P. 1
Bantlı Konveyör T1

Bantlı Konveyör T1

|Views: 70|Likes:
Yayınlayan: Ozclk Rz

More info:

Published by: Ozclk Rz on Jan 16, 2014
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/19/2014

pdf

text

original

BANTLI GÖTÜRÜCÜLERİN OPTİMİZASYONU

Hamdi ZORLU YÜKSEK LİSANS TEZİ Makine Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nurşen ÖNTÜRK 2009

T.C. NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

YÜKSEK LİSANS TEZİ

BANTLI GÖTÜRÜCÜLERİN OPTİMİZASYONU

Hamdi ZORLU

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

DANIŞMAN: Yrd. Doç. Dr. Nurşen ÖNTÜRK

TEKİRDAĞ–2009 Her hakkı saklıdır

Yrd. Doç. Dr. Nurşen ÖNTÜRK danışmanlığında, Mak. Müh. Hamdi ZORLU tarafından hazırlanan bu çalışma aşağıdaki jüri tarafından Makine Mühendisliği Anabilim Dalı’nda yüksek lisans tezi olarak kabul edilmiştir.

Jüri Başkanı: Prof.Dr. Bülent EKER Tez Danışmanı: Yrd. Doc. Dr. Nurşen ÖNTÜRK Üye: Yrd. Doc. Dr. Semih ÜZE

İmza: İmza: İmza:

Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun ………………. tarih ve ………………. sayılı kararıyla onaylanmıştır.

Prof.Dr. Orhan DAĞLIOĞLU Enstitü Müdürü

ÖZET Yüksek Lisans Tezi BANTLI GÖTÜRÜCÜLERİN OPTİMİZASYONU Hamdi ZORLU Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Makine Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nurşen ÖNTÜRK

Günümüzde enerji ve sanayi hammaddelerine olan yüksek talep, dünyada bu hammaddelerin üretiminin artmasına neden olmuştur. Bu üretim artışı beraberinde transport sorununun giderek yükselmesi, daha yüksek kapasiteli ve sürekli çalışabilen iş makinelerinin kullanımını kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu çalışmada, taşınacak malzeme özellikleri ve miktarına, işletmenin çalışma koşullarına en uygun bantlı konveyör sisteminin tasarımı amaçlanmış ve bu doğrultuda bir çimento fabrikasında mevcut olan bantlı konveyörün optimizasyonu gerçekleştirilmiştir Anahtar kelimeler: Transport, Bantlı Götürücü(Konveyör), Tasarım, Optimizasyon, Kapasite.

2009, 103 sayfa

i

ABSTRACT

MSc. Thesis OPTIMIZATION OF BELT CONVEYORS Hamdi ZORLU Namık Kemal University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Mechanical Engineering Supervisor: Assist. Prof. Dr. Nurşen ÖNTÜRK Today, the high demand of energy and industry raw materials, led to the increase in world production of these materials. This will increase production gradually increases with the problem of transport, higher capacity and can run continuously in the use of construction machinery is inevitably bring. In this study, intended design most suitable belt conveyor system for factory working conditions, depending on the properties of the materials transported and the amount and in this direction optimization of belt conveyor was carried out which are available in a cement factory.

Keywords: Transport, Belt Conveyor, Design, Optimization, Capacity.

2009, 103 pages

ii

ÖNSÖZ Bugün endüstride işletme ekonomisine en fazla etki eden faktörlerden biri malzeme iletimidir. Malzeme iletiminde maliyete, iletimin debisi ve hızı önemli bir şekilde tesir etmektedir. Lastik bantlı götürücüler (konveyörler, ileticiler) verimi artırarak maliyet yönünden iyi bir çözüm olmaktadırlar. Bu çalışmasında Lastik bantlı iletim tesislerinin hesap şekillerini kullanarak seçilen bir bantlı götürücünün belirli koşullar altında mümkün olan alternatifler içinden en iyi tasarımının nasıl yapılacağı ele alınarak bantlı götürücünün tasarım açısından optimizasyonuna çalışılmıştır. Bu tez çalışmasını almamı sağlayan ve her zaman sahip olduğu fikirlerle bana yol gösterdiğini inandığım, danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Nurşen ÖNTÜRK’e ve bana her türlü konuda desteğini ve yardımlarını esirgemeyen Makine Mühendisliği Anabilim Dalı başkanı Prof. Dr. Ayşen HAKSEVER’e teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca bu tezin hazırlanmasında yardım ve özverilerini esirgemeyen Prof. Dr. Bülent EKER’e teşekkürü bir borç bilirim. Aynı zamanda bu çalışmada yardımlarını esirgemeyen GENKON MÜHENDİSLİK MÜŞAVİRLİK İNŞAAT VE TİCARET A.Ş. çalışanlarından Mak. Müh. Soner BOYACIOĞLU ve mekanik tekniker Sabri DÜZGÜN’e teşekkür ederim.

Hamdi ZORLU

iii

h( χ ) h k K iv . c2) D d DT DK e f (f1. f2) fem F(χ) F1. F2 [m ] [daN/m] [daN/m] [daN/m] [daN] [daN] [daN] [-] [mm] [-] [daN/cm] G G1 GB GD GT Gw gj.SİMGELER DİZİNİ Simge a a a max min Boyut Parça boyutu En büyük parça boyutu En küçük parçanın boyutu olarak Ortalama parça büyüklüğü Bant genişliği Tambur genişliği Eğilme moment faktörleri Burulma moment faktörleri Tahrik faktörlerinin Tahrik tamburu çapı Tambur mil çapı Tahrik tamburu çapı Kuyruk tamburu çapı Moment kolu Banttaki çökme (sehim) miktarı Sürtünme faktörleri Emniyetli çökme miktarı Amaç fonksiyonu Doldurma kesit alanı Birim bant boyuna düşen ağırlık Hareketli parçalar için birim metredeki ağırlık İletim bandının birim boy ağırlığı Toplam hareketli dönüş rulo gurubu ağırlığı Toplam hareketli taşıyıcı rulo gurubu ağırlığı Tambur ağırlığı Eşitsizlik ve eşitlik kısıtları Tamburlar arası dikey mesafe Düzeltme katsayısı Bant çekme zorlanması (her kat için) Birim [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [-] [-] [-] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [-] [mm] [-] 2 a’ B BT Ceğ Cb (c1.

L1. L2) LD Leş Lg LT Mb Meğ nk nT N P PD Pm Pt PT P1 P2 P3 Q Qt R S TD T E TT T T 1 2 v .Simge K1 Kem Boyut Bantların kopma dayanımı (her kat için) Emniyetli bant kopma dayanımı (her kat için) Konveyör boyu Tambur eksenleri arası Dönüş rulo gurubunun ana boyutları Dönüş rulo gurupları arasındaki aralıklar Eşdeğer konveyör uzunluğu Bant gergi miktarı Taşıyıcı rulo gurupları arasındaki aralıklar Tahrik tamburundaki burulma veya döndürme momenti Eğilme momenti Kapasite emniyeti Tahrik tamburunun devir sayısı Tahrik tamburundaki güç Tambur ile bant arasındaki yük iletim kabiliyeti Dönüş makarasına gelen yük Gerekli motor gücü Toplam güç Taşıyıcı makara grubuna gelen yük Boş çalıştırma gücü Malzemeyi yatay iletme gücü Malzemeyi düşey iletme gücü Bantlı konveyörün kritik taşıma kapasitesi Bantlı konveyörün teorik taşıma kapasitesi Tambur yataktağı tepki kuvveti Bant emniyet katsayısı Dönüş makaraları sürtünme kuvveti Tambur tarafından iletilecek olan çevre kuvveti(etken kuvvet) Taşıyıcı makaralardaki sürtünme kuvveti Bandın gergin kolundaki çekme kuvveti Bandın gevşek kolundaki çekme kuvveti Birim [daN/cm] [daN/cm] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [mm] [daNmm] [daNmm] [-] [1/dak] [kW] [daN/m2] [daN] [BG] [BG] [daN] [BG] [BG] [BG] [t/h] [t/h] [daN] [-] [daN] [daN] [daN] [daN] [daN] L L1 ( L.

χ2.Simge T1' (TÜ ) T (TÜ ) K Boyut Kalkış anı gerilme fazlalığı Tahrik tamburu tambur üstü Kuyruk tamburu tambur üstü Konveyörün Bant hızı Kuyruk tamburu çalışma noktası Tahrik tamburu çalışma noktası Dizayn değişkenleri Bant tabaka sayısı Bant eğim açısı Malzeme yığma yoğunluğu Bantın tahrik tamburuna sarılma açısı Motor verimi Bant oluklaşma açısı Bant ile tambur arasındaki sürtünme kat sayısı Mil malzemesinin kayma emniyet gerilmesi Dinamik şev açısı Birim [daN] [mm] [mm] [m/s] [mm] [mm] [-] [-] [°] (t/m3) [°] [-] [°] [-] [daN/mm2] [°] v ( WP) K ( WP) T χ1. .. . χp z α γ δ ηt λ μ τ em φ vi ..

...3.. 11 1.................. 13 1....................2........ 13 1.................................................2. 1 1...6 Tamburun mile kamalanması .....................................................................2...................................................3 Tambur milinin hesabı .............................2 Makara konstrüksiyonunda kullanılan malzemeler .....................................................3......2 Yardımcı tamburlar ........... 15 1................1 Makaralar ...............................................3....... ii ÖNSÖZ ....................4 Tamburların İmalatı ...................................................3...........3............................................... 10 1.............................................................................................2 Tamburlar ............... vii ŞEKİLLER DİZİNİ ..............................................2.............................3.8 Makara gruplarının aralıkları .......3..................................................3...............2............. 11 1...........................................................................................3..............................................................................1................................. 14 1........3.......................................... xii 1....................................................................4 Gergi düzeni ...............................................3.. 19 1..............................................................1.....................................................2............................................2 Bantlı Götürücülerin Kullanıldığı Yerler ......3...................3...........3.....1..................................3.....................................................7 Makaraların sürtünme direnci ....................3..............................3.............. i ABSTRACT .GİRİŞ . 19 1...................................................................................3 Darbe makaralar ............... 16 1......................................................................................................3................İÇİNDEKİLER ÖZET ....................... 16 1.................................................................................................................................................................. x ÇİZELGELER DİZİNİ ....................................2.................3..........................................................2.........3......................... 16 1............................................................................................................3....................1 Bombeli tamburlar ............................................3.............1 Tambur genişliği ...............2................2..................................................................................... 17 1..3............1.....................................................3..........2.................3..........2........................... 5 1.......................1...........................3........................3...................................... 12 1......8 Tamburların tahrik şekilleri ...3.3..................................2........................2 Tambur çapları ............................................... 1 1.........................5 Tamburların yataklanması ...........1............................ iv İÇİNDEKİLER ..... 12 1.... 10 1..............................................7 Tamburdaki sürtünme kayıpları......................... 5 1......................................................2.......................................... iii SİMGELER DİZİNİ ...................2................................3..............................................................................2................................5 Mil ve rulman hesabı ...6 Makaraların yağlanması ve sızdırmazlık ................................................1 Bantlı Götürücüler .................1.................................. 19 1..........................3..... 20 1.....................................................................................................3 Kaynaklı tamburlar .......2 Motorlu tamburlar..................................... 11 1.....................................3.................1 Tahrik tamburu ................................2................................................................................1 Makara konstrüksiyonu ...................... 14 1.........................................2.... 9 1...... 24 vii ... 20 1.. 15 1.......3 Tambur konstrüksiyonu ..3 Bantlı Konveyörlerin Elemanları .......................................4 Makara çapları ........................................1................................3....... 6 1...................

....2...2...............................................................................8........................2..........................................2........6 Bantlı konveyörlerin boşaltma sistemleri ................11 Bant tabaka sayılarının bulunması.......2............... 37 1......................4............................6........................... 47 1.......................3.................1..........................2.........................5 Amaç fonksiyonu....... 51 1.............................3 Dizayn optimizasyonu probleminin formülasyonu ........3..................4.............................3................................. 43 1.............. 54 1......................... 49 1...............4 Konveyör bantların çeşitleri ...................5 Bantlı konveyörlerin yükleme sistemleri ................................ 39 1........................ 28 1................................................................................ 27 1..........4..............................................7 Bant temizleyicileri............... 25 1..................................................3.............3............................. 52 1........................................................ 54 2...........2...........2 Boşaltma olukları .................10.............1 Optimizasyon nedir? .................................3...........................10..................3................................ 55 3............................................................5..................10...9 Konveyör galerileri ve köprüleri ...........................4..................................................9 Profilli bantlar ...............4...........................4 Dizayn değişkenleri .. 34 1.............3......2.....2.10...............................................................10.............10.......................................2.3..........................................................2................ LİTARATÜRÜN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ .................3 Konveyör bantlarının yapım özellikleri ....................10.............2...........................2 Eşitlik ve eşitsizlik kısıtlamaları .....3................................2........4................................3.... 52 1...........8 Lastik bantlar ......4..... 33 1.6....2.................................................................... 49 1............. 35 1.......2...................................................1 Şasinin bölümleri ..............................5...............10...10..................... 52 1.............. 58 3..........7 Çelik saçlı bantlar ................................2....... 29 1.... 50 1.........................2..10................. 30 1................................3.......................2......1 Kauçuk bandın özellikleri ve yapısı ...... 53 1.......2 Bandın ortadan sevki ..................................... 26 1..................... 48 1.............................................1 Besleyicilerde bantlı konveyörlerin yüklenmesi ................................. 41 1....................................................4................. 48 1..................4...................................................................3..............6 Kısıtlanmamış ve kısıtlanmış optimizasyon problemlerinin formüle edilmesi...4......... 30 1.................................2. 42 1..................................10 Kevlar esasla bantlar............................3............2........1 Doğrusal ve doğrusal olmayan kısıtlamalar .5 Dokuma örgülü bantlar ..............................................3........................... 32 1................................... 43 1...3.1 Optimizasyon Amaçları ve Optimizasyon Parametreleri ...........................................................5............................................................10.....3.....................................4 Dizayn Optimizasyonu Teorisi .........2 Optimizasyonda mühendislik uygulamaları .....3........................ SEÇİLEN BİR BANTLI GÖTÜRÜCÜNÜN TASARIM AÇISINDAN OPTİMİZASYONU ......................................... 33 1............................. 43 1...........................3...........6 Çelik kordlu bantlar .......... 67 viii .... 27 1....3.......................................................2.............10 Konveyör bandının özellikleri ve seçimi .......... 1 Sıyırıcılarla boşalma ............................5 Tezin Amacı ...................................................................................5 Dizayn kısıtları ....................7 Neden optimizasyon? ...................................................3................................................................8 Bantlı konveyörün şasi konstrüksiyonu ......

....1......9.................................................................1...................................................... KAYNAKLAR ......................................................1...........................1........................................................ 67 3...............................................................6 Tahrik düzeni ve sürtünme kuvvetleri ..................... 79 3.......7 Bant kuvvetlerin hesabı ....... 85 3..1 Tambur çapları ve mil çaplarının tayini ......... 85 3................................9.1 Konveyör giriş değerleri .................. 68 3...... 103 ix ...10 Şasi Sisteminin Optimize Edilmesi ...............................3..................................................................................................4 Rulo çapı ve aralıklarının tayini ..............................1................................ 100 6.......................8 Bant dokusunun(karkasının) seçimi .. 101 ÖZGEÇMİŞ ........................................................3 Teorik kapasite ve bant genişliği hesabı ................................................................................................... ARAŞTIRMA SONUÇLARI .......... 82 3....................................................................................1........... SONUÇ VE ÖNERİLER ..... 78 3................. 95 4..................9 Tambur Sisteminin ve Tahrik Mekanizmasının Optimize Edilmesi .........5 Konveyörü çalıştırmak için gerekli güç hesabı ......................................................1.............................................................. 76 3...............................................1.. 90 3................................ 68 3......1...........................................................1.................................................................................................2 Konveyör eğim kontrolü..1................ 73 3................................... 97 5................2 Redüktör ve motor seçimi......1............

..................30.......................33....................5........................................................................................... Bantlı iletim sistemlerinin kullanıldığı yerlere örnekler ...................6..................13.................................................................................................. Gerdirme sistemleri ........................................32....... 28 Şekil 1.... Kazıyıcı sistemleri ....... Ağırlıklı gergi tertibatıyla gerdirilmiş yukarı eğimli bantlı götürücünün şematik olarak görünüşü ve temel ekipmanları .................................................................................................................11................. Çeşitli makara grupları ......................... 13 Şekil 1.............................. 3 Şekil 1.................... 33 Şekil 1........ Lastik kaplı darbe makaraları ........2......................... 7 Şekil 1.20............ Çeşitli bantlı konveyör tipleri .............. 41 x ............................15...................10...................... Kaynaklı tambur ... Kazıyıcı sistemlerin üç boyutlu görünüşü ............................. Konveyör galerileri ve köprüleri ..............................................................7.... 18 Şekil 1.......................... 29 Şekil 1...........12.................................................................................................................................................................. 15 Şekil 1......... Gergi düzeni şasisi kısımları ........... Boşaltma sistemleri ................................................ Konveyör bandının içyapısı .....................................ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No Şekil 1.............................................. 31 Şekil 1............................................... 10 Şekil 1................... Bir tahrik tamburu milindeki eğilme tesirleri ................................................4..............18................................. 9 Şekil 1......................................................... 6 Şekil 1.....22................24..... 2 Şekil 1.................... 9 Şekil 1...................................................................................................... Besleyiciler .....................27.................................... 30 Şekil 1.................................................................. Bantlı konveyörlerin tahrik şekilleri........ Örnek bir bantlı konveyör iletim sistemi kesiti ............ 29 Şekil 1........ Şasi kısımları .................................................................................................. Kuyruk tamburu bir vidalı tertibatla gerdirilmiş yatay bantlı götürücünün şematik olarak görünüşü ve temel ekipmanları .......19.... Orta şasi ...................... 17 Şekil 1................... Motorlu tambur........................................ Dönüş makarası ............................. Dokuma örgülü konveyör bandı .... 36 Şekil 1.....9....................... Bir saptırma tamburu milindeki eğilme tesirleri .............................25......... Bantlı iletim sistemlerinin temel ekipmanları ............................................................... Seyyar bantlı götürücünün şematik olarak görünüşü ve temel ekipmanları ...................21.............1......... 14 Şekil 1.................................. 15 Şekil 1..................... 32 Şekil 1.......... 5 Şekil 1.................16................................ 25 Şekil 1......... 13 Şekil 1........23................26...... 4 Şekil 1.......... 10 Şekil 1.........b) Makara montaj resmi .. 20 Şekil 1......8..10................. a) Makara konstrüksiyon resmi ............14.................................. Bombeli tambur ..................................... 39 Şekil 1................... 14 Şekil 1..... Yardımcı tamburlar .................................................... 1 Şekil 1.... 22-23 Şekil 1..17.....29.....................................3...... Düz sargılı karkas dokuma ....................................................... 2 Şekil 1............... Tahrik tamburları .................................................. Makaraların tamburdan itibaren düzeni ....................................................... Bir bantlı konveyörün tahrik tamburuna tesir eden bant kuvvetleri ..........................28... 27 Şekil 1..............................................31.................................................

............41.................................... 64 Şekil 3.................. 79 Şekil 3.. Optimizasyon eğrisi.... 59 Şekil 3.... ( b ) Minimum ve maksimum bulma ........................ Optimum tasarım prosesleri .... .................... ....4 b) Seçilen bandın kesit görünüşü............................... 94 Şekil 3............ Optimize edilmiş konveyörün kesit görünüşleri ve ana ölçüleri................................ ...........................12................ Hesap yönteminin akış şeması....................... 52 Şekil 1.................... 88 Şekil 3................................ ................. Bantlı konveyör doldurma enine kesit........................ Konveyör bantlarının bant mukavemetleri ................6.....................................................................................................15.. 61 Şekil 3........................... 45 Şekil 1.........................................38. .. seçilen bandın plan görünüşü........ Optimize edilmiş konveyörün plan görünüşü ve ana ölçüleri.... İş akış planı ..................................................5....................19 c).............. 46 Şekil 1............................ Sıkı dokuma karkas ........................................... 65 Şekil 3.................17.......... Taşıyıcı ve dönüş rulo guruplarının ana boyutları..................................... Standart eğik konveyör şeması...13............... 95 Şekil 3...................... Tahrik tamburu mili çapını hesabı........43.............. Konveyör bantlarının karşılaştırılması ... Tipik çelik kord karkası içeren bant kesiti ..................1...19 b).............39........................... ..... 66 Şekil 3.........16........................ c1 ve c2 tahrik faktörlerinin tambur ile bant arasındaki sürtünme katsayısı (μ) ve sarım açısı (δ) arasındaki bağıntı..........................................................Şekil 1....................... Çeşitli kesitler ve bunlara ait dizayn parametreleri ........ KA88 redaktör boyutları.. 71 Şekil 3. ( a ).............36...... ............. ................................. 48 Şekil 1........ Maksimum ve minimum bant kuvveti..................18................. ........40.. 92 Şekil 3.......... Üç fazlı asenkron AC motorlar boyutları..................... 47 Şekil 1.....................4 a) Seçilen bandın kesit görünüşü......... 64 Şekil 3.................................................................. 69 Şekil 3................................ Kevlar esaslı bandın kesiti.. 47 Şekil 1....................... ................................................................34................................................................... Konveyör lastik bandı optimizasyon şeması.... 96 xi ........42............... ........................ Eğime bağlı kapasite azalma faktörü......... 67 Şekil 3............... Bantın optimize edilecek ekipmanları ve kısımları.... ...... 74 Şekil 3............ 70 Şekil 3........................................... ..............35................................................................... 95 Şekil 3....................... 81 Şekil 3................... 86 Şekil 3......... 88 Şekil 3...........................................14.............. 53 Şekil 3......................................................................... 64 Şekil 3.. 41 Şekil 1..................................... 42 Şekil 1.................11.............8........... ...... Optimize edilmiş konveyörün kesit görünüşleri ve ana ölçüleri...................................... Kevlar esaslı bandın uzama değerleri ..................37.....2.................7....................... Eşitlik ve eşitsizlik kısıtlamaları arasındaki fark ........................................................................ Saptırma tambur mili çapını hesabı..9........ Tahrik tamburu boyutları................3............ ............... 51 Şekil 1.....19 a).......................10......................... ...

