You are on page 1of 244

..


2002

348.711
86.38
13
..,
.
:
. ..

13

..
: - . : - . -,
2002. 244 . ( , ;
).
ISBN 5-7464-0743-7

-
- .
. .
, ,
, , .

ISBN 5-7464-0743-7

.., 2002


- ( ) . , , , -,
, , , , ,
, .. , - . (, ..
, - , .) , ...
( ) ,
. , . , . 70
80- .
. , , ...
90- , , , , ,
, , , ,
, .
90- , . . -, : -,
, , ; -, ; , -, .
: , ,

..

, . ( ,
), .
. , . . , , , ,
, . , ,
, ,
,
.

, . , , ,
. , , , , .
,
, .
, ,
.
., ., ., ., .. . ,
, .
. , ,
, . volens-nolens ,
.
. , , .
,
.
,

. ( ) . , , ,
, , ,
.

,
, . ,

. ,
, , , , .

. (
.)
,
. , , , , , . ,
, . ,
. , ,
. , , ! ,
,
( ).
.
, . .
, , , .
. , ,
. , -

..

. , .
,
. , , , .
. ,
.
,
. ,
. , ,
. .
,
, ,
. .
.
. . .


-

, .
XX . . , , -
. - ,
: ,
, .. ,
.
.
. .
, , ,
, . .
, .
,
,
. , . ,
, , , .

.
, , . , ( ),

..

. , , , 1 .

CCCP , . ,
.

, 90-
. 1990 .
, , . .

. , , , , ,
. - , ,
.
. ,
.
,

.
,
2 .
XVIII XIX . -
- (. 1 6) - -

.
3 .
. , , , ,
.-. . : ()

, :
( XVI XVIII .), (1760 1850 .), (1860 1905 .).

, , (
, ). , 1917 1918 .4
1986 . - : .
. . . , 5 .
90- ,
.
:
(1809 1917). ?

. , 6 .
. , 1789
1889:

10

..

, 7 .

. .

.
,
.
, ,
.
, , 8 .
.. .
, , 9 .
90- ,
, , , 10 .
, ,
,
., ., ., . , ., ., ., ., ., ., ., ., ., ., ., .11 .
,
., . , ., .12 .
XIX
XX., .., ., ., ., ., ., ., ., ., ., . .13

11

,

. , . .14 .
( )
( , ), . . 15 .
,
,
. 70 80-
,
... .., .., .., .. 16 .
,
- . . , , , ,
, .
80-
,
17 .
, ( ) , ,
, ,
. ,
1988 .: 18 .
, , - 1989.
IV . -

12

..

,
19 .
, , .
- ,
(.., .., .. .)20
,
,
, , . - , , ,
.
, - , , , . 90- .
., ..,
.., .., -
. . , , , , 21 .

, . ..,
.., .., .., ..,
.., .. , 22 . ..
, , 23 .
90- : (1996)
(1998). -

13

, ,
(1994 .),
(1995 .).
, . . , -
24 .
.. - XX . (, 2000),
,
25 .
-
, 26 ,
(1992 1994 .), ,

. ..27 .
, , - 28 .
, .
, 29 .
90- .. (1994), .. (1997), . , , , . ,
, .

-

14

..

. ..
: , .
,
.. 30 .

- .
, 31 .
1998 1999 . , , 32 .
2000 . (-: .., .., .., .., .., ..), , ,
33 .
, ,
, , . , ,
.
, -
, . , . .

: -, ,
-
, .
, - .
.

15


, :
- ( ), ( ), ( )
34 .
,
, , ,
, .
, ,
, .
. 873 , 80 90- ., ,
-
90- . :
, ,
.
.
( ), 295

- .


. ,

( ).
. , -

16

..

, ( , , , , ) ( , , ..).
. , , , .
.
, ,
: 1)
; 2)
; 3) ; 4) .
,
- : .35
:
, , , , .
. . . . ,
- .
, ,
.
, - , , .
, : (), ,
. ()36 .
. 1999 . -

17


14.02.1998 . 14.02.1999 . () 37 .
(
).
,
. , , , , ..,
.. .
(
) .
, , , .
, .

, . : , , , . , .
: , , - , .
1998 . - ( ,
). , .., ., ., ., .. ,
, , , , . .
. ,

18

..

, , ,
. , ,
, , - , , . , , . , . .,
., ., . . , ,
: ., ., ., . .
.
. .
, ,
, 1997 . - . :
, , ,
, . ,
, , , .. - , , . ,
, , ,
.
, - . - XX .
, .
, , .

19

, ,
.

., . . ., 1993.
. 19.
2
.: .
h . , 1887.
3
.: . : - . , 1883; . - -. .1
6. . .609 615; . -
. , 1887; . - - - . , 1900; . .
; , 1900 1908. 1 15 .
4
.: Bennigsen A. Marxism or Pan-Islamism: Russian Bolsheviks and Tatar
National Communists at the beginning of the Civil War, July 1918 // Central Asian
Survey. Vol. 6. 2; Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. Les mouvements
nationaux chez les Musulmans de Russie: Le Sultangalievisme au Tatarstan.
Paris; La Haye, 1960; Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. La presse et le
mouvement national ches les Musulmans de Russie avant 1920. Paris; 1964;
Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. Sultan-Galiev: La pere de la revolution
tiers-mondiste. Paris, 1986; Bennigsen A., Wimbush S.E. Muslims of the Soviet
Empire. London; Bloomingston, 1986; Bennigsen A., Wimbush S.E. Mystics
and Comissars: Sufism in the Soviet Union. London; Los Angelos, 1986.
5
.: Rorlich A.A. The Volga Tatars. A profile in national resilence. Stanford,
1986.
6
.: Kanlidere A. Reform within Islam: The tajdid and jadid movement among
the Kazan Tatars (1809 1917). Conciliation or conflict? Istanbul, 1997.
7
.: Kemper M. Sufis und Gelehrte in Tatarien und Baschkirien, 1789
1889: der Islamische Diskurs unter russicher Herrschaft. Berlin, 1998.
8
.: Khalid A. The politics of Muslim cultural reform: Jadidism in Cental
Asia. Berkeley; Los Angelos; London, 1998.
9
.: .. : . ., 1998.
10
.: .. : ,
. , 1998; . :
. , 1995; ..
(
XIX XX .). , 1998; . . , 1997; .. . , 1990; .., .. : (
XVIII XX .). , 1994; .. 1

20

..

. ., 1994; . .
, 1997; . XVIII XIX .
, 1998. . 1 2.
11
.: .. . ., 1998; ..
. . ., 1965; .. : 1905 1911 1978 1979
. ., 1998; .. : 600 1258. .,
1988; .. -. ., 1980; :
. ., 1991; . . ., 1996; .. : () . , 1912; . . . ., 1978; .. .
., 1987; .. . ., 1982; . XIX . , 1900; . -
-. , 1981 1982; Lewis B. The Muslim discovery
of Europe. New-York; London, 1982; Raanan U. The national fallacy // Conflict
and peacemaking in multiethnic societies. New-York, 1991; Tekeli I. The
development of the Istanbul Metropolitan area: Urban administration and planning.
Istanbul, 1994; Shariati A. What is to be done? The enlightened thinkers and
an islamic renaissance. Houston, 1982.
12
.: .. // . .II. .1. ., 1963; : . ., 1998. . 1; ..
. ., 1995; DeWeese D. Islamization and native religion in the
Golden Horde: Baba Tukles and conversion to Islam in historical and epic tradition.
University Park, 1994; Fisher A. The Crimean Tatars. Stanford, 1987; KhalidA.
The politics of Muslim cultural reform: Jadidism in Cental Asia. Berkeley; Los
Angelos; London, 1998.
13
. . , 1912; .
. , 1909; .. : . ., 2000; ..
. , 1930; .. // . 1965.
6; . . ., 1991; ..
XVIII XX . , 2001; ..
. , 1979; ..
// . ., 1937. 41; .. . .,
1936; . // . 2. ., 1966; XX . ., 1990; - XIX XX . , 1977; .
. , 1930; .. i //
ii . 1930; Gellner E. Postmodernism Islam ve US. Ankara, 1994;

21

Hakimoglu A. The Ufa Moslem Religious Administration and its work // The East
Turkic Review. 1960. 3; Lazzerini E. J. Ethnicity and the uses of history: The
case of Volga Tatars // Central Asian Survey. 1982 2/3; Rywkin M. Moscows
Muslim Challenge: Soviet Central Asia. London, 1982; Schamiloglu U. The
formation of Tatar historical consciousness: Sihabaddin Marcani and the image of
the Golden Horde // Central Asian Survey. 1990. Vol. 9. 2.
14
.: DeWeese D. Op. cit; Georgeon F. Aux origines du nationalisme Turc:
Yusuf Akcura (1876 1935). Paris, 1980; Georgeon F. Des Ottomans aux Turks:
Naissance dune nation Istanbul, 1995; Zarcone T. Mystiques, philisophes et
francs-macons en Islam. Paris, 1993.
15
.: . . ., 1990; . .
. ., 1994; . . ., 1991;
Gellner E. Postmodernism Islam ve US Ankara, 1994.
16
.: .. - . , 1973; .. . ( ). , 1972;
.. . , 1979; ..
. , 1978; .. . , 1984.
17
.: . ., 1982; .. . - . ., 1984; ( 70
80- .). ., 1986 .
18
.: . ,
1988.
19
: . ( IV . ,
1989). ., 1991.
20
.: .. .
., 1998; .. -
. , 1995; .. . 1917 1994.
, 1994; .. . , 1991.
21
.: . -. . , 1994;
.. // : ,
, . ., 1994; ..
// ; .. . , : . ... . . . ., 1997; / ., .. ., 1993.
22
.: .. . ., 1995; ..
//
: , , .
., 1994; .. // . , 1998; .. : -

22

..

? // . 1994. 11;
.. . ., 1997; .. , , // XXI .
., 1998; .. // . ., 1995.
23
.: .. . ., 1996; . . ., 1998.
24
.: .. // . 1995. 3
4; . // - . 1997. 11; .. , 1980 1990- // . .
3. , 1998; .. :
. , 1997; .. // . , 1993; .
XVI XX . // . . 2. , 1994; .
: // .
1999. 1.
25
.: .. - 1990-
// : . , 1997.
26
.: .. ( , , ) // , .1.
, 1992; .. : // : . , 1997.
27
.: .. - // : , , .
, 1998; . - // .
. 2. , 1998.
28
.: .. ( ) // . .2.
, 1994; .. // : . ., 1995.
29
.:
. , 1993; : , , . , 1997 .
30
.: .. : // . 1999. 1; .. // -

23

. , 1998; .. // . 1999. 23 .
31
.: . , 1998.
32
.: : . . 1. ., 1998; . 2. ., 1999.
33
.: - / -: .., .., .. , 2000.
34
.: - ( ).
35
.: : . .
1. , 1997; : . . 3. : ,
, . , 1998; :
. .8. , 2001.
36
.: ( , ,
). : , 1993; .
. (). , 1998; (). , 1996.
37
.: 12.02.1998 . 14.02.1999.
, 1999; ()
. , 1999.

1.

1. - -


.

. , ., ... .., .., ..,
, ,
(), 642 .
, , . ,
, .. 630 640 ., .

24

..

XVI . ()
7 . (629 .) .
, , , . (575 641).
,
. , .
: - 9 . (630/631 .) . . .
, . ,
1551 . ( 958 . ) ,
, 1390.1
,
XVIII . , 1785 . ( , , )2 . . : , , , 3 .
,
.
, , .

.
4 .
.
( ) -

25

(41 133/661 750 .).


