar Meryem.
Bavücudi ki, menem nezmde bimislü nezir,
Bavücudi ki, menem reski-fesihani-ecem.
Mene teriz qılıb sairi-xaki-Mecruh,
Eyleyibdir neçe ebyati-sefihane reqem.
Eyleyibdir özünü serde serrafi-süxen,
Bavücudi ki, deyil saxisi-envarü zülem.
Hanı Mecruhi-bedendisede ol cüret kim,
Ta qoya sir günamine dilirane qedem?
Bir de Sirvane verib desti-Mugani tercih,
Hiç gör anlamayıb qübhünü bu taleyi kem.
Hiç kes nuri çü zülmet demeyib, zülmeti nur,
Zehri sekker demeyib kimsene, ya sekkeri semm!
Ger desen abü elef medenidir, heqdi sözün,
Cinsi-enam olur hem abü elefden xürrem.
Çoxdu Sirvan ile elbette Muganın ferqi,
Bu gülüstani-meserretdi, Mugan vadiyi-qem.
Ne Mugan ehfezenallahü misali-Berehut,
Ne Mugan fesli-Gsed kureyi-heddadsiyem.
Heq Muganı size qılsın, bize Sirvanı nesib,
Heyfdir sefheyi-gülzare basa zag, qedem!
Ghli-nirane ne layiqdi ola daxili-xüld,
Ne münasib ola seytane meqer bagi-Ìrem?
Ne reva div resedgahi ola mesnedi-Cem,
Ne seza fil qedemgahi ola beyti-herem?
Men ki zürriyyeyi-Sultani-Seluni leqebem,
Valiyi-kövnü mekan, serveri-erbabi-himem.
Nütfeyi-pak deyildir mene düsmenlik eden,
Gövheri-saf deyildir mene her kes ede zemm.
Hiç kes ali-Gli bügzüne iqdam etmez, .
Meger ol kes ola zatında seqavet müdgem.






BÌR NGFGRG

Ey olan esqiyle menzuri dili-nalanımın,
Kebe|i-meqsudisen, zövqi-sefası canımın.
Eyler idim Kebeyi-kuyinde qurban canımı,
Layiqi olsaydı ger ol kude bu qurbanımın.
Vesfi-leli-ruhbexsindir kelami-sekkeri,
Zikri-nami-dilkesindir zineti divanımın.
Aftabı arizindir asimani-fikrimin,
Leli vesfi-leblerindir tebi-dürrefsanımın.
Basıma yagdırdı axır çerxi-minafamden
Daslar, ey namehriban, tesiri öz efganımın.
Dudi-qelyan tek qaraldı ruzgarım qüsseden,
Çıxdı eflake serarı sineyi-suzanımın.
Siseyi-könlüm kimi senki-hevadisden bu gün,
Ey peri-peyker, sınıbdır sisesi qelyanımın!
Ey sefayi-xatirim, bir sise ehsan eyleyib,
Sey qıl temirine bu xatiri-viranımın!






GLÌ GSGGR NÖVRGSG
Növres, ey hemdemi-bimehr, sehi-sengindil-
Ki, perivar bu gün menzil olub Sise sene.
Sensen ol qesri-müseyyed ki, rehi-rüfetden,
Yetmez, ey pak güher, süllemi-endise sene.
Çerxi-minayi sene eyledi sager qemerin,
Gördü ta Sisede vardır hevesi-sise sene.
Sensen ol nexli-hünerperveri-bagi-mena--
Ki, olub danisü ferhengü xired rise sene.
Dün esitdim ki, Kerimxani-felekçakerden
Tapılıb alemi-imkande bir pise sene.
Qüvveyi-tebde sen siri-neyistani-süxen,
Bais oldur ki, bu gün qismet olub bise sene.
Seyyida, Sise teref senki-melamet atma,
Ta ki ustadi-hüner vurmaya bir tise sene.






GLÌ GSGGR NÖVRGSG

Selam olsun sene, ey Kebeyi-ehli-sefa, Növres.
Minayi-kuyüve olsun dilü canım feda, Növres.
Mene biganeden bigane oldun aqibet, ey seh,
Seninle olmayaydım kas ezelden asina, Növres!
Meger yox mehribanlıq Sisenin abü hevasında,
Dönübdür dase könlün, ey refiqi-bivefa, Növres?
Ne bir peygam gönderdin bu müddetde, ne bir qasid,
Meger böyle olurmus asinalıq, merheba, Növres!
Ggerçi dehri-dunun inqilabından perisanem,
Olub cemiyyetim berhem, felek etmis cefa, Növres!
Dagıldı yarü ensarım basımdan, ferd qaldım men,
Glimden getdi Asi--ol refiqi-xoseda, Növres.
Sefa düsdü sefaden, zemzemi-eskim revan oldu,
Bu qemden xaneyi-dil Kebe tek geydi qera, Növres.
Ne Agah agah oldu haleti-pürixtilalımdan,
Ne def etdi melalım sefheyi-dildei Fena, Nevres!
Meger böyle olurmus asinalıq, ey gözüm nuri,
Cemali-bakemalından gözüm görmez ziya, Növres.
Biz axır bir gülüstanın gülüydik ruzi-evvelde,
Hevadis serseri saldı bizi axır cüda, Növres!
Ol ustadi-mükerrem Yusifi, ol mürsidi-kamil,
Onu gürgi-ecel seyd etdi, heyf ol müqteda, Növres!
Uyub bu alemi-ehbabde her saderüx yare,
Biz etdik dameni-mesuqeni elden reha, Növres!
Heyati-müsteari-dehrden metleb deyil hasil,
Gerek kesb eylemek yüz sey ile feyzi-beqa, Növres!
Gger azadesen, eyle hesab et kuhi-Sehlandır,
Düserse basine ger sayeyi-bali-hüma, Növres!
Sikesti-üstüxane sebr qıl sengi-hevadisden,
Temenna etme ebnayi-zamandan mumiya, Növres!
Gla, ey endelibi-gülseni-rizvan, qebul etme,
Gger verse sene buyi-güli-cennet seba, Növres.
Gger qesri-müseyyed erse Qeyser, imtina eyle,
Qüsurun var eger etsen qebul, ey pisva Növres!
Çekil, Gnqayi-Qaf ol bir qenaet içre Seyyid tek,
Verer meqsumüvi ol xaliqi-erzü sema. Növres.






QARABAGLI NALAN TGXGLLÜS SAÌRG

Jetir, ej name, menden erzi-selam,
Dergehi-jare halım et elam.
Söjle bülbülden ol gülüstane,
Jeni menden cenab Nalane,
Grz qıl, ej güli-rijazi-edeb,
Dürri-jektaji-behri-izzü seref,
Ej kelam ehlinin serefrazi,
Tebde kainat mümtazi,
Ej midadın neticeji-zülmat,
Sözlerin zülmet içre abi-hejat,
Ej Sikender zemirü Xızrbejan,
Kilkin ecazi-zadeji-Ìmran,
Xidmetin baisi-kemalımdır,
Sebebi-dövletü calalımdır.
Gerçi xidmetde çox qüsurum var,
Lütfüve var ümidi-xatiri-zar.
Gerçi Sirvanda sen olan günler
Ghdü pejmanlar etdik, ej server,
Etmedim lejk men ol ehde vefa,
Mene bu isde ejb edir ürefa.
Lejk var elde üzr, mezurem,
Men cezaji-sipehre memurem.
Var ümidim kim, ol eta kani
Bendeden efv ede bu nöqsani.
Xase kim, çerx kinebünjandır,
Xatirim dehrden perisandır.
Xase kim, GhsenülTevaidi-sum
Süera tövrünü bilib mezmum.
Xase kim, ol müzevviri-rubah,
Süera silkini jazıb gümrah.
Zemmi-esare ger o hejvani
Getiribdir delil Qurani.
Bavücudi ki, sahibi-qur.an,
Müstefa, ol resuli-alemijan
Vesf edib sairani-islami,
Xasse hessani-xosserencami,
Bir dejen joxdur ej füsürdezemir,
Eden ajati eksine tefsir,
Olmajan rasexi-kelami-mubin,
Xesmin olsun senin imami-mübin!
Sairi zemm edib egerçi xuda,
Lejk vardır eqebde istisna.
Remzi-«illellezine» kafidir,
«Gmilüs-salihat» safidir.
Batil onlardu, ej sefeh kani--
Ki, edib hecv sahi-Bethani.
Batil ol sexslerdi kim, hamı
hecv edellerdi ehli-islamı-
Lejk onlar ki, geldi islame,
Çatdılar izzet ile ikrame,
Etdiler vesf sahi-ebrarı,
Qıldılar medh ali-etharı.
Onların vesfini resuli-xuda
Ejlejibdir hedis ile ifsa.
Süeranın lisanını ol sah
Söjlejibdir «kilidi-gencüllah».
Süera vesfine jeter bu rümuz:
«Ìnne lillahi-tehte ersi künuz»[1]
Pajeji-seri bundan ejle hesab,
Dedi:--«Gsserü hikmetün» [2] o cenab,
Dexi bu müddeajedir bürhan
Seni-Ghmedde midheti-Hessan.
Dexi oldu Ferezdeqi-dana
Medhi-Zejnül-Ìbade nüktesera.
Sibti-Musade qisseji-Dibel
Sene kafi dejilmi, ej ehvel?
Bavücudi ki, Dibeli-bednam,
Söhreti var, içerdi bade müdam.
Ona xez xirqesin imami-Riza
Sileyi-seri-bikre etdi eta.
Seyyid Ìsmail idi meyxare,
Medh yazmısdı ehli-ethare,
Ceferi-Sadiq, ol vefa kani,
Sileden etdi kamran ani,
Dedi seninde ol imami-hüda
Merhemetden ki, «nime-nasirüna».
Ey eden seri zemm naqabil,
Çox teeccübdü alimü cahil,
Gerçi biz sairi-xosetvarıq,
Madihi-ehli-beyti-etharıq,
Abi-kövserdü badeden menzur,
Sadedendir murad hurü qüsur,
Bize meyxane. baqi-rizvandır,
Saqimiz onda sahi-merdandır.
Zatımız eybden müberradır,
Serimiz taci-ferqi-Siradır,
Bizdedir tebi-seri-paki-hüner,
Sinemiz behrü serimnz gövher.
Olma sermesti-qeflet, ol husyar,
Ne revadır mezemmeti-esar!
Bavücudi ki, serveri-dövran
Serden baglayıbdu bir divan,
Ser eger olsa idi seyi-kesif,
Onu etmezdi övliya tesnif.
Ol ne seydir cahanda, ey ehvel--
Ki, ola seri-pakden efzel?
Gövheri-paki-pürbehadır söz,
Töhfeyi-dergehi-xudadır söz.
Ziyneti-bezmi-Müstefadır söz,
Madihi-sahi-heletadır söz.
Nece ki, ol Nizamiyi-ustad
Ser vesfinde eyleyibdir dad:
«Süxen ez asiman fürud amed,
Süxen öz alemi-kebud amed,
Ger budi-gövheri verayi-süxen,
An fürud amldi. becayi-süxen»[3]
Gus qıl erzi-hali-Mövlana,
Birce bil serden nedir mena:
Süera gerçi vesfi-bade eder,
Ya ki tövsifi-suxü sade eder,
Qerez oldur ki, vecdi-hal olsun,
Xatire neseyi-kemal olsun.
Haselillah ki, firqeyi-süera,
Deye meydir helal. vaveyla!
Hansı sairdir ol pelidxisal--
Ki, bilibdir serabi-nabı helal?
Hansı sairdi bilsin, ey qafil,
«Ìnnemel-xemri» ayesin batil.
Bilmirem Ghsenül-Qevaidi-nas--
Ki, qurubdur qevaid üçün esas,
Niye bereksine qılıbdı xeyal,
Götürüb boynuna bu qedr vebal?
Bend olub zahiri-kelame neçün?
Düsmeyibdir kisi nizama neçün?
Üzrü vardır ki, ehli-zahir imis,
Cehl resminde xeyli mahir imis
Ser tevilin eyleyib inkar,
Eyleyir çox mezemmeti-esar.
Niye tevile olmayır qail?
Lefz tevilsiz olur batil.
Her sözün zahirile batini var,
Ghli-mena olulla berxürdar.
Gkser ayat olmasa tevil,
Qalı mübhemde meniyi-tenzil.
Xud tutaq, vesfi-bade etmekle,
Medhü övsafi-sade etmekle,
Süeraler o medh ile hamı,
Etdi gümrah ehli-islamı.
Mileli-sairi, bes ey rubah,
Hansı sairler eyleyib gümrah?!
Ruzü seb cümle mesti-badediler,
Mayili-eys-nusü sadediler.
Ele meyxare var ki, nadandır,
Biri kafer, biri müselmandır.
Annamaz hiç serü bade nedir,
Vesfi-esarü medhi-sade nedir.
Ser resminden olmayıb agah,
Hansı sair edib onu gümrah?
Gyyühel Ghsenül Qevaidi-zar,
Bu xeyalından eyle istigfar!
Mileli-saire olub vessaf,
Eyleyirsen bu qedr kim, övsaf
Ghli-Yevropanın ferasetini.
Beyenirsen tamam adetini.
Ghli-islame serzenisdir isin,
Dönmüsen sahmare, nisdir isin.
Ari, ari, cenab peygember
Bu hedisi veribdi xelqe xeber--
Ki: «Gelir bir zamani-tulü tevil
Ghli-islam olulpa xarü zelil,
Tutar ol veqt küfr dünyanı,
Xar eder çerx ehli-iymanı.
Ne ki cühhal, belke alimler
Dinimi, serimi beyenmezler».
Sedeqe, seddeqe resulüllah.
Bu haman esrdir bil, ey gümrah!
Sen teki sexsler araye düsüb,
Xatirin özge müddeaye düsüb.
Ìndi ki, var mehebbetin küfre,
Sen de onlar kimi döse süfre,
Sen de gey çekme, basuva qoy saç,
Salgilen regbet ile boynuva xaç.
Yere çökme, ayagun üste...
Yayda iç pive, romu saxla qısa.
Eyleme qüsl, getme hemmame,
Basuva sapqa qoy, ne emmame.
Her uruse çatanda ver çasti:
«Mayo paçtenye,--söyle--izrasti!»
Mescide getme, gir kelisaye,
Söyle allahın oglu Ìsaye,
Lehmi-xınzire etgilen adet,
Bedeninde ziyad olur sehvet.
Ruzenin olmasa sene semeri,
Saxla pehriz yeddi hefteleri.
Ölüvün üstüne kesis getir,
Yerden ayini-xaçparesle götür.
Eyleme ayeyi-hicabe emel,
Sene hasil ola «femen yemel». [.,.]
Rusi öyren ki. ey refi cenab,
Veresen Münkerü Nekire cavab.
Maliki-ruzi-hesrü yövmi-nüsur,
Seni etsin o qövm ile mehsur.
Ey eden ayine özünü xitab,
Nem çekib ayinendeki simab,
Filheqiqet ki, baxdım, ayinesen,
Etdiyin fikri-bikre sed ehsen!
Leyk mirati-kecnümasenmis,
Münkiri-sureti-sefasenmis!
Bu sefer baxgilen bu seri-növe-
Ki, senin eks saldı ayinöve.
Dexi minbed böyle çox suret
Salacaq onda eks bir müddet.
Ey özün ayine sanan rüsva,
Bunu da bil ki, sengdir süera;
Ehtiyat eyle, ey günü qare,
Ayine sengden olur pare.
Bilmirem sande bu ne haletdir,
Süeraye bu ne edavetdir?
Bele melum olur elezzahir--
Ki, seni terpedibdi bir sair.
Seyyida, besdi, tul oldu kelam,
Xetm qıl, vesselam, vel-ikram!


[Ìstinad1: Göjün altında xezineler vardır ki, onların açarı
sairlerin» dilidir.]

[Ìstinad 2: Ser hikmetdir (felsefedir) ]

[Ìstinad3: Tercümesi: Söz göylerden asagı endi.
Söz zümrüd alemden endi.
Sözden qiymetli gövher olsaydı,
Söz yerine o (gövher) enerdi
Birinci misra Qurana isaredir.--S. R.









SGÌD ÜNSÌZADGYG

Gla, ey müxbiri-sadiq, elaeddini-ved-dünya,
Sevadi-nurpasındır beyazi-alemi-mena.
Seid etmis seni ruzi-ezelde xaliqi-yekta,
Celalın naqis olmaz etseler yüz .min hesed eda,

Olum ey himmetin qurbanı, bir derk et bu menanı--
Ki, eyler erz esar ile bu Xaqaniyi-sani--
Ki, var Rusiyyenin bes-altı milyon can müselmani
Qalıb elmü menafede temamen biserü bipa,


Açıb Rusiyye babi-menfeet cümle reayaye,
Demadem sükrler etmek gerek bu feyzi-üzmaye,
Müsaviyyet veribdir silki-edna, fövci-elaye,
Beraberdir dexi divande ela ile edna,

Reiyyet oglu olsa behrever ger elmü menaden,
Olur sayisteyi-xidmet, alır çin sahi-valaden,
Xuda razi ola bu imperaturi-müelladen--
Ki, samildir cahane feyzi çün xursidi-nurefza, [...]

Açıb her qism mektebxaneler bu menbeyi-ehsan,
Bihemdüllah ki, yoxdur terbiyet babında bir nöqsan,
Senaye mektebin Qafqazde eyler bu il bünyan--
Ki, ta senetden olsun behrever her saivü cuya,

Bu il kim, Asiyayi-serqdendir fitneler peyda,
Nümayandır Heratü Kabilü hem Mervden qovga,
Bu asube o müfsidler ki, baisdir, xudavenda,
Zelil et onları, meglubü meqhur eyle, hem rüsva!

Nece nerrad qurmus texteyi-nerd mülki-dünyanı,
Salıbdır ses cehetden sesdere Ìranü Turanı,
Qalıb sesderde, tapmaz yol güsade türkler xanı,
Sesü penc atmagı müsküldü tasi-qübbeyi-mina.

Tutubdur gerçi rüx bu filtenler mülki-Gfqane,
Piyade sef çekib, atlar düzülmüs sehni-meydane,
Vezir ister ki, seh mat olmasın, söyler hekimane,
Dönübdür sefheyi-setrence yekser saheti-dünya. [...

Diriqa, ehli-Ìranın xeyalü müddeasından,
Xudanakerde el çekse heqiqi asinasından,
Xüsusen maliki-Rusiyye tek müskülgüsasından,
Ìlahi, qıl keramet her kese bir dideyi-bina. [...]






HACI SGÌD ÜNSÌZADGJG

Ìrade ejlese bir qövme xejrin fejzi-rebbani,
Olur bir padsahi-adil ol qövmün nigehbani.

Bihemdüllah kim, sultan bize bir zati-alidir--
Ki, edlinden olubdur gürg çölde berre çubani.

Sehensahi-felekqedr, imperaturi-müezzem kim,
Qılıb asude ehdinde beladen xelqi-imkani.

Aleksandr Aleksandrneseb kim, edlü refetde
Bu iki zate joxdur alem içre salisü sani.

Mesihi-pak heqqijçün, xudavenda, bu zisenin
Cemali-afitabından cahanı ejle nurani!

Onun övladü ehfadını hifz ejle belalerden,
Veliehdinin ejle ömrünü alemde tulani.

O, zilli-heqqdir, kem etme bizden sajesin, jareb,
Himajet sajesinde perveris qıl biz reajani!

Çinan ki, telimi olmus onun bu aleme samil,
Açılmıs cümleji-afaqe babi-lütfü ehsani.

Tefavüt qojmajıb her millete ejler nevazisler,
Jehudü ermenivü gürcüvü rusü müselmani.

Nece ejjami-möhnet mövsümi-rencü meseqqetde
Tutub cud ile el, etmis nevazis xelqi-Sirvani.

Nece bir zelzele Sirvanda oldu, uçdu çox evler,
Sehin memari-lütfü sehre oldu tazeden bani.

Nevazis qıldı sali-qehtde çox-çox mesakini,
Açıldı Jusifi-Misriden efzun babi-ehsani.

Bizimçün ejlejib tejin refetli naçalnikler,
Gdaletpise, lütfendise, jekser merhemet kani.

Xudavenda, bu dövlet pajdarü berqerar olsun,
Onun bedxahının ejle, ilahi, ömrünü fani!

Bu jareb, günlerde Samaxı sefheji-gülzare dönmüsdür,
Beli, gülzar olur bir mülk olsa böjle dehqani.

Xüsusen bir bülendexter gelibdir sehri-Sirvane--
Ki, sedi-necmi-bextine olur öz ismi bürhani.

Seid ol zadeji-Ünsi ki, zatı ünsden müsteq,
Gnisi-ehli-ürfan, munisi-her derdi-pünhani.

Ìmami-ehli-sünnet. xejrxahi-dövletü millet,
Qüduminden ferehnak oldu ehli-merifet cani.

Heqiqet, var idi bundan ezel çox neqsi Sirvanın,
Gelib bu sehre ol mah oldu sehrin cebri-nöqsani.

Neçe iller çekib qürbet-ara Tiflisde zehmet,
Kemali-pisrefti-övn üçün terk etdi övtani.

Edib tertib çap esbabını jüz min meraretle,
«Zija»je izn alıb qıldı «Zija» afaqı nurani.

Heqiqet aleminde millete bir xidmet etmis kim,
Zeban acizdir övsafında teqrir etmeje ani.

Hemise fikri saidir tereqqijati-milletçün,
Hemara xejre daidir, eder tergib eqrani.

Gelen tek verdi ruhi meclisi-ruhanije zinet,
Kemali-ruhi-rejhanından oldu bezm ruhani.

Özü qütbi-benatün-nes tek dövründe eshabı,
Tecellası zijade pest qıldı mehri-rexsani.

Revaci-mescidi-camede qıldı sejini zahir,
Götürdü deftere tertib üzünden cümle dükkani.

Düsüb ol fikre kim, Sirvanı bir darülfünun etsin
Qiraetxane açsın, nesr qılsın elmi-edjani.

Bilibdir kim. cehalet majeji-feqrü xesaretdir,
Teriqi-elme tergib ejlemek vacibdir insani.

Bu remzi gus qıldım ol ezizin öz zebanından,
Açıb dürci-dehanın ejledi böjle dürefsani:

«Bizimçün, lamehale, üç dilin telimi lazımdır,
Biri elmi-erebdir kim, bilek menaji-Qurani.

Ümuri-seri-enverde bize lazımdı danalıq,
Edek tesxis Zejdü Gmrden Musebni-Ìmrani.

Biri vacib bize bilmek vetende söjlenen dildir,
Gerekdir metlebe biz ejlejek türkijle ünvani.

Biri hem rusidir ki, bilmeji çoxlare lazımdır,
Ticaretçün bilek, hem derk edek zakuni-divani.

Zebani-rusi bilmek, ja danısmaq qejri dillerde
Serietde bize nehj olmajıb, jox reddi-bürhani.

Ne rusi, ne firengi, qusların bilsen dilin xosdur,,
Ne jüzden olmajırsan mülki-menanın Sülejmani?!

Sülejman ol, zebani-hikmeti aç hüdhüdü mure--
Ki, ta divü periler olsun emrün bendefermani.

Meger Selman dejildi Ìsfehan atesperestinden?
Zebani-fürs olsun qoj, gerekdir kamil ijmani.

Zebani-fürs ile telime getdi hemdü ixlası,
Sehensahi-Greb bir qövm üçün gönderdi Selmani,

«Ve min alaihi»[1] ajatini idrak eden arif
Bilir qejri lisan göftarının jox sere nöqsani.

Lisanın ixtilafın nemetinden edd edib xaliq,
Bilir bu sirri ol kes kim, bilir ajati-Qurani.

Demis her ixtilafatül-lisan öz nemetimdendir,
Her ol kes kim, bile çox dil--tapıb fejzi-firavani.

Ne dilde olsa olsun, elm olsun, xelq alemde
Dejildir bir dile mexsus, var her dilde imkani.

Xüsusen kim, bu ehle rusi bilmek çox münasibdir,
Ne jüzden bilmejek canım, lisani-sahi-sahani?»

Çün ol kani-edebden gus qıldım bu bejanati,
Jeqin etdim ki, heq xosbext edib bu ehli-Sirvani.

Bilibdir «ütlübül-elmi ve lov bis-Sin»den metleb, [2]
Muradı elmdir her dilde olsa, joxdu küfrani.

Ümidim var bu nik-exterin seji-cemalinden –
Ola eltafımız minbed her bir elm sajani.

Zebani-fürsü rusü ja ereb, ja özge dillerde
Teriqi-eshel üzre ejlesinler derk menani.

Bina telimül-etfale elifbaji-cedid etsin,
Götürsün müskülati, zahir etsin resmi-asani.

Vetende zikr olan dillerde tesnifatlar qılsın,
Götürsün areden «Ìnsa»ü «Bustan»ü «Gülüstan»i.

Oxunsun hejetü hikmet, hesabü elmi-cografi, .
Jeter, besdir esitdik «Qisseji-Jusif-Zülejxani»!

Teriqi-terbijet telimin etsin bezi hejvane,
Götürsün mektebi-etfalden çubü feleqqani.

Bizimçün cemü tertib ejlesin millet tevarixin,
Jazıb exlaq elmin, bizlere serh ejlesin ani.

Müellimler gelib adabi-dersi ondan öjrensin,
Müherrirler ala telimi-her insavü imlani.

Könül, sad ol ki, gelmis bu dijare elmi-Bokrati,,
Pesend etmez Samaxı elmde minbed Junani.

Gelibdir bu dijare ol hekimi-serü hikmet kim,
Onun bir kemterin sagirdi ejler pest Logmani.

Çi mekteb, çi medarisler tapar minbed arajis,
Salır tertibü nezme himmeti her bir debistani.

Gerekdir himmetimden özge qaziler misal alsın,
Nizaminin gerek nazimler olsun matü hejrani.

Bular ki, zikr qıldıq, Sejjida, jekser hüvejdadır,
Keçen hefte olan meclis olur bu emr bürhani.

Gelen tek gördü kim, var göftguji-sievü sünnü
Salu bir pare müfsidler eracif ile qovgani;

Çekirler bir-birinin büxlden mexfi ajagından,
Salırlar sübheje tezvir ile ümmali-divani;

AGA Sejjid Glinin xelqi cem etdi otagine,
Götürdü aralıqdan hikmet ile gejdi-ixvani.

Qülubi-xelqe verdi etilaf ol sahibi-hikmet,
Delili-etilafe serh edib ajati-rehmani.

Dedi, ej jadigari-Müstefa, zürrijjeji-Taha,
Sizi tehbib üçün tergib edibdir heqq fermani.

Size her kim edavet ejlese, düsmendir allahe,
Gdavet ehline amade etmis nari-nijrani.

Gerek biz padsahi-ruse evvel ejlejek ixlas--
Kim, oldur bizlerin hifzü herasetde nigehbani.

Dübare pisrefti-millet üçün ejlejek çare,
Olur ki, cem edek biz xejre bu qövmi-perisani.

Nesihet ejlemek bu firqeji-cühhale lazımdır--
Ki izan ejlesinler rahü resmi-seri-qerrani.

Müxalif olmasınlar dehrde qanuni-divane,
Xilafi-eqldir hükkame etmek isde üsjani.

Teriqi-serü qanuni-nizamın birdir ehkamı,
Her iki qazi bir resm ile ejler qet devani.

Qaçaqlar baresinde jazmısam etrafü eknafe--
Ki, onlar küfr kanıdır, tutublar rahi-bütlani.

Olardan bir nefer fövt olsa, molla vermesin qüslin,
Namazın qılsa her alim--odur alemda moltani!

Bu üzden kim, olublar imperature olar asi,
Edibler bir de zaje hökmü seri-sahi-Bethani.

Verir her cümede camede xelqe çox nesihetler,
Hidajet ejlejir irsad edib bu qövmi-nadani.

Ìlahi, bu Seidin kövkebi-bexti seid olsun--
Ki, xursidi-felek tek terbijet ejlerler ekvani.

Budur ümmid kim, ger bu teriq ile ola sai,
Dirilder möcüzi-Ìsa kimi bu mürde Sirvani

Bu emre silsilecünban eger eqzel-qeza olsa,
Bejenmez qazi çerxi-sessümi, rüfetde Kejvani.

Jeqindir kim mekatible medarisler tapa rövneq,
0 günden kim, gelib tergib eder bu emre ejani.

Mübasir ger bu emri-xejr üçün hacı Seid olsa,
Gerekdir devet etsin bezmine ejani-zisani.

Gzel Hacı Gli Abbas bejden istesin himmet,
Gli bej, hem hesen bej emre olsun salisü sani.

Dexi Vejsül-Qeren hacı Üvejsi ejlesin devet,
Dexi ol zadeji-Müftiden alsın emre fitvani.

Kerimi-zülkeremden ejlzmek ümmid lazımdır,
Sexade filheqiqet kim, Kerim bejdir kerem kani.

Tezervi-arizunu istesin Sahbaz bejden kim,
Onun övci-sexavetde olur pejveste tejrani.

Gerek Mahmud aga ile dexi Sultan Mahmudun
Müqevva ejleje himmetleri fövci-zeifani.

Aleksandr Lelejofdan olur ümmid tutmaq kim,
Dexi kem tutmaja ol ermenilerden müselmani.

Gdaler kanıdır, hacı Ömer bejden olur hümmet,
Sexavetde Semed bej gösterir bir Nuh tufani.

Dexi ümmid olur hacı Selamü hacı Mürsüdde-
Ki, etsinler bize Darüsselam ol nari-nijrani.


Gerek hacı Aga bej himmeti-merdane göstersin,
Getirsin kare Jüzbası bej oglu nami-Agani.

Letifi-lütfkarın lütfüne ümmidvar olsun,
Gerekdir hacı Möhsünden edek ümmidi-ehsani,

Riza hacı Rizani ejlesin teqrib ile kare,
Sefi etsin o merdi-mömine sahi-Xorasani.

Gerek bir sedd çeksin puri-Ìskender Gli Gkber,
Çinan ki, bas çekib öz himmetinin erse ejvani.

Heqiqet Meshedi Kazım bejin her il etasından
Tapıbdır karımız rövneq, xuda, hifz et o pirani!

Bular ol sexslerdir ejlejib her ilde hümmetler,
Xudaja, Meshedi-Zejnale ejle lütfi-erzani.

Xudaja, Mirze hacı bejle Nemet bej eziz olsun-
Ki, bunlar serbülend alemde etmis ehli-ürfani!

Bu jolda çox çeken zehmet heqiqetde Gdil bejdir,
Ìlahi, edlü ehsanınla daim sad qıl ani!

Yene ümmidvarem ki, bu esxasi-mükerremler
Ede ülfet qıla himmet, ucalda qesri-menani

Qalıbdır firqeji-islam dalda cümle milletden,
Ghate ejlejibler basqalar elm ile dünjani.

Dejirler ki, üfunet ejlejibdir bejzeji-islam,
Gerek refi-üfünetçün edek bu derde dermani.

Bize celbi-menafe ejlesek dövlet dejil mane,
Getirmek taze üslube gerekdir köhne dünjani.

Vaporlar atesindir xah jolda, xah derjade,
Gerek elden qojaq erradeni. kestivü jelkani.

Nolur idrak qılsan her güruhin dillerin, canım,
Kamandir söjlesek nöqsanmıdır derjada losmani?

Xuda, allahü boq kim, her üçü bir oldu menade,
Jerinde her birin serf ejlese vardırmı nöqsani?

Gfendi ja axund rusi danıssa, bir günah olmaz,
Xudaja, sen özün islah qıl bu qövmi-nadani!

Heqiqet söjle, Sejjid, qoj seni kafer desin merdüm,
Ujub nefs ehline tutma teriqi-küfri-xizlani.

Sene besdir Aga Sejjid Glinin hüsni-tehsini,
Sene besdir bu Ünsizadenin lütfi-firavani.

Mühibb ol padsahi-Ruse Ünsizade tek sen de,
Hemise vesf qıl bu imperaturi-müellani.


Ne joldan getse Ünsizade, sen de salik ol rahe-
Ki, ta azdırmasın jolda seni quli-bijabani!

O bir sexsi-mücerred, xejrxahi-cümle alemdir--
Ki, joxdur zati-bimislinde xahishaji-nefsani.

Qenaet qafının enqasıdır, kerkessikar olmaz,
Nezergahında etmez cilve tesvilati-sejtani.

Duasile bu zatın, Sejjida, xetmi-kelam ejle,
Ìlahi, samil olsun halına eltafi-jezdani!

Ülumü hikmetinden xelqi-alem müstefid olsun,
Mizaci-müsteqim üzre hemise olsun erkani!

Hemise fejze jetsin gerdisi-abai-ülviden,
Ona pürsir olsun ümmehatın lütfi-püstani.

Vücudi xilqeti-alemden olsun illeti-gai,
Beqaji-neslinin heç olmasın alemde pajani.

Celali qaim olsun dövleti-Rusijje olduqca,
Çinan ki, joxdurur bu dövletin alemde pajani.

Onun ferqinden etme sajesin kem imperaturun,
O zillüllahe zillinde hejatın ejle tulani.

Bu sedrin sedri kim, afaqe bir jenbuji-hikmetdir,
Zülali-hikmetinden ejlesin sirab etsani.

Mekatib, hem medarisçün zijad et regbetin, jareb,
Ede Ìdris pejgember kimi tedrisi-ruhani.

Celali-ba-Kemalın hifz qıl alemde afetden,
Gfendizade agadır, xuda, hifz ejle agani!

[Ìstinad1: O (Selman—S. R.) da bizdendir (aje).]
[Ìstinad1: Elm Çinde de olsa, onu axtar (ajej]





MAHMUD AGAYA

Ey eden Ademi avareyi-cennet, bugda!
Ey veren hezreti-Hevvaye xecalet, bugda!
Seni Adem yedi cennetde, müsibet gördü,
Çekdi hevvayi-beladide nedamet, bugda!
Ademi eyledi seytan seninle igva,
Geldi Hevvaye seninle dexi töhmet, bugda!
Baisi-melenetü mesiyeti-Ademsen,
Kim ki, allansa seninle, ona lenet, bugda!
Yemeseydi seni cennetde eger kim, Adem,
Qalacaqdıq hamı firdovsde rahet, bugda!
Bagi-firdovsde axır qalacaqdıq rahet,
Senden oldu bize bu rencü meseqqet, bugda!
Hansı xirmendesen, ey daneyi-enduhü bela,
Hansı meskendesen, ey mayeyi-möhnet, bugda!
Bir tapaydım seni, das ile ezeydim basuvi,
Eyleyeydim seni un kimi xesaret, bugda!
Bisireydim seni tendirde, edeydim büryan,
Dogruyeydim seni her lehze, ey afet bugda!
Ne üçün mülki-Semaxide tapılmazsan sen?
Ta edeydim sene yüzgune üqubet, bugda!
Tapmısam menzilüvü men seiin, ey töxmi-cefa,
Bilmisem hardasan, ey daneyi-rehmet bugda!
Qaçmısan Mahmud aganın yene anbarına sen,
Etmisen orda nihan olmagı adet, bugda!
Yazıb ol kani-sexaden seni xahis qıllam,
Seni aga edecekdir mene sefqet, bugda!
Ele bildin ki, seni Seyyidi-nalan tapmaz,
Qalısan guseyi-xelvetde feraget, bugda?
Sahiba, Mahmud aga, lütfü mürüvvet demidir,
Eleyib Seyyidi-miskine xeyanet bugda!
Ìndi bes aydı ki, menden qaçıb ol ruysiyah,
Qoyub avare meni-zari bu nikbet bugda!
Tutmusam indi soragın, sizin anbardadır,
Qorxuram kim, qaça ordan dexi xelvet, bugda.
Babamız Ademin ol qelbiqara düsmenidir,
Eleyib hezreti-Hevvaye edavet bugda.
Qoyma anbarda qalsın, onu ixrac eyle,
Ne bilir nanü nemek, resmi-mehebbet bugda!
Ver mene, ta ki, deyirmanda onu un tek ezim,
Çox veribdir meni-biçareye xiffet bugda.
Sahiba, budanın ehvalın eger serh elesem,
Olar afaqda bir tul hekayet bugda.
Qerez oldur ki, bu il hem dexi bildirki kimi,
Edesen Seyyidi-biyare inayet bugda.
Bir tagarın ededi qedri heq etsin ömrün,
O qeder Seyyide olsun dexi qismet bugda.