................................... 74 Çizelge 3.................... Üç fazlı asenkron AC motorlar – EFF2 serisi 400v teknik bilgiler...8......... 85 Çizelge 3...... 91 Çizelge 3..........2.. Bantların emniyetli kopma dayanımlarına göre kullanım alanları ................................14.............. Malzeme türüne bağlı olarak banlarda üst ve alt kaplama kalınlıkları....................9....................a) Optimize edilecek teknik özellikleri .................................................... Bant tabaka sayısı................................................. 63 Çizelge 3....................... Teorik kapasite ve konveyör lastik bandı genişliğinin tayini ...... 71 Çizelge 3.........................................1........... 72 Çizelge 3..... Kevların karşılaştırmalı mekanik özellikleri ............ 40 Çizelge 1.................. Optimize edilmiş bandın ekipmanları .....1..... 63 Çizelge3... 83 Çizelge 3...4.....................1....................................... Redüktör seçim Çizelgesi ....... 80 Çizelge 3............. 75 Çizelge 3....13.........2.....................16..ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa No Çizelge 1...... 97 Çizelge 4................... Bantlı götürücünün optimize öncesi ve sonrası teknik özellikleri ..... 93 Çizelge 3.........4............................................ Banttaki tabaka sayısı ve karkas tipine göre tavsiye edilen en az tambur çapları .....3.....................her kat için) ............................................. 92 Çizelge 3............. 62 Çizelge 3....................17..... 94 Çizelge 4.............................15.........10...................... İletim bandı ağırlıkları: Gb (daN/m) .... Optimize edilecek bandın ekipmanları ....... 68 Çizelge 3..............2... Taşıyıcı ve dönüş rulo çaplarının bant hızına ve genişliğine bağlı optimum değerleri ..............18........................11...... Tekstil bantların kopma dayanımı: k1 (daN/cm ............................. 19 Çizelge 1......................... Ø108 çapındaki taşıyıcı ve dönüş rulo guruplarının ana boyutları ve ağırlık değerleri ............... Çeşitli karkas malzemelerinin özellikleri .... 83-84 Çizelge 3....... KA88 redaktör ölçüleri ve teknik özellikleri .....b) Optimize edilecek bandın teknik özellikleri ............................................................................................................................. Önerilen bant hızları (m/sn) ...................... Band çekme kuvveti t1 hesabı için [ 1 + 1 : ( e – 1 ) ] faktörünün değerleri ve μ katsayısı ....................... Yük durumuna göre moment faktörleri ....... 38 Çizelge 1................... (tekstil dokulu bantlar için) .....6......1... 44 Çizelge 3............................................ Üç fazlı asenkron AC motorlar ölçüleri ........... Taşıyıcı ve dönüş rulo gurupları arasındaki öngörülen aralıklar (mm) ........ 78 Çizelge 3...... 98-99 μδ xii .... Optimize edilecek bandın giriş değerleri.....7..........................................12...............................5............... 75 Çizelge 3................3.............................................................................................. 86 Çizelge 3.............................................................................

Çelik konstrüksiyon. Erişilebilen yüksek taşıma kapasitesi. basit tasarım. kullanılma müddetince. iletilecek malzemeyi yükleme yerinden boşaltma yerine taşımaktır. GİRİŞ 1. üst bant hattını taşıyan taşıyıcı makaraları ve alt bant hattını taşıyan geri dönüş makaralarını taşımaktadır(Şekil 1. Bu görevi yerine getirebilmek için bant. Şekil 1. Bantlı konveyörler. Örnek bir bantlı konveyör iletim sistemi kesiti [20] 1 . sürekli malzeme iletiminde birçok uygulama alanları içinde en verimli sistemi oluştururlar. Bu sistemde. Bantlı konveyörler. sabit ve hareketli olmak üzere iki tipte imal edilirler. hafif yapı. uzun mesafelere yük taşıma yeteneği. Bantın görevi.1 Bantlı Götürücüler Bugün endüstride işletme ekonomisine en fazla etki eden faktörlerden biri malzeme iletimidir. sabit olarak kalacak şekildedir.1).1. Sabit bantlı konveyörlerin bütün yapılışı şekilleri. biri tahrik sistemi ile irtibatlı tahrik tamburu diğeri gerdirme sistemine bağlanmış olan bir yön değiştirme (Kuyruk) tamburu vardır. Taşınan malzeme ıslak veya kuru olduğu gibi taneli parça halinde de olabilir. transport yolunun kavisli olabilmesi. güvenilir işletme gibi özellikler bantlı konveyörleri en çok kullanılan transport makinesi durumuna getirmiştir. Lastik bantlı iletim sistemlerinde sonsuz hareketli bir bant malzemeyi yatay veya eğimli olarak yukarıya veya aşağıya nakleder. amaca uygun bir makine konstrüksiyonu üzerine yerleştirilmiştir.1.

3. Ağırlıklı gergi tertibatıyla gerdirilmiş yukarı eğimli bantlı götürücünün şematik olarak görünüşü ve temel ekipmanları [5] 2 .2.Şekil 1. Kuyruk tamburu bir vidalı tertibatla gerdirilmiş yatay bantlı götürücünün şematik olarak görünüşü ve temel ekipmanları [5] l .

(j) Radyal boşaltma yapan konveyör.Şekil 1. (i) Çift kanatlı bir boşaltma arabası olan konveyör. (b) Eğimli konveyör (a ve b de kuyruk tamburu bir vidalı tertibatla gerilmektedir). 3 .de çeşitli bantlı konveyör tipleri gösterilmiştir. (f) Sabit triperli ve iki noktadan boşaltma yapan bir konveyör. Bunlar: (a) Yatay konveyör. (h) Aşağı eğimli konveyör. Şekil 1. (g) Boşaltma arabalı (çift tahrik tamburlu ve ağırlık gergili bir konveyör). (c) Konveks bir ara parçası olan ağırlık gergili bir konveyör.4. Seyyar Bantlı Götürücünün Şematik Olarak Görünüşü ve Temel Ekipmanları [2] Kullanma maksatlarına göre çok çeşitli bantlı konveyör konstrüksiyonları yapılmıştır. (d) Tevzi konveyörü (mekik konveyör).5. (e) Konkav bir ara parçası olan ağırlık gergili bir konveyör.

Şekil 1. Çeşitli bantlı konveyör tipleri [11] 4 .5.

kuyruk.2 Bantlı Götürücülerin Kullanıldığı Yerler Bantlı götürücüler sabit veya hareketli olarak yapılabilirler. gergi ve saptırma tamburları Tahrik düzeni Gergi düzeni Şasi Yükleme düzeni Boşaltma düzeni Bant temizleme düzeni Diğer teçhizat Malzemeyi nakleden bant 5 . kullanılmaktadır. Tahıl silolarında. Şekil 1. stoka alma ve malzemeyi stoktan alma tesislerinde büyük ölçüde kullanılırlar. Dökümhanelerde kum hazırlama tesisleri. Büyük inşaat tesisleri. Liman yükleme ve boşaltma tesisleri. Bantlı konveyörlerin kullanıldığı başlıca yerler aşağıda verilm iştir: • • • • • • • • • • Maden ocakları. Termik santraller. Gıda sanayinde. Beton hazırlama tesisleri. çimento ve şeker sanayinde. Cevher hazırlama tesisleri. Bantlı konveyörler malzeme naklinden başka.6. Bantlı iletim sistemlerinin kullanıldığı yerlere örnekler [15] 1. • • • • • • • • • • Taşıyıcı ve dönüş makaraları Baş. Kimya. yükleme ve boşalt ma tesislerinde. kâğıt.1.3 Bantlı Konveyörlerin Elemanları Bir bantlı konveyörün ana elamanları genel olarak şunlardır.

Bu tip düz taşıyıcı makara grupları daha çok parça malzemenin naklinde veya besleyici bantlarda kullanılır. Bantlı iletim sistemlerinin temel ekipmanları [6] 1.7.Şekil 1.3. Bantlı konveyörlerde makaraların iki önemli görevleri vardır: • Malzemeyi taşıyan banta veya dönüş kolunda baş banta mesnetlik etmek • Gerektiği zaman banta oluk şekli vermek 6 .1 Makaralar Taşıyıcı makara (rulo) grubu en basit halde genişliği banttan daha büyük olan silindirik bir rulodan ibarettir.

8. (c) Üçlü taşıyıcı ve tekli dönüş makara grubu (yan ve orta makaralar aynı boyda olup yan makara lar yatayla 20° açı yapmaktadırlar). (d) Üçlü 35° taşıyıcı makara grubu.Şekil 1. (e) Üçlü 45° taşıyıcı makara grubu. (g) Üçlü 7 . Çeşitli makara grupları [11] (a) Düz taşıyıcı ve dönüş makara grubu. (f) Üçlü 20° yan ları kısa Üçlü makara grubu. (b) Lastik kaplı düz darbe makara grubu.

(d). (h) Üzerindeki bükülebilir makara. (l) Üç makara aynı hizada monte edilmiş.45° eğimlerde makara grupları kullanılması eğilimi de yaygındır. bantın sıkışmama sı bakımından. eğimli olan üçlü taşıyıcı makara grupları yapılmaktadır. bantın ezilmemesini temin için. Makara şasisinin dizaynı makaraların kolayca sökülüp takılmasına imkân verecek şekilde olmalıdır. Bir zamanlar çok kullanılan beşli gruplar bugün nadir olarak kullanılmaktadır. (n) Yağlama kolaylığı bakımın dan orta makara k açık yerleştirilmiş. Banta daha iyi bir şekil verebilmek için (h) da görüldüğü gibi bükülebilir makaralar kullanılabilir. (i) Banta yapışan malzeme ağırlığına göre oluklaşabilen malzemenin dökülmesi için ızgara şeklinde yapılmış dönüş makarası. makara şasisi üzerindeki delikler oval yapılırlar. Ağır malzeme taşıyan geniş bantlarda makara şasisinin gerektiği kadar rijit olmasına bilhassa dikkat edilmelidir. Makaraların bant hareketine dik yönde ayarlanabilmesini temin için. den büyük olmamalıdır. orta makaraları yatay ve yan makaraları (c). Bantın kapasitesini arttırabilmek için. (k) Beşli taşıyıcı makara grubu. Yan makara eğimleri. Eğer makaralara darbeli yükler geliyorsa. (k) da beşli bir makara grubu görülmektedir. Darbeli yükler varsa (g) deki gibi lastik kaplı makaralar kullanılır. (p) Üçlü kılavuz makara grubu. ikili makara grupları kullanılır. (e) ve (f) de görüldüğü gibi. bant şasisine cıvatalarla bağlanır. makaraların üst kenarları arasındaki aralık 10 mm. (o) Bantı merkezlemek için düz kılavuz makara grubu. Mahsurları ise konstrüksiyonun zor ve pahalı olması ve makaraların yağlanma zorluklarıdır. 8 . Bazen 500 mm. (b) deki gibi lastik kaplı makaralar kullanılır. Makaraları taşıyan bu şasi. en çok 20° yapılır.lastik kaplı taşıyıcı makara. Bir zamanlar çok kullanılan beşli makara gruplarının faydaları daha iyi bir oluklaşma temin etmek suretiyle bant ömrünü uzatmak ve bantın kapasitesini arttırmaktır. üçlü yerine. (j) de görüldüğü gibi. (j) İkili taşıyıcı makara grubu. Makaralar genellikle çelik konstrüksiyon bir şasi üzerinde mesnetlenirler. kapasiteyi daha çok arttırmak için 30° -35° . Üçlü bir hizada bulunan makara gruplarında. ye kadar dar bantlarda. (m) Bantın kılavuzlanması için. yan makaralar öne çevrilmiş.

Şekil 1. Makaralar genel olarak sabit bir mil üzerinde iki noktada yataklanmış. Makara konstrüksiyonunda dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır: • Yağlamanın iyi olması.3.1. serbest dönen bir borudan ibarettir.9. • Yatakların aşırı yüklenmemesi için makaralar hafif ve dengeli olmalıdır.1 Makara konstrüksiyonu 1. • Rulmanlara toz ve zararlı maddelerin girmemesi için iyi bir sızdırmazlık. a) Makara konstrüksiyon resmi [18] 9 . Makaraların tamburdan itibaren düzeni [18] 1. • Seri imalatta ucuzluk sağlayacak bir konstrüksiyon.10.Şekil 1.

Tek sıra bilyeli veya konik rulmanlar kullanılır.Şekil 1. işlenmediği takdirde soğuk çekilmiş çelikten imal edilir. Şekil 1. dökme demir.3.1 Darbe makaraları İri parçaların banta yüklediği yerde. rulman yatakları ve kapakları preslenmiş saç.b) Makara montaj resmi [20] 1. Yağlama bir gres nipeli ile yapılır.1. darbe etkilerinin daha kolay absorbe edilmesi için girintili çıkıntılı imal edilir. çelik. Mil işlendiği takdirde St 42 ve St 50 kalitesinde çelikten.2 Makara konstrüksiyonunda kullanılan malzemeler Makaralar çelik. Lastik kaplı darbe makaraları [18] 10 . Nipel kapağa veya sabit olan mile takılır. kır döküm veya hafif alaşımlardan pres döküm olabilir. Lastik kaplama. temper.3. bantın hasar görmemesi için lastik kaplı darbe makaraları kullanılmalıdır. Günümüzde kendinden yağlamalı rulmanlı yataklar yaygın olarak kullanılmaktadır.10.11. 1. plastik veya lastik kaplı borudan.

1.3.1.L D + G D [daN] dir. Taşıyıcı makara grubuna gelen yük:   Q PT =  + G B . Yan makaralar aynı zamanda eksenel yüke de maruzdurlar. Rulmanın geçtiği mil g6 ve h6 toleransı ile (nokta yük) rulmanın geçtiği göbek ise K7.4 Makara çapları Çalışma şartları ve bant genişliği makara çapını tayin eden faktörlerdir. Rulmanlar ise makaraların devir sayısına ve taşıdıkları yüke göre seçilir. Makara çapı yapıldığı borunun çapına bağlı olarak değişir.6 Makaraların yağlanması ve sızdırmazlık Makaralardaki rulmanların yağlanması gresle yapılır. Genelde makaralara gres tek taraftan. M7 ve N7 toleransı ile (çevre yükü) işlenmelidir. Makara grubuna sadece bir taraftan yaklaşılabilen konveyörlerde destekle yağ kanalı veya boru donanımı bulunan bir yağlama tertibatı kullanılır. Mile iç boru arasındaki boşluk bir yağ deposu oluşturur ve diğer yatağın gresle beslenmesini sağlar. Dönüş makarasına gelen yük ise: PD = 10 −3.1. Çalışma yeri ve çalışma sıcaklığına bağlı olarak uygun gres seçilir. Makara çapının büyük alınması. G= Q 3.G B .10-3. Periyodik olarak dıştan gres pompası ile gres basılır. Rulmanın taşıdığı yük makaranın dönen kısımlarının ağırlığı ile malzeme bantın makaranın üzerine düşen ağırlığının toplamına eşit olur.6 v [daN/m] [ Kg m] dir.3. sabit milin ortasından gövdedeki gres hücresinin uygun bir yere açılan bir delik vasıtasıyla sevk edilir.5 ile 20 arasında yandaki eğimli makaraların her biri tarafından taşınır.15 yıllık bir ömre göre makara seçilir.3. 10 . Taşıyıcı makara grubunu üç makaradan ibaret olması halinde.L T + G T [daN]   3.6V dir.1. 1. Yağ kanalının ucuna bir gresör takılır. Bantlı konveyörün kapasitesi Q [t/h] ve hızı v [m/s] ise üniform yüklü malzemenin birim bant boyuna düşen ağırlığı. P yükünü % 60 ile 76 arasında ortadaki yatay makara ve %12. bantın eğrilik yarıçapını büyüteceğinden bant ömrü bakımından faydalıdır.1.5 Mil ve rulman hesabı Kullanılan miller sadece eğilmeye maruzdur. Buna karşılık çapın büyümesi ile maliyetler artmaktadır. 11 .

04 arasındadır. Makaraların dış çapına indirgenmiş ortalama sürtünme katsayısı 0.T1 LT Dolayısıyla bant germe kuvveti. 1. İki makara grubu arasındaki sarkma miktarı(f) f≤ L2T .8 Makara gruplarının aralıkları Taşıyıcı makara grupları arasındaki mesafenin büyük seçilmesi malzeme yüklü bantın sıralar arasında sarkmasına ve bunun sonucunda makaralara darbe yüklerinin gelmesine neden olur. Yüklenen malzeme parçalı ve keskin ise bantın fazla aşınacağı bu bölgede plastik makaralar kullanılarak darbe tesiri azaltılır.(G B + G ) ⋅10 −3 8.16 olmalıdır.1.1.3. Ağırlığın dar tutulması halinde ise kullanılan makara sayısı artacağından yatırım maliyeti artar. Bu yüzden makara grupları arasında optimum aralığın seçilmesi gerekir.02 ile 0.T1 dir.12’de görülen dönüş makarası daha az yük taşıdıkları ve darbe tesirlerinden etkilenmediklerinden daha büyük aralıklarla yerleştirilebilirler.3. L T . T1 ≥ L T (G B + G ) ⋅ 10 −3 0. Burada T1: Bandın gergin kolundaki çekme kuvveti [daN] G: Birim uzunluğa isabet eden malzeme ağırlığı [daN/m] GB: İletim bandının birim boy ağırlığı [daN/m] L : Taşıyıcı makara grupları arasındaki mesafe [mm] T Sarkma miktarının aralığın %2’sinden fazla olması halinde darbe yüklerinin süratle yükseldiğini gösterdiğinden imalatçılar sarkmanın %2 olarak sınırlandırılmasını tavsiye etmektedir.1.7 Makaraların sürtünme direnci Makaralarda rulmanlı yatak kullanıldığında sürtünme katsayıları oldukça küçüktür. Şekil 1.(G B + G ) ⋅ 10 −3 f = 8. 12 . Yükleme bölgesinde makara aralığı normal aralığın yarısı kadar alınarak bantın makaralar arasında fazla sarkması önlenir.

13). Çelik tamburlarda bant ile tambur arasındaki sürtünme katsayısı 0.13.45 arasındadır.3.2. Tahrik tamburunun yanında bir saptırma tamburu kullanarak sarım açısı 260 dereceye kadar arttırılabilir.3. Bir konveyördeki tahrik tamburu sayısı bir veya daha fazla olabilir. sarım açısını ve sürtünme katsayısını büyütmek. Tahrik tamburları [18] Sürtünme katsayısını arttırmak sureti ile aynı gücü daha az çekme kuvveti ile nakledebilmek mümkündür.05 ila 0. Dönüş makarası [18] 1.2 Tamburlar Bir bantlı konveyör genel olarak çeşitli görev yüklenmiş tamburlarının arasında gerilmiş olarak hareket eden bir banttan meydana gelmektedir. Sarım açısını daha da çok arttırabilmek için iki tahrik tamburu kullanılır. Böylece sarım açısını 500 dereceye kadar arttırmak mümkün olur. Bu halde sürtünme katsayısı 0. Şekil 1. Sarım açısı en az 180 derece olabilir. 1.12.1 Tahrik tamburu Banta hareket veren tambura tahrik tamburu adı verilir (Şekil 1.60 arasında değişir.Şekil 1. Bu amaçla tahrik tamburları bazen 10 – 15 mm kalınlığından lastikle kaplanır.20 – 0. Bu şekilde banttaki çekme kuvvetlerini arttırmak için iki yol vardır. Hesaplarda 13 . Tek tahrik tamburu olan bir konveyörde tahrik tamburundaki bant kuvvetleri ile sarım açısı arasında Euler (Eytelwein) bağıntısı vardır.

15. saptırma tamburu ve gergi tamburu bu tip tamburlara örnekler Şekil 1.2 Yardımcı tamburlar Tahrik tamburunun dışında kalan tamburlara yardımcı tamburlar denir.. 1.35 kabul edilmektedir.15).5 (daN/mm) tabaka olduğu konveyörlerdeki tamburlar.14.3.1 Bombeli tamburlar Bantın konveyör ekseninden kaçmaması için. Kuyruk tamburu.2.3.25 lastik kaplılarda ise 0. Yardımcı tamburlar [18] 1.Ağırlık gergi ve saptırma tamburları bombeli yapmaya gerek yoktur.emniyetli tarafta kalmak için.14’da görülmektedir. Bombeli tambur [18] 14 .2. Şekil 1. Şekil 1. baş ve kuyruk tamburları hafif konik yapılırlar (Şekil 1.Banttaki azami gerilmenin > 1. Bantın enine yönde fazla zorlanmaması için aşağıdaki hallerde tamburlar bombeli yapılmazlar: • Tandem tahrikteki tahrik tamburları •.2. sürtünme katsayısı çıplak tamburlarda 0. tahrik.

Şekil 1. Motorlu tamburların güçleri genellikle 0.05 ila 20 kW arasında olmakla beraber. Bu konstrüksiyonda motor ve dişli kutusu tambur içinde monte edilmiştir.3 Kaynaklı tamburlar Kaynaklı tamburların zarfları en az 4 mm kalınlığındaki saçların kıvrılması ile yapılır (Şekil 1.1. küçük bantlı konveyörlerde çok kullanılır (Şekil 1.2.3. sabit konveyörlerde 140 kW’ta kadar güçlerde yapılabilirler.16).17).2.2. Motorlu tambur [18] 1. Şekil 1.17. Kaynaklı tambur [18] 15 .2 Motorlu tamburlar Motorlu tambur çok az yer tuttuğu ve dış etkenlere karşı korunmuş olduğu için.16. Tamburun dengeli ve salgısız imal edilmesine itina edilmelidir.3.2.

z [mm] Yardımcı tamburların çapı ise.3.π.3 Tambur konstrüksiyonu 1. Banttaki tabaka sayısı z ise tahrik tamburu çapı aşağıdaki denklemden bulunabilir. DIN 22 102 ye göre tahrik tamburu çapı.3. D = (125 ilâ 190). B T =B + (75-150) [mm] olarak bulunur.08.2 Tambur çapları (D) Tamburlarda bant eğriliğinden dolayı.B Ayrıca D > (0. aşağıdaki denklem vasıtası ile bulunabilir.2. 1.α. (Yeraltında D>0. tamburdan banta yükün iletim kabiliyeti bakımından aşağıdaki denklem vasıtası bulunabilir. Bantlardaki çalışma gerilmesinin emniyet gerilmesine nazaran düşük olması halinde. Ayrıca tahrik tamburu çapının gerekenden daha büyük seçilmesi durumunda dişli kutusundaki çevrim oranı daha büyük olması gerekeceğinden dişli kutusu fiyatı da artacaktır.3. tambur çaplarının küçük alınması bant ömrü bakımından zararlıdır.180). naylon ve suni ipek gibi doku karkaslı bantlara da tambur çapları. tambur çaplarının daha küçük alınabileceğine dikkat edilmelidir.2.3. Pamuk.1 Tambur genişliği Tambur genişliği bant genişliğinden 75 -150 mm daha fazla alınır. karkastaki kat sayısına göre veren ampirik formüller vardır. B : bant genişliği [ mm] T E : tahrik tamburundaki etken kuvveti [daN] P : tambur ile bant arasındaki yük iletim kabiliyeti P= 1600 — 2000 daN/m2 (yeraltında P< 3500 daN/m2) a : bantın tahrik tamburuna sarılma açısı [°] 16 .2.1.z şartı da sağlanmalıdır.z) . D: Tahrik tamburu çapı [mm] P. z [mm] Çizelge I’de tabaka sayısı ve karkas tipine göre asgari tambur çapları verilmiştir. Bant kuvvetlerinin büyük olduğu tahrik tamburlarında çap yardımcı tamburlarınkinden büyük seçilmelidir.3.TE .125 ile 0. Buna karşılı tambur çaplarının büyük alınması ekonomik yönden uygun değildir. D = (100 ilâ 125). Buna gore. D≥ 360.

