P. 1
ÜREME BİTKİLERDE ÜREME

ÜREME BİTKİLERDE ÜREME

|Views: 44|Likes:
Yayınlayan: ixam02

More info:

Published by: ixam02 on Oct 05, 2009
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPS, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/17/2012

pdf

text

original

ÜREME ve ÇEŞİTLERİ

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir A. EŞEYSİZ ÜREME Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir. Eşeysiz üreme sonucu meydana gelen canlılar arasında görülen farklılıklar mutasyonlar ve modifikasyonlar sonucudur

1. Bölünerek Üreme
Bakteriler, mavi-yeşil alg’ler ve protista grubu canlıların (Amip, Öglena vb.) çoğunda görülür. Genellikle vücudun (hücrenin) ikiye bölünmesi şeklinde olur.

2. Tomurcuklanmayla Üreme
Bir hücreli canlılardan bira mayası, çok hücreli canlılardan hidra, bitkilerden de ciğer otlarında görülür Ana canlının vücudunun bir kısmından meydana gelen tomurcuk (çıkıntı) gelişerek ayrılır ve yeni bir ferdi oluşturur veya beraber bir arada kalarak kolonileri meydana getirirler

3. Sporla Üreme (Sporogoni)
Sporla üremede rol oynayan sporlar, haploit canlılarda mitoz bölünmeyle, diploit canlılarda mayoz bölünmeyle meydana

gelir. Sporlar n kromozomludur. Bu üreme şekli; bazı bir
hücrelilerde, mantarlarda, eğrelti otlarında, su yosunlarında ve kara yosunlarında görülür

4. Vejetatif Yollarla Üreme
Ana canlıdan düzensiz olarak kopan parçalar eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyleri oluştururlar.Vegetatif üremenin farklı formları vardır a)REJENERASYON;genelde bir üreme şekli değildir.Çünkü yüksek organizasyonl getirmesi u canlılarda mitoz ile olan bu olay bir gelişme şeklidir.kopan parçanın yeni bir canlıyı(d.yıldızı,planarya,solucan)meydana getirmesi bir üreme olabilir

B)ÇELİKLE ÜREME C)YUMRU ve SOĞANLA ÜREME D)SÜRÜNÜCÜ GÖVDE İLE ÜREME

B. EŞEYLİ ÜREME
Eşey bakımından farklı iki bireyden veya aynı bireyin farklı organlarından oluşan farklı kalıtsal yapıdaki gametlerin birleşerek zigotu meydana getirmesine eşeyli üreme denir. Hayvanların çoğunda ve bazı bitkilerde (incir, dut vs.) dişi ve erkek gametler eşey bakımından farklı bireylerde meydana gelir. Böyle canlılara ayrı eşeyli denir. Bazı canlılarda ise üreme hücrelerini meydana getiren dişi ve erkek eşey bezleri aynı bireyde bulunur. Böyle canlılara hermafrodit (erselik) denir.Eşeyli üreme GAMET oluşumu ve DÖLLENME esasına dayanır
YUMURTA

SPERM

ZİGOT

1. Eşeyli Üremenin Esasları
Eşeyli üremede birleşen gametlerden biri dişi, diğeri erkek özelliğindedir. Gametler (üreme hücreleri) her

zaman türün

haploid (n) kromozomlu olup, çoğunlukla mayoz bölünmeyle
oluşturulurlar(MİTOZLA OLUŞAN DA VARDIR). Döllenme ile iki gamet birleştirilerek zigot (2n) oluşturulur. Böylece

kromozom sayısı korunmuş olur 2. Eşeyli Üreme Çeşitleri
a. İzogami : Şekil ve büyüklük
bakımından aynı, kalıtsal yapısı farklı iki gametin(izogamet) birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir. Bazı tek hücreli alg’ler ve ipliksi yeşil su yosunlarında görülür.
İzogametler Ana Canlı
Ma yo zb öl.