MAHMUD AQAYA
Gla, ey serveri-valamekan kim,
Qenimetdir vücudun Sirvane.
Sene olsun mübarek eydi-ezha!
Felek kamınca olsun her zemane!
Cahan olduqca olsun ömrün efzun,
Döne alem sene bagi-cinane.
Ola dünyada daim xatirin sad,
Dili-düsmen hesedden döne qane.
Ola dövri-qezaden kur çesmi
O kim, bedxahdır bu dudmane.
Deyil bu sözden, ey server, muradım,
Getirmek vesfüvü nezmü beyane.
Seni men vesf qılmaqdan ne fexrin--
Ki, fezlin cümle rövsendir cahane.
Qerez, fikrim sene mütleq duadır,
Duaden qeyri sözlerdir fesane.
Sene melumdur ixlasi-Seyyid,
Dexi hacet deyil çekmek eyane.
Veli bir neçe müddetdir ki, menden
Kesilmis ol edayi-müsfiqane.
Ne cismi-zar üçün bir taze xelet,
Ne quti-ruh üçün bir abü dane.
Ggerçi men özüm teqsirvarem
Gelende kesreti-qemden amane.
Ne qıldım halımı erz ol cenabe,
Ne tutdum bir üzüm ol asitane.
Buna hem bais oldur ki, heyaden
Utandım, almadım bir söz zebane,
Göründü zahirim xelq içre xürrem.
Könülde çekdi nari-qem zebane.
Gl-ettexsis kim, bu fesl bülbül
Gelir gülzarde gülçün fegane.
Gl-ettexsis kim, gülsende sünbül
Dönübdür zülfi-yari-dilsitane
Gl-ettexsis kim, xeyli-sükufe
Qılır tene nücumi-asimane.
Gl-ettexsis kim, ahengi-qümri
Qılır tene nevayi-negmexane.
Gl-ettexsis kim, eqsami-alem
Gedirler eys üçün her gülsitane.
Visali-yarde esq ehli yekser
Salıb meylin serabi-ergüvane.
Olub hemdemlerim yar ile mehrem,
Bisatında defü çengü çagane.
Veli men xicletimden dilmükedder,
Çekib payi-nedamet bir nehane.
Ne meyli-gülsitan, ne fikri-canan,
Olub qem tirine canım nisane.
Revadırmı senin esrinde olsun
Gsiri-qem menim tek bir yegane?
Bu halı erz qılmaqçun hüzure
Bu eyd oldu elimde bir behane.
Bu qerra nezm ile erz oldu halım
Senin tek bir agayi-mehribane.
Ggerçi siveyi-nezmi-kelamım
Letafetde deyildir sairane.
Budur ümmid kim, tebi-kerimin,
Ede tehsinler bu natevape.
Ola Seyyid cenabından serefraz,
Qıla daim dua bu xanimane.
Mübarek olsun eydin lütfi-heqden,
Dagılsın seyti-fezlin her mekane.
Günün xos, xatirin xürrem, dilii sad
Ola ömrün cahanda cavidane!
Ola axır nesibin bagi-cennet,
Budur axır duamız bendegane!


MAHMUD AGAYA

Mübarek eydi-novruzi sene, ey sehriyar, olsun!
Hemise taleyin nasir, hemara bextiyar olsun!

Açılsın qönçeyi-bextin, cahane etrler versin,
Hemise gülseni-eysin cahanda novbahar olsun!

Cahan Mahmudisen, xidmetde yüz ziba Gyazın var,
Samaxı Qezney asa dehre sahibistihar olsun!

Adın Mahmud, bzxtip, taleyin mahmuddur daim,
Müinin Ghmedü Mahmud, lütfi-kirdigar olsun!

Zülali-çesmeyi-heyvan ile dolsun senin camın,
Besani-Xızr ömrün ta cahan var, paydar olsun!

Xudavenda, sene bu dövletü bu ömrü asayis
Ne qedrp vardır dünyayi-faii berqerar olsun!

Ggerçi qalmayıb dünyade, qalmaz hiç kes baqi
Ve lakin zikri-xeyrin alem içre yadigar olsun!

Bize çox görmesin perverdigari-heqq agani,
Cavadın cudi ile ehli-alem kamkar olsun!

Eder tiri-celalın kur çesmin fövci-üdvanın,
Ne eybi Rüstemin bedxahı ger Ìsfendiyar olsun?

Bu üç novbaveler kim, qönçeyi-gülzari-ömründür,
Açılsın abiyari-feyzin ile etrbar olsun!

Gelib ol fesl kim, dag üzre çıxsın laleyi-xüdru,
Gelib ol fesl kim, fesli-zimistan dagdar olsun!

Gelib ol fesl kim, gül çöhre açsın sehni-gülsende,
Alıb buyi-güli-renanı bülbül biqerar olsun!

Gelib ol fesl kim, gülzare çıxsın arifü dana,
Çemende sade olsun, bade olsun, badexar olsun!

Seher sövti-humayun ile bülbül baslasın negme,
Hezaran surle memlüv bu firuzi hesar olsun.

Edib basine bülbül cem bag içre esiranın,
Büzürgü kuçigin destinde her yan çengü tar olsun.

Gbülçepvar ahengi-çep etse zag gülsende,
Gerekdir rast bezmi-basefade berkenar olsun.

Gülün rüxsarını bülbül gören dem sahe naz eyler, .
Gerek sure gelib, aheng edib, biixtiyar olsun.

Olur afaqe zahir bülbülün esqi bahar olcaq,
Gerekdir esqi-kamil her zamanda asikar olsun.

Dügahi-ruzü sebde, çarigahn-fesli-alemde
Gerekdir asiqin esqi sehiri-ruzigar olsun.

Xosa ol rind kim, bu fesli-ruhefzayi-gülsende,
Yanında yari-ziba, elde cami-xosgüvar olsun.

Gülüstan gusesinde süfreyi-biintizarında
Mey olsun, dilber olsun, her zaman busü kenar olsun.

Sebu zanude, sager elde, meclis xali, mey hazır,
Vüsali-yari-gülrüxsar, fesli-lalezar olsun,

Bu gune meclisi vermez heqiqet cennete adem,
0 kes seytandı kim, bir böyle meclisden kenar olsun.

Hemise vaiz etsin qoy mezemmet badeyi-nabi,
Ne hasildir mezemmetden eger ki, sed hezar olsun.

Bize nifrin eder ger seyxi-Sirvan bade sürbünden,
Ona bizden gerek xeyr-dualer bisümar olsun.

Bize herçend mey sürbin duade zehrmar eyler,
Mezaqında onun, yarebb, kövser xosgüvar olsun.

NG Nifrin eylese, qoy eylesin vaiz bize, Seyyid,
Teki bezmimde bade, bir nigari-gülüzar olsun!

Teki gelsin bahari-alemara sehni-gülsenler
Besani-sefheyi-Grjeng pürneqsü nigar olsun.

Gele sultani-gültexti-zümürrüdfam gülzare,
Olub sabas, ebri-tireden dürler nisar olsun.

Yazıb bir ser göndersin dexi Mahmud agaye,
Nesibin gövheri-qeltan, dürri-sahvar olsun.

Deyil rizisde kim, ebri-behari-alemaraden
Zülali-feyzine könlün onun ümmidvar olsun.

Gger bilse seni feyzine layiq çox eder ehsan,
Bu xasiyyet gerekdir onda gün tek asikar olsun.

Deyil divane kim, versin pulun her biserü paye,
Bu remzi bilmeyenler indi bilsin, husyar olsun.

Her il ondan sexaler görmüsem men lütfü ehsanlar.
Ìlahi, dövleti payende, bexti payidar olsun!

Felek qedra, bu sözlerden qerez medhin deyil, amma
Budur fikrim ki, medhinden menimçün iftixar olsun.

Mübarekbadiyi-novruzdur bu fesli-zibade,
Yazıb bu seri gönderdim ki, menden yadigar olsun.

Deyildir eyb sair medh qılsa sen tek agani,
Böyükler medhi sairçün gerekdir her bahar olsun.

Veli eybi budur ki, medhden var bir temennası,
Temenna olmasa ister ki, medhi sed hezar olsun.

O kes ki, medh edende bir sexavet eylemez zahir,
Gerekdir sairin hecvinde hem çox eskbar olsun.

Ne agzımdır ki, siz tek suxi men hecv eyleyim, hasa!
Kinaye özgedir bu sözde, ol namerde ar olsun.

Yıgıb malü menalı qoysun anbarına Qarun tek,
Edib tez puç olan malı xezine, xeznedar olsun!

Bu il bir neçe sexsi eyledim tövsif, gönderdim—
Ki, sayed xatirimden feyzin refi-qübar olsun.

Hesen beyden yetisdi, çox sag olsun, neqd enamım,
Onun bedxahı, yareb, alem içre tarü mar olsun!

Aganın dexli yoxdur bir kese bu rübi-meskunda,
Ìlahi, yaveri her feslde hestü çahar olsun!

Bahari-ömrü olsun lütfi-heqden tazevü reyyan,
Mühübbi gül teki xürrem, onun bedxahı xar olsun!


MAHMUD AGAYA
Alisan Hezreti-Mahmud aga--
Ki, düsüb aleme söhret senden.
Kesmesin saye hümayi-bextin,
Getmesin hiç bu dövlet sendep.
Hele dünyade yüz il ömr edesen,
Getmesin lezzetü isret senden.
Vermisen her kese bir növ sefa,
Saddır ehli-vilayet senden.
Bir menem sefqetüvün mehrumi,
Yetmedi qelbime rahet enden.
Sahiba, var dili-zarımda menim
Xeyli müddetdi cerahet senden.
Salmadı zexmime lütfün merhem,
Görmedim hiç tebabet senden.
Neçe illerdi ki, görmez Seyyid
Servera, hiç sefaet senden.
Keçen illerde sene ser yazıb,
Ìstedim halıma refet senden.
Ìki ildir ki, gözüm yolda qalıb,
Görmürem hiç elamet senden.
Yoxsa esqin kimi payane yetib,
Qurtarıb kesfi-keramet senden.
Ghli-dil Kebe demezler qapuvi,
Ger reva olmaya hacet senden,
Gelmisem xidmetüve gözleyirem
Lütf ile çesmi-inayet senden.
Seyyide lazımedir vasil ola
Neqd bir cameyi-xelet senden.
Yaz, beratimi bu gün eyle eta,
Ta yete qelbe meserret senden.
Yazmıs idim sene de esarı--
Ki, edim hasili-haçet senden.
Dedi bir sexs mene tene ile:
Mehv olub fehmü feraset senden.
Bu sifet sen ki temehkar oldun,
Eyleyir xelq odu nifret senden.
Gqlü idrak kimi zail olub
Yoxsa iksiri-qenaet senden?
Olacaqsan bes ölünce sail,
Gede müsküldü bu halet senden.
Besdi bir dane sene kböhne eba,
Çün gedib ziverü zinet senden.
Ìsteme Mahmud agadan xelet,
Sehldir bir bele cüret senden.
Seyyidi-pake heram oldu sual,
Mehv olub yoxsa seyadet senden?
Sahiba, erzimi ki, gus etdin
Gör nedir indi leyaqet senden.






GLÌ BGYG

Geldi novruz ki, gülsenlere zinet versin,
Gtri-azari-güle tabü teravet versin.
Dehr ara tebi-heva Maniyn-neqqas kimi
Qelemi-hikmet ile güllere suret versin.
Doldurub jale ile lale o mercan qedehin,
Hicr bimarı olan bülbüle serbet versin.
Bad geysuyi-erusane yetirsin sane,
Gül üzün gaze qılıb, serve reunet versin.
Noverusani-çemen zinet olunsun yekser,
Gül ele sager alıb badeyi-isret versin.
Sehni-gülzarde açsın vereqi-hikmeti gül,
Bülbüli-xestedile dersi-fesahet versin.
Serh olunsun revisi-mazivü müsteqbelü hal,
Gül bu tedris ile bülbüllere halet versin.
Nergis açsın gözünü bage temasa qılsın,
Susen açsın gözünü nazü nezaket versin.
Mesned etsin hemeli xosrovi-zerrin-neseb,
Bag sahidlerine xeletü nemet versin.
Kamran vesli-güli-terden olurdu, ey dil,
Xari-sertiz eger bülbüle fürset versin.
Bülbül eyler gülü övsaf gülüstan içre,
Ta açılsin gül, o biyare meserret versin.
Açılan demde gülü qaret eder gülçinler,
Sebr bülbüllere ol sahibi-qüdret versin.
Seyyida, sen gülü vesf eyleme, gülden ne biter?
Qulu bey medhini qıl, ta sene xelet versin.
Sene noruzde her il eleyib enam eta,
Yene medh eyle, bu il könlüve behcet versin.
Gli bey vesfini qıl, vechi elenneqd olsun,
Nisye sözden ne biter, neqd ile nemet versin.
Qulu bey neqdsünasi-süeradır, Seyyid,
Var ümidim ki, senin serüve qiymet versin.
Her ne kamın ola bir reng ile eyler hasil,
Razı olmaz ki, sene rengi-xecalet versin.
Her ne etse sene zahir Qulu bey etsin eta,
Heqq onun düsmeninin mergini xelvet versin.
Günbegün heqq elesin dövletin efzun buların,
Hasidü hafidinin könlüne nifret versin.
Eylesin exteri-bextini seadetle qerin,
Ìzzetü hörmetine gün kimi söhret versin.
Keremi-lütfleri sefheyi-Sirvanı tutub,
Bundan efzun olara tanrı keramet versin.
Sahiba, vesf deyildir bu ki, men eylemisem,
Vesfi-Çirma neçidir ki, güne zinet versin,
Günü bir kimsene vesf eylemeyib alemde,
Vesf odur ki, özü halına sehadet versin.
Size nemetlerini heqq eleyib cümle eta,
Bir uzun ömr size ömrde rahet versin.
Qerezim vesf deyil, xeyrü duadır metleb,
Tarı bu isde menim tebime süret versin.
Sehri-Sirvanda menim izzetimin baisisiz,
Heq-teala size bu dehrde izzet versin.
Eylesin sad xuda ruhin o merhumlerin,
Saqiyi-heqq olara kövseri-cennet versin.
Sahiba, fesli-bahar oldu, könül sad gerek,
Bari-qem qoyma menim qelbime siqlet versin.
Neçe ildir oluram tehti-penahında senin.
Qoyma her gelbi-equri mene zehmet versin.
Ìncisem men, olu rencide dili-paki-resul,
Qoyma peygembere bu qövm eziyyet versin.
Sen gerek saxlayasan xaneyi-izzetde meni,
Sahi-lütfün niye her beydeqe cüret versin.
Ey menim taci-serim, serveri-alinesebim,
Kim necib olsa, gerek buyi-necabet versin.
Seyyida, serde remz ile hekayet açma,
Ne gerek, vesfüvi de, bey sene xelet versin.





QULU BGYG

Alisana, ey Qulu bey, gövheri-behri-sexa,
Vesfi-zatın eylemek eyni-sifatımdır menim.
Men gedayi-dergehin, sen padsahi-sövketim,
Tabe olmaq ömrüve rahi-nicatımdır menim.
Men tebibün-nefs, hem sirin tekellüm sairem--
Kim, melekler zikri-seri-teyyibatımdır menim.
Alemi-zülmetsera içre haman Xızram ki, men
Abi-heyvan resheyi-kilkü devatımdır menim.
Abi-heyvandır kelamım xelqi ehya eyleyen,
Ey Sikenderfer, haman abi-heyatımdır menim.
Beydeqi-filefkeni-esrem ki, her yan rüx tutam,
Yüz vezirü sahü tusen tebi-matımdır menim.
Sieyi-Xüllexzemirem, mirü sultanım Gli--
Kim, o seh hellali-üqdi-müskülatımdır menim-
Çox çagırdım, yetmedi mövla Gli feryadıma,
Bilmisem ki, baisi öz seyyibatımdır menim.
Ìndi senden qalmısam müskülde, imdad isterem,.
Tesnekamem, sefqetin abi-Feratımdır menim.
Müxteser, var bir atım kim, Zülcenahi-esrdir,
Filheqiqe hem qolumdur, hem qanadımdır menim.
Ol Buraqım, Refrefimdir, izzü cahım, dövletim,.
Hem selatım, sövketim, xümsüm, zekatımdır menim,

Bir neçe gündür qalıb heyvan samansız, arpasız,
Heyf ol bedbextü kemtale ki, atımdır menim.
Öldü at, ey dust, qıl arpa-saman encamını,
Sanma kim, arpa-saman qendü nebatımdır menim.
Neqd filmeclis eger sen hem serencam etmesen,
Dad elinden eylerem ta kim, heyatımdır menim.





HGSGN BGY NGBÌBGYOVA VG MEHRGLÌ BGYG

Geldi novruz, yene mövsümi-isret görünür,
Mötedil oldu hava, özge letafet görünür.
Gbri-azar salıb dövre hüma tek saye,
Açılır mülki-cahanda yene dövlet görünür,
Dönecek çünki behiste lebi-cuvü lebi-kist,
Bagler ehli-temasalere cennet görünür.
Gül açar bülbüli-seydaye niqabın üzden,
Bülbülü xani-vüsale yene devet görünür,
Saqiya, bir bele mövsümde gerek badeyi-nab,
Olmasa bade, meni-zare eziyyet görünür.
QOY bize len oxusun vaizi-sehr, ey saqi,
Demenik leneti, bizden ona rehmet görünür.
Ne bizim rehmetimizden ona bir zerre sevab,
Ne o lenet ede, ondan bize rehmet görünür.
Dogru söz, yüz ede lenet, getir, ey saqi, serab,
Rahi-reyhanı ile ruhuma rahet gerünür.
Xasse kim, gönderib, ey saqi, Hesen bey enam,
Yene asari-sexa, lütfi-inayet görünür.
Etmedi gör ki, inayetde feramus meni,
Bakıdan xitteyi-Sirvane inayet görünür.
Darxanemde semavar, dexi çayım, qendim,
Geceler xaneyi-dövletde ziyafet görünür.
Gönderib Mehreli bey, mehre gelib, çay ile qend,
Yene öz ebdine asari-sefeqqet görünür.
Çay otagımda yene çay kimi cari olub,
Kaseler içre yene sirevü serbet görünür.
Bu iki behri-sexa, serveri-alisandan
Seyyidi-biserü samane inayet görünür.
Ìndi bir qedr gerekdir ki, ola sözde nemek,
Tebi-sairde yene meyli-zerafet görünür.
Sükrlillah ki, pulum var serab almaq üçün,
Gözüme nur gelib, xatire behcet görünür.
Eydi-novruzda, ey kas, olaydım Bakıda,
Çünki bezmi-ürefa içre nezaket görünür.
Çalıb ol bezmde dünbeyini Ambarsun bey,
Oynayıb Mehreli bey, özge besaset görünür.
Oynasaydım ne olur men de onun dünbeyine,
Rindler reqse gelib türfe qiyamet gerünür.
Seyyida, müxteser et, eyleme tetvili-kelam,
Yene serinde senin özge kinayet görünür.



Zajiri-Meshedi-mövladu Mehemmed Sadiq,
Verecek, ehd elejib, qır evezi qar sene.
Sejjida, perdeni çox açma, isi fas eleme,
Ten eder, mest bilür arifü husjar, sene!
Hamıdan arifü husjar Hesen agadır,
Edir agası kimi merhemet izhar sene.
Teqijev aclıq ilinde sene enam elejib,
Qıl duasın ki, onun merhemeti var sene.
Keçen il çaj ile qend etdi eta Mehreli bej,
Jene göftarı olur, qorxma, sekerbar sene.
Gerçi çarsenbelerin çajü jemissiz keçdi,
Besdir ol mahi-felek semi-sebi-tar sene.
Bajram axsamı alıb nisje jemis isretle,
Borcuvu gönderir ol mahi-kerem var sene.
Qorxma, alemde Hesen bej sene imdad ejler,
Razı olmaz ki, jete xiffeti-büsjar sene.
Ej Hesen bej, hesenül-xülq, neçibül-ehval,
Bir ogul etsin eta hezreti-settar sene!
Görmedim bir kisi Sirvanda senden qejri,
O sebebden bilirem medhi sezavar sene.
Türki jazdım sene esarı ki, hali olasan,
Eledim derdimi filcümle men izhar sene.
Bundan artıq desem ehvalımı tab ejlemesen,
Ej kerem kanı, reva görmedim azar sene.
Drifü kamile açmaq sözü lazım gelmez,
Ejlejib zehn eta hezreti-davar sene.
Metlebim ejd üçün olmusdu mübarekbadi,
Sebeb oldur jazıram bir neçe esar sene.
Barilaha, bu sifet çox göresen bajrami,
Harda olsan-bu zemane ola gülzar sene!
Jarü evanın ile ejsü sefa ejlejesen,
Vere saqi qedehi-badeji-.gülnar sene!
Nece ki, öjledü ejhamımı derk etsen eger
Rebbi-izzet elesin düsmenüvü xar sene!







HGSGN BGY NGBÌBGYOVA

Eydi-novruz mübarek ola, ey yar, sene!
Yar ola merhemeti-qadiru qehhar sene!
Eder amade güli-alı nisar etmek üçün,
Gülrüxüm, asiq olub gülsenü gülzar sene.
Bagban görse seni bagde, öz güllerini
Edecek cümle- nisar, ey güli-bixar, sene.
Bagbandan esidib nergisi-mestin vesfin,
Göz açıb, asiq olub nergisi-bimar, sene.
Tebleyi-ud ne ettar sepir etri-gülab,
Ìsteyir kim, özünü oxsada ettar sene.
Eydi-novruzdur, iç badeyi-gülfam, ey gül,
Ta vere özge sefa badeyi-gülnar sene.
Saqiya, ver meyi-gülgün ki, qemim oldu ziyad,
Ta ki izhar eleyim bir neçe esrar sene.
Deheni-yarı tutub dün gece men, ey saqi,
Dedim:—Ey mügbeçe, bir mexfi sözüm var sene.
Dedi: — Söz mexfi olanda olur ol sözde qerez,
Bilirem, söhbeti-mexfide qerez var sene.
Hiç sekk yoxdu ki, seytane olur Yar melek,
Bu gece xelvet ara olsam eger yar sene.
Tovluyursan meni seytan kimi yüz hiyle ile,
Layiqi var ki, desem mürsidi-esrar sene.
Qoymusan aduvi Seyyid ebes, ey naseyyid,
Demerem nesli-sehi-heyderi-kerrar sene.
Mesrebin badedi, hemdem sene daim sade,
Leneti-heqqdir elbette sezavar sene.
Tüpürür erseyi-mehserde Mehemmed üzüve,
Demez övlad o gün Ghmedi-Muxtar sene.
Glüve düsse kesersen sen imamın basını,
Tapsırıb mensebini Sümri-sitemkar sene.
Ne siyamü ne selatü ne qiyamü ne qüud,
Ne sücudü ne rükuvü ne bir ezkar sene,
Atmısan mezhebi, terk eylemisen iymanı,
Layiqi yoxdu ki, qismet ola zünnar sene.
Yarasır luti Çerengi kimi dünbek çalasan,
burcudasan, el çala hüzzar sene,
Senetin yoxdu senin ser demekden özge,
Mayeyi-fexr olub siveyi-esar sene,
Ghli-Sirvan seni idbar bilirler, amma
Olmuyur hiç bu ehvalde bir ar sene,
Seni göz yası kimi saldı Hesen bey gözden,
Sud vermez dexi bu dideyi-xunbar sene.
Tutma tacirlere ümmid, bez ölçendü bular,
Qıymaz elbette bir arsın bezi tüccar sene.
Ehtiyace birinin yanına getsen deyecek,
Merdi-temmaü deni, fasiqü füccar sene.
Dövleti çoxdu bizim sehrde Mahmud aganın,
Ölesen, bir qepiyin vermez o serkar sene. [...]
Kim çatıb xeyre bu Sirvanda Aleksan beyden?
Xeyri qoy, sükr ele kim, etmesin azar sene.
Çox agırdır isi Hacı Gli Abbas beyin,
Qeht olub dehrde bir merdi-sebükbar sene,
Sene yox Molla Mecidin keremü ehsani,
Eyleyir quru-quru mecdini izhar sena,
Gl tutan birce Semaxide Gli beydi gene,
Çünki herdem bir onun merhemeti var sene.
Bir de mövladı sene Hacı Aga Seyyid Gli,
Odu bazari-mehebbetde xeridar sene,
Bu iki taciri xaric eleyenden sonra
Söyleyir ehli-Semaxi hamı murdar sene!
Sehri-Sirvandan o günden ki, Hesen bey getdi,
Bexs eden yoxdu dexi dirhemü dinar sene. [...]
Bilmedi bir para nadan Hesen bey qedrin,
Yarüvü eylediler aqibet egyar sene,
Sehri-Sirvanı edib terk, oturdu Bakıda,
Gli çatmır dexi ikram ede her yar sene.
Keçir övqati onun Mehri-Gli beyle dexi,
Bir de müsküldür ola hemnefesi-çar sene.
Bala oyna, çala ger dünbeyin Ambarsun bey,
Neye lazımdı desin nari-bedennar sene.
Ceneral-konsul ile hemdem olan kimse, dexi
Hemdem olmaz biri, ey zari-dilefkar, sene
Zayiri-Meshedi-mövladu Mehemmed Sadiq,
Verecek, ehd eleyib, qır evezi qar sene.
Seyyida, perdeni çox açma, isi fas eleme,
Ten eder, mest bilür arifü husyar, sene!
Hamıdan arifü husyar Hesen agadır,
Edir agası kimi merhemet izhar sene.
Teqiyev aclıq ilinde sene enam eleyib,
Qıl duasın ki, onun merhemeti var sene.
Keçen il çay ile qend etdi eta Mehreli bey,
Yene göftarı olur, qorxma, sekerbar sene.
Gerçi çarsenbelerin çayü yemissiz keçdi,
Besdir ol mahi-felek semi-sebi-tar sene.
Bayram axsamı alıb nisye yemis isretle,
Borcuvu gönderir ol mahi-kerem var sene.
Qorxma, alemde Hesen bey sene imdad eyler,
Razı olmaz ki, yete xiffeti-büsyar sene.
Ey Hesen bey, hesenül-xülq, neçibül-ehval,
Bir ogul etsin eta hezreti-settar sene!
Görmedim bir kisi Sirvanda senden qeyri,
O sebebden bilirem medhi sezavar sene.
Türki yazdım sene esarı ki, hali olasan,
Eledim derdimi filcümle men izhar sene.
Bundan artıq desem ehvalımı tab eylemesen,
Ey kerem kanı, reva görmedim azar sene.
Drifü kamile açmaq sözü lazım gelmez,
Eyleyib zehn eta hezreti-davar sene.
Metlebim eyd üçün olmusdu mübarekbadi,
Sebeb oldur yazıram bir neçe esar sene.
Barilaha, bu sifet çox göresen bayrami,
Harda olsan-bu zemane ola gülzar sene!
Yarü evanın ile eysü sefa eyleyesen,
Vere saqi qedehi-badeyi-.gülnar sene!
Nece ki, öyledü eyhamımı derk etsen eger
Rebbi-izzet elesin düsmenüvü xar sene!







HGSGN BGY NGBÌBGYOVA

Getir, saqi, qedeh kim, mövsümi-isret hüveydadır,
Gelir novruzi-sultani, bahari-alemaradır.
Gelir ol fesl kim, gülsende cennet asikar olsun.
Deyersen sünbüli-pürtabler giysuyi-huradır.
Açılsın lalevü gül bagü dage yüz sefa versin,
Zemani-seyri-bagü mövsümi-gülgestü sehradır.
Çemen emvatini badi-sehergahi qılır zinde,
Demi-badi-seher, guya ki, enfasi-Mesihadır.
Gelir ol fesl alsın lale deste saqeri-mercan,
Sanırsan bülbülü sermestü rindi-badepeymadır,.
Getir, saqi, meyi-gülgün ki, geldi mövsümi-isret,
Dexi bundan sora bülbül gülün vesfinde guyadır.
Vekella, haselillah, bülbül etmez vesf gülzarı,
Tesevvür etme bülbül madihi-gülbergi-renadır.
Nedir gül kim, onu gülzarde vesf eylesin bülbül,
0 zarın vesfi-gülden meqsedi bir zati-valadır.

Eder bülbül o zati vesf kim, alemde ol tekdir,
Hesen xelqü, Hesen xülqü, hesen namü Hesen begdir.

Getir, saqi, serabi-nabı kim, fesli-bahar oldu.
Açıldı lalevü gül, bagü sehra lalezar oldu.
Gelibdir zabili-gülsende bülbül surü qovgaye,
Sedayi-negmeden memlüvv bu firuzi Hesar oldu.
Müvalifler müxaliflerle gelmis ceng üçün, saqi,
Beyat ile oxur ebyat bülbül, özge kar oldu.
Kemani-Rüstemi qövsi-qüzehler asikar etmis,
Zimistan münhezimçün leskeri-Ìsfendiyar oldu.
Gbülçepvar fesli-dey bir ahengi-çep etmisdi,
Qedini serv edibdir rast, dilkes ruzgar oldu.
Gsirani-gül olmusdu perisan sehni-gülsende,
Yene cem oldular, düsmen sükuhi tarümar oldu.
Nekisavar qümri negme eyler servi-renade,
Nevayi-Barbüd selsel deminden asikar oldu.
Seher gülsende gus etdim bu beyti lehni-bülbülden,
Hezaran sövq ile xürrem dili-ümmidvar oldu--

Ki, yareb, dari-dünyade Hesen bey kamkar olsun!
Onun seytü celalı dehre xursid-istihar olsun!

Bülurin came tök, saqi, serabi-nabı minaden,
Münevver eyle Turi-meclisi nuri-tecelladen.
Deyir Musayi-dil: «Anestü naren» lütf qıl, saqi,
Göründü nuri-iyzed çesmime sinayi-Sinaden.
Xitabi-«len terani» remzine leb açma, ey saqi,
Meni qıl sadü xürrem röyeti-rebbi-tealeden!
Cemalüllahı görmek isterem ayineyi-meyden,
Meni mehrum qılma, saqiya, bu feyzi-üzmaden.
Demisdim içmenem mey, saqi, geldi novbahar axir,
Sikest olmaq bu tövbe yaxsıdır, yüz fikri-teqvaden.
Hedis ile mey içmek bagi-cennetde helal olmus,
Deyildir saheti-gülzar kem, firdovsi-eladen.
Bize mey vedesin gülzari-cennetde verir vaiz,
Ne hasil nisye sözden, neqd xosdur eysi-ferdaden.
Bu mövsümde o kes kim, bade içmez sext qafildir,
Dili-agahımın sen feyzini artır cami-sehbaden—

Ki, ta sermest olub vesf eyleyim ol zati-valanı,
Hesen tinet Hesen bey kim, yetirmis feyze dünyanı.
Semaxiden sefer etmis egerçi xeyli müddetdir,
Diyari-Badikube feyzi-didarile cennetdir.
Düsübdür qametinden ta o günden kim, cüda könlüm,
Mene her gün Semaxi derdi-firqetden qiyametdir.
O günden kim, gedibdir ol felek-sövket Semaxiden,
Medarım ahü efqandır, isim rencü riyazetdir.
Dexi bir kimse yoxdur kim, sexa göstersin, el tutsun,
Gedibdir sahibi, dilde qalan nami-sexavetdir.
Müxemmerdir derü divarı Sirvanın xesasetden,
Qeribe sehri-virandır, ecibe bed vilayetdir!
Nezer min yane qılsan, köftguyi-föhsi-bicadır,
Güzer her bezme etsen, qeybetü büxlü edavetdir.
Bu büxlü bu hesed, bu göftgu bikarlıqdandır,
Mecalı qeybete olmaz o kes kim, ehli-senetdir.
Zinavü qeybetü böhtan bu qövmi-sume mezhebdir,
Yemek mali-yetimi bunlara dinü serietdir.

Bu qövmi-bednihadın var içinde ehli-dil tek-tek,
Ve lakin bu yeqindir ki, o da olmaz Hesen beg tek.

0 da getdi Semaxiden, dexi zövqü sefa getdi,
Yüzi xursid idi, çün getdi, gözlerden ziya getdi.
Deyirlerdi gedib dövlet Semaxiden, inanmazdım,
Yeqin etdim o günden kim, o, deryayi-sexa getdi.
Qalıbdır damenim destinde bu qövmi-cefakarın,
Mürüvvet alemi teyy oldu, sultani-vefa getdi.
Dexi fülki-ümidim qerq olur deryayi-enduhe,
Qoyub deryayi-qemde çün meni ol naxuda getdi.
Her il novruzde ondan gelirdi lütfü ehsanlar,
Driga ki, o bexsayisler, ol lütfü eta getdi.
Gli seyyidlerin qoynunda qaldı derdü möhnetle,
Keremle el tutan ol serveri-müskülgüsa getdi.
Zenane dövrü oldu sanki ol merdaneler dövrü,
Meger kim, dövrden, ey dil, Gliyyul-Mürteza getdi.
Hesen bey getmeyini sanma kim, bir emri-asandır,
Semaxi düsdü dövletden ki, ol mürgi-Hüma getdi.

Driga derd kim, getdi Semaxiden sexa kani,
Yetim oldu zemane möhnetiyle ehli-ürfani.