Tahrik tamburlarının milleri tamburla birlikte döner.3.3 Tambur milinin hesabı Tahrik tamburlarının milleri hem eğilme hem de burulmaya maruz oldukları halde yardımcı tamburların milleri sadece eğilmeye maruzdur. Mildeki eğilme ve burulma momentleri ve yatak kuvvetleri hesaplandıktan sonra çeşitli şekil ve çizelgeler yardımı ile mil çapları seçilebilir. Rulmanlara gelince bunlar yatak kuvvetleri ve devir sayısı belli olduğundan. tesirin ömrüne göre veya 10 ila 15 yıllık bir ömür süresi dikkate alınarak seçilirler.Ç1020 kalitesinde akma çeliktir.2. yardımcı tamburlarının milleri ise sabit veya döner olabilir. Mukavemet kurallarına uygun olarak eğilme ve/veya burulma hesapları yapılır. Sürtünme tesirleri ihmal edilir. Şekil 1.1.18.3. Bir tahrik tamburu milindeki eğilme tesirleri [11] 17 . 222 serisi çift sıra oynak makaralı rulmanlar kullanılmalıdır. Ağır sanayi tesislerindeki konveyörlerde taşıma gücü yüksek olan. Miller normal olarak Ç42-Ç50 veya Ç1018.

τ em d: Tambur mil çapı (mm) τ em : mil malzemesinin kayma emniyet gerilmesi (daN/mm2) M eğ . ASME formülüne yardımı ile.N/n Mb:Tahrik tamburundaki burulma veya döndürme momenti [daNmm] N: tahrik tamburundaki güç [kW] n: tahrik tamburunun devir sayısı [1/dak] Bantın eğilmesi ve tambur milindeki sürtünme sebebiyle hasıl olan sürtünme tesirleri mil hesabında dikkate alınmayacak kadar küçük mertebededir.M b ) 2 π. Mildeki eğilme ve burulma momentleri ve yatak kuvvetleri hesaplandıktan sonra. Cb : moment faktörleri (Çizelge 1. Eğilme ve burulmaya maruz millerin ASME formülüne göre hesabı denenmiş.25 daN/mm2 değeri kabul edilmiştir. mil çapı bulunabilir. St 50 kalitesinde çelik malzeme için τ em = 4. ASME formülü esas olarak maksimum kayma gerilmesi teorisine istinat eder. ASME formülü: d=3 16 (C eğ .1) St 42. M b :Çapı hesaplanacak kesitteki eğilme ve burulma momentleri ( daNmm) Ceğ . Bir saptırma tamburu milindeki eğilme tesirleri [11] Tahrik tamburu milindeki burulma momenti aşağıdaki denklem ile hesaplanır.M eğ ) 2 + (C b .19. 18 .103. başarılı ve nispeten daha basit bir metottur.Şekil 1. Mb = 955.

3.0 Ceğ Cb .0 1. yatakla göbek arasında uzun bir mesafenin bırakılması mecburiyeti bu konstrüksiyonda eğilme momentinin büyük olmasına sebep olur. Yardımcı tamburlar ise içten veya dıştan yataklı olabilirler. 2.3. Bunlar tek veya çift kollu olabilirler.0 2. Döküm tamburlar.3.3.3.5-2. konik gergi burçları kullanılmaktadır.6 Tamburun mile kamalanması Alışılmış tambur konstrüksiyonlarında tambur göbeği mile burunlu kamalarla kamalanmaktadır. Bu sakıncayı yenmek. 1.2.0-3. işletme şartlarına göre tespit edilmiş bulunan aşağıdaki faktörlerle çarpılırlar : Çizelge 1.5 1. çapı hesaplanmak istenen mil kesitine gelen eğilme ve burulma momentleri hesaplanır. Döküm tamburlar.2.3. 13. Tamburlar normal olarak (yatak kuvvetleri küçük çıksa bile) 222 veya 223 seri çift sıra makaralı rulmanlarla yataklanmalıdır.5 1.2.0 . Yük durumuna göre moment faktörleri [11] Moment faktörleri Yük durumu 1 —Duran miller Tedricen tatbik edilen yükler Ani tatbik edilen yükler 2 Dönen miller Tedricen tatbik edilen yükler Kararlı yükler Ani tatbik edilen yükler (az darbeli) Ani tatbik edilen yükler (çok darbeli) 1.1. 1.0 1. Bu burçlar tamburun mile sıkı geçmesini sağlarlar.5 .0 1. çelik döküm veya dökme demir olabilirler.Bu moment değerleri.2.0 1.5 Tamburların yataklanması Milin yaltaklanması bakımından yataklar ikiye ayrılabilirler: (a) Dıştan yataklı ve (b) İçten yataklı.4 Tamburların İmalatı Tamburlar döküm veya daha çok kaynaklı olarak imal edilirler. hafiflik bakımından.3. 19 1.0 1. ayrıca tamburun milden kısa zamanda ve kolaylıkla sökülüp takılabilmesi için. kollu yapılırlar. Kamaların sökülebilmesi için. Tahrik tamburları daima dıştan yataklıdır.Bu metoda göre mil çapı seçerken aşağıdaki gibi hareket edilir : 1.5 1.5-2.0 1. Hafif hizmet tipi konveyörlerde çift sıra oynak bilyeli 12.0 1.1. 22 ve 23 serisi rulmanlar kullanılabilir.5 .

2.T2 ).8 Tamburların tahrik şekilleri Bir bantlı konveyörün tahrik tamburuna sarılan bantın gergin ve gevşek kollarındaki çekme kuvvetleri sıra ile T ve T ise tahrik tamburundaki döndürme momenti denklem. D 2 şeklinde tayin edilir.2.v 75η [BG ] veya N= (T1 .7 Tamburdaki sürtünme kayıpları Uzun konveyörlerde tamburlardaki sürtünme kayıpları önemsiz olduğu halde. bundan sonra T ve T bant kuvvetleri bu güç değerinden hareket 1 2 edilerek hesaplanır. N= (T1 . yukarıdaki formül yardımı ile güç hesaplanabilir.3. Bir bantlı konveyörün tahrik tamburuna tesir eden bant kuvvetleri [19] Tahrik tamburundaki güç ise.3.δ ifadesinden faydalanılarak.T2 ).eμ. 1.20.v 102η [kW ] (3 ) E) (T1-T 2=T olarak hesaplanır.3. kısa ve yatay konveyörlerde gücün önemli bir kısmını teşkil eder. tahrik tamburunun iki tarafındaki bant çekme kuvvetleri hesaplandıktan sonra. b) Bant kuvvetleri hesaplanır.1. Şekil 1. Bantlı konveyörlerde güç iki türlü hesaplanabilir: a) Bant genişliği kapasite ve konveyörün ana boyutları bilindiğine göre tahrik gücü hesaplanır. 20 . 1 2 Euler’e göre T1 = T2 .3. M b = (T1 .T2 ).

2. 7. Birincisinin ucuz olmasına karşılık. Sonsuz vidalı veya konik dişli kutusu. ikincisinin veriminin yüksek olması üstünlüğü vardır. Şekil 1. 4. • Malzemeyi yatay nakletmek için gereken güç. 21 . bu tipte dişli kutusu sonsuz. • Konveyörü boşta çalıştırmak için gereken güç. Motorun devir sayısı tahrik tamburunkinden oldukça fazla olduğundan. Tahrik düzeni şunlardan oluşur: 1. Zincir dişli mekanizması. Motor.21’de çeşitli tahrik şekilleri gösterilmiştir. 9. 5. Motor kavraması.kayış mekanizması. Dişli kutusu. Hareket dişlileri. 11. 10. Tambur kavraması. V . Duruma göre bunlar değişik şekillerde monte edilebilirler. 3. (a)’daki tertip az yer tutması bakımından pek çok kullanılır. • Malzemeyi düşey nakletmek için gereken güç • Malzemeyi ivmelendirmek için gereken güç • Diğer güç kayıplarını karşılamak için gereken güç Bantlı konveyörler genellikle elektrik motoru ile tahrik edilirler. 6. vidalı veya konik dişlili olabilir. Tahrik tamburu yatağı. Motorlu dişli kutusu. 8. araya en az iki kademeli bir dişli kutusu koymak gerekir.Birinci hesap yolunda bantı tahrik için gerekli gücün beş bileşenden ibaret olduğu kabul edilir. Tahrik tamburu.

Bantlı konveyörlerin tahrik şekilleri [11] 22 . (d). (b). Bantlı konveyörlerin tahrik şekilleri [11] Şekil 1.Şekil 1.21 (c).21 (a).

(f). Bantlı konveyörlerin tahrik şekilleri [11] Şekil 1. Bantlı konveyörlerin tahrik şekilleri [11] 23 .21 (g).Şekil 1.21 (e).

büyük kapasiteli olanlarda ise otomatik gergi düzeni kullanılır (Şekil 1. Aksi halde ek yerinin tamiri esnasında çift ek yapmak zorunluluğu ortaya çıkar.2. Genellikle küçük kapasiteli konveyörlerde vidalı gergi düzeni.1. İşte bu T 2 2 2 kuvvetini oluşturmak için kullanılan düzene germe veya gergi düzeni denir.22). Çoğunlukla gergi düzeni konstrüksiyonun elverişli olduğu yere konmaktadır. Bu kuvvetin doğabilmesi için. Gergi düzeni kullanılmasının dört nedeni vardır: • (Yukarıda anlatıldığı gibi) Bantın tahrik tamburuna kayma yapmaması için gerekli T kuvvetini temin etmek. T T2 = μδE e -1 Burada. • Bantta hasıl olan uzama ve kısalmaları karşılamak. Gergi kuvvetinin az olması bakımından gergi düzenini banttaki çekme kuvvetinin en az olduğu yere yerleştirmek tercih edilmelidir.4 Gergi düzeni Gergi düzeni bant kollarındaki gerekli çekme kuvvetini temin eder. T bantı hareket ettiren etken kuvvettir. • Bant ekleri için bir miktar bant stoku elde etmek. T kuvvetinin en küçük olduğu yer genellikle tahrik tamburunun gerisidir.3. Aşağıdaki denklem göz önüne alınırsa. bantın E gevşek kolunda T gibi bir çekme veya germe kuvvetinin mevcut olması gereklidir. 2 24 . • Bilhassa yükleme bölgesinde bant oluklaşmasının bozulmaması ve bantın makaralar arasında gerekenden fazla sarkmaması için olan asgari bant kuvvetini temin etmek.

aşağıdaki iki şartın gerçekleşmesi şarttır: • Bantlı konveyör iyi bir şekilde yüklenmelidir. • Malzemenin bant yönündeki hızı. Zira ne gibi tedbir alınırsa alınsın. muntazam bir şekilde banta verilmesini sağlar.5 Bantlı konveyörlerin yükleme sistemleri Bir bantlı konveyörün iyi bir şekilde çalışabilmesi için. Dökülme hızının banta paralel bileşeni ise. bantın aşınmasına sebep olur. Gerdirme sistemleri [18] 1.22.2. bantın kapasitesinden tam olarak faydanılamaz ve bant kenarından malzemenin dökülmesi ihtimali artar. Oluk malzemenin etrafa yayılmasını ve dökülmesini önleyerek. Bantlı konveyör konstrüksiyonu bu iki hususa en büyük dikkati vermelidir. Bant düzgün bir şekilde yüklenmez ise. Bantlı konveyörlere malzeme genellikle bir oluk vasıtası ile verilir. Bu durum özellikle yüklemenin bant eksenine dik doğrultuda olması halinde görülür. Bantın en çok tahribe uğradığı yer yükleme bölgesidir. • Banta gelen darbe ve aşınma tesirleri asgariye indirilmelidir.Şekil 1.3. • Bantlı konveyör iyi bir şekilde boşaltılmalıdır. yüklenme bölgesinde malzeme banta daima yüksekten dökülür ve bu dökülmenin banta dik tesiri banta darbe şeklindeki bir zorlama yapar. Aşınma 25 . Malzemenin banta yüklemesinde bilhassa üç noktaya dikkat edilmelidir: • Bant düzgün bir şekilde ve bant eksenine göre simetrik olarak yüklenmelidir. bant hızına eşit olmalıdır.

3.5. bant üzerinde boş ve aşırı yüklenmiş bölgelerin meydana gelmesine yol açar. malzeme bantın hareket yönüne dökülmelidir. Bu durum kapasitenin azalmasına ve bantın kenarından malzemenin dökülmesine sebep olur. 1. Malzeme hızı aynı değilse. • Bantlı besleyici • Çelik plakalı besleyici • Vargel besleyici • Vidalı besleyici • Küreyicili besleyiciler • Titreşimli besleyiciler • Döner kanallı besleyiciler • Döner tamburlu besleyiciler • Döner tablalı besleyiciler • Döner küreyicili besleyiciler 26 . yükleme noktasında hız farkı yüzünden bir malzeme türbülansı oluşur. Malzemeyi düzgün bir şekilde sabit debi ile nakleden makinelere besleyici denir.2.1 Besleyicilerde bantlı konveyörlerin yüklenmesi Bantlı konveyörün düzgün bir şekilde yüklenmemesi.tesirini azaltmak için.

Baş tamburdan direk olarak boşaltmada malzemenin yörüngesi bir paraboldür.1 Sıyırıcılarla boşalma Sıyırıcılar sabit veya bir araba üzerinde hareketli olabilirler.3. Sıyırıcılar düz veya ok şeklinde yapılabilirler. Ok açısı 60 – 90 derece arasında alınır. Bantın hasar görmemesi için. Boşaltma olduğunun konstrüksiyonunda malzeme yörüngesinin çizilmesi şarttır.23.6 Bantlı konveyörlerin boşaltma sistemleri Bantlı konveyörlerde en çok rastlanan boşalma şekli.3.Şekil 1.6.2. Ok şeklindeki sıyırıcılar bir mafsal etrafında dönerek bantın üzerinden kaldırılabilirler. sıyırıcının bastırma kuvveti gerekli olandan fazla olmamalıdır. Normal çalışma esnasında. Besleyiciler [18] 1. baş tamburdan malzemenin boşaltılmasıdır. sıyırıcının lastik kenarları bantın üzerine bastırılırlar. Bir boşalma arabasının konstrüksiyonunda dikkat edilecek hususları: a) Tamburlara tesir eden bant ve ağırlık kuvvetleri çizilerek tekerlek basınçları hesaplanmalı ve arabanın devrilmeye karşı emniyeti kontrol edilmelidir. Sıyırıcılar hem yığma hem de parça malzemenin boşaltılmasında kullanılabilirler.2. 1. 27 .

bu gibi hallerde boşaltma arabasının yürütme düzeni bir frenle teçhiz edilmelidir.6. 1.24. fakat malzemenin bir çığ gibi akmasına da sebep olmamalıdır.3. bant kuvvetlerinin bileşkesinin boşaltma arabasını hareket ettirme ihtimali mevcut olduğundan. c) Arabanın hareketi sınırlanmalıdır. Boşaltma sistemleri [12] 28 .2 Boşaltma olukları Boşaltma olukları malzemenin yerçekimi kuvveti ile naklini sağlar. d) Özellikle geniş bantlı konveyörlerde.2. Boşaltma oluklarının konstrüksiyonunda gerekli itinanın gösterilmesi her zaman için faydalıdır. Oluk eğimi oluk malzemesi ve nakledilen malzemeye göre değişmektedir. Oluk konstrüksiyonunda aşağıdaki hususlar göz önüne alınmalıdır: • Boşaltma eğrisi • İnce ve tozlu malzemenin tozlanması • Asgari oluk eğimi • Banta yapışan malzemenin banttan sıyrılması • Boşaltılan malzemenin istenilen yere yönetilmesi (a) İki yanlı boşaltma pulluğu (b) Hareketli boşaltıcı Şekil 1. Oluk eğimi malzemenin rahatça akmasını sağlayacak kadar büyük seçilmeli.b) Boşaltma arabasına çıkan bantın eğimi. o malzeme için müsaade edilen azami bant eğiminden fazla olmamalıdır.

Bantın iç yüzeyini. boşaltma tamburunun yakınına yerleştirilirler ve kazınan malzeme boşaltma oluğuna dökülür. Kazıyıcı sistemlerin üç boyutlu görünüşü [10] 29 .25.3. Kazıyıcı düzeneklerde temizleme işlemi. Bant temizleyiciler. Islak ve yapışkan malzemenin temizlenmesi için döner fırça kullanılır.7 Bant temizleyicileri Siliciler ya da kazıyıcılar bantın dış yüzeyine tutunan kuru malzemeyi temizlemeye yararlar (Şekil 1. alt ve üst kayış arasına bir dolu bölme yapılır.1. istenmeden saçılan malzemeden temizlemek için kuyruk tamburu yakınına bir kazıyıcı yerleştirilir. Kazıyıcı sistemleri [12] Şekil 1.0 ila 1. ya mafsallı bir çubuğa tutturulmuş bulunan bir lastik şeritle fırça durumunda ise sert kıl fırça ya da silindirik fırçaya ana doğruları boyunca tutturulmuş 1.25). malzemenin alt tarafa dökülmesini önlemek için. Bazı durumlarda.2 mm capron fiberi şeritlerle yerine getirilir. Şekil 1.2.26.

3. Bazı bantlı konveyör imalatçıları orta şasi kısımlarını standart parçalar halinde imal etmektedirler. Orta şasi ayrıca U profilinden veya hafif konveyörlerde köşebent veya borudan imal edilirler.28a). İnşaat işlerinde kullanılan portatif konveyör ise daha ziyade hafif profillerden veya borudan yapılmış şasi konstrüksiyonuna sahiptir.8.1. Baş tambur ve oluğun oldukça ağır olması ve banttaki çekme kuvvetlerinin alınabilmesi için.2. bu şasi konstrüksiyonu farklı şekillerde olabilir. Devamlı çalışan tesislerde şasi konstrüksiyonu genellikle hadde profillerden yapılır. 1.27). Kullanma amaçlarına göre. baş taraf şasisi oldukça rijit yapılmalıdır. Orta şasi [18] b) Baş taraf şasisi Baş tamburu ile boşalma olduğunu taşıyan şasi kısmıdır (Şekil 1.2.8 Bantlı konveyörün şasi konstrüksiyonu Bantı taşıyan taşıyıcı ve dönüş makara grupları bir şasi üzerine tespit edilirler. tahrik şasisi de baş taraf şasisine bağlanır.1 Şasinin bölümleri a) Orta şasi Bir konveyörün orta kısmında sadece taşıyıcı ve dönüş makaralarını taşıyan kısımdır (Şekil 1. gerekse yeraltı maden galerinde kullanılan konveyörlerin konstrüksiyonunda montaj ve sökülmenin kolay yapılabilmesine dikkat edilmelidir.27. Baş tamburu aynı zamanda tahrik tamburu ise. 30 .3. Gerek inşaat ve yol şantiyelerinde. Şekil 1.

Şasinin bu bölümüne gelen kuvvetler baş taraf şasisine göre oldukça azdır.28. Şasi kısımları [18] c) Tahrik şasisi Tahrik tamburları ile bunların tahrik tertibatı taşıyan şasi kısmıdır.Şekil 1. e) Gergi düzeni şasisi Gergi tertibatına ait saptırma tamburları aksamı taşıyan şasi kısmıdır. Gergi düzenin yer aldığı gergi şasisi Şekil 1. 31 . Bu kısmın konstrüksiyonunda.29’de görülmektedir.28b). d) Kuyruk taraf şasisi Bant germe kuvvetleri ve tambur ağırlığına maruzdur (Şekil 1. bant kuvvetleri ve zati ağırlıklar göz önüne alınmalıdır.

Gergi düzeni şasisi kısımları [18] 1. Bina içinde ayrıca bir korunma veya bir galeriye ihtiyaç olmaz.30). Bantlı konveyör zeminde yukardan geçirileceği zaman. Kafes kiriş hem bantlı konveyörü hem de yürüme yollarını taşır.9 Konveyör galerileri ve köprüleri Bugün birçok tesislerde ana nakil elemanı olarak kullanılan bantlı konveyörleri taşıyan ve muhafaza eden yapı bölümlerine. Bu galeri beton bir kutu şeklinde yapılır. bu taktirde konveyör bir beton galeri içine alınır.2.29. yapılış şekline göre. Eğer konveyörün yer altından geçmesi isteniyorsa.3.Şekil 1. 32 . konveyör galerisi veya konveyör köprüsü denmektedir (Şekil 1. Bazı hallerde bant şasisi bir kafes kiriş haline getirilip köprü teşkil edilir ve yürüme kolları bu köprüye bağlanır. Bantlı konveyörler arazi üzerinde korunmasız olarak tesis edilebilirler. bu köprü teşkil edilir.

3.2. malzemenin nakledilmesi ek olarak hareket için gerekli olan çekme kuvvetine. Arızasız bir çalışma için bir konveyör bantının aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir: • Az nem çekme özelliği • Yüksek dayanım • Düşük özgül ağırlık • Az uzama • Tamburlara sarılma ve oluklaşmadan dolayı oluşan etkilere dayanım • Eğrilik değişimlerinin neden olduğu alternatif gerilmelere dayanım • Malzemenin aşındırıcı etkilerine dayanıklılık ve uzun ömür Orta kısmında mukavemeti sağlayan pamuk veya naylon gibi sentetik malzemeden yapılmış birkaç tabakalı bir dokuma bulunan lastik bantlar. Konveyör galerileri ve köprüleri [18] 1.Şekil 1. Bantlarda dokuma tabakalarının arası.10. 33 . alt ve yanlar lastikle kaplanır. Bant ayrıca malzemenin yükleme bölgesinde darbe tesirine. malzemenin mekanik ve korozif aşındırma tesirine.1 Kauçuk bantın özellikleri ve yapısı Bant. yukarıdaki şartları en iyi şekilde sağladıklarından dolayı geniş bir uygulama alanı bulmuşlardır.3.10 Konveyör bantının özellikleri ve seçimi 1.2. üst.30. rulolara yaslanmasında ve kasnaklara sarılmasından ötürü eğilmeye ve santrifüj kuvvete de maruzdur. rutubete ve sıcaklığa dayanıklı olmalıdır.

1. fakat üçlü taşıyıcı makaralı konveyörlerde ise hareketli bir bant yükseğe tırmanmak isteyeceğinden bantın yüksek olan yan makaralara kaçma ihtimali yüksektir. Bant kenarlarında aşınmaya neden olacağından uzun bantlı konveyörlerde kullanılmaması d) Kılavuz makara grupları kullanılması Dökme ve parça malzemeleri bir bant üzerinden bir yerden diğer bir yere ileten sürekli Bantlı konveyörler. Taşınan malzemeler kuru veya ıslak olabilir. rutubete ve sıcaklığa dayanıklı 34 . Aşağıdaki noktalar bantın yana kaçma ihtimalini arttırırlar: • Eğim açısı artması • Makaralar arasındaki mesafenin fazla olması • Makaraların kaymalı yataklı olması • Bantın rijit olması nedeniyle orta makaraya oturmaması • Bantın tam ortadan yüklenmemesi • Bant hızının yüksek olması • Bantın makaraya iyi oturmaması • Makara ve tamburların sıkışması ve zor dönmesi • Ek yerinin düzgün yapılmamış olması • Makara ve tamburların konveyör eksenine tam dik olarak yerleştirilmemiş olması • Bant şasisinin istikametinin ve tesviyesinin tam olmaması • Açıkta çalışan konveyörlerde rüzgâr etkisi Bantın ortadan sevki için alınacak konstrüktif önlemler şunlardır: a) Yan makaralar bantın hareket yönünde 1. malzemenin mekanik ve korozif aşındırma tesirine. özel sentetik bantlı konveyörlerde 150 °C kadardır. bantın kenarına temas ederek bantın yana doğru hareketini sınırlar. Bantın yana kaçması malzemenin dökülmesine ve bantın hasar görmesine neden olacaktır. Yan kılavuzlar bant şasisinin kenarına tespit edilmiş olup. Konveyör bantı. Düz makaralarda bantın merkezlenmesi kolaydır. pülverize hububatta olduğu gibi tane veya kömürde olduğu gibi parça halinde olabilir.5o ile 3o arasında eğimli yerleştirilmesi b) Baş ve kuyruk tamburları bombeli yapılması c) Sabit kılavuz makaraları kullanılır.2 Bantın ortadan sevki Bantlı konveyörlerin bant ekseninin konveyör ekseni üzerinde kalmasını sağlamak şarttır.10.2. İşte bu çeşitlilik konveyör sistemlerinde değişik yapıda bantların geliştirilmesini ve kullanılmasını gerektirmiştir.150 °C . endüstrinin hemen hemen tüm kollarında geniş bir uygulama alanı vardır. Çalışma sıcaklığı normal bantlı konveyörlerde 100 .3. malzemenin nakledilmesine ilaveten hareket için gerekli olan çekme kuvvetine.