zigot

Sporlar(n)

b. Anizogami (Heterogami): Şekil ve büyüklük bakımından
farklı iki gametin birleşip(heterogamet) zigotu meydana getirmesi olayına denir. İpliksi yeşil alglerden bazılarında çok küçük bir erkek gamet ile çok iri yumurta hücresi birleşerek zigotu oluşturur

c. Oogami : Yüksek yapılı bitkilerde, hayvanlarda ve insanda
görülür. Dişi gamet (yumurta) büyük, bol sitoplazmalı ve hareketsizdir. Erkek gamet (sperm) küçük, az sitoplazmalı ve kamçılıdır.Bu tür üreme gelişmişliğin göstergesidir
Ovum(yumurta)

sperm

Zigot(2n)

d)Metagenez (Döl Değişimi): Bazı tek hücrelilerde
(plazmodyum), bazı omurgasız hayvanlarda (deniz anası), mantarlarda bütün çiçeksiz bitkilerde görülür. Canlının hayat devrinde eşeyli ve eşeysiz üreme birbirini takip

eder
N kromozomlu gametler Mitoz böl. N kromozomlu breyler N kromozomlu gametofit evre
Gelişme (mitoz ile)

e nm ölle D

zigot 2N 2N kromozomlu sporofit evre

Gelişme (mitoz ile)

Diploid brey(2N) Mayoz böl.

N kromozomlu sporlar

e. Partenogenez : Yumurta hücresinden döllenme olmadan
yeni bir canlının meydana gelmesine denir. Partenogenez olayı çoğunlukla arılar, karıncalar, yaprak bitleri, su pireleri ile bazı çekirge ve kelebek türleri gibi omurgasız hayvanlarda görülür.
yumurtalık

Yumurta hücreleri Sperm kesesi

döllenme 2N ‘li dişiler

Döllenme yok N kromozomlu erkek breyler

f. Konjugasyon (Kavuşma) : Kalıtsal yapısı farklı iki hücrenin, aralarında oluşturdukları bir sitoplazmik köprü
sayesinde kalıtsal madde alış-verişi yapmalarıdır. Bakterilerde, Paramecium gibi bazı protistlerde ve bazı basit yapılı su yosunlarında görülür

Bakterilerin antibiotiklere karşı dirençli olmaları bu sayededir. Ayrıca paramesyumun konjugasyonunda çekirdek bölünmesi de vardır.

g. Hermafroditlik : Bazı türlerde, hem erkek hemde dişi organı bulunduran bireyler, kendi kendilerini dölleyerek tek başlarına üremeyi sağlayabilirler. Ancak, hermafrodit türlerin çoğunda yabancı döllenme tercih edilir.Çünkü yabancı döllenme genetik açılımı sağlar
Tenyalar, bezelye gibi bazı bitkiler hermafroditlikle üremenin en iyi örnekleridir.
testisler

Yumurta kanalı

yumurtalık

BİTKİLERDE ÜREME ve GELİŞME
Tohumsuz Bitkilerde Üreme; Çiçeksiz bitkilerde döl almaşı (metagenez) görülür.gelişme çimlenmeyle ve mitozla olur

Tohumsuz Bitkilerde Üreme Açık tohumlular:Üremeleri kozalak içinde açıkta bulunan tohumlarla gerçekleşir. Tozlaşma rüzgarla olur. Kapalı tohumlular:Tohum taslakları ovaryum içerisinde saklanır. Üreme yapıları çiçekte bulunur.

Çiçekli Bitkilerde Eşeyli Üreme

1.Polen oluşumu:Erkek organ başcığındaki polen keseleri içinde 2n kromozomlu polen ana hücrelerinden mayoz ile n

kromozomlu 4 tane mikrospor çekirdeği oluşur.
Bunların mitoz geçirmesi ile n kromozomlu iki çekirdek taşıyan (generatif ve vejetatif çekirdek) yapı oluşur. Bu yapıya polen(çiçek tozu) denir. Polen çimlenirken vejetatif çekirdekten polen tüpü oluşur. Generatif

çekirdekten sperm çekirdekleri oluşur. Her türün
poleni kendine özgü bir şekle sahiptir.

