You are on page 1of 7

Balkan Savalar'ndan Sonra Makedonya'da Trkler

Esas amac, Osmanl mparatorluu 'nun Balkanlar'daki hakimiyetine son vermek olan Balkan
Savalar'nn balamas, Osmanl devleti iin, daha
1876 Trk-Srp ve 1877-78 Trk-Rus savalaryla
birlikte balayan trajedinin son perdesidir bir bakma. Fakat, bu tarih ayn zamanda, Osmanl devleti, daha sonralar ise Trkiye Cumhuriyeti snrlan dnda, Balkan lkelerinde, dolaysyla da o
yllarda henz kendi bana bir devlet olmayan
Makedonya'da kalan Trklerin bitmeyen ilesinin
balangc da olmutur.
Sadece Osmanl hakimiyetine son vermeyi
deil, yzyllar boyunca Balkan corafyasnda devleti milleti, ekonomisi kltryle her bakmdan
kk salan Trk varln, Trk kimliini de silmeyi
hedef alan Srp, Bulgar, Yunan ve tabii ki o yllarda
ulusal bilinlenme srecine yeni girmi olan Makedon zulm, daha Balkan Savalar ncesinde
Trkler zerinde younlamaya balamtr. "Makedonya 1900" adl eserinde Necati Cumal'mn,
"1903'de kanl lya gn, Makedonya'nn yzlerce kynde, kasabasnda hep birden karlan yangnlarn, ldrlen erkeklerin, rzna geilen kadnlarn, kzlarn

hesab niye sorulmuyordu?"i szleriyle dile getirdii,


bu zulmn bir rneidir sadece.
8 Ekim 1912'de Karada Prenslii'nin Osmanl
m para torluu'na sava amas, ardndan 18
Ekim'de Osmanl'nn, Bulgaristan ve Srbistan, birka gn sonra da Yunanistan ile savaa girmesi2
1.
2.
3.

sonucu balayan Birinci Balkan Sava, bu zulmn


soykrma dntrlmesi iin ele geirilen byk
bir frsatt. Son zamanlarda, dalan Tito Yugoslavyas'nda yaayan Trklerin gemii ile ilgili
aratrmalar yapan Makedonyal Trk tarihi Mustafa Karabasan, bir almasnda bunu yle dile
getirmektedir;
"1912 ylnn Ekim aynda, Osmanl mparatorluu'na kar Balkan Savalarnn balamasyla, sayca kabark ulus, rk, din ve insanlardan
oluan bir devlet yaps yok oluveriyor, Trk halknn
mensuplar olarak Balkan lkeleri ve bugnk Yugoslavya lkelerinde yaayan Trkler ise, taparcasna
akan deiik nehirlerin yksek dalgalan getikten sonra
kum gibi bu topraklarda kalp, bugnk Anadolu ve
Balkan Trakyas'nda Trk ulusunun yeni milli devleti
douncaya kadar, Bulgar, Yunan ve Rus askerinin soykrmnn en ar neticelerine katlanm oldu."2.

Nedir ki, bu zulmn Balkan Savalar esnasnda soykrma eit olduunu iyice dile getiren
Mustafa Karahasan, nedense bu soykrma Bulgar,
Yunan ve Rus askerleriyle birlikte Srp askerlerinin
ve Osmanl'nn ortak dman yannda yer alan
Makedon komitalarnn da katldn anmay
unutmu ya da gz ard etmitir.
Yakn Osmanl-Makedon tarihi zerinde ciddi
ve deerli aratrmalar bulunan Dr, Yusuf Hamza
da, "XI. Trk Tarih Kongresi'nin Yksek Baarsndan Sz Ederken" yazsnn bir yerinde, Bal-

Necati Cumah, Makedonya 1900, nklp Kitapevi, Drdnc Basm, stanbul, 1986, s.90
Ylmaz ztuna, Byk Trkiye Tarihi, Cilt 7, tken Yaynevi, stanbul, 1978, s. 264
Mustafa Karahasan, Gler ve zbelik Sorunu - Trklerin G Nesnel ve znel Nedenlere Dayanr, "Birlik"
Gazetesi, skp, 7
Temmuz 1990, s. 6.

kan Savalaryla birlikte balatlan bn soykrma deinirken sadece Bulgarlar anmakla yetinmi, bu
vaheti ileyen dier Balkan uluslarn "Balkan Hristiyanlar" ortak adyla zikrederek ayn halaya
dmtr:
"Yzyllarca btn hak ne zgrlklere, hatta ok
sayda imtiyazlara bile sahip olan Balkan Hr ist ilanlar,
zellikle Bulgarlar, bu sava frsat bilerek Makedonya'da
ve Osmanl Avrupas 'nn baka blgelerinde korkun bir
TrkveMslman katliamna giritiler."f.

