P. 1
Intihar-kriz Dergisi Makale

Intihar-kriz Dergisi Makale

|Views: 844|Likes:
Yayınlayan: sergius3
The work entitled "Le Suicide" by Fench Sociologist Emile Durkheim in 1897 had triggered a significant interest in a phenomenon of suicide. in an attempt to study a dilemma of indivuals in modern society, sociologists have been analyzing a relationship between suicide and another social factors The Mugla region, in comparison with the rest of Turkey, has a high suicide and attempted suicide rate.
The work entitled "Le Suicide" by Fench Sociologist Emile Durkheim in 1897 had triggered a significant interest in a phenomenon of suicide. in an attempt to study a dilemma of indivuals in modern society, sociologists have been analyzing a relationship between suicide and another social factors The Mugla region, in comparison with the rest of Turkey, has a high suicide and attempted suicide rate.

More info:

Categories:Types, Research, Science
Published by: sergius3 on Dec 19, 2009
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/04/2013

pdf

text

original

K

R

Z

Kriz Dergisi 11 (3) 1-19

MU!LA L

NT HAR VE NT HAR G R " MLER N N

SOSYOLOJ K OLARAK NCELENMES +
Nurgün Okök*, Ayla Top**, Sergender Sezer**, Ünal Bozver***

ÖZET Amaç Fransız Sosyolog Emile Durk-

çalı!maları temel alarak intihar olgusunu sosyolojik olarak açıklayıp Türkiye genelindeki intiharlarla Mu"la'dakı intihar ve intihar giri!imlerini kar!ıla!tırara Mu"la'dakı intiharların nedenlen k konusunda genellemeler yapmaktır Bir betimleme ara!tırması olan bu çalı!mada Mu"la ile ilgili bir veri bankası olu!turularak veriler bilgisayar ortamında de"erlendirilmi! ve sosyal anlamlarına göre intiharlar ve intihar giri!imleri kategorıle!tırılmı!tı Ardından, Mu"la ilçe ve köyr lerinde derinlemesine mülakat tekni"iyle intihar giri!imind bulunan ki!ilerin kendilerinden, intie har edenlerin yakınlarından olu!an 84 ki!ilik ornekfem grubuyla en az bir kez, 30 dakikadan az olmamak ko!uluyla, derinlemesine mülakat yapılmı!tır Bulgular: statistiksel verilenn ve yapılan görü!melerin sonucunda, intihar ya da intihar giri!imlerinin çok yonlu olmasının yanı sıra bölge dinamikleriyle ili!kili oldu"u saptanmı!tır I ntıhar ve intihar giri!imlerinde, turizm ve modernle!menin de etkisiyle de"i!melerin hızlı ya!andı"ı Mu"la bölgesinde, bireylerin uyum ve yabancıla!ma sorunuyla yuz yüze

heım'ın 1897'de basılan "Le Smcıde" adlı eseriyle, o tarıh-ten günümüze intihar olgusu çok disiplinli bir ara!tırma konusu olmu!tur Mu"la bölgesindeki intihar ve intihar gın!ımlerını oranları Türkiye genelindeki intihar n giri!imlerini oranlarına göre oldukça yüksektir n Yöntem: Bu çalı!ma, Mu"la yöresindeki intihar ve intihar giri!imi olaylarını incelemek üzere Mu"la Valili"i tarafından olu!turulan Komisyonun, Haziran 2002-Mari 2003 ayları arasında gerçekle!tirdi"i bir ara!tırmadır Bu çalı!manın amacı , intiharlar konusunda yapılan + Bu çaı!ma 5-7 Haziran 2003'de Ankara'da yapıları X Ulusal Sosyal Psikiyatrı Kongresı'nde sözel bildin olarak sunulmu!tur Doç Dr Mu"la Üniversitesi Fen-Edebıyat Fakültesi Sosyoloji Bolumu Ö"retim Uyesı Ar! Gor Mu"la Üniversitesi Fen-Edebıyat Fakültesi Sosyoloji Bolumu Ar! Gor Ege Üniversitesi Fen-Edebıyat Fakültesi Sosyoloji Bolumu

*"

K

R

Z

kaldıkları ve bunun de intiharları tetıkleyıcı bir özelli"i oldu"u saptanan bulgular arasındadır Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, ntihar, ntihar giri!imi, Türkiye, Mu"la The Socıologıcal Study ol Suıcıde and Attempted silicide n The Mu#la Regıorı SUMMARY Object: The work entıtled "Le Suıcıde" by Fench Socıologıst Emile Durkheım in 1897 had trıggered a stgnıfıcant ınterest in a phenomenon of suıcıde. in an attemp to study a dilemma of ındıvuals in modem socıety, socıologısts have been analyzıng a relatıonshıp between suıcıde and another socıal factors The Mu"la regıon, in comparıson wıth the rest of Turkey, has a hıgh suıcıde and attempted suıcıde rate. Method: Thıs case study puts forward data concernıng the work carrıed out by a Commıssıon set up by the Governershıp of Mu"la on the subject of suıcıde and attempted suıcıde in the area. The followıng ıs a summary of research completed thus far 1 The statıstıcal placement of Mu"la area in terms of rates of suıcıde in respect to Turkey's average 2 Statıstıcal data concernıng suıcıde and attemped suıce cases in the Mu"la regıon between 1997-2002 3. Information puttogether concludıng ın-depth ıntervıews related wıth a partıcıpant group consıstıng of 84 cases 4 The statıstıcal data and the depht-ıntervıews related to 84 cases for suıcıde and attempted suıcıde showed that suıcıde ıs a multr factorıal phenomenon and also affected by regıonal dynamıcs ResultsrThe results ındıcated that mdıvıduals are experıencıng a great problem in adaptatıon and becomıng alınated in socıety at Mu"la regıon where modernızatıon and change of socıety are extremely fast due to tounsım. t ıs

belıeved that these are the maın factors trıggerıng the suıcıde and attempted suıcıdes in thıs regıon Dıscussıon and suggestıons for the reductıon of suıcıde and attempted suıcıde rates based on completed research. Key Words: Socılology, suıcıde, attempted suıcıde, Turkey, Mu"la GR" Bu bolümde intihar kavramına sosyolojk bir bekı! açısı getirilerek, intihar nedenlenne genel olarak bakılıcaktır Ardından çalı!manın daha anlamlı kılınabilmesi için Türkiye genelinde ve Mu"la ilindeki intihar olaylarına kısaca tablo ve grafikle de"inilerek Mu"la'nın toplumsal yapısı hakkında genel bir bilgi sunulacaktır Kı!ını istemli olarak olumle sonuçn landırdı"ı eyleme intihar, sonuçlanamayan eyleme ise intihar giri!imi denmektedir. Durkheım intiharı, "bir insanın do"uraca"ı sonucu bilerek olumlu ya da olumsuz bir eylemle do"rudan do"ruya veya araçlı olarak kendi kendini olume sürüklemesi" olarak tanımlar (Durkheım 1992) Batıgun, tamamlanmamı! intihar, ba!arısız intihar, çeli!kili giri!im gibi oldurucu olmayan intihar davranı!larının da var oldu"unu belirtir Sayıl intihar eyleminin, "intihar", "intihar giri!imi" ve "intihar dü!üncesi" olmak üzere uç temel kavramı da belirledi"ini tartı!ır (Sayıl 2000) Ancak bu uç kavramı birbirinden ayırmak oldukça guçtur Örne"in amacı kendine kıymak olan bir çok insan eylemden sonra ya!amını sürdürmektedir Bu ki!iler raslantısal olarak ya!amlarını sürdürmekte ve eylemleri giri!im olarak kabul edilmektedir Buna kar!ın olumu amaçlamayan ama olumu kullanarak çevrelerini etkilemek isteyen bazı bireyler, ciddi olmayan bir intihar eyleminden sonra ya!amlarını yitirebilirler Bunlar içinse

