P. 1
Kümeler-konu özeti 1

Kümeler-konu özeti 1

5.0

|Views: 713|Likes:
Yayınlayan: ertoprak

More info:

Published by: ertoprak on Jan 17, 2010
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/07/2013

pdf

text

original

www.matematikclub.

com, 2006

MC
KÜME KAVRAMI
Kümenin tanım yoktur. Bundan dolayı kümeyi tanıtmaya çalışalım. Küme kavramında bir topluluk, bir kolleksiyon ifadesi vardır. Kümeye ait olan şeylere kümenin elemanı denir. Hiç elemanı olmayan kümeye boş küme denir ve simgesi ile gösterilir. Küme üç türlü ifade edilir. 1. Liste Yöntemi :

Cebir Notları
Gökhan DEMĐR, gdemir23@yahoo.com.tr

Kümeler
EŞĐT KÜMELER Elemanları aynı olan kümelere eşit kümeler denir. Örneğin A = {0, 1, 2, 3} ve B = { x | 0 ≤ x < 4, x ∈Z } kümeleri eşit kümelerdir. (A = B) Bir A kümesinin eleman sayısı s(A) olarak belirlenir. s(A) = 4 gibi. Ya da n(A) ile belirlenir.

ALT KÜME A kümesinin her elemanı B kümesinin bir emelanı ise A ya B nin alt kümesi veya B, A kümesini kapsar denir. A ⊂ B biçiminde gösterilir. Hata! Örneğin A = {0, 2, 4} ve B = {0, 1, 2, 3, 4, 5} ise A

Kümeye ait olan şeyler iki paragraf parantezi içine liste olarak yazılır. (Bir eleman küme de ancak bir kez yazılır.) Örneğin; {1, 2, 3, 4} {a, b, c, d, e} kümeleri liste ile yazılmıştır.

B dir.

Alt Kümenin Özellikleri : 2. Koşullu Yöntem (Ortak Özellikli Yöntem) : Kümeyi oluşturan şeylerin ortak özellikleri varsa bu yöntemle yazılır. Kümeye ait olan şeyleri bir harfle gösterir, bir çizgi veya (:) koyarak ortak özelliği belirten gerek ve yeter koşuluna uyarız. Bunu da iki paragraf parantezi arasında gösteririz. B = { x | 0 < x < 5, x ∈Z } (Bu kümeni elemanlarının olduğunu görüyoruz.) n elemanlı bir kümenin alt kümelerinin sayısı 2n dir. 1. Ø, Her A kümesinin bir alt kümesidir. 2. Her küme kendisinin alt kümesidir. ∀A, A ℘ A (yansıma özelliği) 3. A ℘ B , B ℘ A ♠ A ℘ C (geçişme özelliği) 4. A ℘ B , B ℘ A ♠ A = B (Ters simetri özelliği)

3.

Şema Đle Gösterme : ÖZ ALT KÜME Kendinden başka alt kümelere öz alt küme denir. n elemanlı bir kümenin öz alt küme sayısı 2n–1 dir.
3 4

kümeye ait şeyleri bir kapalı eğri içinde yazarız. Örneğin B = {1, 2, 3, 4} ise bunun şema ile gösterimi:
B 1 2

n elemanlı bir kümenin r elemanlı alt kümelerinin sayısı: n n! ( r ) = (n–r)! r! formülü ile kullanılır.

şeklindedir. Kümenin elemanı ( ∈ ) ile belirlenir. Örneğin yukarıdaki küme için 2 ∈ B, 3 ∈ B gibi. 5 ∉ B (5, B nin elemanı değildir.) NOT : n elemanlı bir kümede r elemanlı alt kümelerin sayısı n – r elemanlı alt küme sayısına eşittir.

www.matematikclub.com

ÖRNEK : Bir A kümesinin üç elemanlı alt kümelerinin sayısı iki elemanlı alt kümelerinin sayısına eşitse bu küme kaç elemanlıdır? Çözüm : n elemanlı kümede r elemanlı alt kümelerin sayısı n – r elemanlı alt kümelerin sayısına eşittir. r = (n – r) = n olduğu için 3 + 2 = 5, A kümesinin eleman sayısıdır.

ÖRNEK : Bir kümenin 3 den az elemanlı alt kümelerinin sayısı 16 ise o küme kaç elemanlıdır? Çözüm : 3 den az elemanlı, , bir elemanlı ve 2 elemanlı alt küme sayısı demektir. Küme n elemanlı ise n n n ( 0 ) + ( 1 ) + ( 2 ) = 16 n! n! n! n! 0! + (n–1)! 1! + (n–2)! 2! = 16, n(n–1) 1+n+ 2 = 16 2 + 2n + n2 – n = 32 n2 + n – 30 = 0 (n – 5) (n + 6) = 0 ♠ n = +5 ve n = –6 eleman sayısı negatif olamaz. Kümenin eleman sayısı 5 dir.

