P. 1
SİNİR SİSTEMİ

SİNİR SİSTEMİ

|Views: 260|Likes:
Yayınlayan: yolgezer

More info:

Published by: yolgezer on Apr 14, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/25/2011

pdf

text

original

S N R S STEM NE GR

Yrd. Doç. Dr. Niyazi ACER

rritabilite nedir?
Canl lar sürekli olarak iç ve d olaylar n etkisi alt nda kal r. Canl lar n iç ve d denir. olaylarla uyar labilme yetene ine irritabilite rritabilasyon canl n n temel özelliklerinden biridir.

mpuls nedir?
Gerek çevre ve vücuttan sinir sistemine ve gerekse sinir sisteminden organlara giden uyar lara impuls denir. Sinir sisteminin; impulslar merkezi sinir sisteminin herhangi bir k sm na getiren liflerine afferent (centripedal), bu merkezlerden ald impulslar organlara götüren liflere efferent (centrifugal) lifler denilir.

nnervasyon nedir?
Vücudun her hangi bir k sm n n merkezi sinir sistemi ile olan ba lant s na innervasyon denir.

Döllenmenin 3. haftas nda insan embryosu amnion bo lu u ve yolk kesesi ad verilen iki bo luk aras nda bulunur.

amnion bo lu u

yolk kesesi

Bu embriyonun d tan içe do ru üç tabakas mesoderm, endoderm) vard r. ektoderm

(ektoderm,

mesoderm

endoderm

Embryonun s rt taraf nda orta hatta bulunan ektoderm hücreleri ço alarak önden arkaya do ru uzanan neural pla olu tururlar.

neural crest

neural plak

ekdoderm

notokord

Birkaç gün sonra neural pla n ortas nda bir çöküntü (sulcus neuralis) ortaya ç kar. Sulcus neuralisin yan taraflar ndaki kabart lara crista neuralis denilir. sulcus neuralis crista neuralis

Sulcus neuralis gittikçe derinle ir ve kapanarak tüp eklini al r. Kapanma boyun bölgesinden kuyruk bölgesine do rudur. Ortaya ç kan tüpe tubus neuralis denir. Zamanla neural tüp yüzeyel vücut ekdoderminden ayr l r ve derinde kal r. Sinir sisteminin bölümleri ektodermal kökenli olan neural tüpten geli ir.

tubus neuralis

NTD: Neural tüp defekti

Tubus neuralis¶in ön d bölümüne lamina ventrolateralis (lamina basalis), arka d bölümüne ise lamina dorsolateralis (lamina alaris) denir.

l A

a

r

l a m i n a

Merkezi sinir sisteminin sensitif ve koordinasyonu sa layan k s mlar alar laminadan geli irken motor sistemleri ise basal laminadan geli ir. Crista neuralis¶ten cranial ve spinal sinirlerin ganglionlar geli ir. Neural tüpün üst bölümüne pars cranialis, alt bölümüne ise pars spinalis denir.

pars cranialis

pars spinalis

Pars cranialis¶de üç adet i kinlik ortaya ç kar. Bu keseciklere önden arkaya do ru s ras yla prosencephalon, mesencephalon ve rhombencephalon denir. Bu üç yap dan geli en beyin bölümlerinin tümüne encephalon denilir. Pars spinalisten medulla spinalis geli ir.

prosencephalon

mescencephalon

rhombencephalon

diencephalon

beyincik

pons n. opticus

myelencephalon medulla spinalis

Sinir sistemi içerisinde yap ve fonksiyon bak m ndan iki tip hücre görülür. Bunlardan uyar y alabilen, nakledebilen ve verilecek cevab olu turan hücreye neuron denir.

Sinir hücrelerini destekleyen, besleyen ve hasarl sinir dokusunun tamirini sa layan hücrelere glia (neuroglia) hücreleri denir. Glia hücreleri neuronlar n 5-10 kat daha fazlad r.

Neuron: Tüm uzant lar yla birlikte bir sinir hücresine neuron denir ve sinir sisteminin anatomik birimidir. Bir neuronun bir gövdesi (perikaryon) ve bu gövdeye ba lanan uzant lar (neurit: sinir lifi) vard r. Sinir hücresinden ç kan tek ve uzun olan uzant ya akson, k sa ve çok say da olan na dentrit denir. perikaryon dentrit

akson

Aksonlar hücre gövdesinden perifere impuls götürür, dentritler ise periferden hücre gövdesine impuls ta r. Dendrit ve akson genellikle sinir lifi olarak adland r l r. Sinir liflerinin olu turdu u demete merkezi sinir sistemi içerisinde tractus denir.

Sinir liflerinin olu turdu u demete merkezi sinir sistemi d nda ise periferik sinir denir.

Sinir hücrelerinin gövdeleri; merkezi sinir sistemi içerisinde gri maddede, yada beyaz madde içerisinde da n k olarak bulunan nucleuslarda yerle mi lerdir.

Sinir hücrelerinin gövdeleri; merkezi sinir sistemi d nda ise ganglionlarda bulunurlar. ganglion cervicale superius

ganglion spinale

Neuron çe itleri: Sinir hücreleri aksonlar n n uzunluklar na göre iki gruba ayr l r. Uzun aksonlu olanlara Golgi I tipi, k sa aksonlu olanlara Golgi II tipi neuron ad verilir.