Gelir novruzi-sultani, menim, ey dil, demagım yox!
Glimi yoxdu bir kimse tutan, elde eyagım yox.
Çemenler cenneti-mövude dönse, seyri-bag etmem,
Gülüstan seyrine basın üçün bülbül, ayagım yox,
Menim bagım, baharım, sünbülüm, servim Hesen beydir,
Xeyali-sünbülü servim, baharü meyli-bagım yox.
Nedibdir[1] kim, o servin laleyi-rüxsarı hicrinden
Besani-dagi-lale inem üzre taze dagım yox.
Bürehne saxler, novruz oldu, geydi xeletler,
Bürehne bir menem alemde, salvarım, papagım yox.
Büsati xali gördü dilberim nuri-müneqqaden,
Xeyali-baziden geyri bu mehfilde qonagım yox.
Sebi-çersenbelerde rövsen etdi semler merdüm,
Yanan bu risteyi-canımdan özge bir çiragım yox.
Kimin eltafına tekye qılım, ey saqiyi-gülrüx?
Gedibdir tekyegahım, qiblegahım, bir dayagım yox.

Hesen beyden sora men neylirem bu cism ile canı?!
Alıbdır canı cismimden o sahın derdi-hicranı.

O gün olsun ki, ya rebbim, seferden dilberim gelsin,.
Serim suri, gözüm nuri, o mahi-enverim gelsin!
Mezaqi-cani-sirinim olubdur telx hicrinden,
Açılsın karivani-Misr, kani-sekkerim gelsin!
Hümayi-övci-izzet getdi, çün balü perim sındı,
Gelib ol sahbazım, tazeden balü perim gelsin!
Düsüb zülmati-feqr içre könül tenge Sikender tek,
Yetissin dadıma Xızri-sexa, ol rehberim gelsin.
Qalıb biyarü yaver vadiyi-heyretde canü dil,
Nicat üçün xudavenda, o yarü yaverim gelsin!
Gmirim, karivanım, qehremanım, risteyi-canım,
Penahım, sahü mahım, dadxahım, daverim gelsin.
Mene kövser serabı, meclisiydi bagi-rizvanım,
Açılsın babi-cennet, came abi-kövserim gelsin.
Tülu etsin yene bürci-serefden ol mehi-taban,
Münevver eylesin çesmi, o rövsen exterim gelsin.

O meh sehr içre olsaydı, isim nöqsane dönmezdi,
Tutulmazdı dili-pürxun bu gune qane dönmezdi.

[Ìstinad1: Ne edibdir.
]



HGSGN BGY NGBÌBGYOVA
Eyddir, fesli-gülüstan olur, insaallah!
Mövsümi-sünbülü reyhan olur, insaallah!

Yene güller açılır bagde xirmen-xirmen,
Laleler atesi-dehqan olur, insaallah!

Zülfi-hura kimi sünbül açılır gülsende,
Bagler rövzeyi-rizvan olur, insaallah!

Bülbülün hasil olur dövleti-gülden kami,
Dövleti-vesl nümayan olur, insaallah!

Bagde zahir olur serveti-Azarü Gyaz,
Bed ez an dövleti-nisan olur, insaallah!

Bülbül eyler gülü tövsif gülüstan içre,
Servde qümri qezelxan olur, insaallah!

Seyri-gülzare çıxar simbeden gülrüxler,
Ìsretü eys firavan olur, insaallah!

Olmadı gerçi zimistanda menim bir ferehim,
Könlümüz bagde sadan olur, insaallah!

Ger Hesen bey elese lütf bize, ey saqi,
Sagerimde meyi-rümman olur, insaallah!

O Hesen bey hesenül-xülq, bülend-exter kim,
Düsmeni xak ile yeksan olur, insaallah!

Düsmeni-cahi onun gülseni-bextini görer,
Qönçe tek bagrı onun qan olur, insaallah!

O, bu il uskolanın emrine encam eyler,
Lütfle silsilecünban olur, insaallah!

Sievü sünni olur cem bu kari-xeyre,
Qerez erbabi perisan olur, insaallah!

Eleyer sey seadetle ise Hacı Seid,
Karımız mefxeri-sedan olur, insaallah!

Var ümidim ki, Gdil bey ede edl ile emel,
Feli öz ismine bürhan olur, insaallah!

Edecek himmeti-sahaneni Sultan Mehmud,
Bext textinde o sultan olur, insaallah!

Var ümidim ki, Mecid eyleye lütfün zahir,
Ìse bir növ ile saman olur, insaallah!

Görürem himmetini Hacı Gli Abbasın,
Dexi emniyyeti-Sirvan olur, insaallah!

Gli bey eylese bir lütf ela regmi-hesud,
Hasidin menzili niran olur, insaallah!

Heqq ede ömrünü efzun Mesed Zeynalın,
Himmeti isde nümayan olur, insaallah!

Hacı Mehdile bize Meshedi Kazım beyden
Yene bexsayisü ehsan olur, insaallah!

Ey Hesen bey, qerezim gerçi deyildi bu kelam.,
Nezmdir, metlebe ünvan olur, insaallah!

Qerezim yazmaq idi hali-dili-zar sene,
Yene filcümle nümayan olur, insaallah!

Tövseni-teb lecamidir elimde möhkem,
Ìstesem her yana cövlan olur, insaallah!

Eyddir, Seyyidi-dilxesteye eydane gerek,
Himmetin derdine derman olur, insaallah!

Neçe çersenbe yemis almamısam, heqqi budur,
Almasam bu gece de qan olur, insaallah?!

Ger xoruz bannamasa, sübh meger açılmaz?
Açılır sübh, obasdan olur, insaallah

Xüskbar olmasa, bayram gecesi yanmasa sem ,
Ay, ulduzla çiragan olur, insaallah!

Seyyida, qorxma, dexi yazmısan ehvalı beye,
Sene eltafı firavan olur, insaallah!
HGSGN BGY NGBÌBGYOVA

Saqiya, novruzdur üz verdi yüz behcet mene,
Sagere tök badeyi-gülgunu, qıl sefqet mene.

Sükrlillah ölmedim, çıxdım bahara, saqiya,
Lütfi-xaliqden müyesser oldu bu dövlet mene.

Gerçi yoxdur mülkü malım, dövletim, simü zerim,
Tendürüstem, hiç yox emrazden illet mene.

Nüktesencü bezleguyü nikxuyü xoszeban,
Vardır her geceler bir neçe hemsöhbet mene.

Basın üçün, saqiya, dur, tök eyage badeni,
Mest olum, husyarlar çeksin bu gün hesret mene.

Saxler yasıl vereqlerden geyindi xeletin,
Gerçi men bibergü barem, yoxdu bir xiffet mene..

Var ümidim ki, Hesen bey görse bu esarımı,
Tikdire novruzecen ziba olan xelet mene.

Ol Hesen bey kim, onun çox görmüsem ehsanını,
Hamıdan efzun Samaxıda edib hörmet mene.

Çox feqirin lütfü ehsan ile tutmusdur elin,
Bu sözün isbatına vardır neçe hüccet mene.

Xah sie, xah sünnü, xah rus, xah ermeni,
Alemi-insaniyetde birdü her millet mene.

Eyledi her il müselman mektebiyçün lütfler,
Gerçi axırda o mekteb olmadı qismet mene.

Eyledi aclıq ilinde çox gözel encamler,
Söyleyirdi, xelq zehmetde, nedir rahet mene?

Ermeniler mektebiyçün her il ehsan eyleyib,
Mektebi-ruse qılan seyinde var izzet mene.

Un çekib bikeslere vermekde bir ellafden,
Üz veribdir görcek ol haletde yüz heyret mene.

Kimden aldı min manata qedri mektebçün kömek,
Bir sözüm böhtan ise, etsin hamı lenet mene.

Söz sözü çekdi, uzandı metleb, ey valagüher,
Gerçi bu iradler hergiz deyil hacet mene.
Ey qelem, açma zebani-pürfesahet serde,
Ey qelem, lal ol ki, düsmenler verir zehmet mene.

Ey qelem, tehrir edib her sirri sen fas eyleme,
Ey qelem, verme metalib kesfine cüret mene.

Qoy sözü qalsın, Hesen bey medhine eyle süru;
Olma küfran ehli, tegyir olmasın nemet mene.

Bir neçe hefte eger naxos idin ol evde sen,
Üç kere geldim, vüsalın olmadı qismet mene.

Böyle fikr etme ki, bende xidmetinde qasirem,
Bendeyi-dergahınam, sendendi bu rüfet mene.

Eylemezse sehhetünçün ger duayi-xeyrler,
Bir merezden vermesin bari-xuda sehhet mene.



HGSGN BGY NGBÌBGYOVA

Ey Hesen bey, hesenül-xülq, refiül-exlaq,
Sexsi-evvel ki, sene yoxdu cahanda sani.

Deri-ehsanüve möhtac ümumen füqera,
Sensen alemde olan lütfü sexavet kani.

Ghli-Sirvani bu il lütf ile ehya eledüz,
Heqq qebul eyleye alemde bele ehsani.

Füqeraler hamı sidq ile duagudü sene,
Heq senin zehmetüvü etmeye, ya reb, fani!

Hem beden zehmeti var, hem dexi puldan keçmek,
Hecci-ekberdi bu, ey mülki-sexa sultani.

Tutdugun isde senin zerrece nöqsanın yox,
Kim pesend eylemese, eqlde var nöqsani.

Leyk senden gileyim var, eya kani-sexa,
Ger qebul eyleyesen, erz qılım men ani.

Bir tagar bugda Kerim bey dexi eylerdi berat,
Gzqeza olmadı bu il isimin samani.

Bir tagar bugda her il Hacı Gli Gkber bey
Mene eylerdi eta, kesdi heq ol ehsani.

Gah Tiflise yüyürdüm, gehi çapdım Bakıya,
Qoydu avare bu gerdun meni-sergardani.

Cem edib murü melex cümle ile azuqesini,
Here öz derdine bir növ tapıb dermani.

Bir tagar, iki tagar xelq yıgıb azuqe,
Kimi anbarını doldurdu, kimi enbani


Meni bazare edib gerdisi-gerdun möhtac,
Oldu sermenzilim ellaflerin dükkani.

Sarı bugda unu aldımsa da, arpa çıxdı,
Eyledim günde bir ellaf ile men devani.

Gzqeza durdu deyirman, kesildi çöreyim,
Evmizin oldu dexi cefte unundan nani.

Amma ne cefte unu, temi acı, zehr kimi,
Qismi-seyyüm ki, yemezdi onu çöl heyvani.

Sanki ezvay idi her bir tikesi ol çöreyin,
Saldı ishale usaqları çıxıb .......

Evimiz bir, iki, üç hefte çöreksiz qaldı,
Gah bisirdik noxudu, gah yedik lobyani.

Qanını siseye tutdu felek ol tifllerin
Ac qalıb qaçdı usaqlar dodagının qani.

Geceler neql dedim körpe usaqlarım üçün,
Nisye sözden ne biter ,çeynediler yorgani.

Gördüm axundlara bexsayis olub cefte unu,
Ìftaroy sort ki, vardır yemeye imkani.

Özümü alimü seyyid biliben fexr etdim,
Fikr qıldım ki, mene artıq olur ehsani.

Deme bunlar meni Sümr oglu bilirmis, heyhat!
Ne münasib ki, serefraz edeler Mervani.

Bu çilenler ki, bizim vardır, insaallah,
Tez çıxar üç manata bugda unun batmani.


Birisi var ki, temenna edir agsaqqallıq,
Men onun risi-sefidine olum seytani! [...]

Mehdiyi-esr bu günlerde zühur etse eger,
Minmez öz esseyini, ona qoyar palani. [...]

Hacı Möhsün beye lazımdı ki, ehsan elesin,
Çün öz isminde müsexxesdi bu remzi-sani.

Gli beyden ne deyim, çoxdu sikayet ondan,
Hiç ol gözlemeyir nesli-sehi-Merdani.

Hacı Mehdi beye tari özü versin insaf,
Birce salmır yadına Seyyidi-sergerdani.

Sefer oglu Hacı Mehdi Bakıya etdi sefer,
Saldı deryaçeye zövreq buraxıb yelkani.

Bakıya getmis idi ta unu tehvil alsın,
Yollasın tez ki, ucuzluq elesin Sirvani.

Keyfe xerc eylediyin qoydu un üste hacı,
Merhebaler ki buna, kamil imis iymani!

Heyf ol hacı Üveysden ki, qosulmus bulara!
Çünki bunlarda tapılmaz revisi-ürfani.

Eyledi haçı ÜveysiTerenin ruhunu sad,
Keldi felinden onun rayiheyi-rehmani.

Bunların vesfi hele sonraya qalsın Seyyid,
Hele sen derdüvü yaz, tebüve ver cövlani.

Sahiba, sükr ki, on iki manatım var idi,
Götürüb xidmetüve sövq ile geldim, ani.

Deri-anbar güsad idi sexavet, ey bey,
Torbalarda görüb un sövqe getirdim cani.

Bir mesok un teleb etdim ki, eta eyleyesiz,
Qurtaram ta qem elinden bu dili-virani.

Geh mene yarma hevale eledin, gah kepek--
Ki, yemezdi onu ac qalsa yüz il, moltani.

Üstümü unnu görüb, sanma deyirmançı meni,
Aç besiret gözüvü, leli xezefden tani!

Gerçi zahirde feqiremse, qenidir tebim,
Bu gedalıqda pesend eylemenem sultani!

«Feqr fexrimdü» o günden ki, deyib peygember,
Bilmenem zerrece dünyanı ve mafihani.

Men ki enqa kimi bir qafi-qenaetdi yerim,
Neylirem cifeyi-remz ile bele dünyani?

Kisi namerd eteyin tutmayıb, ölmek xosdur,
Çünki namerdde yox bezlü eta imkani.

Men seni merd bilib xidmetüve gelmis idim,
Ferz qıldım ki, Hesen beyde olur bey qani. [...]

Men bele ferz qılırdım ki, yaman günde mene
Gl tutarsan, dexi bu cisme verersen cani.

Men bele ferz qılırdım ki, isim düsse sene,
Terk edib öz isüvü, sen bitirersen ani.

Heyf, ol zenn ki, men eylemisem,--batil imis!
Çekdim ol herflere indi xeti-bütlani.

Gerek onda mene sen çare qılaydın, ey bey,
Ger unun on manata olsa idi batmani.

Glli ilde bele il dehrde bir defe düsür.
Çerx daim elemez zillet üçün dövrani.

Qıs geder, yaz geler, lalevü güller açılar,
Bagler zahir eder servü gülü reyhani.

Gün hemise bulud altında nisimen qılmaz,
Gbrden ta ki çıxıb dehri qılar nurani.

Daima guseyi-zindande qalmaz Yusif,
Aqibet texte çıxıb terk qılar zindani.

Bu yaman gündür, ezizim, bunun ömrü az olar,
Bu deyil Nuhi-Neci ömr elesin tulani.

Seni tari, özün insaf ele, bir men kimi sexs-
Ki, fesahetde mene xelq deyir Xaqani,

Sen teki bey ona bed günde elac eylemeye
Dexi çıxmazmı göye ahi-dili-suzani?

Ger menim sikvemi konsul eside, ya ki bile,
Sene elbette mezemmet yazacaq tulani.

Seyyida, besdi sikayet, sözü itmame yetir,
Bundan artıq dexi incitme beyi-zisani.

Heq-teala elesin ömrünü daim efzun,
Kesmesin lütfünü ondan keremi-rebbani.

Elesin tari ona bir veledi-saleh eta,
Halına samil ola merhemeti-sübhani.

Mumya isteme minnetle cahan ehlinden,
Sebr qıl möhnetüve, saxla sikest ezani.





RZA BGY GFGNDÌZADGYG

Saqiya, sad ola ta ruhi-Felatun ile Cem,
Xümi-meyden mene bir cami-serab eyle kerem.

Kerem et yadi-Skenderle mene sageri-mey--
Ki, tutubdur könül ayinesini zengi-elem.

Glemü qüssevü enduhe devadır meyi-nab,
Meyü nab ile olub ref könülden qemü hem.

Hemmü qem define mey sageri bir ayetdir,
Ayeyi-arizi-ol dilberi-zibaye qesem.

Sanma kim, eylemisem tövbe meyi-ehmerden,
Bu sebebden ki, mene hasil olub tövfi-herem.

Tutmusam tövfi-heremden sora men, ey saqi,
Tazeden piri-mügan damenini müstehkem.

Ìndi xalın hecerimdir, seri-kuyin Grefat,
Qasların taqi mene qibledi, camın Zemzem.

Görmedim Kebe tevafında sefayi-batin,
Yene meyxanededir zövqü sefayi-alem.

Bundan eqdem ki, meqamım seri-meyxana idi,
Yox idi cümleyi-alemde mene möhnetü qem.

Keçinirdi günüm asayis ile alemde,
Var idi her gece camımda serabi-Dergem,

Mehrü meyden mene her servqedü qönçedehen,
Hemdi-meyden mene her lalerüxü Ìsadem.

Menzilim guseyi-meyxanede bir cennet idi
Ki, mene, görse idi resk aparardı Adem.

Leyk bir sexs[1] meni mekr ile yoldan çıxarıb,
Nece kim, Ademi seytan edib efzun ile dem,

Etdi yüz hiyle ile dur meni meykededen,
Eyledi Kebe tevafında özüyle hemdem.

Getdi yollarda menim basıma yüz gune bela,
Qüsseden axırı sedpare könül tapdı verem.

Niyyeti söhret imis kim, opa «haci» deyeler,
Qoymuyubmus deme melun yola sidq ile qedem.

Mene bir növ hukumetler edirdi billah--
Kim, onu eylemeyib Samde Mervani-hekem.

O cefaler ki, mene Samde etdi o serir
Ghli-beyte o qeder eylemeyib Sümr sitem.

Leyk sed sükr ki, bir növ ile çatdıq vetene,
Oldu vesli-rüxi-dildar ile könlüm xürrem.

Gerçi müddetdi ki, bu sehrde sergerdanem,
Olub övzai-felekden seri-karım derhem,

Ne beyan etmeye var halımı bir yarü refiq,
Ne büruz etmeye ehvalımı var bir mehrem.

Bir quru hacilik ismiyle qenaet ne edim?
Getir, ey saqiyi-gülçöhre, mene sagern-Cem!

Terdemag eyle meni badeyi-gulfamın ile,
Oluban mest, eleyim kesf rümuzi-mübhem.

Ta Gfendi ola müstexbiri-hali-zarım,
Eyleyim nezm ile keyfiyyeti filcümde reqem.

Ol Gfendi ki, vücudi serefi-alemdir,
Misli nayabdü bu sehrde maiendi-edem.

Ol Gli namü Riza-helmü Mehemmedzade--
Ki, sexasından olub taze rüsumi-Hatem.

Vesfi-etvari-pesendideyi-zatından onun
Gerçi acizdi fesahetle zeban açsa qelem.

Leyk bu tebi-qesir ile meni-sergeste
Grseyi-medhde cövlane getirdim edhem.

Rayizi-eql tutub sext inani-tebim,
Dedi kim, açma bu meydanda tekapuye qedem.

Könlü bir cani-cahanbindü kim ol cövherde
Cümle zahirdir ona sende olan keyf ile kem.

Seyyida, müxteser et eyleme tetvili kelam,
Gerçi dövran eleyib xaneyi –eysin berhem.

Serhi-halın bu qeder besdi, kifayet eyler,
Zati pakidir onun külli ümure elam.

[Ìstinad1: Samaxılı Gliabbas beye isaredir. ]





RZA BGY GFGNDÌZADGYG

Selam olsun sene, ey yari-cani,
Salan gözden meni-bixanimani.
Gzizim, mehribanım, tacdarım,
Gla ey qem günunde qemküsarım!
O günden ki, sen etdin terki-Sirvan,
Olubdur firqetinde bagrımız qan.
Çıxıb bu mülkden sen gerçi getdin,
Velakin menzili-meqsude yetdin.
Sen etdin saheti-Tiflisi meva,
Ne Tiflis, ol diyari-cennetasa;
Nesimi buyi-cennetden müetter,
Zülali-pakı reski-abi-kövser,
Kemine kuçesi firdovsi-ela,
Nisimengahi-sed gilmanü hura,
Deri-meyxaneler daim güsade,
Müheyya her terefde camü bade.
Ne bade, eski-Meryem tek müseffa,
Ne bade, çün demi-paki-Mesiha.
Ne müstehsen emel tutdu müvafiq--
Ki, oldun cennetü firdovse layiq.
Biz axir bir gülüstanın gülüydük,
Ne yerde bir gül olsa bülbülüydük;
Biz iki megz idik bir pust içinde,
Neziri yox refiqü dust içinde;
Çeragah eyleyib bir sebzezarı,
Ìçerdik serbeti-bir çesmesarı.
Felek axır salıb firqet araye,
Bizi saldı qemü derdü belaye,
Ferehnak ol, ezizim, bu seferden,
Qutardın sen heqiqetde seqerden.
Xüsusen ol ezizi-erspaye,
Salıbdır basüve lütf ile saye.
Götür el ruzü seb sükri-xudaye--
Ki, mis tek yetdi cismin kimyaye.
Güher isterdin, axır kane yetdin,
Xızr tek çesmeyi-heyvane yetdin.
Tutub elde hemise neqdi-canın,
Ederdin xidmetin piri-müganın.
Müin oldu sene axırda pirin--
Ki, oldu ol yegane destgirin.
Qeza çekdi inanın ol diyare,
Belayi-feqrden oldun kenare.
Rizasın gözle daim ol ezizin,
Ola hergah tesxisü temizin.
Mebada olasan küfrani-nemet,
Rizasiyçün onun serf eyle himmet.
Beradercan, Rizadır çünki adın,
Rizasine riza ol ustadın.
Gger menden sual etsen, berader,
Olubdur xatirim qemden mükedder.
Ne yarım var, ne cami-xosgüvarım,
Ne de meyxanelerde etibarım.
Bize Sirvan ara qeht oldu bir kar,
Tapılmır bunda bir merdi-keremkar,
Çox etdim dehrde her kare xidmet,
Gehi xane, gehi tüccare xidmet,
Birinden olmadı refi-melalım,
Keçindi möhnetü üsretde halım.
Her ol bir kimse kim, ehli-sexadır,
O kes simürgdür, ya kimyadır.
Tapılmaz mülki-imkanda vücudu,
Beradercan, quru adın ne sudu?
Yetibdir qırxa indi sinnü salım,
Budur ancaq cahan içre xeyalım--
Ki, ömrümden eger var ise baqi,
Hemise yarım olsun camü saqi.
Olub bu xelqi-alemden kenare,
Edim qem define sagerle çare.
Basımda var serabi-nab sövqü,
Veli sensiz meyi-nabın ne zövqü?
Ggerçi cami-mey rahetfezadır,
Velakin yarsız içmek xetadır.
Ümidim var kim, sag olsaq, ey yar,
Yeter axır yene didare didar.
Eder bir çare bu hicrane mövla,
Qerez ki, eylirem senden temenna,
Mübarek destüve aldıqda xame,
Yazanda lütf ile Sirvane name,
Qesem mövlaye, ey rindi-qedehnus,
Xeyalından meni etme feramus.






RZA BGYG
Getir, saqi, meyi-gülgun ki, sad oldum besaretden,
Bilirsen metlebim mexfi olan remzü isaretden.

Cemali-batine meyl eyle, zahirden nedir metleb,
Kitabetde qerez menadü elfazü ibaretden.

Gerekdir taciri-mena olub dadü sited qılmaq,
Gger meqsudi-tacir nefdir renci-ticaretden.

Beyan et metlebi vazeh dil ile ta ki, fas olsun,
Ne aiddir kinayetden, ne hasil istiaretden?

Serabi-nabı tök cami-bülure, ey büti-ziba--
Ki, sayed xatirim teskin tapa suzi-heraretden.

Meyi-telx ile sirin eyle gel övqatimi saqi,
Qutar bu telxkami-zehri-hicrani meraretden.

Bu gün beytüs-serefden cilve eyler beyzeyi-beyza,
Yeter ehli-cahanın basları çerxe fexaretden.

Bu gün novruzi-soltanımdır, ey serdefteri-xuban,
Çıxıbdır padsalıq textine sahım vezaretden.

Bu gün ol gündü kim, erbabi-xeyrin könlü sad oldu,
Çekibdir nehsi-ekber el bu gün, saqi, seraretden.

Hanı mülki-Dimesqi zülm ile abad eden kesler?
NG onlardan eser qaldı, ne ol mülkü imaretden.

Hanı heccaci-biiman, hanı ol zadeyi-Süfyan?
Hanı mülki-cahanda fexr eden kesler xetaretden?

Gger ebri-siyah olsa hicabi-mehri-nurani,
Qalırmı neyyiri-ekber ziyavü istitaretden?

Meger gülbündü Meryem bagde, ey cismimin ruhi,
Mesihi-qönçeni tövlid eder, düsmez bekaretden?

Gelir lek-lek simale, saqiya, lek-lek sürudiyle
Sanırsan haciyi-beyti-xuda geldi ziyaretden.
Süleymane, heqiqet, ehrimenler asi olmaqçün
Düsermi naziren, ehkami-peygember nezaretden?!

Hemise resmdir kim, nur ile zülmet müqabildir,
Bu mena, saqiya, mefhum olubdur nessü ayetden.

Minayi-daire oldu müzeyyen merkezi-heqden,
Xudaya, düsmesin ol daire bu istidaretden!

Yoxumdur bir teqiyye ta ki mexfi medh edim sahi,
Gerekdir kim, oxunsun medhi-siri-heq ceharetden.

Besani-mum nerm olmaq revadır ehli-idrake,
Ne hasildir qelizül-qelb olan qövmi-hecaretden?

Riza beydir bu qövlün alemi-menade meqsudi,
O kim, mümtazi-alemdir bu gün eslü necabetden.

Kapitani-mükerrem, zati ezem, elemü efxem,
Alıb semsirü çinü pensiya ferxende dövletden.

Hünerler gösteribdir erseyi-devade Rüstem tek,
Olub sayisteyi-enam asari-resadetden.

Nisani-tusi-xarakub oldu gerçi ezası,
Alıbdır imperatorun nisanın hüsni-xidmetden.

Bu gune xidmet etsin kim ki, eyler sahına xidmet
Olur ehli-sefa ehsane vasil hüsni-xidmetden.

Bu menseble tevazöler qılıb emsalü eqrane,
Tevazö etmek üçün sahler düsmez serafetden.

Ggerçi dürri-genci-Genceyi-pür gencdir zati,
Veli bir gencdir Sirvan ara esrari-hikmetden.

Samaxı ta ki oldu mesqetür-resi o zisanın,
Samaxı fexr eyler Kebeye fezlü kerametden.

Ìlahi, bu Riza bey sadkamü kamiran olsun,
Ìlahi, hifz qıl nuri-dü eynin her bir afetden!

Ìlahi, eyle bu Mahmud aganı aqibet mehmud,
Onun mehmudler olsun Gyazi malü dövletden!

Bu gün bürci-hemelden gösterib üz mehri-nurani,
Tecella gösterib heq, doldu alem surü behcetden.


Gelib novruz kim, versin sefaler sehni-gülzare,
Çemenler rövzeyi-rizvane dönsünler teravetden.

Döne abi-beqaye cuyler, hem servler xüzra,
Çemenler ten ede firdovsi-elaye qesaretden.

Bu gün ol gündü kim, sad oldu ruhi-paki-peygember,
Bu gün biganeler ezl oldular texti-xilafetden.

Yetisdi çün xitabım saqiyi-sekkerlebü ziba,
Bu gune etdi izhari-güher dürci-fesahetden --

Ki, ey serdefteri-erbabi-nezmü nesr olan Seyyid,
Buyur nus eyle sager badeyi-sahi-vilayetden.

Mühübbi-Mürteza, nus et meyi, üsyan hesab olmaz,
Olur asi o kes kim, içmeye cami-mehebbetden.

Veli bu göftgunun sirrini eyle mene rövsen
Görüm kim, bir ne lezzet görmüsen bu cami-isretden?

Dedim: -- Ey saqiyi-gülrux, bu gün könlüm ki, xürremdir,
Bihemdullah qutardı ehli-alem derdü möhnetden.

Nesib olsun o tifli-novrese bir ömri-tulani,
Ìlahi, düsmesin alemde hergiz istirahetden!

Gla valagüher, Seyyid sene yazdı bu esari,
Temennası onun elbette vardır ehli-izzetden.

Gzel günden budur adet ki, her bir men kimi sair
Yazıb esar, ister kami-dil erbabi-himmetden.

Glin tut Seyyidin bir sefqet ile, ey sefa kani,
Ümidim vardır kim, qalmaya zatın sexavetden.





MGSHGDÌ KAZIM BGYG

Meshedi Kazım bey, ey serxeyi-erbabi-sexa--
Kim, edibdir himmetin çakerliye merhun meni.

Xatirim her günde bir ehsanuvun merhunudur,
Derk eder her günde bir eltafi-gunagun meni.

Gerçi biçizem, veli simürgi-qafi-himmetem,
Eyleyibdir persikeste çerxi-buqelmun[1] meni.

Sahiba, xümxaneyi-çerx içre men gümnam iken
Eyleyibdir himmetin alemde Gflatun meni.

Nuri-semsi-sefqetinden ay kimi bedr olmusam,
Gerçi dövri-çerxi-dun etmisdi gel-ürcun meni.

Qübbeyi-eflake yetmis övci-rüfetden basım,
Eyle dilsadem ki, tutmaz fexrden hamun meni.

Xasse, ey server, Aga Seyyid Glinin himmeti
Eyleyib guya ki, soltani-bilasagun meni.

Leyliyi-sirri-heqiqetdir o sibti-Müstefa
Kim, edib hüsni-xisali dehr-ara Mecnun meni.
Heqq onu xoshal qılsın, ömrün efzun eylesin
Kim, edib xoshal o mövla heddiden efzun meni.

Olmus idim eyle çirki-mesiyetden münderis--
Kim dexi pak eylemezdi elli pud sabun meni.

Men o sexs idim ki, menden nifret eylerdi cahan
Söyleyerdi pakler napakü bel-melun meni.

Sükrlillah olmusam ta kim, senaxani-Hüseyn,
Eyleyib xosbexti-alem iyzedi-biçun meni.

Randeyi-dergah iken üsyan ile iblis tek,
Bexti-xosfercam edib bu dövlete meqrun meni.

Siz bu il himmet qılıb mescide iqdam eylediz,
Etmeye ta xeletü enam ile memnun meni.

Xeleti tebdil qıldız pula, ey sahibkerem,
Böyle fikr etdim ki, bu kesler eder Qarun meni.

Özlerin altı yazanlar verdi axır üç manat,
Beziler kim, vermeyib heç, etdiler dilxun meni.

Rabeinden «kelbehüm» remzile keçmek yaxsıdır,
Ìncidib bu emrde bu üç nefer melun meni.

Bundan eqdem men ele napak idim kim, hecvde
Eylemezdi pak hergiz Qülzümü Ceyhun meni.

Tebi-mövzun kim, mene bir merhemetdir heqqden,
Reskden zemm eyleyir bir pare namövzun meni.

Ruhi-qüdiden mene imdad olur veqti-süxen,
Eylese aciz eger nagah bir mezmun meni.

Sebr övladır, hele qalsın bu neqlü macera,
Ta görek nasad edir, ya sad edir gerdun meni?

Onların övsafını ol veqt izhar eylerem--
Kim, getirsin bir demage badeyi-gülgun meni.

Müxteser söz, sahiba, bu isde megbun olmusam,
Eyleyibler mekr ile melunler megmun meni.

Kesmesin heq sayeni hergiz basından Seyyidin,
Olma razı kim, ede dövri-felek mehzun meni.


[Ìstinad1: Buqelemun]



HACI MOLLA ABDULLA SAHTAXTLIYA

Gla, ey bülbüli-xoslehce, Haci Molla Abdulla--
Ki, gülzari-müsibet üz verir nesvü nüma senden.

Ìraqü Ìsfehani doldurub avazeyi-fezlin,
Verai-Maveraün-Nehre düsmüsdür seda senden.

Büzürgü kuçigi pürsur edib suri-humayunin,
Hesari-günbedi-firuze düsmüsdür neva senden.

Debistani-kemalında misali-tifli-ebcedxan
Gerekdir rövzexanlar öyrene mesqi-eza senden.

Süheyli-övci-izzetsen, bulardır girmegi-sebtab,
Tüluinden yetibdir qetle övladüz-zina senden.

Revap olmaz, qalır heyretde cuy içre temasade
Gger ki, gus ede bir mai-cari macera senden.

Sene Davudden guya çatıb irs ile bu hencer,
Veilla sadir olmazdı bu sövti-canfeza senden.

Sehadet zikrin eylersen beyan nessi-kitab ile,
Odur kim, feyzini kesmez sehidi-Kerbela senden.
Senn zakirlerin sultanı etmis heq bu menadan--
Ki, çatsın feyze, ey sultani-alem, her geda senden.

Gzayi-sahi-dini ruhül-ervah içre zikr et kim,
Olurlar sadman ervahi-paki-enbiya senden..

Greb ebyatını teqrir qıl lehni-hicaz ile--
Ki, ta xosnud ola xilqetde ruhi-Mustafa senden.

Gli övladının meddahısan, ey zülfüqari-dil,
Olur xosnud üqbade Gliyyül-mürteza senden.

Sipehri-izzetü iqbalde sen mehri-rexsansan,
Özün öldürse etmez zövide sibqet Süha senden.

Senin tesiri-enfasından oldu zinde çox kesler,
Bilir ehli-nezerler çox misler olmus kimya sendea.

Dilin nayibmenabi-Zülfüqari-paki-heyderdir--
Ki, olmus cümlesi mecruh qövmi-esqiya senden.

Tutub etrin cahanı, bir gülüstani-ezasen sen,
Aparır Yesrib içre töhfeler badi-seba senden.

Rizayn-bikesin zikrile ehvalın ki, ta olsun
Xuda xosnudü Heyder sadü peygember riza senden.

Seni Sahtextli derler xelayiq, etmenem baver,
Seni xosbextli etmis olub razi xuda senden.

Ne dünyaye gelib mislin, ne gelmez qerne bir kimse,
Revadır etseler ger fexrler erzü sema senden.

Xosa ol sairin haline kim, esari-zibasın
Oxursan sövq ile, behcet tapar ol bineva senden.

Demi-teqrirde sen can verirsen serü esare,
Tapar sairlerin esarı bir özge sefa senden.

Bu üzden bir neçe tezmin ki, onlar fikri-bikrimdir,
Hediyye eyledim teqririn eyler dil rica senden.