ÖRNEK : A = {a, b, c} kümesinin kaç tane alt kümesi, kaç tane özalt kümesi vardır? Çözüm : Alt küme sayısı 23 = 8, Öz alt küme sayısı 23 – 1 = 7 dir.

ÖRNEK : A = { 1, 2, 3, 4, 5, x, y } kümesinin, içerisinde x, y elemanları bulunmayan, dört elemanlı alt kümesi kaç tanedir?

ÖRNEK : A = {a, b, c, d, e, f} kümesnin üç elemanlı alt kümelerinin kaç tanesinde b elemanı vardır? Çözüm : Aranılan alt kümelere {b, ., .} biçimindedir. (.) ların yerine kümenin b den başka 5 tane elemanından 2 tane5 5! si gelecektir. O halde; ( 2 ) = 3! 2! = 10. 10 tane üç elemanlı alt kümede b vardır.

Çözüm : x, y elemanları bulunan dört elemanlı alt küme sayısı 5 5! ( 2 ) = 3! 2! = 10. A kümesinin 4 elemanlı alt küme sayısı: 7 7! ( 4 ) = 4! 3! = 35 dir. x, y elemanları bulunmayan dört elemanlı küme sayısı : 35 – 10 = 25 dir.

SONLU KÜME ÖRNEK : Dört elemanlı alt kümelerin sayısı, üç elemanlı alt kümelerinin sayısına eşit olan bir kümenin kaç tane beş elemanlı alt kümesi vardır? Çözüm : Kümenin eleman sayısı: 4 + 3 = 7 dir. O halde yedi elemanlı kümenin 5 elemanlı alt küme 7 7! sayısı: ( 5 ) = 5! 2! = 21 bulunur. Kendi öz alt kümelerinden hiçbiri ile 1 – 1 eşlenemeyen kümelere sonlu küme denir. Örneğin A = {1, 2} kümesi sonlu kümedir.

ÖRNEK : Öz alt küme sayısı 31 olan bir kümenin 3 elemanlı alt kümesi kaç tanedir? (Bu küme sonlu mudur?)

www.matematikclub.com
Çözüm : n elemanlı kümenin öz alt kümesi 2n – 1 = 31 →2 n = 32 = 25 n = 5 bulunur. Bu küme sonludur. 5 elemanlı kümenin üç elemanlı alt küme sayısı ise 5 5! ( 3 ) = 3! 2! = 10 bulunur.
A B

A∩B

dır. KESĐŞĐMĐN ÖZELLĐKLERĐ (↔) ↔ 1. A ↔ A = A 2. A ↔ = ↔A=

KÜMELERDE ĐŞLEMLER
BĐRLEŞĐM ( ∪ ) : Tanım : A ve B kümelerinin birleşimi : A ≈ B = { x : x ∈ A veya x ∈ B } dir. Örneğin A = {a, b, c} Şema ile
A a b c B d x y

3. A ↔ B = B ↔ A (Değişme) 4. (A ↔ B) ↔ C = A ↔ (B ↔ C) (Birleşme) 5. (Α ℘ B) → A ↔ B = A 6. (A ℘ B) → (A ↔ C) ℘ (B ↔ C) (∀C, için) 7. (A ℘ B) → (A ↔ C) ℘ B (∀C, için) 8. (A ℘ B) → (A ↔ C) ℘ (B ≈ D) (∀C, D için) 9. (A = B) → (A ↔ C) = (B ↔ C) (∀C, için) 10. (A ↔ C) = (B ↔ C) olması A = B olmasını gerektirmez. 11. (A ↔ C) ℘ (B ↔ C) olması A ℘ B olmasını gerektirmez. Not: Kesişimin eşitlik ya da alt küme olmada sadeleşme özelliği yoktur. Kesişimin birleşim üzerine dağılma özelliği vardır. A « (B » C) = (A « B) » (A « C)

B = {c, d, x, y} ise

A ≈ B = {a, b, c, d, x, y} dir.

taralı bölge A ∪ B dir. BĐRLEŞĐMĐN ÖZELLĐKLERĐ (≈ ) ≈ 1. A ≈ A = A 2. A ≈ B = B ≈ A (Değişme) 3. (A ≈ B) ≈ C = A ≈ (B ≈ C) (Birleşme) 4. A ≈ = ≈A=A 5. (A ℘ B) → A ≈ B = B 6. (A ℘ B) → (A ≈ C) ℘ (B ≈ C) (Her C için) 7. (A ℘ B) →A ℘ (B ≈ C) (Her C için) 8. (A = B) →(A ≈ C) = (B ≈ C) (Her c için) 9. (A ≈ C) = (B ≈ C) olması A = B olmasını gerektirmez. 10. (A ≈ C) ℘ (B ≈ C) olması A ℘ B olmasını gerektirmez. (9. ve 10. da görüldüğü gibi birleşimde sadeleşme özelliği yoktur.)

