P. 1
dogalgaz_kazanı_yakma

dogalgaz_kazanı_yakma

|Views: 10|Likes:
Yayınlayan: susu222000

More info:

Published by: susu222000 on Jan 02, 2014
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/18/2014

pdf

text

original

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

DOĞAL GAZ KAZANI YAKMA

ANKARA 2009

1

İÇİNDEKİLER

2

AÇIKLAMALAR

MODÜLÜN KODU ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖNKOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Yetkili Kalorifer Ateşçiliği Doğal Gaz Kazanı Yakma Doğal Gaz Kazanı Yakma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/24 Katı Yakıtlı Kazanı Yakmak ve Sıvı Yakıtlı Kazanı Yakmak modülünü almış olmak. Doğal gaz kazanını yakmak. Genel amaç: Bu modülü tamamladığınızda ve uygun ortam sağlandığında tekniğine ve standartlara uygun olarak doğal gaz kazanını güvenli bir şekilde yakabileceksiniz. Amaçlar: 1- Doğal gazın tanımı, özellikleri ve kullanım alanlarını öğreneceksiniz. 2- Doğal gazlı ısıtma sistemlerini bileceksiniz. 3- Merkezi sistemde kullanılan doğal gaz sayaçları, tesisatı ve brülörleri tanıyacaksınız. 4- Doğal gazın güvenli yakılması, gerekli emniyet tedbirleri, periyodik bakımlar ve talimatları öğreneceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Doğal gazla çalışan kazan dairesi, kazan donanımları, kazan temizleme araçları, doğal gaz brülörü, gaz yolu elemanları, gaz sayacı, el aletleri, baca elemanları, alarm cihazları v.b. Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra, verilen ölçme araçlarıyla kazandığınız bilgileri ölçerek kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz. Öğretmeniniz ayrıca, modül sonunda size ölçme aracı uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri değerlendirecektir.

3

Yakıtımızı tam ve verimli yakalım çiçeklerimizi ve havamızı güldürelim. Doğal gaz bilinçli kullanıldığında hiçbir tehlikesi olmayan yakıttır. Doğalgazın konutlarda ve sanayide kullanılması son yıllarda çok yaygınlaştı. 4 . Doğal gaz konusunda bilgisi olmayanları aydınlatabileceksiniz. bilinçli eleman bulmakta firmalar çok zorlanmaktadır. Bilinçli hareket edilmesi can ve mal emniyeti açısından son derece önemlidir.. Konut ısıtmasında doğalgaza dönüşüm yapılırken en son yeniliklerin izlenmesi gerekir. konfora ve çevre sağlığına kavuşacağız. Bu da ancak sizlerin bu modülü iyi öğrenip ve öğrendiklerinizi doğru uygulamanız ile mümkün olacaktır.GİRİŞ Sevgili Öğrenci. gereç. Bilinçli yakıcılar sayesinde hava kirliliği kalmadı. Özellikle konut ısıtmasında birçok şehirde doğalgaz yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Doğalgaz tesisatında kullanılan araç. cihazların ve yapı elemanlarının standartlara uygun olması halinde büyük kolaylıklara. Bu modülle doğal gaz kazanlarını bilinçli ve emniyet kurallarına uygun yakmayı öğreneceksiniz. Oldukça yeni olan bu sektörde yetişmiş.

5 .