K

R

Z

ölüm amaç de"il sonuçtur. ntiharda dünyadan tamamen uzakla!ma iste"i varken, ntihar giri!imlerini bazılarında ise dünyaya çevreye n ve topluma bütünle!me iste"i söz konusudur (Oda" 1996). niharlar, her ne kadar bireysel bir eylem olarak kabul edilse de, sosyolojik olarak bakıldı"ında, bu dürtüyü ortaya çıkaran sosyal faktörlerin de tetikieyici oldu"u ve bu nedenle bireyi bu eyleme yönlendiren nedenlerden yola Çıkılarak açıklanması gerekti"i kabul edilir. Ayrıca, bireyci ve sosyolojik bakı! açıları birbirini dı!lamayıp tamamlamaktadırlar. Burada sosyoloji hangi sosyal ko!ullarda intihar olasılı"ının artıp hangi ko!ullarda azalabilece"i konusunda bir yol gösterici görevi üstlenir. Sosyologlar intiharı ara!tırırken özgün bireysel davranı!ı açıklama giri!iminde bulunmayıp, Cole'a göre "insan gruplarının davranı!larını ve sosyal gruplara üye olan bireyin davranı!ının bunlardan nasıl etkilendi"ini açıklamak" isterler (Cole1999). Toplumsal de"er sistemlerinde farklı algılanan ve insanlık tarihi kadar eski olan intihar olgusu, genel olarak kabul görmeyen ve negatif etki yüklü bir olgudur. Çe!itli gruplar arasındaki intihar oranlarındaki farklılıkları açıklamaya çalı!an 1897'de yayımlanan ntihar adlı eserinde Durkheim, intihar olgusunu sosyolojik bir bakı! açısıyla irdelemi!tir. Sosyal gruplarındaki ntihar oranlarının salt psikolojik de"i!kenlerle açıklanamayaca"ını göstermeye çalı!an ve intihar oranlarını bireysel ve sosyal etkenlerin etkile!iminin belirledi"ine inanan Durkheim intihar ve bir takım sosyal faktörler arasındaki ili!kileri ortaya koymu!tur. ntihar konusunda bir çok veriyi ara!tırdıktan sonra gruplar arasındaki bütünle!me düzeyi ve toplumun bireysel davranı!ı düzenleme düzeyi ile ba"lantılı bulmu!tur. Bu ikili temel üzerinde

dört intihar tipi birbirinden ayrılmaktadır. {#ekil 1) Durkhe m'e göre, "ilk tip olan etçil intihar ile bencil intihar bireyin anlamlı ve ba"lı sosyal gruplara uyum derecesi le ilgilidir. E"er birey, bir
#ekil 1. Durkheim'da ntihar Tipleri
A!ır Bütünle!me ı (Elcil rrtihar)

A!ır Düzen ı {Kaderci ntihar)

Yetersiz Düzen (Anomik intihar)

Yetersiz Bütünle!me (Egoistik-Bencil ntihar)
Kaynakça: David Lee & Howard Newby (1983) The Problem of Sociology, Hutchinson, London

yandan anlamlı gruplara uyum sa"layamaz di"er yandan da bu gruplara a!ırı derecede uyum sa"larsa intihara götüren !artları yaratmaktadır" (Kösem hal 1971) Ki!iler herhangi bir gruba ait de"illerse zor dönemlerde yalnızlıkla yüz yüze kalırlar. Bu noktada Durkheim bencil intiharı aile ili!kilerinden mahrumiyetle açıklamı!tır. Durkheim, bekar olanların evli olanlara kıyasla intihar e"iliminin daha fazla oldu"unu tespit etmi!tir. Bekar ve çocuksuz ki!ile evli ve çocuklu olanlara oranla ailesiyle r daha az bütünle!mektedir. Durkheim'ın di"er iki intihar tipi anomik ve kaderci intihar tipidir. Anomik intiharlar sanayi toplumlarının bir ürünüdür. Anomik intiharlar toplumsal de"i!menin hızlı oldu"u dönemlerde geleneksel norm ve de"erlerin zedetenmesiyle ortaya çıkarlar. Durkheim'a göre ekonomik

K

R

I

Z

bunalım ve bolluk dönemlerinde intihar istatistikleri yükselmektedir Bunun nedeni ise toplumda olu!an bilinmezliktir Özellikle bireyin içinde ya!adı"ı sosya) ve ekonomik hızlı de"i!im bireyi kuralsızlı"a itelemektedir Sanayi toplumlarında anomık intiharların sık görülmesinin nedenini ise Durkheım, yüksek düzeyde i! bolumu ve uzmanla!ma ile açıklar Sanayi öncesi toplumlarda ise Durkheım daha çok altrustık (elcıl) ve kaderci intiharların yaygın oldu"unu one sürer Durkheım, kaderci intiharların daha çok bireyi sınırlayan toplumlarda, özellikle, sanayıle!memı! geleneksel toplum yapılarında yaygın görüldü"ünü belirtir Durkheım'ın intihar adlı eseri sosyolojik ara!tırmanın temel metodoloji eserlerinden olup, Durkheım'ın sosyolojik bakı! açısının en iyi örneklerinden birisidir Tum intiharları tek bir nedene ba"layarak açıklamak mumkun olmayıp intihar ve intihar giri!imler çok yonlu ve karma!ık bir olgudur i Özellikle kentle!me ve sanayile!me ile birlikte ivme kazanan bu olgu, bir çok bilim dalında farklı bakı! açılarından incelenebilme ozelle"ıne sahiptir Sosyoloji, antropoloji, tıp, psikiyatrı, psikoloji gibi de"i!ik bilim alanları, son yuz yılda intiharlar ve nedenleri üzerinde ara!tırmalar yaparken bu olguya ne tur çozum önerilen getirebilece"i konusunda çalı!malar yapmaktadırlar Ancak, intihar edenlerin ya da giri!imde bulunanların konumlarında umutsuzluk, çaresizlik duygusu, hiçbir çıkı! yolu bulamama inancı ara!tırmacılar tarafından, ortak bir benzerlik olarak kabul edilmektedir (Oda" 1996) Durkheım intiharı bir toplumsal olgu olarak gordu"u gibi, toplumda de"i!imlerin olmadı"ı dönemlerde intihar sayılarının da de"i!medi"ini

sayısal olarak açıklar Durkheım, bireylerin bir topluma ait olduklarını ve guçsuz olduklarında da içinde ya!adıkları toplumca destekleneceklerine dair inançlarının bireyleri yalnızlıktan ve çaresizlikten kurtarıcı bir özellik oldu"unu belirtir Bu inanç, aynı zamanda, intiharları engelleyici bir etkiye sahip olup.Durkheım'a göre, intiharlar "bireyin toplumla bütünle!ti"i oranda engellenebilir" (Durkheım 1992) Sosyologlar e"itim, gelir, cınstyet, medeni hal, ya! ve i! gibi sosyal niteliklerin kı!ının içinde bulundu"u konumla etkile!imini inceler ntihar olaylarında da sosyolojik çıkarım, daha çok, neden bazı gruplardakı intihar oranlarının di"er bazı gruplardakıden daha fazla oldu"unu ö"renme çabası ıçerındedır Sosyoloji, insan etkile!imlerinden kaynaklanan sosyal olgu ve olaylardaki sorunun saptanması ve sorunun çözümlenmesi konusunda olgusal düzeyde çalı!ma yaparak sonuçları topluma sunmayı amaç edinir ntihar Nedenleri Genel olarak intihar nedenleri a!a"ıdaki gibi belirtilmi!tir Sosyal de"i!menin hızlı oldu"u süreçlerde intihar oranlarında de"i!meler soz konusudur E"itimde, gelır.cınsıyet, medeni hal, ya! ve i! gibi sosyal de"i!kenlerle intiharlar arasında ili!ki bulunmaktadır ntiharların ruhsal hastalıklarla ili!kileri konusunda yapılan çalı!malarda intihar eyleminde bulunanların %80 ve hatta %90'ında ruhsal bir hastalı"ın oldu"u gözlenmi!tir ntiharlarla duygu durum bozuklukları -