Birleşimin kesişim üzerine dağılma özelliği vardır. A » (B « C) = (A » B) « (A » C) A ve B kümelerinin birleşimlerinin eleman sayıları
A B

s(A » B) = s(A) + s(B) – s(A « B) A, B, C kümelerinin birleşiminin eleman sayısı :
A B

KESĐŞĐM ( ∩ ) A ve B kümelerinin kesişimi: A ↔ B = { x | x ∈ A ve x ∈ B } Örneğin A = { 1, 2, 3, 4} ve B = {1, 3, 5, 7, 9} A ↔ B = {1, 3} tür. Şema ile A

∩ B nin gösterimi

C
s(A»B»C)=s(A)+s(B)+s(C)–s(A«B)–s(A«C)–s(B«C)+s(A«B«C)

www.matematikclub.com
AYRIK KÜMELER A↔B= → A ve B ayrık kümedir. Ayrık kümelerde s(A » B) = s(A) + s(B) EVRENSEL KÜME VE TÜMLEME Verilen kümeyi alt küme kabul eden kümeye onun evrensel kümesi denir. E ile gösterilir. Örneğin, A = {0, 1,2 3, 4} ise E = {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7}, veya E = {x | x 0 ≤ x < 20, x E = N olarak alınabilir. Not: Evrensel küme verilmemiş ise biz en dar olanını tercih ederiz.

∈ N} ya da

ÖRNEK : Bir sınıfta bulunan öğrencilerin tümü voleybol veya basketboldan en az birini oynamaktadır. 21 öğrenci voleybol, 24 öğrenci basketbol ve 7 öğrenci de herikisini de oynadığına göre bu sınıfta kaç öğrenci vardır? Çözüm : V: Voleybol oynayanların kümesi, B: Basketbol oynayanların kümesi ise, s(V ≈ B) = s(V) + s(B) – s(V ↔ B) = 21 + 24 - 7 = 38 bulunur. Venn şeması ile çözün:
Önce ikisini oynayanlar yaz›l›r. V B

TÜMLEME Bir A kümesinin elemanı olmayıp da onun evrensel kümesinin elemanlarından oluşan kümeye A nın tümleyeni de~ nir. Ve A' yada A biçiminde gösterilir.

A'

A E

14

7

17

(S(B) = 24 ⇒ 24 - 7 = 17)

ÖRNEK : E = {0, 1, 2, 3, , 5} ve A = {0, 2, 4} ise A nın tümleyeni; A' = {1, 3, 5} kümesidir.

(S(V) = 21 ⇒ 21 - 7 = 14)

s(V ≈ B) = 14 + 7 + 17 = 38 bulunur.

ÖRNEK : Bir spor kulübünde futbol oynayan 60, voleybol oynayan 42 ve basketbol oynayan 40 kişi vardır. Bu kulüpte futbol – voleybol oynayan 18, futbol basketbol oynayan 16, her üçünü de oynayan 14 kişi bulunuyor. Bu kulüpte kaç sporcu vardır? TÜMLEME ÖZELLĐKLERĐ 1. 2. 3. 4. Çözüm : s(F≈B≈V) = 60 + 42 + 40 – 20 – 18 – 16 + 14 = 102 sporcu Venn şeması ile çözüm: Venn şeması ile çözümde daima en çok kesişen bölgeden başlanır. Oyuncu sayıları şekilde görüldüğü gibi yerleştirilir. Toplamı 38+6+14+2+18 + 4 + 20 = 102 bulunur.
F 38 2 6 14 4 V 18

(A')' = A '=E E' = (A≈B)' = A'↔B' (A↔B)' = A' ≈ B' A ℘ B → B' ℘ A' A↔B= A ≈ A' = E A ↔ A' = = A ℘ B' ve B ℘ A'

5. 6. 7. 8. 9.