POLEN OLUŞUMU ŞEMATİK
Microspor ana hücresi(2N) mayoz bölünme N kromozonlu GON lar Generatif Vegetatif çekirdek(n) çekirdek(n) sitokinezsiz mitoz

mitoz

POLEN

2.Yumurta hücresi oluşumu:Dişi organ yumurtalığındaki
tohum taslağı içinde 2n kromozomlu tohum taslağının ana hücresi mayoz geçirerek n kromozomlu 4 tana makrospor oluşturur. Makrosporların 3 tanesi erir, kalan 1 tanesinin çekirdeği arka arkaya 3 mitoz geçirerek 8 çekirdekli bir yapı olan EMBRİYO KESESİ ni meydana getirir. Bir kutuptaki 3 çekirdekten ortadaki yumurta çekirdeği gelişerek yumurta çekirdeği halini alır ve döllenmeye hazır durumdadır. Ortadaki 2 çekirdekte endospermi oluşturacak olan polar (kutup) çekirdeklerdir. Diğer çekirdeklerden 3 ü antipot, 2 si sinerjit adını alır ve kaybolur.

DİŞİ GAMET OLUŞUMU
Macrospor ana hücresi sitokinezsiz mayoz ölür Ardarda 3 mitoz sitokinezsiz

antipodlar Kutup hücreleri

GON

sinerjitler yumurta

Tozlaşma:Erkek organların başçığındaki polenlerin su,
rüzgar, böcek gibi faktörlerle dişi organın tepeciğine taşınmasıdır.

döllenme Sperm çekir.(n)+Yumurta(n)  Zigot (2n)→ Embriyo →

Sperm çekir.(n)+Polar çekirdekler(2n)→Triploit çekirdek(3n)→Endosperm

•Tohum döllenmeden sonra oluşur. Tohum taslağının örtüleri kalınlaşarak tohum kabuğunu yaparlar. Tohum embriyo+endosperm+tohum kabuğundan oluşur. •Tohum taslağı sayısı kadar tohum oluşur. •Dişi organ ve çiçek tablası, besin depolayarak tohumun çevresinde meyvayı oluştururlar

Tohumun yapısında şunlar bulunur:
-Embriyo(embriyonik kök=radikula ve embriyonik gövde=plumula)= 2n kromozomlu -Çenek (kotiledon)= 2n kromozomlu -Endosperm (besi doku)= 3n kromozomlu -Kabuk (testa)= 2n kromozomlu Embrionik gövde

kotiledonlar Embrionik kök endosperm

MEYVA
GERÇEK MEYVA YALANCI MEYVA

Sadece yumurtalığın üstü örtülüdür.örn şeftali erik üzüm

yumurtalık,taç ve çanak yaprakların üstü örtülüdür.örn çilek armut elma

Çimlenme:Embriyonun topraktan su
alarak ilk kök ve fotosentez yapabilecek ilk yaprakları oluşturmasına kadar geçen büyüme evresidir. Tohumun olgunlaşmasından çimlenmesine kadar geçen süreye UYKU HALİ denir. Uykudaki tohumlar canlıdır fakat metabolizmaları minimum seviyededir.

Çimlenme için yeterli H2O,sıcaklık, O2 ve enzimler gereklidir

Bitkilerde Gelişme
Çimlenmeden sonra ışık, CO2, H2O ve mineral maddelerin yardımıyla bitkisel dokuların oluşmasıdır. Yüksek yapılı bitkilerde gelişme tohum içinde başlar. •Gelişme eşeyli üreyen organizmalarda 3 temel olayla gerçekleşir: 1.Hücre bölünmesi 2.Büyüme 3.Farklılaşma •Yüksek yapılı bitkilerin embriyosundaki çenekler, tohum içindeyken endospermden besin depo ederler

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->