BAKILI HACI HÜSEYNQULUYA

Könlümde derdü firqeti-hicran yarası var.
Ey saqi, sagerinde bu derdin devası var.
Saqi, gözün fedası olum, cami-mey getir,
Bimar könlüme meyi-nabın sefası var.
Saqi, eyaqe dur, meyi-nabı eyage tök,
Gl tut, belalı basımızın çox belası var.
Ten xeste, dil zeifü felek düsmeni-qevi,
Dehrin ne yerde men kimi bir mübtelası var?
Bir yane derdi-qürbetü bir yan belayi-hicr,
Seyli-siriskimin dexi çox macerası var.
Bir ahuyi-Xetaye giriftar idi könül,
Gördüm ki, rahi-esqde yüz min xetası var.
Gördüm ki, qesdi-canım edibdir reqibler,
Xunrizlikde her birinin müddeası var.
Düsdüm sefer xeyalına mülki-Semaxiden,
Gördüm vetende meks elesem, çox cefası var.
Bir gece erz eyledim ol mahi-Nexsebe,
Ey meh ki, gözlerimde cemalın ziyası var.
Herçend senden ayrılıgım sextdir mene,
Lakin basımda özge diyarın havası var.
Bir nöqtedir seferle seqerde egerçi ferq,
Xasse ona ki, sen teki bir dilrübası var.
Müsküldü bülbül ayrıla bagü beharden,
Xasse cemalüvün gülünün kim, sefası var.
Çox müskül emrdir ola ten ruhden cida,
Lakin zemanenin bu qeme iqtizası var.
Çün gus qıldı sureti-halimi ol nigar,
Gördü ki, mende ezmi-sefer iddeası var.
Nergisden etdi cale revan bergi-laleye,
Gördüm ki, dag olur ciyerinde yarası var
Ten ile söyledi ki, deme bivefa meni,
Ne asiqin mehebbeti, ne bir vefası var.
Tuti sekerden ayrılımı ixtiyar ile,
Xasse ki, sehd leblerimin çox sefası var.
Qeddim henuz rast eder serve teneler,
Qümrilerin kenarde «ku-ku» sedası var.
Xaki-derimde mesken edir ehli-dil henuz,
Asiqlerin bu babde çox ilticası var.
Get, qametimden ayrı görürsen qiyameti,
Tulü dirazdır, basuvun çox belası var.
Xasse, ne zövq var seferi-Badikubede--
Kim, badi-Xezri ile müsevves havası var.
Her göz açanda gözlerüvi kur eder qübar,
Ne bagı, ne gülü, ne suyu, ne sefası var.
Ghli tamam mail olub kesbi-dövlete,
Ne eys-nusü raheti var, ne sefası var.
Bilmezle zövqi-ser nedir, ya ki, mey nedir,
Meyde ne zövq, ya ki, neyin ne cefası var.
Getmez o mülke sair olan kimsene, eger
Basındz eqli, ya ki üzünde heyası var.
Ol servi-mehliqaden esitdim bu sözleri,
Gördüm ki, sözlerinde mezemmet nevası var.
Gcz ile erz eyledim, ey servi-gülüzar,
Sürme bu qedr tuseni-serkes, xetası var.
Ìndi sefası özge olub Badikubenin,
Cahü celalü fezlde özge esası var.
Xosbext edibdi bari-xuda Badikubeni,
Her yerde istihare gelibdir, sedası var.
Duz medeni, demir yolu, deryavü neft ile
Ìqlimü heftü ses cehet içre behası var.
Reski-sedire Cafü Xüverneqdir evleri,
Sengi-rüxamilerle müseyyed binası var.
Tacirleri ne facir olubdur bizim kimi,
Alimlerinde Buzerü Selman celası var.
Yox beylerinde biz kimi dendaneyi-teme,
Ne ücb, ne qürur, ne kibrü riyası var.
Xezri esende badi verir gözlere ziya,
Ol büqeyi-mübarekinin tutiyası var.
Xasse, var onda meqbereyi-hezreti-Bibi,
Bimarü cürmü mesiyete çox sefası var.
Hemsireyi-imam Rizayi-Qerib kim,
Kim zayir olsa qebrine heqqin rizası var.
Böhtan deme ki, bilmez olar ser qedrini,
Gsare meyl eden neçe bir dilrubası var.
Qadirdi tebi-sere neçe zati-basefa,
Qaani kimi her birinin iddeası var.
Her gusesinde var neçe bir ehli-hikmeti,
Bezlü sexade süfreyi-cudü sexası var.
Qoy qalsın özgesi, hele gus eyle hus ile,
Gör ehli-zat tek ne sifet mültecası var.
Ferzendi-biqerineyi-Hacı Hüseynqulu
Aga Dadas bey ol ki, cahane sefası var.
Bikizbü biriyadü nezerkerdeyi-xuda,
Ghli-beserdü kim, nezeri-kimiyası var.
Sultani-ruzigardü fezlü kemalde,
Babi-feziletinde onun çox gedası var.
Ìbrahiminde dövleti-Ìbrahimi gerek,
Ìsmailinde ehli-dilin can fedası var.
Xosrov ki, tifli-novresi-sirinzebandır.
Pervizi-esrdir o ki, gülgun qebası var.
Her kes ki, Sadiqinde dese kizb var onun,
Kezzabdır bu qövlde, sehvü xetası var.
Yareb, bu nesli-dilkesi-Haci Hüseynqulu
Baqi ola, ne qedr cahanın beqası var!
MGHGMMGD GFGNDÌ MÜFTÌYG

Ne besaretdi bu, ey qasidi-ferxendeliqa,
Ne ferehdir bu, ne behcet, ne sürurü ne sefa!
Ne meserretdi ki, var xitteyi-Sirvan içre,
Alemi sur tutub, vecde gelib arzü sema!
Bu ne eyyami-gülüstandı, ne ruzi-novruz,
Bu ne eydi-remazandı, bu ne eydi-ezha!
Betni-mahini edib Yunisi-xursid meger,
Hele sultani-felek huti qılıbdır meva.
Alemi-pir deyil feyzi-bahar ile cavan,
Qarısıb bir-birine bes niye pirü bürna?!
Dedi bir sexs mene ten ile kim, ey qafil,
Xeberin yoxdu meger emrden, ey biserü pa?!
Sehri-Sirvane gelib bir feleki-mecdü kemal-
Ki, kemalatına heyrandu güruhi-hükema.
Hafizi-dini-xuda, nasiri-ehkami-resul,
Naibi-seri-nebi, varisi-sultani-hüda.
Bu haman sexsi-felekrütbedi kim, feyzi onun
Demi-Ìsa kimi emvatler eyler ehya.
Bu haman zati-müqeddesdi ki, envarı onun
Eyleyib alemi manendeyi- turi-Sina.
Dedim:--Ey sexs, yeqin xitteyi-Sirvane bu gün
Oldu melum, gelib movkebi-Müfti aga.
Ol nebi ismü Gliresmü o Osmanzade,
Dürri-deryayi-Vidadi, güheri-qedrü beha.
Dedi:--Ari, bu Mehemmed o Mehemmeddir ki,
Xeberin verdi bize remz ile sahi-Betha.
Mehdiyi-esrdi kim, eyleyib alemde zühur, "
Canibi-heqqe eder xelqi-cahanı ihda.
Bu haman Mehdi ki, qetl eyleyecek Deccalı,
Bu haman Mehdi ki, eyler ona nüsret Ìsa.
Kim ki, damanını tutmaz o sehi-valanın
Qalacaq küfrü zelaletde müxelled ebeda.
Gelmeyib dövleti-Rusiyyete bir böyle emin,
Görmeyib dini-nebi bir bele alim, hasa!
Behsi-elminde temamen ülemayi-alem
Mehvdir eyle ki, Xürsid süasında Süha.
Ey ki, esrafi-cahan senden eder exz seref,
Vey ki, Xürsid zemirinden eder kesbi-ziya!
Mesderi-elmü edeb, menbeyi-insaniyyet,
Menseyi-fezlü hüner, maheseli-helmü heya!
Eylesin fexr senin tek xelefinden Adem,
Eylesin dehre mübahat seniylen Hevva.
Sahiba, erseyi-medhinde gelib cövlane
Gösterir özge hünerler qelemi-çapükpa.
Here bir növ ile alemde sene xidmet eder,
Men de bu medh ile etdim sene tertib sena,
Dideyi-sefqet ile sureti-ehvalıma bax,
Kimiyadır, nezeri düsse, eder xake tila.
Gerçi var idi bu söz kim, sebi-merac nebi
Bir melek çerxi-çaharümde görübdür guya.
Var bir kus qabagında, elinde bir çub,
Qalxızıb çub olan destini, tutmus bala.
Ne vurar kuse o çubi, ne salar yane elin,
Sordu peygember emin kim, ne üçündür bu eda?
Ol melek söyledi kim, heq meni etmis memur,
Ülemaden biri hergah ede izhari-sexa,
Men hemin çub ile bu kuse vuram bir defe,
Dedi: heç vurmusan ol çubi? Dedi: Ey mövla,
Glim olsun sil, eger vurmus olam bir defe
Ta o günden ki, meni xelq eleyib bari-xuda!
Var ümidim ki, san ey müftiyi-pakize-xisal,
Salasan sefqet ile günbedi-gerdune seda.
Hem melek sad ola senden, hemi bu Seyyidi-zar,
«Fecezakellehü bil-hesri cezaen hesena»[1].

[Ìstinad1:.Allah seni qiyamet günü gözel mükafatla cezalandırsın (dua). ]




MÜFTÌ HACI GBDÜLHGMÌD GFGNDÌYG

Gelir novruz kim, etsin müzeyyen bagü sehrani.
Getirsin surete xellaqi-qüdret servi-renani,

Tökülsün ebrden baran eski-çesmi-Adem tek,
Heva qılsın hüveyda arizi-zibayi-hevvani.

Yavuqdur kim, çemenler reski-gülzari-Xelil olsun,
Benefse eylesin izhar buyi-miski-Sarani.

Güle bülbüller olsun cümle Ìsmail tek qurban,
Çü Hacer lale etsin dag cismü cani-seydani.

Çıxa betni-semekden Yunisi-Xursidi-nurefsan,
Ede bürci-hemelden asikari-ruyi-zibani.

Meger Gyyubdir selsel ki, sebr eyler zimistane,
Meger Circisdir sari ki, çekdi cövri-sermani?

Yavuqdur kim, bahar etsin cahane tazeden rövneq,
Çinan ki, Nuh qıldı yengiden memur dünyani.

Yavuqdur kim, rüxi-zibayi-gül Misri-mehebbetde
Müzeyyen eylesin Yusif kimi bezmi-Züleyxani.

Nesimi-gül yetib çün nekheti-piraheni-Yusif
Qıla Yequb tek bülbül münevver çesmi-beyzani.

Olar Firondur, Misri-çemenden def oldum kim,
Büruz eyler güli-suri-yedi-beyzayi-Musani.

Yetib ol gün ki, nergis base alsın testi-zerrini,
Yetib ol dem ki, etsin lale zahir xuni-Yehyani.

Büsati-bagi etsin gül müsexxer eyle kim, guya
Süleyman ibn-Davud eyledi sehri-Ghirani.

Direxti-qönçe olsun hamile çün Meryemi-Gzra,
Büruz etsin çemenlerde seba ecazi-Ìsani.

Zeburi Zendxanlar eylesin Davud tek ezber,
0 elhan ile kim, Zerdüst oxurdu Zendi-Zendani.

Çemen Beytül-müqeddes, teyrler Nestur Mülka tek,
Oxurlar lehni-ruhefza ile Ìncili-Luqani.

Buludlar Naqeyi-Saleh kimi reqsan hevalerde
Ve lakin heml edib ol naqeler löluyi-lalani.


Yavuqdur kim, zimistan qövmi-Lut-asa helak olsun,
Heva Ruhül-Gmin tek göstere «ayati-kübrani».

Yavuqdur kim, ereqlensin cemali-Müstefa tek gül,
Büruz etsin çemende buyi-xülqi-sahi-Bethani.

Onu tesdiq qılsın Hezreti-Siddiq tek bülbül,
Onu Faruq tek tövsif qılsın qümri elhani.

Yavuqdur kim, qızarsın lale xuni-paki-Osman tek,
Gline susen alsın Mürteza tek tigi-bürrani.

Yavuqdur kim, açılsın laleyi-ehmer niqabından,
Resuli-esq görsün arizi-ali-hümeyrani.

Getirsin zümreyi-irqi-nisare iqdi-Pervinin,
Züherler zahir etsin bagda rüxsari-Zehrani.

Yavuqdur kim, büsati müftiyi-islam tek açsın
Tebaye saheti-gülzarde tesnifler sani.

Bahari-alemara xürrem etdi alemi, guya
Keramet birle Meryem sebz qıldı nexli-xurmani.

O müfti kim, onun hikmetde bir yeksale sagirdi
Pesend etmez debistanında Qista ibn-Luqani.

O Keyvan-menzelet, ol Müsteriiqbal kim, her seb
Nisar eyler felek dergahına iqdi-Süreyyani.

Hemidüz-zülmeali, ol mekini-rütbeyi-ali
Ki, salmıs necmi-iqbali vebale bexti-edani.

Hanı Musa ki, gelsin vadiyi-Tiflise ezm etsin,
O pakın sinesinden seyr qılsın Turi-Sinani.

Demi-canbexsi eyler mürdeyi-sedsaleler ehya,
Hanı inkar edenler möcüzi-paki-Mesihani.

Gla, ey müftiyi-islam kim, övsafın etmekçün
Müretteb qıldı Seyyid sidq ile bu seri-sivani.

Budur ümmid mövladen ki, misli-müftiyi-sabiq
Nevalın etmeye mehrum sefqetden bu mövlani.

Çinan ki, sekkiz il bundan müqeddem sehri-Sirvanda
Yazıb bir nezmi-ziba, medh qıldım müfti agani.

Dedim bir tebl kim, meracde görmüsdü peygember,
Olur ki, çaldırıb sefqetle salsın çerxe evani.

Onu çaldırmadı çün öz eliyle müftiyi-evvel,
Bu defe çaldırar, allah qoysa, müftiyi-sani,

Ümid oldur ki, sultani-bahar etdikde escari
Müxelle xeleti-elvan ile, ey merhemet kani!

Gele Sirvane ezaz ile nageh xeleti-müfti,
Ìlahi, eyle Seyyidden icabet bu temennani.


MÜFTÌ MOLLA HÜSEYN GFGNDÌYG

Getir, saqi, qedeh kim, könlüme zövqü sefa geldi,
Yetisdik feyzi-üzmaye, yene feyzi-xuda geldi.

Ggerçi mövsümi-mizandır, ey saqiyi-gülrux,
Teravetbexs dehre bir bahari-canfeza geldi.

Yene sirab olduq iltifati-ebri-rehmetden,
Nihali-xüsksali-aleme nesvü nüma geldi.

Direxti-arizu müddetdi kim, bibergü bar idi,
Bihemdillah, açıldı qönçeler, bergü neva geldi.

Töküldü sageri-büllure mey vecdi-nisatından,
Qedehlerde hübabın basına özge heva geldi.

Oturmusdum keçen seb guseyi-izletde, ey saqi--
Ki, nageh mücde ile guse qayibden seda geldi.

Olub ezmi-remim ehya o sövti-ruhperverden,
Deyildi sövti-bigane, mene çox asina geldi--

Ki, ey serxeyli-fövci-sairani-xitteyi-Qafqaz,
Bu mülke, ageh ol, ol xosrovi-sirinliqa geldi.

Gelib bir zat kim, ondan olubdur hell müsküller,
Dexi qem define bir serveri-müskülgüsa geldk.

Bihemdillah, nesib oldu sene didarı bir zatın--
Ki, mahi-teletinden gözlere nurü ziya geldi.

Hüseyni-paktinet, müftiyi-Qafqaz kim, anın
Vücudundan bu torpage xevasi-kimya geldi.
Seri-ruhaniyan, ruhi-mücessem, alimi-elem,
Süruri-sineyi-alem, revani-övliya geldi.

Sanırsan bir yedi-qüdretdü, oldu qeybden zahir,
Bu Qayibzade zahir oldu, dehre yüz cila geldi. [...]

Çekibdir çetri-nöqsan etmeyz yüz min riyazetler--
Ki, guya riceti-kübradü, esre Mürteza geldi.

Ne qem bimarı oldu dideyi-pürsiveyi-yarın,
O badami-siyehden aqibet derde deva geldi.

Qebul etdi Hüseyn bari-emanet ruzi-ezzelde,
Bu nasut aleminde etmeye ehde vefa geldi.

Gmanet erz olanda ruzi-evvel cümle esyaye,
Düsüb xövfü herase, cümle esyaden iba geldi[1].

Edibdir ehdü peyman kim, yetirsin dini tekmile,
Nizami-alemin icrasına ol pisva geldi.

Mehemmed mesnedinde qaim oldu nesri-hikmetçün,
Tüluundan o semsin aleme nurü beha geldi.

Ggerçi çoxları tedbir qılmısdı bu mensebçün
Velakin ol güruhin tiri-tedbiri xeta geldi.

Qederlenmisdi çün nami-Hüseyn ta ki bu menseble,
Bu emrin dehrde icrasına hökmi-qeza geldi.

Zülali-çesmeyi-heyvane oldu aqibet vasil,
Bu Xızra zülmet içre lütfi-yezdan rehnüma geldi.

Samaxı sehrinin mehrabı kec düsmüsdü taetçün,
Bu günler rast oldu, çünki ol qiblenüma geldi.

Qedem qoymaq dilerdi Ghrimen mülki-Süleymane,
Süleymanın penahı Asef ibni-Berxiya geldi.

Seyatinler üruc isterdiler mülki-semavate;
O qövmin def ine tiri-sehabi-pürbela geldi.

Yetisdi hökmi-nafiz imperaturi-müezzemden,
Hüseynin nisbine fermani-sahi zil-üla geldi.

Hüseynin qesdin etmisdi egerçi Sümrsövletler,
Bihemdillah, belaye ol güruhi-esqiya geldi.

Hüseyn namında çün meshur idi imdade yetmeklik,
Vilayet mülkünün sahı «veliyyü innema» geldi.

Gla, ey müftiyi-islam, nikunamü nikencam--
Ki, xaki-meqdemin çesmi-cahane tutiya geldi.

Ne müddetdir vefasız qövm içinde zarü nalanem--
Ki, her bir kineverden, ya Hüseyn, yüz min cefa geldi!

Dönüb tufani-Nuhe göz yasım xelqin belasından,
Menim, ey naxuda, gör basıma yüz macera geldi.

Velakin sabir olmaq siveyi-merdani-salikdir,
Hedisi-Müstefadır: «Glbelaü lilvila»[ 2] geldi.

Merizi-firqet idim, gelmeyinden sadman oldum,
Dili-bimarıma nitqi-Mesihaden sefa geldi.

Ìki müfti senin tek gelmis idi sehri-Sirvane, 1
Olardan Seyyidi-dilxesteye lütfü eta geldi.

Biri ali-Vidadi, zübdeyi-irfan Mehemmed kim,
Mehemmed serine ondan revaci-bermela geldi.

Biri Hacı Hemidi-zülmeali, hamidi-heq kim,
Gelen gün Sirvane Qülzümi-cudü sexa geldi.

Bihemdillah, üçüncü müfti sensen, ey heya kani,
Cahanı bexs qıldın, zatüve sermü heya geldi.

Xülusi-qedr ile xidmetler etdin dövleti-Ruse,
Nisanlar imperaturi-müezzemden eta geldi.

Neçe iller onun emrine sen övqat serf etdin,
Bu nehv ile vücudundan cahana incila geldi.
Danıssam hali-maziden o bir «Serhi-Mütevveldir,
Besaretler sene, müsteqbele, ey müqteda, geldi.

Vücudun oldu çün öz ülfetinle mürsidi-kamil,
Sene tedrisde Ìdrisden yüz merheba geldi.

Bu günlerde senilendir revaci-dini-peygember,
Hezaran rövneqe seyinle seri-Müstafa geldi.

[Ìstinad1: Quran ayesine isaredir].
[Ìstinad 2: Dostun belasını [qebul etmisem--(hedis)].




GBDÜLGLÌ BOYAQÇIZADGYG

Geldi novruz, dexi fesli-gülüstan olacaq.
Bülbülün bagde elhanı nümayan olacaq.

Mahi-azar hele evveli-ferverdindir,
Dür nisar eyleyecek, dövleti-niysan olacaq.

Xeti-enbersikeni-türreyi-dildarım tek,
Sehni-gülzar veli sünbülü reyhan olacaq.

Zülfi-hura kimi sünbül açacaq türresini,
Bülbüli-bixeberin halı perisan olacaq.

Dönecek Kövsere enharlerin suyu tamam,
Bagler qeyreti-memureyi-rizvan olacaq.

Sise elde gelecek cümle periler bage,
Oxuyub rindler efsunü qezelxan [?] olacaq.

Lale cus eyleyecek xuni-Siyavus kimi,
Ceng üçün zali-felek Rüstemi-destan olacaq.

Lalerüxler çıxacaq seyri-gülü gülzare,
Dagdil men kimi her biserü saman olacaq.

Ahuyi-çerx edecek bürci-hemelde meva,
Ol qezali-xütenim türfe qezelxan olacaq.

Bagban bagı bu ayini-sefade görcek,
Seneti-kamileyi-xaliqe heyran olacaq,

Çıxacaq xosrovi-gül texti-zümürrüdfame,
Bad tehrik edecek misli-Süleyman olacaq.

Rindler elde qedeh seyr edecekler bagı,
Lalenin camı o dem gövheri-rexsan olacaq. ^

Seyyida, hesret ile sen baxacaqsan bage,
Ciyerin qönçe kimi möhnet ile qan olacaq.

Verecek reng gülü laleye sebbagi-qeza,
Sibgetulla eseri dehre nümayan olacaq.

Bu xemi-niliyi-gerdunden Ìsayi-heva.
Müxtelif rengi-zerü hülyeyi-elvan olacaq.

Sende sim olmuyacaq almaga hergiz bade,
Mesribin xuni-ciyer, hemdemin efqan olacaq..

Dedim:--Ey sux, bu il olma kenare menden,
Dedi:--Qismet sene, elbette ki, hicran olacaq.

Ger Gbazer ola bizer hamı bizar olur,
Zer olan kimsede cami-meyi-rümman olacaq.

Zer gerek, zur nedir, sim gerek, ser nedir?
Zer olan kimse, menim veslime mehman olacaq.

Yalvarırsan mene qurbanın ölümden bedter,
Xüske asiq ne gerek kim, mene qurban olacaq?

Var ise berreyi-büryanü serabi-nabın,
Neçe gün bagde veslim sene imkan olacaq.

Dedim:--Ey sux, meger yoxdu, heqiqet, xeberin,.
Meshedi Gbdüleliden sene ehsan olacaq.

Nece ki, bildir eta eyledi öz bendesine,
Yene qorxma, bu il ol ebri-dürefsan olacaq.

Bizi sirab eder ol ebri-sexanın keremi,
Sövqden xatirimiz gül kimi xendan olacaq.

Ol Gli namü Gli cudü Gli dil ki, onun
Gseri-merhemeti söhreyi-Sirvan olacaq.

Hele bir taze cavandır, özünün bexti cavan,
Tul ömr eyleyecek, bextile piran olacaq.

Olacaq ömri-tevil ile bu esrin Xızrı,
Qedehi-bade ona çesmeyi-heyvan olacaq.

Dilbera, vesfini qıl zadeyi-Abdullahın,
Onda bu bext ki, var--izzete soltan olacaq.

Validi ebdi-ilah idi müsemma adına,
Bu özü ebdi-deri-serveri-merdan olacaq.

Sadiqül-qövl olan kimsedi, bilmez o, yalan,
Ghli-sidq içre onun her sözü bürhan olacaq.

Kövkebi-bexti onun taze, hele ay kimidir.
Sonra on dörd gecelik bir mehi-taban olacaq.

Ìzzetü dövleti bir bedri-direxsane döner,
Ömri-bedxahleri ruybenöqsan olacaq.

Onda her karde, her isde edalet görürem,
Kim dese zülm edib, ol qövle pesiman olacaq.

Haselillah ki, o, zülm eyleye bir mezlume,
Bele mezlumlerin halına giryan olacaq.
Deseler bes niye eldürdü Hüseyni-erebi,
Bu cefaden ne Yezidü bu ne Süfyan olacaq.

Bir nefer Sümri-serir adını qoymusdu Hüseyn
Döndu Muxtare bu kim, qatili-üdvan olacaq.

Bu Gliden o Hüseyn olmus idi rugerdan,
Kim Gliden ki, döner--qetline ferman olacaq.

Görmeyen Hezreti-Ademde Glinin nurin,
Xaliqe münkir olub, axırı seytan olacaq.

Gerek insanda iki göz ola binavü beser,
Her kimin kur ola çesmi, yeri niran olacaq.

Biri zahir, biri batindi gözü, ey arif,
Leyk eger qelb gözü kur ola, xizlan olacaq.

Vay, eger bir neferin her iki çesmi ola kur,
Menzili tar, onun munisi Mervan olacaq.

Ola bu esrde her kimse ki, edayi-Gli,
Onda ne dinü ne ayinü ne iman olacaq.

Sahiba, Meshedi Gbdüleli, ey kani-sexa,
Sene hemvare kömek sefqeti-yezdan olacaq.

Gerçi zahir gözü kur olsa, beden naqisdir,
Dideyi-batine zahir gözü ünvan olacaq,

Sulcani-hünerin elde, minib rexsi-murad,
Qüsseden düsmenüvün qameti çövkan olacaq.

Xosrova, sad olacaqsan bu ticaretden sen,
Düsmenin sud ile sermayesi xüsran olacaq.

Bilmeyen kimse nemek qedrini bu alemde,
Kesecek kesdiyi eppek onu, binan olacaq.

Qedri-peymaneyi-ehsanüvü her kim bilmez,
Onu bimaye qoyan etdiyi peyman olacaq.

Bilmisen, zairi-mövla, o Celilin qedrin,
Sene, elbette, müin sahi-Xorasan olacaq.

Görmüsen xabde ayü günü on bir yulduz,
Meselin vaqieyi-Yusifi-Kenan olacaq.

Tutacaqsan, bilirem, mesnedi-izzetde qerar,
Zillet ile qabagında hamı ixvan olacaq.

Seyyida, xetmi-kelam eyle, çox incitme bizi,
Söz uzansa, bilirem, herzevü hedyan olacaq.

Bu Gli name senin metlebin oldu vazeh,
Hiç bak eyleme, ehsanı firavan olacaq.

Bu fesahetde senin nezmüvü görse Mirza
Deyer, ehsentü sene, xatiri sadan olacaq.

Sene Seyyid bu yeqini eleyer axırda,
Bu kelamında ne bir reyb, ne böhtan olacaq.

Göreceksen bu sifet dehrde bayramları,
Zineti-bevm sene nöqlü meyü xan olacaq.




GBDÜLGLÌ BOYAQÇIZADGYG
Geldi novruz, müzeyyen eledi dövrani,
Getirir bage yene servü gülü reyhani.

Açılır bagde gül arizi-dildar kimi,
Ucalır bülbülün eflake yene efgani.

Nergisin camına jale tökülür bademisal,
Gline lale alır ol qedehi-mercani.

Xani-veslin gül açıb, bülbülü eyler mehman,
Xosdu mesuqesinin asiq ola mehmani.

Xelveti-xasi-Züleyxaye döner sehni-çemen,
Qönçenin çak olu piraheninin damani.

Qetreyi-jaleni her kes göre bergi-gülde,
Ali-valade görer yüz güheri-qeltani.

Zahida, someeden dısra çıxıb, gel bage,
Bir temasa ele sen kargehi-sübhani.

Süni-messateyi-qüdret gülü eyler zinet,
Bax güli-ehmere, ol hikmetinin heyrani.

Doldurub lale meyi-jale ile sagerini,
Yeni mey sürbüne teklif qılır pünhani.

Sehni-gülzare seher veqti olur qaliyebad,
Yar tek sünbül açar türreyi-müskefsani.

Getirir badi-bahar tebleyi-udü enber,
Ta müenber elesin badiyeyi-imkani.

Afitab etdi hemelden bu gün izhari-ziya--
Ki, ziyasından olub cümle cahan nurani.

Dönecek bülbüli-xoslehce nigehbane yene,
Bezmi-pürderde sefaler verecek elhani.

Barbudün olacaq negmeyi-sari sirin,
Xosrovun bezmine nisbet qılacaq bostani.

Gelecek seyri-çemen eylemeye gülruxler,
Gören onları behist içre görer qılmani.

Ey xos ol asiqi-seydaye ki, bu mövsümde
Hemdemi-cani-hezini ola öz canani.

Kim ki, cananı onun yoxdu bele mövsümde
Ele bilsin ki, onun cismde yoxdur cani.

Ey xos ol rindi-qedehnuse ki, vardır yarı,
Çekmeyir sen kimi hergiz elemi-hicrani.

Bu sifet men de bu alemde zelil olmaz idim,
Mende olsaydı eger malü menal imkani.

Ne evim var, ne otagım, ne pulum, simü zerim,
Ne rübabım, ne kebabım, ne meyi-rümmani.

Ne ümid ile gelib yar mene yar olsun,
Qaçacaq, gelse, acından dodagının qani. [...]

Eylemez serimi bir hebbe seiriyce hesab,
Ne çıxar serü qezelden, ne deyim men ani?

Nifret eyler qezelimden o qezali-rena,
Ger deyim vesfi-xeti-müskine bir divani.

Ger desem seyyidi-alinesebem, xümsünü ver,
Söyleyer kim, bu qeder fas eleme hedyani.


Xüms lazımdı ki, ol müctehidi-esre çata,
Ala, seyyidlere teqsim eliye ürfani.

Sen hara, xüms hara? Bir bu süalından utan,
Sen teki rinde verir xümsünü bir mestani.

Ger desem, qoy üzüvü bir üzümün üste menim,
Söyleyer, lekkeli etme bu mehi-tabani.

Dedim:--Ey sux, sene yari-vefadar menem,
Dedi:--Kim yar eleyibdir meleke seytani?

Dedim:--Ey serv, gülümsen, sene men bülbüli-zar,
Dedi:--Bayqus kimi get, menzil ele virani!

Men gülem, sende veli bülbüle yoxdur nisbet,
Seni tari, özüve baglama bu böhtani!

Sende bülbül kimi vardırmı gözel sövtü seda?
Bülbülün qasdı bu alemler-ara dastani.

Senüve «enkerül-esvat» olubdur nazil,
Gedib, ey xer, açıban birce oxu qurani.

Heq qılıb ayeyi-enamı seninçün nazil,
Heyf insan deyeler sen kimi bir heyvani!

Qoymusan adüvi seyyid, ne selatü ne siyam,
Yoxdu sen fisqde bir ermeniyü nesrani.

Geceler mest, günüzler dexi naçastü cünüb,
Uymusan bütlere, terk eylemisen iymani.

Harda bir büt göresen secde qılırsan o büte,
Xaç olur gerdenüve zülfi-ebirefsani.

Sene seyyid desem, agzımda dilim lal olsun!
Etmisen terk bu gün mezheb ile erkani.

Dedim:--Ey servi-bütan, sürme bu gune tövsev,
Sakit ol, her ne dedin, ver mene bu meydani!

Ta sene serh qılım sureti-ehvalımı men,
Gus qıl hus ile erzi-meni-sergerdani.

Heq tecellasını her yerde göre ehli-nezer,
Eys eder zövq ile, bir haldır ol vecdani.

Yoxdur ehli-nezere Kebevü bütxanede ferq,
Her mekanda tapılır seseeyi-sübhani.

Büt özü hal ile tesbih qılır sübhane,
Get, oxu «sebbehe lillah»da bu menani.

Kimisi Kebede heqqi, kimi deyr içre görür
Here bir növ gezir, axtarır ol canani.

Gördü heq pertövünü düxteri-tersade eyan,
Ne mezemmet eleyim esqde men Senani.

Dage Ferhad çalıb tiseni sirin-sirin,
Gördü Sirinde heq nurini, verdi cani.

Gördü Mecnun eseri-xaliqini Leylade,
Düsdü vadilere, menzil eledi sehrani.

Gördüm eksi-rüxüvü ayineyi-camde men,
Vacib etdim özüme sürbi-meyi-sehbani.

Bu sifetde, gözelim, sehrde bir men deyilem,
Çoxdu men tek bu yerin asiqi-sergerdani.

Bilirem ki, ne sebebdendi mene tenelerin
Ìncidirsen ne sebebdendi bu bagrıqani.

Mende olsaydı eger simü zerü dövletü mal
Gözüve onda gelerdim, gözelim, ruhani.

Çıxmaz idin gece-gündüz otagımdan tısra,
Gylesirdin o zaman salihe tek pünhani. (...)

Bes elac oldu ki, tehsil qılam sim ile zer,
Derdi-pünhanıma hasil eleyim dermani.

Mesedi Gbdüleli halıma vaqif olsa,
Eder elbette bu sergeste üçün samani.

Bes gerek sikve edim zadeyi-Abdullahe,
Eydi-novruzde sad eyleye bu giryani.

Bilirem yoxdu savadı, ona xos gelmez ser,
Ola bir nezm xüsusen ki, bele tulani.

Bilecek ki, bu qeder saire pul lazımdır,
Edecek çareyi-derdim o sexavet kani.

Var ümidim ki, ede Seyyidi-zari xürrem,
Eyleye lütf ile öz bendesine ehsani.

Ey xuda, Meshedi Gbdülelini sad eyle,
Ola mensurü müzeffer özü ve evani!






HACI MEHDÌYG

Getir piyaleyi-mey, saqi, selsebil gerek,.
Serabi-nab ola bezmde sebil gerek.

Eder bir-iki xüm olsa mene serab kifaf,
Bu rindi-meykese piri-mugan kefil gerek.

Mühafizet qıla sayed meni bu sermaden,
Salam özümü xerabat ara dexil gerek.

Serabi-azeri tök came, ey büti-Azer,
Bu nare girmeye bir men kimi Xelil gerek.

Getir piyaleyi-büllurde meyi-safi,
Cemali-bariye ayineyi-cemil gerek.

Serabi-nabdü bir vehy, men peyemberi-esr,
Bu vehye saqiyi-gülçöhre Cebreil gerek.

Serab sürbünü men eyleyirse seri-resul,
Serabi-nabe bu mövsümde bir bedil gerek.

Glil edib meni, saqi, zemaneyi-fertut,
Glac qıl ki, devayi-teni-elil gerek.

Gerekdi kim, getire qüvvete teni-zari,
Sita zamanıdu, mecuni-zencebil gerek.,

Dexi bu merhelede qalmayıb sexa ehli,
Bir özge semte bu viraneden rehil gerek.

Ne xosdu Qafi-qenaetde olmaga Gnqa,
Ne qal cifeyi-dünya üçün, ne qil gerek.

Bu derdi-feqrin elacı zemanede olmaz,
Özü elac eleye xaliqi-celil gerek.

Bu bari-minneti-dunanı çekmeye, ey dil,
Senin isin deyil, ol bare zuri-fil gerek.

Gerekdi münim olan xelqe eyleye ehsan,
Gerekdi adem olan olmaya bexil gerek.

Dedim eba getirer Mekkeden mene Mehdi,
Toxunmuyubdu eba Mekkede bu il, gerek.

Meger ki, Mekke teref Misrden eba gelmez,
Olubdu xüsk bu illerde rudi-Nil, gerek.

Göründü Mekke teref baglanıb yolu Samın,
Hicaze, qafileye baglanıb sebil, gerek.