Genel amaçlı bantlar. Yüksek mukavemet 3. Orta kısmında mukavemeti temin eden pamuk veya naylon vb sentetik malzemeden yapılmış birkaç tabakalı bir dokuma bulunan lastik bantlar. Tamburlara sarılma ve oluklaşmadan dolayı hasıl olan eğilme tesirlerine mukavemet 6. Düşük özgül ağırlık 4.05 ile + 1 mm) dir Şekil 1.olmalıdır. Arızasız bir çalışma için bir konveyör bantının aşağıdaki özelliklere sahip olması istenir: 1. sentetik lastik veya polimer (polivinilklorid gibi) malzemeler dolgu olarak kullanılarak.2 ile +1 mm). Makara tarafındaki ve taşıyıcı taraftaki kaplama kalınlıkları yüklemelere bağlı olup. Düşük ağırlıkta ve uzamada. rulolara yaslanmasından ve kasnaklara sarılmasından ötürü eğilmeye ve santrifüj kuvvete de maruzdur. Bant kaplamaları. 35 . Kaplamalar. 4 mm den fazla olanların ise (-0.31’da konveyör bantının iç yapısı görülmektedir. Bu dolgu karışımlarının kimyasal yapısı değiştirilerek değişik kullanım amaçlarına hizmet edecek bantlar elde edilir. Malzemenin aşındırıcı tesirlerine mukavemet ve uzun ömür 8. Karkas yapıda. elastomer (tabii veya suni kauçuk). sıcağa dayanıklı bantlar +100°C ve yüksek sıcaklığa dayanıklı bantlar ise +200°C sıcaklıklarda kullanılabilir. Darbeye yüksek dayanım 9.10.3 Konveyör bantlarının yapım özellikleri Konveyör bantı. -45°C ile +60°C arasında kullanılır.0. Konveyör bantı ayrıca malzemenin yüklenme bölgesinde darbe tesirine. yukarıdaki şartları en iyi şekilde sağladıklarından dolayı geniş bir uygulama alanı bulmuşlardır. banttan istenen özellikler karşılanır. rayon vs. Az uzama 5. konveyör bantını ve karkas yapısını korumak ve bantın servis ömrünü uzatmak için kullanılır. gibi suni ve sentetik malzemeden yapılmış çok tabakalı dokuma veya kord (iplik) karkas veya çelik tel ihtiva eder.2. enine ve boyuna yüksek elastisite 10. Eğrilik değişmelerinden hasıl olan alternatif gerilmelere mukavemet 7. Az nem çekme 2. orta kısmında mukavemeti temin eden pamuktan veya naylon.3. Donmaya karşı dayanıklı bantlar -60°C. 4 mm ye kadar olan kaplama kalınlıklarının toleransı (. 1. Kimyasal bileşenlerden etkilenmeme. her siparişte mutabık kalınmalıdır. plastomer (örn PVC) ve diğer malzemeden olabilir.

Kaplamalar aşağıdaki özellikleri temin etmek için kullanılır: a) sürtünmeyi arttırmak b) eğimli çalışmayı sağlamak c) temizlenebilirlik d) sürtünme katsayısını arttırmak e) istenen renkleri sunmak f) kesilme direnci sağlamak g) yük darbe dayanımı sağlamak

Şekil 1.31. Konveyör bantının iç yapısı [18] Kauçuk kaplama, karkasın bozulmasını, mekanik hasara uğramasını, taşınan yükün zarar vermesini önler. Ayrıca yük taşınan üst kısım ile makara ve tambur üzerinde hareketi sağlayan alt kısım ilave koruyucu kauçuk katına sahiptir. Lastik kaplama ise tabakaları birbirine bağlar ve karkas bantın dış yüzeyindeki mekanik (makaralar üzerinde ezilme, yüklenme bölgesindeki darbe tesirleri...) ve korozif etkiler ile rutubet ve sıcaklıktan korur. Ayrıca kaplamalar, ateşe, yağa ve kimyasallara karşı banta ilave koruma da sağlarlar. Bantın taşımada kullanacağı malzemeye uygun sertlikte ve kalınlıkta kaplama seçilmesi gerekir. Özellikle pamuk esaslı karkasların küf ve kimyasal maddeler nedeniyle çabuk bozulmaları bu korumaları gerekli kılmıştır. Polymer çeşitleri kaplama malzemesi olarak yaygın kullanım alanı bulmuşlardır. Bunlardan polivinilklorid, doğal kauçuk, çeşitli sentetik kauçuklar ve ürethan malzemeleri en yaygın kullanılanlardır. Ayrıca karışım yapılarak polymer kaplamaların özelliklerinde iyileştirmeler de gerçekleştirilebilir. Katkı malzemeleri olarak, diğer polymerler, antioksidantlar, pigmentler yaygın kullanılmaktadır. Kaplamanın kalınlığı bantın aşınması ve tahrip olmasına dayanımı etkiler. Kalınlık artışı bant imalatında maliyete en az etkide bulunan faktördür. Kauçuk esaslı bantların aşınma dayanımları PICO adı verilen yenme testi ile belirlenir. En yüksek yenme rakamı en dayanıklı elastomer için kullanılır. Örneğin PICO oranı 135 olan elastomer Kalite I, PICO oranı 100 36

olan elastomer Kalite II ve PVC malzemesi PICO 50 dir. Taber yenme testi, aşınma değeriyle daha doğrudan ilişkili olduğundan sık kullanılır. Bantın ortasındaki dokuma tabakalarının hepsine birden karkas adı verilir. Kauçuk kaplı bantlar, iç yapısındaki karkas malzemelerinin tüm yüzeylerinin elastik koruyucu madde (kauçuk) ile kaplanmasından oluşur. Karkas banttaki çekme kuvvetini nakleder, bantın yük taşımasını sağlar ve bantta oluşan uzunlamasına çekme gerilmesini karşılar. Karkas, pamuk veya sentetik malzemeden olabileceği gibi; iplik kortlu veya çelik saç olabilir. Sentetik ipliklerin çekme dayanımları yüksektir; fakat uzamaları fazla olduğu için yalnız başlarına kullanılmazlar. Polyester dışındaki sentetik malzeme genellikle pamukla birlikte kullanılır. Karkas yapısı, elyaf – kauçuk, kablo (halat) – kauçuk ikilisinden oluşabilir. Ek yerlerinde kat uçları üst üste binip, bazı yerlerde kalınlık yapmamalıdır. Konveyör bantın içinde bulunan karkastan beklenenler: a) yüklü bantın hareket etmesi için gerekli çekme gerilmesini sağlamak b) konveyör bantına yüklemeden oluşan darbeleri absorbe etmek c) yükü desteklemek için gerekli katılığı sağlamak d) uygun birleştirme yöntemi için gerekli dayanımı sağlamak 1.3.2.10.4 Konveyör bantların çeşitleri Konveyörlerde kullanılan bantlar karkas yapılarına göre iki genel gruba ayrılmıştır. Bunlar dokuma örgülü bantlar ve çelik kordlu bantlardır. TS547 Konveyör Kayışları Standardı’ndan kullanılan malzemelerle ilgili özellikler bulunabilir. Karkas pamuk veya sentetik malzemeden dokunmuş olabileceği gibi iplik kordlu, çelik kordlu veya çelik sac olabilir. Günümüzde konveyör bantlarında kapron, naylon, lavsan ve diğer sentetik elyaflar yüksek dayanımları nedeniyle kullanılırlar. Karkaslarda kullanılan çeşitli malzemelerin özellikleri Çizelge 1.2’de verilmiştir. Sentetik ipliklerin çekme mukavemeti yüksek olmasına rağmen, uzamalarının fazla oluşu yalnız başlarına kullanılmalarına engel teşkil eder. Bu bakımdan polyester dışındaki sentetik malzemeler genellikle pamukla birlikte kullanılır. Pamuk-rayon, pamuk-naylon kombinezonları genelde kullanılır.

37

Çizelge 1.2. Çeşitli Karkas Malzemelerinin Özellikleri [18]

Bant yapımında yaygın olarak kullanılan dokuma malzemeleri aşağıda verilmiştir. a) Doğal pamuk: uzun zamandır bant imalinde kullanılmaktadır. Islandığında dayanımının artması, yüksek nem çekmesi, ancak düşük boyutsal stabilitesi ve küften etkilenmesi özellikleri arasındadır. b) Rayon: pamuktan bir miktar daha dayanıklıdır fakat ıslanmasıyla çekme dayanımı düşer. Kimyasal dayanımı pamuk ile aynıdır. Yüksek nem çekmesi, ancak düşük boyutsal stabilitesi ve küften etkilenmesi özellikleri arasındadır. Artık günümüz konveyör bantı imalatında kullanılmaz. c) Cam yünü: rayona göre oldukça dayanıklıdır. Düşük uzaması, yüksek sıcaklığa maruz yerlerde kullanılabilmesi bant imalinde sınırlı kullanımına neden olmuştur. d) Naylon-Polyamid: yüksek dayanım, yüksek uzama, aşınmaya, yorulmaya ve darbeye dayanımı özellikleri arasındadır. Ağırlığının % 10 kadar nemi absorbe edebilir. Buna karşın düşük boyutsal stabilite ve küfe karşı yüksek dayanım sergiler. Günümüz bantlarında % 20 oranında kullanılmaktadır. e) Polyester: yüksek dayanım, aşınmaya ve yorulmaya dayanım sergiler. Oldukça düşük nem çekme ancak yüksek boyutsal stabilitesi vardır. Küften etkilenmez. 1960’lardan itibaren bant dokuması olarak tercih edilir. Bugün polyester % 75 oranında bant imalinde kullanılır. f) Çelik: yüksek dayanım ve düşük uzamanın istendiği yerlerde kullanılır. Çok az oranda kullanılmaktadır. Yerini çelik kordlu karkasa bırakmıştır. 38

İki sıralı sargı dizgileri büyük yoğunluklu dökme malların taşınmasında güvenirliliği arttırmaktadır. Dokuma örgülü bantta tabaklar arası üst. Karkas üzerindeki koruyucu tabaka. alt yüz ve yanlar kauçukla kaplıdır. Bu kaplama banta pislik nüfuziyetini önlediği gibi. Koruyucu kat bant karkasının daha çok korunması gerektiği hallerde üst veya alt kaplama ile bant karkası arasında kaplama içine yerleştirilen seyrek dokulu veya kordlu olup. En yaygın kullanılan dokuma tarzı tek sıralı sargı dizileri olan karkas yapısıdır.5 ile 12 mm arasındadır. delinme. Şekil 1. Üst kaplama bant karkasının üzerini kaplayan ve bantın yük taşıyan yüzünde bulunan daha kalın ve daha iyi özelliklere sahip kauçuk tabakasıdır.2. doğal / sentetik dokuların lastik veya plastik emprenye edilmesi ve üzerlerinin lastik / plastikle kaplanmasından elde edilir.10. 1.5 Dokuma örgülü bantlar Dokuma örgülü konveyör bantları. yırtılma ve kesilmeyi sınırlayıcı bir veya çok katlı dokudur. Bantın alt kaplaması bant karkasının üzerini kaplayan ve bantın makaralara temas eden yüzünde bulunan bant karkasını koruyucu ve aşınmayı önleyici malzemedir. tamburdan aldığı tahrik kuvvetini karkasa nakleder. karkasın hasara uğramasına engel olur. 39 .3. Çelikten daha hafiftir ve paslanmaz.32’de dokuma örgülü bantın tabakaları görülmektedir. Bant karkası konveyör bantının çekme gücünü ileten kısmı olup bir veya çok katlı dokuların bazen içerisinde tel veya kord konularak elde edilmiş malzemelerdir.g) Kevlar Aramid: çelikten iki kat dayanıklı ve çelik ile polyester arası uzama karakteristiği sergiler. Dokuma örgülü konveyör bantı [18] Karkas tabakaları arasındaki kauçuk aynı zamanda tabakaları su geçirmez hale getirir. Kalınlığı yaklaşık olarak 1. Dokuma tabakasında uzunlamasına sargı ve ters yönlü sargı ile atkı katmanları bulunabilir. Şekil 1.32.

Oluklaşması istenen bantlarda karkastaki dokuma tabaka sayısını istenildiği kadar arttırmak mümkün değildir. Bantın mukavemetini içindeki karkas temin eder. Standart örgü kat. (Tekstil Dokulu Bantlar İçin) [18] Bant karkasının asıl görevi yüklü bantı hareket ettirmek için gerekli gerilim gücünü taşımak ve bant üstüne yüklenirken malzemenin saldığı çarpma enerjisini absorbe etmektir.Eğer yüksek sıcaklığa dayanıklılık istenecekse. Dokunmuş ipliklerin enine ve boyuna kullanılanları aynı bükülmüş iplik türünden olabileceği gibi. Bant imalinde kullanılan minimum tabaka sayısı üçtür. Karkastaki dokumanın cinsi ve sayısı. Düz sargılı karkas dokuma türlerine ait çeşitli örnekler Şekil 1. bantın maruz kaldığı çekme gerilmesini taşımaya yeterli olmalıdır. Bant genişledikçe tabaka sayısı artmalıdır. Tabaka sayısı. mukavemetine. 40 . Bir bantlı konveyörün karkası genellikle sürtünme veya köpük kauçuk ile birleştirilmiş dokumadan oluşan katlardan meydana gelmiştir. bu değer bant genişliği bağlı olarak 15’e kadar çıkabilir. uzunlamasına gerilimi taşıyan kısımlardır.3’de görülmektedir. Bant genişlikleri için önerilen tabaka sayıları Çizelge 1. enine bir tür ve boyuna başka bir tür iplik kullanılabilir. Düz sargılı karkas. Enine olanlar ise özellikle bir arada tutma ve genel olarak ipliklerin düzeni sağlar. rijitliğine bağlıdır. Bant Tabaka sayısı. aksi halde bant oluk şeklini almaz. ilk tabaka üzerinde bulunmalıdır. enine ve boyuna ipliklerden oluşmuştur. Boyuna iplikler. Rijitlik bantın makaralar üzerinde şekil alabilme yeteneğidir. Çizelge 1. Maksimum tabaka sayısı mukavemet hesabıyla elde edilir.33’de verilmiştir.3. Bununla beraber karkas iç örgülü liflerden oluşmuş bir tek kattan da ibaret olabilir. ısı yalıtımı sağlayan bir tabaka. bant genişliğine. temel sargıların bükülmeden bulunduğu ve esas yük taşıyan elemanların bunlar olduğu yapıdır.

çelik örgülerin lastikle emprenye edilmesi ve üzerinin lastikle kaplanması ile elde edilen malzemenin yatay veya eğimli olarak genellikle uzun mesafelerde bir yerden başka bir yere büyük kütleli malzemelerin taşınmasında kullanılan taşıyıcı bir elemandır.Şekil 1. Sıkı dokuma karkas [18] 1. düz sargılı karkas yapısından türetilmiş ve polyester filamen bükümler ile polyetser elyaf sarımlardan oldukça kopleks bir dokuma elde edilir.5 arasında kalmaktadır.10. Bugün dünyanın en uzun bantlı konveyörlerinin hepsinde çelik kortlu saçlar kullanılmaktadır.34’de görülmektedir Şekil 1. Bant boyu uzadıkça. yükleme noktasındaki darbeler nedeni ile hasıl olan aşınma azalmaktadır. Çelik kordlu bantların tipik uzamaları 10 emniyet faktörü için % 0. Çelik örgü atkı ve çözgüleri çelik kordlardan oluşan hasır şeklinde dokunur. Sıkı dokuma karkas yapısı Şekil 1.2 ila 0.33. M kalite aşınmaya dayanıklı olmalı veya 150°C sıcaklığa 41 .2. Düz sargılı karkas dokuma [18] Bant böylece boyutsal stabilite ve yük altında kiriş gibi davranma imkânı sağlar.34.3. Sıkı dokuma karkas.6 Çelik kordlu bantlar Çelik kordlu konveyör bantı. Lastik içerisine çekme kuvvetlerini taşımak üzere. çelik tellerden yapılmış kortlar yerleştirmek sureti ile daha büyük çekme kuvvetlerini taşıyabilen ve daha uzun ömürlü olan bantlar yapılmıştır.

7 Çelik saçlı bantlar Ortasında çelik kortlar yerine. b) uzama az olduğundan germe mesafesi daha kısadır c) uzun bir bant aynı noktalar arasında çalışan birkaç banttan daha uzun ömürlüdür.10. Şekil 1.3. Tipik çelik kord karkası içeren bant kesiti [18] Bu bantların diğer bantlara göre üstünlükleri şunlardır: a) bant boyu daha uzun yapılabilir. Şekil 1. 300°C kesikli taşımada kullanılabilir.6 mm. çok hijyenik olup. Bunlar karbon çeliği veya paslanmaz çelik saçlardan yapılırlar. Çelik saç kalınlığı 0. Bu bantın mahsurlu tarafı.35. gıda sanayi için idealdirler.5 ila 1.dayanıklıdır. yüksek dayanımlı çelik saç bulunan bantlar da yapılmaktadır. Bazen çelik bantlar çıplak olarak kullanılırlar.35’de dokuma katmanlarının arasında yer alan çelik tel halatlı bant görülmektedir. Bu çelik saçların kopma dayanımını takriben 120 kg/mm 2 2 olup. 1. üst kaplama kalınlığı 3 ila 10 mm alt kaplama kalınlığı ise 2 mm dir. enine esnekliğinin az olmasıdır.2. 42 . emniyet gerilmesi 35 kg/mm alınmaktadır. Karbon çelik saçlar 100°C ile 120°C sıcaklıktaki malzemelerin. sıyrılmazlar ve hasar görmeden soğuk veya sıcak su ile yıkanabilirler. Ayrıca çıplak çelik bantlar lastik bantlardan daha ucuzdurlar. Çelik bantlar koku vermezler.

1974'de genel terim olarak A. Bu bantlar suni ve sentetik esaslı bantlar sınıfına girmektedir. 1.'de kullanılmaya başladı. Bu nedenle yüksek dayanım. aromatik hidrokarbonların ve klorlu solventlerin tesirlerine karşı gayet mukavim olduklarından. nemli malzeme için 45° eğim açılarına müsaade edilir. Hafif taneli malzemeler için 12° ile 15° eğim açıları. ısıya dayanım arzulandığı yerlerde kullanılır. Aramid ismiyle piyasaya sunulmuş yüksek mukavemetli bir elyaftır.6 veya Naylon 6'dan daha masraflıdır.2. Kevlar 500°C civarında erir ve yüksek dayanımlı Naylon veya polseyterden 2 kat daha fazla çekmeye mukavimdir. Dupont Company 1971'de Aramid elyafı sunmuştur.D.10 Kevlar esasla bantlar Kevlar. Buna karşılık neopren ve kloropren gibi suni lastikler yağdan başka. Endüstriyel ve ileri teknolojinin çok değişik taleplerini karşılamak için Dupond firması tarafında Kevlar. malzemenin geri kaymasını önlemek için. Aromatik çevrim yapıları yardımıyla yüksek erime sıcaklığı.8 Lastik Bantlar Lastik bantın mahzurlarından biri yağa karşı gayet hassas olmasıdır. yüksek termal stabilite ve yüksek performansa sahip özellikleri vardır.10. Kevlar karbon ve cam lifler birbirinden farklı özelliklere sahip olduklarından. Amid bağlarıyla oluşan iç yapısı nedeniyle bu polimer ısı ve alev almaya dayanıklı ve dikkate değer çekme dayanım ve modülü sunarlar. Bu polimeriler. birçok amaç için kullanıldığında erimezler. Kaplama yüzeyi düz olan bantlar. Aramid elyafı ile ilgili ilk çalışmalar gene aynı firma tarafından AT-1 adı ile 1967 yılında yapıldı.3. bunların üstün yönlerinden yararlanmak için aynı karma malzeme içinde birlikte kullanılırlar. 1. Bu çalışmada ısıya dayanım özelliğinin varlığı 43 . taşıyıcı yüzdeki bant kaplamasına özel kesitler verilir. En uygun taşıyıcı yüzeyin seçimi taşınacak malzeme ve kullanım şartlarına bağlıdır.2. Naylonun keşfinden bu yana suni elyafta en önemli gelişme olduğu söylenebilir. Radyal takviye olarak çelik tel yerine kullanılır. suni lastik bantların kullanılması gün geçtikçe artmaktadır.2.10. Polimerizasyonu.B. Ağır çalışma şartları olan konveyör bantlarında kullanılır. yaklaşık olarak çözülemez polimerlerdir. Aromatik polyamide aramid adı verilmektedir.9 Profilli Bantlar Artan eğim açısı ile iletilen mal parça büyüklüğüne ve özelliğine bağlı olarak kaymasını önlemek için eğik taşımada bant yüzeyi uygun profillerle donatılır. aromatik esaslı polyamid malzemesidir.1.3. kömür katranından elde edilen solventlerin. ancak 18 – 22º eğim açılarına kadar kullanılabilirler. elyaf olarak çekilmesi ve son işlemleri Naylon 6.10. yüksek modül.3. Daha yüksek eğimlerde.

Geçici olarak 538°C temas sıcaklığında ısı direnci gösterirler. iletken olmayan. sadece çelikten biraz fazladır. sürünme ve iyi termal stabilite sunar. kimyasal dayınım ve yorulma dayanımı ve organik elyafın karakteristikleri gibi davranışlara sahiptir. Dupont firması 1970'lerde yaptığı çalışmalar sonunda Kevlar 29 ve Kevlar 49'u piyasaya sürdü. Kevlar elyaflar 196°C ile 204°C sürekli çalışma sıcaklıklarında. çelik kordların yerini almasına neden olmaktadır. Kevların karşılaştırmalı mekanik özellikleri [18] 44 . Çizelge 1. Çizelge 1. çelik korda oranla 5 kat daha hafif yapıdadırlar. konveyör bantları gibi yerlerde kullanımları yaygınlaşmıştır. Bununla beraber çelikten farklı olarak düşük yoğunluk. • Kevlar Malzemesinin Mekanik Özellikleri. tekneler.4. konveyör bant imalatı için ideal olarak uygun kılan. Rusya'da MPD-I adıyla sivil ve askeri alanda aramid elyaf çalışmaları yapıldı. uçaklar. Kevlar elyafı kullanmak özellikle lastik ürünler için hafiflik. Kullanımda yaygın olarak bulunan konveyör bant takviyelerinden en yüksek dayanım. ağırlıklarına oranla yüksek dayanıma sahip elyaflar olduklarından takviye elyafı olarak kullanılmaktadır. Diğer organik elyafların (polyester ve naylon gibi) iki katından daha fazla ve çeliğin beş katından fazladır. Conex firması 1970'lerin ilk yarısında Nomex adını verdiği aromatik esaslı elyaf üzerinde çalıştı. E cam elyafına oranla 3 kat. esnek ve açık havada çelik korddan 5 kat dayanıma. düşük uzama. Kevlar. ağırlık oranına sahiptir.saptandı. korozyondan etkilenmeyen. su içinde 20 kat dayanıma sahip olması. Naylon ve polyester karşılaştırıldığında uzaması ve sürünmesi düşüktür. Kevlar malzemesi düşük ağırlığı.4’de Kevların mekanik özellikleri diğer elyaflarla karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Bu özellikleri nedeniyle kurşun geçirmez yelek. erimeden ve yanmadan kullanılabilir. sertlik ve dayanıklılık ile birlikte yüksek mukavemet ve çekme modülü sağlamaktadır. Kevlar elyafları. Uygun olarak kullanıldığında takviyelerde en yüksek özgül modüle sahip olanıdır. yüksek sünekliği. roket parçaları. radyal lastik takviyesi. özellikler arasında eşsiz bir denge sunar Kevlar elyaflar yüksek dayanıklılık ve yüksek çekme modülü.