özelliklerini ve kullanım alanlarını öğreneceksiniz. milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvan artıklarının zamanla yeryüzü kabuğunun derinliklerine gömülüp kimyasal ayrıma uğraması sonucu ortaya çıkmıştır. Organik madde olarak bilinen bu bitki ve hayvan artıkları doğal süreçler sonucu göl ve okyanuslarla taşınıp. 1. Endüstrinin gelişmesiyle enerjiye olan ihtiyaç da artmaktadır. kumtaşı gibi gözenekli bir kayaç katmanınca tutulmuş olarak bulunur. dibe çökerek çamur ve kumla kaplanarak kayalaşmıştır. genelde. Doğalgaz. sıcaklık ve bir ihtimalle de bakteri ve radyoaktivitenin etkisiyle ayrışarak petrol kömür ve doğalgazı oluşturmuştur.1. Doğalgaz. Enerjinin. ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI 1.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Bu faaliyeti başarı ile tamamladığınızda standartlara ve tekniğine uygun olarak doğal gazın tanımını yapabileceksiniz. Dolayısıyla doğalgaz uygarlığın temel taşlarından biridir. Geçmişte insanlara ve hayvanlara yaptırılan tekdüze işler makinelere yüklenmiştir. Doğalgaz. Doğal Gazın Tanımı ve Özellikleri Doğalgaz doğal olaylar sonucu oluşmuştur. günlük yaşamımızdaki önemi her köşede görülebilir. dünyamızın önemli enerji kaynaklarından biridir. Doğalgaza en çok dağ silislerinin yamaçlarında rastlanmaktadır. yüzeyden binlerce metre derinde. Doğal gaz kullanan sanayi şirketlerini gezerek doğal gazı nerelerde kullandıklarını araştırınız. Yaptığınız araştırmaları rapor halinde kataloglarla birlikte arkadaşlarınıza sununuz. Bu katman gaz geçirmeyen ve bu özelliğiyle doğalgazın kaçmasını önleyen bir başka kayaç katmanıyla örtülüdür. İnternetten doğal gaz dağıtımı yapan şirket sayfalarını inceleyiniz. DOĞAL GAZIN TANIMI. 6 . Bu dağların bir bölümü milyonlarca yıl önce meydana gelen jeolojik değişiklikler sonucu okyanuslarla kaplanmıştır. basınç. Giderek daha derine gömülen bu organik madde. ARAŞTIRMA • • • • Bölgenizde bulunan gaz dağıtım şirketini ziyaret ediniz ve doğal gaz hakkında bilgi alınız.

1. 1000 -3000 metre arasındaki derinliklerde ilk aşamada metan ve karbondioksit ile birlikte ham petrol oluşur.1. 1992 yılında İstanbul’da. Eskişehir’de.2 Türkiye’de Doğal Gaz Türkiye’de doğalgazın varlığı 1970 yılında Kırklareli Kurumlar bölgesinde tespit edilerek. 7 . İçerdiği sıvıların ve katıların ayrışılması amacıyla çeşitli işlemlerden geçirilir. azot ve azot oksit ürer. karbondioksit. Kerojende ısıl ayrışmayla petrole ve doğalgaza dönüşür. 1982 yılında Mardin Çimento Fabrikası’na verildi. Bazı bakterilerde hidrojen sülfür oluşturur. Gazın büyük bir kısmı sanayide kullanılmaktadır ve gaz dağıtım firmaları sanayideki aboneleri ile özel bir sözleşme yaparak olası bir gaz arzı sıkıntısında sanayiye verdiği gaz miktarını azaltıp bunu konutlara vermektedir. çünkü ülkemizde gaz arzı talepten fazladır.1. hafif ve gaz halindeki hidrokarbonların oluşumu alır. Çökellerin altındaki tortuların gömülmesiyle bakteri etkinliği sona erer ve organik maddeler. 5000 m.1975 yılında Mardin Çamurlu sahasında bulunan doğalgaz.1 Doğalgazın Oluşumu Denizlerin ve göllerin dibine çökelen tortularda önce yoğun bir bakteri etkinliği gerçekleşir ve buradaki organik maddelerden metan. Metan bakımından (%95) çok zengindir ve içinde ağır hidrokarbonlar da bulunur. Bursa’da. Kaynaklardaki rezervlerin sınırlı olması tüketimin genişlemesini önledi. Ayrıca işlemi tamamlanınca ticari özelliklere uygun gaz elde edilir. 1976 yılında Pınarhisar Çimento Fabrikası’nda kullanılmaya başlandı. Toryum ve uranyum radyo izotoplarından helyum. Cezayir ve Nijerya’dan sıvılaştırılmış (LNG) olarak deniz yoluyla satın almaktadır. Doğalgazın sanayi ve şehir şebekelerinde kullanımı çalışmalarına. Daha aşağılarda. bugün için çok az bir ihtimaldir. Doğalgaz yataktan çıkarıldığı haliyle kullanılmaz. Böyle bir durum. Doğalgaz şehir içi evsel ve ticari olarak ilk kez 1988’de Ankara’da kullanıldı. karbondioksit. tortulun kalınlığı ve sıcaklığı arttıkça petrolün yerini. altındaki derinliklerde ise molekül parçalanması kerojen artıkları ve kuru metan oluşumuna yol açar. potasyumdan ise argon ürer. Doğalgazda bulunan helyum ve argon radyoaktif parçalanma ürünleridir. Buna karşılık etan ve daha ağır hidrokarbonlar hemen hemen hiç bulunmaz. Türkiye’de de sınırlı bir miktarda doğalgaz çıkmakta ve kullanıma sunulmaktadır. Türkiye doğal gazı esas olarak Rusya ve İran’dan boru hatlarıyla.1. Ayrıca Azerbaycan ve Türkmenistan ile doğalgaz temini için anlaşmalar yapmıştır. Ayrıca çeşitli oranlarda azot. Özellikle evsel kullanımda doğalgazın kesilmesi riski yoktur. 84/8806 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 1984 yılında SSCB ile imzalanan doğalgaz sevkiyatı anlaşmasının ardından başlandı. İzmit’te doğalgaz pazarı genişledi. kerojene dönüşür. Bu aşamada bol miktarda metan gazı oluşur. hidrojen sülfür ve başka kükürt bileşikleri içerir.