-

4

K

R

Z

depresyonkonusudur

arasında

bir

ili!ki

soz

Oranları Ülkemizde intiharlar 1962'den beri D E tarafından tum yerle!im yerlerinde derlenmektedir 1974 yılından beri ise yılda bir yayımlanan bir kitapçıkla ayrı bir yayın olarak basılmaktadır Türkiye'deki intiharların genel nüfusa oranı ise 2000 yılı için %00O 2 76'dır Sayıl'a göre "co"rafi olarak intiharlar buyuk kentlerde ve batı illerinde do"uya göre daha fazladır"(Sayıl 2000) Devlet statistik Enstitüsü verilerine göre Mu"la Ilı intihar vakaları Türkiye geneli, intihar oranlarına göre anlamlı bir farklılfk göstermektedir Ara!tırmada intihar oranları, D I E Yıın19992000 yıllarında çıkarmı! oldu"u intihar istatistikleri kitapçı"ından alınmı!tfr ntihar sayısının nuîusa oranlamasında ölçek 1/100 000 olarak hesaplanmı!tır A!a"ıdaki tabloda 1989-1999 yılları arası Türkiye ve Mu"la intihar oranlarının kar!ıla!tırılmas yer almaktadır ı Bu verilerden elde edilen grafik ise
!öyledi r

Alkol ve madde ba"ımlılı"ı ile intiharlar arasında bir tlı!kı olup bu grupların yüksek risk grubu olarak kabul edilmesi soz konusudur #izofreni hastaları, bıpolar efektif bozuklu"u olan bireyler de yine yüksek risk grubunu olu!turmaktadı r Fiziksel çevre ve intihar arasında da ciddi bir ili!ki soz konusudur Örne"in yaz mevsiminde hava sıcaklı"ının arttı"ı dönemlerde, intihar ve öldürme eylemlerinde artt! goruldugu gözlenmi!tir ntiharlarla özde!le!me ve taklit e"ilimleri arasında da bir ili!ki soz konusudur Özellikle gençler intihar !eklindeki davranı! kalıplarını merak, özenme, özde!le!me, taklit e"ilimleriyle benimseyerek denemek ve çevrelen tarafından ilgi oda"ı olmak isterler Bu tur e"ilimleri olanlar ozellekle medyada gördükleri davranı! kalıplarını taklit ederek, eylemlerini one almaktadırlar (Sayıl 2000, Sonneck G ve ark 2000, WHO 2000, Haralambos & Holborn 1991, Marshall 1999) Türkiye Geneli ve Mu#la ili intihar

#ekil 2'de goruldugu gibi Mu"la ilindeki kayıtlara geçmi! intihar vakalarının oranı Türkiye geneline göre hayli yüksek bir seyir göstermektedir Devlet statistik Enstitüsünden alınan 1997-2000 arası verilere göre, Türkiye genel! ve di"er bölgelerle kar!ıla!tırıldı"ında

K

R

Z

Tablo 1 Türkiye Geneli ve Mu"la Ilı ntihar Oranları Tablosu* TÜRK YE MU$LA

I ntıhar Sayısı

ntiharın Nüfusa Oranı % 000

Nüfus

ntihar Sayısı

ntiharın Nüfusa Oranı % 000

1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000

1172 1357 1228 1167 1229 1536 1460 1815 1990 1890 1853 1853

214 2,42 2,15 2,02 2,09 2,57 2,41 2,95 3,19 2,98 2,88 2,76

541700 562809 572200 586100 600300 614900 629800 645100 660800 676800 693200 715328

6 20 43 32 39 32 6 30 18 53 54 -

1 10 3,55 7,51 5,45 6,49 5,20 0,95 4,65 2,72 7,83 7,89 -

*(Venler, D E- 1999 ve 2000 ntihar I stıtıst Merinden Alınmı!tır Mu"la çin Oranlar Bu Verilerden Hesaplanmı!tır )

#ekil 2 Türkiye Geneli ve Mu"la Ilı ntihar Oranları Grafi"i

6

K

R

Z

Ege Bölgesi intihar oranları açısından en yüksek bölgedir. Aynı !ekilde Mu"la ılı Türkiye geneli ve Ege Bölgesiyle kar!ıla!tırıldı"ında, 4 yıllık ortalamasının (% 000 7,31) hem Türkiye (%000 2,95), hem de Ege Bölgesi { 000 3,91)genelı% nın ortalamasından yüksek oldu"u görülebilir Tablo 1 de de görüldü"ü gjbı 1995 yılındaki verilerin giri!inde bir sapma soz konusu olabilir Bu yıldaki veri giri!inin genel veri ortalamasından oldukça du!uk olması, veri giri!i konusunda bir

kaymanın oldu"u ızleminı vermektedir 1997-2000 yıllarında DIE-2000 verilerine illere göre intihar sayısı Tabloo 2'de gösterilmi!tir

Tablo 2 1997-2000 Yıllarında DIE-2000 Verilerine llere Göre ntiharlar
1997 1998 1999 2000

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

stanbul 325 zmir 173 Ankara 147 Konya 54 Antalya 54 Adana 53 Bursa 53 çel 51 Eski!ehir 46 Mara! 46

stanbul 335 Ankara 179 zmir 140 Bursa 72 Antalya 55 Mu"la 53 Adana 42 çel 41 Aydın 40 Konya 39

istanbul 298 Ankara 170 zmir 163 Bursa 64 çel 55 Mu"la 54 Konya 54 Adana 47 Antalya 47 Aydın 44

istanbul 244 zmir 177 Ankara 154 Bursa 81 Van 62 Mu"la 56 Antalya 53 çel 47 Kocaeli 44 Aydın 43

'Bu tabloda intihar/ nüfus oranları beiırtılmemesıne ra"men Mu"la ılı intihar sayılarına göre, 1998-2000 a Türkiye'de ilk ona girmektedir Mu#la'nı Toplumsal Yapısı n Hem Ege hem de Akdeniz bölgelerinde yer alan Mu"la'nın ya!am biçiminde yerle!im düzeninden kaynaklanan bir çe!itlilik görülmektedir %67'sı ormanlarla çevrili olan Mu"la Bölgesinde, nüfusun % 63'u köylerde ya!amaktadır 1100 kilometre kıyı !eridine sahip olan bu bölgede, genel olarak il nüfus kıyı kesimlerinde yo"unla!makta olup, kıyı kesiminde devingen çevre etkile!imlerine açık, toplumsal ili!kiler geli!irken, içenlere girildikçe geleneksel yapının korundu"u kırsal kesim ya!antısı belirginle!mektedir Son yıllarda Mu"la'yı ülke genelinde ekonomik olarak on plana çıkaran temel olgu da turizm olmaktadır Ya!am !eklinde koklu de"i!iklikle yaratan turizm bu bölgede r de"i!imin lokomotifi konumundadır Mu"la genelinde 1990'tara kadar temel geçim kayna"ı sebzecilik ve tutun iken bugün kırsal kesimde

7

K

R

!