Dedin eba yox idi Mekkede--inandım men,
Bu qövln-heqqe ne isbatü ne delil gerek.

Gbanı qet eledim bir eded sarı kürke,
Heva soyuqdu, mene kürki-Grdebil gerek.

Desen ki, yoxdu Semaxide Grdebil kürkü,
Bu barede dexi bes göftgu tevil gerek.

Dedin tapılmır eba Mekkede--inanmalıdır,
Semaxide tapılır kürk her qebil gerek.

O da tapılmasa, üç arsın et drap eta,
Menim tek uskola mollasına senil[1] gerek.
Drapı lütf ele, etsin dilimi lal xuda,
Desem ki, astar üç arsın ona fenil [2] gerek.

Bu xahisi edirem böyle merdü merdane,
H emise sair olan olmuya mühil gerek.

Feda olum sene, ey Mehdiyi-vefaperver!
Yanında olmuya bu sözlerim seqil gerek.

Gerekdi men bürüneydim ebayi-ehsanın,
Görüb oleydi o düsmenlerim zelil gerek!

Meseldi ki, kisi ari, küser uman yerden,
Gdalete olasan merdi-biedil gerek.

Her il gelende Semaxiye sehri-Maskovdan,
Ederdin onda eta töhfeyi-cezil gerek.

Ne oldu Mekkeye getdin, kesildi ehsanın,
Gger çox olmasa da, töhfeyi-qelil gerek.

Gger desen ki, beli, fasiqe sexadü heram,
Bu iddeanı sübut etmeye delil gerek.

Meni günah eleyen görmüsen ne yerde görek?
Kisi gözüyle göre sürmedanda mil gerek.

Bu qedr bil ki, sene müxlisem sedaqetde,
Ne kürki-taze, ne mahut, ne zibil gerek!

Bu sözleri sene men yazmısam zerafetçün,
Mühibbler ola ehya, edu qetil gerek!

Hicayi-xesmüve bir Gzreildir qelemim,
Ala müxalifüvün canın Gzreil gerek!

[Ìstinad1: Sinel]
[Ìstinad 2: Filanel. ]
.




HACI ÌSMAYIL OGLU AGAYA

Ey veren feyzi kainate sefa,
Adı hacı Aga, vücudi aga.
Eylesin tarı hacıya rehmet,
Yeri olsun o cennetül-meva.
Gus qıl hus ile sikayetimi,
Gösterir erzi-halıma mena.
Durmus idim dünen Gli bey ile,
Tingede söhbet etmeye yekca.
Geldi nageh xelife devet üçün,
Etdi teklif Gli beye tenha.
Gece gelsin tebaq üçün Gli bey,
Meni teklif etmedi esla.
Seferin on üçü o, xelfe Sefer,
Özü nehs ulduzu o qelbi qera.
Ondan etdim sual, key xelfe,
Meni de devet eyleyib aga?
Verdi bir növ ile cevabımı sext,.
Dedi ki, sen hara, tebaq hara?
Ne revadır ola o meclisde
Bir senin kimi sexsi-biserü pa?
Mehfili-tacirani-Sirvandır,
Deyil ol bezm layiqi-süera.
Dogrusu, sınmısam bu haletden,.
Bu sifet macera deyildi reva.
Edesen ehli-dövleti devet,
Düsmeye yade biz teki füqera.
Eylesin bu isi mübarek heq,
Eylerem men hemise xeyr-dua.
Bilmirem, leyk bu xecaletden
Çıxacaqsan ne növ ile, aya?
Eydi-novruzdur, bahar oldu,
Saxler geydi xeleti-xüzra.
Ne revadır ki, men qalam üryan,
Ne revadır qeba geyim, ne eba?
Köhnelibdir qebayi-etlesimiz,
Mene bildir ki, etmis idin eta.
Tazesin versen, ixtiyarın var,
Vermesen de isimdi medhü sena.
Seni peyveste sadman etsin
Xaliqi-kainat sübhü mesa.
Ogluvu saxlasın belalerden,
Ey ilahi, cahanda bari-xuda!
Sene daim duaçıdır Seyyid,
Dilü can ile her sebahü mesa.



AGA BGYG

Meshedi Aga, ey edeb kani,
Yetiren feyze ehli-Sirvani.

Yazmıs idin mene mezemmet sen,
Öz boyun kimi tulü tulani.

Demis idin ki, ey tebibü edib,
Niye göndermedin o dermani?

Deyil idim ki, qerzdar sene,
Ta bileydim özüme ferz ani.

Sidqi mensub etmisen özüve,
Bize nisbet bu kizbü yalani.

Etmenem hiyle asinalere men,
Xos deyil süglü feli-seytani.

Çıxmıs idi yadımdan ehli-veten,
Tapmaz idim hebibü eqrani.

Seni men, söyle, harda görmüsdüm,
Eyleme iddeayi-bütlani.

Sene men gelmisem haçan bazi?
Tovlayıb kim senin tek oglani?

Kim seni tovlayıb usaqlıqda,
Axtarıb tap özün o menani.

Yazmıs idin ki, rast otuz ildir
Dustem men seninle ürfani.

Sene bu iddeade yoxdu sübut,
Qazi batil deyer bu devani.

Otuz ildir ki, mülki-gürbetde
Çekmisem zehmeti-firavani.

Düsmüs idim vetenden avare,
Görmez idim cemali-canani,

Ìmperature xidmet eylerdim,
Sehi-rus, ol edaletin kani.

Neçe bir çinler ki, almısdım,
Mene lütf etdi çini-kaptani.

Bey idim gerçi evvelinden özüm,
Leyk artırdı sövketü sani.

Gördü çün sah hüsni-xidmetimi,
Pensiya feyzin etdi erzani.

Metlebim sözden iftixar deyil,
Feli-seytandı fexri-nefsani.

Ademiyyet gerekdir ademde--
Kim, tevazö ucaldır insani.

Gfserem men, çinovnikem, kapitan,
Mene samildi feyzi-rebbani.

Size beylikde gerçi tay deyilem,
Var sizlerde mensebi-xani.

Tapsırıbdır xudayi-erzü sema,
Size Gngüsteri-Süleymani.


Fexr eder Hezreti-Süleymane
Kapitan kimse olsa derbani.

Demisen fexr ile ki, siri-nerem,
Yıxaram pencem ile dünyani.

Verirem men seni xudaya qesem,
Gel dagıtma bizim bu virani.

Ìndi ger sirsen, hünerversen,
Get nisimen ele neyistani.

Nedi bu tülkülerle bes karın,
Özüve bil herif aslani.

Nece geldi dilin, seni tari,
Mene tay eyledin o Selmani?

Neçiyem tay olam o Selmane,
Odu alemde hikmetin kani.

Dolama, lütf ele, bilenge meni,.
Söyleme bu heqire böhtani.

Fikrimi eyleme perakende,
Menden el çek, sen ogluvun cani!

Demis idin mene, men Aga beyem,
Gözüvü aç, meni dürüst tani.

Dideyi-nadürüstde hanı nur,
Tanıya ta senin tek agani?

Hanı xiffasde o taqetü tab,
Göre ta nuri-mehri-rexsani?

Tanıyan nefsini, tanır heqqi,
Hanı mende o feyzi-sübhani?

Seni çox yandırıbdır essek isi,
Yazmısan neqli-arpa, samani.

Neyleyirsen, sene ne lazımdır
Esseyin harda qaldı palani?

Nalçeker söhbetinde karın yox,
Döyme bica çekicle sindani.

Esseyin qeyretin nedir çekmek,
Bu deyil müqtezayül-insani.

Ne müselmandı nalçeker ki, gelib
Ìncide men kimi müselmani.

Nalçeker çatdı öz cezasına,
Çün isinde var idi nöqsani.

Heq-teala deyib, meni tanıyın,
Özüve nisbet eyledin ani.

Sen de Firon tek de: Rebb menem,
Secdene devet eyle imkani.

Demis idin gelib bu cüme günü,
Olam, ey dust, çay mehmani.

Öz evindir, ne veqt kim, gelesen,
Payüvün cismü candı qurbani.

Leyk senden teveqqeim budu kim,
Heddüvü bil, danısma hedyani.

Men kimem gör ki, sen özün kimsen,
Fikr et, ey xeste cismimin cani!

Yazmısan ser ile mene name,
Açmısan bir qeribe dastani.

Qadirem men de yazmaga esar,
Medhüve saz qıllam insani.

Xelqe bizden qalıbdı sairlik,
Bizik alemde nesli-Xaqani.

Ne yazarsan, geler cavab sene,
Bilme aciz bu zarü nalani.

«Sinne bissin felceruhü qisas»[1],
Annayıb derk qıl müemmani.

[Ìstinad1: Ölüme ölüm, yaraya yara (aye)].






KGRÌM BGY SIXGLÌBGYOVA

Kerim bey, ey kerem kani, kerametpise sultanım,
Kerimüt-tebsen, görmüs keramet her geda senden,

Çü Kebe qibleyi-hacatsen, bir rükni-ezemsen,
Meqami-seyde çox haciler görmüs sexa senden.

Zibes ki, mürdeyi-ehsanuvun möhtacıdır alem,
Ederler fexr elheq Zemzemü Ceffü Mina senden.

Gritmis mum tek çox ahenin xatirleri qehrin,
Meqami-mehrde çox misler olmusdur tila senden.

Qülubi-ehli-afaqe olub cezzab eltafın,
Gelir bu babde xasiyyeti-ahenrüba senden.

Sen ol xursidi-xaversen, sen ol mahi-münevversen-
Ki, eyler mahü xursidi-felek kesbi-ziya senden.

Sikayetnameyi-Seyyidi gus et, gerçi alemde
Sikayet görmedim ki, eylesin bir asina senden.

Meazalla, sikayet söyledim, sehvü xeta qıldım
Ve lakin bir gileydir eylerem, ey bey, sana senden.

Bu il qoydu meni avare bu gerduni-dulabi,
Uzasdı bir qeder bu Seyyidi-bexti-qera senden.

Kesildi ol keremler, ol sexaler, lütfü ehsanlar-
Ki, her il biteveqqe hasil olmusdu mana senden.

Men öz ixlasü öz etvarü öz halımdayam baqi
Ve lakin ol sifetler cümle olmusdur fena senden.

Budur zennim fenafillah seyrin etmisen hasil,
Muradi-ehli-heqsen, dehre düsmüs macera senden.

Fenafil-mürsüd olmussan, cahani-faniden fariq,
Teki tapsın sefalar alemi-mülki-beqa senden,

Dexi esare meylin yoxdu müsirsen rümuzate,
Ne meyli-badevü sade, ecebdir bu eda senden!


Sen ol sexs idin, ey server ki, her seb bezmi-isretde
Düserdi gümbedi-gerdune yüz sövtü seda senden.

Teehhül baisi-tecrid imis, men halden qafil,
Gziza, ageh oldum kim, olub zayil heva senden.

«Gqarib kel eqarüb» nüktesinden vaqif oldunmu,
Rizasan olmaga bigane her bir eqreba senden?

Bular xud helldir, zira ki, sen hellali-müskülsen,
Olur müsküllerim hell, ey sehi-müskülgüsa senden.

Bahar olcaq olur erbabi-zövq üçün güsayisler,
Gerek tapsın güsayis bu bahari-dilgüsa senden.

Samaxı cayi-isretdir, xüsusen novbaharında,
Meni heqq etmesin, ya reb, bu mövsümde cüda senden.

Dehistan ehlinin heqqinde çox sözler peyemberden
Yazardım, etmeseydim, padsahım, ger heya senden.

Yazıb Mollayi-Rumi «Mesnevi»de görmüsen yüz yol,
Xetadır dehnisinlik, ey feleksövket, xeta senden.

Vücudin bir tilayi-zerri-destefsardır gerçi,
Gger yatsan yüz il torpaqde, getmez cila senden.

«Gleyküm bis-sevadil-ezem»i[1] zikr etdi peygember,
Bu qövle tabe ol, ta sahibi olsun riza senden.
I
Bu defe sehre kim, gelmisdin, ey mahi-münevver san,
Mühaqe düsdü Seyyid, tapmadı nurü ziya senden.

Merizi-münseref mövt idi cismi-derdperverdim,
Velakin olmadı hasil bu bimare deva senden.

Mesihim saldı gözden bu perisanhal bimarın,
Tebibim, dil umardı bir eyadetle sefa senden.


Süleyman hüdhüdünden bir kitabet olmadı hasil,
Gerek abad olaydı saheti-mülki-Seba senden.

Nola çıxsa feganlar nöh semaye üzv-üzvümden?
Sikeste üstüxane yetmedi bir mumiya senden.

Glimden aldı dövrani-felek ol rükni-Sirvani,
Onun xellaqi-ekber ruhunu etsin riza senden.

Basımdan getdi, sed efsus, onun ol kölgesi, indi
Gerekdir vaqe olsun sayeyi-bali-hüma senden,

Rümuzat ile yazdım derdi-dil sen arifi-esre,
Eder bu Seyyidi-ixlasperver iltica senden--

Ki, bu esari-bikrü teyyibat-asarımı görcek,
Gla regmi-hesudan sadir olsun merheba senden.

Gger sen lütf, ya kim, qehr edersen--ixtiyarın var,
Rizayem men rizasından rizayi-iltica senden.

[Ìstinad1: Ghalisi çox olan seherlere meyl edin! [Yeni, medeniyyete dogru gedin].
HACI GLGKBGR BGY VG KGRÌM BGY SÌRVANÌYG

Gelir novruz kim, güller çemende askar olsun,
Gülün esqinde bülbüller gelib feryade zar olsun,

Keyumersi-tebaye eylesin memur dünyanı,
Cahan düssün nizame zinetü zib askar olsun.

Siyamek tek baharın divi-dey tökmüsdü qanın ger,
Gelib Husengi-ferverdin ki, çengü girü dar olsun.

Edib Cemsid tek novruz cemiyyet ki, gülsende
Çemen sahidleri sermesti-cami-xosgüvar olsun.

Meger Zöhhaki-tazidir zimistan kim, bahar ehli
Xüruc etmis ona yekser ki, texti tarümar olsun.

Firidun tek büsati-gülseni etsin müsexxer gül,
Hezare Gave tek gelsin hüzure, cannisar olsun.

Yetib ol dem ki, çıxsın cahden Bijen kimi bülbül,
Mügeyre tek güli-suri ona hemvare yar olsun.

Açıb Key-Xosrov-asa ebr bage desti-ehsanın,
Sexayi-gövheri-nayab, dürri-sahvar olsun.

Sipahi-sebzeni çeksin bahar afaqe Rüstem tek,
Zimistan Behmen-asa saliki-rahi-ferar olsun.

Heciri-çerx mekrinden herasandır dili-bülbül,
Neçün kim, istemez Söhrab tek gül zexmdar olsun.

Felek Pirane benzer, leyk olmaz mekrden xali,
Ayılsın qümriyi-Kuderz, ondan husyar olsun.

Ferare bagden Grcasibi-dey olsun amade,
Qüvayi-nameye çün Leskeri-Ìsfendiyar olsun.

Tökübdür berqi-tendir bagde Darayi-dey qanın,
Gerekdir kim, bular Canusiparü Mahyar olsun,

Kemani-Rüstemi qövsi-qüzeh versin nisan xelqe,
Xedengi-caleden dey Gskibusi dilfikar olsun.

Seqayiq öcuse gelsin xakden xuni-Seyavus tek,
Çemenler dameni-Rudabe-asa lalezar olsun.
Feramerzi-baharı Behmeni-dey çekdi ger dare
Ve lakin qoymadı çerx öz sükuhi paydar olsun.

Zimistan bir fesad etmisdi kim, Key-Xosrovü Kuderz
Tutub Gurgin kimin hebs etdi ta kim, xarü zar olsun

Beli, ehli-fesadın halına zindan münasibdir,
Ìlahi, bu zimistan, dehrde bundan da xar olsun!

Bahari-dilgüsa etsin müsexxer cümle afaqi,
Açılsın laleler, güller, zemane mürgzar olsun.

Ne qem qaldısa zindanda zimistan, daima qalsın,
Ne qem zagü zegenler zar olub, hemvare zar olsun!

Teki Hacı Gli Gkber beyin ömrü diraz olsun,
Teki alemde eclali-Kerim bey berqerar olsun!

Qala, yareb, onun bedxahi alemlerde sergerdan,
Bunun düsmenleri her bir mekanda sermsar olsun!

Onun bedxahına xellaqü alem yüz bela versin,
Bunun düsmenleri yüz min qemü derde düçar olsun!

Ona her kim mehebbet etse, olsun daxili-cennet,
Buna her kim ola düsmen, yeri darül-hevar olsun!

Onun bedxahı düssün, barilaha, çahi-zindane,
Bunun ehbabı, yareb, kamiyarü kamkar olsun!

Felekqedra, bu gün novruzdur, eyyami-isretdir,
Bu gune ruzi-isret siz cenabe sed hezar olsun!


Bu gün sairler Ìranda yazallar medh eyane--
Ki, seyti-fezli eyanın cahane istihar olsun.

Eder sairlere enam eyanlar zerü xelet,
Ìlahi, eyle kesler alem içre tacdar olsun.

Meni-biçare yazdım hem bu ziba seri-sivani--
Ki, ta övsafüvüz menden cahane yadigar olsun.

Bu xidmetçün gerekdir lütfüvüzden xürrem olsun dil,
Xezani-möhnetim dönsün sürure novbahar olsun.

Ne lazımdır sizin tek sexsler sag iken alemde
Menim qemden qaralsın ruzigarım böyle tar olsun?!

Ne lazım siz tek alemde hümaler var iken Seyyid
Gezib kerkes kimi her süfre üzre rizexar olsun?!

Ne layiqdir olam medyun her baqqalü ellafe,
Telebkaran biperva menimçün bisümar olsun?

Gehi qalsın qelemdanım girovda, gah destarım,
Ne dilde taqetim qalsın, ne elde ixtiyar olsun.

Bu qıs kim, men keçirdim, keçmesin bir kafere, yareb,
O günler kim menim vardır, ona düsmen düçar olsun!

Gerek bu feslde evlerde yansın semi-novruzi,
Gerek her çarsenbe süfrelerde xüskbar olsun.

Usaqlar sövq ile bayrame geysin rexti-elvanlar,
Bezensinler çiçek tek cümle, reski-lalezar olsun.

Ne gördü xüskbarı Aisem, ne semi-novruzi,
Ne hem bir rexti-elvan kim, bezensin askar olsun.

Gger bundan ziyade serh qılsam hali-zarımdan,
Budur xovfim ki, mirati-zemir üzre qübar olsun.

Ìlahi, ömrüvüz olsun cahan mülkünde tulani,
Mübarek ruzi-novruzi size, ey sehriyar, olsun!






HACI MOLLA QGNÌYG

Gül açıldı, qönçeyi-ümmid xandan olmadı,
Gülseni-iqbalde bir gül nümayan olmadı.
Novbahar oldu, açıldı cümle güller, laleler,
Püste tek meqsudimiz badamı xendan olmadı.
Vesli-gülden bülbülün sad oldu qemgin xatiri,
Xatiri-qemginimiz alemde sadan olmadı.
Servler sebz oldu feyzi-ebri-gövherbarden,
Novbahari-arizu sebzü xuraman olmadı.
Gülsitani-alem oldu sebzü reyyan, ey könül,
Gülseni-iqbalımız sersebzü reyyan olmadı.
Camı doldu lalenin gülsende dürri-caleden,
Bergi-eys üzre mene bir dürr qeltan olmadı,
Saxi-Aqerden tevellüd eyledi Yehyayi-gül,
Sahidi-bergi-temennadan bir oglan olmadı.
Meryemi-ezrayi-qönçe dogdu Ìsayi-gülü,
Qönçeyi-memulimizden bir gül ehsan olmadı.
Çıxdı Yusif hebsden, qurtardı Bijen çahden,
Yusifi-meqsudimiz çün defi-zindan olmadı.
Saqiya, novruzdur, hengami-camü badedir,
Qane dönmüs badeni içdik eger, qan olmadı.
Mahiyi-büryan, kebabi-berredir kim, saqiya,
Yunisi-mehri-felek hut içre pünhan olmadı.
Bersikest oldu cahanda sövleti-sermayi-dey,
Sefheyi-gülzar pamali-gülüstan olmadı.
Sükr kim, oldu qürabül-beyn zail bagden,
Bülbüli-xoslehce mehrumi-gülüstan olmadı.
Yasemen megzin çıxartmısdı eger Zöhhaki-dey,
Sükrlillah kim, onun derdine derman olmadı,
Oldu yagı Kave tek Novruz dey Zöhhakına,
Bag onun pamali manendi-Sifahan olmadı.
Bu isarati bilir ehli-besaret, saqiya,
Bilmeyen remzi-rümuzi ehli-ürfan olmadı.
Meqsedim Novruz vesfinden ne eydi-tazedir,
Yüz bele eyd oldu, hergiz kare saman olmadı.
Ger perisanxatir oldum, saqiya, yoxdur qemim,
Hansı mecmedir ki, axırda perisan olmadı?
Gylesib bir sah övrengi-xilafetde bu gün--
Kim, onun bir murine hemta Suleyman slmadı.
Cenneti terk etdi Adem, ragib oldu kuyine,
Gördü kim, kuyine hemta bagi-rizvan olmadı.
Görse idi nurini, eylerdi secde Ademe.
Nehyine münkir onun alemde seytan olmadı.
Teni-rümhü zexmi-tirü zerbi-tiginden onun
Hansı farisdir ki, ol xak ile yeksan olmadı?
Xaki-payı tutiyadır ehli-alem çesmine,
Ali-Merdan xaki-payı ali-Ìmran olmadı.
Xızr peygember zülali-lütfünün ehyasıdır,
Ömri-tuli-Xızra bais abi-heyvan olmadı.
«La feta illa Gli, la seyfe illa Zülfüqar»[1],
Siri-heq seninden özge sene ünvan olmadı.
Ol müellim «ellemel-esma» debistanındadır,
Elmde Ìdris ona tifli-sebeqxan olmadı.
Bilmedi her kes o sahı kim, vesiyyi-Müstefa
Safeyi-qövlinde ol kes ehli-iman olmadı.
Gmrine asi olan qaldı cehim içre müqim,
Fezline münkir olan müslim müselman olmadı.
Ey vesiyyi-Müstefa, vey tacidari-heleta,
Olmayan çaker sene alemde sultan olmadı.
Bunca kim, övsafi-fezlin qıldı düsmenler nihan
Gün teki tapdı ziya, bir zerre pünhan olmadı.
Sahsen, çoxdur vilayetlerde çekerler sene,
Hiç bir çaker misali-ehli-Sirvan olmadı.
Xasse kim, bir çakeri-yekrengdir Hacı Qeni--
Kim, onun zöhdü verede tayı Selman olmadı.
Olmadı bir kes ki, hübbünden onun sad olmasın,
Olmadı bir kes ki, bügzünden pesiman olmadı.
Etdi çox tutini ol ayine ile terbiyet,
Oxsadı insane nitqi, leyk insan olmadı.
Aftabi-feyztabı gerçi qıldı perveris,
Leyk her sengi-siyeh leli-Bedexsan olmadı.
Çoxları feyze çatıb ol menbei-ehsandan,
Kimse, Seyyidden siva, mehrumi-ehsan olmadı.
Kebeyi-iqbalını sey ile övsaf eyledim,
Navdani-rehmetinden feyz baran olmadı.
Var ümidim ki, bu gün novruzdur, etsin eta,
Hacıdan gerçi mene Qurbanda qurban olmadı.
Seyyida, sen Haciye ixlas ile eyle dua,
Baxma kim, lütfü sene kim, ya firavan olmadı.

[Ìstinad1: Gli kimi ogul yoxdur, Zülfüqar kimi qılınc. ]





HACI MOLLA QGNÌYG

Hacı Molla Qeni, ey taciri-sehri-Sirvan,
Ey açan izzet ile kesbi-helale dükkan,

Kesbi-ruzide müsexxesdi deyilsen kahil,
Ness ile kahili kafer dedi soltani-cahan.

Ghli-kesbi eleyib medh sahensahi-rüsul,
Dedi «kasibdi hebibulla»[1], eya ruhi-revan!

Sende yox zerre qeder göfteyi-evvelden eser,
Qövli-sani görünür sende serepay eyan.

Olmusan samü seher kesbi-helale mesgul,
Meclisinde ne yalan var, ne dürugü böhtan.

Veqt kim, kesbi-helalından olursan farig,
Qılıb asude nemazın, oxuyursan Quran.

Bundan artıq ne deyim men sene, ey can, terif?
Bundan artıq ne deyim men sene övsafü beyan?

Ne serafetdi bu kim, qesrüvi ali deyeler,
Qoy agac ile dasa fexr elesin bisevü kan.

Ne serafetdi bu kim, xez deyeler pusisüve,
Pusti-heyvandır, ona fexr elesin qoy heyvan.

Ne serefdir bu külah olsa Buxara derisi,
Qoy ona fexr elesin taze quzu, ya ki çoban.

Serefi-merd sexavetdi, keramet secde,
Kimde bu iki sifet olsa odur ehli-cinan.

Birinin sende, ezizim, görürem asarın,
Biri zahirdü ve lakin biri olmus pünhan.

Görmüsem çox seni secde eleyen xellaqe,
Gah, gah da görürem xelqe edirsen ehsan.

Leyk her bir sifeti etmeye tekmil çalıs,
Olmasın mahi-münevver kimi sende nöqsan.
Sizden ötrü bu il, .ey dust, çekirdim zehmet,
Geh sebihxan olurdum size, geh mersiyexan.

Öz elinle eledin pulları yekser teqsim,
Göftguye leb açıb eylemedim sikve beyan.

On manat oldu o meclisde berati-Seyyid,
Menden artıq aparıbdır pulu her bir heyvan.

Növhexanın pulunu axırı hasa eledüz,
Oldu asüftedil ol bülbüli-gülzari-cinan.

Atduz üstüne onu hacı Gliabbasın,
Dedi ki, Hacı Qasım hacı deyil altda qalan.

Basın üçün, hacı, mecmui-zerafetdi bular,
Yazmısam ki, oxuyub, xatirin olsun xendan.

Ger deyem qelbüve bir tükce deyen söz, haci,
Dilimi lal elesin qadirü heyyi-sübhan!

Sen menim köhne veliyyunneemimsen ki, senin
Görmüsem nemeti-elvanüvi ümman-ümman.

Elmi-Haruni gerek, dövleti-Qarun ne gerek,
Ne hünerdir birinin pulu ola yüz milyan.

Ne serefdir birisi nesli-peyember olsun,
Olmaya taeti-peygemberden onda nisan.

Ne tefezzüldü biri elm oxuyub alim ola,
Hamıdan artıq idi elmde melun seytan.


Qerezim silsilecünban bize sen olmaq idi,
Eydi-novruzde oldum sene men tehniyexan.


Açılır lalevü güller, gelir eyyami-bahar,
Xeleti-berk geyer eynine saxi-üryan.

Ne reva bir bele mövsümde men, ey sahibi-cud,
Geymeyim eynime ezaz ile rexti-elvan?!

Var ümidim görüne Seyyide asari-sexa,
Eyleye xatiri-mehzunini lütfün sadan.

Barilaha, olasan dehrde daim xürrem,
Yetmesin dövleti-iqbalüve asibi-xezan.

Heq bu alemde Mehemmedle seni sad etsin,
Beheqi-xetmi-rüsul, safeyi-ehli-üsyan


[Ìstinad1: Kasıb allahın dostudur (aye).]




MÌR GBDÜLQGNÌ AGAYA
Mübarek eydi-xürrem, fesli-xos, veqti-temasadır,
Müzeyyen oldu alem kim, bahari-alemaradır.

Qılır emvati-gülzari nesimi-sübhdem ehya,
Qiyametdir çemenlerde, meger kim, hesri-kübradır?

Müselsel oldu sünbüller, açıldı laleler, güller,
Qılırlar negme bülbüller, çemen bezminde qovgadır.

Benefse xetti-yar-asa çemenlerde olur peyda,
Çü zülfi-sahidi-rena yene sünbül müterradır.

Gülüstane çekib cedvel xeti-reyhan ile dövran,
Bu ya Grjengi-Mani, ya kitabi-Zendi-danadır.

Tecella qıldı gül nari ki, yaxdı bülbüli-zari,
Görenler sehni-gülzari deyer kim, Turi-Sinadır.

Gülü gehvare içre terpedir badi-seba gahi,
Sanırsan ki, bu Meryemdir, o mehd içre bir Ìsadır.

Salıb neyluferi-neynini abe maderi-giyti,
Deyirsen kim, bu Yuxavidürür, ol tifl Musadır.

Peri-bülbül nedir vechi ki, yanmaz atesi-dilden,
Bu Ìbrahimdir guya ona, ol qövm edadır.

Kitabi-hikmeti serh eyleyir gülzar-ara bülbül,
Meger kim, bülbüli-xoslehce ol Gqtayi-Luqadır?

Sefayi-Kebe tek artdı sefası bagü bostanın,
Besani-çahi-Zemzem ebr tari bage seqqadır.

Herem sövqiyle sefler baglayıb göy üzre durnaler,
Cahan lebbeyk sövtünden dolubdur, sur berpadır.

Ggerçi kuhler geymisdi ag ehramler qısda,
Olub emalden farig, bu hem bir feyzi-üzmadır.

Çıxıbdır pisvaze gülden ötrü sünbülü susen,
Meger gül zayiri-beyti-xudayi-heyyü danadır?

Meger hecden gelir gül, pisvaz eyler onu bülbül?
Mene bir emrdir müskül, bu ne remzü ne iymadır?

Meger sehre olur vasil bu gün ol alimü kamil,
Geniyyü ezemü fazil ki, elmü helme deryadır.


Mehemmedzadeyi-Heyderneseb, sibti-Gbülqasim,
Güzini-nesli-yasin, behterini-ali-Tahadır.

Sefayi-Heyderü Sefder, heyayi-paki-peygember,
Cemali-bakemali-dilgüsasından hüveydadır.

O sahın puridir kim, baisi-icadi-alemdir,
O mahın nuridir kim, varisi-enharü tubadır.

O kesdir kim, onun ceddi qılıbdır seyr eflaki,
Nebiyyü Hasimiyyü sahi-üqba, mahi-Bethadır.

Sebi-esrade geldi mescidi-eqsaye ol mövla,
Bu sözden, ey süxenver, sahidim mehrabi-eqsadır.

Geni namında vaqedir onun nami-humayuni,
Ginayi-tebi-pakile beli meshuri-dünyadır.

Geni ol kes deyildir kim, çox olsun dövletü mali,
Geni ol kesdü kim, ganedü, bu zati-müelladır.

Bihemdilleh ki, bu ebdi-genidir, hem özü qane,
Qenaet qafının simürgüdür, bir mürgi-Gnqadır.

Girami qardasıdır müctehid ki, bu cahan içre
Zebani-sievü sünni onun medhinde guyadır,

Hesen namü Hesen xülqü Hüseynü Mürtezasövlet--
Ki, nuri-Ghmedi-Mürsel onun vechinde peydadır.

Meger kim, burci-vahidde tülu etmis iki kövkeb,
Biri guya Ütariddir, biri guya ki, Siradır.

Bulardır sexsi-ruhani, bulardır Müstefa cani,
Bulardır bedri-sübhani, selili-mahi-Bethadır!

Bulardır nesli-Taha, hasili-mezmuni-zülqübra,
Cahan bir lefz tek peyda, bular ol lefze menadır!

Ne qem bedxahi olsa bir neçe nakes bu mövlanın,
Düsermi rütbesinden kimse ki, neslile mövladır?

Ne nöqsan sahi-Bethaye Gbucehlin mexafından,
Kemali-semsi-vehdet kim, onun vesfinde guyadır.

Hezaran sükr kim, geldi yene ol alimü kamil--
Ki, feyzi-meqdeminden sehri-Sirvan cennet-asadır,-

Bu il getmisdi «Beytullah»a bir sexsi-kerim ile--
Ki, bir ehli-keremdir esrefi-her pirü bürnadır.

Xelili-xülletefza beytini etdi tevaf ol kim,
Simayili-nesebdir, xülqi reski-müski-saradır.

Ìlahi, baqi olsun izzü cahi, sövketü sani--
Ki, zaten baisi-tezvici-seri-paki-qerradır1

Hüseyni-Kerbela heqqine, yareb, rehmler eyle,
Hüseynü hem Rehime lütfler kim, zati-valadır!

Bagısla sen imami-Cefere hem Ceferi, yareb,
Bu övlade eta qıl ta ki, ersü fers berpadır!

Ederler ehtiramü lütfler övladi-Zehraye,
Bulardan sadxatir Müstefavü ruhi-Zehradır.,

Ggerçi dehrde çox kimseler seyyah olub, emma
Seyahet alim ile eylemek bir feyzi-üzmadır.

Onun efzun qılsın ecrini, hem seyini meskur,
Beridir reybü nöqsandan ki, bir ehli-tevelladır.

Gla ya ey yegane müctehid kim, bülbüli-tebim
Hevayi-vesfi-gülzari-kemalatında seydadır.

Keçen il eydi-novruz idi, gördüm lütfü ehsanın,
Bir ildir indi zövqü xatiri-zarımda peydadır.

Yene vardır ümidim kim, bu il, ey mürsidi-kamil,
Görüm eltafü ehsanın ki, xatir pürtemennadır.

Dualer eyle, Seyyid, ol emini-hezreti-heqqe--
Kim, oldur sahibi-xülqi-Hesen ismi-müsemmadır.

Hemise ta ki bülbül sad olur gülzari-fezlinde,
Hemara reskden kim, zag ile ol xar berpadır.

0la ehbabüvüz dilsad, derdü qüsseden azad,
Ne nifrin eyleyim bedxahe kim, peyveste rüsvadır

Zükami var cüel kim, buyi-gülden eyleyir nifret,
O yüzden istemez xursidi kim, xeffas emadır.






ALEKSANDR LGLGYEVG
Novbahar oldu, yene bülbüli-seyda gelecek.
Gülsene etrfesan yüz güli-rena gelecek.

Gynine servi-revan xeleti-xüzra geyecek,
Serv nezzaresine yüz qedi tuba gelecek.

Mürdeler zinde olan demdü, qiyametdi meger,
Xakden bas götürüb laleyi-hemra gelecek.

Açacaq ibret üçün xabi-edemden gözünü,
Gül temasasına yüz nergisi-sehla gelecek.

Hamile Meryemi-gülbün olur Ìsayi-güle,
Neçe möcüzler ile dehre Mesiha gelecek,

Etiqad ile o Ìsayi-gülün xidmetine
Bülbüli-qemzede çün Hezreti-Luqa gelecek.

Sehni-gülzarde serh etmeye Ìsayi-gülü,
Bülbülü sar çü Sentüvü çü Mülka gelecek.

Heykeli-qüdsi-serife dönecek sehni-çemen,
Qümrü ol heykele çün Hezreti-Yehya gelecek.