1. Türkiye stratejik konumu gereği Ortadoğu ve Hazar Denizi doğalgaz üretim alanları ile Avrupa tüketim pazarı arasında köprüdür.3. Killi tabakalara gaz basılarak basınçlı ortam oluşturulur. Bugünkü teknik ilerlemeler. ülkemizin enerji ithali gereksinimi arttırmaktadır. stratejik miktarları elde bulundurmak ve boru hatlarıyla ulaşılmayan noktalarda kullanım sağlamak amacıyla doğalgaz yeraltı depolama sistemi geliştirilmiştir. Şekil 1. Gaz depolamak için ısı yitimi sorunu daha önemsiz olduğundan. yeraltı tuz kaynaklarına su basılarak tuz tabakalarının erimesi sağlanır. doğalgazın atmosferik basıncın 80 katı bir basınçta 140 cm çaplı borularla 6000 km gibi uzaklıklara taşınmasına imkan vermektedir. Ekonomik büyüme ve sınırlı doğal kaynaklar. oluşan boşluğa doğalgaz basılır. Elde edilen tuzlu su alınırken. fakat killi tabakalardan çıkamayacağı için yeraltına hapsedilir. 6500 km’nin üzerindeki taşımalar için sıvılaştırma yoluna başvurulmuştur. Depolanması 1.3. Diğer bir yöntem. 1.2. Ayrıca boşalmış petrol ve gaz hazneleri doğalgaz depoları olarak kullanılabilir. enerji uzmanları tarafından dünyanın en hızlı gelişen on pazarından biri olarak gösterilmektedir.1.3 Doğal Gazın Taşınması. yeraltı sularının dondurulmasıyla su sızmaz duruma getirilen donmuş topraktan oluşturulmuş yeraltı hazneleri kurulur. Basınç altındaki gaz suyu iter. Doğalgazın Taşınması Doğalgazın boru hatlarıyla ve yüksek basınç altında taşınılabilir olması ekonomik bir enerji alternatifi olarak ülkemiz ekonomisinde yerini almıştır. 8 .1.1.1: Türkiye’de Doğal Gaz Boru Hatları 1.Türkiye. Doğalgazın Depolanması Pik tüketim dönemlerinde kullanmak.