20 B

www.matematikclub.com
FARK KÜMELERĐ A ve B kümelerinin farkı A \ B = {x | x tanımlanır. A \ B = {2, 4}
A 2 4 1 3 B

ÖRNEK : A ve x B} olarak (A \ B) \ C nin eşiti aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) A

Örneğin; A = {1, 2, 3, 4} ve B = {1, 3, 4} ise

∩ B' ∩ C' C) A ∩ (B ∪ C)' E) A ∩ B ∩ C'

∪ C) D) (A \ B) ∩ C'

B) A \ (B

5

A\B

A/B

ÖRNEK : A = {x | 2≤ x < 7, x ∈ R} B = {x| 5 < x ≤ 11, x ∈ R} ise A \ B kümesini bulunuz?

= (A \ B) ∩ C' = (A ∩ B') ∩ C' = A ∩ (B' ∩ C') = A ∩ (B ∪ C)' = A \ (B ∪ C) Burada bulunan eşitlikler A, B, C, D seçeneklerinde var. O halde Cevap : E dir.

Çözüm : (A\B) \ C

Çözüm : A ve B kümelerini reel sayı ekseninde gösterelim.
A 2 5 7 B 11

ÖRNEK :
A B C

A \ B = {x | 2 ≤ x ≤ 5 x ∈ R} Bunu x ∈ [2; 5] şeklinde de gösterebiliriz.

Taralı bölge aşağıdakilerden hangisidir? A) A C) (A E) B

∩ B ∩C ∩ C)' ∩ C ∩ (A ∩ C)'

B) A D) B

∩ ∩

(B (A

∪ C)' ∪ C)'

FARK KÜMELERĐNDE ÖZELLĐKLER 1. A \ A = 3.

∅ ∅ ∩

2. A \ ∅ = A

\A=

4. A \ B = A 5. (A\B)

B'

Çözüm : Taralı bölge B nin içinde A ile C nin dışında olduğu için B ↔ (A ≈ C)' cevapdır. Cevap : D

∪B=A ∪B ∪
B

6. (A \ B) ↔ B = 7. (A \ B)' = A' 8. (A \ B) 9. (A \ B) 10. (A \ B) 11. (A \ B)

∪ ∪ ∪

(B \ A) = (A ∪ B) \ (A A=A (A ∩ B) = A

B) ÖRNEK : s(A \ B) = 5, s(A A) 3 B) 4 C) 5

∩ A=A\B

B) = 2 ise s(A) nın eşiti nedir? D) 6 E) 7

www.matematikclub.com
Çözüm :
A 5 2 B

ÖRNEK : s(B') = 13, s(A') = 10 ve s(B) = 8 ise s(A) kaçtır? Çözüm : s(B) + s(B') = s(E) O halde s(E) = 13 + 8 = 21 dir. s(A) + s(A') = s(E) olduğundan s(A) = 21 – 10 = 11 bulunur.

(A \ B) ∪ ∩ (A bulunur. Cevap : E ÖRNEK :

B) = A olduğu için s(A) = 5 + 2 = 7

s(A) = 2s(B), s(A \ B) = 10 ve s(A ∩ B) nin alt kümelerinin sayısı 16 ise A kümesinin eleman sayısı kaçtır? A) 15 B) 16 C) 17 D) 18 E) 20

B

KONU TESTĐ – 12
1. A = {a, b, c, {a, b} } kümesi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) {a, b} ∉ A B) { {a, b} } ∉ A C) {a, b} E) {a}

Çözüm :
A 10 4 B 3

∈A ∈A

D) {a, b, c}

∉A

∪ (A ∩ B) = A olduğu için 10 + 4 = s(A) ve 1 s(B) = 2 s(A) olduğundan s(B) = 7; s(B \ A) = 3 bulunur. Bunları Venn şemasına yerleştirirsek s(A ≈ B) = 17 Cevap : C
(A \ B)

2.

{1, 2, 3, 4, 5} kümesinde üç elemanlı alt küme kaç tanedir? A) 6 B) 10 C) 15 D) 18 E) 32

ÖRNEK : Bir E evrensel kümesinde verilen A ve B kümeleri için s(A) + s(B') = 18, s(B) + s(A') = 24 ise bu evrensel küme kaç elemanlıdır? A) 20 B) 21 C) 22 D) 23 E) 24 3. {1, 2, 3, 4, e} kümesinin üç elemanlı alt kümelerinin kaç tanesinde e elemanı vardır? A) 4 B) 5 C) 6 D) 10 E) 15

Çözüm : S(A) + s(A') = s(E) ve s(B) + s(B') = E olduğu için verilenleri taraf tarafa toplayalım. s(A ) + s(B′) = 18 + s(A ′ ) + s(B) = 24 s(A ) + s(A′ ) + s(B) + (B ′) = 42 2 s(E) = 24 → s(t) = 21 bulunur. Cevap : B

4.