(13 23/634 644 .) (23 36/644
656 .).
I .: , -, -, -, , - -.
,
1300 . , .
, (,
89/707
708 ., 91/709 710 ., 95/713 714 ., 103/721 722 .).
, , 737 .
, ( ) . , . VII . , 653 . , 5 .
922 .
. , IX . (913.)
(922 .)
6 .

-, . . , , , , , . ()
.
.
1312 .
-

26

..

. , .
-
:
, , .
- 7 .
- , ,
( ).

, -, . , , . -
. , .
.
3-, 7- 40- ( ).
, ,
, 8 .

, , ,
.
, -
,
.
. ,
- .
, -

27

. - .
. , - .
1555 ., , , , .
.
, .

.
,
, , . , , ,
, , .

.: .
. , 1956. 2 .
2
.: . - .
, 1897. 215 .
3
DeWeese D. Islamization and native religion in the Golden Horde: Baba Tukles
and conversion to Islam in historical and epic tradition. University Park, 1994.
. 12.
4
.: . .. 33 34 .
5
.: : . . 1. ., 1998. . 21.
6
.: . , 1987. . 7 13;
, 1990. . 7 8.
7
.: . , 1996.
8
.: : . . 2. ., 1999. . 87 88.
1

28

..

2. -
-
,
. ,
, . , , , (), . .
( ), ( )
( ) .
XVIII . ( XVI
XVIII) - -

(
1773. ).
1788 . , . . , . ,
.
-.
,
.
,
( ) , .. , . XVIII .
, , .
,
,
() 1 .

29

, - . . ,
.
,
,
.
1667
1671., 1755 ., , , XVIII .
,
- .
(. 1637 .). , , .
-
,
. ,
( )2 .
- ,
.
, ;
: , , . .
, ,
3 .

, , ,
, . . , 4 .

30

..

- - ( 1725/1726.),
.
, , ,
( ).
-, ,
, 1723 .5
, 1110 .
(1697/1698 .). , . , , , , .
, . -, - (.
1795.), , ,
. -,
, ( ) . -, ,
6 . ,
,
, .
.
( XVI XVIII . ) ,
, ,
. , (), .
, . , .
-

31

, ( )
( )7 .
,
.
.
. . ,
.
,
. : . , . XIX . , ,
, .
,
, , .
, . ,
XVIII .,
,
. , ,
().
-.
, , .

32

..

, ,
, ,
( ),
. . , ,
- .
,
,
- .
, .
.
, , ,
, . ,
, , .

, - . , , . 50 60-
XVII .
.

.: . - - -
. , 1900. . 190; . . , 1900. 1 . .29.
2
.: . .. 190, 193 194, 286 .; . .
, 1901. 2 . . 37; . . 3 . , 1902. 107 110 .
3
. ()
// . , 1993. 238 239 .
1

1
4
5
6
7

33

. . , 1901. 2 . 44 45 .
.: . . , 1900. 1 . 31 .
.: . .. 161 162, 219 220 .
.: . . , 1912. 4, 137 .

3.

XVIII . , , ,
. - , , .
, , , ( ) 1 .
, , ,
. , , - , , -. - -,
- .
,
. , XVII .
, .
XVIII ., ,
, , (1788 .).

. : XVIII .
()
. , , , -

34

..

. ,
XVIII . , , . ,
,
.
-, - - .
.

. : 1) , ;
2) ; 3) .
. , ( ),
. 1755 . . (1820 1859 .) .
II .
1789. .
. . (
, 1789 1823), . .

XVIII XIX .
, - 2 .
XVIII . ,

35

. XVIII XIX . ,
: .
,
, .

,
. - XVIII XIX .
.
I
,
. () 1740- ,
,
.
,
80% , .
1756 . :
, 10% , . .,
. (
). , , .
3 .
; ,
, .

36

..


.

: , , , ,
, 4 .
, .. , ,
: , ; ,
,
, , , , , ;
; 5 .
, ,
,
.. (), () ( ).


. , , ,
.
,
. 1874 .
, ,
.

,
. ( ),
, . ,
.
, 30- XVIII . -

37

, . ..,
( XII .) , ,
, . XIX . 1/3
6 .
, 1920 . 24,6%
. () (), ,
(), ().
, . XX . 360 , 140 , 360 60 7 .
.
,
. , , 8 .
,
1798 .
. 10 1798 .
, ... , ... , .
. , -

38

..

,
9 .
, 1917 .
IV - ,
56377 . , 45577 . 12304 .,
1836 . ( 1571 .
41., () 214 . 45 ., 285 .
72., 171 . 59 ., 142 . 68 .)10 .

. , ,
, . 1804 .
. , .
-
. ,

.
.
, . ..
, , . : 1808 .
1822 .
. 1822 .
, 11 .

39

,
-.
, ,
. , .

,
. .
1804 . ,
.

. , . ,
12 .
XIX . - , , . , , - , , .
.
1742. 117 , 1883 . 3133 ( 1714, 688, 117; 1889 .
: 1396, 845, 500)13 . 1917 . 1152 , 2648 ( 812 2628 ). ,
1905 . 1910 . 40 50
14 .
- ,
, . , ( ) , , -

40

..

, .

1917 .
, , , ,
, . ,
.
- ,
- .

- ( , 1905 1907 .). , .
. , , , , .
.

,
. .,
,
, , ,
, 15 .


. X .
. ,
, . (
) .

41

, -, .
,
. ,
(, ) ( ), .
, (), .. , . , .
. , ,
, .
.
. ,
,
( ),
( ).

,
: 1870-
. , 1917 . ,
XIX . ,
, . . . 40 - 16 .
-
. -

42

..

- ,
, . ,
, , .
.
, (, , ), ,
.. 17 .
,
, ,
.
() () , (), (),
( ) ()18 .

. , ,
. ,
19 , .
XVIII XIX . .
.., : , ,
, ()
20 .
, , .
.
, .
. .

43

,
. , . ()
21 .
. .
, . , . : ,
, -
. , .. , -.
- (
).
, ()22 .
, -

.
- .
, ,
. ( )
, 23 .
.
. 1787 . , . ..,
1781 . 1917 . 172 , 191
(), 100 (

44

..

-) . .
1802 .
. ., 1801 1829 . 93 . 50- 151 . . , 280 . . ( 52700 .),
(43175 .), ( , 21300 .). , ,
, -, -,
-, .
-- , --, -- ,
. XIX . 401 . , - , , , 25 .
XIX .
. -,
-
, , , . . -, -, . , . - , .
.
, , , XVIII .,
, ,
. , ,
24

45


.
, .
, . , .. , . , , . , ..
, ,
.
.
. , (..
)
. , .
. , ,
, , , .
1917 .
, .. .
XIX .
. ,
, 1871 . 36 .
26 .
XIX. ,
-

46

..

, .
.
1889 . .
, , ,
. ,
, .
27 .
,
, . 1890 .
, 62- , , , , , , , ,
()
.
100- 28 .
, - ,
, , : , ,
, ,
29 .
. ,
, .
, ( ) , () 30. , .

, .

47

90- XIX .
.,
, ...
31 .

, ,

1870 1890 . 1865 . ,
. , ,
,
. - , , , 1860 1870 .
, .
, .

. -- ( ) , 73 , 72 , ,
(), .
,
.
, -
. 1862 ., .
., , : 1) 1862 .
1884 .; 2) 1905 . 23 1910 .; 3) 1917 1918 .
,
1884 . -

48

..

, . . 1893 ., .
.
1894 . , 1906 .
1906 1910 . .
32 .
1908 . 5.
. , ,
, ,
. .
. 1907 . :
. ,
.
10 1909 ., ,
, .
.
33.
. , , , , , , . , .
. : 70000
. -. - -
( . ) - ,
, , -

49

: , , . ,
, ( - )
, .
, , . . . - , -
. ,
. : ,
, , 34.
, ,
-; . , ,
.
. ,
, , 35.
.., , , . ,
, ,
36.
. .
-

50

..

, , .
, ,
,
. 1870 1890 .,
, ( ),

( )
.
.
.
,
,
.
,
, . .-. . .
- ,
- . , .

.: . . . . 244 260.
.: . . , 1989. 173 .
3
.: . . ., 1890.
.149 150.
4
.. XV
XVIII . // , . , 1914. . XXVIII. . 1 3. .152.
5
. . . 286 .
6
: . ., 1991. .45.
7
.: .. . , 1969. . 28 73; . .1. .,
1907. .630.
8
.: . . . 168 175 .
1
2

51

.: . ., 1830. . 25. .191, 193.


18477.
10
.: : . 4. 1. . 2. ., 1913. . 1922 1925.
11
.: ..
// . , 1998. . 155 157.
12
.: .. . . . 156; . . . .190
193.
13
.: . ., 1989. 11. .21.
14
.: . .821. .133. .491. .154 155.
15
Raanan Uri. The national fallacy // Conflict and peacemaknig in multiethnic
societies. New-York: Macmillan, 1991. .17.
16
. 1917. 6 .
17
. : . . . 24 312 .
18
.: .. . ., 1994. .72.
19
.: Khalid A. The politics of Muslim cultural reform: Jadidism in Cental
Asia. Berkeley; Los Angelos; London, 1998. . 20 33.
20
.. . , 1916.
. 64 65.
21
.: . . 1 . , 1900. 31 .
22
.: . .
, 1998. .29 50.
23
.: . . 1 . , 1900. 31 .
24
.: : . .1. ., 1998. .50 52.
25
.: .. . 2- . ,
1992. .122 144.
26
.: . . . 285 286 .
27
.: . XIX . // . 1999. 1 2. .123 134.
28
.: . 1890. 5 .
29
. . . 311 .
30
.: . . 3 . , 1902. 438 439 .
31
.: .., .. . . .41.
32
.: . . , 1930.
. 4 8.
33
.: . .1. .6. .366. .258 268.
34
.: .. .
, 1909; . . , 1930;
,

( . .1. .6 .366).
35
.: Bennigsen F.,Lemercier-Quelquejay Ch. Les mouvements nationaux
chez les Musulmans de Russie: Le Sultangalievisme au Tatarstan. Paris,
1960. P.36.
36
.. : .
., 2000. .188.
9

52

..

2. -

1. : . .
. . , .
. . :
, , , ,
, .
, , . , , ,
: ,
1 .
. ,
.
, , . ,
,
, , .
,
- . , .
XVIII XIX .,
XIX . . ,
.. . 80-
XIX. , , - , ... -

53

, . () , . (1883 .),
- .
,
, . , ;
. XX . .
., , ,
, ,
3 . , ,
, , , - .
. . .
, . .. , . , , .
( -, , , () ) ,
. ,
, , -, - . -, , 50 . ,
:
2

54

..

,
.
.
. ,
.
- - ,
. , , ,
, 4 .
,
-,
.
(. 1625 .),
XVIII XIX .5 ., ,
,
,
. , , : ,
6.


,
, -7.
- :
1) ;
2) ( ) ;
3) , , ;

55

4) , ,
5) (.. )
;
6) , .
. , , ,
, -, , , , 8.
XIX . .
, , , . .
. ,

. - . , ,
: ,
, .
,
, .
, XX . ,
, . .
.
. ,
,
.

56

..

. , .
,
. : .

.

. . , 1983. .17.
. . .:
- . -, 1923. .26.
3
.: . / . . ...
, 1976. .32.
4
.: . . , 1926. 20 24 .
5
.:. Kanlidese A. Op. cit. P.36 42.
6
.: . //
. , 1929.
.189 190.
7
. -
// I .
, 1926. .40.
8
.: . . . 66 67 .
1
2

2. XX .
,
- , - ( ) .
1905 1907 . ,
,
. ,

57

- . , , ,
, , . ,
- . ,
. . III , , , ,
1 .
, , ,
, ,
. .
. , ,
, , , , 2 .
, 3 . .
, , .... , : ,
,
....
... ,
, 4 .
1905 . , . , ,
,
, , :
, , . ,

,

58

..