Sinir hücreleri sahip olduklar uzant lar n say s na ve dallanma özelliklerine göre 3 gruba ayr l r. Neuron unipolare: Sinir hücresinin gövdesinden tek bir uzant ç kar. Bu uzant k sa bir seyirden sonra iki dala ayr l r. Bu dallar n biri periferik uzant d r. Di eri ise merkezi uzant d r. Bu tip neuronlar kafa çiftlerinin sensitif ganglionlar nda ve spinal ganglionlarda bulunur.

Neuron bipolare: Hücre gövdesinden, birbirinin aksi kutuptan iki uzant (bir neuron ve bir akson) ç kar. Bu tür neuronlar retinada, ggl. vestibulare ve ggl. cochleare¶de bulunur.

Neuron multipolare: Hücre gövdesinden bir çok uzant ç kar. Bunlardan en uzun olan akson, di erleri ise dendrit¶tir. Merkezi sinir sistemindeki neuronlar n ço u bu tiptir.

Neuronlar fonksiyonlar na göre de 3 gruba ayr l rlar. Motor neuronlar: Merkezi sinir sisteminden ald organ ve salg bezlerine ta yan neuronlar. impulslar kas,

Duyu neuronlar : Organlardan ve çevreden ald klar duyular merkezi sinir sistemine ta yan neuronlar. Ara neuronlar: Merkezi sinir sistemi içerisindeki neuronlar aras nda ba lant kuran neuronlar.

Duyular: Canl larda resptörler taraf ndan alg lanan d kaynakl uyart lar n cortexte olu turdu u histir. Duyular genel duyular ve özel duyular olarak ikiye ayr l r.

veya iç

Genel duyular: Genel duyular da kendi aras nda yüzeyel, derin ve visceral duyular diye üçe ayr l r. 1-Yüzeyel duyular: Deri ve mukozada bulunan reseptörlerin d tan gelen uyart larla uyar lmas sonucu olu an bas nç, temas, a r , iki nokta diskriminasyonu yüzeyel duyulard r.

2-Derin duyular: Kas, tendon ve derinin derinlerindeki reseptörler teraf ndan al nan proprioseptif, vibrasyon ve derin kas a r s duyular d r. 3-Visseral duyular: Organlardan al nan açl k, bulant , tiksinme ve visseral a r duyular d r. Özel duyular: Göz, kulak, dil ve burunda bulunan özel reseptörler taraf ndan al nan görme, i itme, denge, tat ve koku duyular d r. Reseptörler: Uyar ld klar nda impuls üretebilen uç organlara reseptör denir.

Reseptörler üç gruba ayr l r. 1-Ekstreceptor¶lar: Vücut yüzeyinde yerle mi uyaranlara duyarl reseptörler.

olan ve d

2-Intereceptor¶lar: Damarlar, organ duvarlar ve bezlerde bulunan sinir sonlanmalar d r. Bu tür reseptörler d uyaranlara cevap vermezler ve uyaran n tam yerini de tespit edemezler. Bu reseptörler, a r , bas nç, açl k, susuzluk, bulant ve kan n kimyasal yap s ile ilgili duyular al rlar. 3-Proprioceptor¶lar: Kas, kiri , ba , eklem kapsülü ve iç kulakta bulunurlar. Dengemizin korunmas nda önemli rol oynarlar.

Sinaps nedir: Sinir hücreleri aras nda impulslar n aktar m n sa layan özel yap lara sinaps denir.

ki sinir hücresinin aras nda ileti im kurulabilmesi ve bilgi aktar labilmesi için sinir hücrelerinin akson, dendrit yada hücre gövdelerinin birbirlerine olabildi ince yakla malar gerekir. nsan beyninde baz nöronlar n yapt sinaps say s 200.000¶e kadar ç kmaktad r.

Sinir sisteminin k s mlar Sinir sistemi anatomik ve fizyolojik olarak farkl s n fland r l r. Anatomik olarak s n fland r ld nda; merkezi sinir sistemi ve periferik sinir sistemi olarak iki k sma ayr l r. Merkezi sinir sistemi: Beyin ve omurilikten olu ur. Periferik sinir sistemi: Kranial ve spinal sinirlerden olu ur. ekilde

Cranial nerves

Spinal nerves

Fizyolojik olarak sinir sistemi somatik sinir sistemi ve otonom sinir sistemi olarak iki gruba ayr l r. Somatik (vegetatif) sinir sistemi: Çizgili kaslar gibi iste imiz dahilinde çal an yap lar kontrol eden sinir sistemi. Otonom sinir sistemi: ste imiz d nda çal an yap lar (iç organlar, damarlar, düz kaslar vs.) kontrol eden sinir sistemi.

Sinir sisteminin k s mlar Sinir sistemi: Merkezi sinir sistemi+ periferik sinir sistemi Merkezi sinir sistemi: Encephalon+ medulla spinalis Encephalon: Tüm beyin; kafatas içerisindeki tüm yap lar kapsar.

Encephalon (Tüm beyin) Üç k sma ayr l r. 1-Rhombencephalon 2-Mesencephalon 3-Prosencephalon

prosencephalon

mesencephalon rhombencephalon

Rhombencephalon a) Myelencephalon: Medulla oblangata: Bulbus b) Metencephalon: Pons: Köprü c) Cerebellum: Beyincik

pons
medulla oblangata medulla spinalis

cerebellum

mesencephalon

Prosencephalon a) Dincephalon b) Telencephalon

telencephalon

dincephalon

Encephalon: Cerebrum+cerebellum+truncus encephali Truncus encephali: Mesencephalon+pons+bulbus

truncus encephali

MSS GÖRÜNTÜLEME TEKN KLER

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->