Kanmzca, o yllarda Balkanlar corafyasnda


Makedonya diye bir devlet henz bulunmadndan, Makedonlarn da ulus olarak
henz tannm olmad ve ounlukla Bulgarlarla
zdeletirildiklerinden, bugnk Makedonya topraklarnda Makedon etelerinin de katldklar bu
soykrm, tarih ve tarihiler tarafndan bata Bulgarlara, Srplara ve Yunanlara mal edilmektedir. Bilimin gerektirdii doruluk, drstlk, gerekilik
ilkelerine ramen, ne yazk ki Balkan Savalar'nda
Trklerin maruz kald soykrma Bulgarlarla,
Srplarla, Yunanlarla birlikte Makedon etelerinin
de katldm syleyebilecek hogr ve cesareti
gsteren Makedonyal bir bilim adam ortaya kmamtr. zellikle kinci Dnya Sava sonrasnda
kurulan Yugoslavya Federatif Halk Cumhuriyeti
dahilinde devlet statsne kavuan Makedonya ve
ulusal kimlii uluslararas kamuoyunca tannan
Makedon ulusu gereine ramen, Trk bilim
adamlar da, Balkan Savalar esnasnda gerekletirilen Trk katliamna Makedonlarn da fiilen katldklarn dile getirip konuyu daha da aydnlatmaya gerek duymamlardr adeta.
Her nasl olursa olsun, kimin tarafndan gelirse
gelsin, o 1912 ylnn sonbahar ve knda Ma~
kedonya'daki Trk katliam dehet verici boyutlardadr; ocukluk yllar Usturumca'da geen,
Birinci Balkan Sava balad srada Selanik idadisinde renci olan Zekeriya Sertel'in de dedii
gibi byk bir felakettir:
"Derken byk hr felaket koptu. Balkan harbi ba-

4.
5.
6.

7.

lad. Daha harbin ilk gnlerinde Usturumca Bulgarlarn


hcumuna uramt. Ben Selanik'te onlardan habersiz
yayordum. Yalnz gelen haberlerden orada durumun
pek kt olduunu reniyordum. ok gemedi Selanik
de Yunanllar tarafndan igal edildi. Biz de pty prty
toplayp stanbul'a sndk. Ama kardelerime ne olmutu bir trl renemiyordum. Nihayet Balkan harbi
bittikten sonra, kardelerimin btn aileyle birlikte nce
Selanik'e, oradan zmir'e gtklerini ve sonunda Manisa'da yerletiklerini rendim. Usturumca'da Bulgarlarn elinden ok ekmilerdi. Bulgarlar zellikle aalarn evlerini basarak erkekleri ldrm, kadnlar
sng altnda tehdid ederek zerlerinde ve evlerindeki
ziynet eyasn almlard. Kz kardelerim de bu ikenceye urayanlar arasndayd... Balkan savanda akrabalarmzdan ou ya Bulgar sngleri altnda veya
g srasnda lmlerdi. Kardelerimin sa kurtulmu
olmalar bir mUCzeydi-5"

Evet, kurtulmann bir mucize olduu, Birinci


Balkan Sava'nda gerekletirilen bu Trk katliam
tam anlamyla byk bir felaketti. Hem de yalnz
Trkler iin deil, Makedonya'da yaayan Mslman Arnavut, Bonak, Torbe ve Pomaklar iin
de. Uygar geinen Avrupa'nn gzleri nnde oynanan bu vahet dramnn bilanosu, yalnz Makedonya'da katledilen yz bin civarnda Trk ve
Mslmand.
Balkan Savalarnn, bununla birlikte de Osmanl egemenliinin sona ermesiyle Makedonya'da
yaamaya devam eden Trklerin ilesi de son bulmad tabii ki. Nerdeyse Anadolu'ya "hapsedilen"
ve lm kalm sava veren Osmanl Devleti'nin ilgi
ve yardmndan uzakta Birinci Dnya Sava 'um bitimine kadar devam eden ikence ve zulme ramen, bu topraklarda kalan Trkler, btn zorluklara gs gererek, Trk varlnn, Trk
kimliinin, soykrm teebbsleri de dahil hibir
eyle kolay kolay silinemeyeceini kantladlar.
1 Aralk 1918 tarihinde, banda I. Kral
Petar'v7 bulunduu, Srp-Hrvat-Sloven Kralh'nm kuruluu ve kurulan yeni devletin de-