5 .
1 15 1905 . . ( ), , .
, , , , , ,
, , , , , , , -, .
.
. . , 6 .
8 1905 .
, .. .
. ,
7 .
, , .
, 1878
1879 . 1897 ., : . 1905 . : , , , ... , , ... ,
, ... 8 .
.
1905 .
. ,
, 18 1905 . ,

59

, , . ,

. , ,
...
9 .
22 25 1905 . , , .

. -, -
- .

, . :

- , ,
.
.

... ... , (. 32). ,
... -, , , , , ,
(. 44).
,
. -

60

..

: ... ... - (. 47).



,
, ,
(. 49)10 .
, .
.
,
,
.
17 1905 . 11 .

, , ..
, .
, 17 , , , , . , .
-
.
, 12 . ,
, .
-

61


- . ,
, , - . : . : , -, .
III (1907 1912.)
, : . 1368 .

11 1912 .:
...
1) , , ;
2) , , , ;
3) ;
4) ;
5) ;
6) , , ,
, ;
7)
;
8) ;
9) , ,
;

62

..

10)
, , .
, III ,
--. , 22 25 1905 .
,
, .
(. 1)
(. 3 9)13 .
, ,
, .
, . , , .
20 1915 . .-. , , , , :
... ,

. 190 162. - 14 .

.: . . .7. .411.
., X.
. , 1990. . 55.
3
. .... .31.
4
.
5
.: . 1905. 12 .
6
.: . . ., 1917. . 15, 47 48, 51, 79;
Kanlidere A. Reform within Islam: The tajdid and jadid movement among the Kazan
Tatars (1809 1917). Conciliation or conflict? Istanbul, 1997. .76.
7
.: . .1. .4. .618. .30.
8
. .199. .1. .25. .96 96 .
9
.. 1905 . .; ., 1941. .97.
1

63

, . , 1905. . 1 12; .. - : 1900


1918. , 1997. . 1. . 17 18.
11
.: : 1904 1906 .
.2-. ., 1907.
12
.: .. . XX . ., 1994.
.16 17.
13
.: : . . 3. 5. . 2. ., 1912. . 134 135; .
// : : . ,
1999. .93 94.
14
.: : . 4. 4. ., 1915. .187, 196.
10

3. .

XX . ,
, .
. . ( 1891 1906 .
1917 1921. 1921 1936 .)
, . .
. ,

. ,
:
1)
;
2) ;
3) 1 .
1908 . .
: ...
. . ,
, 2 .

64

..

,
, , , .
, ,
3 .
, , - : , ,
, 4 .

. :
,
.
, .

(),
. ( )
, , , ,
.
.
, .
,
(). :
c (
),
. ,
, .

- .

65

,
. XX .,
( )5 .
.
, ,
, ,
. -,
. , ( ) : ,
. : , 6 .
1914 . . ( ),

.
.
; . , , () ().
, , , . , ,
. , , , , , , ,
. , (),
, , ,
7 .

66

..

: ? : , ,

, , , .
... , . ,
. 8 .
: , , , , .
- , , ,
, , . ( )
. ,
. , , ,
, .
, ,
, , , . 9 .

, , , ,
. , ,
.
.

.
, , .
, .

67

XX .
.
1905 .
.

. 1915 .
, , .
1917 . . 16 , 2 , 5 , 3 . :
, , -
.
10 .
10
. . ,
- 11 .
. , , ,

12 . 1917 . ,
. 15 1917 .
, . , , , , , , - ,
13 .

. 31 .

68

..

.
: , . .
, , XIX . , , .
. ,
40
.
1905 ., .
, III 1906 .,
-- . ,
.
( - . ..), .. 14 .

1905 1907 . .
(, ) ,
:
. .

15 .
26 1917 . ,
. , . , ,
. -
. . ( )
( ). 5 5 (), 5 () 5 . 5 ,

69

(): , , , . :
5 , 5 . (),
100 . 3 3 (). ()
( ) ( ). ,
16 .
( )
.
1905 1907 . . ,
,
--. . --, .. . , 1906 .
.
1917 .
. - () . ( ) .
, , .
, ,

. ,
. , 20
17 , - , - , . , ,
, . -

70

..

, - ,
.
. - ... : , , , .
.
18 . , , . ;
, ..
. , , , - ,
,
..
, , , .
:
.: . . 2 ., 1908 . 9 10 .
2
.: . 8 9 .
3
.: . . , 1912. 4 .
4
.: . . , 1913. 138 .
5
.: . . 3 . , 1903. 95 .
6
. . , 1915. 382 .
7
.: . . , 1914.
4, 67 68 .
8
. 67 69 .
9
.: . 131, 145, 160, 199 .
1

71

.: . 1917. 12 .
11
.: .
12
.: . 1917. 14 .
13
.: . 1917. 15 .
14
.: . 1917. 6 .
15
.: . 1917. 25 .
16
.: . 1917. 28 .
17
.: .
.,1917. .1. .46 47.
18
.: . 1917. 109.
10

3.
1.

( ) , , , -
: ,
.
: ,
, .. - , , - , .
- ,
- . , . : , , .. -, - , . -, ,
. ,
( ) , ,

72

..

. , -
.
, . - .
,
- .
,
.
: .

, . : 1917 1940 .; 1941 1950.; 1950- 1980- . .
, , . , , .
, , - , . , ,
,
,
.
, ,
,
. . ,
1917 ., -

73

, - , .
.

, -
, - . 1918 .
, , , - .


. , - , , , ,
-
. . -
, .
, - ,

, . - , ,
, .
,
. , ,
, -
. , ,
. , , 30-
, ,

. -

74

..

,
. 1917.
1 , ,
. - , - .
20 (3 ) 1917 . .
: ,

2 .

. , , -,
, .. . 17 (30) 1918 .
. . . - ,
3 . 14 1918 .,
. .
, , () ,
, ,
. , 1918 .
. , . ,
. -

75

- 5 1918 .
,
.., ..
...
. , , (, , ,
..).
- . -, - - .

, , .
1918 . , .
, , , , , ,
, , ,
, ,
. , , 4 .
, ,
. ,
,
... , , , , 5 . 6 1918 . ,
,
. , -

76

..

- , ,
6.
- , , . . 1917 . - , , ,
.
22 1918 . ().
, - , . 1919 .

7 .
,
, -
. , . ,
( , , .), . 1920 . , , , .. . - .

-. , . , ., ., . 1919 .
, , 8 .

77

, , .. ..
.. . ,
, ,
, , , ,
.
,
. .- - , , ( ). ,
, , . .- -9
. - , ,
10 . .- ;
, , ,
- 11 .
, , , . , , , 12 .
.-
,
, 30- 13. , -
, , ,
, , ..14
. 1923 . IV , . -

78

..

, ,
30- .

. ,
. -
. , . , - () 14 1920.
,
., .
.. 15 1920 . ,
300 .
: ; ;
. ,
, .
, . , ,
15 .
, , . .

,
. 16 . ,
19 1922 . , - 17 .
.
() 1921 . ( .)
(). ,

79

. 13 1922 .

18 .
. ,
.
1922 . ()
, : (
), ( ), ,
( ), , ( ), ( ), ( ). ,
, : 19 , , , , 20 .

. 1923 . .
. :
, , ,
. , ,
:
(, , )21 .
.. ( ), .

. ,
22 .

() 1923 . ( . .)
. :
1. , ( , .).
2.
.

80

..

3. ... , ..
4. .
5. . 23 .

.
.. , () , , ,
...
24 .
..
() 12 1923 . ,
,
. :
;
,
; ;
, , ;
;
25 .
, IV 1923 .26 , .
, .

. ,
,
.
. ( 1923 .)
15 1924 .
. , , -

81

,
:
, 27 .
., ,
, :
. ,

, 28 .
,
,
, ..
30
1925 .29
-

. - . -
, . 26 1922 .
30 .
1923 . ..
:
. 31 .
-

3 1923 .32
. 1923 .
- () . ,

82

..

5 1923 . ,
- ,
, , , 33. 12 - , . ,
, , 34 .
- 1923 . .
, ,
, 35 . , 18
1923 . ..

; () ; 36 . 1923 .
18 , 37 .
1923 . ,
, 38 . 39 .
, 18
9 18 28 40
446/72 21 1925 ., , . :
, ,
() : ) 14- ) 1- -

83

.
,
, .

, ,
.
. , , .
,
, , ,
, .. , . .
1- . 1925 . 100
150 5-6 . , 1926 .
800 30 42, 1925 . 152
2530 43. , .
41

.: . .39 41.
. .114.
3
.: .. ... .35. .574.
4
.: . 1918. 29 .
5
.: (. 1917 1918 .).
6
.: . 1918. 23 .
7
.: . - .
8
.: .. . ., 1992. .28.
9
.: . .17. .61. .104. . 43 62.
10
.: . .51.
11
. .43.
12
.:- . . , 1997. .368 371.
13
.: . . , 1931; .
14
.: - . . ., 1922. .7 11.
15
. 1920. 5 .
1
2

84

..

.: . .89. .49. .7. .2.


17
.
18
.: .
19
. .15. .1. .141. .35.
20
.: . .17. .61. .121. .1.
21
.: . .3. .60. .18. .5.
22
.: . .17. .60. .777. .187 187 .
23
. .112. .443. .38 39.
24
.: . .3. .60. .18. .4.
25
.: . .17. .10 11.
26
.: ().

. 9 12 1923 .: . ., 1992.
27
.: . .17. .112. .780. .9.
28
. .13.
29
.: . .89. .4. .184. .2 2 .
30
.: . .3. .60. .17. .6.
31
. .8.
32
.: . .17. .60. .1033. .14.
33
.: . .1028. .2.
34
.: . .61. .1028. .6.
35
.: . .1318. .1. .1551. .5, 7, 8, 13, 340 .
36
.: . .3632. .1. .364. .2.
37
. .1318. .1. .1546. .4.
38
. .3. .60. .17. .16.
39
.: . .24.
40
.: . .35,36.
41
.38.
42
.: . .17. .60. .823. .115.
43
.: . .1252. .1. .526. .20, 28.
16

2. 20 30-
() - .
20- -
- . , , -, , ,
, , . () (

85

) , . ( 1929 . ) ,
, . , , ,
,
.
5- , , -, .
, : -, - ; , - - ; -, ,
, , . , - , .
-
. - ;
.
, .
, ,
, , , - 1926 . . (, , )

: , , , , ..;
( , ,
..)1 . -

86

..

437 265 ( 105, 78, 132, 63,


21, 15, 5, - 3, 1, 1, 1, 8)2 . . .
.
13
1928 . :
)
;
) , ,
, 3 .
.
, 18 1927 . . ( 1928 .) , . ,
, : ,
...4 .

. ; , , ; .
, , 5.
, , , .
, 27 1927 . ,
,
6.

87

1928 .
, 7.
: , 9 28 1924 .
8. , - 1928 . .
() , 9.
( 1929 .) , , . - . 10 .,
10.
.
,
,
8 1929 . (, , 1990 .).
. 1929 .
, 11. , , , , ,
( ), (., . .) 12.

., , , . . , , , 13.

88

..