{a, b, c, d, e, x, y} kümesinin beş elemanı alt kümelerinin kaç tanesinde x ve y elemanı yoktur? A) 10 B) 11 C) 12 D) 14 E) 16

5.

Üçten az elemanlı alt kümelerinin sayısı 22 olan küme kaç elemanlıdır? A) 9 B) 8 C) 7 D) 6 E) 5

www.matematikclub.com
6. A, B, C kümeleri için aşağıdaki gerektirmelerden hangisi yanlıştır? A) A ∈ B → (A ∩ C) ∉ B B) A C) D) E) 11. Bir kümenin iki elemanlı alt kümelerinin sayısı üç elemanlı alt kümelerinin sayısına eşitse bu küme kaç elemanlıdır? A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8

∈ B → (A ∩ C) ∉ B ∩ C A ∈ B → A ∉B ∪ C A ∈ B → (A ∩ C) ∉ (B ∪ C) (A ∩ B) = ( B ∩ C) → A = B ∪
B) ise aşağıdakilerden kaç tanesi 12. II. A = B V. A B) 2 III. A B=B D) 4 E) 5

7.

s(A) = s(A doğrudur? I. B = IV. B A) 1

∉B

Öz alt küme sayısı 127 olan bir kümenin üç elemanlı kaç tane alt kümesi vardır? A) 8 B) 21 C) 35 D) 36 E) 42

∉A

C) 3

13. 8. Bir sınıfta bulunan öğrenciler futbol ve voleyboldan en az birini oynuyor. Bu sınıfta 27 kişi futbol, 20 kişi voleybol ve 11 kişi de her ikisini de oynuyor. Futbol oynamayan yalnız voleybol oynayan öğrenciler, tüm sınıfın kaçta kaçıdır? 1 1 1 2 3 A) 3 B) 4 C) 5 D) 5 E) 10

Öz alt küme sayısı 63 olan bir A kümesinde a, b, c elemanları vardır. A kümesinin beş elemanlı alt kümelerinin kaç tanesinde a, b, c elemanları vardır? A) 1 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

14.

A = {1, 2, 3, 4}, B = { x|2 < x < 7, x A ≈ B kümesi hangisidir? A) {x | 0 < x < 7 x B) {x | 1 < x ≤ 6 x C) {1, 2, 3, 4, 5} D) {x | 0 < x < 7 x E) {x | 0 < x < 7

N} ise

∈ N} ∈ N}

9.

A ve B dersanelerine giden 136 öğrenciden 60 ı A dersanesine gidiyor. A dersanesine gitmeyen 40 kız öğrenci vardır. B dersanesine giden kaç erkek öğrenci vardır? A) 26 B) 30 C) 36 D) 40 E) 46

∈ R} x ∈ R}

15. 10. A = {x | (x – 5) (x2 – 1) = 0 x R} kümesinin boş olmayan öz alt küme sayısı kaçtır? A) 6 B) 7 C) 8 D) 14 E) 30

29 dan 317 ye kadar (317 dahil) sayılardan kaç tanesi 3 veya 7 ile bölünebilir? A) 13 B) 41 C) 95 D) 123 E) 126

www.matematikclub.com
16. Bir yolcu bulunan bir uçakta 20 si Đngilizce, 16 sı Fransızca ve 13 üde Almanca biliyor. Ancak bunlardan 7 si Đngilizce ve Fransızca, 6 sı Fransızca ve Almanca bilmekte. 5yolcu da bu üç dilden hiç birini bilmiyor. Bu uçakta üç dili bilen kaç yolcu vardır? A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

17.

(A'

B)

A kümesinin eşiti hangisidir? C) B' D) B E) A↔B

A) A

B) A'

18.

s(A ∪ B) – s(A) = s(B) ise aşağdakilerden hangisi doğrudur? A) A E) A

∪ ∩

B=A B=A

B) A D) A

C) A = B

∪B=B ∩ B=

19.

Şekilde taralı bölge hangisidir? A) A ↔ B ↔ C B) (A ↔ C) ↔ B' C) (A ↔ B) ↔ C' D) (A ↔ B) ≈ C' E) A ↔ B ≈ C

A

B

C

20.

A = [–1, 4], B = (2, 8] ise A \ B kümesi hangisidir? A) [–1, 2] D) (4, 8] B) [–1, 2) E) [–1, 8] C) [2, 4]

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->