Dr. Yusuf TTnmza, XI. Trk Tarih Kongresi'n Yksek Baarsndan Sz Ederken, "Tan" Gazetesi, Prtne, 29 Eyll 1990, s. 10.
Zekeriya Serte], I Tatrladklarm, Gzlem Yaynlar, kinci Basm, stanbul, ubat 1977. s. 28-29.
Necdet Atac, Makedonya ve Makedonya Trkleri - Balkan Savanda ki Yz Bin Trk ldrld, "Ortadou" "Ortadou"
Gazetesi, stanbul, 1 Aralk 1992, s. 8.
Necdet Atac tefrika edilen aratrmasnn bu blmnde konuyla ilgili u bilgileri vermektedir:
"ANAP 'idl Macar gazetesinin 7ubat 1913 tarihli saysnda yaymlanan bir rapora gre Makedonya'da krk bin Trk ve aitmi
bin Arnavut ldrlmtr."
I, Kral Petar Karacorcevi, Srbistan Krall ve Srp-Hrvat-Sloven Krall'nm kraldr. 17 Aralk 1888 ylnda Karada'n Tsetinyc
kasabasnda dnyaya gelen . Kral Aleksandar Karacorcevi, babas I. Kral Petar Karacorcevi'in lm ilerine, 17 Temmuz 1921
tarihinde kral oldu. 6 Ocak 1929'da anayasay yrrlkten kaldrp diktatrlk ilan etti. 1933 ylnda resmi bir ziyaret iin
Trkiye'ye gitti. 9 Ekim 1934 ylnda Fransa'ya yapmakta olduu resmi ziyaret esnasnda, Marsele'de, VMRO

mokrasi ilkelerini esas alarak ileyecei vaadlerinin


verilmesi, Srbistan snrlar inde bulunan Makedonya'da yaayan Trklere, hak ve zgrlkler
bakmndan fazla bir ey getirmi deildir. 1919 ylnda kurulan slam Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti
(daha sonralar bu rgt adn Cenubi Srbistan
Mslman Tekilat olarak deitirmitir) dahilinde siyasi rgtlenme ve faaliyet gsterme
frsatnn verilmesi bile Trklere kar uygulanan
bask ve smr politikasnn nne geilebilmesini salayamam, Trklerin durumunun
giderek ktlemesini durduramamtr.
Kral Aleksandar'n 1929 ylnda iln ettii Alt
Ocak Diktatrl, tm demokratik faaliyetleri askya aldndan, Trklerin zaten son derece snrl
olan hak ve zgrlklerine kavuma mcadelesini
tamamen engellemitir. Bylece, Balkan Savalar
ve Birinci Dnya Sava sonrasnda, egemen ulus
konumundan aznlk konumuna den Trkler,
Srp egemenliinin bask politikas altnda ezilmeye
devam etmitir.
Krallk Yugoslavya'nn Trkiye Cumhuriyeti
ile iyi ilikiler gelitirme abalan, Kral Aleksandar
Karacorcevi ile dier devlet byklerinin Trkiye'yi dostane ziyaretleri, hatta 9 ubat 1934 ylnda Atina'da mzalanan anlamayla Balkan
Pakt'mn kurulmas bile Makedonya Trklerinin
durumunda iyiye doru bir deiimin grlmesine
katkda bulunmamtr.
6 Nisan 1941 sabah Belgrad'n bombardman
edilmesiyle Yugoslavya Kralli'nn faist Almanya
ve mttefiklerinin saldrsna uramas ve Makedonya'ya faist Bulgar askerinin girmesi, burada
yaayan Trklerin durumunun daha da arlamasna neden olmutur.
galin balad 1941 ylndan 1944 ylnn son9.