Sentetik elyaflar. tamamen sentetik karkas. Bu önemli mekanik. Kevlar esaslı bantlar sert ve sağlamdır.36’de görüleceği gibi düz-çözgü karkas kendiliğinden yüksek dayanım tesiri ve kullanmada. üstün nitelikli yüksek gerilimli bant yapılarıdır.36. Çok yüksek sıcaklık şartlarında kullanılmak için oldukça uygundur. Düz-çözgü. Eşsiz bağlantı sistemi sayesinde birbirine kenetlenir. Kötü kullanmaya karşı direnç. çok yüksek dayanımlı çözgü ipliklerinde de kullanılmıştır. Performansının etkilenmeme için uzun süre asit veya bazla konsantre edilmesi gerekir. Şekil 1. Kevlar çok çeşitli kimyasal maddelere karşı çok iyi direnç gösterir ve küflenme. geleneksel çok tabakalı yapı veya çelik kord/kauçuk bant yapısından daha gelişmiştir. kesilme. Boyuna ve enine dayanım paralel tabakalarda toplanır ve yüksek değerdedir. Kevlar esas olarak -30°C ile +120°C sıcaklık aralığında dayanım düşmesi ve gevrekleşme göstermez. yüksek birim dayanım ve olağanüstü abrozyona. Düz-çözgü yapısındaki bantın kötü kullanmaya karşı direnci diğer klasik bantlardan daha iyidir. Bu nedenle Kevlar esaslı takviyeler konveyör bantı uygulamalarında yüksek sıcaklıklarda iyi performans gösterir. arttırılmış ömür ve çok düşük uzamaya sahiptir.Kevlar mükemmel termal stabilite gösterir. • Kevlar esaslı bantın karkas yapısı. çürüme veya paslanma tehlikesi yoktur. Kevları konveyör bant karkaslarının takviyesi için uygun kılmaktadır. Yaklaşık 430°C üzerinde karbonlaşmaya başlar. Kevlar elyaflar. termal ve kimyasal özellikler. Şekil 1. yırtılma ve paslanmaya direnç gösterir. yırtılma ve yarılma direnci enine karkas bileşenlerinin yüksek dayanımlı olmasından dolayı çok yüksektir. düşük uzama ile dizayn edilmiştir. Kevlar esaslı bantın kesiti [18] 45 . Çarpma. Enine çarpma direnci sağlam atkıların bu yapıda kullanımıyla sağlanır. bantın kolaylıkla taşımada ve yüklemede hasara kolay uğratılamaması demektir. yüksek yük-taşıma kapasitesi. Bu bantlar olağanüstü kötü kullanmaya direnç.

Yüksek çekme dayanımı ve düşük uzama sağlayarak. küfe aleve ve kimyasallara dayanıklılığı. Şekil 1. bu özelliklerinde dolayı çelik bantlar haricinde diğerlerinde daha düşük uzama değerlerine sahiptir.37’de görülmektedir. bu bantların besleyici ve istifleyici bantlar gibi yorulmanın olacağı uygulamalar için uygundur.37. Kevlar esaslı bantların. 46 . polyester. Kevlar esaslı konveyör bantları % 15 uzama sınırını rahatlıkla aşmaktadır.Karkas yapısından kaynaklanan yorulma direncinin çelik kordlu bantdan daha iyi olması. tabaka ayrımı bir endişesi olmaksızın yüksek bir yorulma dayanımı gösterir. Konveyör bantlarının bant mukavemetleri [18] Kevlar esaslı bantlar. Kevlar esaslı (aramid) konveyör bantlarının diğer bantlarla karşılaştırmalı olarak yorulma değerleri Şekil 1. naylon. Yüksek elastisite modülüne sahip olan Aramid bantlar.38a’da görülmektedir. hafif yapıda olması ve yüksek çalışma sıcaklıklarına direnci gibi özellikleri nedeniyle diğer sentetik elyaflardan üstündür. çelik tel gibi diğer elyaflarla karşılaştırmalı olarak sürünme uzaması değişimi Şekil 1. Uzun bant ömrü küçük çaplı makaralar ile sağlanır. Kevlar esaslı bantlar. Kevlar (Aramid) esaslı konveyör bantları ile yaygın kullanılan konveyör bantlarının bant mukavemeti bakımından karşılaştırılması Şekil 1.38b’de görülmektedir. Staramid veya Aramid adıyla piyasada bulunmaktadır. • Kevlar Esaslı Konveyör Bantlarının Üstünlükleri. Mükemmel oluklaşma ve germe özellikleri ilave olarak elde edilir.

Kevlar esaslı bantın uzama değerleri [18] 1.Şekil 1. polyester ve naylon malzemesi ile Şekil 1.39. Bantta oluşan gerilmeye bağlı bant tabaka sayısı(z) . Çelik malzemesinden sonra en iyi uzama değerine sahip konveyör karkas malzemesi kevlar olduğu görülmektedir.2. Şekil 1.11 Bant tabaka sayılarının bulunması Konveyör bantın genişliği için. Burada.3.39’de verilmiştir. z≥ K em K1 ile tespit edilir. bant stabilitesi ve bant kenarlarının eğim açısına bağlı tanımlanan minimum ve maksimum tabaka sayıları belirlenmiştir.38. K= T '1 ⋅ 10 B daN/cm 47 .10. Konveyör bantlarının karşılaştırılması [18] Kevlar esaslı Aramid konveyör bantların düşük uzama değerleri karşılaştırmalı olarak çelik tel.

konstrüksiyonunda veya bakımda mühendisler birçok aşamada teknolojik ve idari kararlar alırlar.13) 1. Bunlar. χ2. Şekil 1.. maliyetlerin minimum olması.40. . χp } değerlerinin bulunması şeklinde tanımlanabilir.K daN/cm K: Bant kopma dayanımı S: Bant emniyet katsayısı Kem: Emniyetli bant kopma dayanımı T1' =Kalkış ani çekme kuvveti [daN] B: Bant genişliği [mm] K1: Bantların kopma dayanımı. gj ( χ ).4. (Çizelge 3. . kârın maksimum olması. verilen koşullar altında en iyi sonucu elde etme işidir.4 Dizayn Optimizasyonu Teorisi 1. Burada F( χ ) fonksiyonu amaç fonksiyonudur. 2. . Optimizasyon eğrisi [23] χ* noktası F ( χ ) fonksiyonun minimum noktası ise.. n kısıtlarını sağlayan χ = { χ 1. . Herhangi bir mühendislik sisteminin tasarımında. hi ( χ ) eşitsizlik ve eşitlik kısıtlarıdır.. χ 1. m ve hi ( χ ) = 0 . i = 1.. bir fonksiyonun maksimum veya minimum değerini veren durumların bulunması işlemidir. Bir optimizasyon problemi genel olarak.K em = S. F( χ ) fonksiyonunu minimize eden gj ( χ )≤ 0. j = 1. . . ürün ağırlığının minimum olması ve 48 . χp ise dizayn değişkenleridir. . 2..1 Optimizasyon nedir? Optimizasyonun matematiksel anlamı.. -F ( χ ) fonksiyonunun maksimum noktasıdır. .. χ2. Optimizasyonun mühendislik anlamı ise..

3 Dizayn Optimizasyonu probleminin formülasyonu Bir optimizasyon probleminin matematiksel olarak formüle edilebilmesi için aşağıdaki üç basamak takip edilmelidir. İletim makinelerinin minimum maliyeti için dizayn çalışmalarında. 1. Elektrik ağlarının optimum dizaynında. Elbette ki farklı optimizasyon problemleri için farklı optimizasyon metotları geliştirilmiştir. kamlar. Önemli olan amaç fonksiyonunu sağlamak için kullanacağımız parametreleri ve kısıtları yani optimizasyon değişkenlerini iyi belirlemektir.4. dişliler ve diğer makine elemanlarının optimum tasarımı için. Endüstri mühendislerinin amaç aldığı her türlü yöneylem çalışmasında. • Stokastik metot: Rasgele değişen değişkenler ile tanımlanan problemlerin analizinde kullanılır.4. Minimum üretim maliyeti için metal kesme işlemlerinde. 1. Kontrol sistemlerinin optimum dizaynında. Bu kararlar belirli değişkenlerin bir fonksiyonu olarak ifade edilebilirse optimum dizayn problemini oluşturabilirler.verimin maksimum olması gibi kararlardır. Optimizasyonun kullanılabileceği farklı alanlarda mühendislik uygulamalarına dair aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Amaç olarak minimize ya da maksimize edilebilecek her türlü problemde. En kısa yol problemlerinde. Mekanizmalar.2 Optimizasyonda mühendislik uygulamaları Optimizasyon herhangi bir mühendislik probleminde kolayca uygulanabilir. • • • • • • • • • • • • • • Uzay yapıları ve uçakların minimum ağırlıkta dizaynı için. Su kaynak sistemlerinin maksimum kararlılıkta dizaynı için. Yapıların deprem. • İstatistiksel metot: Deneysel verilerin analizi ve fiziksel durumun tam kesin olarak anlatılabilmesi için ampirik modellerin kurulmasına olanak sağlar. 49 . rüzgar ve diğer tip düzensiz zorlanmalarda minimum ağırlıkta dizaynı için. optimizasyon metotları kullanılır. • Matematiksel metot: Bir fonksiyonun verilen koşullar altında minimumunu veya maksimumunu bulmada işe yarar. Sanayi için şehir seçimlerinde. İnşaat yapılarının minimum maliyetlerde tasarımı ve yapımı için. Boru hattı sistemlerinin dizaynında.

ve et kalınlığı (t) söylenebilir. Böyle problemlere çok amaçlı (multiobjective) programlama problemi ya da optimizasyon problemi adı verilir. Örneğin bir dişli çifti minimum ağırlık ve maksimum verim için tasarlanabilir. Klasik bir dizayn. giriş devri n1 ve çıkış devri nolan bir dişli grubu dizaynında.• Dizayn değişkenlerinin belirlenmesi. Örnek olarak Şekil 1. Herhangi bir mühendislik sistemi bazı nicelikler ile tanımlanır. Örneğin maksimum gücü ileten bir dişli kutusu minimum ağırlıkta olmayabilir veya bir yapıyı minimum ağırlıkta yaparsınız fakat gerilmeler çok fazla olur. Bu niceliklerden bazıları başlangıçta sabit kabul edilir.4. aks aralığı a. Optimizasyonun amacı bunlar arasında “en iyi” olanını seçmektir. mümkün olduğu kadar birbirlerinden bağımsız olmalıdırlar. Dizayn değişkenlerinin doğru seçilmesi gerekmektedir. Örnek olarak yapı işletme yükü altında hasara uğramamalıdır. 50 . ya da bir makine elemanı çalıştığı yerde üzerinde oluşan gerilmelere dayanabilmelidir.41. problemin sadece fonksiyonel ve diğer bazı gereksinimlerini karşılandığı kabul edilen dizaynın bulunmasıdır. dişli sayıları olan z1 ve z. Örneğin. Yani makine elemanı emniyetli gerilme değerlerinde çalışmalıdır. Uygun tasarımı elde etmek için sağlanması gereken bu sınırlamalar dizayn kısıtları olarak adlandırılırlar. Bazı durumlarda ise eş zamanlı sağlanması gereken birden fazla kriter olabilir. bu problem formülasyonunun gereksiz yere karmaşık hale gelmesine neden olur. dış çap (d). Bu değişkenlere ilk olarak rasgele değerler verilerek sistem oluşturulur. Diğerleri dizayn işlemi boyunca değişken olarak davranır. Fakat burada t’ nin ve do’ ya bağımlı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Genelde birden fazla kabul edilebilir dizayn vardır. En iyiyi seçebilmek içinde bir kriter olmalıdır. bu boruya ilk bakışta dizayn değişkenleri olarak iç çap (di).4 Dizayn değişkenleri Bir sistemin dizaynını tanımlamak için seçilen değişkenlere dizayn değişkenleri denir. • Amaç fonksiyonun tanımlanması ve dizayn değişkenleri cinsinden ifade edilmesi. Bazen bağımlı dizayn değişkenleri seçilmişse de. malzeme ve dişli profili karakterize edilir. Tüm mühendislik sistemleri verilen kaynaklara ve işleyiş gereksinimlerine göre tasarlanıp üretilirler. Bunlar. z2 ve a dizayn değişkenleridir. Bu kriter dizayn değişkenlerinin bir fonksiyonu olarak ifade edilebildiğinde amaç fonksiyonu adını alır. • Kısıtların tanımlanması ve dizayn değişkenleri cinsinde ifade edilmesi. Diş profili ve malzeme başlangıçta sabit kabul edilirse z1. 1. Bunlara dizayn değişkenleri denir. Amaç fonksiyonun seçimi en önemli kararlardan biridir.(a)’ daki boru incelenirse.

amaç fonksiyonu f ( χ ) ile gösterilir.4. d= 22 ve t = 2 olarak alınamaz. minimum enerji gibi birçok amaç fonksiyonu 51 .41. J. Dizayn değişkenleri olarak di ve d’ yi almak daha uygun ve yeterlidir.41 ’de bazı kesitler ve bunlara ait dizayn değişkenleri de gösterilmiştir. Çeşitli kesitler ve bunlara ait dizayn parametreleri [23] Mesela. Minimum maliyet. • Bir dizayn problemini doğru olarak formüle edebilmek için minimum sayıda dizayn değişkeni gerekir. Özet olarak. t = 0. Bunları birbirleri ile kıyaslamak için bir kritere ihtiyaç vardır.Şekil 1. di ve t’ yi dizayn değişkenleri olarak tanımlanırsa.5 Amaç fonksiyonu Bir sistem ile ilgili birden fazla ve bazıları diğerlerinden daha iyi uygun dizaynlar olabilir. İşte bu kritere optimum dizayn problemi için amaç fonksiyonu denir. 1989 ) 1. di = 20. Şekil 1. maksimum kâr.5 ( do-d) de sınırlama olarak almak zorunda kalınır. Bu fonksiyon dizayn değişkenlerine bağımlıdır. minimum ağırlık. Eğer problemi do. bir problemin dizayn değişkenlerini belirlemek için aşağıdaki hususlar dikkate alınır: • Dizayn değişkinleri mümkün olduğu kadar birbirinden bağımsız olarak alınmalıdır. χ dizayn değişkeni vektörü olmak üzere. Çünkü t = 0.. Böylece problem gereksiz yere karmaşık hale getirilip zaman kaybetmiş olunur. ( Arora.5 ( do-d) dir. Amaç fonksiyonunu doğru seçmek dizayn işleminde çok önemlidir.

Eşitsizlik kısıtlamalarına göre birçok uygun dizayn olabilir.5. ( b ) Minimum ve maksimum bulma [23] 1. Örneğin.2 Eşitlik ( equality ) ve eşitsizlik ( inequality ) kısıtlamaları Dizayn problemleri eşitlik ve eşitsizlik kısıtlarını içerebilirler.5 Dizayn kısıtları 1. Eşitsizlik kısıtlamalarında ise.4. Fakat problem.f ( χ ) olarak alınır (Şekil 1.4. amaç fonksiyonu ve bunun dizayn değişkenleri ile nasıl bir ilişkisi olacağı açık değildir. Örneğin.1 Doğrusal ( lineer ) ve doğrusal olmayan ( nonlineer ) kısıtlamalar Kısıt fonksiyonu dizayn değişkenlerinin sadece birinci derecedeki terimlerini içeriyorsa bunlara doğrusal kısıtlar denir.42. Şekil 1. yan paneller. her birinin dizayn optimizasyonu yapılarak çözülür. Genelde bu tip problemler birçok alt probleme ayrılarak. süspansiyon sistemi.4. Fakat eşitlik kısıtlamalarına göre uygun dizayn bulmak daha zordur. Birçok dizayn problemlerinde. kapılar. Bu oldukça karmaşık bir problemdir. tavan. istenen operasyonu yapabilmek için bir makine parçasının tam olarak Δ kadar hareket etmesi gerekiyorsa. 1. Örneğin bir binek arabanın optimizasyonu için dizayn değişkenleri nelerdir?. Uygun bir dizayn tüm eşitlik kısıtlamalarını tam olarak sağlamalıdır. 52 . gerilme değeri malzeme emniyet gerilmesi kısıtını aşmamalı. gibi alt problemlere ayrılıp her biri optimize edilerek çözülebilir.5.kullanılmaktadır. iletim sistemi vb. hesaplanan değerlerin bazı değerlerin üstüne çıkmaması veya bazı değerlerin altına düşmemesi istenir. Eğer amaç fonksiyonu maksimum kâr problemindeki gibi bir maksimum bulma problemi ise . bunu bir eşitlik sınırlaması olarak ele alınması gerekir. malzemede oluşacak deformasyon belirtilen alanları aşmamalıdır. ( a ). Dizayn değişkenleri ile ifade edilecek fonksiyonel hali nasıldır?.42 ). Eğer dizayn değişkenlerinin daha yüksek derecedeki terimleri varsa. Amaç fonksiyonu nedir?. bunlara doğrusal olmayan kısıtlar denir.

.. J.. Kısıtlanmış optimizasyon ise en az bir adet kısıtlamanın tanımlandığı problemlerdir. Dizayn optimizasyonu problemlerinin genel tarifi aşağıdaki gibi yapılmaktadır.. ( Arora. 1989 ) 53 . kısıtlanmamış problemlerin mühendislik sahasındaki bir dizayn problemi ile ilişkisi olamayacağı düşünülebilir.. Bu kısıtlamaya göre uygun dizaynlar A-B doğrusu üzerinde bulunmalıdır.43(b)’ deki gibi x1 ≤ x eşitsizlik kısıtlaması şeklinde yazılırsa uygun bölge çok daha geniş olur. χ = ( χ 1. F(x) = fi ( x1. x2.. A-B doğrusu üzerindeki veya altında kalan bölgenin içindeki herhangi bir nokta uygun dizaynı vermektedir.. Fakat kısıtlama Şekil 1.. Şekil 1. 1989 ) Şekil 1.Bu durumu daha iyi anlayabilmek için Şekil 1... χ n )T dizayn değişkenleri vektörü olmak üzere.. Eğer kısıtlanmamış bir optimizasyon problemi ise sadece. İlk bakışta mutlaka kısıtlamalar olacağı düşünülerek. .6 Kısıtlanmamış (unconstrained) ve kısıtlanmış (constrained) optimizasyon problemlerinin formüle edilmesi Optimizasyon problemleri kısıtlanmamış (unconstrained) ve kısıtlanmış (constrained) olmak üzere iki ana başlık altında toplanabilir.. amaç fonksiyonu üzerinde hiçbir kısıtlamanın olmadığı problemlerin optimum çözümünün bulunmasıdır....43’ incelenebilir. J. daha basit çözüm teknikleri içeren kısıtlanmamış problemlere dönüştürülerek de çözülebilir..4. χ n ) amaç fonksiyonu h1( χ ) =0 g1 ( χ ) ≤ 0 i=1 → p eşitlik kısıtlamaları i=1 → m eşitsizlik kısıtlamalarına göre minimum yap. Fakat kısıtlanmış problemler bazı tekniklerle.. χ 2. Eşitlik ve eşitsizlik kısıtlamaları arasındaki fark [23] 1. ( Arora.. F ( χ ) = fi (χ 1.43(a) x1 = x eşitlik kısıtlamasını göstermektedir. Her iki problem tipi için de geliştirilmiş çözüm teknikleri vardır. Adından da anlaşılabileceği gibi kısıtlanmamış optimizasyon. χ 2.43...xn ) amaç fonksiyonunu minimum yap.

Bu amaca ulaşmak için aşağıdaki adımlar izlenecek: • • Uygulama verilerine bakılarak belirli tonajda bir bantlı götürücü seçilecek ve bu bantlı götürücünün teknik özellikleri çizelge ya da şamalarla verilecek. Bir işin yapılmış olması demek.1. sonuca gidilecektir. Optimum Çözüm olarak adlandırılır. 54 . anlamından da anlaşılacağı gibi. yapılmış veya yapılmakta olan işin en iyi çözümünü ortaya koymak için kullanılır. her alanda kullanılmaktadır. 1. bantlı götürücülerin tasarımında etki eden parametrelerin değerlerini belirli koşullar altında maksimize veya minimize ederek mümkün olan alternatifler içerisinde en iyi parametre değerlerini bulup. bantlı götürücünün tasarımını en uygun şekle sokmaktır. Hedef her zaman için bu optimum çözümü yakalayabilmektir. • • Bu teknikler kullanılarak ortaya konulmuş olan çözüm. o işin en iyi şekilde yapıldığı anlamına gelmez.7 Neden optimizasyon? • • Çünkü Optimizasyon "En İyileme" anlamına gelir ve her zaman için hedeflenen bir sonuçtur.4. Optimizasyon teknikleri.5 Tezin Amacı Bantlı götürücülerin tasarımında her yönden optimum sonuçlara ulaşmak için bu tez çalışmasında hedef. Optimizasyon. Bantlı götürücünün tasarım optimizasyon parametrelerinin ne olduğu ve bu tasarımın nasıl gerçekleştiği açıklanıp. Yapılacak olan bir inşaattan tutun bir web sitesine kadar her alanda bu tekniklere ihtiyaç duyulur.