2

özellikle kadınlar turizm sektöründe mevsimlik I#ÇI olarak ailelerinin geçimine destek olmaktadırlar Turizm sektörüne kırsal eme"in girmesiyle birlikte köyde kadın, hem de"i!imin ta!ıyıcısı olmakta hem de bunun getirdi"i gerilimi ya!amaktadır Genel olarak Mu"la'dakı toplumsal ili!kilere bakıldı"ında bu ili!kilerin dinsel yepıdan pek etkilenmedi"i görülmektedir inanç konusundatoplumsalili!kilerde bir dayatma soz konusu de"ildir (Oktık2002) YÖNTEM VE GEREÇLER Bu çalı!mada, Mu"la Valili"i tarafından Mu"la I mdeki intihar ve intihar olaylarını incelemek üzere kurulmu! olan komisyonun çalı!malarına ili!kin bilgi vermeyi amaçlayan betımleyıcı bir çalı!madır Bu çalı!mada intihar ba"ımlı de"i!ken olup, nüfus, cinsiyet ya! e"itim kırda ya da kentte ya!amak ba"ımsız , de"i!ken olarak kabul edilmi!tir Bu ara!tırmanın evreni Mu"la Bölgesi olup örnektemı de görüldü"ü temelde tespit edilen ve %10 a ula!ılmaya çalı!an bir orneklemdır Teknik olarak istatistik verilerin toparlanıp yorumlanması ve derinlemesine mülakat tekni"i temel alınarak tablolar olu!turulmu!tur Mu"la ılı intihar ve intihar te!ebbüslerinin Türkiye genelindeki intihar oranlarına göre yüksek olması nedeniyle konuyu ara!tırmak için olu!turulan komisyonda Mu"la Üniversitesi Sosyoloji Bolumu'nde görev yapan ö"retim üyeleri ve ara!tırma görevlileri, II Sa"lık Müdürlü"ü Ruh Sa"lı"ı Bölümünde çalı!an personel, 1 1 Jandarma Komutanlı"ında çalı!an ki!iler yer almaktadır Komisyonun çalı!maları Sosyoloji Bolumu Ö"retim Uyesı Doç Dr Nurgun OKTÎ K'ın ba!kanlı"ında yürütülmü!tür Öncelikle Mu"la ilindeki intihar ve intihar te!ebbüslerinin verilerinden bir veri bankası

olu!turulması amaçlanmı!tır Bu amaçla il Emniyet Müdürlü"ü ve II Jandarma yararlanarak Komutanlı"ının verilerinden

yapılan ara!tımada Mu"la ilinde 1997-2002 tarihleri arasında intihar eden ve intihara te!ebbüs eden ki!ileri kapsayan,1128 kayıtlı vakanın bilgilerine eri!ilmi!tir Elde edilen veriler bilgisayar ortamına geçirilmi!tir Daha sonra ise, Mu"la ılı'nde gerçekle!en intihar ve intihar giri!imlerini nedenlerini ayrıntılı olarak sapn tayabilmek için, 24 09 2002-29 12 2002 tarihleri arasında Bodrum, Fethiye, Köyce"iz, Marmaris, Milas, Merkez ve Ula olmak üzere toplam 7 ilçede, ilçe merkezlerinde ve köylerde derinlemesine mülakat yöntemiyle, intihar giri!iminde bulunan ya da intihar eden ki!ilerin yakını olan toplam 84 kı!ı ile görülmü!tür 84 ki!iden olu!an orneklem grubunun 65'ı intihar giri!imi vakası 19'u ise olumle sonuçlanmı! intihar vakasıdır intihar te!ebbüslerinde görü!meler ki!ilerin kendileriyle, intiharlar da ise ki!ilerin birinci dereceden yakınlarıyla yapılmı!tır BULGULAR Bu bolümde Mu"la'da elde edilen verilerden yararlanılarak tablolar olu!turulmu! ve bu tabloda Mu"la'dakı intihar ve te!ebbüsler konusunda çalı!ılmı!tır 1997-2002 yılları Arasında Mu#la'da Gerçekle$en ntihar ve ntihar Te$ebbüsleri 01 01 1997-01 04 2002 tarihleri arasında Mu"la ilinde intihar eden ve intiharlara te!ebbüs eden ki!ileri kapsayan, II Emniyet Müdürlü"ü ve II Jandarma Komutanlı"ının verilerden yararlanarak yapılan ara!tırmada 1128 kayıtlı vakanın bilgilerine eri!ilmi!tir açıklayıcı bilgiye ula!maya

K

R

Z

Tablo 2 01 01 1997-01 04 2002 Tarihleri Arasında Mu"la linde ntihar ve ntihar Giri!imleri TURU Kadın ntihar Te!ebbü s TOPLAM 102 616 718 %37 5 %72 3 %63 9 CINSIYET Erkek 170 236 406 %62 5 %27 7 %36 1 272 852 1124 TOPLAM

Tablo 2'de, Mu"la 1 Emniyet Müdürlü"ü ve 1 II Jandarma Komutanlı"ından alınan verilerle olu!turulan veri tabanından elde edilen evrende, cinsiyet ve olay turu de"i!kenleri bırbırlenyle çaprazlanmı!tır Kayıtlı olay vakası 1128 olmakla bırlıte çapraz tablo ortak verilerin kar!ıla!tırılmasından olu!tu"u için verileri çaprazlanamayan 4 kı!ı i!leme dahil edilememi!tir Bu nedenle genel toplam 1124 olarak alınmı!tır Tablodan da anla!ılaca"ı üzere tum intihar vakalarından % 38') kadın, % 62'sı erkeklerden olu!mu!tur Tum intihar te!ebbüsü vakalarından %72'sı kadın, %28'ı erkektir Görüldü"ü üzere intihar edenler arasında erkekler a"ırlıklı bir ço"unluk, tum intihar te!ebbüsleri arasında ise kadınlar a"ırlıklı bir ço"unluk

göstermektedir Tum kadınlar arasında intihar ve intihar te!ebbüsleri oranları incelendi"inde ise kadınların %14'unun intihar, %86'sının intihara te!ebbüs davranı!ı göstermi! oldu"u görülmektedir Tum erkekler arasında intihar ve intihara te!ebbüs oranları incelendi"inde ise, erkeklerin %42'sının intihar, %58'ının intihara te!ebbüs davranı!ı gösterdi"i görülmektedir Kadınların intihar ve intihara te!ebbüs oranlarında buyuk bir fark bulunmakta olup, erkeklerin intihar ve intihara te!ebbüs oranları arasında buyuk bir oransal tark bulunmamaktadır Fakat bu oransal farklılıklar kadınların ve erkeklerin toplam sayılırı da ele alınırak de"erlendirilmezdi {Tablo 3) r

Tablo 3 Mu"la nın Cinsiyet ve olay Turu De"i!kenlerine Göre 01 01 1997-01 04 2002 Tarihleri Arasında Çapraz Tablosu OLAY TURU Te!ebbü s Frekans 616 %72 236 %28 852 % 100

C NS YET

ntihar Frekans Frekans % Frekans % Frekans % 102 %38 170 %62 272 % 100

% %14 %42

% %86 %58

TOPLAM Frekans 718 406 1124

% %100 %100

Kadın Erkek TOPLAM

%100

9

K

Kır ve kent cinsiyet© göre intihar ve intihara te!ebbüs davranı!larını inceledi"imizde, her iki cins içinde kırda intihar sıklı"ının kentte ntihar sıklı"ına göre (azla oldu"u, intihara te!ebbüs davranı!ının se her iki cinsiyet çin de kentte köye göre daha sık oldu"u görülmektedir (Tablo

4). Tablo 4 ncelendi"inde kayıtlı vakalar çinde, koyda ya!ayan kadınların % 27.3'ünün kentte ya!ayan kadınların ise % 5.4'ünün intihar etti"i, köyde ya!ayan erkeklerin % 55.8' n n, kentte ya!ayan erkeklerin ise % 27.3'nün ntihar etti"i görülmektedir.