buna karşılık çok daha ekonomiktir.1. Depolama ve taşıma maliyeti yoktur. Doğalgazın Özellikleri Doğal gaz yeraltından çıkartılır. işletme ve bakım maliyetleri düşüktür. Yanma sonucu 8250 kcal ısı açığa çıkar. Havadan hafiftir. Doğalgaz ile diğer enerji kaynaklarının orantısı: 6 birim LPG = 4. Ayrıca azot. zehirli değildir. Resim 1. kuru bir gazdır. rutubetsiz. Depolama alanları başka kullanıma ayrılabilir. Doğalgaz. Genelde petrol yatakları ile birlikte bulunur.7 birim Linyit = 1 birim doğalgaz • • • • • • • • • • Yandığı zaman artık bırakmaz. külsüz ve dumansızdır. Ancak uygun koşulların oluşturulmaması sonucu tam yanma sağlanmazsa karbon monoksit oluşur. konforlu bir yaşam sağlar. serbest halde iken yükselir ve birikmez. Doğalgaz. Temiz bir yakıttır. Doğalgazın içerisinde yanmayan hiçbir madde yoktur. Bileşiminin büyük bölümünü metan gazı oluşturur. Diğer yakıtlardan ucuzdur.Yanma verimi yüksektir. Ağır hidrokarbonlar. 1. Tablo 1. Tüketimi sayaçlardan okunur ve kontrol edilebilir. Yavaş yanan bir gazdır. renksiz ve kokusuzdur. Çevreye zarar vermez. fuel oil ve elektriğe kıyasla ekonomik ve verimli bir yakıttır. 9 .6 birim Motorin = 3 birim Akaryakıt = 2. kömüre ve fuel oil"e göre daha yüksektir. Doğal Gazın Diğer Yakıtlarla Karşılaştırılması Doğal gazın yanma verimi oduna. fakat yüksek konsantrasyonlarda oksijen olmayacağı için boğucu etkisi vardır. Ekonomik : Doğalgaz kömür. karbondioksit hidrojen sülfür ve bazen de helyum gazına rastlanır.1 : Doğal Gazın Yanması Gaz kaçaklarının fark edilmesi için THT (tetrahidrofen) katılarak özel olarak kokulandırılır. Doğalgaz atmosferik şartlarda 163° soğutulduğu zaman sıvılaşmakta. zehirsiz. nem ve sülfür bileşenlerinden ayrıştırılarak kullanıma sunulur. propan.1. Metan dışında az miktarda etan. oksijen. Doğalgaz. 1012KWh/m3 / 8600-10300 KWh/m3 mertebesinde kalorilik değere sahiptir. Ayrıca kükürt ve kükürtlü maddeler de olmadığı için kükürt dioksit gibi zehirleyici gaz açığa çıkarmaz. havayı kirletmez. Diğer yakıt giderlerinden daha fazla tasarruf sağlar.4. Doğalgazın yanma hızı 34 cm/sn’dir. bedeli sonra ödenir.1. Doğalgaz havadan hafiftir. bütan gibi diğer karbonlar bulunur.5. Önce kullanılır. hacmi 600 kat daha küçülmektedir.1. Zahmetsiz.

ısınma. Diğer gazlar gibi zehirli değildir. Tüp gaz ise konutunuzda yakıt depolama tehlikesi yaratır ve tüp değiştirilmesini gerekli kılar.1. artığı olmadığı için çevreyi kirletmez.420000 0.84 0.2.000 YTL/kg 11. Yakıt Tüp Gaz Motorin LPG-Propan Fuel-Oil 4 Elektrik Kömür(İthal) Doğalgaz Birim Fiyat 3.330000 3.2. doğalgaz konforunu yaşarsınız. fuel oil azaldı dertlerinden kurtarır.092 0.90 0. hava kirliliğine neden olmaz. Çevreci : Doğalgaz. LPG kullanan bu tür aygıtların memeleri değiştirilerek doğalgaza dönüşümleri söz konusudur ancak bu işlemler " yetkili servisler " tarafından yapılmalıdır.2: Mutfakta doğal gaz kullanan cihazlar 10 . kül ve artık bırakmaz.297 0.209600 2. Düğmeye basarsanız.80 0.1: Doğal Gazın Diğer Yakıtlarla Isıl Değerinin Veriminin ve Birim Fiyatının Karşılaştırılması 1. Pişirme amaçlı olarak konutlarda ocak ve fırınlar kullanılmaktadır.597 Isıl değer kcal/kg kcal/kg kcal/kg kcal/kg kcal/kWh kcal/kg kcal/m3 Verim 0.660000 0. Güvenli : Doğalgaz tesisatı ve cihazları düşük basınçla çalıştığı için LPG tüpleri gibi patlama tehlikesi ve basınçlı parça tesiri yoktur. çevrim tesisleriyle elektrik üretmekte.000 YTL/kg YTL/kWh YTL/kg YTL/m3 9. koku yapmaz. pişirme.938200 1. Doğalgazla hem evlerimiz hem de kentimiz temiz kalır.65 0.200 YTL/kg 11.90 0. Mutfaklarda Doğal Gaz Kullanımı Pişirme için konutlarda tüp gaz denilen LPG kullanılmaktadır. 1.000 8. temizliği ve sürekliliği nedeniyle pişirme de.168 0.324 0. üretim.078 YTL/kg 10. konutlarda. Özetle. Resim 1. sıcak su elde etme ve ısınmada kullanılır.250 Tablo 1. Tutuşturma derdi yoktur.389 0.197 0.210 0. Doğalgazın tüp gaza göre temel üstünlüğü sürekli oluşu ve maliyet düşüklüğüdür.93 YTL / 1000 kcal 0.Konforlu : Doğalgaz sizi kömür bitti. doğalgaz diğer yakıtlara göre önemli üstünlükler taşımaktadır.875 860 7.99 0. Doğal Gazın Kullanım Alanları Doğal gaz sanayide.