Mücde olsun sene bu esrde, ey Yusifdil--
Ki, vücude yene bir tifli-müzekka gelecek.

Meryemi-gülbüne ruhül-qüdüsi-badi-seba
Edecek nefx, vücude güli-mövla gelecek.

Dönecek arizi-Ìshaqe yene çöhreyi-gül,
Badden lexlexeyi-enberi-Sara gelecek.

Dönecek servi-revan qameti-Ìsmaile,
Sara hacer kimi sergermi-temasa gelecek..

Gül eder düxteri-tersa kimi hüsnün zahir,
Tuti Senan kimi boynunda çelipa gelecek.

Çıxacaq someeden tısraya her gün zahid,
Mövsümi-seyri-çemen, növbeti-sehra gelecek..

Gelir ol fesli-dilara ki, yene gülzare,
Rindler elde eyagi-meyi-sehba gelecek.

Göylere qülqüli-mina salacaq qulqüleler,
Sövqden cünbüse nöh günbedi-xüzra gelecek.

Ìqdi-Pervin kimi sebnem vereqi-gülde eyan,
Laleler dagi-dili-kövkebi-Sira gelecek.
Sünbülün zülfüne sane çekecek badi-seher,
Buyi-gül aleme çün enberi-buya gelecek.

Sehni-gülzarde mövluzen olur selselü sar,
Vecdden cünbüse naqusi-kelisa gelecek.

Bagde bülbüli-seyda gülü terif edecek,
Xatiri-bikrine yüz nükteyi-siyva gelecek.

Men de allam Leleyev medhine çün name ele,
Vesfde fikrime yüz lölöü lala gelecek.

Eylerem samü seher men bu Gvez bey vesfin,
Olacaq sehr eyan, surete mena gelecek.

Bilirem, görse menim medhimi ol kani-kerem,
Himmeti cuse gelib, xeleti-ziba gelecek.

Tebi deryadır onun, medhlerim badi-vezan,
Gsecek bad, veli cünbüse derya gelecek.

Nece qardası cahangirü cahandar oldu,
Bu da enamü sexade ona hemta gelecek.

Seyyida, besdi, temam et bu Gvez bey vesfin,
Xasse yol açsa, dile özge temenna gelecek. [...]

Gelecekdir sene ol sirdilin enamı, .
Xesmi-rubehsifetin basına qovga gelecek.







ALEKSANDR LGLGYEVG

Ey necibi-zaman Aleksan beg,
Sene olsun mesih lütfü kömek,
Bargahın simali-övci-felek,
Çakeri-dergehün güruhi-melek,

Dövletü sövketin müdam olsun!
Ìzzetin, hem el-eddevam olsun

Servera. istima qıl halım,
Eyleyim ta ki erz ehvalım,
Ìndi qırx dörd olub dexi salım,
Eylemez bir tereqqi iqbalım,

Günbegünden zelilü xar oluram.
Möhnetü qüsseye düçar oluram.

Oxudum elm eyledim hasil,
Oldum alemde alimü kamil,
Olmadım malü dövlete vasil,
Meni xar etdi bexti-naqabil.

Elmden hasilim ziyan oldu,
Günü-günden isim yaman oldu.

Eyledim xidmet ehli-eyane,
Gah bey-xane, gah sultane,
Düsmedi hiç kar samane,
Geldim axırda qüsseden cane,

Basıma oldu dari-dünya teng,
Rahi-meqsedde payi-bextim leng.

Gördüler elmde tilaye meni,
Qoydular molla uskolaye meni,
Saldılar möhnetü belaye meni,
Ne bela, saldı çerx vaye meni!

Bir beladır ki, onda zehmet çox!
Zehmetim çox, veleyk nefim yox.

Senetim yoxdu, matü heyranem,
Ruzi kesb etmeye perisanem,
Ne vezirem, ne bey, ne sultanem,
Ne çilen, ne emiri-divaıem

Tülkü tek evleri gezem xelvet,
Ta alam men de xelqden rüsvet.

Ne Skender beyem, dexi ne Hesen,
Ne Qasım bey, ne pir bası esen,
Gle ülgüc alam kemendü resen
Qoyalar ad mene «qulaqkesen»,

Kesiben günde eyleyim yüz qan,
Ta ki Hacı Menaf, olam üryan.

Bir feqirik, metaımız esar,
Ona da yoxdu talibi-bazar,
Teng olubdur bize measü medar,
Lütfüve könlüm oldu istizhar,

Sene üz tutdum, ey vefa kanı!
Naümid etme men perisanı!

Demirem ki, gerekdir at mene,
Ya ki ver elli min manat mene,
Bir qeder bugda qıl berat mene,
Vergilen tazeden heyat mene,

Ölmüsem, sefqetinle cane getir!
Bülbüli-tebimi fegane getir!
Her kimin yoxdu bugda imkanı,
Ele bilsin ki, tende yox canı,
Servera, eyle derde dermanı,
Sad qıl Seyyidi-perisanı,

Heq seni sadü kamran etsin!
Günbegün bextüvü cavan etsin!





UGURLU BGY SIXGLÌBGYOVA
Alisana, sene daim ola allah kömek,
Hökmüve tabe ola emri-qeza, dövri-felek;
Ger senin kamın ile eylemese dövr zemin,
Olsun eczayi-felek biri-birinden münfekk.
Varmı yadında ki, ol meclisi-isretde mene
Keçen il mülki-Qesetde ne berat eyledi beg?
Bir tagar bugda idi sefqeti alisanın,
Bir de yazda aparam yanı buzovlu bir inek.
Eve gelcek eledim neql inek söhbetini,
Nehresin çalxamagı basladılar öyrenmek.
Bir neçe kendi dexi bugdaya hazır eledik--
Ki, gelen veqt serencam olunsun bisek.
Bir neçe veqt keçib olmadı bugda hasil,
Fikr qıldım ki, hele yaxsı deyildir dinmek.
Dogmuyubdur o inek belke hele, sebr eyle,
Sebr «müftahi ferecdir», kiside sebr gerek.
Belke çox palçıq olubdur Qesetin yolları,
Çıxa bilmir yoxusu yüklü olan at, essek.
Gözleyek belke inekle bele gelsin bugda,
Yaz olar yol quruyar, sehl olu bugda ekmek.
Leyk bir il ki tamam oldu, bu oldu melum:
Alisanın qerezinde yox imis sey vermek.
Fikr qıldım ki, bu ehvali-xecaletxeberi
Filheqiqet ki, deyil yaxsı Kerim bey bilmek.
Hem bu keyfiyyeti filcümle Ugurlu beyden
Vacib oldur ki, yazıb künhünü tehqiq elemek.
Fikri vermekdir eger, bir bele texir nedir,
Var ise özge xeyalı, onu da fikr etmek?
Seyyida, besdi bu bihude xeyalından usan,
Lövhi-dilden bu xeyalat rüqumin ele hekk [?]
Bu ne bugdadi ki, her lehze temennası ile
Gah un tek agarıb, geh saralırsan cov tek.
Bu haman bugdadı kim, Ademi cennetden edib,
Bu haman bugdadı, Hevva basına getdi kelek,
Ol ki teqdir sene qismet edibdir ruzi,
Olasan qane eger «la texefellahü meek.»[1].

[Ìstinad1: Qorxma. allah seninledir. ]




KGRÌM. BGY SIXGLÌBGYOVA

Hezar sükr, könül, mövsümi-bahar gelir.
Fezayi-gülsen-ara negmeyi-hezar gelir.
Çemende sünbül açar türre zülfi-dilber tek,
Mesame buyi-xosü nafeyi-tatar gelir.
Nevayi-Barbüdü lehceyi-Nekisa tek,
Bu mürgzarde feryade mürgi-zar gelir.
Demende lexlexeyi-tar müskü ud olur,
Çemende zümzümeyi-çengü udü tar gelir.
Nisar edir çemene dürrü gövher ebri-bahar,
Besani-sail açıb pencesin çinar gelir.
Benefse pisrevi-leskeri-bahar olur,
Tesevvür eyle ki, Rum üzre Zessbar gelir.
Kemani-Rüstemi qövsi-qüzeh eder zahir,
Dey Gskbusi kimi tire zexmdar gelir.
Bahar Kave kimi nagehan xüruc eyler,
Sükuhi-sövleti-Zöhhak tarümar gelir.
Deride pehluyi-Söhrab tek olur qönçe,
Sehab dideyi-Rüstem tek eskbar gelir.
Diyari-bage Firiduni-gül olur sultan,
Sürudi-tehniyete endelibü sar gelir.
Görende gülsen-ara sünbüli-dilaranı,
Xeyale türreyi-pürpiçi-zülfi-yar gelir.
Xosa ol asiqi-xosbexte kim, bu mövsümde
Büsati-isretine yari-gülüzar gelir.
Ne qönçe tek ciyeri hicrden döner qane,
Ne xatirine qemü-derde xar-xar gelir.
Menim de dövrü berim rövzeyi-cinane döner,
Gger kenarıma ol reski-novbahar gelir.
Görende qend lebin ol büti-sekerdehenin
Gözüme cümle cahan mülki-Qendehar gelir.
Serabi-nab meni-zare ol sekerlebsiz
Feraqi-efiyi-zülfile zehrimar gelir.
O tari-türreyi-pürpiçü xem feraqında,
Bu rövsenay cahan gözlerime tar gelir.
Yeqin bil ki, ferehden çıxar tenimden can,
Gger ki, müjde gele sehre sehriyar gelir.
Getir piyale mene, saqiye ki, mexmurem,
Fesile olsa eger, möhneti-xumar gelir.
Getir piyale ki, tesiri-badeden, saqi,
Gözüme bu derü divar lalezar gelir.
Getir piyaleyi-gülgun ki, behri-tebimden
Kenara yüz güherü tebi-sahvar gelir.
Getir piyale ki, mexmur olub qılım tövsif,
O serveri ki, mene medhi iftixar gelir.
Kerimi-zülkeremü menbeyi-menabeyi-cud--
Ki, cudi-süfresine Mön rizexar gelir.
Desem sehabi-kerem ol Kerime töhmetdir,
Desem behari-eta himmetine ar gelir.
Bir ibtilaye düçar olsa ol yeganeyi-esr,
Müinü nasir ona ruhi-hestü çar gelir.
Qezaleyi-feleki-pir öz ixtiyarı ile
Kemendi-himmeti-valasına sikar gelir.
Sikare ezm elese nesri-çerx regbetle,
O sahbaze qılır meyl, asikar gelir.
Bu vechden ki, o sahın derindedir izzet,
O astaneye her ehli-etibar gelir.
Veleyk bilmeyirem, taleyim dönübdü menim,
Könül feraqı ile zillete düçar gelir.
O veqtden ki, gedib sehrden o mahi-kerem,
Zemanenin mene nöqsanı her ne var, gelir.
Gehi seidü seqi halımı eder derhem,
Gehi edilü bedil emre asikar gelir.
Düsübdü nakesü nadan eline efsarım,
Behist naqesine nari-qem mahar gelir.
Süheyl-xasiyetem düsmenimdü ali-zina,
Ne qem, müqabile ger merdi-nabekar gelir.
O kes ki, rövzeneyi-püstden tapıb ruzi,
Her ayine çü herayine ruzigar gelir.
Veleyk rövneqi olmaz o kermi-sebtabın,
Süheyl tabis eder ömrü tarümar gelir.
Könül, bu qedr bele ixtiyarden düsme,
Yene Semaxiye ol sahibixtiyar gelir.
Ggerçi Qaraçala eyledi günün qare,
Tülu eder yene gün, seb geder, nahar gelir.
Yene o servi-revan lale tek çıxar dage,
Glaci-derdi-dili-zarü dagdar gelir.
Büsati-bagı eder Tur gül tecellası,
Tecelliyati-xuda bage asikar gelir.
Semimi-müsk tutar sehni-barü sehranı,
Benefse seyrine bu zülfi-müskbar gelir,
Yene qulage yeter sövti-naleyi-dürrac,
Sedayi-kepkderi zibi-kuhsar gelir.
Xuda kerimdir, ey dil, qerar tut bir dem,
Gelir Kerim beyin könlüne qerar, gelir.
Yene düser sene ol Sedi-Gkberin nezeri,
Yene medarına bu çerxi-kecmedar gelir.
Çıxar bu zagü zegenler fezayi-gülsenden,
Hezar negme ile endelibü sar gelir.
Bu arxa su gelib, ümmid var bir de gele,
Yeter senubere zövq, abi-cuybar gelir.
Dexi bu xaneyi-möhnetde qalmasan sen mat,
Yene herayüve ol miri-sehsüvar gelir.
Feda olum sene, ey xirmeni-nevali-eta,
Her il vezife mene bugda bir tagar gelir.
Gelib payızda bize nisfi-bugdamız, lakin
Ümid var ki, qalan nisfi bu bahar gelir.
Medaxil azdı, mexaric füzun, ne çare qılım?
Gyal qüssesi qelbi-hezine bar gelir.
Ìlahi, eyle bu zatın celalını efzun,
Hemise nasir ona lütfi-kirdigar gelir.
Gli nebiresidir çünki bu hüseynzade,
Ceza gününde Glivü Hüseyne yar gelir.
Ömer sülalesinin ömrün eyle efzun kim,
Müemmerine onun feyzi-bisümar gelir.
Ìlahi, eyle Simaile[1] canımı qurban,
O tifle Hacerü Sara ki, cannisar gelir.
Hicabü ismet ile eyledin dua, Seyyid,
Aga bu seri göre, aferin hezar gelir.
Qenaet eylemesen aferine, yoxdur qem,
Baharde sene bir esbi-rahivar gelir.
Ìlahi, ömr elesin bu kerem ile aga,
Ne qedr aleme kim, fesli-növbahar gelir.

[Ìstinad1: Ìsmayıla. ]




AGA BGY SOLTANZADGYG

Sahiba, ey ki senin xidmetüve samü seher
Mehü xursidi-felek eymek üçün bas gelir.
Bes ki yox çini-cebin tebüve hengami-sexa,
Sureti-cudüvü neqs etmeye neqqas gelir.
Açmısan dehrde hatem kimi bir xani-eta,
Ol eta süfresine her quru, her yas gelir.
Çünki her taifeye feyz verirsen gün tek,
Deri-ehsanüve her sünnü, qızılbas gelir.
Süfreyi-ruzede var firniyü dolmavü terek,
Gselü rövgenü nan, külçevü bozbas gelir.
Gündüzün süfresi bunlar idi kim, zikr oldu,
Geceler de otaga bir neçe qab as gelir.
Heyf ola ol düyüden, heyf ola ol etden,
Rövgeninden ol asın nekheti-keffas gelir.
Ger o yagın düse bir qetresi qebristane,
Ölünü soymaga ne düzd, ne nebbas gelir.
O qeder tünd olubdur ki, dönüb zeqqume,
Buyi-qüsleyn o yagdan, ne nihan, fas gelir.
Pisxidmet ki, gelir--yu elüvü, as geliri,
Men bele fikr edirem ki, basıma das gelir.
Meni ki, aglada bilmez neçe yüz mersiyexan,
Ìyi gelcek o yagın gözlerime yas gelir.
Ne qeder nazire erz eyleyirem ehvali,
O da söz annamayır, sözleri ças-bas gelir.
Tövbe olsun ki, dexi bir de yeyim öyle ası,
Meni öldürmeye ger bir neçe ferras gelir.
Çare qıl Seyyide kim, çakeri-dergahındır,
Gerçi senden leqebim lütf ile, qardas, gelir.






AGA BGY SOLTANZADGYG
Sahiba, ey kim, senin övsafi-zatın qılmaga
Grseyi-dünyaye evvelden senaxan gelmisem.

Kebeyi-meqsudimiz sensen, Minadır dergehin,
Bu Minayi-dövlete qoç kimi qurban gelmisem.

Düsmeni-Merheb-misalın qane qeltan etmeye
Zülfüqari-Heyderem, dünyaye üryan gelmisem.

Servera, üç aydı getmisdim Dagıstan seyrine,
Bu seferden olmusam xeyli pesiman, gelmisem.

Görmüsem bigane destinde babamın mülkünü,
Qeyretimden qönçe tek bagrım olub qan, gelmisem,

Bu seferden düsmüsem hedsiz qaranlıq günlere,
Dönmüsem nisfinden ötmüs aye, nöqsan, gelmisem.
Sehrde bir növ qurtardım orucluq ayını,
Sehri-sevval içre bu dergahe mehman gelmisem.

Ta ki bu dergahe geldim, ruh tapdım tazeden,
Eyle bildim, sahiba, dünyaye elan gelmisem.

Feqr derdile mizacım istiqametden düsüb,
Bilmisem lütfünde var ol derde derman, gelmisem.

Bir müheqqer mur idim çöllerde sergerdan gezen,
Texti-izzetde seni gördüm Süleyman, gelmisem.

Sahiba, bu gelmeyim eqdemki gelmek tek deyil,
Gerçi bu dergahe men her il firavan gelmisem.

Men özüm herçend xatircemlik tapdım, gelib,
Leyk bir cemin qoyub halın perisan gelmisem.

Zahiren evdir adı, amma unu, bugdası yox,
Atmısam guya ki, bir köhne deyirman, gelmisem.

Salmısam ancaq ele bir heftenin encamını,
Qoymusam bir tay kömür, on bes eded nan, gelmisem.

Bir müselman yox ki, tutsun bir müselmanın elin,
Sehri-Sirvanı görüb bir kaferistan, gelmisem.

Hamıdan bedter bu kim, ardımca çakerzadenin
Çesmi-sehlasın qoyub esk ile giryan, gelmisem.

Sahiba, bu yazdıgım herfin biri böhtan ise,
Bil ki, men islame bes manendi-Mervan gelmisem.

Çare qıl kim, getdi elden xanımanı Seyyidin,
Sensen, ey sahibkerem, sultanı, xanı Seyyidin






HACI ÖMGR BGY SÌRVANÌYG

Olub rencidexatir bes ki könlüm bir nefer beyden,
Heras eyler ilan vurmus öküz tek indi her beyden.

Mezaqımda beterdir xasiyetde zehri-qatilden,
Gger bimar könlüm hasil etse gülseker beyden.

Esitmisdim ki, beyler himmetinden ser döner xeyre,
Beserden etmisem nifret ki, xeyrim oldu ser beyden.

Dexi beyler büsatın görmeye hergiz gözüm yoxdur,
Gger xeyrim ola her günde dünyalar qeder beyden.

Teqerrüb eyledim her beyle, men bedbextlik gördüm,
Xosa ol sexsler kim, oldu onlar bextever beyden!

Menim xud dane ümmidiyle axır sehperim sındı,
Ggerçi baglayıb dünyade çoxlar balü per beyden.

Direxti-bidden etmek semer ümmidi asandır,
Veli müsküldü xeyli tutmaq ümmidi-semar beyden.

Sikayet eyleyirdim dün gece yüz ahü zar iLG)
Çekirdim risteyi-nezme ki, çekmisdim çeler beyden.

Zebani-pend açıb bir yari-danadil ki, ey Seyyid
Qiyas etme temamen beyleri sen bir nefer. beyden.

Tutaq ki, beylerin vardır ziyanı qeyri-keslerçün,
Teveqqe ehlisen sen, saire olmaz zerer beyden.

Gözünden gelsin ol enamü ehsanlar, o nemetler--
Ki, aldın gah bugda, gah pul, gah atü xer beyden.

Bele bedxerclik kim, sende var tab eylemez derya,.
Gger meden ola, canım, qutarır simü zer beyden.


Gerekdir senden etsin elhezer beyler ecebdir bu,. •
Utanmazsan ki, bes sen eyleyirsen elhezer beyden?

Yadından çıxdı yoxsa ol bürünci-tazevü birenc ,
Gelirdi xitteyi-Sirvane yük-yük her sefer beyden.

Bu ne küfrani-nemetdir, bu ne asari-bidetdir,
Qılırsan ne sikayetdir bu ol sahibhüner beyden?

Hanı ondan seva, insaf qıl, bir bey ki, tutsun el,
Meger meqsud olur hasil cahan mülkünde her beyden?

Bu il bes hanı bugdan, hansı beyden xeyre çatdın sen,.
Muradın hasil oldu söyle hansı taci-ser beyden?

Filan beyden ne oldu hasilin, yainki behmandan,
Bu il nefin nedir, gel vazeh eyle müxteser beyden.

Dedim ey dust, xamus ol ki, bu teqsir sendendir,
Temenna etdiyim yoxdur bu il bir mahezer beyden.

Temenna eylesem her sey ki, ol dünyade mümkündür,.
Teveqqüfsüz olur hasil bu gün Hacı Ömer beyden.

Muradım olsa bugda bugda tek çak etmenem sine,
Teveqqe eylerem Hacı Ömer bey kimi ner beyden.

Nedir bugda ki, ondan ötrü Adem tek olam qemgin,
Olur hasil temenna eylesem lelü güher beyden,

Hevayi-qeyr ile her lel tek qan eyleme bagrın,
Teleb qıl rengkarın, ey dil, ol xursidfer beyden.

Gla, ey saniyi-Faruq, ela ey medelet kani,
Ömer qılsın fexaret sen kimi sahibzefer beyden.

Qılıncın keskin olsun Zülfüqari-paki-Heyder tek,
Seni xellaqi-alem eylesin mümtaz her beyden.

Bu il bir merhemet qıl Seyyidin heqqinde, ey server,
Desinler kim, olubdur, sükrlillah, bextever beyden





/*MÖHSÜN BGYG

Gyyami-bahar oldu, açıldı gülü lale,
Aldı gülü lale ele bag içre piyale.

Bu mövsüm eger, saqi, deyil mövsümi-isret,
Bes cam nedendir ki, alıb destine lale?!

Ger badi-bahari deyil Ìsa, ne sebebden
Yüz nitqi-ferehbexs verir bülbüli-lale?

Terler, nece ki, arizi-mesuqe heyaden
Her sübh gül üste düser ol növ ile jale.

Mehbube yanında nece ki, yalvarır asiq,
Bülbül gülü görcek edir ol növ ile nale.

Tesiri-bahar ile olur simdi tenavür,
Serma ile her nexl ki, dönmüsdü ufale.

Durnaler oxur gah Gsiran, geh Gbülçep,
Gah sekli-müselles, gah urar cümlesi hale.

Gülsende qiyametdi ki, bu xakden, ey dil,
Güller götürüb basını, ehsentü, bu hale!

Gülsenden eyan oldu yene cenneti-mövid,
Süni-ezeli yetdi gülüstanda kemale.

Geh bad çeker türreyi-sünbüllere sane,
Geh qazeler eyler yedi-qüdret güli-ale.

Asiq teki nergis gözün açmıs nigerandır,
Guya ki, alıb sebrin onun bir gözü ale.

Gül bülbüli-seydaye eder erz cemalın,
Bir al ile ister ki ,onun könlünü ale.

Güldür ereqi-ruyi-Mehemmed, gülü görcek
Gönder selevat Ghmedi-Muxtar ile ale.

Mafate mükafat qılıb badi-baharı,
Tedbir eleyir maziyü müsteqbelü hale.

Gülzarı zimistandan alıb verdi bahare,
Yazdı xeti-reyhan ile bir negz qebale.

Xosbext o keslerdi ki, bu feslde her gün,
Gülsende ola hemnefesi camü piyale.


Xosbext o keslerdi ki, bu gerdisi-gerdun
Eyler oların qismetini eyse hevale.

Herçend menim destresim yoxdu bu kame,
Bir kani-sexa leyk gelir fükrü xeyale.

Bir kani-kerem, kehfi-ümem, növgüli-iqbal,
Möhsün beyi-ferxendesiyem, «dame celale!»[1]

Bir taze cavandır ki, dexi bexti cavandır,
Yetsin görüm ol Xızr teki dehrde sale.

Xursid celalın feleki-söbedegerdan,
Ey bari-xuda, vermesin alemde zevale!

Abi-keremü lütfi-xuda, gerdi-melali,
Peyveste qıla dameni-eysinden izale.

Ey bari-xuda, alem-ara badi-hevadis,
Dehr olduqcan esmesin ol taze nihale.

Bexsayis ile xesm eder ol xesm zebanın,
Gdaler ile haceti yox cengü cidale.

Sahibkerema, gerçi bu alemde feqirem,
Gmma ne feqiri ki, düsem zilli-süale.

Tebim ki, qenaet eleyir bir qedek ile,
Yoxdur hevesim alem ara etlesü sale.

Gerçi geyerem sal, eger mümkünüm olsa,
Gmma ne düsüm, olmasa ger, fikri-mehale?

Beyler kimi herçend menim sal donum yox,
Ne sehre bu gün nayibem, axır ne mahale.

Her kes ki, tuta bey eteyin, bey olur axır,
Sirin olur agzı, deyer her kes eli bale.

Sed sükr ki, Seyyid tutub ol dameni-pakın,
Ümmidi budur kim, gele lütfünle kemale.

[Ìstinad1: Celalı ebedi olsun]


HACI GBDÜLGHGD MÜTGLLÌBZADGYG

Gelir novruz kim, güller çemende asikar olsun,
Açılsın lalevü gül zineti-fesli-bahar olsun.

Gelir ol fesl kim, nergisler açsın çesmi-sehlasın,
Zimistan badesinden mest olanlar husyar olsun.

Götürsün basını torpaqdan ehya olub güller,
Çekib servi-sehi qamet, qiyamet askar olsun.

Gülüstan içre etsin negmeyi-Palizban bülbül,
Sehi serv üzre qümri lehcesi azadvar olsun,

Xedengi-jaleni pürtab qılsın Rüstemi-nisan,
Dü çesmi-behmenü dey kur çün Ìsfendiyar olsun.

Getirsin taciri-badi-seba bari-giranmaye,
Metai müskü enber, sendelü udi-qumar olsun.

Edib seyyadi-qüdret bir bele tedbiri-ziba kim,
Qezali-mehr gelsin, berreyi-gerduna yar olsun.

Gceb olmaz qezalı sir alemde sikar etse,
Teeccüb bundadır kim, berreye ahu sikar olsun.

Otursun xosrovi-xursid texti-aci-Cemside,
Açıb gencineyi-cudin cahane zernisar olsun.

Lebi-mesuqeler tek qönçe sekkerxende qılmaqçün
Besani-çesmi-asiq ebri-nisan eskbar olsun.

Çemende atesi-sina eyan olsun güli-terden,
Tecellasında bülbül misli-Musa biqerar olsun.

Deride damen ile qönçe çıxsın bezmi-xelvetden,
Züleyxa kimi bülbül öz isinden sermsar olsun.

Bu gün novruzdur, tök zülfüvü rüxsarüve, saqi,
Gerekdir kim, beraber müddeti-leylü nehar olsun.

Ayagı basın üçün etme bir dem badeden xali,
Glünde sageri-sehbayi-xursid-istihar olsun.

Gerekdir xos keçirmek bir bele mövsümde övqatı,
Mey olsun, sekker olsun, elde cami-xosgüvar olsun.

Bu gün ol gündü kim, çeng oldu bisek düsmeni-Heyder,
Ne eybi var eger çenginde mütrib, çengü tar olsun.

Bu gün ol gündü kim, mövla oturdu texti-izzetde--
Ki, ta edasının ruzi-sefidi sami-tar olsun.

Ggerçi zadeyi-Süfyani-biiyman hesadetden
Ìrade qıldı kim, perxasü cengü girüdar olsun. [...]

Deyil cayi-teeccüb hindeden bir böyle bedtinet,
Gerekdir ot kökü üstünde bitsin, paydar olsun.

Gelib Suqi-Ükaze mövsümi-hecde quran xeyme,
Gerek ol zaniye neslinde böyle yadigar olsun.

Siriste tineti olmusdu çün kim, nari-duzexden,
Gerekdir narde elbette bir asari-nar olsun.

Direxti-pürxebise sındı gerçi tarümar oldu,
O nesle indi lenet eyleyenler tarümar olsun.

Direxti-teyyibe sahi-Necefdir, ali-esrafi
Çü esli sabit oldu, refi qoy gerdunmedar olsun.

Siracullah nurin istedi düsmen ola xamus,
Veli heqq istedi ol nur nuri-her diyar olsun.

Medine, Kerbela, mülki-Necef, erzi-Xorasani
O nur ile xudavend istedi kim, nurbar olsun.

Diyari-Sirvani etdi bir nur ile hem rövsen—
Ki, müxlisler gözü rövsen, müxalif çesmi-tar olsun.

Gger menden sual etsen o nuri-paki-sübhani,
Çekib el istiaretden deyim qoy asikar olsun.

Odur nesli-Veli, nuri-celi, Seyyid Gli Aga
Ki, ellame gerekdir xidmetinde piskar olsun.

Feximü mefxerü efxem,.elimü alimü elem,
Fehimü müdrikü ezem, helimi-bürdü bar olsun.

Yegane fazili-Sirvan, mehin sibti-sehi-Merdan,
Ona her kim olur üdvan yeri darül-bevar olsun!

Glinde xamesi bedxahe olsun ecdeha, yareb,
Gsası düsmeni-Merheb-xisale Zülfüqar olsun!

Dimagi-bedsekalı sünbülasa olsun asüfte,
Dili-hessadı, ya reb, lale kimi dagidar olsun.

Ne qem kim, bir ehedden olmasa karından imdadı,
Xudavenda, teki Hacı Ghed alemde var olsun!

O Gbdül Müttelibzade ki, yox manendi dünyade,
Sexade seni-valade sehiri-ruzigar olsun!

Ticaret-pise, xeyr-endise, nexli-izzete rise,
Hüner aslanına bise hemise bardar olsun!

Qılır kusis ticaretçün, dili-xelqi ziyaretçün,
Bina qoymus imaretçün, ilahi, üstüvar olsun!

Ìlahi, sadiqi-haziq ola her qövlde sadiq,
Vilayi-Heydere vasiq, mühübbi hestü çar olsun!...

Edibdir valideynin sad, qoymus xeyrde bir ad,
Getirmis su o xosbünyad, yareb, berqerar olsun!

Gel, ey abi-beqani zülmet içre axtaran bülbül,
Bu suden iç ki, könlün sad, ömrün paydar olsun!

Budur «eynen tüsemma selsebilen», ey bülendexter!
Gelib bu suden iç, abi-beqa çesminde tar olsun.

Ìçib bu suyi her kes kim, Yezide eylemez lenet,
0 mezlume selam etmez, ona su zehrimar olsun!

Gla, ya Hacıya, derya-nevala, kani-efzala,
Sene mövlayi-Tenber her iki alemde yar olsun

Keçen il eydde bir lütf qıldın Seyyidi-zare,
Gerekdir feyzüvün adabi-sükrü sed hezar olsun.

Gerek her ayda çatsın ehli-feqre feyzi-ehsanın,
Neinki men kimi ilden-ile ümmidvar olsun.

Deyil hasa sikayet etdiyim, bunlar zerafetdir,
Gerekdir sözde bir cüzi nemek, ey tasidar, olsun.

Bihemdilleh, deyilsen özgeler tek, ehli-danissen,
Tanırsan qelb ile ol neqdi kim, kamil-eyar olsun.

Sevad ile deyildir ademin her isde tesxisi,
Deyil adem her ol bir kes ki, qesri zernigar olsun\

Xezü sencab ile fexr eyleyen kes xeyli heyvandır,,
Gerekdir zineti-insan elm olsun, nisar olsun..

Ne ol elmi ki, vardır mende, bir de qelbi-seytandz,
Gerekdir elm olan kesde emel hem paydar olsun..

Gger bir kimsede elmü emel olsa sexavetsiz,
Ìnanma cennete daxil onun tek xersüvar olsun.

Bular tovem tevellüd eyleyibler, üç beraderdir,.
Gerekdir her birine her üçü her isde yar olsun.

Sepaye bir ayagı sınsa, diki saxlamaz möhkem,
Gerekdir üç ayag ile sepaye berqerar olsun.

Delail çox bu menaye, veli meydanda vüset yox,
Yetir encame, itmame gerekdir ixtisar olsun.

Yeter Hacı Ghedden xeletü enamü ehsanın,
Xelife malıdır Bagdad içinde her ne var olsun.

Ne gün senden kesibdir abi-lütfü feyzü ikramın,
Qerez ki, sexsi-sairsen sene bu sive ar olsun.

Gger dünyaları qoysa senin anbaruva dolmaz,
Gerekdir bu metae özge kes anbardar olsun.

Cehennemsen, sene «hel imtelete» söylese xaliq,
Senin «hel min mezid» ile cavabın asikar olsun.

Sene her il ne qedri pulü xelet çatdı agaden,
Senin bir görmedim fesli-xezanın novbahar olsun.

Ne bir eynünde faxir came, ne kisende simü zer,
Ne bir samında samın, ne naharında nahar olsun.

Her ol bir sexsi ac ister xuda, dönmez teneümden,
Gerekdir kim, hemise xarü zarü xaksar olsun.

Tutaq Hacı Ghed qıldı bu il de on manat ehsan,
Get özge kar tap, bundan sene hasil ne kar olsun?!

Bu gune sair olmaqdan sene culablıq xosdur,
Ne ser olsun cahanda, hem ne sairlik süar olsun.

Nesici-enkebut efzeldir indi seri-sairden,
Metai-fezle müsküldür ki, minbed etibar olsun.

Sehi-Selcuqlerden sonra getdi rövneqi serin,
Baxan yoxdur dexi ger ser düri-sahvar olsun.

Qenaet qafını enqayi-megrib tek nisimen qıl,
Ne lazımdır hüma manendi-kerkes cifexar olsunY

Çekil bir gare, çek aguse bir yari-gülendamı,
Sene besdir cahanda ger bele bir yarü gar olsuv.

Ìlahi, fazili-Sirvan ile Hacı Ghed daim
Cahanda kamranü kambexsü kamkar olsun?


HACI GHGD MÜTGLLÌBZADGYG

Novbahar oldu, könül, dehri tutub zövqü sefa,
Geymisen Kebe kimi sen ne üçün böyle qera?

Basine qönçe qoyub bergi-zümürrüdden tac,
Gynine lale geyib izzet ile sürx qeba.

Xelveti-xasi-Züleyxadı meger sehni-çemen--
Ki, gülün xari-cefa pirehenin qıldı qeba?

Tök müresse qedehe badeyi-xursidvesi,
Aftab etdi hemel bürcünü, saqi, meva.

Hemele geldi bu gün ahuyi-zerrini-felek,
Etdi biçunü çera gör ki, bu mertede çera.

Heft sin içre bu esnade semek lazimedir, .
Hutden çünki olur Yunisi-xursid reha.

Alemi-pir bu gün oldu cavan, ey saqi,
Gylesib eysü nisat etmeye pirü bürna.

Bülbül izhar qılıb hencereyi-Davudi--
Ki, salıb sur ile bu çerx hesarine neva.

Zag edib terk Gbülçep kimi ahengi-çepi,
Rast serv üzre çıxıb qümri olub negmesera.

Oxuyur lehni-Hicaz ile perestu negemat,
Eyleyir-lehni-hüdi hüdhüdi-gülzari-Seba.

Ruzi-novruz edib dekkeyi-ettar güsad,
Aleme etr verir lexlexeyi-badi-seba.