,
14.
1930 . . : , , ,
, , , , , , ...
. . .:
.
87% ( ), 12000 10000, 90 97% ... ,
,
...15. . ,
.
23 1931 . ( :
, , ,
(), ) ,
. .
8 1929 . .
1931 1932 .16







1931 .
6

1932 .
32

89

74
40
48

, , -

89



17. ,

. ,
, , ,
, , ..18
, , ,
.
,
, .
, , 300 19,
58820.
, , 17- ,
, , .
1937. . 16 1932 . , , , . , , 12-
, 5- ,
. 7- , 6- .
, , .
1932 . ( ) ,
, 1937 . 10 . 1937 .
7 -,
...

90

..

.. - , .
: . . , ,
9 1933 .
14 , ,
-. :
-, , -
, , , , - ,
, 21.
,
, , ..
1933 .; 3 10 .
1930 . 9 (. ). ,
, , ,
... (1920 .) 22. , 350
: ,
... 18 50 , ,
, ,

., . , 1) -

91

1918 . 2) . 3) , 23. . 27 26 1930 .


.
1932 . 24 . 10 - (, , , ), , , , . 1929 . , 1920 1921 . ,
, .
, - , . , .. . ,
, . 123 ( 95, 3, 25), 9
, .
1937 .
, , , , ,
, , , , , , , , .
, , , , . : . () .., -, ... (.. ; .. , .. , .. ) .58-1 -

92

..

. 17 1956 . ,
, 25. ,
, , , .
, .
.., ,
, ,
, ,
. ,
, , .
,
, ,
. .., ..,
.. .. 1949 1952 .

.
1937 .
.. .. 10 7 , ,
1938 . ,
.
,

,
. ,
-
, 1925 .,
, ... .

93

,
, -
. , : - -, - -, -,
-, , -,
. , , ,
- .
.
.
1930 . .
.
: , , 26.
, . , .
, 20 30- ,
:
1. (
, ).
2. ( - ,
, ).
3. ( -
).
4. (
).
1937 . : ,
1375 2550 .
35%
27%, 54%27. . 1936 . 50%28. - 59%29,
( ) 69%30.

94

..

. . ( ) ,
. 1936 .
, , 1935 . . 2124. 1935 .
( ) 51 31.
, , ,

.
, 1935 .
, , . ,
, , 32.
, -
. : (1928 1931 .), , .
() ( 1925 .).
.
, , ,
33. ,
, . , , ,
(, 34 ) ..
20- . , - -

95

. , . .

, -.
, 82 , .., III () ,
. , , .
, .... , 82-
.
30 1938 .
35.
- . , ,
, ,
.
, , 3- 36. 1939 . 8 ,
, 37 .. , -
, ,
. . : , . (. 1926. 14 .),
. (. 1925. 11 12) .. ,

, - -

96

..

, ,
- , , , .
,
. , ,

. .. .
- :
, .
, , ,
, ,
. - , , ,
.

. : 1917 1922.,

; 1923 1927 .,
; - 1928 1933 .; 1934 1940 .
, ,
.
, - , . - , . -

97

. - , .
:
. .17. .60. .796. .13.
.: . .15.
3
.: . .113. .871. .115.
4
. .3. .60. .17. .67
5
. .68.
6
.: . .52.
7
. .71.
8
.: . .83.
9
.: . .74, 77 78; . .17. .113. .871. .3 .
10
.: . .17. .113. .871. .38.
11
.: - ( ). .15. .2. .636.
.89 92.
12
.: . .1082. .174 175.
13
.: . .5263. .1. .42. .536.
14
. .17. .113. .871. .38.
15
. .393. .2. .1799. .65 65 .
16
.: . .75263. .1. .92. .170.
17
.: . .5263. .1. .426. .174.
18
.: . .42. .174.
19
.: . - .
20
.: . - .
21
. - 4494. .85.
22
. .304. .60.
23
.
24
.: . .901. .296.
25
.: . - 14485. .140.
26
.: . - 2152.
27
.: . .5262. .1. .257. .2.
28
.: . . 5263. .1. .7139. .3, 5.
29
.: . .1. .145. .1.
30
.: . .97. .4 5.
31
. .3. .60. .17. .98.
32
.
33
. .17. .68. .78. .168 170.
34
. .22.
.6. .13. .6; . .. 174. .1. .953.
.4 5.
1
2

98

..

. .3. .61. .608. .52.


36
. .122. .20. .306. .23.
37
.: . .19. .403. .8. 11, 12 24; .420. .10.
35

3. 40 50-
.
. .
,
40- , 1947.
1.
. . , ,
70% ,
. , , , 1937.
,
60 70% 2 .

,
, , .. , .
, , . ,
: ,
,
,
..
9 1944 .
, ..3 , ..4 .

99

. 10 1943 . : 5 .
31 1943 .
: 1. . . 2.
. , , , 6 .
. . 1943.
,
( 30
1923 .) .
7 . ,
.
,

, , () 7 .. (1943 . ..), :

8 .
1944 . ()

. () :
1.
2 5000 , 1500 , 1400 , 700 .

100

..

2. 1944 . (5000 .)
.
3. () 60
40 , 50%
9 .
6 1944 ., :
1) ( ) . .
2) (
) . 10 .

. , 28
1945 . 7 , 11 . 1408 10 1945 . , 15 1949 . 12 . . , . , 13.


II 1946 .
III 1946 .
IV 1946 .

125
150
15

57
94
6

18
61
0

39
33
5

68
56
11


. ,
6 1949 . .. ..
28 , 16 14. -

101

, , .

,
, 15 . 1956 .
.. , .

.
.. (), (),
()
-- ().
.
. , ( ) , , , 14 1952 .
, ,
, , : ; ;
;

, ..16 6
1952. .17.
.
. , 1945 . 17

102

..

1953 . 18 18.

,
.
,
.
. 1943 . 1000 ( 500
), 1944 1946 .
.
, ,
1000 .
40- 50- . ,
40- ( 30- ) :

. : .
- .
, 1954 . .. .. , :
,
, - .
18609 , , , , 18
, , .
400 , 19.
7 1954 .
-
, ,

103


, 20. ,
- ,
21.
, ,
, . - .
30- , ,
, .
, , :
.
. - , , . ,
,
10 1954 . - .
, . ,
, , , . ,
, , ,
, , 22.

. XX 1957 . ,
, .

104

..

50 60- -
,
.

, - .
20 30- .

, , .
4 1958 . - . :
, , 23.
50- 60- . , , : ,
, (1958 .),
(1959 .), ,
, (1962 .),

(1961 .), ,
, , .
,
( 1960 .). .
,
13 1960 . 24. .

105

, 19 1960 . - , . , ,
: .

: (1964 .) (
). , . .
, ..25
- , , .
, , . , 1958 1962 .,
, , ,
, , , .
, ,
.
, , , 26. , , , . ,
60-
, .
1961 1965 . 1234 , 640, 36 27 (
34 -, 2 ).
5 1964 . .221 1 -

106

..

.-..
,
,
- 28.
, . . 1960 . , . , ., ;
,
, ;
, .
8 29. 1960 .
3 (), .
. 30.
. .. , : , 31.
, ,
, ,
. 1962 1963 . 32. ,
, . ( ) ..
33
1970 . .
.

107

.
,
.. . 16 1961 . , ,
, ,
: .
. , , :
-, , , -
,
;
-, , ,
;
-, , ;
-, , , ,
, , ;
-, ,
;
-, , , , .
.
34.

108

..

, .
-
. .

35. ,

.
, (1958 .).

20 30- . 10 , 1969 . . . ,
. - . ,
, . . 200, , 26 10, 40 210 ..
.

. , , 1968 . 300 , ; 150, 200.

109


, , , , .
, - , . ,

, , .
, . , . , ,
.

,
, ,
,
,
36.

,
,
. 60- , , . (1961 .) .. . 1963 . 1964 .37

,
,
,
..

, , - ,

110

..

.
, ,
200, . 120, (),
, - ( 2 )38.
,
8 1929 .,
.
,
,
... ,
39.
14 1964 . (
) .. - . .. , 1965 .
,
. 40.
1966 . , . ,
, , ,

: . 50 . 18 1966 .
41.
8 1965 .
( :

111

) . , .
60- ,
:
1967 . 1960 .
42,7% 7480 43. 60-
7523 1966 .
7274 1971 .44
1960 1969 . 45:
42

1960 .
20914

1969 .
16321

13008
2307
1179
259

7352
962
1096
226

1970 1975 .
. 5 ( 1971 . 1976 .) 7274 7038, 50 . 5 6, 1981 .
7007 46.
25
( 47):




1960 .
20914

1969 .
16321

1975 .
16321

13008

7352

4189
7024

, ,
. 5 1983 .
. 1984 . ..
. .. - .

112

..

.. : . 3 1986 .
.. ,
. 1986 .
- , . 1987 . ,
. -
. ,
, 80- . -
.

.: . .3. .60. .14. .59.


.: ... . .331.
3
.: . .3. .60. .2. .1, 2, 4.
4
.: . .10.
5
. .17. .105.
6
. .108 109.
7
.: . .106.
8
. .107.
9
. .110 111.
10
. .112.
11
.: . .6991. .4. .1. .13.
12
.: .
13
.: . .6. .83. .1 .; .2022. .1. .; .4. .203.
.1 .
14
.: . .3. .65.
15
. .3. .60. .17. .128 130.
16
.: . .28. .100 101.
17
.: . .99, 103.
18
.: . .17. .114.
19
. .14. .90.
20
, .
9- ., . . ., 1985. .8. .429.
21
.
22
. .448.
1
2

113

.: .. . . .222.
24
.: . .6991. .3. .208. .3 43.
25
.: . .3. .60. .15. .89 98.
26
.: . .79 87.
27
.: . .6991. .4. .173. .192.
28
.: . .1764. .21.
29
.: . .359. .52.
30
.: . .. .161.
31
. .6991. .6. .220. .35.
32
.: . .80. 171 178.
33
.: . .. .1752. .8.
34
. .5. .62. .37. .154 166.
35
.: . .160.
36
. .6991. .6. .215. .8.
37
.: . .3. .1417. .57 71; .1457.
38
.: . .597. .10,12.
39
. .5. .33. .162. .202 205.
40
.: . .6991. .4. .173. .5, 6, 269; .170. .14 19.
41
.: . .6991. .6. .1. .6.
42
.: . .1.
43
. .5. .61. .32. .153.
44
.: . .. .165.
45
.: . .5. .62. .37. .31.
46
.: . .. .187.
47
.: . .5. .62. .37. .31 38; . .6991. .6.
.912. .34.
23

4.

1. -
80- 90- ,
, .
. 922 .
,
, - -

114

..

. .

, :
, , .
.
,
, . ,
- : ,
, 53,2% 39,9% , 30,8% 20,1% 43,3%
38,2% 1.

90- , : , ( )
.
.
. , . , , , , .
( )
. , ,
, .
, , .

115

. ,
.
, , .

- . ,
.


,
. -, , XIX XX .
. -,

,
2.
. XX . ,
. 80-
,
, . ,
, . : , ,
, , ,
, , .
, 3.

116

..


, 90-
- . (
), 11 ,
1988 . . I
( 1989 .) . :
4.
,
1989., ,
. 12 , ()
. 5. (1991 .) .
,
.
, , ,
, .
,
;
6. ,

.
,
. II 1990 .

, .

, , ,

117

7. 16 1991 . -, 8. , .
1993 . .

.
1993 .,
. ,
: , ,
, 9.
, , ,
. , 1996 . V ,
,
, - ,
, . - , 10.
, 90- ,

.. h ,
, , , ,
(), , , .
,
, - , -

118

..

, ,
11.

,
. , , 1990 . 27 1991 . . : , 12. ,
1991 ., , , .
,
. ,
. , II 1993 .,
,
. , ,
. , 13.
(1995 .)
, 14.
- , 90- , .
.
1991 . .
, . , , . 1 1992 .15
1 .
( -

119

) , : , , 16.
90-
.
, ,
,
.
,
- , , - .