larna kadar Makedonya'nn byk bir blmn


igal altnda tutan faist Bulgar ynetimi ve ordusu, Trklere kar son derece adi muamelede bulunmu, ikence ve zulmden geri kalmamtr. Bu
dnemi yaayan ve Bulgarlarn acmasz mezalimine tank olan Trkler, zellikle Dou Makedonya'da, hatta skp'te bile, Bulgar yanls Makedon ar milliyelilerinin-ovenlerin de bu
ikence ve zulm hareketlerine katldklarndan
bahsetmektedirler.
Bulgarlar, bu drt yl iinde hayat Trkler iin
tahamml edilemez hale getirebilmek amacyla her
trl yola bavurmu, ellerinden gelen her trl
zorbal yapmlardr. Askerlik ama gelmi Trk
ve dier Mslman erkeklerini, ikence kamplarndan bir fark olmayan, Bulgaristan'n en cra
kelerinde kurduklar "alma kamplarna" srmlerdir. Bu kamplarda hayatn kaybedip bir
daha geri dnemeyenlerin ve salndan olup geri
dnelilerin says hi de az deildir.
te yandan, bu donemde, Bat Makedonya'da
yaayan Trkler, faist talya ile ibirlii yapp
"Byk Arnavutluk" idealini gerekletirmeyi amalayan milliyeti Arnavutlarn9 basklarna maruz kalm, asl hedef alman, ulusal kimlikleri olmutur10,
Hem Bulgar hem Arnavut basks altnda kalan
Trkler, bu durum karsnda, en azndan herkese
eitlik vaadiyle ortaya kan Yosip Broz Tito'nunll
ynettii Halk Kurtulu Sava (Yugoslavya direni
hareketi) lehine tavr aldklar gibi, savaa katlp
ellerinden gelen yardm da esirgemediler12 Trklerin, zellikle youn olarak yaadklar blgelerde
faist igalcilere kar yrtlen savalara ne denli
kitlevi bir ekilde katldklarn, 1944 ylnda IV.
Partizan Tugayna "Mslman Tugay" adnn verilmi olmas13 ok iyi gstermektedir. Halk Kur-

Arnavut milliyetileri, Arnavutluk'ta kurulan ve Byiik Arnavutluk fikirini savuran Bali Kombetar (Milliyeti Cephe)
adl rgt
tarafndan ynlendirilip ynetilmilerdir.
10. Mustafa Karahasan, Gler ve zbenlik Sorunu - Trk Aznlnn Soykrm, "Birlik" Gazetesi, Uskp, 14 Temmuz 1990, s.
6.
11. Yosip Broz Tito, Nacionalno Pitanje i Revolucija (Ulusallk Sorunu ve Devrim), Ortak Yaymalar, Saraybosna, 1980, s. 59-60.
"Kk uluslarn zgrlk ve bamszlklarnn kaba kuvvete bavurularak tamamen ortadan kaldrld,
smrlen kimi lke halklarnn istila amacyla oyuna getirildii emperyalizm istilsnn bu kader belirleyici
gnlerinde, Partimizin nmzde duran en nemli ve en gncel devlerden biri gittike belirginlik
kazanmaktadr: Smrlen Yugoslavya uluslar ve ulusal aznlklarnn eitlii iin mcadele etmek..."
12. Rade Gogov'tn "Birlik" Yaymlan'nda yaymlanan "Halk Kurtulu Sava'nda Trkler" kitabnda, bu konuda daha
geni bilgi
edinilebilir. Fakat Trklerin bu savaa katl sadece bu kitapta dile getirilenlerle snrl deildir.
{Rade Gogov, Halk Kurtulu Savanda Trkler, Birlik Yaynlar, skp, 1990, 70 sayfa.)
13. kr Ramo, Yugoslavya'da Trkler de Faizme Kar Savat, "Sesler" Aylk Toplum Sanat Dergisi, skp, Nisan
1985, say 195,
s. 11.
Rade Gogov ise, 12. dipnotta sz geen eserinde (s. 61) Drdnc Tugay dahilinde kurulan 'Trk etesi"nden
bahsetmektedir. Ramo ile Gogov'n verdikleri kurulu tarihleri de birbirini tutmamaktadr. Ramo 1944 yl
Kasmndan sz ederken, Gogov 1944 yl Austosunu zikretmektedir. Buna gre bu iki yazann yazlarnda ayn
birlikten mi yoksa ayr ayr birliklerden mi sz edildii kesin olarak belli deildir.