Sanayide Doğal Gaz Kullanımı Doğalgaz. tekstil amaçlı tesislerde ramöz makinaları.3. Kazan daireleri. Özellikle kapalı mekanlarda olası gaz kaçaklarına karşı gerekli emniyet tedbirleri özenle alınmalıdır. tüm kademelerde gazın akışından yanma noktasına kadar belirlenen teknik esaslar dahilinde olmalıdır. pişirme kurutma amaçlı tünel veya kamara tip fırınlar. Yakıt olarak diğer yakıtlara göre baca gazı emisyonu açısından en çevreci yakıt türüdür. gazın teslim noktasında yakıcı cihaz ve ünitelerine kadar boru şebeke ve bu şebekeler dahilinde teknik emniyetin sağlanması. EX-pro of emniyet sistemleri. döküm ergitme ocakları.2. üflemeli gaz brülörleri ve gaz bekleri. Resim 1. daldırma tip ergitme havuzları. buhar-kızgın yağ ısı santralleri. her türlü endüstri.1. homojenizasyon fırınları.2.4 : Doğal gaz kazanı 11 . Bu tür kazanlar büyük ölçüde hava kirliliği yaratmaktadır.3: Sanayide doğal gaz kullanan tesisler 1. döner tip ısı jeneratörlü kurutucular ve bu ünitelerde yakıcı cihaz olarak kullanılan atmosferik. Ortak Isınma ( Kalorifer Kazanları ) Büyük kentlerimizde nüfusun önemli bir bölümü kömürlü ya da fuel-oilli kalorifer kazanları ile ısınmaktadır. Şöyle ki: *** Doğalgazın yanmasıyla. Isıtmada Doğal Gaz Kullanımı Tüm diğer yakıtlarda olduğu gibi doğal gazla ısınmanın da iki temel şekli vardır.3.2. Kullanım kolaylığı ve ucuz olması bakımından sanayi tesislerinde tercih edilen yakıtların başında gelir. teknik şartnameler çerçevesinde.2.1. soba ) 1. Doğalgaz kullanımı ise önemli yararlar sağlayacaktır. toplu konut ve konutların ekonomik olduğu sürece vazgeçilmez enerji kaynağıdır. sanayi. *** Doğalgaz yakıt depolama ve kömürde olduğu gibi kül atma sorunlarını ortaya çıkarmaz. teknik şartname açısından irdelenmeli. Sanayi tesislerinin doğalgaz dönüşümü. doğru tercihler yapılmalı ve gerekli adaptasyonlar yerine getirilmelidir. hava kirliliği yaratan nitelikte çok az atık oluşur. Sanayi tesislerinde ihtiyaç duyulan gaz debisi ve basınç değerleri gaz teslim noktalarına kadar %100 maksimum kapasite artışına uygun olmalıdır. Ortak ısınma ve bağımsız ısınma (kombi. Resim 1. tavlama ocakları. kat kaloriferi.