Tablo3. Mu"la'nın, Kır-Kent/Olay Türü /Cinsiyet De"i!kenleri 01.01.1997-01.04,2002 Terihferi Arasında Çapraz Tablosu
KIR KENT C NS YET Kadın Köy Erkek Köy Toplam Kadın Kent Erkek Kent Toplam GENEL TOPLAM NT HAR Frekans 79 115 194 23 55 78 272 Yüzde % 27.4 % 55.8 % 39.2 % 5.4 % 27.3 % 12.4 %37 OLAY TlJRÜ TE"EBBÜS Frekans 210 91 301 406 145 551 852 Yüzde % 72.6 % 44.2 %60.8 % 94.6 % 72.7 % 87.6 %63 289 206 495 429 201 630 1126 TOPLAM

Anla!ılaca"ı üzere intihar davranı!ı konusunda cinsiyet de"i!keni de"il yerle!im yeri de"i!kenini etkili oldu"u görülmektedir. n ntihar daranı!ı % 55.8 le en çok köyde ya!ayan erkeklerde, % 27.4 ile köyde ya!ayan kadınlarda daha sonra ise % 27.3 ile kentte ya!ayan erkeklerde ve % 5,4 ile kentte ya!amayan kadınlarda görülmektedir. Bu verilerden hareketle, köyde ya!ıyor olmanın kentte ya!amaya

oranla ntihar davranı!ına yönelmede risk faktörü oldu"u görülmektedir. Köyde intihar oranlarının kente göre neden daha faza oldu"u ara!tırmada yapılan birebir görü!melerin verileri do"rultusunda tartı!ılmı!tır. { Bakınız, Tablo-4) Mu"la ilinde 1997-2002 yılları arasında ntihar ve intihar te!ebbüslerinin ilçelere göre da"ılımı se Tablo 5'de verilmi!tir.

10

K

R

Z

Tablo 5 01 01 1997-01 04 2002 tarihleri Arasında Mu"la Ilı, lçelere Göre ntihar ve ntihar Giri!imleri

LÇELER Fethıve Marmaris Merkez Milas Ortaca Bodrum Köyce"iz Datça Yata"an Ula Dalaman Kavaklıdere Toplam Bo! GENEL TOPLAM Kov 55 9 20 38 5 39 4 14 4 6 1 195 195

NT HAR Kent 12 5 21 15 4 6 2 4 77 77 Topl. 67 14 41 53 9 39 10 14 6 10 1 272 2 279 Köy 66 23 33 35 23 32 11 23 20 23 3 9 301 301

TE"EBBÜS Kent 100 130 77 48 101 20 24 18 8 10 8 544 544 Topl. 166 153 110 83 124 52 35 41 28 33 11 9 845 7 852

BO" _ _ 1 2 3

TOPLAM 233 167 151 136 133 91 45 42 42 39 21 10 1118 11 1128

Yıllara göre kadın ve erkek intihar ve intihar giri!imlerinin verilen ise Tablo 6 dakı gibidir Çapraz tablo olması nedeniyle 1128 ki!ilik veri

bankasından 13 kı!ının bılgıierı veri kaybına u"ramı!tır

Tabloö 01 01 1997-01 04 2002 Tarıhien Arasında Mu"la'da Yıllara Göre ntihar Ve Te!abbuslerde Cinsiyet Oranları

YILLAR Kadın 1997 1998 1999 2000 2001 2002* TOPLAM 114 116 116 134 156 75 711

C NS YET Erkek % 71 3 % 62 7 % 68 6 % 62 6 % 58 2 %63 % 63 8 46 69 53 80 112 44 404 % 28 8 %37 3 % 31 4 % 37 4 % 41 8 %37 % 36 2

TOPLAM 160 185 169 214 268 119 1115

* 2002 yılı verilen Ocak Nisan arası donemi kapsamaktadır

11

K

Tablo 7. 01.01.1997-01.04.2002 Tarihleri Arasında Mu"la'da Yıllara Göre ntihar ve Te!ebbüs Oranları
YILLAR ntihar 1997 1998 1939 2000 2001 ' 2002* TOPLAM ' " 41 58 38 63 S0 ' 22 272 % 25.8 %31.2 % 22.4 % 29.4 % 18.7 % 18.6 Türü Te$ebbü s 118 128 132 151 218 96 843 % 74.2 % 68.8 % 77.6 % 70.6 ~%BT.3 ""' %81.4 159 186 170 214 268 118 1115 TOPLAM

Tablo 8. 01.01.1997-01.04.2002 Tarihleri Arasında Aylar / Olay Türü
OLAY TÜRÜ AYLAR Ocak #uba t Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz A"usto s Eylül Ekim Kasım Aralık TOPLAM ntihar 20 29 24 20 26 28 22 23 22 17 19 18 268 % 7.4 % 10.8 % 8.9 % 7.4 % 9.7 % 10.4 % 8.2 % 8.6 % 8.2 % 6.3 % 7.1 % 6.7 Te$ebbü s 89 72 66 82 90 74 76 58 71 63 34 64 839 %10.6 % 8.6 % 7.9 % 9.8 % 10.7 % 8.8 %9 % 6.9 %8.5 % 7.5 %4 % 7.6 TOPLAM 109 101 90 102 116 102 98 81 93 80 53 82 1107 %9.8 % 9.1 % 8.1 %9.2 % 10.5 %9.2 % 8.8 % 7.4 % 8.4 % 7.2 % 4.8 % 7.4

Turizm sezonunda intihar ve intihar te!ebbüsler i oranlarında bir de"i!iklik olup olmadı"ını tespit edebilmek için Tablo 8'i inceledi"imizde aylara göre intihar ve intihar te!ebbüslerinde oransal bir farklılık olmadı"ı görülmektedir. Bu verilerden hareketle Mu"la'ya tatil için gelen ki!ilerin intihar oranlarını de"i!tirdi"in söylemenin mümkün olmadı"ı i görülmektedir.

Yapılan Bulgular

Görü$melerden Elde

Edilen

Mu"la ili ntihar ara!tırmaları komisyonu olarak 24.09.2002-29.12.2002 tarihleri arasında, bu vakalar arasırda 26 erkek ve 58 kadından olu!an toplam 84 ki!iyle derinlemesine mülakat yöntemiyle görü!me yapılmı!tır. Görü!meler, Bodrum, Fethiye, Köyce"iz, Mamaris, Milas, Merkez ve Ula olmak üzere 12

K

R

Z

toplam 7 ilçede, ilçe merkezlerinde ve köylerde yapılmı!tır 84 ki!iden olu!an ornekiem grubunun 65'ı intihar giri!imi vakası, 19'u ölümle sonuçlanmı! intihar vakasıdır ntihar te!ebbüslerinde görü!meler gönüllülük esasına göre yapılmı! olup, çalı!maya katılmak istemedi"ini belirten ki!ilerle görü!ülmemi!tir Ara!tırma, Mu"la Merkez, Ula, Marmaris Köyce"iz, Fethiye, Bodrum ve Milas olmak üzere 7 ilçede yapılmı!tır lçelerin seçilmesinde, Mu"la ılının co"rafi özelliklen ve intihar oranları dikkate alınmı!tır Vakaların en çok görüldü"ü 4 ilçe Fethiye, Marmans Merkez, Milas, öncelikli olarak çalı!maya dahil edilmi!, di"er ilçeler de Mu"la haritası dikkate alınarak saptanmı!tır lçe merkezlerinde, ta!ınan ki!ilere, tatilcilere, sezonluk i!çilere, köylerde ise, çe!itli tarım etkinlikleri nedeniyle evlerinde olmayan ki!ileri ula!mada zorluk ya!anmı!tır ya da ula!ılamamı!tır Ula!ılan ki!ilerle görü!melerin yapıldı"ı yerlerin ilçelere göre ayrıntılı bilgisi Tablo 9'da yer almaktadır