tulu Sava sresince olduu gibi, 1945 ylnda


faist Alman ordu kuvvetlerine kar alan Srem
Cephesi'nde yrtlen son savalarda (ki Trk ve
Mslmanlarn bu cepheye kitlevi ekilde gnderildikleri iddia edilmektedir) ka Trkn ldnn resmen aklanmamasna ramen, bu saynn be bin civarnda olduu ileri srlmektedir l*.
kinci Dnya Sava'nn sona ermesiyle birlikte
Balkan corafyasnda ortaya kar, temelleri 29
Kasm 1943 ylnda Bosna-Hersek'in Yaytse kasabasnda dzenlenen AVNOY'un II. Oturumu'nda15 atlan Yugoslavya Federatif Halk
Cumhuriyeti'nin federe devletlerinden biri olan ve
aslnda 2 Austos 1944 tarihinde dzenlenen
ASNOM'unl6 Birinci Oturumu'nda alnan kararlarla devlet statsne kavuan Makedonya Halk
Cumhuriyeti'nde, Trkler Balkan Savalarndan
sonra ilk kez, nce ASNOM deklarasyonunda dile
getirilen17, sava sonrasnda devletin anayasasyla
teminat allna alman eitlie kavumutur. Fakat
kurtulu savann sona ermesinden ksa bir sre
sonra gelien ve 1950'li yllara kadar devam eden
olumsuz olaylar, maalesef bu anayasal teminatn
samimiliine glge drm, Trk halknn huzurunu byk lde karmtr. Trkleri 1953 ylnda, Balkan Savalarndan sonra, Makedonya'dan
Trkiye'ye en kitlevi ge zorlayacak kadar hem
de.
Bundan sonraki yllarda, bir yandan orap sk gibi gnmze kadar srp giden gn etkisiyle, te yandan da hibir zaman dinmeyen,
fakat 1960'h yllarn ikinci yansnda zellikle younlaan Arnavut milliyetilerinin uyguladklar

asimilasyon politikas ve 1970'Ii yllara girerken


Makedon milliyetilerinin balattklar, temelinde
politik bask unsurunun yatt "Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti Makedon Mslmanlarnn
Bilim-Kltr Etkinlikleri" adl hareketin de etkisiyle, her on ylda bir tekrarlanan nfus saymndan nfus saymna, Makedonya'da yaayan
Trklerin saysnda daima d grlmtr,
Buna ramen, ayn dnemden balayarak Trklere
tannan haklarda iyiye doru bir kprdama olduu
gze arpmaktadr. Fakat Trkler, ylesine byk
ve etkili darbeler yiyerek, stelik sayca byk bir
hzla azalarak o gnlere gelmilerdi ki, yasalarla tannan btn bu haklardan zamannda ve azami lde yararlanabilmek iin ne gereken insan ve
beyin gcne, ne de hareket ve mcadele gcne
sahip deillerdi. zellikle 1974 Anayasas'nn (ki
1974 Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti Anayasas,
ayn yl getirilen Yugoslavya Sosyalist Federatif
Cumhuriyeti Anayasas'nn kapsamndaki hak ve
zgrlkler esas alnarak hazrlanmtr) getirdii
geni hak ve zgrlklerden yararlanabilmek iin
Trklerin zamana ihtiyac vard. Fakat ne yazk ki,
Yugoslavya'da, dolaysyla da Makedonya'da yaayan btn uluslara tam eitliin tannmasnn mimar olan Yosip Broz Tito'nuv18 1980 ylnda lmesi
ile (hakszlklarn, basklarn, asimilasyonlarn, glerin zamannda ve etkili olacak ekilde lenememesinde byk gnahlar ve hatalar olmakla birlikte) bata ar milliyeti akmlarn su
yzne kmas sonucu durumun her an ktye
gittii, gittike her alanda bunalmn artt ar bir
dneme girildi. Getirilen kimi yasaklarla Trklerin

14. 10. dipnota baknz.