Bülbüli-zar gülün hüsnüne qalmıs heyran,
Heq tecellasına mebhut qalan tek Musa.

Gül açıb çöhresini arizi-Ìshaq kimi,
Saçılır her terefe nefxeyi-müski-sara.

Grzi-Babildi çemen, bülbüli-bidil Yequb,
Lalevü gül biri Rahil ve biridir Leyya.

Lalenin rengi sefeq kimi basıbdır sürxi,
Grzi-Gqdesde eyandır yene xuni-Yehya.

Nefesi-Ìsevi asar ile badi-seheri
Eder emvati-gülstanı bu günler ehya.

Sehni-gülsende olur cenneti-mövud eyan,
Alemi-ricet olub dehrde her yan peyda.

Nefxeyi-surdü guya nefesi-badi-seher,
Nefx olub sure bu gün, zinde olubdur mövta.

Qönçeye müjdeyi-Ìshaqı verir ruhül-emin--
Ki, eder xende teeccüble lisani-Sara.

Berqi-novruz töküb fesli-zimistan qanın,
Nesbi-sultani-güle bagde oldu sura.

Qıs gedib geldi bahar, oldu eyan vecdi-sürur,
Ey könül, sad olusan remz ile olsan dana. [...]

Üqdeyi-resi-zenebden qutarıb mahi-münir,
Sükr kim, refi-xüsuf oldu, verir dehre ziya.

Sad ol, ey xatiri-qemdideyi-megbun ki, bu gün
Alemi sur tutub, vecde gelib erzü sema.

Revisi-serde ustadlıq eyle zahir,
Musikafani-cahan ta ki desin «amenna!».

Ümenayi-beled üçün oxu bu esari,
Sene enam elesin ta ki o fexri-ümena.

Her ne meqsudi-dilindir, sene enam eyler,
Hacı Gbdülehed, ol püstü penahi-füqera.

Talibi-heqqedi metlubi-Mütellibzade,
Talibin metlebi meqsudini eyler ilqa.

O cahanbexs ki, enamının eyler sükrün,
Hamiyi-seyyidi-sadatü güruhi-ülema.

Zayiri-Kebe olubdur o bülendexter kim,
Onun ehsanına göz dikmis ümumi-füqera.

Müxlisi-müctehidi-esr, müridi-hasil,
Çakeri-ali-peyemberdi, mühibbi-aga.

Ta Gli nurini rüxsari-Glide görmüs,
Mehv olubdur nece ki, Mehr süainde Süha.

Çoxları oldu revan, türfe onun tek, lakin
Çoxları getdi bu il hecce onun tek, amma...

Birisi etmedi bir merdi-feqire enam,
Birisi etmedi bir biveyi-biyare eta.

Leyk bu açdı geden veqt seadet elini,
Etdi her bir kesin öz halına sayiste sexa.

Her kese dirhemü dinar verib, malü menal,
Her feqire kesilib qismet olundu kala.

Cümlesi oldu gelenden sora melum bize,
Ne qeder Yesrübü Bethade edibdir eta.

Bele getsin gedecek kim ki, tevafi-hecce,
Bu sifet getmeyecekdir dexi bir kes, hasa!

Gerek asarı bunun dehrde tarix olsun,
Qala baqi adı ta var bu dünyaye beqa.

Mekkeden getdiyi sövqatı geleydi ele ger,.
Olacaqdır bilirem bendeye bir Misri eba.

Leyk, bextim mene yar olmadı, qaldım üryan,
Pozdu men eylediyim qüvveyi-tedbiri-qeza.

Hiç sek yox, bilirem ki, o sexavet kanı,
Yene lütf eyler eba Hacı Riza olsa riza,

Haselillah, demerem Hacıya men maneyi-xeyr,
Xasse bir sexse ki, men tek ola bir berki-neva.

Xasse bir sexs ki, meddahı ola aganın,
Eyleye ali-Gli vesfini her sübhü mesa.

Xeyrxahımdı menim Hacı Rizanı bilirem,
Zineti-qafiyeden ötrü bu söz oldu eda.

Rastlıqdan bu sözü teybet üçün nezm etdim,
Kec xeyal etse eger Hacı, mene va esefa!

Haselillah ki, muradım ola bir özge xeyal,
Müxlisem Hacıya, billah ki, bireybü riya!

Çünki melumdü Mesdi Gliye ehvalım,
Var ümidim ki, vere ayineyi-qelbe sefa.

Yeni tefsir qıla sözlerimin menasın,
Tutmaya Seyyidi-serkesteye serinde xeta.

Mürdesirzade eger annamasa mezmunu,
Eybi yox, dübbedü, yox zehn ile hem fehmü zeka.

O ne bilsin ki, nedir vesfi-Gmirul-Berere,,
0 ne bilsin ki, nedir midheti-sultani-hüda.

O ne bilsin ki, nedir nezmde sengin metleb,
0 ne bilsin ki, nedir serde rengin mena. [...]

Seyyida, besdi zerafet, sınacaqdır bu herif,
Mollasan sen de, beli, dübbe bilendir molla.

Barilaha, ola hacı Ghedin ömrü diraz,
Saxlasın cümle beladen onu daim mövla!





GHMGD BGYG

Gsselam, ey güli-gülzari-sexa Ghmed bey,
Dürri-deryayi-edeb, kani-eta Ghmed bey.

Yanmısam suzü güdaz ile, edibdir xamus
Semi fanusi-xeyalımı heva, Ghmed bey.

Yetdi bikesliyim ol qayete kim yanımda.
Durmayıb tünd ferar etdi seba, Ghmed bey.

Bir xeber ver mene beyden ki, ne veqti gelecek,
Hüdhüdi-xosxeberi-sehri-Seba Ghmed bey.

Bu Süleymane hücum eyledi divani-bela,
Xatemi-isretime yetdi bela Ghmed bey.

Gkl eder menbeeyi-ömrümü bu daneyi-feqr,
Yıxılar nexli-qedim, sınsa esa Ghmed bey.

Xatemi-isretimi div alıbdır elden,
Hökmüm olmaz dexi bir sexse eda, Ghmed bey.

Her büsatı ki, tedarükle men etdim çide,
Bade bezl etdi onu badi-fena, Ghmed bey.

Dürlerim dürci-dehanımda olubdur nabud,
Getdi yegmaye o löluyi-sefa, Ghmed be].

Ey besaretmenisi-zadeyi-serxeyli-beser,
Mücdebexsi-dili-erbabi-vefa Ghmed bey.

Nuri yox gözlerimin, eyneye möhtac oldum,
Qalmayıb merdümi-çesmimde ziya, Ghmed bey.

Tir olan qametimi qövsi-felek qıldı keman,
Yan geder tirim, eder indi xeta, Ghmed bey.

Taciri-Çin idim evvelde, metaım xosbu,
Ìndi kafure dönüb müski-xeta, Ghmed bey.

Agarıb muyi-serim berf tek, ey kuhi-sefa,
Novbaharımı edib fesli-sita, Ghmed bey.

Heqq ede Hacı Muradımı, murade vasil,
Onu çox görmeye bu qövme xuda, Ghmed bey.

Dün esitdim ki, sene ser yazıbdır Müsfiq,
Etmisen sen de ona lütfü eta, Ghmed bey,


Ele bildim ki, mene lütfü eta eylemisen,
Olmusan nasiri-qövmi-füqera, Ghmed bey.

Süfreyi-cudüve mehmandu guruhi-ülema,
Rizexari-keremindir süera, Ghmed bey.

Azü çox her ne ise eylemisen lütf ona,
Çoxlar olsun sene bu isde feda, Ghmed bey.

Özgeler bey vereni sahibine redd elemez,
Bey olan kimsede olmaz bu eda, Ghmed bey.

Dedim arpamı satıb, bugda serencam ederem,
Zövq ile saz ederem bergü neva, Ghmed bey.

Cuhud oglu yedi arpanı bu il, men qaldım,
Olmadı destresim hiç geza, Ghmed bey.

Teng olub axır Ugurlu beye yazdım name,
Mehremiz salmadı ol tase seda, Ghmed bey,

Qenim olsun görüm öz adı onun nazirine,
Mustefade yox imis hiç sefa, Ghmed bey.

Seyxelibeylide tek birce Kerim beydü kisi,
Gelmeyib, gelmeyecekdir ona ta[1] Ghmed bey.


Dövlete sahib olur her kime salsa saye,
Sayeyi-dövletidir zilli-hüma, Ghmed bey.

Var ümidim ki, Kerim bey göre bu esarı,
Bendede bilmeye bu isde xeta, Ghmed bey.

Bir qeder burda eta qıl mene, ta bey gelsin,
Eylesin borcumu lütfiyle qeza, Ghmed bey.

Xaneden un qutarıb, bugda tagar bos qaldı,.
Üz veribdir mene yüz derdü bela, Ghmed bey;.

Ya hesab et beye, ya kim özün ehsan eyle,
Ne ise, eyleginen derde deva, Ghmed bey.

Var ümidim ki, bu bimari-qemi-iflase
Daruyi-lütfün ede lütfü sefa, Ghmed bey.

Ìki Müsfiq qederi etmeyesen lütf mene,
Xatirim olmayacaq hiç riza, Ghmed bey.

Lütf qıl, saxla bu esarımı, ta bey gelsin,-
Ne vererler görek ol behri-heya, Ghmed bey:

[Ìstinad1:Tay]





HACI AGABGY OGLU GLÌYG

Gla, Gli bey, ey ki nevalın sükrün
Zikr etmeye acizdü zebanım yoxdur. :
Bir bülbüli-xosteraneyem alemde,
Sed heyf ki, taze gülsitanım yoxdur.
Tiri-qeme men nisaneyem zira kim,
Bir kipriyi ox, qedi kemanım yoxdur.
Yoxdur meyi-gülreng, könül qane dönüb,
Herçend bedende hiç qanım yoxdur.
Sövdageri-hiyleyi-kemalem, emma
Sermayeyi-sudü hem ziyanım yoxdur.
Melum-serifivüzdü kim, xelq kimi
Kesb eylemeye menim dükanım yoxdur.
Ey defteri-izzü cah, bir defter olur
Yazsam ki, eger filan-filanım yoxdur.
Söz müxteseri budur ki, var bir atım,
Tedbirin ele, arpa-samanım yoxdur.
At qaldı samansız, neçe gün sebr eledim,
Sebr eylemeye dexi tevanım yoxdur.
Qurbanın olum, bunun serencamı üçün
Senden qeyri bir kase gümanım yoxdur.






FGRGC BGY AGA BGY OGLUNA

Ey sefasey kim, sücudi-derin
Ferzdir ehli-aleme çün hecc.
Çakeri-dövletin beni-Abbas,
Bendeyi-xidmetin beni-Xezrec.
Etmeyen vesfi-sövketin ülken,
Getmeyen rahi-xidmetin evec.
Qeyr özün yüz sene tesebbeh ede
Haselillah ki, rast olsun kec.
Sövqi-didari-metbexindendir---
Ki, qebul etdi nare yanmagı kec.
«Hovle beytis-serifike füqera
La yetufune sailen min fecc»[1].
Çesmeyi-cude lütfüvüz menbe,
Qülzümi-lütfe seffüvüz mexrec.
Ageh ol, ey necib hemsaye--
Ki, mene üz veribdi «üsrü herec».
Gerçi yexdan xahisimdi menim,
Serden qeyri yoxdu bir agenc.
Ne o seyyid menem ki, xüms alam,
Qapımı kesdire güruhi-xelec.
Ne unum var bu il, ne bir bugdam,
Sahiba, az qalıb dagılmaga dec.
Hatifi-qeyb mücde verdi mene,
Gey olan gövheri-kelame merec!
Bugda fikrinde hiç qem çekme--
Ki, Ferecden olur ümidi-ferec.
Ol Ferec xan ki, hiç xanzade
Görmeyibdir bele ülüvv deres.
Neslü bin-nesl zati-valası
Lütfü cudü sexayedir medrec.
Kebeyi-arzuye Seyyid üçün
Astanından özge yox menhec.

[Ìstinad1: Senin serafetli evin kasıbların penahıdır,
dilençini qapıdan naümid qaytarmazlar. ]
.



GLÌ GSGGR BGYG
(Samaxı beylerinden sikayet)

Gli Gsger bey, eya ekberi-erbabi-kemal,
Gzemi-ehli-kerem, ekremi-eshabi-neval.

Sensen ol ayineyi-heqqnümayi-ezeli--
Ki, olur senden eyan sureti-keyfiyyeti-hal.

Grzi-halım esit, ey serveri-ferxendeliqa!
Çünki hal ehlisen, ehvalıma qal, eyleme qal.

Neçe müddetdi ki, el qoydu debistane meni,
Pir veqtimde olub mesgele dersi-etfal.

Ayda on iki manat kesdi çilenler donluq--
Ki, her ayda çatar, ey Seyyidi-pakize-xisal.

Baxıban zahiri-ehvalına ol esxasın,
Temei-xam ile biz de eledik özge xeyal.

O, çilenler ki, olar var idi tacir sinfi
Her ne yazmısdı ise deftere, verdi filhal.

Leyk bey destesinin saxte oldu karı,
Oldu pul vermek isi onlara bir emri-mehal.

Herçi sey eyledi bu emre reisi-meclis,
Gelmedi meclise bir pare leimü möhtal.

Zahiren gerçi Gdil bey de çalısdı, amma
Onda çox nükte var, ol remzi bilir ehli-kemal.

Eyleyib elde behane bunu Sultan Mehmud--
Ki, verib Hacı Gli Gkbere heq dövletü mal.

O gerekdir vere bu emrde üç yüz min otuz,
Yoxsa bu uskola emri basa getmez bir sal.

Yene könlündekini yaxsıdı bu zahir eder,
Bilmirem heyf ki, Nemet bey edibdir ne xeyal?

Hamıdan Hacı Ömer bey, gerek o pul versin,
Kendi var, torpagı var, emrine tabedü mahal.


Hesenin çünki yox idi qerezinde vermek,
Ol zaman oldu behane ona da Molla Celal.

Her zaman surini kim, göyde çalar Ìsrafil
Ol zaman hasil Ümid beyden olur «ma fil-bal».

Barekellah ki, merdane imis Aga Qedir,
Ne ki yazmısdı o gün deftere, etdi irsal.

BarekellaH, Aga bey zadeyi-Haci Asur,
Hamıdan verdi ezel, qalmadı boynunda vebal.

Ìstedim hecv eleyim dün bu bey destesini,
Bir nefer yari-müvafiq dedi: Ey tuti-misal...

Onları eyleme hecv, üzrleri var oların,
Öyrenib almaga mecmuesi bunlar mehü sal.

Almaga öyrenen, adetdü ki, vermek bilmez,
Hiç olur tendir agacdan, dexi gerdun abdal?

Bunların var idi Sirvanda bir serxeyli,
O idi silsilecünbani-ümurati-celal.

Zubdeyi-ehli-kerem, adı kimi nefsi Kerim,
Ghli-Sirvanı bilirdi özüne ehlu eyal.

Hatemi-saniyi-dünya ki, demi-cudinde
Yox idi sail üçün haceti-izhari-süal.

Çünki ol yoxdu Semaxide, odur bais kim,
Bunlar eyler özünü her biri bir sexs xeyal.

Hanı ol sexsleri adını qoymusdu çilen,.
Pul yazanda eleyen bir-birine istecal?

Hanı ol arsın ile ay isıgın ölçenler,.
Hanı ol özlerini eyleyen eyane misal?

Sahiba, efv ele bu tul kelamımdır kim,
Üreyim qüssevü möhnetden olub malamal.

Ìndi üç aydı ki, elden dexi yoxdur imdad,
Qalmısam guseyi-möhnetde perisan-ehval.

Yoxdu bir sexs meni-xesteye senden mehrem,
Sen de insafe gelib eylemesen hal sual.

Bir demirsen neçe müddetdi ki, bu Seyyidi-zar-
Qalıb avarevü sergeste, giriftari-melal.

Ramazanda ne yedi xuni-ciyerden qeyri,
Ya ki indi ne yeyir nisfdi mahi-Sevval?

Tut yedim her gece men Hacı Glekber beyden,
Ne yesin söyle görek evde qalan ehlü eyal?

Seyyidem, leyk ne ol seyyidi-sahibmenber--
Ki, menimçün edeler cem teridü efsal.

Mir Kerim tek yox üzüm men de çıxam bazare,
Deyenek elde, salam alemara qalü meqal.

Bes ki sairlik ile alemara meshurem,
Baver etmez mene bir fund penire baqqal.

Bundan artıq ne açım perdeni, ey kani-heya,
Müxteser, yoxdu ne çay, qend, ne gendüm, ne zogal..

Ya özün eyle serencam ve ya haciden
Refi-hacet qıl, eya Gkberi-erbabi-kemal!






LGNKGRANLI SÌRGLÌ BGYG
Helqeyi-zülfi-siyeh rüxsareyi-canande,
Gqrebi-cerraredir mehtabi-nurefsande.

Eyle billem könlümü her demde bir eqreb çalar,
Her deqiqe görcek ol zülfi rüxi-canande.

Ayda bir yol menzil eyler mah eqreb bürcünü,
Görmemisdim eqrebi daim mehi-tabande.

Xatirim derhem olur saetbesaet kim, neçün,
Gqrebi-zülfün hedisi söylenir her yande.

Basime ger çerxden daslar yagarsa razıyam,
Görmeyim tek ol mehi egyar ile cövlande.

Senki-möhnetden sınır sedpare könlüm sisesi,
Sisevü peymane görcek yari-bedpeymande.

Zülfüvün zencirine divane könlüm baglanıb,
Sal zenexdan çahına, bend eyle bu zindande.

Çox getirme sen meni efgane kim, görmez reva,
Himmeti Siri-Gli herdem meni efgande.

Ol cahani-cud kim, desti-sexasından onun
Qalmadı medende zer, dürrü güher ümmande.

Reski-kilkinden debiri-çerx sındırdı qelem,
Çün onu kamil görüb, gördü özün nöqsande.

Ol emiri-xitteyi-Lengerkünan kim, her zaman
Ghli-Sirvan bendesidir ribqeyi-fermande.

Ey sipehri-izzetü rüfet, bu gün mehrin senin
Seng-ara ates kimi müzmerdü cismü cande.

Menden etmisdin temenna bir neçe siyva qezel—
Kim, neziri olmasın alemde bir divande.

Gerçi düsdü üqdeyi-texire bir müddet bu is,
Bu güneh menden deyil, var çerxi-kecgerdande.

Men haçan Sirvanda qaldım kim, edim xidmet sene?
Olmusam geh Restde, geh xitteyi-Tehrande.

Her zaman-kim, sehrde gördüm uzaqdan men seni,
Sermden qaçdım ki, ta pünhan olum bir yande.

Eyle bil, bir seyd seyyade olur qafil düçar,
Nagehan bir gün düçar oldum sene meydande.

Gerçi heqqin var idi, etdin mezemmet bes mene,
Var mezemmetler yeri bu Seyyidi-nalande.

Sen buyurdun ki, mene, ey Seyyidi-bietibar,
Bu nece etvardır sen tek ülüvvi-sande?

Bes qezel etdim temenna senden ayid olmadı,
Altı ay qoyduz meni avare bu dövrande.

Özge veqti serüve filfil büker ettarler,
Köhne defterler kimi her pare bir dükkande.

Bir meseldir kim, pisik gördü . dermandır
pünhan eyledi küllük ara gülxande.

Xud tutum kim, sözlerin yanında misli-zerridir,
Zerre olmaz qedrü qiymet ta ki vardır kande.

Söz gerek senden çıxıb, alemde söhret eylesin,
Zirenin miqdarı olmaz xitteyi-Kirmande.

Hiç aqil saxlamaz öz gövherin serrafden,
Seyyida, varmı sözün bu sordugum bürhande?

Sen ki, hasil etmedin meqsudimi, gel indi sen
Bir sey et menden temenna olmasın Sirvande.

Bu kelamından senin melum olur, ey taci-ser,
Seyyidi-nakame meylin var senin ehsande.

Men ne lazım isteyim bir sey ki heqdir, olmasın,
Firqeyi-ehli-kemal içre, qalam nöqsande.

Diqqet etsen serine, zahirdü fikri Seyyidin,
Saet esbabın ki, munca zikr edib ünvande.

Gah sise, gah eqreb, gah saetdir sözü,
Metlebin etmis eyan bu nükteyi-pünhande.

Sefqetin ger olsa, bir saet eta qıl Seyyide--
Kim, görüb ani, sizi yade salam her ande.

Ne o saet olmasın ki, her gedanın var biri,
Ne o saetden ki, vardır sahde, sultande.

Müxteser, bir saet olsun kim, gören kesler onun
Adına saet desinler meclisi-ürfande.






HACI MGCÌD GFGNDÌJG

Lütfi-heq çün kainate xeleti-xilqet verer,
Her kesin öz qedrine mensub bir xelet verer.

Her kesin öz arzusunca lajiqini verdi heq,
Hikmeti var kim, kime feqrü kime dövlet verer.

Mebdeji-fejjazde jox büxl, ej sahibxired!
Qabilijjet qedri her bir çize bir suret verer.

Germ olur, ejler geza çünki üfunet medede,
Qüvveji-tövlid ona her lehze bir halet verer.

Ol hekimi-lajezalin hikmetinden jox sual,
Her kese her ne veribdir mövcibi-hikmet verer.

Müqtezaji-zatidir her bir kesin öz xilqeti,
Xake süflilik eta, eflaka ger rüfet verer.

Müxtelifdir çünki esması hekimi-mütleqin,
Ìxtilafat ile bes esjaje xasijjet verer.

Akisin eksinde illet joxdu, ej erbabi-hus,
Müxtelif ajinelerdir, müxtelif suret verer.

Oldu istedadler çün müxtelif esma ile,
Seji-vahid bes bu üzden sureti-kesret verer.

Münbesitdir gülli-esjade zühuri-zati-heq,
Bir tecelladır kim, ol Musa ona taqet verer.

Zati-heqqi sanma esjade hüluli-ixtilat,
Kim hülule möteqiddir eqline xiffet verer.

Bil ki, mövcudi-mecazidir cemii-mümkünat--
Kim, tecella mezherijjetle ona söhret verer.

Ol tecella ger teellüq qet ede imkanden,
Nistü nabüd olmagı imkan üçün süret verer.

«Daxilun fi külli sejin, xaricun en külli sej»[1],
Qövli-mövlaji-cahan elani-bisübhet verer.

Hem ezelde, hem ebedde masiva medumdur,
Mezherijjet sert olub, ejane mahijjet verer.

Olma Sufistan tek münkir vücudin heqqine,
Heq vücudi mümkünate ziverü zinet verer.

Mümkünati-alem öz zatile qaim olmajıb,
Qaimi-bilqejrdir, heq fejz her saet verer.
Cövheri-naride joxdur sureti-rehmanijet,
Xake bes öz suretin jezdani-bisuret verer.

Etmedi bu cehl Gbucehli xudavendi-cahan,
Qalibin terkib edib eczasına ülfet verer.

Nöqteji-küfre müqabil nöqteji-iman durar,
Her sejin ziddi onun teshirine qüvvet verer.

Nurü zülmet, küfrü iman, hübbü bügzü xubü zist
Etdiji üzden teqabül zatına behcet verer.

Mömin ile kafirin bari xudadır xaliqi,
Fejzi-xilqet her seje sultani-biminnet verer.

Lejk olmaz kafirin küfrüne razi lütfi-heq,
Ìlleti-mövcudenin define jüz alet verer.

Gnfüsü afaqde ajatler icad eder,
Sübheden ejler müerra fejz her növbet verer.

Zengi-küfri xatiri-Fironden pak etmeje
Sejqeli-rexsende Musaje jedi-qüdret verer.

Kafirin küfrüne ger razi ola bari-xuda,
Gnbijaje bes neden teblig ile zehmet verer?

Küfr ile imane suret verdi xellaqü xuda,
Mahe serdijjet veren, xurside kermijjet verer.

Ejni edlindendi ger ejler üqubet bir kese,
Fejzi-fezlindendi ger gejre rifahijjet verer.

Heqqe teaetden tefaxür ejleme, ej bülheves,
Sükr ona qıl kim, sene heq qüvveji-taet verer.

Feli-serrin nisbetin qıl nefsüve, ej zül-lübab,
Gerçi xejrü serre suret ol sehi-vehdet verer.

Olma sejtan kim, edib üsjan dedi: «egvi teni»,
Biedeb öz felini xellaqına nisbet verer.

Adem ol, «inna zelemna» növhesile nale qıl--
Kim, inabetler sene ol sahibi-rehmet verer.

Küfri-megzidir bu haletler, ne teqdiri-xuda,
Ej könül, söz müskil oldu samee siqlet verer. [...]

Görse serin, Sejjida, Hacı Mecidi-zül-lübab
Hiç sek joxdur sene tehsin eder, xelet verer.


Et Dijalluje sefer, dürri jetir serrafına,
Resmdir, serraf olan kes gövhere qijmet verer.

Kebedir bejti-humajuni o sahib-rüfetin,
Kebe, ari, sahibi-devetlere hacet verer.

Besdir ol ki, müfti agadan esitdin vesfini,
Zati-paki gün teki öz nurine söhret verer.

Barilaha, sadkam olsun bu sahib-merifet,
Ta ki fejzin aleme xursid her saet verer!

[Ìstinad1: her seje daxildir, her sejden xaricdir [allahın sifeti]





HACI GÜLGLÌYG

Ey olan ali-Gli çakeri Hacı Güleli,
Kömek olsun sene her emrde rebbül-erbab.

Ta ki bu veqte kimi sehri-Semaxide, Hacı,
Eyleyirdim özümü men sene bir dust hesab.

Mekkeden gelmis idin, gelmis idim görmegüve,
Ya ki bir üzr olub, eylemisem üzre sitab.

Amma indi görünür sende ögey-dogmalıq,
Yeni var pullu ile pulsuza bir heddi-nisab.

Gözümün nuruna bir heftedi ki, toy olacaq,
Heq mübarek elesin bu toyu, ey ali-cenab!

Çekmesin sinene allah o cavanın dagın,
Eylesin sad onunla seni daim vehhab!

Leyk erzim budu bir heftedi ki, süfre açıb
Eyledin çayü plovdan hamı xelqi sirab.

Qalmadı sehrde bir kimsene menden qeyri,
Hamı devet olunub pirü cavan, seyx, sebab.

Ne olaydı, bizi de devet edeydin, Hacı,
Ta göreydi üzümüz kari-mübarekde kebab.

Ermeni, rus, müselman--hamı mehmanın olub,
Eyleyeydin meni de ermeni, ya rus hesab.

Hesretim qaldı o meclisde ki, xosxanları
Oxuyurdu geceler sur ile bidadi-Rehab.

Ìki Mehdi, iki xoslehceyi-Fars-ibn-Neva,
Sözlerinden tökülüb meclise yüz dürri-xosab.

Men tutaq kim, deyil idim o büsate layiq,
Glde vardır ki, behane, çalınır cengü rübab.

Meclisi-isrete sayiste cavan oglum var,
Men eger piri-zeifem, veli var onda sebab.

Ne onu eylemisen meclise devet, ne meni,
Kesib insafuvu allah, nedir bunca icab?

Bir meseldir ki, uman yerden olur küsmeklik,
Küsmüsem senden, eya, haciyi-ferxende-niqab!

Bilmesen ger, Mesedi Neqdi emiden xeber al,
Gqrebayem sene axır ki, men, ey xanexerab!

Müxteser, basın üçün xeyli deyibdir bu mene,
Dost-düsmenler içinde xecilem, bagrı kebab!

Sorusullar ki, neçün Haci seni redd eleyib,
Qalıram, lal oluram, tapmayıram hiç cavab.

Belke sair içe bir çay, geder ehsane,
Belke seyyid yeye bir as, gözüm, yoxdu sevab?

Seyyida, çox da sikayet eleme, eyle tamam!
Çünki meyxaneye minbed deyilsen esbab.

Xelq divane deyil ki, seni devet elesin,
Neye lazımsan, eya sairi-sumü kezzab!

Ìsteyirsen ki, eger her yere devet olasan,
Basla meyxaneni, çal dünbeyi, nus eyle serab.

Nedir axır sene bu elmü edebden hasil,
Aç gözün, vadiyi-qefletde dexi eyleme xab.

Fikrüvü cem ele kim, cem edesen dövletü mal,
Ta sene xelq elesin haciyü sehzade xitab.

Çünki dövletle geder gerdi-feqaret senden,
Tapılır onda sene bir neçe ziba elqab.

Onda Hacı Güleli çayını içmez sensiz,
Xeyrü serde seni de devet eder çün eshab.
Ne yaman derd imis alemde feqirlik, yareb!
Feqrlikden xos olur nari-cehennemde ezab.

Seyyida, Hacı seni sehv ile yaddan çıxarıb,
Könlüvü, qorxma, alır lütf ile ol ers-cenab.

Barilaha, bu toyu eyle mübarek ki, menim
Nuri-çesmimdü o dürdaneyi-behri-ensab.



HACI MEHDÌQULUYA

Hacı Mehdiqulu, necibi-zaman
Ay sene canı Seyyidin qurban!
Sen mühibbi-Gliyyi-Ìmransan,
Çakeri-ali-sahi-Merdansan.
Hörmetin çoxdu fövci-sadate,
Aferinler senin kimi zate!
Söze sahiddü cümle etvarın,
Aga Seyyid Gliyle reftarın.
Filheqiqet o nesli-mövladır,
Adı kimi özü de agadır.
Heqq onun, ey güzini-ehli-kerem,
Etmesin senden iltifatını kem.
Ceddi olsun senin havadarın,
Hesrde, nesrde nigehdarın.
Seni Kövserden, ey refi cenab,
Saqiyi-kövser eylesin sirab.
Kemterinin bu bineva Seyyid,
Sene daim eder dua Seyyid.
Mene bildirki lütfü ehsanın
Vasil oldu, rehiniyem anın.
Gvezinde onun, sene sübhan
Sündüsi-cennet eylesin ehsan.
Leyk, ey tacidar, ol xelet,
Vechi var, olmadı mene qismet.
Aldı elden o sovbi Mir Cefer.
Atama vermerem dexi bu sefer.
Dexi bundan sora bahar olacaq,
Bagü sehra ki, lalezar olacaq,
Geyecek serv xeleti-xüzra,
Lale eyninde sürxfam qeba,
Geyecek nexl zümrüdin came,
Qönçe basında yasıl emmame.
Olacaq texti-saxe gül soltan,
Qılacaq bag fövcine ehsan.
Dolacaq dürle lalenin camı,
Olacaqdır sükufe bayramı.
Özün insaf qıl, necibi-zaman,
Bu revadırmı men qalım üryan?
Bu gece xasse eydi-üzmadır,
Eydi-sahensehi-müelladır. [,..]
Bu gece cümle xelq olur xürrem,
Bu revadırmı men tutam matem?
Ola her xane sem ile rövsen,
Eyleyim zülmet içre men mesken?
Sem yox, noqlü xüskebarım yox,
Nisye almaga etibarım yox.
Sairem, serdir menim karım.
Dürri-ser ile dolmus anbarım.
Sere baqqal xüskeber vermez,
Ser bir nexldir--semer vermez.
Qalmıs idim meettelü heyran,
Bir kese gelmeyirdi hiç güman.
Etdi piri-xired meni hali,
Ìndi yaz haciye bu ehvali.
O seni, qorxma, sadkam eyler,
Lütf ile megziyül-meram eyler.
Söhret üçün o, eylemez ehsan,
Lütfü ehsanıdır onun pünhan.
Özü hengami-cudü lütfü sexa,
Görmeyirsen, edir ki, sermü heya?
Niye halın bele perisandır,
Ciyerin derdi-feqrden qandır?
Eder ol hali-zarüve çare,
Eyleme istixare bu kare.
Çünki gus eyledim bu menanı,
Yadıma düsdü ol kerem kanı.
Heq senin ömrüvü tevil etsin,
Düsmeni-cahüvü zelil etsin!
Yaverin lütfi-kirdigar olsun,
Gülseni-xatirin bahar olsun!



MÌRSADIQ XAN LGNKGRANÌYG

Mirsadıq xan, ey necibi-zaman,
Xelefi-ersedi-sehi-Merdan.
Ceddi-pakın Mehemmedi-erebi,
Behri-qürbün o dürri-müntexebi.
Bundan efzun olurmu fezlü seref
Babi-pakındı padisahi-Necef.
Vesfin etmekde tut meni mezur--
Ki, sizi vesf edib xudayi-gefur.
Nuri-miskatsız siracü zücac,
Süera vesfine deyil möhtac.
Gsli-zeytunesiz, mürebbisiz,
Leyk ne serqiyü ne qerbisiz.
Kövkebi-dürriyi-xudasız siz,
Ìzzeti-paki-Müstefasız siz.
Xasse Sirvanda, ey metin ixlas,
Olmusan bir cenabe müxlisi-xas--
Ki, bu gün xelqi-esre mövladır,
Sibti-paki-Gliyyül-eladır.
Ol Gli hilmü, ol Gli hemnam,
Varisi-elmi-enbiyayi-izam.
Xasse bir sexs ile müsahibsen--
Ki, deyil ehli-esr tek pürfen.
Kazimül-geyzü nexli-bagi-sexa,
Zayiri-rövzeyi-imami-Riza.
Xasse kim, ol Xelil hemnamı,
Sındıran Kebe içre esnamı.
Zayiri-beyti-rebbi-leylü nehar,
Çakeri-ali-Ghmedi-Muxtar.
Xase bir hüsni-xülqe hemdemsen--
Ki, onun her sifatıdır ehsen.
Hacı Möhsündür ol heya kani--
Ki, odur xelqe heqqin ehsani.
Bu müsahibleri görüm, ey xan,
Sene çox görmesin xudayi-cahan.
Sene onları qadiri-ezeli
Eylesin mehriban beheqqi-Gli.
Sahiba, ey emiri-sahibhus,
Ìndi tut serü erzi-halıma gus.
Ne bu sözler menim kemalımdır,
Xaki-payında erzi-halımdır.
Servera, indi xeyli müddetdir--
Ki, meqamın bu sehri-qürbetdir.
Açusan xelqe süfreyi-Hatem,
Etmirem büxl, qılmasın heq kem.
Xah ali-resulü ali-evam,
Etmisen cümle xelqe sen itam.
Murler rizexari-xanındır,
Ey Süleyman, senin zamanındır!
Növ-növ eyledin ziyafetler,
Gördüler xelq nazü nemetler.
Biz de axır senin qulamın idik,
Baisi-izzü ehtisamın idik.
Hemi hemsaye, hem emuzade,
Bezmüve xidmet üçün amade.
Deyilem çox da sexsi-nakamil,
Olmuyam ta ki bezmüve qabil.
Xelq-ara izzü ehtiramım var,
Fehm ele, her mekanda namım var.
Seyyidem, sairem, dexi haci,
Deyilem hiç sexs möhtaci.
Ne fribende, ne temehkarem,
Kim ki, ehli-temedü--bizarem.
Mezhebim siveyi-fütüvvetdir,
Tuseyi-himmetim qenaetdir.
Gerçi biçizü müflisi-dunem,
Bele fikr eylerem ki, Qarunem.
Tebi-pakim misali-deryadır,
Sözlerim onda dürri-laladır.
Sözümün sahidi bu kim, ey xan,
Ol zamandan ki, xani-ersmekan
Eyleyib bu diyarda meva,
Ona hemsaye men teki dana.