Cürgel. malzeme iletiminde kullanılan belli başlı bütün götürücü türleri ele alınmış ve her türün ana elemanları tanıtıldıktan sonra tasarım için gerekli sayısal değerler verilmiş ve bu açıklamalar. Aşık (1982) “Bantlı Konveyörler Hesap ve Konstrüksiyon Esasları” adlı kitabında bantlı konveyör tesislerinin şartnamelerinin hazırlanması. “Bantlı İletim Sistemlerindeki Tambur Milinde Oluşan Gerilmelerin Analizi” adlı bitirme tezinin ilk bölümünde Lastik Bantlı İletim Sistemlerine değinilmiş ve çalışma prensibi incelenmiştir.Spivakovsky ve V. çözüm yöntemleri. Bu anlamda gerek üniversitede okuyan öğrenciler gerekse üretimde çalışan mühendisler için bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Bunun yanında bantlı konveyörlerin işletme ve bakımı ile ilgili olarak bazı bilgiler. Feyzullahoğlu (2003) “Transport Tekniği Problemleri” adlı eseri baslı başına problem çözümleri ve örneklemelerle ilgili olarak taşıma tekniği konusunu içeren bir yayındır. İçeriği incelendiğinde eserin bir problem kitabi olmaktan öteye çözüm aralarında yapılan açıklamalar ve eklenen çizelgeler sayesinde öğretici bir ders kitabı gibi hazırlandığı açıkça görülebilir. Münir Çerit tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. LİTARATÜRÜN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ Alışverişçi (1985) “Transport Tekniği 2. Cerit (1976).Dyachkov tarafindan yazılarak 1969 yılında Moskova'da Barış Yayınları arasında basılan bu kitap İngilizce çevirisinden A. çalışma esnasında maruz kaldıkları çeki kuvvetleri hesaplanmıştır. Sovyet malzeme iletimi (material handling) uzmanlarından A. “Götürücüler (Konveyörler) ve İlgili Donatımı”. Tahrik tamburu ve milinin 55 . Bazı problemlerin ise başlı başına bir proje konusu şeklinde verildiği de ayrıca tespit edilebilir. en az bir tane gerçek uygulama örneği ile somutlaştırılmıştır. . Kitapta kullanılan eşitlikler. Kitapta. ayrıca projelendirmede yardımcı olmak üzere. Bu kitapta daha çok konstrüktif bilgi ve hesap esasları vermek amacı güdülmektedir. İkinci bölümde tahrik tamburu ve mili üzerinde durulmuş. bantlı konveyörlerin hesabında yol göstermek bakımından tipik sayısal örnekler ve bantlı konveyörlerin hesap ve konstrüksiyonunda kullanılacak olan şekiller ve çizelgeler bir arada verilmiştir. Hesaplanması ve Projelendirme Örnekleri)” adlı eserinde bantlı konveyörlerin konstrüksiyonu ve hesaplanması anlatılmış olup. hesabı ve konstrüksiyonu için mühendis ve konströktorlere gerekli bilgileri vermek amacı ile hazırlanmış bir kaynaktır.2.Fasikül Bantlı Konveyörler (Konstrüksiyonu. Dursun (2005). sayısal değerlerin bulunduğu çizelgeler ve diğer büyüklükler için önemli ölçüde kaynakça kısmında belirtilen yayınlardan yararlanılmıştır. bu konu ile il gil i gerekli bütün çizelgeler ve örnek hesaplamalar verilmiştir.

lastik bantlar. Demirsoy (2002) .Ayrıca özel olarak bantlı konveyör tambur mil çaplarının. “Mukavemet Değerleri”. mukavemet alanında da ülkemizdeki kaynakların sayısı sınırlıdır. konunun genişliği yüzünden.TMMOB makine Mühendisleri odası uzmanlık alanına giren diğer konularda olduğu gibi. Eskikaya (1965). Rollers and Components for Bulk Handling adlı eserde bantlı götürücülerin (konveyörlerin) projelendirtmesi ve tasarımı için teknik bilgilere ve bantlı götürücün esas bileşenleri olan rulolar. lastik bant koruyucu kapakları hakkında kapsamlı açıklamalara yer verilmiştir (Anonim 2002). bant gerdirme sistemleri ve bantların ivme kontrollan hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Kurbanlı Oğlu (2002). Transport Tekniği kitabı teori. Bu nedenle özellikle makine imalatında çalışan teknik elemanların yararlanabileceği. “Lastik Bantlı Konveyörler”. Bu konuda başka yayınların olduğu şüphesizdir. hesap esaslarından “Bir bantlı götürücüde kayış ana boyutlarının. esas itibariyle nelerden oluştuğunu ve bunların tanımı. son zamanlarda kullanılmaya başlanılan lineer tahrik sistemi.Bu makalede verilen bantlı konveyör esasların çoğu genel olup bütün bant tesislerine uygulanabilme İmkânına sahipse de. “Transport Tekniği Teori Konstrüksiyon Çözümlü Problemler”. Burada konstrüksiyona ve çözümlü problemlere daha geniş yer ayrılmaktadır.ayrıca gerilmeleri azaltacak olan modelin modellenmesi yapılmıştır. “Lastik Bantlı İleticilerin Hesap Şekli Ve Günümüzdeki Durumu”. nerelerde kullanılmasının daha ekonomik olduğunu. mukavemet bilgilerini içeren ve birçok güncel bilgininde eklenerek yayınlanması ile önemli bir ihtiyaç karşılanmıştır. bant tahrik yöntemlerinin belirlenmesi de kullanılan hesaplar” bahsetmiştir.Bu çalışmada bir kömür taşıması işletmesi için kullanılan bantlı konveyörün dizaynında etki eden parametrelerden ve temel ekipmanlarından ayrıtılı olarak bahsedimiştir. 56 . Bu tebliğ ile lastik bantlı iletim tesislerinin hesap şekilleri. tamburlar. ayrıcalı durumlarda sadece yeraltı uygulaması gözönüne alınmıştır. Kutay (2004). “ Sürekli Transport Sistemleri ” adlı eserinde bantlı götürücülerin çalışma prensibini. Çalışmanın son bölümünde ise bilgisayar ortamında elde edilen gerilme analizlerinin sonuçları incelenmiş ve değerlendirme yapılarak iyileştirme çalışması için tasarım önerisinde bulunulmuştur. bant temizleyiciler. bant kuvvetlerine göre nasıl hesaplanacağını da anlatmıştır. konstrüksiyon ve çözümlü problemler bölümlerinden meydana gelmektedir. “Design and Review of Millmerran Coal Handling Plant”. gerekli motor gücünün. Gerdemeli (2007) . Kleynhans Justus (2007).

Varol (1976).Sipahi (2004). 57 .Bu kitapta bantlı konveyörlerin temel ekipmanlarının konstrüksiyon detayları ayrıntılı olarak verilmektedir. Bu tez çalışmasında dizayn optimizasyonunun teorisi ve pratikte kullanıldığı mühendislik alanları kısaca açıklanmıştır. “Bantlı Konveyör Konstrüksiyon Detayları”. Günümüz teknolojisinde bu işlemleri bilgisayar ortamında yapabilen ANSYS programının dizayn optimizasyonu modülünün temel kavramları anlatılmıştır. “Dip Klapesinin Ansys ile Dizayn Optimizasyonu”.

Örneğin. bantlı götürücünün tasarım probleminin hedefi olan ‘en iyi tasarım’ optimizasyon teknikleriyle optimum çözüme ulaşmış olur.3. Örneğin makine elemanın. Buradan da açıkça görüleceği gibi analiz tasarımın bir alt prosesidir ve elde edilen boyutların tasarım gereklerine uygun olup olmadığını denetlememize yardımcı olur. SEÇİLEN BİR BANTLI GÖTÜRÜCÜNÜN TASARIM AÇISINDAN OPTİMİZASYONU Bu çalışmasında optimizasyonun mühendisliğe uygulanması gerçekleştirilerek seçilen bir bantlı götürücünün belirli koşullar altında mümkün olan alternatifler içinden en iyi tasarımının nasıl yapılacağı ele alınarak bantlı götürücünün işletim performansının iyileştirilmesi yapılacaktır. tepkileri tespit eden bir prosesidir. Böylece. Optimizasyonu bir tasarımda ele almadan önce tasarım ve analiz arasındaki farkı bilmek gerekir. İşte bu nedenlerle optimizasyon kullanılır ve sistemde parametrelerin optimum değerlerinin bulunması gerekir. Diğer yandan. bir sistem veya makine elemanın çevresel etkiye karşı verdiği yanıtları. malzeme özelliklerini belirleme işlemi tasarım olarak adlandırılır. Bu seçimde amaç: minimum malzeme kullanmak yani maliyeti azaltmak ve kazancı maksimum yapmaktır. Bunun için iş akış planı Şekil 3. 58 . Dolayısıyla bir bantlı götürücünün tasarım işinin en iyi yapılması optimizasyonun mühendisliğe uygulanması ile sağlanır. Mühendislik uygulamalarında. bir makine elemanına etkiyen kuvvetler neticesinde oluşan gerilmelerin hesaplanması analiz olarak değerlendirilir. kendisinden istenilen işlemleri yerine getirmesi için gerekli olan boyutları. tasarım (design) sistemi tanımlama prosesi olarak tanımlanabilir. Analiz. yapılmış veya yapılmakta olan işin en iyi çözümünü ortaya çıkarmasıyla optimum çözümü yakalayabilmemizi sağlar. Optimizasyon. tasarım yaparken veya üretim yaparken sistemi tanımlayan birçok parametre vardır ve bu parametrelerden en uygun olanların seçilmesi gerekir.1’de verilmiştir.

ĠĢ akıĢ planı 59 59 .ġekil 3.1.

Bu yaklaşım bazı yönleri ile tatmin edici olmasına karşın tasarım üzerindeki kısıtlamalar ve değişkenlerin fazla olması durumunda tasarımcı karmaşa yaşar ve tasarım istenen düzeyde olamaz. Şekil 3. Eğer tasarım istenen performansa uygunsa tasarım başarıyla tamamlanmıştır. Fakat bu süreç bir optimizasyon yaklaşımı ile ele alındığında tasarım problemi bütün yönleri ile ele alınmış olur.Klasik bir tasarımda tasarım tamamen tasarımcının bilgisi ve tecrübesi dâhilinde gerçekleştirilir.2’de optimum tasarım prosesi gösterilmektedir. Tasarımcı tasarımın istenen performansa uygunluğunu deneyerek veya tecrübelerine dayanarak gözden geçirir ve tasarımı gerçekleştirir. Bu aşamadan sonra tasarım kısıtları kontrol edilir ve tasarımın istenen performansı sağlayıp sağlamadığı belirlenir. Şekilde tasarımla ilgili değişkenler ve tasarım kısıtlamaları belirlendikten sonra tasarımla ilgili bilgiler değerlendirilerek bir başlangıç tasarımı ortaya konur. Eğer tasarım istenen performansa uygun değilse optimizasyona bağlı olarak tasarım yeniden analiz edilerek farklı çözümler üretilir. Çünkü optimizasyon teknikleri temel olarak matematiksel modellemelerle tasarımcıya büyük avantajlar sağlar. 60 .

BaĢla HAYIR EVET Sonuç ġekil 3. Optimum tasarım prosesleri 61 61 .2.

Çizelge 3.57 - 62 .1.5 19950 REDUKTOR ÇIKIŞ:30. 1500 d/d TAMBUR DEVRİ KAPLİN TAMBUR BİLGİSİ İSİM ÇAP ADET ÖZELLİK 12mm LASTİK TAMBURLAR TAHRİK KUYRUK SAPTIRMA ∅500 ∅400 ∅216 1 1 1 KAPLI ∅85 ∅70 ∅55 MİL ÇAPI 30.57 d/d TAHRİK MOTOR:5 kW.3 2 24 1500 (t/m ) (mm) (%) ( C°) (°) (°) (daN/m ) (m/s) (mm) (-) (-) (mm) (mm) (mm) (mm) 1.8 650 EP800 3 4 2 10.4 0 – 25 2 35 10 30 35 0.a) Optimize edilecek teknik özellikleri DEĞERLER DİZAYN BİLGİLERİ AKIM ŞEMASI KAPASİTESİ TAMBURLAR ARASI MESAFE EĞİM ÇALIŞMA SAATİ DÜŞEY MESAFE ÖZELLİKLERI MALZEME YIĞMA YOĞUNLUĞU TASINAN MALZEME TANE BÜYÜKLÜĞÜ NEM SICAKLIK DİNAMİK SEV AÇISI BANT OLUK ACISI KONVEYORÜN METRESİNDE TAŞINAN MALZEMENIN AĞIRLIĞI HIZ GENİŞLİK BEZ TİPİ BANT KAT ADEDİ KALINLIĞI ÜST KAPLAMA ALT KAPLAMA KALINLIĞI TOPLAM KALINLIK YAPIŞTIRMA PAYI HARİÇ BANT UZUNLUĞU t/h (mm) (°) (SAAT) (mm) ÇİMENTO HAMMADDE 3 BİRİM 50 DEĞER 9.

Cetvel 3.2.b) Optimize edilecek bandın teknik özellikleri SEMBOL İSİM 30° TAŞIYICI RULO İSTASYONU RULOLAR 30° DARBELİ RULO İSTASYONU ADET 5 5 ÇAP ∅108x250x∅20 ∅108x250x∅20 ∅108x750x∅20 ∅108x250x∅20 ∅108x750x∅20 DÖNÜŞ RULO İSTASYONU KILAVUZ TAŞIYICI RULO İSTASYONU KILAVUZ DÖNÜŞ RULO İSTASYONU 2 1 1 Çizelge 3.1. Optimize edilecek bantın ekipmanları EKİPMAN LİSTESİ POZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 TANIM BANT (B=650) TAHRİK TAMBURU ∅500x∅85x750 ADET 1 1 1 1 3 1 7 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 SAPTIRMA TAMBURU ∅216x∅55x750 30° TASIYICI RULO GRUBU KILAVUZ TASIYICI RULO İSTASYONU 30° DARBELİ RULO GRUBU DONÜŞ RULO GRUBU KILAVUZ DONÜŞ RULO İSTASYONU TAHRİK TAMBURU SASESİ TAHRİK TAMBURU DAVLUMBAZI KONTROL KAPAĞI TAHRİK TAMBURU ALT ŞUTU KUYRUK TAMBURU SASESİ KUYRUK TAMBURU DAVLUMBAZI V SIYIRICI YÜKLEME TEKNESİ TAŞIYICI SASE VE AYAKLAR VİDALI GERGİ TERTİBATI AĞIRLIKLI SİLİCİ TAHRİK UNİTESİ SASE ÖRTÜ SACI AĞIRLIKLI SİLİCİ KONTROL KAPAĞI BANT BESLEME ŞUTU KUYRUK TAMBURU ∅400x∅70x750 63 .

Şekil 3.4. b) Seçilen bandın kesit görünüşü 64 .3. Seçilen bantın plan görünüşü Şekil 3. a) Seçilen bantın kesit görünüşü Şekil 3.4.

Şekil 3.5.DK Sinα 2 h = Tamburlar Arası Dikey Mesafe[mm] 65 . Standart eğik konveyör şeması [24] ( WP) T = Tahrik Tamburu Çalışma Noktası [mm] ( WP) K = Kuyruk Tamburu Çalışma Noktası [mm] (TÜ ) T = Tahrik Tamburu Tambur Üstü [mm] (TÜ ) K = Kuyruk Tamburu Tambur Üstü [mm] L = Konveyör Boyu [mm] L1 = Tambur Eksenleri Arası [mm] D T = Tahrik Tamburu Çapı [mm] D K = Kuyruk Tamburu Çapı [mm] α = Bant Eğim Açısı [°] (TÜ ) T = (WP)T + (TÜ ) K = (WP)K + L1 = LCosα + DT (1 Cosα) 2 DK (1 Cosα) 2 DT.

çapı Hesabı Bitir Şekil 3. Hesap yönteminin akış şeması 66 .Başla Giriş Değerleri Bant Eğim Açısının Kontrolü Bandın Hızının ve Genişliğinin Tayini Rulo Çapı ve Aralıklarının Tayini Güç Hesabı Bant Kuvvetlerinin Hesabı Bandın Ön Seçimi Bandın Mukavemet Kontrolü Tambur Çapı ve Devir Sayısı Tayini Konkav ve konveks Eğrilik Y.6.

3) 67 .6) izlenecek yol ile optimizasyon amaçlarına ulaşılacaktır.OPTİMİZE EDİLECEK EKİPMANLAR ve KISIMLAR BANT RULOLAR TAMBURLAR TAHRİK SİSTEMİ GERDİRME SİSTEMİ ŞASİ Şekil 3. 3.1 Konveyör giriş değerleri Optimizasyon amaçlarına ulaşılması için konveyör giriş değerleri bir hayli önemli oluğu bilinmeli ve bu değerlerin doğru şekilde yazılmasına gayret gösterilmelidir. Bantın optimize edilecek ekipmanları ve kısımları 3. Başlangıç için konveyör giriş değerleri verilmelidir. (Çizelge 3. hesap yönteminin akış şeması dâhilinde (Şekil 3.1 Optimizasyon Amaçları ve Optimizasyon Parametreleri Optimum Tasarım Prosesleri (Şekil 3.7.2) kaile alınarak. bant hızı tayini. teorik kapasite ve bant genişliği hesabı yapılmalıdır.1. Eğim kontrolü.

Bu prosedür çerçevesinde Çizelge 3. teorik kapasite ve konveyör lastik bantı genişliğinin tayini yapılmıştır. 3.3) verilen konveyör eğimiα= 9.5’de bant hızı. açık veya kapalı bölge ve besleme ve boşaltma yöntemleri) Konveyör lastik bantı optimizasyon prosedürü Şekil 3.1.Çizelge 3.2 Konveyör eğim kontrolü Taşınacak bu malzeme için azami konveyör eğimi 180 dir.3.1. konveyör giriş değerleri (Çizelge 3.5 9. Optimize edilecek bantın giriş değerleri Konveyör Giriş Değerleri 1 Kritik Taşıma kapasitesi (t/h) 2 Taşınacak malzeme 3 Malzeme yığma yoğunluğu (t/m3) 4 Dinamik şev açısı (0) 5 Besleme Tipi 6 Tamburlar arası yatay mesafe (m) 7 Tamburlar arası dikey mesafe (m) 8 Konveyör eğimi ( ) 0 Q γ φ 150 HAMMADDE 1.8 devrilmiştir. Dolayısıyla eğim herhangi bir sorun arz etmemektedir.3 Teorik kapasite ve bant genişliği hesabı Bir bantlı konveyörde bant (kayış) ana boyutları ve gerekli motor gücünü belirlemek için kullanılan ilk veriler: • İletilecek yükün karakteristikleri • Hesaplanmış ortamla ve maksimum kapasite • Konveyörün geometrisi ve ana boyutları • İşletme koşulları (kuru veya ıslak ortam.50 dir.4 10 Düzgün L h α λ 9 1. 68 .5 30 9 Bant Formu (OLUKLU) (0) 3.

9 ⋅ B − 0.05 [m] v = Bant hızı [m/s] γ=Malzeme yığma yoğunluğu [t/m ] 3 (F1 + F2 ) = Toplam doldurma kesit alanı [m ] Q = Teorik taşıma kapasitesi [t/h] t Q=Kritik taşıma kapasitesi [t/h] nk=Kapasite emniyeti (1.9) için bant genişliği: B=Konveyör Bant Genişliği [m] Oluklu bant için b = 0.8) k = Eğime( α ) bağlı kapasite azalma faktörü 2 n k = Q t / Q.8. Konveyör lastik bantı optimizasyon şeması 30°-0°-30° tipi oluklaşma (Şekil 3.k Buna göre. bantlı konveyörün teorik taşıma kapasitesi 69 .BANT OPTİMİZASON AMAÇLARI OPTİMUM BANT GENİŞİĞİ OPTİMUM BANT MUKAMETİ OPTİMİZASYON PARAMETRELERİ OPTİMİZASYON PARAMETRELERİ      nk=Kapasite emniyeti  v = Bant hızı [m/s] γ=Malzeme yığma yoğunluğu [t/m ] λ=Bant oluklaşma Açısı [0] Qt=Teorik Kapasite [t/h] Q= Kritik taşıma kapasitesi [t/h] 3  z=Bant kat adedi B=Optimum bant genişliği [mm]  Kem=Bant emniyet gerilmesi [daN/cm] (her kat için)  T1' =Kalkış anı çekme kuvveti [daN]  T1 =Maksimum bant çekme kuvveti [daN]   k = Eğime bağlı kapasite azalma faktörü Şekil 3.2< nk<1.

Sınıflandırılmış malzemeler ortalama parça büyüklüğü diye ifade edilen.9 Q 2 λ=30° için Q t = 540. Eğer bu oran 2.9. 70 .05 540. a min en küçük parçanın boyutu / a min oranı 2.3600 [t/h] t t + 0.v.0. aşağıdaki optimizasyon kısıtlarını sağlamak zorundadır.Q t = Q.3a′+200 [mm] a parçanın boyutu olmak üzere a olarak alındığında a max max en büyük parça boyutu. Minimum bant genişliği tespit edilirse bantlı götürücünün tasarım açısında optimizasyonu gerçekleştirilebilir.γ.05) ⇒ B = [mm] Burada “B” fonksiyonu optimum dizayn probleminin amaç fonksiyonudur.k. Sınıflandırılmamış malzemelerde a’ = a alınır.γ ⋅103 0.52‘dan büyükse malzeme sınıflandırılmamış malzeme olarak adlandırılır.9.5’den küçükse malzeme sınıflandırılmıştır denir.n k formülüyle bulunur. [t/h] Q = (F1 + F2 ).v.B . Bantlı konveyör doldurma enine kesit [22] Yukarıdaki denklemden hesaplanan bant genişliği.v. Sınıflandırılmamış malzemeler için: B ≥ 2a′+200 [mm] Sınıflandırılmış malzemeler için: B ≥ 3. Şekil 3.γ (0. a' = a max + a min 2 max değeri ile nitelendirilir.

yükün muhtemel saçılmalarını tanımlamak için hesaba dahil edilir. malzemenin bant üzerinde daha iyi yayılabilmesi ve aşınma ile yer değiştirmenin azalması sebepleri dolayısıyla. bant genişliğine. Çizelge 3. Eğime bağlı kapasite azalma faktörü [5] Bant hızı.8 -1. un ve çimento gibi kolay tozutan malzemede ise 0. 71 .Eğimli bir konveyörde.0 m/s yi geçmemelidir.Ağır ve aşındırıcı malzemede daha düşük hızlar seçilmelidir. Önerilen bant hızları (m/sn) [19] Aynı malzeme için bant genişliği arttıkça. iletilen malın cinsine.10.4’de verilmiştir. konveyör eğimine ve ara boşaltmalar olup olmayacağına bağlıdır.4. Bu katsayı konveyörün eğimine bağlıdır. daha yüksek hızla seçile bilir. Önerilen bant hızları Çizelge 3. Odun talaşı gibi çok hafif malzemede bant hızı 2 m/s’ yi.10) Şekil 3. (Şekil 3.