2. Bacalı sobaların kullanılacağı durumlarda. elektrik ve baca tesisatları kurallara uygun yapılmamaktadır.*** Doğalgaz diğer yakıtlardan daha verimli yakılabilir ve daha ekonomiktir. Öncellikle en çok kullanılan odaya doğalgaz sobası taktırılır.5 : Doğal gaz sobaları Hermetik ( denge bacalı ) Sobalar. soba seçerken ısıtılacak odanın büyüklüğü. hava kirliliği yaratmazlar. daha çok pencere altlarına ve soğuk dış duvarlara takıldığı için uygun bir ısınma sağlayabilirler. Ayrıca doğalgazın yakılmasında denetim olanağı çok yüksektir. bacanın uygunluğu ile odanın havalandırılmasına özen gösterilmeli ve mutlaka uzman kişi ve kuruluşların önerilerine uyulmalıdır. Kapalı yanma olan hermetik sobalar. Doğalgaz sobaları. yapının yalıtımı gibi noktalar belirlenmeli ve soba seçimi buna göre yapılmalıdır. 1970'li yıllarda Avrupa'da 9 kw'ye kapasiteye kadar doğalgaz sobaları üretilmekte idi. Soba ile birlikte montajı yapılan iç içe takılmış iki boru dış hava bağlantısını sağlar. Sobalar Doğalgaz kullanma özelliğine sahip çok değişik tip ve kapasitelerde sobalar geliştirilmiştir. Doğalgazın bu özelliğinden yararlanarak evlerde istenilen sıcaklık kısa sürede elde edilebilir ve otomatik kontrol aygıtları ile önemli yakıt tasarrufları sağlanabilir. pencere alanları. Resim 1. Aydınlıklara bakan duvarlara takılamazlar. Yanmış gazlar da dışarıya atılır. gerekse yapılarda daha iyi yalıtım yapılmasından ötürü 2-3 kw kapasitesindeki sobalar uygun olabilir. Banyolarda ve 8 m³ 'den küçük odalarda kullanılmaz. yakıt giderlerini arttıracaktır. Genellikle. Bacalı Sobalar Bacalı sobalar yanma havasını doğrudan bulundukları odadan alırlar. Ortak ısınmada dökme dilimli kazan veya çelik kazan seçimi yanında. Yanma için gerekli temiz hava dışarıdan alınır. 12 . Bu tip sobalar. kazan dairelerinde havalandırma. verimleri düşüktür. genellikle hermetik ve bacalı olarak üretilmektedir. Kalorifer kazanlarında doğalgazın yakılmasının yukarıda belirtilen tüm üstün özelliklerine karşın bazı zorlukları da vardır. Böylece ilk yatırım giderleri zamana yayılmış olur. yanma için gerekli havayı bulundukları odadan almazlar.2. Bu yüzden. Varolan kazanların önemli bir bölümü ise çok eski olup. diğer odalara da doğalgaz sobası taktırılabilir. Doğalgaz sobalarının kullanılacağı odalarda. yapının konumuna ve yapım kalitesine bağlı olarak değişebilir.en az 150 cm² alt ve üst havalandırma delikleri ve en az 8 m³ hacimli odalarda kullanılabilir. Bu kapasite. Bu tip sobalar açık yanma hücreli ve atmosferik brülörlüdür. Bu durum sabit gelirli aileler için şöyle bir yarar sağlayabilir.3. Temiz ve sürekli bir yakıt olan doğalgazla çalışan bu aygıtlar. Zaman içerisinde aile bütçesinin olanakları ölçüsünde. 1. Bağımsız Isınma Konutların bağımsız ısınması doğal gaz sobaları. Küçük bir oda için gereğinden çok daha büyük bir sobanın kullanılması. Günümüzde gerek oda hacimlerinin küçülmesi . ayrıca atmosferik ya da üflemeli brülörlü kazan seçimi de yapılabilir. radyatöre gerek yoktur. Yanmış gazları ise baca yoluyla dışarıya atarlar. kat kaloriferi veya kombi ile yapılabilir.