, . -
17.
, ,
, .
.. ,
.
18.

,
, ... 19. 20 1996 .
( () ). ,
. , . , , -,

120

..

... 20. :
. XX ., ,
, . ,
, ,
.

21.
, ,
1996 .
,
.
, .
-, ,
. ,

22.
, , .
,
. , ,
. - .

.

80- 90- .
1991 . c23. ,
, .
. -, -

121

, .
, .

( ). , ,
80- . , . , ,
. , , . , , ,
.
, . , , , , ,
. .., 1991 1992 .24
, , .
1990 . , , ,
. ,
-
. , ,
, , ,
, . , ( )
-

122

..

. - ,
, , . 1991 . , 25.
,
90- , ,
.
, 1992 . . ,
,
, . ,
, ,
. ,

,
26. (
), 1992 . , , ,

27.
- , , ,
30 1996 . .

, 28.

, , .
, ,
,
.

123

(48,8%) (30,7%) 29.


()

, (,
) . , . , ,
30.
, ,

. . , -, - ,
. , .
, , . 1000- , 1100- . (
1990 .) . .., , , ,
- 31.
, , , . , , , . ,
- , . . -

124

..

, -,
, , , -, ,
32.
- , , , ,
. , , . - . , ; ; ; ,
, .
,
,
- , , -
. , - ,
1990 .
,
.
1990 . , ( 1990 .),


- 33.
, . ,
, . . 8

125

,
34.
. 1993 . .
,
- .
1997. 35. 3 ,
, - - .
- ,
.
, . ,
, , . : , , , ,
36.
- , .
, . , 6 1992 .,
, , ... , ,
,
, 37.
, 1992 . , ,
. ,
-, .

126

..

... ...
38.
.
. (. .1,2).
1
1994 .39 (%)


,

,

64,5

31,6

55,4

23,2

21,5

35,0

20,0

33,1

9,8
2,3
1,9

12,2
17,4
4,0

12,3
9,2
3,1

12,2
24,3
7,2

2

1990 1999 .40

1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999

-
224
289
441
529
643
759
867
932
1027
1175

154
207
333
399
482
574
653
695
802
937

- -

60
67
89
96
121
141
158
170
171
178

6
9
12
25
31
33
43
48
42
48

4
6
7
9
9
9
12
12
12
12

,

, 996 .
802, 144, 39,
14. ,

127

: 1)
; 2) ; 3) , . , .
78%, , ,
16,6%, 4% 1,1%.
, .
II , 31 2 1997 .,
- . , II, ,
. ,
, , 41.
, .
. , : , , . , ,
.. 42. :

.
, , ,
. ,

:
, , 43.

128

..

. , , , 44. , .

,
. 1988 . 50 - : , ,
, , , , , ; ,
,
. ,



45. -
, - , .
, , ,
, 46. 10 1996 .
..
.. , ,
, , .
... , ,

47.
.., , ,
,

129

,
,
... 48.
. ,
. , , - . , , . , ,
,
. , , .
, ,
. ()
.
, ., .

: , ,
, , -.
49.
, ,
. 1995 . 2494 , 1997 .
2738. , , . - , , ,
, . .

130

..

, - , .
, , .
- ,
. - , , - ,
, 50.
- , -
.
,
, , . , , , :
, ,
.


,

. , , , , 51;
, , ,
- ;
-
, ;

131


( ) ;

.
- . ,
-, .
- , :

.
, - . - .. , ,
- , - ,
-
. , , - ...52.

,
,
, , .
- , . - . ,
,
, .
1 1997 .
53. , ( , , -

132

..

,
, ),

,
54.
, . ,
, , ,
15 ,
.

() .
, 31 1998 . , . :
, , , , ..
.

, . , .



. 30 1997 .
, . ,
15 1998 . .

133

. ,
. .
1 1998 . 302 ,
69,
13, 211
, 9 55. . 8, 9, 11 56.
, .
1998 .
: , ,
, 57.
,
.
.

. , .
, ,

. , , ,
.

- , .
-

134

..

, . , , . ,
58. , , .
1 1997 . - , ,
.
, . , , . , , :

;
, ;
,
;
, ,
59.
, , , , , , , -

135

.
.
, ,
: ,
, , ,
, ,
, -. , - , , , ,
, , 60.
20 1998 .
.
..,

, .
, ...

.
. ,
,
, 61.
,

.., 25-
, ...
-
, , , .
,

136

..

,
, 62.

, .. ,
, , ,
... , , , , . , , ..
63. , , 16 1998 .
.
.
64.

.
, , -
- , - .
, , .

,
, 65. , ,
, : , .
,
,

137

,
. :
1.
() , , .
2. ()
, .
3. ,
, , , , 66.
,
- , . ,

, .
, ,
, .
,

, ,
, .
,
,
(
, )
.
.

138

..

1
.: .. : , // :
. ., 1995. . 165.
2
.: ..
XVI XX . (- ) //
. . II. , 1994.
. 112 113.
3
.: .. 80
90- XX . ( ) // : , , . , 1997. . 278.
4
.. // - . . 1997. 11 (). . 44.
5
.: . . 8246. . 1. . 10. . 159.
6
.: . - 1990- // : . , 1997.
7
.: , , , II
// . , 1991. 28 . . 6.
8
.: . . . 873. .1. . 18. .6.
9
.: // . 1994.
10 .
10
.: . ... . 260.
11
.: . h // . 1997. 4.
5 11 .
12
.: .. , , // - . . 1997. 11 (). . 48.
13
.: . . 8247. . 1. . 23. . 86.
14
.: . 1993 1995 . , , . , 1995. 22 .
15
.: . . // h
. 1992. 4 .
16
.: .. . ( , , )
// . . I.
, 1992. . 42.
17
.: . ... . 261.
18
.: .. .
., 1998. . 150.
19
. . 8246. . 1. .161. . 5.
20
. 1996. 3.
21
.: . ... . 262.

139

.: . .
. 18.
23
.: .. ... . 23.
24
.: ..
//
: . ., 1995. . 250 251.
25
.: . . 8246. . 1. . 160. . 77.
26
.: . . 8248. . 1. . 9. . 4.
27
.: ..
// . ., 1994. . 130.
28
.: . 1996. 1 (.).
29
.: . // : . , 1997. . 218.
30
.: . ... . 265.
31
.: ..
// . 1997. 17 .
32
.: .. - // : , , .
, 1998. . 6.
33
.: , . ., 1994.
34
.: : .
, 1997. . 15.
35
.: .
. . 112.
36
.: : . , 2001. .90.
37
... . 48.
38
.
39
.: .. : ...
. 164.
40
.: . . . 96.
41
. 1997 4 .; . // -dily. 1997.
4 .
42
.: .. ... . 10.
43

14.02.1998 . 14.02.1999 .
, 1999. . 23.
44
.: .. : // . 1998. 24 .
45
.: .
. . 108.
22

140

..

.: .. , // . 1997.
. . 14 15.
47
. . . 18.
48
.. //
. , 1998. . 275.
49
.: . // . 1998.
1. .42.
50
.: .. ... //
. 1998. 24 .
51
.: ..
// . 1997. 24 (). . 10.
52
. . . 24.
53
.: . . 28.
54
.: . 12.
55
.: .
. . 16.
56
.: . . 21.
57
.: ... . 33.
58
.: .
. . 68.
59
.: . . 16.
60
.: .. ... //
. 1998. 24 .
61
. . . 96.
62
.: . . 23.
63
.: . . 112.
64
.: ... . 9.
65
. . 18 20.
66
.: . . . 38.
46

2. :

-

. , .
1.
, , . -

141

, . , , ,
. ( ) , .
80- (
) .

,
. 18 1986 . 802 1998 .2
. .., 60 80-
: 47% 1967 . 59% 1980 .;
15,7% 1980 . 3.
80- .
, 1989 1990 ., : 34,1% ; 30,4%
; 43,4 19,1%, . 1994 . 66,6% .
. ,
, .

. , 60
1990 . 63,3% . 1994 .
84% . . 1990 . 20,4% 20 24
36,7% . 1994 . 53% - 25 61%
, ,
.
. 1990 .

142

..

(64,4%) : 20% , 44,4% . 20,4%, 31,7%. 22,3%


38,7% .
1995 .
, : 72%
, 62% -, 34% . ( 22%)4.
: 67% , , 5.
, .
: ; ; ;
;
. , , , , .
66,7 % 76,4%
( 1990 .).
7,9 15,4%6, . , ,
,
47,7% 7. (
) : 1990.
3 4 8.
90- . , ,
. , 1990 .
79 , 1995 . 163, 1998 . 200 1999 .
9.
, , .
,
-

143

. 9% 10.
: 2/3
, 8,3% ,
; 60% ( ) 45,7% , , (); 90% .
. ,
(1991 1992 .), 20 29 : 43,0%; : ) 67,5%;
) 73,3%; )
85,4%11. , , , ,
, . -
. , . , , 1990 . , : 61,1% , ; 43,2% ; 37,7%
12. ,
: 78,4% , .
, 1991 1992 .
. , (30 45 55%) (20 29 40%)
. 1990 . 57% - ,
; 25
(56,2%). 47% (
1989 .). , -

144

..

, , : ,
?, 33,5% - 44,6% . 1991 1992 . .
:
( 1990 .) 13.
, . .., ,
- , , ,
.
.
, ,
, , - , . ,
.

, , . , 14.
,
- ,

; ( ) . ,
, , ,
, ,
, 15. , ,
XIX XX . , -

145

, .
,
. , , ,

. , ,
, . ,
XVIII . .
II 1788 .16
. , , , , , , - .
,
: (
), (), () ().
17.

(), 18.

. .
. 19. . -,

. -, :
1 1990 . : 55 ,
12 ; 40 11, 60 44 .
1, 8 20. -, , -

146

..

, .
, , , .
. 90- ,
,
. ( 1990 .) ,
,
21.
, , , - . 1995 1996 . ,
, . 22.
90-
- .

( ),
() , ()23.
. () ,
I 1989 . ,
. . ,

: 1989 . - -, 1990 . -. 24. 90-
-

147

.
, , , . , . :
, 25.
,
.
,
. , 90- .., 26.
, ,
, .
, 1992 1993.

, ,
, , ,
.
, .
,

. . , , (),
, . , ,
,
27.

, ..28. : ...
.

148

..

. .
...
29.
- . 80- 100 30. 19 1980 .
. 1990 .
-31. , , , , , , .
, , ,
32.
, 1948 . . . , ,
. ,
, , . 1965 .
-.

.
, -,
33. , , , .
,
, , . ,
, ,
, .

,
,
, ,

149

. , , , , ,
. 34. , , , , ,
. , . , . ,
,
.
1989 ., 1100- ( )
200- 35.
.
,
.
.
, .
. , 36.
.
, .. , , 37.
, , .
. ( , , , )
, .

(): .

150

..

II 1990 . . . . , , 1991 ., , - , 38. .


. , , , . 1991 .
39. , , .
, , , . 23 1992 .
40. - .
. . , ,
,
41.

1992 . , . 22
, ,

,
,


42.
. . , .. , -

151

, . , , , ,
, , 43.
31 1992 . ,
, . ()
44. 30 1992 .

,
(
), 22
1994 . . : 1)
(): :
; 2)
, ...45.

, , -, , -, , ,
-, , - ,
46.
, ,
, . , ., ,
, 47.
. . . ,
(
). -

152

..

2 1993 . .
. , , , . . , , . 48.
1992 . 1994 . . 1992 . VI , 700 .