Görü!me yapılan ilçelerdeki (Mu"la Merkez, Ula, Marmaris, Köyce"iz, Fethiye, Bodrum ve Milas) kayıtlı olan intihar ve intihara te!ebbüs sayılarının toplamı 862, ara!tırmada görü!me yapılan kı!ı sayısı 84'dur 7 ilçeden alınan ornekiem, evrenin % 9 75'ının olu!turulmaktadır Yanı 7 ilçede yapılan ara!tırmada, bu ilçedeki intihar ve intihara te!ebbüs vakalarının genel olarak % 9 75'ıne ula!ılmı!tır lçeler bazında toplam intihar, intihara te!ebbüs vakasıyla, yapılan görü!melerin oranı ise Bodrum % 1, Fethiye % 9, Köyce"iz % 33, Marmaris % 4, Merkez % 7, Milas % 14, Ula % 33!dur Genel yüzde ortalama % 9 75 olmakla birlikte, bodrum ilçesi için yapılan görü!me sayısr bulundu"u ilçedeki vakaları açıklamakta kullanılabilecek oranda de"ildir Bununla birlikte yapılan görü!melerin, genel vaka sayısına oranı, istatistiksel olarak Mu"la Ilı için bir genelleme yapılmasına uygun bir orandır Oraların ayrıntıları Tablo 9'da yer almaktadır

Tablo 9 Evren Ornekiem Oranları
LÇELER Bodrum Fethiye Köyce#iz Marmaris Merkez Milas Ula TOPLAM TOPLAM NT HAR VE TE"EBBÜS SAYISI 91 233 45 167 151 136 39 862 ARA"TIRILA NT HAR VE N TE"EBBÜS SAYISI 1 20 15 6 10 19 13 84 ORAN % %1 %9 %33 %4 %7 %14 %33 % 9 75

13

K

R

Z

84 ki!ilik örneklerimin, 26'sı erkek, 58'ı kadındır Erkeklerin orneklem içindeki oanı % 31, kadınların oranı ise % 69'dur Cinsiyet da"ılımının, Mu"la ilindeki tum vakalardakı oranı ise kadınlar için % 63 7 erkekler için % 36 2'dır Oranlardan da görülece"i üzere kadın

ve erkeklenn orneklem içindeki da"ılımı cinsiyete göre birbirlerinden farklı olmakla bereber bu farklılık evrenin cinsiyet oranlarıyla benzerdir Bu ba"lamda orneklemın cinsiyete göre da"ılım oranları, evrenin cinsiyet da"ılım oranlarıyla uyumludur (Tablo 10- Tablo 11)

Tablo 10 Mu"la Genelinde ntihar ve ntihara Te!ebbüslerin Cinsiyeti Göre Da"ılımı (Evrenin Cinsiyet Da"ılımı)
C NS YET Kadın Erkek Belirtilmeyen TOPLAM FREKANS 718 408 2 1128 YÜZDE % 63 7 36 2 02 100

Tablo 11 Yapılan Görü!melerin Cinsiyete Göre Da"ılımı (Orneklemın Cinsiyet Da"ılımı)
LÇE KADIN Bodrum Fethiye Köyce"iz Marmans Milas Mu"la Ula TOPLAM YÜZDE (%) 1 2 6 2 6 5 4 26 %3t CINSIYET ERKEK 18 9 4 13 5 9 58 %69 TOPLAM 1 20 15 6 19 10 13 84 % 100

Ara!tırma evrelerinin ve orneklemının intihar ve intihar te!ebbüslerine göre da"ılımları kar!ıla!tırıldı"ında orneklemın da"ılımın evrenin de"ılımına benzer oldu"u görülmektedir 1128 ki!ilik evren de vakaların 274'u intihar, 852'sı intihar te!ebbüsü vakası olup 2 vakanın intihar mı te!ebbüs mu oldu"u kayıtlarda belirtilmemi!tir Bu verilerden hareketle Mu"la ilinde kayıtlı tum vakaların % 24 3'u intihar vakası, % 75 5'ı ise intihar te!ebbüsü vakasıdır Ornek-

lemde ise intihar vakası 19, intihar te!ebbüsü vakası ise 65'dır ntihar vakalarının ve intihar te!ebbüslerinin orneklemdekı da"ılım oranları ise, intiharlar için % 22 6 intihar te!ebbüsleri için % 77 4'tur Evrenin ve orneklemın vaka turune göre da"ılımları kıstas alındı"ında orneklemın evrene genellenebılırhk özelli"i ta!ıdı"ı görülebilmekledir Yukarıda yapılan kar!ıla!malardan da anla!ılaca"ı üzere, yapılan ara!tırma, gerek

14

K

R

Z

ara!tırmada yapılan görü!me sayısının Mu"la lindeki toplam intihar ve intihar te!ebbüsleri sayısına oranı açısından, gerek cinsiyet da"ılımları açısından, gerekse olay türleri

açısından istatistiksel olarak evreni yansıtabilirle kapasitesine sahiptir {Ayrıntılı bilgi Tablo 11'de bulunmaktadır).

Tablo 12 Evren ve Orneklemırı Olay Turune Göre Da"ılımları Tablosu

OLAY TÜRÜ Frekans intihar ntihar Te!ebbüsü Belirtilmeyen TOPLAM 274 852 2 1128

EVR EN Yüzde % % 24 3 % 75 5 %02 100 Frekans 19 65 84

ORNEKLEM Yüzde % % 22 6 % 77 4 100

Mu"la genelinde köylerde intihar oranı daha fazla olmakla birlikte ara!tırmada ilçe merkezlerinde yapılan görü!melerde intihar oranı köylere göre fazladır. Bu noktada evrenin bilgisinden farklılık içermektedir Raporun giri! ksmında da belirtilmi! olan, görü!melerde ki!ilere ula!ma konusunda ya!anan zorluklar bu farklılı"ın sebebidir. Toplam 84 ki!iden olu!an orneklem grubunda, ekonomik durumunu kriz halinde, de"i!ken, çok kotu ya da kotu olarak de"erlendirenleri toplamı 35'dır. Yanı ornekn lemın % 41'6'sını olu!turmaktadır. Maddi duru-

munu normal olarak de"erlendiren 33 kı!ının oram, % 39 4'tur Maddi durumunu iyi yada çok iyi olarak de"erlendiren 16 kı!ının oranı ise % 19'dur Oranlardan da anla!ıldı"ı üzere ekonomik durumunu iyi olarak de"erlendirmeye ki!iler omeklemde yüksek bir n oranı olu!turmaktadır Yapılan görü!melerden elde edilen bulgular ı!ı"ında tespit edilen sorun alanları ve bunların cinsiyet ve oîay turu de"i!kenlerine göre kar!ıla!tın ması Tablo 13'de yer almaktadır

Tablo 13 Olay Turu ve Cinsiyete Göre Ornek emm Sorun Alanları TÜRÜ Hastalık Aile Sorunları NEDENLER Erkek Fiziksel Hastalık Psikolojik Raharsız Aile Tartı!ması Ekonomik Kriz Goç llegal i!ler E#itim Sorunları Duygusal Sorunlar Tespit Edilmeyen Okul Sorunları Ni!anı vb ayrılık Belirsiz 1 1 2 1 Ekonomik Sorunlar Sosyal Sorunlar 1 1 1 4 1 1 1 C NS YET Kadın 1 3 Toplam 2 4 1 5 1 1 1 2 2 2 1 2 2 6 1 5 TOPLAM

ntihar

15

K

R

Z

TOPLAM Hastalık Fiziksel Hastalık Psikolojik Hastalık Aile iç #iddet Aile geçimsizli"i Aile Sorunları Bo!anm a Kaçarak Evlenme Zorla Evlendirilme Ekonomik Sorunlar Ekonomik Kriz llegal !ler E!in Alkol,Kumar Sosyal Sorunlar Alı!kanlı"ı !ven Sorunları Namus Dfirlıknrlıısıı E#itim Sorunları Duvgusul Sorunlar GENEL TOPLAM Okul Sorunları Ni!anlı vb ayrılık TOPLAM

9 2 4 2

10 1 3 8 12 3 1 5
3

Te!ebbüs

3 1

19 1 5 8 16 2 3 1 8
4

19 6

30

8

3 2
?