8 ≤ v < 1 0.8 seçildi.1.05 540.(nk=1.8 ..Yukarıdaki Çizelge de verilen değerler yükleme şekli.8≤v<1 eşitsizlikleri birer optimizasyon kısıdıdır.5.8 ve 0. Teorik kapasite ve konveyör lastik bantı genişliğinin tayini Parametreler Kritik taşıma kapasitesi (t/h) Bant hızı(m/sn) Eğime. Malzemenin bant hareketi yönünde verildiği .5–2.m/s uygun görülmesi ile minimum bant genişliği 800 mm seçilmiştir.9 Bulunan “720 mm” değeri DIN 221002’ye göre minimum değer olan 800 mm alınmıştır.k 216 Hız 0. bant hızı 2 m /sn’ yi geçmemelidir.5).faktörü(α=80) Kapasite emniyeti (Optimizasyon kısıdı) Malzeme yığma yoğunluğu (t/m3) Teorik Kapasite(t/h) Minimum bant genişliği (B): Sembol Q v k nk γ Qt 150 0. dolayı 0.5 seçildi 1. Ancak teorik kapasite değişken değerinin. Boşaltma lastik kenarlı sı yırıcılarla yapılı yorsa. Bu matrislerin her bir elamanlarıyla oluşturulan ikili kombinasyonların amaç fonksiyonuna yazılmasıyla minimum bant genişliği 650 ve 800 mm olarak bulunmaktadır.8. taşınan malzemenin tozutan bir malzeme olmasından. bant eğiminin düşük olduğu ve malzemenin baş tamburdan boşaltıldığı özel hallerde bu Çizelge deki değerlerin çok üstüne çıkıldığı görülmekte dir.4 ⋅ 103 = 720 mm 0.azalma. Bant üzerinde bant tarafından tahrik edilen boşaltma arabaları varsa. kritik taşıma kapasite değerinin takriben %50 fazlasını veren kapasite emniyeti. bant hızı 1 m/s’yi geçmemelidir (sadece odun pülpünün naklinde istisna olarak 1.0 m /s hız tercih edilir) Çizelge 3. 72 .2< nk<1.değeri ile hesaplanmış olan 216 t/h seçilmiş olması ve hız değişkeninin değeri. Sonuç B= 216 + 0.8 1.n.96 1.kapasite.4 Qt= Q.2< nk <1. Bunun aksine bant eğimi fazla ise veya nakledilen malzemenin kırılma ihtimali varsa (kok veya kömür gibi) Çizelge de verilen değerlerin altına i nilmelidir.0. Burada 1.bağlı. eğim açısı ve yardımcı teçhizata bağlı olarak tatbikatta değişebilir. Her iki eşitsizlik aralığı için sırasıyla oluşturulan teorik kapasite ve hız değerleri matrislerinin her bir elemanı amaç fonksiyonunun değişkenleri olan teorik kapasite ve hızı verir.

Geri dönüş ruloları için taşınan malzemenin yapışmasını engellemek ve rulo kabuğundaki bantın taşıyıcı kısmını korumak için destek ringleri kullanılır. Çok çeşitli yüklerin taşınmasında.1. hareketli parça ağırlığı=4. L2). L1=323mm. Ø108 çapındaki taşıyıcı ve dönüş rulo guruplarının ana boyutları ve ağırlık değerleri Çizelge 3. taşıyıcı rulo gurupları arasındaki aralıklar (LT)=1200x0. L1.75=900mm. L1=958mm.Ø 20 ~ 30 mm Transmisyon Çeliği . Bu değerler: L=315 mm.St 37/ Ø50 ~ 159 mm/3 ~ 5 mm . hareketli parça ağırlığı ve toplam ağırlığı ise: L=950mm. Taşıyıcı ve dönüş rulo çaplarının bant hızına ve genişliğine bağlı optimum değerleri Çizelge 3.1kg toplam hareketli dönüş rulo gurubu ağırlığı (GD)=1x10. Uzun konveyör ömrü rulo ile başlar.81x10-1=9.3x9.3. konveyör şasisi üzerine düzgün aralıklarla yerleştirilmiş rulolar üzerinde iletilirler. Bir rulonun işletme süresi rulonun sızdırmazlık özelliği ile belirlenir. yükleme bölgesinde bu değer yarıya iner. Taşıyıcı ve dönüş rulo gurupları arasındaki öngörülen aralıklar Çizelge 3.8’de malzeme özgül ağırlığına bağlı olarak verilmiştir.4 Rulo çapı ve aralıklarının tayini Konveyörler kullanılacağı sektörün ortamlarına ve gerekliliklerine uygun imal edilmekte. hareketli parça ağırlığı=10. Buna göre. Buna göre. Dönüş rulo gurubunun ana boyutları ( L.81x10-1=12. köşeli veya silindirik mallar. L2= 982mm. Yükleme alanındaki rulo ve bant üzerindeki artmış gerilim tampon ringlerinin kullanımıyla azaltılır. üçlü taşıyıcı rulo gurubunun ana boyutları ( L.6’ dan alınır. harcanan iş gücünün en verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamaktadır. L1.6 daN bulunur. taşıyıcı ve dönüş rulo çaplarının Ø 108 seçilmesi en uygundur. hareketli parça ağırlığı ve toplam ağırlığı okunur.toplam hareketli taşıyıcı rulo gurubu ağırlığı (GT)=3x4.SKF / FAG / ORS 73 . L2= 347mm. Taşıyıcı ve dönüş ruloların teknik özellikler ( İmren Makine konveyör ruloları) Rulo gövdesi Rulo mili Rulman . makine ve montaj hatlarında malzemelerin iletilmesi ve birbirine aktarılmasında kullanılabilirler. Ürünler. Tüm hava şartlarına dayanabilecek en dayanıklı sızdırmazlık elemanına sahip olmalıdır. Parça mallar. ambalajlı ürünler yatay veya eğimli olarak taşınabilir. L2).1x9.3kg (her bir rulo için). Dönüş rulo gurupları arasındaki aralıklar (LD)= =3000mm’dir. makinelerin çalışanlarla uyumluluğu sağlanarak. Buna göre. kutulu.9 daN bulunur.7’ den okunabilir.

2 mm St37 .6. Taşıyıcı ve dönüş rulo çaplarının bant hızına ve genişliğine bağlı optimum değerleri [5] Şekil 3.11.Nitril Kauçuk . Taşıyıcı ve dönüş rulo guruplarının ana boyutları [5] 74 .Poliamid–6 .Labirent Toz kapağı Toz lastiği Boya .Astar + Elektrostatik Boya Çizelge 3.

2.2 LT Malzemenin özgül ağırlığı (t/m ) 3 Dönüş (makarası) LD rulosu 1. Ø108 çapındaki taşıyıcı ve dönüş rulo guruplarının ana boyutları ve ağırlık değerleri [5] Çizelge 3.4 1600 1500 1500 1500 1500 1400 1500 1400 1200 1400 1400 1200 1400 1400 1200 1200 1200 1000 1200 1200 1000 1200 1000 1000 1500 1400 1400 3000 1400 1200 1200 3000 1200 1000 1000 3000 1200 1000 1000 3000 1000 1000 1000 900 1000 900 900 900 900 900 2700 900 2700 900 2700 900 2500 900 2500 1600 1500 1500 1400 1400 1400 3000 1200 1000 1000 900 Not: 1.7.6 2 2.Çizelge 3. 75 .8. Yükleme bölgesindeki rulo aralığı yarı yarıya azaltılmalıdır. Taşıyıcı ve dönüş rulo gurupları arasındaki öngörülen aralıklar (mm) [13] Bant genişliği (mm) 300-400 450-550 600-700 750-800 900 1000 1200 1400 1600-1800 2000 0.5 0.8 1. Çalışma şartları ağırsa rulo aralıkları % 25 oranında azaltılabilir.

d) Toplam gücü.G .6 daN Toplam hareketli dönüş rulo gurubu ağırlığı (GD)=9.9) Toplam hareketli taşıyıcı rulo gurubu ağırlığı (GT)=12.3 daN/m  900 3000  76 .103 (daN/m) İletim bantı ağırlığı: GB=12.GB +( GT/LT + GD/LD). Konveyör üzerine yapılan tecrübeler bu uzunluğun 15 ile 45 m arasında seçilmesi gerektiğini göstermektedir.6 9.5 (daN/m) (Çizelge 2.v (BG) 75000 Eşdeğer konveyör uzunluğu Leş tayin edilirken her iki uçtaki kasnaklarda meydana gelen sürtünmeye tekabül etmek üzere konveyör eksenleri arasındaki L mesafesine sabit bir uzunluk eklenmektedir.9 daN Taşıyıcı rulo gurupları arasındaki aralıklar (LT)=900 mm Dönüş rulo gurupları arasındaki aralıklar (LD)= 3000 mm Bant hızı(v)=0.GB + (GT/LT + GD/LD ).5 Konveyörü çalıştırmak için gerekli güç hesabı Tahrik gücü hesabı beş guruba ayrılabilir.3.03 alınmalıdır Burada hareketli parçalar için birim metredeki ağırlık (G1): G1=2. b) Malzemeyi yatay iletme gücü. Leş=L+45000 mm Eşdeğer boyla ilgili verilen bir bağıntı da: Leş=1. e) Gerekli motor gücüdür. Bunlar: a) Boş çalıştırma gücü. Daha emniyetli olması bakımından 45 m seçilirse. c) Malzemeyi düşey iletme gücü.9  3 G1=2.07L+15000 mm Leş=L+45000=9000+45000=54000 mm Bu denklemde sürtünme faktörleri f1 =f2= 0.5 +  +  ⋅10 = 42.L P = 1 1 1 eş . a) Boş çalıştırma gücü (P1): f .1.12.103 = 2.8 m/s  12.

1500 t = = 1.85 ve emniyet katsayısı 1.3 + 1.03.2 ⋅ t = 1. P ⋅ t BG P =S m em η t P 3.h P = t BG 3 270 Q .85 t veya Pm = 4.2 = 3.8 = 0.2 olarak kabul edilmiştir.5 BG m em η 0. P =S = 4.L 2 1 eş P = (BG) 2 270000 f .7 + 1.v 75000 = 0.54000 = = 1.36 77 .Q .3 kW 1.216.L 2 1 eş 0.f .5 = 3.L P = 1 1 1 eş .3 BG P = 2 270000 270000 c) Malzemeyi düşey iletme gücü (P3) : Q .7 BG 75000 b) Malzemeyi yatay iletme gücü (P2) : f .54000.3.Q .G .03.42.2.h 216.2 BG e) Gerekli motor gücü (Pm) : Verim 0.2 BG P = 3 270000 270000 d) Toplam güç(Pt): Pt = P 1+ P2 + P3 (BG) Pt = P1+ P2 + P3 = 0.0.

0 38.5 29.0.2 1400 22.L eş (daN) T 2   B 3.5 1800 30.2 8.00 2.5 15.0 19.03 kabul edilirse  216  − 3 12.0 900 13.1 500 5.Leş (daN)  LD    Burada sürtünme kat sayısı f1=0.5 + .v  L   T  Sürtünme değeri sayısı f2=0.6  .5 +  T 3.0 16.20 1.54000 = 178.2 650 6.00-3.6 6.0 9.0 17.Çizelge 3.3 11.7 4.0.10 − 3 ⋅ 12.9 350 3.5daN 3000   Taşıyıcı makaralardaki sürtünme kuvveti  Q  G  T = f .54000 = 164 T = 0.0 12.8 550 5.3 ⋅ G B + D .6 30.3 450 4.0 600 6.2 5.2 5.20 .20 (mm) 300 3.9   TD = 0.6 400 4.2 1600 27.5 10.10.2 6.1 3.9.  G + t  ⋅ 10 − 3 + T .03.6 750 7.6 9. Dönüş makaraları sürtünme kuvveti  G  TD = f1.8 10.0 6.5 25.0 2000 33.45-1. 1000 15. İletim bantı ağırlıkları: GB (daN/m) [13] Bant genişliği Malzemenin yığma özgül ağırlığı 0.1.6 800 12.5 4. Tek saptırma kasnaklı olarak tertiplenecek olan konveyörde gergi tertibatı konveyörün boyunun 60m’den kısa olmasından dolayı kuyruk tamburu şasesine yerleştirilecek vidalı gergi düzeneği ile sağlanacaktır.0 40.6.5 9.6 Tahrik düzeni ve sürtünme kuvvetleri Konveyörün tahriki baş tamburdan yapılacaktır.3 33.7 7.0 36.3 9.7 6.8 700 7.0 42.8 3.4 14.0 3.025.2.  ⋅ 10 + 12.6.6 8.8  900    daN 78 .025 alınırsa 9.

Maksimum ve minimum bant kuvveti 79 . Bantın tambura olan sarım açısı δ .12.Pm 75. TE = T1 − T2 TE = 75. T2 = TE  μδ  = TE c 2  e −1  e −1 elde edilir. TE = Diğer taraftan.7 Bant kuvvetlerin hesabı Lastik bantlı ileticilerde gerekli güç.7183 tabii logaritma tabanı) Tambur tarafından iletilecek olan çevre kuvveti(etken kuvvet) bantın her iki hattındaki kuvvetlerin birbirleriyle olan farkıdır. dişli kutusu ve tambur üzerinden banta iletilmektedir. motor.5 = ≈ 422 daN v 0. Burada .1. 75. her ikisinin arasındaki sürtünme katsayısı μ ise ve kuvvet bağıntısı kayma sınırına kadar zorlanırsa.3. Tambur ile hareket eden bant arasında iyi bir iletim ancak yeteri derecede bir kuvvet bağıntısı ve bantın öngerdirilmesi ile mümkün olabilir.Pm daN v Burada. yukardaki denklemlerden bantın her iki hatındaki kuvvetler  1  1   T1 = TE 1 + μδ  = TE c1 . tamburun her iki tarafında banta T1 ve T2 kuvvetleri tesir eder.8 T 1 = e μδ T 2 Şekil 3. T 1 = e μδ T 2 (e =2. Kuvvetin dönen bir tamburdan lastik banta iletimi sürtünme ile olmakta ve bu teorik olarak Eytelwein sınır şartıyla ifade edilmektedir.4.

Saptırma tamburu nedeniyle bantın sarım açısıδ = 190 Gergin koldaki bant kuvveti 0 için c1 değeri 1.10) alınırsa.35 (Çizelge 3.1 ve gevşek koldaki bant kuvveti TE = T1 T2 ⇒ T2 = T1 TE = 616 422 = 194 daN olarak bulunur.1. Bant çekme kuvveti T1 hesabı için [ 1 + 1 : ( e – 1 ) ] faktörünün değerleri ve μ katsayısı [15] μδ 80 .10) ve bant ile tambur arasındaki sürtünme kat sayısı μ=0.46 = 616 daN 1 + μδ  e . Çizelge 3.  1  T1 = TE    = TE c1 = 422.46 (Çizelge 3.10.

8 Malzeme iletimi sırasında bant makaraları arasında ön görülenden fazla sehim yapılmamalıdır.T (mm) Burada birim bant ağırlığı(Çizelge 2. ağırlık düzeni kuyruk tamburunda olduğuna göre: TG = 2.0.L = 0.015.v 3.(G B + G ).Şekil 3.015.L (mm) Buradan L g = 0.(22 + 194) = 432daN Bant gergi miktarı ise. birim bant uzunluğuna düşen malzeme ağırlığı Qt (t/h) ve hız v (m/s) olmak üzere G= Qt 216 = = 75daN / m 3. L g = 0. Bant üzerindeki yükün düzgün yayılı olduğu kabul edilirse. T≥ L T (G B + G ).10 −3 f≤ 8.6.9) GB=12.(T2 + TD ) (daN) TG = 2.16 81 .015.10 −3 (daN) 0.13.9000 = 135mm olarak bulunur. L2T .(T2 + TD ) = 2. Optimum sonuç için banttaki çekme kuvveti aşağıdaki şartı sağlamak zorundadır. c1 ve c2 tahrik faktörlerinin tambur ile bant arasındaki sürtünme katsayısı (μ) ve Sarım açısı (δ) arasındaki bağıntı [15] Bant gergi kuvveti. Banttaki çökme (sehim) kontrolü de yaparsak.6.5 daN/m olarak alınmıştır.

Emniyetli kopma dayanımına göre bantların kullanım alanlarına göz atıldığında (Çizelge 3.5 + 75).10 = 120daN/cm olur.02.02LT fem= 0.900=18mm olup.616 Emniyetli çökme miktarı fem= 0.96 K1 125 Ancak emniyet bakımından banttaki tabaka sayısının z=3 alınması uygun olur.11) bu iş için B(Pamuklu).3T1=800 daN T 800 K = 1 ⋅10 = ⋅ 10 = 10daN/cm B 800 Emniyet katsayısı S =12 alınırsa emniyet gerilmesi ' K em = S.10 −3 = 14mm 8.K = 12.8 Bant dokusunun(karkasının) seçimi Banttaki çekme zorlanması T1' =Kalkış anı gerilme fazlalığı(Katsayı=1.(12.5 + 75).10 −3 T≥ = 492daN 0.12) sahip bu bantın tabaka (kat) sayısı z= K em 120 = = 0. Bant malzemesi olarak Z125 malzemesi seçilirse K1=125 daN/cm’lik kopma dayanımına (Çizelge3. (Çizelge 3. 3. Bant üzerinde ambalajsız ve az aşındırıcılı parça malzeme taşınması söz konusu olduğundan bantın Üst kaplama kalınlığı: 3mm Alt kaplama kalınlığı: 1mm Seçilmesi uygun olacaktır. BZ(Pamuklu ve Viskon) ve Z(Viskon) bant malzemelerinin kullanılabileceği görülür.16 Banttaki (gergin kolda) en büyük çekme kuvveti T = T1 = 616daN olduğuna göre çökme miktarı f= (900) 2 .900.13) 82 .3) =1. sehim bakımından uygundur.1.(12. f=14mm < fem=18mm temin edildiğinden bant.

11.Çizelge 3. Tekstil bantların kopma dayanımı: K1 (daN/cm .her kat için) [13] Doku türü Pamuklu B 25 B 50 B 63 B 80 Viskonlu Z 60 Z 80 Z 100 Z 125 Suni ipek (Rayon) R 80 R 110 R 120 R 160 80 110 120 160 48 55 60 80 60 80 100 125 32 35 40 50 25 50 63 80 10 20 25 32 Boyuna (çözgü) Enine (atkı) 83 . Bantların Emniyetli kopma dayanımlarına göre kullanım alanları [13] Bantın emniyetli kopma dayanımı Kem (daN/cm) 40 50 63 80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1000 1250 1600 2000 3150 4000 5000 6300 Doku Malzemesi B BZ Z R RP X X X X X X X X X X X X X EP EZ st X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Çizelge 3.12.

Çizelge 3. Tekstil bantların kopma dayanımı: K1 (daN/cm .her kat için) [13] Doku türü Suni ipek (polyamid) RP 100 RP 125 RP 160 RP 200 RP 250 RP 315 RP 400 RP 500 Polyester-polyamid EP 100 EP 125 EP 160 EP 200 EP 250 EP 315 EP 400 EP 500 EP 630 Çelik kortlu St 500 St 600 St 700 St 800 St 900 St 1000 St 1200 St 1600 St 2000 St 2500 St 3150 St 4000 St 5000 500 600 700 600 900 1000 1200 1600 2000 2500 3150 4000 5000 100 125 160 200 250 315 400 500 630 40 50 65 80 80 80 100 100 120 100 125 160 200 250 315 400 500 40 50 65 80 80 80 100 100 Boyuna (çözgü Enine (atkı) 84 .12.

0–12. Malzeme türüne bağlı olarak banlarda üst ve alt kaplama kalınlıkları [13] 1. AŞINDIRICI Antrasit kömürü.0 2. kok.14’den) Tahrik tamburu çapı Kuyruk tamburu çapı Saptırma tamburu çapları :350 mm (G=280 daN) :300 mm (G=240 daN) :200 mm (G=160 daN) 85 .5 1. seramik parçaları.9. PARÇA MALZEME Kağıt veya bez torbalar içindeki hafif yükler: kitap. Yumuşak ambalajlı malzeme: Sent kutular içinde 15 daN'a kadar ağırlıkta paket balya ve torbalar 15 daN'dan ağır parçalar: Kutu.9 Tambur sisteminin ve tahrik mekanizmasının optimize edilmesi 3. çok ince kömür vs.0–3.5 3. makine elamanları.0 AZ ASINDIRICI Kum bitümlü kömür.5-6. vs. Üst kaplama Alt kaplama kalınlığı(mm) kalınlığı (mm) tozu. sinter 250 mm.5–6.0 1. den küçük taş veya kömür vs.8–1. den büyük taş. kuvartz vs.0 2. keskin kenarlı cevherler.1.13.0 1.0 1.Çizelge 3.1 Tambur çapları ve mil çaplarının tayini Bant katsayısı z=3 ve doku türü Z125 olan bant için Çizelge (Çizelge 3. kömür veya kireç taşı AĞIR VE AŞINDIRICI 250mm. YIĞMA MALZEME HAFİF Ağaç talaşı.0 0.0 6.0-1. 2. paket.0 1. baca tozu.0 1. 2.0-1.8–1. vs. 75 mm.5–4.1.5–3.0 1. varil ve sepetler Ambalajsız malzeme: Makine parçaları. çimento 2.0 1.5 1. den küçük cevher.6–2.0 0.

1400. 400. triper. gergi ve yüksek germe tarafındaki saptırma C: Alçak germe tarafındaki saptırma tamburları DIN 22101' e göre standartlaştırılmış tambur çapları: mm 200. 1600. buna göre C eğ = 1. 2000 Eğilme ve burulmaya maruz millerin ASME formülüne göre mil çapı hesabını kullanarak tambu r mil çapları hesaplanacak.0 değerleri alınır. 1250. 800.Çizelge 3.14.5 ve C b = 1. 1800. 500. Şekil 3.14. Banttaki tabaka sayısı ve karkas tipine göre tavsiye edilen en az tambur çapları[13] Kat sayısı B50 Z70 R70 EP100 A 200 300 400 500 600 675 750 900 1050 1800 B 150 250 300 400 450 600 675 675 750 1350 C 150 200 250 350 400 450 500 600 675 1050 Z125 B63 EP160 R100 RP150 A 250 350 450 600 675 750 900 1050 1200 1350 B 200 300 350 450 500 675 750 900 900 1050 C 150 200 300 350 450 500 600 600 675 900 RP160 B80 EP 200 A 300 450 600 675 900 1050 1200 1350 1500 1800 B 250 350 450 600 675 750 900 1050 1200 1350 C 200 300 350 450 600 675 675 950 900 1050 RP200 EP250 RP200 EP300 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 A 300 600 600 750 900 1050 1200 1350 1500 1600 B 250 500 500 600 750 900 1000 1050 1200 1500 C 200 400 400 500 600 675 750 900 1050 1200 A 550 600 700 900 1100 1250 1400 1550 1800 2100 B 400 500 600 700 900 1100 1150 1250 1400 1800 C 350 400 500 600 700 800 900 1100 1260 1400 A: Tahrik tamburları B: Baş. 1000. 320. 630. Tahrik tamburu mili çapının hesabı 86 . kuyruk. 250. Tahrik tamburu mili çapını hesabı. Bantlı konveyörlerin tahrik tamburları kararlı yüke göre hesaplanırlar.

Bu sebeple bağlanan yerler ve yataktaki tepki kuvveti: R=1192 daN Tahrik tambur mili tüm değişken zorlanmalara uğramaktadır: Eğilme Momenti: Tahrik milinde azami eğilme momenti.847. ≈ 9048daNmm n 42 d=3 16 π. P 4 = 955000. Milin sadece burulma tesirine maruz olan uç kısmındaki mil çapı en az 60 mm olmalıdır.5daN ' R = R ara 2 + T2 .210 = 125160daNmm 2 2 Burulma Momenti: M b = 955000.G 280 tgα = ' = = 0.2. diğer çaplarda konstrüktif olarak büyüyecektir.M b ) 2 = 3 em 16 (1.R ara . Milin uç kısmındaki çap d1 =60 mm alındığı zaman.τ (Ceğ .e = .35  α= 19.125160) 2 + (1.7 o R ≈ 1192daN Tambur mile iki yerden vidalı gergi burcu ile bağlıdır.cosβ 2 2 R = 847.cos150.5 2 + 378 2 . milin tambura kamalandığı noktada meydana gelir.T2 .5. d4=80mm alınmıştır.2.4.25 Asgari tahrik mili çapı bu değerden büyük en yakın standart çap 65mm seçilir.378.7o ' R ara = G 2 + T1 = 280 2 + 800 2 = 847.M eğ ) 2 + (C b .84mmm π. d3=75mm.d2=65mm. 87 .5.9048) 2 = 60. M eğ = R 1192 .3o 800 T1 β = 180 – 10 – α =150.