. (). , , , , , ,

.
1994 .
. , . , , ,
,
.
, , 49.
, , , 20.09.1994 . .., : , ... ,
. 21.09.94 . ... . ...
. 50.
1994 . ,
. --

153

, . - 51. , ( 250
). , 1 1994 . . , () . .
, .
, ()52.
, , . , . , ,
53.
23 1994 . - ., .
,
1994 . ,
., , 500 418
54. . , ,
.
.
, ,
, . . ,
. - : , - -

154

..

. , . ... , , 55.
, , . 9 1994 .
56. .,
,

. ., , ,
57. .,
. : ,
, ,
. , . , , ,
, , , 58.
II . . ,
II , . : ,
, - .
, ... 94- ,
, ,
.. , II
... , ... 59.

155

. , - : , -
. 1992 . - ,
. ,
. ,
, , , . .
, ., (), 60.
400 ,
100 ,
.
. , , .
. ,
, VII . .
(
, ). . ,
61.
II 23
1995 . 404 275 .
, , , , , , . , 80%
, ,

156

..

. , , , , . ,
, . , , , ,
62.
( )
, .

.
, ( ). , ,
. 63. ., , , 64, .
, .. ,
, - ,
,
.
,
. , , , , , ,
65.
. . , . 1995.
( ),

157

.
, , , ;
..66
. .

, .
1995 . :

II67. , ,
13
, . ,
. 1995 . .
. ,
, 1995 . , , 68. 1995 .
,

. 1954 . . ,
, , .
, .
, . , .
, 69. ,
2- . .
, ,
1979 . 1987 . , -

158

..

. 1990 . : ,
. .. 70.
-
.
, 1992.
.
1993 . .

. ,
, , ,
, , , , 71.
, , , , 72. , ,
, , ..,
: . 73.
, , , , .
. :
( ,
), ,
74;
, ,
.
200 ,

159

.
, , .,
. : ? : ?75.

.
1995 . ,
, .
, .
,
,
, , 76.
,
, . , 11 1996 . .. .
,
77.
.
. , -. 16
1996 . : - ,

, ,
- - .. 78

..
. .. , ,
. ,

.

160

..


630 ...
, , :
, , , ;

;
,
, , ...79.
1996 .
, . -, 19 1996 . 23 , : () ,

, 80.
22 1996 . - .81. , . -, ,
. , 30 1996 .
,
82.
, ,
. .83.
,
. , 1994 1996 . ()

161

,
, . ,
1 1996 . ,
10 ,
. - , . , . ,
,
84. : , , ,
- . ,
,
, ,
:
1. .
2. . . ., ,
.
3. (),
.. , .
4. 1996 . ,
, .
5. ,
,
1995. ( -
)85.
, ,

162

..

. ., ( ) ,
, .
,
, - 86. , 1996 . 653
, 104 , 148 87.
( ) .

. , , ,
...
, - 88. 28.05.1996 . ..
,
7 10 . . -
, , , (), , .
, 89.
1997 . -
. ., ,
90. ,
1995 ., .. , , , . , , . ,

163

- . , (- )
...
, ... /
: , -, 91. () , .
, 1997.
. 9 1997 . - , , . . , 738 5 13 ; ,
, ; 10000 ... 1993 . 164
. -.
, . . -, ( ) . -, ,
,
, ....
, , ; ... , , , , ., , 92.
.
., 1995 . , . 15 1997 . ()

164

..

. 18- () ,
28- , 93.
, .
, .
, .
1997 .
, , ., ,
, , -,

, (700
). -,
94. -, - ., ,

, 95.
,
. ,
,
, . ,
,
. , ,
, ,
, 96.
. , , , . ,
-

165

-
97.
. . 11 1997 . , . ( )
, 98. 20
1997 . , .
, , .
,
99.
14 1998 . .. 100. , 12

...
, 3 .
: (, ), (. ), ( . ). ( ), ( ) ( ).
, . , , 35 ,
10 , . 101.
,
. , , , 23 1998 .

166

..

.., 102.
()
14 1998 .
. 718 . : 1) ; 2)
; 3) 103. - ,
.
..,
: , .
.
, . . , :
?. ,
, ,
. 104,
.

-
. , , , . , , :
, .

.
, . (
1 4 1998 . )
, -

167

105.
,
, . , , ,
, , ,
.. , - (), ,

,
, .
17 , , ...106
,
, , . ,
,
. .
.
(430 686) - . - , -
107.
, :
...2.


.
3. , .

168

..

5. ... 108.
,
,
, ,
. , . ,
, , . , ,
.
- 1957 . .
, , , . -, .
. 1984 . 1986 .
. . , . (),
-,
. 1994 . -
.
-
, : , , . , . , .
.
. ...109.
, : 5 , 43 900
,
,

169

, 2
, 4 12 .
, , , .

, , . , ,
, , . , ,
,
110.
, , , . , , , , ,
. -
, , . .. : , , ; ,
, , 111.
, - , , . , , ,
; 112.
,
-. , . -

170

..

,
; , , , , .
.
(, ) , , .
, , .. 113.
.
,
. , .
, . , .
, . ,
, .
.
, ,
,
.

- .

: ,
. , !

.: .. .
., 1998. .68.
1

171

.: . ( ). . 8.
3
.: .. // : . . 212.
4
.: .
5
.: .., ..
// . 1993. 3. .144.
6
.: .. : // - : .
, 1994. .95.
7
.: ..
//
: . ., 1995. . 254.
8
.: . . . 873. . 1. . 148. .7.
9
.: . . 28; .
. . 38.
10
.: .., .. ... . 144.
11
.: .. (1992). , 1993. . 10.
12
.: . ... . 215.
13
.: .. . . . 52.
14
.: . ... . 252.
15
.. . . . 248.
16
.: . // .
1997. 25 .
17
.: . 99 // . 1997. 2 (). . 25.
18
.: . ... . 105.
19
.: . // . 1993. 3. . 57.
20
.: . . . 873. . 1. . 142. . 6.
21
.: .. - // . 1995. 3. . 63.
22
.: . // . 1997. 2
(). . 23.
23
.: . : . ., 1998. . 85.
24
.: .. // : , , . ., 1994. .159.
25
.: .. ... . 108.
26
. // . 1993. 10.
.159.
27
.: .. ... . 109.
28
.: . ... . 58.
2

172

..

? - // . 1994. 3 .
30
.: . , , !
// . 1995. . 198.
31
.: .. //
- : . . 198.
32
. 99 ... . 25.
33
.: ... : .
/ .-. .. , 1997. . 173.
34
.: . // .
1997. 25 .
35
.: . . . 1 29; . 1990. 1.
36
.: .. ... . 124.
37
.: .
. .10.
38
. 1991. ( ).
39
.: .. ... . 198.
40
.: . // [-]. 1998. 18 . . 4.
41
. ,
/ . // . 1998.
12.
42
.. ... . 112.
43
(). 1991. 6.
44
.: . 1992. 2.
45
.
. . 44.
46
.: ., . // . 1996. 21 .
47
.: . ... . 4.
48
.
49
.: .. ... . 116.
50
.
. . 71.
51
.: . ... . 60.
52
.: .
. .28.
53
.
. . 78.
54
.: . , ... // . 1995. .198.
55
: , . - // . 1996. 6 .
29

173

.: h h
// . 1994. 9 .
57
.. ... 256.
58
. , ... // .
1995. .198.
59
. ...// . 1998. 12 .
60
. , ...// .
1995. .198.
61
.: . .
// . 1995. 18 .
62
.
. . 116.
63
.: . . 118.
64
. ... // . 1998. 12 .
65
. . .30.
66
.. ... . 256.
67
// . 1995. 21 (26 1 ).
68
.: . ... // . 1998. 12 .
69
... // . 1996. 6 .
70
.: . . . 148.
71
.: .. : // . 1994.
7 8. . 52.
72
., . ... // . 1996. 21 .
73
.: . ... . 255.
74
.: -, // . 1995. 24
.
75
. ? // . 1995. 31 .
76
.
. . 160.
77
.: . 1996 .
78
.: .
. . 6.
79
. . 18 19.
80
.: . 1996. 12 ().
81
.: . 1996. 28 .
82
.: . . . 35.
83
.: . 1996. 28 .
56

174

..

// . 1996.
12 (.).
85
.: . ... . 59.
86
.
87
.: ... . 108.
88
. // . 1999. 1 (2).
. 53.
89
.: .
. . 39.
90
. ... // . 1998. 12 .
91
. . . 60.
92
. . 71.
93
.: . . 81.
94
.: . ... // . 1998. 12 .
95
.: . // . 1998. 17 .
96
. - //
. 1998. 5 .
97
.: .
, , . . 10.
98
.: . . . 84.
99
.: .
100
.: . // . 1998. 5 .
101
.: () . , 1999. . 56 61.
102
.: .
. . 161.
103
.: h . // . 1998. 17 .
104
. 1998 14
.
// ()
. : , 1999. 9 15 .
105
.: ... .3.
106
.: ., . ; //
. 1999. 13 .
107
.: . ,
// . 1998. 7 (.).
108
.: () ... . 26.
109
. -:
// . 1998. 26 .
110
.: ... . 3.
84

175

.. // .. . . VI:
. ., 1966. . 218.
112
.: .. - . .,
1997. . 5.
113
.: . // . 1995. 3 4.
. 86.
111

3.
XVIII . , - . XIX . ,
. , . ,
, , , , XIX .
., . , (1905 1906 ., 1917.).
.
1917 .
- - .
, . , .
, , ,
.
,
.
, , - . , : 1
2. 12 ,
,
, .

176

..

: , ;
;
; .
,
, .
, , . , . ,
, . ,
, .
, .
()
, 3.

.
, , ,
.
.

4.
, 19 21 1992 . ,
5. : 19
; 20
6.

177

,
.
28
29 1997 . 7.
20
, , , ,
. - . ,
, ,
.
8.
28
- . , ,
.. , , , 9. , ,
. .
. 90% ,
. 60 80%
, , ,
, , .
,
,
.
58% . , 12%
.

(.. ), .
: 65%
,
;

178

..

; 83%
.
. 90-
:
, ;
; .

: -, ; -, ,
. , . . , , , .
:
.
XVI.
. 10.

: ; ; ; -
. , , .
, ,
, . ,
, -

179

XIX XX ., - .
, .
XIX . ,
, .
,
, , .
,
: (), () ().
I 1995 .11 (), , , . , , 12. , . . ,
.
.
,
,
-. , ,
: , . 1000-
, , . .; , , 13.

1881 .

.
, . .

180

..

1993 . ,
, . 1 1993 .
, 40 , , , 200
14. , , , . 1997 .
120 , 69 ,
258, 27315. 2001 . 10 - .
. 1000- 1990 . , . , ,
... , .
, ,
, , ...16 .

, . :
. .
, 4- , , :
95, 48, 290 17. 1998 . 18.
, . , , ,
- . ,
,
,
.
, , ,
, 19.
, -

181



20. , , , , . ,
,
: 1) , , ; 2) , , ; 3)
, ,
; 4) ,
, , ,
,
.

. . ,
, , .
,
, , . 1997 .
150
. ,
, , -
, ... , , , ,
...21.
-, , , -

182

..

, .
,
, . .
. (., ., .) .. , , , 22.
, 1997 . , 23.
.. .

; ,
; , ; ; - 24.
.
. ,
, .
.
, ,
,
.

183

. 6 1997 .
25.
. 29
1998 . .
, , .
4 : , , . 15 1998 .
20 , . , 24
19 2000 ., 4- . .
, . .