3 11 2
?

1 2 17 26

3 4 48 58

4 6
. 65.,„

84

4 6 65 84

TART"M VE SONUÇ A ntihar davranı!ı tek nedeni bir davranı! olmayıp, pek çok nedenin etkile!imini bir arada barındırmaktadır Ancak ki!ilerin ekonomik durumlarındakı anı de"i!iklikler (iflas, hacıs, v b) önemli bir tetıkleyıcı etken olarak kar!ımıza çıkmaktadır Özellikle yapılan görü!melerde erkek intiharlarında, ekonomik kriz ya!antısının önemli bir tetıkleyıcı etken oldu"u, aynı nedenin kadınlarda ise intihara te!ebbüs davranı!ının teîıkleyıcısı olabildi"i görülmü!tür Orneklemın ekonomik durum algısı, kı!ının sosyal güvencesinin olup olmaması ve sa"lık hizmetlerinden yararlanıp yararlanıltnamasında da etkili olmaktadır Sa"lık hizmetlerinden yararlanıp yararlanamama da etkili olmaktadır Sa"lık hizmetlerinden yararlanamama özellikle kronik rahatsızlıklarda çok önemli bir de"i!ken olarak kar!ımıza çıkmaktadır Ekonomik kriz ya!ayan

ki!ilerin yapılan görü!melerde sa"lık sorun, larına odaklanmadıkları görülmektedir Ekonomik durumunu kou olarak de"erlendiren 23 kı!ıren 15'ı sa"lık sorunu olmadı"ını belirtmi!tir Ekonomik durumunu kotu olarak de"erlendiren ve sa"lık sorunları olan ki!ilerle yapılan görü!melerde ise ekonomik sorunlarla, sa"lık sorunlarının birlikteli"inin ya!am kalitesini olumsuz yönde etkileyen faktörler oldu"u görülmü!tür Özellikle sürekli ilaç kullanımı gerektiren hastalıklarda sa"lık güvencesinin olmayı!ı kimi intihar te!ebbüslerinde do"rudan neden olarak tespit edilmi!tir Sosyal güvencesi olmayan, ye!il kart kullanan ki!ilerin sa"lık sorunlarında kullandıkları ye!il kartın hiç bir i!levsel etkisi olmadı"ı görülmü!tür Örne"in ekonomik durumunu kotu olarak dile getirdi"i etken tamamen sa"lık sorunları ve parasızlıktır Ye!il kart sahibi olan bu kı!ı doktora gidip ucret-

16

K

R

Z

sız muayene olabilmekte, fakat ilaçları kendi imkanlarıyla alması gerekti"i için ilaç kullanamamaktadır Sa"lık sorunlarıyla ya!amaktan bıktı"ı için intihar te!ebbüsünde bulundu"u belirtilmi!tir Psikolojik sorunlar ya!ayan ki!ilerin de düzenli ilaç kullanımı gerekmektedir Ekonomik nedenlerle ilaç alamayan ki!iler esas olarak psikolojik sıkıntıları nedeniyle de"il, psikolojik tedavi alamamaları nedeniyle intihar davranı!ına yönelmektedirler Çunku ilaç kullanmaları durumunda, psikolojik rahatsızlıkların aktif olması nedeniyle intihar davranı!ına yönelmeleri de soz konusu olamayacaktır Maddi durumunu normal olarak de"erlendiren 33 ki!iden 24'unun herhangi bir sa"lık sorunu bulunmamaktadır Benzer bir !ekilde, ekonomik durumunu iyi olarak de"erlendiren 14 kı!ının 7'sının de herhangi bir sa"lfk sorunu yoktur Bu de"erlerden de anla!ılaca"ı üzere intihar davranı!ına sebep olan etkenler sadece ekonomik nedenlerdir ya da sadece sa"lık problemleridir demek mumkun görülmemektedir Aile yapısı, toplumsal de"i!im nedeniyle ya!anan çatı!malar hem tek tek hem de birbirinin etkisini artırarak intihar davranı!ına yönelmede etkili olacaktır Tablo 13 incelendi"inde, intihar davranı!ında önemli etken olarak psikolojik ve fiziksel hastalıklar ile ekonomik sorunlar görülmektedir Psikolojik rahatsızlıklarda özellikle depresyon ya da !izofreni gibi hastalıklarda intihar davranı!ı görülmekle birlikte, intiharın tek sebebi olarak psikolojik rahatsızlıklar görülmemektedir Kı!ının ekonomik durumu, ailesi ile ili!kileri, yalnız ya!ayıp ya!amadı"ı gibi etkenler birbirini tetıklemektedır Örne"in ara!tırmada Tablo 13'de sorun alanı psikolojik hastalık olarak belirtilmi! olan bir intihar

vakasının oykusu bu konuda aydınlatıcı bir örnektir Fethiye Merkez ilçede gerçekle!mi! olan intihar vakasında, intihar eden kı!ı ergenlik döneminden itibaren psikolojik olarak tedavi görmektedir ve devamlı olarak ilaç kullanmaktadır Memur olarak çalı!an, bekar olan ve anne babasının olumu nedeniyle yalnız ya!ayan bu kı!ı, 2001 yılında ya!anan ekonomik kriz döneminde bankaya kredi kartı nedeniyle borçlanmı!tır Kredi kartının faizlerini ödeyememi!tir Ekonomik sıkıntı ya!adı"ı bu dönemlerde i!yerind de arkada!larıyla ya!adı"ı problemler e nedeniyle tefti! geçirmektedir Butun bu sıkıntılar sonucunda yalnız ya!adı"ı evinde kendisini asarak öldürmü!tür Aktarılan olaydan da anla!ılaca"ı üzere bu kı!ını intiharından tek bir nedeni sorumlu tutn mak mumkun de"ildir Ancak, a"ırlıklı olarak psikolojik sorunların, ekonomik sorunlarla birle!mesini etkili oldu"u söylenebilir ntihar n te!ebbüslerinde ise özellikle aile sorunları ve sosyal sorunların önemli bir a"ırlı"ı oldu"u görülmektedir Atle sorunları içerisinde özellikle aile IÇI !iddet, evli ki!ilerde geleneksel aile yapısından çekirdek aile yapısına geçi!te ya!anan sorunları gösterir !ekilde gelinkayınvalide tartı!malarının etkilen görülmektedir Ayrıca e!in alkol, kumar alı!kanlı"ı ile düzenli bir gelin olsa bile bunun aile ihtiyaçlarına harcanmaması gibi konular özellikle kadın intihar te!ebbuslennda etkili görülmektedir E!inin kotu alı!kanlıklarını bıraktırmak için her yolu denemi! olan kadınlar kimi zaman kendilerini öldürme amacı gütmeyecek !ekilde e!lerinin davranı!larını de"i!tirmeye yönelik olarak intihar te!ebbüsünde bulunmakla birlikte, kimi vakalarda da çozulumeyen sorunlar kar!ısında canından ve ya!amdan bezme duygusuyla ve kendini öldürme amacını güdecek !ekilde intihar 17