Şekil 3. Saptırma tamburu mili çapını hesabı ise.15. Tahrik tamburu boyutları Çapı 65 mm olan mil için SFK rulman kataloğundan[8] uygun rulman yatağı seçilmiştir. Me = R 193 .210 = 20265daNmm 2 2 değerindedir. Azami eğilme momenti.e = . Saptırma tambur mili çapını hesabı 88 . Bileşke kuvvet (R) R = (T2' ⋅ (1 − cosθ 0 ) 2 + (T2' ⋅ sinθ 0 + G) 2 = (378 ⋅ (1 − cos5) 2 + (378 ⋅ sin5 + 160) 2 = 193daN olarak bulunur.16.Şekil 3.

Saptırma tambur mili burulmaya maruz kalmaz ve C eğ = 1. Kuyruk tamburu mili çapını da hesaplarsak. Kuyruk tambur mili de burulmaya maruz kalmaz ve C eğ = 1.0.T2' ) 2 + (G K ) 2 = (2. H310 (Adaptör).M eğ ) 2 = 3 em 16 (1.τ (Ceğ . Çapı 50 mm olan mil için SFK rulman kataloğundan[8] uygun rulman yatağı seçilmiştir. SNH 511 TC(Yatak gövdesi).M eğ ) 2 = 3 em 16 (1.4. 89 .38mm π. d=3 16 π.Fakat θ açısı duruma göre artırılabileceği için optimum mil çapı 45 mm seçildi.Çapı 45 mm olan mil için SFK rulman kataloğundan[8] uygun rulman yatağı seçilmiştir.20265) 2 = 28. Buna göre.378) 2 + (240 ) 2 = 793daN olarak bulunur. Azami eğilme momenti. Buna göre. Me = R 793 . TSNA 511 C (Keçe) özellikli rulman yatağı seçildi. TSNA 510 C (Keçe) özellikli rulman yatağı seçildi.25 Asgari Saptırma mili çapı bu değerden büyük en yakın standart çap 30mm seçilebilinir.25 Emniyet açısından minimum kuyruk mili çapı 50 mm seçilir. d=3 16 π.0 alınırsak.22210 EK (Rulman).0 alınırsak.83265) 2 = 46.e = . SNH 510 TC(Yatak gövdesi).210 = 83265daNmm 2 2 değerindedir. H311 (Adaptör).τ (Ceğ .95mm π.22211 EK (Rulman). Bileşke kuvvet (R) R = (2.0.4.

bulunmuştur. Standartlar içerisinde 3. Redüktörün gerekli özelliklerini Çizelge 3.42 = = 42  v = = = 0.37 Hesaplara göre gerekli motor gücü 3. Bu değerler doğrultusunda Çizelge 3.37 60 60 Seçmiş olduğumuz tambur çapı ve devir sayısı bant hızına uygundur.42 π. tamburu devir sayısı 42 d/d alınmıştır. Buna göre teknik bilgileri.15’den uygun motor seçilir. Bağlama tipine göre Şekil 3. Buna göre.D Buradan.9. Redüktör tipini K.0. (d/d) (n T = n 2 ) nT = 60.3d/d yerine 42 d/d çıkışlı redüktör uygun görülmüştür.3 d/d bulunur. motor gücü 4 kW.0.D. Pm=4 kW Tip: VM 112M Frekans: 50 Hz Gerilim: 400V (diğer özellikleri Çizelgede verilmiştir) olan motor seçilmiştir.8m / s π. n T = π.0. Fakat standartlar içerisinde bu değerleri bulamadığımızdan bu değerleri karşılayacak optimum derler seçilir. 90 .v 60.3 d/d π.81 ≈ 0.2 Redüktör ve motor seçimi 60.0.88-M112MB4 buluruz.1.37.17’den yaparsak.3 kW ve tahrik tamburu devir sayısı 41.3 kW yerine 4 kW motor. Motor gücü 4 kW (50Hz) ve n2= 42 (50 Hz) olduğuna göre. nT = 60.3.v 60.18’den motor tipine (M112M) göre okuya biliriz.D π.v π.8 = = 41. 41.v Tahrik tamburu devir sayısı. Redüktör seçimini de Çizelge 3.D π.18 KA88 redaktör uygun bulunmuştur.

Frequency .15.Duty Type Gerilim: 400V Frekans: 50 Hz Koruma Derecesi: IP 55 Yalıtım Sınıfı: F Çalışma Türü: S1 IEC: 34–1 91 . Üç fazlı asenkron AC motorlar – EFF2 serisi 400V teknik bilgiler [9] .Voltage .Çizelge 3.Insulation Class .Int. Protection .

17.16. Üç fazlı asenkron AC motorlar ölçüleri [9] 92 .Şekil 3. Üç fazlı asenkron AC motorlar boyutları [9] Çizelge 3.

5 25.6 1.2 0.148-M112MB4 K.1 10.5 13.55 231.8 12.1 7.3 5.6 1.2 2.11 146.8 10.95 * 214.6 6.9 4.4 1.1 10.54 * 32.6 14.2 1.9 1.95 * 306.99 1.8 4.8 20 12.7 3.5 1.1 iges [-] 264.4 2.4 11.2 1.55 231.4 1.96 204.53 * 23.6 3.54 19.8 4.7 3 2.6 11.Çizelge 3.148-M132MA6 K.8 10.18 * 189.86 * 120.4 0.3 4.3 10.8 0.45 * 69.4 21 24 28 19.75 11.7 13.44 85.52 * 99.03 108.9 89.37 49.4 8 8.8 * 226.5 9.87 * 28.1 0.5 1.33 * 199.1 1.1 7.1 4.6 11.9 2.8 kW (60 Hz) n2 (50 Hz) [1/min] 3.8 3.5 7.34 97.5 34.6 8.4 6.82 0. Redüktör seçim Çizelgei [7] PMotor [kW] 4 kW (50 Hz) 4.54 251.7 0.1 1.1 17.108-M112MB4 K.8 1.9 15.6 4.1 17.38 27.8 0.6 12.95 1 1.21 9.8 2.5 4.3 1.08 75.8 10.9 70.7 5.1 3.9 2.18 243.95 1 1.2 21 25 29 35 42 47 51 57 61 73 129 154 180 216 261 44 48 52 n2 (60 Hz) [1/min] 4.9 12.73 * 114.87 0.8 16.69 5.85 * 82.1 9.6 9.4 1.4 16 17.3 1.6 1.87 0.4 3.24 61.94 1 1.3 1.8 9.128-M112MB4 K.02 168.64 204.1 0.03 * 6.2 6.84 * 136.57 58.1 1.168-M132MA6 K.7 6.5 16.1 7.4 5.6 8.6 1.8 2 2.8 8.9 5.5 9.88 0.9 4.3 14.22 * 52.4 1.41 * 221.8 * 164.4 19.2 4.5 * 158.4 14.4 * 30.8 7.68-M112MB4 93 .8 * 41.1 6.5 1.83 0.3 1.42 * 251.3 1.41 8.7 5 5.3 21 25 29 34 23 25 30 35 42 50 56 61 68 73 88 155 185 216 259 313 53 58 62 T2 [Nm] 10512 9701 8999 8489 7940 10010 9230 8092 7255 6650 6132 5683 5403 5050 4454 4201 3765 5859 5398 4997 4647 4338 3882 3597 3297 3023 2576 2273 3671 3407 3173 2869 2641 2375 2192 1857 1618 1377 1995 1839 1543 1317 1097 909 816 753 675 622 522 296 249 212 177 146 867 803 740 fB [-] 1.7 7.08 274.93 142.17.87 128.2 12 13.15 213.06 124.38 * 191.04 175.1 1.98 * 138.99 * Getriebe motor Gear Motor K.2 8.88-M112MB4 K.78 * 30.

5 855 964.5 M16 53.5 126.5 2xM32x1 .5 2xM25x1.5 964.5 2xM25x1 .5 745. KA88 redaktör ölçüleri ve teknik özellikleri [7] d 19 M t u 60 54 M20 64.5 2xM25x1.5 796.5 745. KA88 redaktör boyutları [7] Çizelge 3.5 94 .Şekil 3.18. M112M M132S M132M M160M M160L k 617 638.8 14 KA88 KB 661 693.5 679.5 2xM32x1.5 2xM32x1.5 181 181 199 199 XC 2xM20x1.5 2xM20x1.5 150 150 160 167.5 2xM25x1.4 18 50 44.5 864.5 1065 1065 Gewicht/Weig KA88 69 71 73 75 84 92 104 125 141 155 Motor M71 M80 M90S M90L M100L .5 2xM32x1 .5 679.5 724.5 948 948 AC 138 158 176 176 194 218 258 258 310 310 AD 118.18.5 774 864.

3. b) optimize edilmiş konveyörün kesit görünüşleri ve ana ölçüleri 95 . Şekil 3.19. a) Optimize edilmiş konveyörün plan görünüşü ve ana ölçüleri Şekil 3. taşıyıcı şasi U profilleri sırt mesafe aralığı 950mm’den 1150mm’ye çıkartmıştır (Şekil 3. Dolayısıyla montajlanmanın yapılabilmesi için şasi aralık mesafelerinin artırılması gerekmektedir.10 Şasi sisteminin optimize edilmesi Bant genişliğinin atmasından dolayı (650mm’den 800mm’ye artması) şasi üzerine montajlanan tambur ve rulo guruplarının boylarının artmasına neden oldu.1. Buna göre.19. Ayrıca şasiler üzerine montajlanan diğer mevcut ekipmanlarda yapılan bu değişikliğe göre adapte edilecektir.18). tahrik ve kuyruk tamburu şasi aksı aralığı (tahrik ve kuyruk tamburu yataklar arası mesafe) 1050mm’den 1240mm’ye.

c) optimize edilmiş konveyörün kesit görünüşleri ve ana ölçüleri 96 .19.Şekil 3.

Malzeme tonajı artması. Bunu aşağıdaki Çizelgeleri incelersek açıkça anlarız. Optimize edilmiş bantın ekipmanları EKİPMAN LİSTESİ POZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 TANIM BANT (B=800) TAHRİK TAMBURU ∅350x∅65x950 ADET 1 1 1 1 3 1 7 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 KUYRUK TAMBURU ∅300x∅55x950 30° TASIYICI RULO GRUBU SAPTIRMA TAMBURU ∅200x∅45x950 KILAVUZ TASIYICI RULO İSTASYONU 30° DARBELİ RULO GRUBU DONÜŞ RULO GRUBU KILAVUZ DONÜŞ RULO İSTASYONU TAHRİK TAMBURU SASESİ TAHRİK TAMBURU DAVLUMBAZI KONTROL KAPAĞI TAHRİK TAMBURU ALT ŞUTU KUYRUK TAMBURU SASESİ KUYRUK TAMBURU DAVLUMBAZI V SIYIRICI YÜKLEME TEKNESİ TAŞIYICI SASE VE AYAKLAR VİDALI GERGİ TERTİBATI AĞIRLIKLI SİLİCİ TAHRİK UNİTESİ SASE ÖRTÜ SACI AĞIRLIKLI SİLİCİ KONTROL KAPAĞI BANT BESLEME ŞUTU 97 .1. optimize öncesi ve sonrası iki bantlı götürücünün dizayn bilgileri karşılaştırmalı olarak Çizelgeler halinde verilmiştir. Çizelge 4.ARAŞTIMAR SONUÇLARI Bu bölümde optimize edilen bantlı götürücünün ekipman listesi. transport sisteminin önemli ölçüde değişmesine neden olmuştur.4.

2. 1500 d/d TAMBUR DEVRİ: 42 DEĞER ESKİ 50 9.4 0-25 2 20 10 30 75 0.25 2 20 10 30 35 0.4 0 .57 TAMBUR BİLGİSİ TAMBURLAR İSİM TAHRİK KUYRUK SAPTIRMA İSİM RULOLAR ÇAP ESKİ ∅500 ∅400 ∅216 YENİ ∅350 ∅200 PAYI ADET ÖZELLİK MİL ÇAPI ESKİ YENİ ∅65 ∅55 ∅45 YENİ ∅108x315x∅30 ∅108x315x∅30 ∅108x950x∅30 ∅108x250x∅30 ∅108x950x∅30 1 1 1 ADET ESKİ 3 7 2 1 1 10mm LASTİK KAPLI ∅300 ∅85 ∅70 ∅55 ÇAP YENİ 3 7 2 1 1 ESKİ 30° TAŞIYICI RULO İSTASYONU 30° DARBELİ RULO İSTASYONU DÖNÜŞ RULO İSTASYONU KILAVUZ TAŞIYICI RULO İSTASYONU KILAVUZ DÖNÜŞ RULO İSTASYONU ∅108x250x∅20 ∅108x250x∅20 ∅108x750x∅20 ∅108x250x∅20 ∅108x750x∅20 98 .5 19000 TAŞINAN MALZEMENIN AĞIRLIĞI HIZ GENİŞLİK BEZ TİPİ KAT ADEDİ BANT ÜST KAPLAMA KALINLIĞI ALT KAPLAMA KALINLIĞI TOPLAM KALINLIK YAPIŞTIRMA UZUNLUĞU TAHRİK ESKİ TAHRİK MOTOR:5 kW. Bantlı götürücünün optimize öncesi ve sonrası teknik özellikleri DEĞERLER DİZAYN BİLGİLERİ BİRİM t/h (mm) (°) (SAAT) (mm) (-) (t/m3) (mm) (%) ( C°) (°) (°) METRESİNDE (daN/m ) (m/s) (mm) (-) (-) (mm) (mm) (mm) HARİÇ BANT (mm) YENİ TAHRİK MOTOR:4 kW.3 8 24 1500 YENİ 150 9 9.8 650 EP200 3 4 2 10.8 800 Z125 3 3 1 9.5 24 1500 AKIM ŞEMASI KAPASİTESİ TAMBURLAR ARASI MESAFE EĞIM ÇALIŞMA SAATİ DÜŞEY MESAFE ÖZELLİKLERİ MALZEME YIĞMA YOĞUNLUĞU TASINAN MALZEME TANE BÜYÜKLÜĞÜ NEM SICAKLIK DİNAMİK SEV AÇISI BANT OLUK ACISI KONVEYORÜN ÇİMENTO HAMMADDE 1. 1500 d/d TAMBUR DEVRİ: 30.5 19950 1.Çizelge 4.

Cetvel 4.19). tahrik ve kuyruk şasisi İçin.19). tasarımda kullanılan U 120 profillerinin sırt ara mesafesi (Şekil 3. Bantlı götürücünün optimize öncesi ve sonrası teknik özellikleri İSİM ŞASİ TAŞIYICI ŞASİ TAHRİK ŞASİSİ KUYRUK ŞASİSİ GENİŞLİK ESKİ 950 mm 1050 mm 1050 mm YENİ 1150 mm 1240 mm 1240 mm NOT: Genişlik. taşıyıcı şasi için. tahrik ve kuyruk tamburu yataklar arası mesafeyi belirtiyor(Şekil 99 .2. 3.

h kot farkının çok büyük olması halinde Pt negatif olabilir. 100 . yığılma yoğunluğu. gerek teknik gerekse ekonomik bakımdan en büyük önemi. Nakliyat meyil aşağı yapılıyorsa. son senelerde nylon. Sürtünme katsayısını artırmak İçin kasnakların üzeri kauçuk.G . bunların bazı karışım kombinezonları halinde kullanılmasını gerektirmektedir. SONUÇ VE ÖNERİLER Lâstik Bantlı Konveyörlerin birçok endüstri kolunda çok geniş bir uygulama alanı vardır.Q . Buna bantın İlk hareketi İçin gerekli İvme kuvvetleri dahil değildir. tonajı. dacron ve polyamid gibi malzemelerin bant yapısında ana eleman olarak kullanılması geniş ölçüde artmıştır.L . Bir bant tesisinde net çekme kuvveti kasnakla bant arasındaki sürtünme katsayısın ile bantın tahrik kasnağına sarıldığı açıya bağlıdır. Tesis İçin gerekil toplam güce gelince. Sonuç olarak bantlı götürücünün tasarım açısından optimum değerlere ulaşması için amaç fonksiyonunun minimum bant genişliği olarak belirlenmiş ve bu amaç fonksiyonu malzemenin. Sentetik maddeler pamuğa nazaran daha dayanıklı olduğu için. Bantın örtü tabakası olarak uzun zaman kauçuk kullanılmışsa da artık yerlerini gittikçe artan bir hızla PVC diye bilinen maddeye bırakmaktadırlar. bu: P =P +P +P = t 1 2 3 f . Optimum bant genişliğinin tespiti doğrultusunda konstrüksiyonun diğer boyutlarının da optimum değerde dizaynı gerçekleştirilmiştir. bizzat bantın kendisi teşkil etmektedir. Tesisi meydana getiren unsurların içinde. sürtünme değerini büyük ölçüde düşürmektedir.v f . Bu değerlerin amaç fonksiyonda yerine yazılmasıyla minimum bant genişliği tespit edilmiştir.L Q . Ancak sentetik maddelerin çok elâstik ve yanıcı oluşları. rayon.h 1 1 eş 2 1 eş t + + 75000 270000 270000 ifadesi ile belirlenmektedir. taşıma hızı gibi değişkenler ile matematiksel olarak formülleştirilmiştir. seramik veya benzeri maddelerle kaplanmalıdır. Nemlilik.5. Bu takdirde bant tahrik motorlarını jeneratör gibi çalıştırmak imkânı hâsıl olmaktadır. Optimizasyon kısıtların tanımlanması ve dizayn değişkenleri cinsinde ifade edilmesi gerçekleştirildikten sonra optimizasyon kısıtları ile oluşturulabilecek teorik kapasite ve hız değerleri matrislerinin her bir elamanının ikili kombinasyonlardan en uygun olan değerler seçilmiştir.

Gerdemeli İ (2007).2008).12. Ed: İ. [14].wilattcon veyors.Ltd.Mak.Kleynhans Justus C (2007). Thesis.pdf (erişim tarihi. Bandlı İletim Sistemlerindeki Tambur Milinde Oluşan Gerilmelerin Analizi.Aşık E (1982). Lastik Bantlı İleticilerin Hesap Şekli Ve Günümüzdeki Durumu.Conveyor.Maker. Anonymous.makermakina.M (1985).com/skf/product/jsp/vi ewers/productTableViewer.2008). İstanbul. Ed: İ.(1988).. Anonymous.Ü.com/inetMinerals/MaTobox7. http://www. 15.Konveyörler. [15]..Tübingen.Drives. [2].T. Bantlı Konveyörlerin Konstrüksiyonu. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. Anonymous.. Bantlı Konveyörlerin Hesapları. 10. Lastik Bandlı Konveyörler.2008 ).http://www.. (2005).. met so. [17]. İzmir. Rollers And Components For Belt Conveyors In Bulk Handling Applications.T.Transport. Anonymous (1989).rulmeca. İstanbul Teknik Üniversitesi.jsp?presentationType=3&lang=en&tableName=2_1_1a (erişim tarihi.IndicazioniTecniche.Tecnich..İmren makine.2008).SKF.rulmeca. Bornova-İzmir.pdf (erişim tarihi. 1–24.Santic. İstanbul.Catalogue. Anonymous. 328s.T.(erişim tarihi. Sürekli Transport Sistemleri. [7].pdf (erişim tarihi. [5]. Anonymous (2002). 427s. http://www. [19]. Birsen Yayınevi.com/tasiyici-geri-donus-rulo-grubu.Gerdemeli ve İmrak (2007).. [20]. [13] Cürgül ve Feyzullahoğlu (2003). 41–78. MSci. Maden Fakültesi.and. http://www. Ed: İ.Ü . Indicazioni .konveyör. [8]. 10..11. [18] Gerdemeli İ (2007). Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü. [3]. [10] Anonymous (2008). Transport Tekniği Problemleri. Maya Matbaacılık. Makine Mühendisler Odası Yayınları No:98. [9].. Ankara. [12] Cerit A (1976).11. 11. [11].com/volt.T. 10.com/download_cms/catalogues/Rulmeca_Bulk_GB_def.Tekniği. 10..http://www. Sürekli Transport Sistemleri. Motor Tanıtım. 333s. Bantlı Konveyör hesapları.Components.(2005).KAYNAKLAR [1] Alışverişçi. Ankara.11. 10.12.. 10.com (erişim tarihi..Bantlı.12.582s.Demirsoy M (2002).Conveyors.Product. Volt. Transport Tekniği.. 79–102.pdf (erişim tarihi.Ü. Bantlı Konveyörler Hesap ve Konstrüksiyon Esasları.com/pics/conveyor_components. [16] Eskikaya Ş (1965). http://www voltelektrik. [6]. İstanbul. Kataloğu..html.Bantlı. Volt Elektrik.2009). Doktora Tezi. Rollers And Components For Bulk Handling.Flender. Lisans Tezi. Götürücüler (Konveyörler) ve İlgili Donatımı. Trellex Conveyor Components. http://www. 334s. http://www.Automation. I. Elektrik.Taşıyıcı Geri Dönüş Rulo Grubu..pdf (erişim tarihi.12.com/ download_cms/catalog ues/rc/english/ENG_completo.SKF.01. University of Southern Queensland Faculty of Engineering and 101 . Design and Review of Millmerran Coal Handling Plant. [4].2008 ).Wilatt. Metso Corporation.2008)..2008). İstanbul. Anonymous (2002).Dursun I (2005). İmren konveyor.nsf/DocsByID/DE3007EB7A5A221B42256AFC003 FDF91/$File/1037_Comp_EN.Flender.Inc.skf. Anonymous.(2005). Kocaeli.O. XI: 31–54.(1986).

[24] Varol H (1976). Ankara. [21] Kurbanoğlu C (2002).Surveying. [23] Sipahi E (2004). 322s. Yüksek Lisans Tezi. ……… …… ………. ………. İstanbul.Australia. Ankara. Tüstaş Sınaî Tesisleri. 286s.Konveyör Konstrüksiyon. Detayları. Dip Klapesinin Ansys ile Dizayn Optimizasyonu.Kutay Güven M (2004). Mukavemet Değerleri. ………. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. [22]. ………. Toowoomba. Atlas Yayın Dağıtım. 56s. Makine Mühendisler Odası Yayınları No:353. İzmir. 102 . Transport Tekniği teori konstrüksiyon çözümlü problemler. Bantlı.

ÖZGEÇMİŞ Hamdi ZORLU 02. Akabinde 2007 yılında girmiş olduğu Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü Çorlu Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği bölümünde halen yüksek lisan öğrenimini sürdürmektedir. Lise eğitimini İstanbul Kabataş Erkek Lise’sinde tamamladı ve 2003 yılında girdiği Trakya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği bölümünde 2007 yılında lisan öğrenimini tamamlayıp. bu bölümden makine mühendisi unvanıyla mezun oldu.1982 tarihinde Erzurum ilinin ilçesi olan Aşkale’de doğdu. 103 .01. İlk ve orta öğrenimini Aşkale ve Ilıca ilçelerinde tamamladı.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->