Pilot alevlide manyetolu çakmak kullanılarak pilot alevin oluşması sağlanır. Kat Kaloriferleri Konutun ısıtılması için gerekli kapasite. Bu tür aygıtların çalışma ilkesi şöyledir. Resim 1. şofbenlerde olduğu gibi bir boru demetinden akan suyun ısıtılmasıdır. diğer ısınma sistemlerine göre daha yüksektir. Resim 1. Doğalgazın yaygın olarak kullanılmaya başlanmasıyla birlikte. En az 150 cm² alt ve üst havalandırma delikleri açılmış ve en az 8 m³'lük hacmi olan mekanlara konur.6 : Kombiler 13 . Yani akış durumundaki suyun anında ısıtılması söz konusudur. duvarlara monte edilirler. dış hava kompanzasyonlu ( uyumlu) paneli ile iç ortamı ile dış ortamın uyumunu sağlayan tiplerde bulunmaktadır.000 Kcal/h ( 17. fanlı ve hermetik olarak üç grupta toplanır. sıcak su kullanımı bittiğinde musluk kapanınca tekrar ısıtma işlevine geçer.35 kw ) arasındadır. ısıtma devresinin programlandığı. projelendirmeden sonra belirlenir. Baca sorunu daha kolay çözümlenir. Isıtma eşanjörü bakır. Kapasiteleri ise 20. Sıcak su kullanımı için musluk açıldığında ısıtma işlevine ara verilir. Kat kaloriferlerinden farkı. boylerli olup sıcak su ve ısıtma devrelerinin otomatik olarak çalıştığı.000 Kcal/h ile 30. hermetik yada bacaya bağlanan açık yanmalı tiplerde olabilir. çelik ve döküm olan tipleri vardır. İçinde eşanjör ( ani su ısıtıcısı ) ile sıcak kullanım suyu hazırlanan tipleri yanında. Pilot alevli ve elektronik ateşlemeli tipleri geliştirilmiştir. Elektronik ateşlemeli aygıt açıldığında otomatik olarak ateşleme yapılır.5 : Doğal gazlı kat kaloriferi Kombiler Duvara monte edilecek şekilde yapılan kombiler.5 kw . Sıcak su gereksinimi kombi aygıtı içindeki boyler veya ani su ısıtıcısı ile sağlanır. Çelik veya döküm kat kaloriferi seçimi yapılır. pilot alev sürekli olarak yanar. hızlı pratik ve verimli olan bu aygıtlar yaygınlaşmıştır. Daha az yer kaplarlar. Dubleks ve tripleks konutlar yetecek kapasitede kat kaloriferleri vardır. Bacalı. Pilot alevli ve elektronik ateşlemeli tipleri vardır. kazanda depolanmış su ısıtılarak pompa ile radyatöre gönderilir ve ortam ısıtılır. Kombi aygıtlarının ilk yatırım giderleri.

kapalı genleşme deposu. sıcaklık ve basınç göstergeleri. Bu nedenle iç ortam havalandırma koşulları sorunu yoktur. dolaşım pompası. • Hermetik Kombiler Yanma için gereken havayı dışardan alıp. Alt ve üst havalandırma delikleri en az 150 cm² . Bacalı kombi aygıtları yanma için gerekli havayı bulundukları ortamdan alırlar. ortam hacmi en az 8 m³ olmak zorundadır. diğeri. 14 . Kombiler. baca gazlarını da dışarı atan dolayısıyla. İçiçe geçmiş iki borudan birisi yanma havasını sağlar. Hermetik kombiler genellikle dışa bakan duvarlara konabilirler. aydınlık gibi yerlere konmaya uygun değildir. Havalandırma çok önemlidir. bulunduğu mekanın havasını kullanmayan özelliktedir.• Bacalı Kombiler Bacalı kombi aygıtı kullanılacak yerde öncellikle baca çekişi etüd edilmelidir. atık gaz atma yanında alevin sönmesi durumunda gazı kesme düzeneklerine sahip gaz tüketim aygıtlarıdır. baca gazını dışarı atar.