K

R

Z

te!ebbüs ü davranı!larına rastlanmı!tır Ekonomik sorunlarda kadın intihar te!ebbuslerlerınde önemli bir etken olarak görülmektedir ntihar giri!imlerinde ya da intihar vakalarında psikolojik faktörlerin yanı sıra kı!ının sosyalçevresı de goz onune alınarak tedavinin çok yonlu yapılması gerekmektedir Sadece ilaç tedavisi sorunun bir yonunu çözümlerken bireylerin sosyal çevresini ve oradaki sorunları de"i!tirmemektedi Genel olarak tedavi sonrası r güncel ya!ama donen birey aynı problemlerle yeniden yuz yüze kalmaktadır Giri!imde bulunanların çevrede etiketlenmeden anında müdahale edilerek kendi ortamında tedavi edilebilmeleri için düzenlemelerin yapılması gerekmektedir Mu"la'da turizm bugün ve yarın için tarıma ve bacalı sanayiye bu yörede tek alternatif olarak görülmekte ve bu yörenin de"i!mesinde ve geli!mesinde temel de"i!ken olarak kabul edilmektedir 1996-2002 yılları arasında Mu"la'da altı köyde yapılan Turizm Sektöründe Çalı!an Kadın Toplumsal De"i!me Etkilen" adlı çalı!manın bulgularında da görüldü"ü gibi turizm, özellikle kırsal kesimde hızlı de"i!ime neden olmaktadır (Oktık 2002) Ome"tn intihar giri!imind bulunan kadın vakalardan biriside, e kırsal kesimde ya!ayan ve turizmde çalı!maya ba!lamasıyla birlikte ya!adı"ı ortama hızla yabancıla!an, Durkheım'ın anomık ıntıharlardakı hızlı toplumsal de"i!meyle ya!anan kuralsızlı"a örnek olarak verilebilir Turizmle birlikte bu bölgede ya!amakta olan hızlı toplumsal de"i!im, mtıhar vakalarında da goz onunde tutulması gereken bir etkendir Bu çalı!mada intihar ya da intihar giri!imlerini çok yonlu olmasının yanı sıra, n bölge dinamikleriyle ili!kisi saptanmı!tır

Bölgesel de"i!meyle birlikte bireylerin ya!adı"ı uyum sorunu ve yabancıla!manın önemli bir etken oldu"u gözlenmi!tir Ancak, bölgedeki de"i!imle do"rultusunda, bölge yetkililerinin, r durumu saptayıp çozum üretebilmek için, aktif olarak somut giri!imlerde bulunması ve intihar riski ta!ıyan ki!ilere psikolojik ve ekonomik destek sa"lanmasıyla, en azından, intihar giri!iminde bulunanların yeniden ya!ama ba"lanması sa"lanabilir Bu ara!tırma, !u an sonuçlanmı! olup basım a!amasındadır Çalı!manın sonuçlanmasının ardından, komisyon Mu"la Valılı"ı'ne a!a"ıda özetlenmi! olan önerileri iletmi! ve bu önerilerin bir kısmı hayata geçirilmi!tir • Mu"la'dakı Devlet Hastanesi ya da Sosyal Sigortalar Hastanesı'nde, Ankara Üniversitesi Kriz Merkezinin da deste"i ile bir Kriz Odası olu!turulması, {!u an hayata geçirilmek üzeredir) • statistiklerin daha sa"lıklı tutulmasını sa"lamak ve gelecek için sa"lıklı bir veri bankası olu!turmak açısından Polis ve Jandarmadaki kayıtların aynı sistemle tutulması ve bu ıkı kurumun birbirleriyle bütünlük içerisinde çalı!ması için standart bir form geli!tirilmesi (bu form hazırlanarak Valili"e sunulmu!tur) • Acil servise intihar giri!imiyle gelen hastaların, hastaneden çıktıktan sonra da psikolojik destek almasının sa"lanması ve maddt-manevı her turlu destek alt yapısının olu!turulması (Görü!ülen ki!ilerin isimler Valili"e iletilerek destek sa"lanmı!tır) • Yerel medyanın intihar haberleri konusunda uyarılarak e"itilmesi • ilçe merkezlerinde ve köylerde alkol ba"ımlılı" ile ilgili bilgilendirme çalı!maları ı 18

K

R

Z

yapılması. Koy kahvelerinde alkol kullanımının denetlenmesi, depresyon ve intihar konularında kahvelerde toplantıların düzenlenmesi (Bu konuda Valilikçe çalı!malar yürütülmektedir). * Köylerde çalı!an sa"lık personelinin, jandarmanın, imam ve ö"retmenlerin, merkezlerde polis, ö"retmenler ve camı hocalarının intiharlar konusunda e"itilerek halkı bilgilendirmesi. •Polis ve Jandarma tarafından, e!me ve çocuklarına !iddet uygulayanlar belirlenerek, bu ailelerde intihar potansiyeli goz onunde bulundurularak takıp edilmelerinin sa"lanması. * ntihar te!ebbüsünde bulunan ki!ilerden sosyal güvencesi olmayanlara Valilikçe kaynak sa"lanması (Kısmen gerçekle!tirilmi!tir). * ntihar te!ebbüsünde bulunan ve sa"lık

güvencesi olmayan hastaların ilaçlarının Valilikçe ya da yerel yönetimlerce kar!ılanması için giri!imleri ivediliklerin ba!latılması (Ba!latıl- ı!tır) m •Ankara kriz merkezi ile görü!ülerek Mu"la'da konuyla ilgili elemanların yeti!tirilece"i bir kurs açması sa"lanması (#u an görü!me a!amasındadır). Te$ekkür *Mu"la Valılı"ı'nın kudu"u komisyon do"rultusunda gerçekle!en bu çalı!mada öncelikle Mu"la Valılı"ı'ne ve eme"i geçen Yrd Doç, Dr. Hatice KURTULU#, Yrd Doç. Dr Gökçen APAYD N, Ar!. Gor Fethi NÂS, Hem!ire NurselGUMU#'e te!ekkürü borç biliriz.

KAYNAKÇA Cole S (1999) Sosyolojik Dü!ünme Yöntemi, Çev Demırka! B, Vadi Yayınları, stanbul, s 16 Lee D & Newby H (1983) The Problem of Socıology, Hutchınson, London Durkheım E (1992) ntihar, Çev Ozankaya O, imge Kitapevi, Ankara, s 5 Dünya Sa"lık Te!kilatı (WHO) (2000) http //www un org tr/who/who htm, Cenevre, Ekim Haralambos H & Holborn M (1991) Socıology, Themes and Perspectıves, Collıns Educatıonal, London Kosemıhal N # (1971) Durkheım Sosyolojisi, Remzi Kıtabevı, stanbul, 1971, s 80-92 Marshall G (1999) Sosyoloji sozlu"u, Ing Çev Akınhay O, Komurcu D, Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara, s 345

Oda" C (1996) ntihar (Oz kıyım) TanımKuramSa"altım, zmir Psikiyatrı Derne"i

Psıkoterıpıler Birimi, zmir, s 5-16 Oktık N (2002) Turizm Sektöründe Çalı!an Kadınların Toplumsal De"i!ime Etkileri, Mu"la Üniversitesi Yayınları, Mu"la, s 32-129 Sayıl I (2000) ntihar Davranı!ı, Kriz ve Krize Müdahale (ıçmde), Ankara Üniversitesi Psikiyatrik Kriz Uygulama ve Ara!tırma Merkezi Yayınlar No 6, Ankara, s 165-188 Sonneck G ve ark (2000) Krize Müdahale ve ntiharı Önleme Ing Çev Sozer Y, Ankara Üniversitesi Psikiyatrik Kriz Uygulama ve Ara!tırma Merkezi Yayınları No 4, Ankara, s 76-77

19

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->