, - . ,
. , ,
, . . : , 26. XX .
, (.. ) ,
, ,
.
, .
VIII
., , , . , -

184

..

-, -, ( )
, .
(--)
- .
, , ,
() , -, , , , - , , , , , , ,
27.
,
, 28.
. , , ,
, , . ,
, . , ,
,
. , .
8 10
. ,
. , : , , - .
,

185

. , ,
29.
, , , . , .
, , -
.
.
- ,
. -,
.
, . ,
, ,
30. : ,

, . -,
.
,
, ... , 31.
, ,
.
,
. ,
, , - .
, - , . -

186

..

.

. .
1996 . : , , , , : - - ,

, - ,
32. 19 1996 . ( ) , , . ,
. , - . ,
. , ,
,
. - . , -, , -
, .
-, , , , . 33.
, ,

187

:
34.
1998 .
. ,
. , .

, , .
:
, - .
, ,
, ,
, ,
, , ,
. , .
. . .
.
, . , , -, - , ,
35.
.
,
. , -

188

..

,
, 36,
... , , , ,
, . 90- . ,
-. . ,
, , , , , . ,

, ,
.
. , ,
, .

, 37. -, , , . 1994 . (13% -), ,
, .
, , , . 1990 . -
(47,1%) 38.
- .
, . -

189

, , ,
39.
, - - , 1400 .
-
,
, 1400- 40. , .
.
, ,
1400- .
,
. ,
- . , ,
.

. - . ,
-
, - . , ;
,
, , --, ; , -

190

..

; 1400-
, -41.
. 90-
,
, , , , - . ,
, .
,
. ,
, , XIX XX ., , , , , ,
.42 30- , 43. 1940 1980 . . , , . - .
, ,
. ,
, -
.
1990 .
44,
- ,
, .
, - .

, , -

191

, , ,
. ,

45. , (1990 .),
. :
1)
;
2)
;
3) - (
, , ..);
4) ;
5) ( , ), , , ;
6) , , , ;
7) ;
8)
;
9) ;
10) 46.
- ( 1991 ., ),
( 1994 ., ), (1993 .)
( 1994 .). 1991 .
, - . 200
2 , . , ,
, , ,
, , , 47.
,

192

..

XIX XX ., .
,
. ., ., ., , , .. 48

.
90- .

.
. , (), (),
(). 1993 .
, , , 1994 . 49.
,
. ,
, . . ,
.
, , , , .
.
. 90-
.
,
. , . ,

193

- .
.
1997 . - , , . , , 50. .,
- .
: , , , , , , .

51.
, , 52
. ,
, . , , 90- ,
.
, , - , , , , , , , .
, , .
, . ,
..,
.

, : ) , ;
)
, ; ) -

194

..

,
53.

14
1998 .
19 1998 .
,
,
, , , ... , , . ,
... 54.

,

, ,
.
. -, , . ,
, .
, . , , . , , . ,
, ,
. ,
, - 55. -

195

, .
,
, , -, ,
; -, , .. -
, , - 56.
57.
- . - , , , .
.
. ,
I. . , . 1716 . 1787 . II -
58. 1878 . , .. -, . , , . 1921 . .. , , ,
1963 . , ..
59.
. 80- XIX .
, .

196

..

, .
. . 1907 .
,
. , , .
.
: 30 40-
, 60. ,
. .
(.) (.).
, ,
. , - . - , , .
71 , ,
, , 61.
1995 . , .. 62. 7
1996 . , , -. 5- . ,
63.

. ,

. , 64. , . ,

197

, . ,
.

, .
.

65.
- ,
- .
,
. , ,
, , , , . , , .
,
- , .
:
, , .
. , ,
.
,
.
, ,
.
, , XX ., , ,
, . . , -

198

..

, , , . ,
, ,
.
, 20
, , . ,
. , , , . , ,
, .
, 60
: (16), (37),
(1), (2), (4), (2), (1), (1),
(2). ( : 1 1999 .
1230 10 , 30 ).

, 1999 .
802 176
. ,
. , , , . .
1999 . . . . 1999 . 6 ,

199

- ().

1999 2000 . 10 .

.
. .
.
, - ().
.

.2 . 23 , . - ,
, .

,
,
.
.


. , .
,
.
2000/01
108 1373 .
, 10% .

200

..



.

,
.

.
, , , .
,
, ,
. ,
. ,
.7 .6:
.
.
2000/01
, ,
, ,
. , , ,
, ( ). , .
, ,
, . -

201

, , .
- . .2 .23, :

, , . .4 .6 ,
(

( )
).

(.5 .6
).
,
,
, , ,
,
. ,
-, , .
18 2001 .
1998 .
(.) .. (.). , , ,
1999 . ,

202

..

1995., 8 1998 .

1999 . , ,
,
. ,
1999 . 1 . . ,
, 1999/2000

4- . , , , .. . , ,
10 1999 . ,
.

, . ,

.
(..) 2001.

.

66.
: ; ,

203

; .
, (..) -,
, .
, , ,
. , , . , .

.: . 1991. 8. .15 30.


.: . 1992. 16 21 .
3
.: . 1991. 8. .17.
4
.: . :
// . 1995. 7. .80.
5
.: . . , 1992.
296 .
6
.: . . 873. .1. . 161. .20.
7
.: . /
. // [ - ]. 1997. 21
.
8
. ... // . 1997. 31 .
9
.: .. // . , 1998. .608.
10
.: .. // . , 1998. .104.
11
.: . 1995. 3 .
12
.: . // . 1998. 12 .
13
.: .
, , . .18.
14
.: . . 873. .1. .165. .129.
15
.: . . .31.
16
-. //
. 1994. 10 .
17
.
. . 60.
1
2

204

..

.: . // . 1999. 1.
19
.: .. .
., 1998. . 82.
20
.: . . .13 14.
21
- : .
. . , 1998. .100.
22
.: . - 1997 .
23
.: . .121.
24
.: . .133 158.
25
.: . . .64.
26
.: ., .
// : , ,
. , 1998. .77.
27
.: .., ..
// . , 1994. .23.
28
.: .. //
: , , . , 1998.
.111.
29
.: .. // : . - 26 28 1993 . , 1994. .49.
30
.: . .50.
31
.: .. // . 1997. 3 4. .79.
32
: , , . . 10
11 . 1996 . , 1997. .296.
33
.: .
. .51.
34
. .64.
35
.: .. : // . 1998. 24 .
36
.. , , / . // . 1998. 17. 14 20 .
37
.: .. : , // :
. ., 1995. . 153.
38
.: . // : . , 1997. .215.
39
.: ., . // .
1997. 1. . 129.
18

205

.: . 1400 // . 1996.
1 (.); 14.02. 1998 . 14.02.1999 . .10.
41
.: . . .180.
42
.: . // .
1994. 15 .
43
.: . // . 1992. 3 .
44
.: . // . 1996. 4.
.15 19.
45
.: .. ( , , )
// . . 1.
, 1992. . 33 34.
46
.: . . . 16 18.
47
.: . 1996. 1 (6). .
48
.: . . .192.
49
.: .. , , // . 1995. 9. .89.
50
.: . // . 1997. 17 .
51
.: // . 1997.
11 .
52
.: .
53
.: ..
//
: . ., 1995. .259.
54
.: .
. .6.
55
.: .. : // - :
. , 1994. .177.
56
.: . .178.
57
.: . 1997. 11 .
58
.: ... .27.
59
.: . // . 1993.
10. .152.
60
.: ... .50 51.
61
.
62
.: . // . 1995. 9 10. .15.
40

206

..

.: . . .16.
64
.: . //
. 1994. 10. .43.
65
.: . -
: // : . .247.
66
.: . 1999 2001.
63

4. -

. - :
. ,
, . , , .
, , , .

- . , , ,
, , . ,
,
, ,
.
: , , ,
, . ,
- .
( ) -

207

, - . , ,
.
, , , .
, - : ) ( , , ..); )
(, - ); ) ; )
, , .. pro contra. .
. ,
. . .
- , .
.
. -
.
,
, , . .
, , -

208

..

. , 2000 . 804, 144.



-, , -
. , , . .
( ), 3 , 2, 2, 1, .
,
: 5 , 4, () 16, 10,
8. ,
39 . 1, 1, 1, 1, 1, - 1 .
( , , ..)
. - . , , , .
. ( ) . - , . - .
, , ,

209

. ,

. , .

.
- .


.
, , ,
.

. .
,
(1997 .)
.
1999. . . , . , , , , ,
, ..
. ,
90- .
, ,
. 50-

210

..

, ,
. , 4 . : , , -
. .. - 2001 .
. ,
. , ,
,
( ) . ,
, . , , . .
-
, ?
, ,
, , - .
. ,

,
. , , , -
, . -

211

, , .
: , ,
, .
-
. : , ; . . -
- (1994 .),
: , , (1997 .).
- , ,
: 2000-
1400- .
2003 . :
.
- .
, .
, . , , , , .
- , .
, -, . , , .

212

..

( ) . , : 20 ( 14% ).
(, , , ..)
.
,
-, , . .
31 2000 .
, 1998 . (100%) . 1 2001 .
996 . : 804, 144 ( 128, - 12,
1, - 2, - 1), 2, 2, 39 ( 1, - 4, 6,
10, 2, 16), 1, 1, 1,
() 2. .
2000 . 3 (1
2 ), 37 (31 6 ), 129
(103 26 .) 11
( 1989 .) , 28, 69 , , . 891 152 ( ).
- 2000 . .
, , - -

213

.
2000- . ,
, :
2000- 1400- ,
508 12 2000 .
2000 . , :
,
.
, (13
16 2000 .), - .
:
;
,
;
,
, ;
;
.
, , , .
:
, (, , , ) ;
, .

214

..

, .
, :
, , , , ,
;
;
;
;

, , , , ;
- ;
;

.
, ,
- .
- .
- .
.

,
.

215

, ,
, , , .
,
. . . 72 ,

, . . .
,
,
.
. 5 . 10 , . , - 3 . , . . , 50. ,
4. ,
-
, .
, 1998 . ,

216

..

,

. . ,
, .
- , ,
.
, .
. 2 . 16
, . , , .
,
.
, . . 2 . 5 ,
.

. , . 18,
, , . ,
.
, ,
- , ,
, -

217

, , .
. , , .
,
,
(. 19). (. 20).
. , .

, ,
. , ,
(, , ..). ,
. , . 7
,
.

, .
.
,

218

..

. ,
, .
,
. , ,
- , . , .
8
.
, , . , , (,
, , .).
, . , 10% .
.

, - - , , . : 2000- 1400- : ; ; ;
; ; ; ; ;

219

.
323 . .

,
.. 5 2001 . , ,
,
, , ..

( 8 9 ). ( , ). .
1999. 9-
. . .
. 192
, 8 27 .
1997 . , 1998 . . 2000 .

. . . 84 , 20 (
).
- .
- .
.
- - .
10 -

220

..

.
.

. , ()
. - (7 2000 .).
.
, 1999 2000 .
(21 ), : , ,
( ). .
, , 540 . . ,
, .
( ) - ()
(). . , 28, 2000 . . - .
20 22 1999 .
. . . . . -
- (., 81).
1998 . . -

221

( - ).

() 1997 .
, . 12 . . , .
.
.
. (),
. 2000 .
,
.
.
2 , .
. - 150 . 3 3 . , 1982 . . 1996 . , .
4- . .

. 2000 .
( . )
.
, . , . 50
, : , , . -

222

..

,
.
-

.
.
1897 . 1997.
,
, . :
, , . , ,
. , ,
- .
(), - -. .. 16 2000 . , ...
(, , , (), , ). , - . , 1997 ., . , ( ) , . . ( , ). - .
, ,

223

. , 2000 . - ( ,
XX .) ( -).
2000 .
. , ,
, -
,
(.2 .16. ). , . .