15. AVNOY'n (Yugoslavya Halk Kurtulu Karfaist Meclisi) II. Oturumu'nda alman kararlarla, Yugoslavya'nn
demokratik
federatif ilkeler esas alnarak kurulacak eit uluslarn devleti olmas ngrlmst.
16. ASNOM (Makedonya Halk Kurtulu Karfaist Meclisi) devrim esnasnda Makedonya'da kurulan halk idaresinin en
yksek
temsilci, yasama ve yrtme organyd.
17. ASNOM Deklarasyonu'nda demokratik Makedonya yurttalarnn temel haklan hakknda, dierleri arasnda
unlar da
denilmektedir:
"Ulusal mensubiyetleri, cinsiyetleri, rklar, dini nalari ne olursa olsun, Makedonya federe devletinin tm yurttalar
kanunlar nnde eit ve ayn haklara sahiptir..,"
Dr. Vlado Ivanovski, ASNOM'un Birinci Oturumu'nun Dzenlenmesinin 40. Yl , Sesler Aylk Toplum Sanat Dergisi,
skp, Haziran 1984, say 187, s. 10.
18. Yosip Broz Tito 25 Mays 1892 tarihnde Kumrovats'ta dodu. Hayata metal isi olarak atld. Gen yata
sosyalist ii
hareketine katld. Birinci Dnya Sava'nda Rus cephesinde savat. Esir dt. Yurduna dnd 1920 ylndan
sonra da
devrimci faaliyetlerini srdrd. Bu nedenle defalarca yarglanp hapse atld. 1937 ylnda Yugoslavya Komnist Partisi
Genel
Sekreteri grevine seildi. 1941 ylnda faist igalcilerle yurt hinlerine kars halk ayaklanmasn balatt. Drt yl sren
Halk
Kurtulu Savan ynetti. AVNOY'un II. Oturumu'nda (15. dipnota baknz) kendisine mareal unvan verildi. kinci
Dnya
Sava'nn sona erdii 1945 ylndan lmne kadar (4 Mays 1980) Yugoslavya Cumhurbakan, Yugoslavya Halk
Ordusu

Bakomutan ve Yugoslavya Komnistler Birlii Bakan'yd. 1948 ylnda Sovyetler Birlii'nin sosyalist lkeler zerinde
kurmak
istedii tekelcilie kar kt.

63
MAKEDONYA TRK EDEBYATI

o zamana kadar yararlanabildikleri hak ve zgrlklerin kstlanmaya balad grld. Bir bakma Trk kimliine saldr anlamna da gelen bu
olumsuz gelimeler, 1989 ylnda Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti Anayasas'nda yaplan deimelerle had safhaya ulat. Artk Makedonya, eskisi gibi Trklerin de devleti deildi.
Bu tedirgin edici gelimelerin ardndan 1990
ylnda esen ve yeni umutlar uyandran demokratikleme sreci de ksa srede umutlarn
boa olduunu gsterdi. Bylece Makedonya Trkleri iin yeni, ama eskiye nazaran daha ar bir
dnem balad. Bir yandan Trklere de siyasi mcadele hakk tannp Trk Demokratik Birlii'nin19
kurulmasna izin verilirken, te yandan "devlet kaplarnn" Trklere kapanmasna neden olan uygulamalar getirildi. Demokratiklemeye gemeden
nceki dnemde "yukardan getirilme" olmalarna
ramen, devletin her kademesinde Trkler grev
alrken, demokratiklemeye gei dneminde dev-

letin hibir kademesinde Trklere rastlamak mmkn deildir. Geri 5 Eyll 1992 tarihinde kurulan
Makedonya koalisyon hkmetinde kltr bakanlna Gner smail getirilmitir, ama bu bir gz
boyamadan baka bir ey deildir. Bunun ne denli
gerek olduunu bizzat bakann kendi szleri kantlamaktadr: "Ben Kltr Bakam grevine Trk
olarak deil MSDB20 aday olarak nerildim ve seildim. "21. Bu szler hangi adan ele alnrsa alnsn o denli Trklk aleyhtardr ki, kanmzca yoruma li gerek yoktur.
20 Kasm 1991 gn Makedonya Parlamentosu'nun onaylad yeni Makedonya Anayasas'nin balang blmnde Trklerin adnn
anlmas ise, meseleye sadece biimsel bir yaklamdan ileri gidememi, Trkleri "ikinci snf vatanda" statsne itmitir nerdeyse. Bununla birlikle Makedonya'da yaayan Trklerin huzurunu
karan yeni belirsizliklerin meydan bulmasna
neden olmutur.

Balkan Savalarndan Gnmze Kadar Makedonya'da Yaayan Trklerin


Toplumsal,
Ekonomik, Kltr-Eitim