Bir mennm kimi merdi-sehrayin,
Ìçmeyibdir bir istekan çayın.
Görmeyib bir sexavet asari,
Özün insaf qıl, seni tari.
Hiç layiqmidir ki, siz teki xan
Ede Sirvanda meks tul zaman,
Bir menim kimi nadire göftar
Görmeye lütfi-xani leylü nehar?
Xase kim, olmusam bu veqt feqir,
Leskeri-feqre destkirü esir,
Qalmayıb ehli-esrde insaf,
Dürre xermehre ad qoyur serraf.
Ol ki sermayeyi-kemalımdır,
Ìidi bu esrde vebalımdır.
Xelq eder ehli-serden feryad,
Büxlü imsakde olub ustad.
Menden et hali-xelqi istifsar,
Ìt bilir ani kim, degade ne var.
Baxa onlarda cübbevü sale,
Teh veribler xınalı saqqale.
Ìt ki, qelladesi ola rengin,
Demek olmaz sikar eder bu yegin.
Xez geyen kes eger olaydı deli,
Dagde xırs olurdu Seyx Gli.
Ne qalıb bey, ne merdi-sövdager,
Xelq rubah olubdu, hiyletger.
Hiç kes biteme selam etmez,
Bir yere bir meramsız getmez.
Ghli-alem olub o gune leim--
Konlara[1] cuddur ezabi-elim.
Qalmayıb hiç sahibi-ehsan,
Ne emirü, ne xanü bazergan.
Dis çıxardıb olubdu beyler seg,
Orda-burda qalıbdı xan tek-tek.
Bir zamandan peniri sövdager
Nece bes siseden tenavül eder?
Bir bele esrde bes, ey mövla,
Kimi medh eylesin dexi süera?
Sükrlillah ki, ey sexa kani,
Sizde yoxdur bu neqlin imkani.
Lütfü enamuvuz hüveydadır,
Zatuvuz eybden müberradır.
Var ümidim ki, Seyyidi-zare,
Edesiz lütf, ta o biçare
Olmasın feqrü faqeden dilteng--
Ki, ona fövci-feqr edib aheng.
Xasse kim, mövsümi-zimistandır,
Xatirim qüsseden perisandır.
Neqd filmeclis eyle ehsanım,
Cem qıl xatiri-perisanım.
Deme kim, Seyyidi-bedi meqal
Ne üçün neqd istedi derhal?
Bu günü yaxsı bildi ferdaden,
Sirgeyi-neqdi nisye helvaden.
Çünki Söhrab eyledi rehlet,
Nusdaru dexi deyil hacet.
Barilaha, beheqqi-sahi-Necef,
Olasan daim ehli-izzü seref!
Seyyida, bu duaye sed tehsin--
Ki, melekler hamı deyir: -- Amin!

[Ìstinad1:Ki onlara]



GLABBAS BGYG

Qövs tek qametimiz oldu bürudetle dü ta,
Ta ki, soltani-felek Cedyde qıldı meva.

Berfi-kafurnüma tutdu büsati-xaki,
Döndü xasiyyeti-kafure dexi tebi-heva.

Seretanü Gsedü Sünbüleden yox bir eser,
Gqrebü Qövs ile Mizande asari-sexa.

Nola kim, mehr çıxıb Cedy ile Delvü hütü
Hemelü Sur ile Cövzaden ola çöhrenüma.

Gele ol fesli-dilara, açıla lalevü gül,
Gede qem, bagde her dem tutula surü neva.

Lehceyi-selselü qümri ola serv üzre bülend,
Negmeyi-bülbülü sari sala gülzare seda.

Gele sövdageri-Çin, yeni bahari-dilges,
Her teref lalevü gülden aça rengin kala.

Getire Müsteriyi-çerx Süreyya neqdin,
Türreyi-Zöhresine almaga müski-buya.

Xos o kes kim, bu üç ayda keçe bir növ günü,
Çıxa eyyami-behare, qutare rencü ina.

Meni bu fesl helak eyleyecekdir, bilirem,
Olmusam çünki bu övqat zeifül-eza.

Ìki seydir mene bu mövsümi-sermade elac;
Bir sarı kürk ve ya kim, bir-iki cam sehba

Buların hem dexi tehsili mene müsküldür,
her birinden öteri var neçe mane peyda.

Ìçmek olmaz bunu vaizlerin ehkamından,
Almaq olmaz onu bipul birinden, hasa!

Dün gece men bu xeyalat ile piçideyi-qem--
Ki, xudaya, ne olur sureti-halım ferda,

Kime izhar eleyim siddeti-serma qemini,
Kime, yareb, eleyim zefi-tenimden sikva?

Nagehan piri-xired söyledi isfaq ile kim,
Ne teheyyürde qalıbsan bele, ey biserü pa?

Tutalım sürbi-meye oldu seriet mane,
Pustin geymeye manedimi seri-gerra?

Ghli-dünyaye o kes kim, kerem etdi dövlet,
Kereminden sene bir tebi-selim etdi eta.

Sensen ol sairi-ecazsüxen kim, süxenin
Demi-Ìsa kimin emvatler eyler ehya.

Bir qeside yazasan bir kese bir metleb üçün
Seni derhal bilaqedr eder kamreva.

Lillehül-hemd, sözün isveli, tebin metad,
Nezmi-canbexsüve müstaq ümumen kübra.

Dedim:--Ey piri-xired, xeyli zamandır ki, dexi
Xaneyi-nehse düsüb kövkebi-bexti-süera.

Yoxdu dünyade erusi-süxenin damadi,
Dürri-nasüfte kimi bikr qalıb çox mena.

Bir Gziz eylemedi Misri-sexavetde zühur,
Qaldı zindanda neçe Yusifi-ferxendeliqa.

Dari-dünyade müsemması olubdür nayab,
Mürri-Gnqa kimi dillerde qalıb nami-sexa.

Ürefaler kimin eltafına tutsun ümmid,
Süeraler kimin övsafına olsun guya.

Dedi:--Ey tenbeli-Begdad, eceb aqilsen!
Decleyi-lütfü sexa dehrde olmus Mecra.

Sey edir tesne olan ta yetire suye özün,
Setti-Begdaddesen, sakini-destü sehra!

Yetirib esr yene dehrde bir kani-kerem,
Bitirib xak yene dehrde bir nexli-vefa.

Tazeden oldu yene gerdisi sed ecramın,
Qalmadı kövkebi-Merrixde nexvet esla,


Açdı sövdageri-tövfiq deri-dükkanın,
Hacet erbabına bezl etmeye her dem kala,

Bir sexa kanı olan sexsi-bülendiqbalın
Göz dikibdir kefi-ehsanına yekser füqera.

Dedim:--Ey pir, o kimdir ki, beyan eyle, onun
Bu qeder bezlde övsafını etdim insa?

Dedi:--Bir sexsdü kim, na-mi-humayunun onun
Mücdesiz bir-birine huriler etmez ilqa.

Zayiri-beyti-xuda, qibleyi-erbabi-sefa,
Gli Abbas bey, ol qedrsünasi-füzela.

Ruzü seb qeyreti-desti-güherefsanından
Gösterir çin cebin aleme ruyi-derya.

Kefi-ehsanı tutub her yıxılan sexsin elin,
Desti-cudi eleyib çox merezi-feqre deva.

Eyledi deviyi-divani-vekaletde bu il
Ümenayi-beledin cümlesine istila.

Dedim: -- Ey piri-xired, serremekella ki, senin
Yoxdu göftari-fesihinde bir asari-riya.

O menim köhne veliyyün-izemimdir ki, onun
Görmüsem sefqetü enamını derya-derya.

Olmasaydı eger ehsanı onun hafizi-men,
Leskeri-feqr: ederdi meni çoxdan yegma.

Meni oldur aparan sey ile «Beytullah»a,
Meni oldur eleyen fezlde engüstnüma.

Leyk müddetdi.ki-, bir cürm verib menden ser,
Olmusam cümleyi-alemde bu sözden rüsva.

Menzilim rahet ile cenneti-mevade iken
Oldu axır mene bu xaki-mezellet meva.


Men ne üzle dexi ol dergehi-valaye gedim,
Bir kes öz tutduru kirdarden etmezmi heya?

Dedi:--Qem çekme ki, ol serveri-valagüherin
Kine xelq eylemeyib sineyi-safında xuda.

Sen deyilsen meger ol kimsenin övladından--
Ki, dedi heq. «feesa Ademü rebbeh fegeva».

Olma get, feyzi-veliyyün-neeminden mehrum,
Ol dexili-deri-deryasifeti-ali-eba.

Eyledim piri-xired pendini can ile qebul,
Basladım etmeye ol zati-humayune dua--

Ki, xudaya, bu sipehri-serefi-eclalın
Yetmesin damenine xaki-küduret ebeda!


Görüm olsun üreyi sad, kederden azad, Eylesin hifz beladan onu daim mövla!

Sahiba, erseyi-medhinde gelib cövlane
Gösterir özge hünerler qelemi-çapükpa.

Tebi-düsvar-pesendin kimi, ey ferdi-zaman»
Bir-birinden düsüb efradlerim müstesna.

Ta ki alemde gehi eys olur ,gahi teys,
Ta ki dünyade gehi seyf olur, gahi sita.

Her bahar eys edesen zümreyi-ehbabın ile,
Teysi-qemden ola efsürde güruhi-xüsema.

Seyyidi-xeste senin köhne senaxanındır,
Tazeden qıl onu eltafın ile kamreva.

[Ìstinad1: Ade!u! allahına üsyan eledi, yolundan azdı]








SAHBAZ BGYG

Saqiya, abi-qemgüdazı getir,
Ver yene tazeden heyat mene.

Bisebatem serabi-Dergemsiz,
Seyli-meyden gerek sebat mene.

Aç bu Sinayi-xüm tecellasın,
Zahir olsun bu seseat mene.

Mey hedisinden özge her söhbet
Bil gelir neqli-batilat mene.

Türrezari-cahanı terk etdim,
Vermedi sud türrehat mene.

Satigini-serabi-minadır,
Sirri-pünhane kasifat mene.

Greqü badeyi-müseffadır,
Demi-gemde müferrihat mene.

Derdmendem, qeme giriftarem,
Dürdi-meyden olur nicat mene.

Sahidim, beydeqim tamam oldu,
Üz veribdir oyunda mat mene.

Sesdere düsdü möhreyi-bextim,
Teng olub indi sescehat mene.

Vesli-busi-kenari-dilberden
Xos gelir indi müskürat mene.

Onda çün var büt tecellası,
Kebeden xosdu sumeat mene.

Meni kafir bilirse möminler,
Ne qemim, besdi möminat mene.

Saqi, ey sagerin meyi-rövsen,
Buyi-camın müetterat mene.

Deyilem men Hüseyni-esr, neçün
Baglanıbdır rehi-Ferat mene?
Olmadı bu hezin teybdemag,
Yetmedi cami-teyyibat mene.

Ìbn-Sedin üzü qara olsun--
Ki, olub beste kainat mene.

Yoxsa ol sahibazi-övci-sexa
Bele olmazdı bisifat mene.

Var ümidim ki, vermeye hergiz,.
Bir xelel Lat ile Menat mene.

Latü lütem, egerçi Sehbazım
Xos deyil verse yüz manat mene.

0 gerek öz qedimi lütfünden,
Göstere feyzi-basiqat mene.

Sahbazi-bülendpervazım
Her il eylerdi iltifat mene.

Gönderirdi her il vezifemizi,
Lütfü olmusdu vacibat mene.

Gördü ol seh bu il piyade meni,.
Halımı bildi, qaldı mat mene.

Rüx tutub ol veziri-pilefken--
Kim, bir at eyleyib berat mene.

Bugda hem getdi, gelmedi atım,
Verdi yüz-yüz müsebbihat mene.

Doqquz aydır tamam, doqquz gün.
Etmedi vez hamilat mene.

Yoxsa abai-ülvi olmus eqim,
Bir veled vermez ümmehat mene.

Yoxsa tebim düsüb bekaretden. .
Sud vermez bu seyyibat mene.

Müterakim olub sehabi-heva,
Övn qılmaz bu nasirat mene.

Nexli-ümmidi qıldı pecmürde,
Bu sifat ile asifat mene.

Zülmeti nurü nuri zülmetden
Eylemez ferq fariqat mene.


Ey qelem, eyle gövherefsanlıq,
Dür ver, ey zülmeti-devat, mene.

Qendi-esar ver, deyil lazım,
Ne Semerqend, ne herat mene!

Gerçi Sehbaz bugda etmez eta,
Darını verse besdi tat mene.

Tat tebimdü, darı seri-terim,
Lütf edib rebbi-kainat mene.

Dariyi-serimi verem qusa ger,
Qus verer uçmaga qanat mene.

Glli bes ildü ömrümün qederi,
Ruzimi heq qılıb berat mene.

Ìndi ömrüm yetibdi payane,
Yetisibdir demi-memat mene.

Yene bir növ ile dolannam men,
Neçe il ger ola heyat mene.

Ey felek,sud vermedi hergiz,
Seri-bikrümülemmeat mene.

Gerçi destimde yoxdu malümenal,
Vermeyib el mütehherat mene.

Ger tühidesti-dövletem, lakin
Serdir kuzeyi-menat mene.

Feleki-izzetin menem qütbi,
Xuseyi-çerxdir zekat mene.

Sahibaza, bülendpervaza!
Kesf olub sirri-qayibat mene.

Ademem, qismet olmadı kendüm,
Niye baxmaz o nikzat mene?

Ne, Bicovdan gelib mene kendüm,
Ne verir Hebbeyi-Boyat mene.

Saba-birgün durar deyirmanlar,
Bugda çekmekde yox nubat[1] mene.

Var ümidim ki, tazeden keremin
Vere, ey serverim, heyat mene.

Nüktekirani-qövmi-bedtiynet,
Tutmasın ta ki bir nükat mene.

Bes ki müstaqi-sövqünem, ey seh,
Bed gelir negmeyi-beyat mene.

Sahbazım, vezifeyi-sali,
Getirirdi her il elat mene.

Niye tegyir tapdı ehsanın,
Niye oldun bele boyat mene?

Seyyida, besdi, eyle xetmi-süxen,
Gelecek, qorxma, çox berat mene.

[Ìstinad1: Növbet. ]





SAHBAZ BGYG

Her asiqi-sitemzede kim, pakbaz olur,
Daim zemanede isi suzü güdaz olur.

Görmez heqiqi asiq olan vesli-yarını,
Bezmi-vüsal qismeti-ehli-mecaz olur.

Ghli-hüner cahanda olur çox niyazmend,
Her kes ki, bihünerdüo kes biniyaz olur.

Sahi gedaye çerx eder sahib-iltica,
Mehmud könlü besteyi-zülfi-Gyaz olur.

Gdnayedir nevazisi bu çerxi-exzerin,
Bilmem sipehri-dun niye ednanevaz olur?!

«Feali-mayüridi»[1] salır xaki-zillete,
«Mefuli men erad» [2] dönüb serferaz olur.

Qeddin xem eyleyib ona gerdun qılar nemaz,
her merdi-xubtinet kim, binemaz olur.

Abai-sebedir mene düsmen, hem ümmehat,
Meydani-qemde her gece bu türkü taz olur.

Eyler piyazi çerx esel kami-geyrde,
helva yesem ve leyk menimçün piyaz olur.

Gahi-simaki-rameh olur tire könlüme,
GaHi-simaki-ezel ona çaresaz olur.

Sibtilerin müxalifi Qibti olur, veli
Qövmi-Qüreys xesmi-resuli-hicaz olur.

Hasa qılır, sebatım alır çerxi-nerdbaz,
Meshurdir ki, merdi-müqemmerde baz olur.

Seyri-sipehrden ne herasım, eger mene
Feryadres zemanede ol Sahbaz olur?

Ol sahibazi-esr ki, edlinden ol sehin
Küncüsk asiyani hemen çesmi-baz olur.

Ol sahibazi-övci-edalet ki, dergehi
Lütf ile ehli-feqre sebü ruz baz olur.

Ol serferazi-mülki-sexa kim, cenabına
Her kimse kim, dexil düser serferaz olur.

Seyyid dexildir sene, ey menbeyi-eta,
Xövf etmesin ki, alem ara biniyaz olur.

Cismi-cahannümadü zemirin zemanede,
Ol camden eyane gelir, her nevaz olur.

Ey tacidar, haleti-pürixtilalımı
Ger yekbeyek yazam sene, qisse diraz olur,

«Xeyrül-kelam qelle ve delle»[1] demis hekim,
Hikmet yanında tul süxen bicevaz olur.

Öz yazdıgım kelam özüme xos gelir, veli
Sayed ki, gürbeyi-meseli-sahbaz olur.

Men xuseçini-xirmeni-ehsanınam senin,
Lütf eylesen, bu il yene halım teraz olur.

Naz eylesem, ne eybi var, öz Sahbazıma,
Adetdü nazperver olan ehli-naz olur.

Menden sivay seyyide lütfün ziyadedir,
Bilmem sebeb nedir mene yetdikde az olur?

Seyyidliyin nisanesi emmamedir eger, .
Günbed gerekdi kim, hamıdan serferaz olur.

Qedrim egerçi pest ise, serim bülenddir,
Ger simi-sere bir meheki-imtiyaz olur.

Gsari-abdar verir qedrime revac,
Zinet erusi-dilgese ari, cehaz olur.

Bir quti-layemut ile saxla bu il meni, .
Xövf etme, gül yene açılır, fesli-yaz olur.

Qalmaz hevayi-xatirimizde bu tirelik,
Gbri-siyeh kenare durur, xos ayaz olur.

Qıl sad kendüm ile yene pir Seyyidi,
Meshurdir, kepekle köpek könlü saz olur.

[Ìstinad1: Ìstediyine qadir.]
[Ìstinad 2: Basqasının istediyini yerine yetiren]
[Ìstinad 3:Kelamın yaxsısı odur ki, az sözle
genis mena ifade etsin]





SEYXÜL-ÌSLAM MOLLA GHMGDG

Seyxül-islam, ey heya kani--
Ki, sene yoxdu dehrde sani.
Hikmetin evvelinci Logmani,
Ömrün olsun cahanda tulani!
Dövletü sövketin müdam olsun!
Ìzzetin hem eleddevam olsun!
Ey veren seri Müstefaye revac,
Ghli-islam lütfüve möhtac.
Remz «ezbün Feratü milhi-ücac»[1],
Lütfü qehrindir, ey nebimerac.
Qehr kim, lütfün ile müzmerdir,
Bu celal ol cemale mezherdir.
Ey riyazi-serietin seceri,
Küntü kenzün» hedisinin semeri.
Qülzümi-vehdetin semin güheri,
Rahi-serin emirü rahberi.
Ìlleti-caiyi-cahan sensen,
Baisi-xelqi kün-fekan sensen.
Ey olan ehli-elm mümtazı,
Füzela fövcünün serefrazı.
Elmin Gllameye eder nazi,
Fezlüvü görse fexr eder Razi.
Sene sagird Ghmedi-Henbel,
Xadimin Seyxi-Tusden efzel.
Servera, istima qıl halım,
Eyleyim ta ki erz ehvalım.
Ìndi düz qırx iki olub salım,
Elemez bir tereqqi iqbalım.
Günbegünden zelilü xar oluram,
Möhnetü qüsseye düçar oluram.
Oxudum, elm eyledim hasil,
Oldum alemde fazilü kamil--
Ki, olam bir murade men vasil,
Meni xar etdi bexti-naqabil.
Elmden hasilim ziyan oldu,
Günü-günden isim yaman oldu.
Meni-divaneyi-zelumü cehul,
Nefsi-biçareni edib mesgul.
Eyledim kesb elmi-fiqhü üsul,
Olmadı hiç bir murad vüsul.
Mene öz elmim oldu vizrü vebal,
Menzilim her mekanda seffi-neal.
Eyledim ehli-elme xidmetler,
Ta ki qıldım «Mütevveli» ezber,
Meni incitdi cildi-«Layehzer».
Müxteser, zaye oldu nuri-beser
Özge nehv ile serf oldu zaman,
Olmadı Gmrü Zeydden saman.
Ey olan mülki-fezle ellame,
Vey olan seyx ehli-islame,
Sinede germ olub bu hengame,
Ger yete sefqetinle encame.
Fas olur sirri-nessi «men ovha»,
«Ve hüvesseyxü, yühyiil-mövta»[2].
Seyyida, ol cenabe eyle dua--
Ki, duadır teriqeyi-süera.
Barilaha, beheqqi-siri-xuda,
Ona tulani ömr eyle eta!
Xatirin sad ele bu dünyade,
Ghmed olsun sefiin üqbade.

[Ìstinad1: [Biri] Ferat çayı kimi sirin, digeri sor ve acı.]
[Ìstinad2: O, ölüleri dirilden seyxdir]





BÌR NGFGR DOSTA
Oldu efsürde çemenler elemi-sermaden,
Geldi gün eqrebe mizani-felek-pervaden.
Çalır eqreb kimi merdümleri tiri-serma,
Döndü kasane cahan bu elemi-üzmaden.
Zemherir aldı cahan mülkünü, xursid meger
Nezeri-merhemetin kesdi bu gün dünyaden?
Hanı ol gün ki, çıxıb mehr ile xursidi-felek
Aleme feyzresan olmus idi Cövzaden?
Gül açılmısdı rüxi-yar kimi gülsende,
Bülbül olmusdu ferehnak güli-renaden.
Zinde etmisdi seba alemi ecaz ile,
Yox idi minneti-emvat demi-Ìsaden.
Atesin gülleri görseydi eger kim, Musa.
Ferq qılmazdı gülüstanı dexi Sinaden
Hüdhüdün var idi basında Süleyman kimi tac,
Lale Bilqeys kimi sürx meyi-menaden.
Gski-Davud kimi jale gülün camında
Bülbülün lehni keçib nöh feleki-minaden,
Gülsenin Beyti- Müqdddesden olub qedri füzun,
Lalenin renci sefabexs demi-Yehyaden.
Grzi-Gqdesdi cahan, sanki xezan Büxtünnesr
Qetl üçün ezm qılıb çekmez elin yegmaden.
Mülki-dünyanı ki, bu növ ile tutmus serma,
Çıxacaqdır, bilirem, ruh meni-seydaden.
Çare oldur ki, mene her gün içem bir neçe cam,
Eyleyim kerm teni-zari meyi-sehbaden.
Ìçim ol badeyi-gülguni ki, tesiri onun
Piri-sedsaleni çapük eleyir bürnaden.
Gmri-müsküldü heqiqet onu da içsem eger,
Yüz sifaris gelecekdir mene her molladen.
Biri minberde çıxıb hökm edecekdir ki, filan
Mey içib kafer olub, çıxdı eli üqbaden.
Biri mescidde gedib vez edecekdir: O, serir,
Sürbidir, lenet edin, hökm budur mövladen!
Ona seyyid demeyin kim, beni-Abbasidir ol,
Ar eder Ghmedi-Muxtar ele rüsvaden!
Bu Yezid oglu oleydi eger evladi- Hüseyn,
Gllemellah ki, içmezdi meyi-hümraden!
Maili-qameti-mehbubdur ol namövzun,
Rast yol getmedi, mehrum olacaq Tubaden.
Badeye, sadeye bu naxelef olmus talib,
Oldu meyus dexi Kövser ile huraden.
Almayın hiç selamın, bu deyil islami!
Bu seqavetde seqiterdi hamı tersaden.
Mesveret hökmü ile dün gece söhbet eledim,
Bu xeyalatımı hell etmeye bir danaden.
Dedi:--«Ey sairi-sirinsüxenü nadiregu--
Ki, sene mentiqe ilham olunur baladen.
Gvvela arif olan kimsene bibak gerek,
Etmeye vahime dünyavü mafihaden.
Rindi-bibak olan kesde gerekdir cüret,
Qorxmaya gavi-döhülzen kimi her qovgaden.
Eyleme vahime nifrini nedir mollanın,
Ne icabet olacaq deveti-bimenaden?
Kim ki, mey içse, heqiqetde eger kafer ola.
Bir müselman tapılmaz bu yeke dünyaden.
Her emel xatimeyi-kare baxar, ey arif,
Arif ol, ibret ele qisseyi-Bersisaden
Saniyen, indi ki, var sende xelayiq xövfi
Ìçme mey, könlüvü farig ele bu pervaden.
Bir sarı kürk ki, ola qiymeti bes-altı manat
Al bürün, canuvü qurtar elemi-sermaden».
Dedim: -- «Ey dust, eger olsa bes-altı manatım,
Ne qemim var idi sermayi-melal-efzaden?
Derd bes-altı manatın derdidir, ey kani-hüner».
Dedi:--«Xövf etme, teleb eyle filan agadan.
Her iki ilde ki, bir kürk sene qismetdir,
Yetirer xaliqi-biçun onu bir valaden.
Qismetin, qorxma, dexi alem ara hasildir,
Talib ol, eyle teleb ol küheri-valaden».
Heqqi, ey reyi olan mehri-felekden enver,
Heqqi, ey sedri ziyabexs olan Siraden..
Gfzeli-ünsiri-afaqsen, ey ruhi-revan!
Ruh efzeldi heqiqetde hamı ezaden.
Ìlleti-qaiyi-icadsen, ey illeti-tam!
Zati-pakindi qerez bu süveri-esyaden.
Gerdisi-çerx getirdi bizi bir esrde ki,
Büxli tercih verirler sifeti-esxaden.
Gsrimizde görüner cudü sexaden bir eser,.
Görüne dehrde hergah eser Gnqaden.
Olub ol növ ile gör münqeleb övzai-cahan,
Gövher ümmidini bir kes elemez deryaden.
Bundan eqdem var imis dehrde erbabi-sexa,
Görünür cümle tevarixi-cahanaraden.
Füzela silkine her növ ile ehsanlar edib,
Aparıb nami-niku her biri bu dünyaden.
Süeraler olub ol sexslerin vessafi,
Farigül-bal hamı servetü istignaden.
Leyk bir kes ki, senin heqqüve olsa arif,
Dehrde vaqif olur nükteyi-istisnaden.
Barilaha, edesen ömr cahanda yüz il,
Men tek efsürdemizac olmuyasan sermaden



ÌR NGFGR DOSTA

Gla, ey serveri-niku-xesail--
Ki, sendendir fexaret ruzigare.
Gla, ey serveri kim, seyti-fezlin
Yetib alemde gün tek istihare.
Keçen gün tifli-çakerzade ile--
Ki, heq vermis onu men dilfikare,
Durub qem kesretinden kuçe içre,
Edirdik ecz ile her yan nezare,
Nümayan oldu nageh bir cenaze,
Aparırlardı defn üçün mezare.
Düsüb bir tifl dalınca o nesin,
Edib qemden yaxasın pare-pare.
Açıb basın, töküb gülreng yasın,
Gelib feryade manendi-hezare.
Deyerdi nale ile gey, babacan,
Aparırlar seni bir bed diyare:
Lihafın xistü bester qare torpaq,
Olur töme vücudin murü mare.
Ne abü ne qida, ne semü serbet,
Misali-bexti-ehli-ser qare.
Bu halı tifli-çakerzade görcek,
Gelib feryade düsdü ahü zare--
Ki, vaveyla, meger aga, bu nesi
Qoyacaqlar bizim evde mezare?
Dedim:--Ey nuri-çesmim, bu ne sözdür,
Bu gune sözleri eyle kenare.
Dedi:--Bu vesfler kim, söyler ol tifl,
Bizim ev haletin getdi sümare--
Ki, ne abü giza, ne semü serbet,
Çekibdi feqr odu onda serare.
Heqiqet hal, ey fexri-zemane,
Bu haletdir nihanü asikare.
Gger bundan ziyade kesf qılsam,
Düser od xirmeni-sebrü qerare.
Ümidi-Seyyid oldur bu melale--
Ki, etsin himmetin lütf ile çare.
Beheqqi-Seyyidi-ruzi-qiyamet--
Ki, safedir hamı xürdü kibare.
Ne xahis eylesen, olsun müyesser,
Yetissin sövketin ruzi-sümare.




BÌR DOSTUN MGKTUBUNA CAVAB

Gsselam, ey güli-gülzari-vefa!
Gsselam, ey güheri-behri-eta!
Ey salan yade meni-heyrani,
Sene qurban bu hezinin cani!
Her zaman ki, feleki-söbedebaz
Vermis idi mene min suzü güdaz,
Ol güli-gülsenimin hicrani,
Mene teng etmis idi dünyani.
Hemdemim nalevü feryadü fegan,
Göz yasım seyl tek olmusdu revan.
Çox perisan idi qemden halım,
Kafer aglardı göre ehvalım,
Xatirim hicrde mesguli-xeyal,
Gözlerim münteziri-rahi-vüsal.
Nagehan nameyi-yari-kamil
Mene bir sexsden oldu vasil,
Öpüben nameni qoydum gözüme,
Geldi can cismime, taqet dizime,
Veh, ne mektub Gülüstani-Ìrem!
Veh, ne mektub, güli-bagi-xerem!
Veh, ne mektub ki, babi-rehmet!
Sefhesi sefheyi-bagi-cennet.
Setrler sanki xiyabani-behist.
Etdi namen meni mehmani-behist.
Nöqtesi merdümeki-dideyi-hur,
Vesfini etmeye eqlimde qüsur.
Oxudum nameni, oldum ehya,
Etdi NuH oglunu ehya Ìsa.
Sanki bir pireheni-Yusif idi
Çesmi-Yequbi münevver eledi.
Her sevadın oxudum, can tapdım,
Xızr tek çesmeyi-heyvan tapdım.
Barilaha, olasan sad müdam,
Meni sad eyledin, ey fexri-kiram!
Eyleyib xürremü xendan meni,
Eyledin aleme sultan meni.
Sen görüm aleme sultan olasan!
Texti-izzetde Süleyman olasan!
Eyledin men kimi bir mure kerem,
Etmesin lütfünü heq senden kem.
Var ümidim ki, xudavendi-qefur,
Ede men bikese veslin meqdur.
Yene veslinden ola sad könül,
Ola bu qüsseden azad könül.
Gele bu mürde olan cismime ruh,
Ala saqiler ele cami-sebuh.
Yene berpa ola bezmk-isret,
Can tapa leli-lebinden lezzet.
Daim ebr içre gün olmaz mestur,
Çıxıb axırda verer aleme nur.
Bir qerar ile deyil çerxi-medar,
Gah olur fesli-xezan, gah bahar.
Yene güller açılır, yaz olur,
Yene bülbül güle demsaz olur.
Veslüve can yeter insaallah!
Bu belaler biter insaallah!
Ta teselli tapa dil hicrin ara,
Bir qezel tazeden etdim insa.
Var ümidim oxuyub sad olasan,
Hicre sebr etmeye mötad olasan.
BÌR MGKTUBA CAVAB
Bir veqti-xoceste, hiyni-xürrem--
Kim, talib idi könül demadem.
Bir qasidi-xosxeber, hünerver,
Yeni revisi kemali-sekker,
Cünbani-selasili-müvalat,
Hem baniyi-xaneyi-mealat,
Ramidehi-xatiri-remide,
Sadidehi-qelbi-qemreside,
Mektubi-serifini getirdi,
Dilden qemü qüssemi götürdi.
Ne name ki, mehz ruhe rahet,
Sermesqi-fesahetü belaget!
Dil bezmini eyledi münevver,
Can bagını qıldı tazevü ter.
Ber verdi ümidimiz nihali,
Dil menzili qemden oldu xali.
Mezmunu çün oldu cümle mefhum,
Ref oldu könülde derdi-megmum.
Tesnimi-hevayi-inbisatı,
Açdı dil ara güli-nisatı.
Her nükte ki, olmus idi izhar,
Dil oldu qamusuna xeberdar.


BÌR MGKTUBA CAVAB
Dusti-girami, sene olsun selam!
Sensiz olub eys bizimçün heram.
Gül açılıb, mövsümi-gülzardır,.
Bülbüli-xoslehce yene zardır.
Dagi-dilin zahir edib laleler,
Sageri-reyhane dolub caleler.
Hüdhüd olub qasidi-sehri-Seba,
Mücde verir aleme badi-seba.
Texte çıxıb bagde sultani-gül,
Zahir edib sövket ile san gül..
Serv açıb bagde xezra elem,
Lale olub xosrovi-mülki-Gcem.
Sefheyi-gülzar olubdur sefa,
Bülbül oxur negmeni sübhü mesa.
Fersi-zümürrüd dösenib gülsene,
Cümle olub bag müetter yene.
Aç gözünü, sefheyi-gülzare gel,
Az bu qeder möhnet ile zare gel!
Çek çemene Yusifi-dövranı sen,
Kövkebi-rexsan, mehi-tabanı sen.
Bas qedemin, bagı ele payimal,
Qalmaya gülzarde hergiz celal.
Seyyid ilen seyri-gülüstan ele,
Düsmeni-nadan ciyerin qan ele!




AGA MÌRCGFGR HACI SEYYÌD GZÌM OGLUNA

Nuri-çesmim, zadömrül-eziz, hali tehrir ki, selxi-mahi-zil-
hiccetil-heramdır, lillehül-hemd vel minne cenab Aga beyin
xidmetinde sübh ve sam varam. Ggerçi gelmeyim bu sefer tul
çekdi, nuri-çesmim, tengdil olma, Meslehet beledir. Çünki
xanlıqdan Nesir xan buraya gelecekdi, ona binaen bey meni burada
saxladı ki, ta xan gelsin. Hele de ki, xan gelmeyibdir. Ìsnaallah,
ümidvaram Qurban bayramına sehere gelim. Gger bayramacan
gelmesem, bayramdan sonra insaallah, gellem, xatircem
olasan. Teveqqe eleyirem ki, yaxsı dolanasan; ananı incitmeyesen, yoldaslaruvu
incitmeyeszn, oxuma-qa sey eleyesen:

Ey ogul, bu delili-bisekdir:
«Ademi-bisevad essekdir».
Ve menden Glekber emiye ve Molla Celala erzi-selam elersen.
Ve mendeki qoca atı cenab Aga bey özgeye bagısladı. Piyada qalmısam.
Görek nece olu. Ve boz atı Qara beye bagısladı. Allah kerimdir,
belke ondan yaxsısı olacaq? Her halda, allaha sükür elemek
ve Aga beyin ömri-serifine dua elemek bize vacibdir. Allah ona tul
ömr keramet elesin.Vesselam! Tehrirün: fis-selxi-zil-hicce, sene 1292.
Hacı Seyyid Gzim. [Möhür:] Seyyid Gzim Glevi.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->