(). 2000 . -
.
, , .
, , (.
, 2). ,
.
( ( ) .).
2002 . --,
()
.
(, , (), -, (), .), , , .

: , , -

224

..

. ( , ) , ,
. : , , (
).
, , . ( ,), 2 . , .
1 2000 . , 2000 .
(.).

.
2000 . ( ). 1992 . 700 ,
80 . 1998 . . 2693 29.12.98 . . ,
.
-
5 ,
,
.
, ,
- (, , , , , .),
. , , .
, ,

225


, , , ,
, .
.
2000 . , , ,
, , , ,
. 2000 . 36
, 50 . 409 , , , , .
2000 . 417 .

, , ,
,
( ) .., ., , , ,
.. .
, , , .

,
.
2000 .
- 4- , . ,
, . 2000 . : .
:
. 16 17
2000.
,
-
.

226

..

, , , , ,
, , , - .
.


, . 7 .
, , , , , , , , -
, .
.
26.09.97 . ,
,
.
, , ,
.
, , , , , , , ,
, , , , .


- . , . 7
: , ,
, ,
, .
, , (1998 .) .
:

227

;
;
, (8 );
; , ( 2001 .);
-
: , , ,
. , ;
, , ;
, ,
;
: 2000- 1400- , - ;
, , , ,
.
,
-
. , 90- . , ,
.
. ,
- .
, , .

.

228

..

,
. , .
- ,
. -,
,
. : ,
, . . -, ,
, .
, ,

. : ,
, ; ,
, - , - .

. .
- - .
: , - - .
. ,
, ,
,

229


. , , , ,
.

. - , . - .
, , , .
- .
.
, .

- - .
, -, , .
: . .
, ( )
1400 , ( ) 922 .,

230

..

. , - ,
. 1552 . .
. II,
( ) , , , , .
- - . ,
- , , . , (, XVIII .),
. -

, .
XIX XX .
, , . , , , , . ,
,
. . .,
., ., .
- ,
.
-
, ,
, .

231

,
(), , .
-
, .
- , .
. , ,
, .
80- 18 15 . - .
. 50-
.
- .
, , . , , .
.
. ,
.
, ,
, , . , , -

232

..

. -
(1997 .). , , 1999 .,
,
. , . .
-
.
, , . .
-
(1994.) : , , (1997 .). -
2000- 1400- , .
- , 2001 .,
-
,
.
- , ,
, .
, XX XXI .,
- ,

. ,

233

.
,
.

.
, -
, . , , ,
.
,
, , .
( ) . .
, .
. .
, , ,
.
.
,
. .
, -

234

..

, .
, , . , , - . , , -
, .

235


I.
1.

().
() ()

() ().
().
( ).
-
( ).
( ).
.
.
.
.
.
2.

- . , 1999.
.. . ., . .
. 1993 1995 . , ,
. , 1995.
1906 16 21 .
, 1906.
. : - -.
, 1998.
. - . , 1989.
. - - -
. , 1900.
X. . , 1887.
. , 1994.
. 1 -2 . 1 15 . , , 1900
1908.
. - . , 1902.
. . , 1912.
. . , 1917.
. () // . , 1993.
. , 1998.

236

..


: : 1 4. .; .,
1906 1917.
.
. , 1930.
: 1904 1906 . . 2-. .,
1907. , . ., 1994.
: . .1. , 1997
: . . 3. , 1998.
. .1, 1987; . 2. 1990.
- . . , 1997 1998.
. -. , 1993.
, . .8.
9- ., . . ., 1985.
. . , 1962.
.. ... .35.
: . ,
1926.
. ,
1926.
. ,1987.
. 1. . XXII XXV. .,1830.
,
. , 1905.
. , 1898.
. ., 1973.
- . , , . , 1992.
- . . , 1998.
:
IV , 1923. ., 1992.
(-
1917.): . , 1957.
( 1917 . 1918 .) , 1957.
. ., 1994.
II.


. , 1906 1917, 1996 2000.
. , 1917.

237

. , 1911 1913.
. , 1906 1918.

. , 1913 1916.
-. , 1994 1998.
. .,1993 2000.
. , 1992 2000.


. , 1906 1918.
. , 1992 2000.
. , 1906 1918.
. , 1905 1910.
. , 1912 1918.
. , 1917 1918.
. , 1917 1918.
. .; ., 1914 1916.
. , 1994 2000.
. , 1883 1917.
. , 1913 1918.
. , 1992 2000.

. , 1996.
. , 1988 2000.
. , 1995 2000.
. , 1992 2000.
. , 1992 2000.
-daily. .,1993 2000 .
[-] . .,1996 2000.
. . , 1992 2000.
. , 1992 2000.
. M.,1992 2000.
. , 1986 1990.
. , 1996 2000.
III.

. //
. 1969. 10. 158 168 .
- . . , 1997.
., . . , 1923.
. : XIX . , 1957.
. . , 1989.

238

..

. XVII // . 1976.
8. 102 115 .
h . // . 1922. 1. 28 41 .; 2. 40 46 .
. . , 1961.
. , 1915.
., . : . l .
3 . , . .
., . : . , 1925.
. . , 1926.
: 6 . . 1 4. , 1984 1989.
: . , 1968.
. , 1998.

.. : , . , 1998.
.. // . , 1998.
. 155 157.
.. .
XIX XX .
, 2000.
. . ., 1996.
.. . ., 1992.
., X. . , 1990.
.. // .. . . . VI. M., 1966.
.. // CCCP. 1965. 6. C. 26 38.
. . .; .,
1923.
. . ,1998.
. .
( XIX XX .). , 1998.
..
. , 1941.
.. : 600 1258. ., 1988.
. - // I . ,
1926. . 39 57.
. //
. . IV . , 1929. . 179 208.
.. XVI XVII . // .
. , 1997. 1. .111 465.
. 1905 . , 1926.

239

.. -. ., 1980.
.. . ., 2000.
: . ., 1991.
. ., 1999.
. , 2001.
: : . , 1997.
- : . ,
1994.
. ,
2000.
.. : , , 1997.
.. . ,1998.
.. . , 1969.
.. . ,1979.
. . , 1997.
. : . .
. ., 1997.
.. . , 1983.
.. . 2- . , 1992.
.. . ,1909.
. . ., 1936.
. // 1987. 8. .173
179.
. . , 1916.
.. :
. ., 1998.
.. . ., 1995.
.. : 1917 1945. ., 1979.
.. .
. ., 1993.
.. . .,1988.
.. . , 1990.
. // . 1993. 10.
.151 160.
.. . ., 1998.
. . ., 2001.
.. . ., 2000.
: , , . , 1990.
: /
. , 1998.
. , 1995.
..
// . , 1998.
. . ., 1996.
..
(1800 1861). , 1972.

240

..

..
(XIX .). , 1979.
.. . , 1991.
.., ..
. , 1997.
.., .., ..
. , 1997.
. - . ., 1929.
. , 1996.
.. . , 1996.
.. . , 1984.
.. . , 1964.
. , 1990.
,
( ) .
, 1917.
.. : () .
, 1912.
XX . ., 1990.
- XIX XX . ,
1977.
.. . XX . ., 1994.
. , 1969.
. . ., 1890.
-. : // . 1994. 7
8. . 46 57.
P.M. 1905 . .; ., 1941.
. . .
.,1978.
. . , 1930.
. . . ., 1978.
C P.P., P.P. :
( XVIII XX .). , 1994.
.. : // . ., 1989. . 417 450.
. . II. , 1994.
. ., 1999.
.. . .,
1982.
.. . ., 1987.
: . ., 1995.
..
: . , 1999.
. - . ., 1997.
.. (XX .). , 1999.

241

.. .
, 1972.
. ., 1967.
. , 1988.
.. . ., 1982.
.. XVII XVIII . ,1972.
.. , 1980.
..
. (1906 1917). , 1999.
.. . ., 1994.
P.P. XIX XX . (
). , 1998.
. ., 1910.
. - XVIII . // , : . ., 1997 . 3. 56 58.
.. - : 1900 1918. , 1997 .1 2.
. //
: / . , 1999. . 90 101.
.. XVIII
XIX . , 2000.
. -
1917 1918 . , 2001.
..
XVIII XX . , 2001.
. . :
- 1918
1919 . , 1972.
.. ( 1917 1920 .). ,1992.
.. . , 1969.
.. 1905 1907 . . ., 1965.
.. . , 1977.
.. . - .
, 1992.
. . , 1997.
. XVIII XIX . ,
1998. . 1 2.
.. (
). , 1972.
.. . , 1999.
.X. . , 1981.

Agaev A. Turk galeme // Turk Yurdu 1911. 2 7.
AkcuraY. Eski Sura-i Ummetde cikkan makalelerimden. Istanbul, 1329 (1913).

Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. Les mouvements nationaux chez les


Musulmans de Russie: Le Sultangalievisme au Tatarstan. Paris; 1960.
Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. La presse et le mouvement national
ches les Musulmans de Russie avant 1920. Paris, 1964.
Bennigsen A., Lemercier-Quelquejay Ch. Sultan-Galiev: La pere de la revolution
tiers-mondiste. Paris, 1986.
Bennigsen A., Wimbush S.E. Muslims of the Soviet Empire. London, 1986.
Bennigsen A., Wimbush S.E. Mystics and Comissars.: Sufism in the Soviet Union.
London, 1986.
Kemper M. Sufis und Gelehrte in Tatarien und Baschkirien, 1789 1889: der
Islamische Diskurs unter russicher Herrschaft. Berlin, 1998.
Devlet N. Ismail Bey. (Gaspirali). Ankara, 1988.
DeWeese D. Islamization and native religion in the Golden Horde: Baba Tukles
and conversion to Islam in historical and epic tradition. University Park: The
Pennsylvania State University Press, 1994.
Georgeon F. Aux engines du nationalisme Turc: Yusuf Akcura (1876 1935).
Paris, 1980.
Georgeon F. Des Ottomans aux Turks: Naissance d'une nation. Istanbul, 1995.
Kanlidere A. Reform within Islam: The tajdid and jadid movement among the Kazan
Tatars (1809 1917). Conciliation or conflict? Istanbul, 1997.
Khalid A. The politics of Muslim cultural reform: Jadidism in Cental Asia. Berkeley;
Los Angelos; London, 1998.
Ra'anan U. The national fallacy // Conflict and peacemaking in multiethnic
societies. New-York,1991.
Rorlich A.A. The Volga Tatars. A profile in national resilence. Stanford, 1986.
Temir A. Yusuf Akcura. Ankara, 1987.
IV.
P.P. - ( XIX XX .). ... . . .
, 1997.
V.
: . ., 1991.
: . . 1. ., 1998.; . 2. ., 1999.


................................................. 3
..................................................................................................... 7
1.
............................................................. 23
1. - -
............................................................................................ 23
2. -
- .................................................. 28
3. ....... 33
2. -
..................................................................................... 52
1. : . . .......................................................... 52
2. XX . ............................ 56
3. . ...... 63
3. .......... 71
1. ............ 71
2. 20 30- ............... 84
3. 40 50- ................ 98
4.
...................................................... 113
1. - ........................... 113
2. : ......... 140
3. ................... 175
4. -
............................................................................................. 206
......................................................................................... 229
.................................... 235


-

..
. ..
..
..
. . 020674 19.01.1998 .
6.09.2001 .
30.01.2002 .
60 84 1/16
1

Arial Cyr, 10
.-. . 14,18
.-. . 15,97
800 .
31
7 0102 15.02.2001 .


420008 , . , 18