Doğal gaz kullanmaya ilk başlayan ilimiz aşağıdakilerden hangisidir? a) İstanbul b) Eskişehir c) Ankara d) Konya Soru-4-Aşağıdakilerden hangisi doğal gazın özelliklerinden değildir? a) Renksiz b) Kokusuz c) Zehirsiz d) Havadan ağır Soru-5.5 m³ c)7 m³ d) 8 m³ Soru-9.Doğal gazın ısıl değeri nedir? a) 7500 Kcal/cm³ b) 8250 Kcal/cm³ c) 8500 Kcal/cm³ d) 8850 Kcal/cm³ Soru-7.Aşağıdakilerden hangisi bağımsız ısınmada kullanılan doğal gaz cihazlarından değildir? a) Bacalı kombi b) Kat kaloriferi c) Yoğuşmalı kazan d) Hermetik soba Soru-8.Doğal gazın içinde en çok bulunan yanıcı gaz aşağıdakilerden hangisidir? a ) Metan b) Etan c) Hidrojen d) Oksijen Soru-2. Soru-1.İlk doğal gaz antlaşması hangi ülke ile yapıldı? a ) ABD b) SSCB c) İran d) Bulgaristan Soru-3.ÖLÇMEVE DEĞERLENDİRME ÖLE DEĞERLENDİRME A.En konforlu yakıt aşağıdakilerden hangisidir? a) Doğal gaz b) Fuel-oil c) Kömür d) Odun Soru-6.Kombiler de aşağıdaki elemanlardan hangisi bulunmaz? a) Dolaşım pompası c) Sıcaklık göstergesi b) Açık genleşme deposu d) Basınç göstergesi 15 .OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıda verilen soruları size en uygun gelen seçeneği işaretleyerek cevaplayınız.Doğal gaz sobaları en az kaç m³ hacimli mekanlara montaj edilebilir? a) 5 m³ b) 6.Aşağıdakilerden hangisi kombilerin ısıl kapasiteleridir? a) 20000-30000 Kcal/h c) 45000-55000 Kcal/h b) 35000-40000 Kcal/h d) 600000-75000 Kcal/h Soru-10.

modül sonunda verilen cevap anahtarı yardımıyla kontrol ediniz.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz bir sonraki faaliyete geçebilirsiniz. 16 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken kararsız kaldığınız sorular için faaliyetin ilgili bölümüne geri dönerek konuyu tekrar inceleyiniz. Yanlış cevaplarınız doğru cevaplarınızdan fazla ise bu faaliyeti yeniden yapmanızı tavsiye ederiz.

dökülen kısımlar varsa tamir edilmeli. kullanım konforu gibi önemli avantajları nedeniyle bireysel ısıtma sistemi yerine merkezi kazan sistemi daha avantajlıdır Sıvı yakıt yakan kazanlarda doğal gaza dönüşümde pek büyük problemler çıkmaz. İlk yatırım ve işletme maliyeti.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Bu faaliyeti başarı ile tamamladığınızda ve uygun ortam sağlandığında.1. boyut ve tipine bağlıdır. 17 . Kazanlar çelik ve döküm kazan olarak ikiye ayrılır. Kazanda doğal gaz yakılması ile sıvı yakıttakinin aynı ısıl kapasite elde edilir.1. Kazanların doğalgaza dönüşümü maliyet olarak yeni bir kazan bedelinin %30'u kadardır. kazan ısıtma yüzeyleri pislik ve kurumdan temizlenmelidir. Ancak kazan duman borularının aynalara kaynak edilmesi ve boru uçlarında fazla çıkmalar varsa taşlanmalıdır. Duman borularına mutlaka türbülatör yerleştirilmelidir. Doğal Gaz Kazanları 2. Mevcut kazanların doğalgaz dönüşümü yakıt sarfiyatı ve tekrar arızalanma riski bulunduğundan tercih edilen bir yol değildir. Merkezi kazan sistemi bireysel ısıtma sistemine göre daha avantajlıdır. 2. ARAŞTIRMA • Doğal gaz kazanlarını ve donanımlarını araştırarak bu bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. Aşağıdaki şekilde doğal gaza dönüşmüş kazandaki sıcaklıklar görülmektedir.Ocak yanma hücresi zaman içinde bozulur. Doğalgaz da kullanılan kazanların ömrü hayli uzundur. Sıvı Yakıtlı Kazanların Doğal Gaza Dönüşümü Mevcut sıvı ve katı yakıtlı kazanların doğalgaz yakar hale dönüştürülmesi veya yeni bir doğalgaz kazanı ile değiştirilmesi mevcut kazanın yaşına.1. DOĞAL GAZLI ISITMA SİSTEMLERİ 2. doğal gazlı ısıtma sistemlerini tanıyacak ve öğreneceksiniz. sağlamlılığına.

1. Doğal Gaz Kazan Donanımları Doğal gaz kazanlarının donanımları ısınan akışkana göre farklılık gösterir. Ön Kapak Yalıtımı 7.1. Kazan Gövdesi 5. İkinci Geçiş Duman Boruları 3. Gaz / Sıvı Yakıt Brülörü 3 1 9 4 7 5 6 2 8 11 10 Resim 2. Ayaklar 11. Kazan Kaset Sacları 8. Aşağıda sıcak sulu ve buharlı kazanların donanımları verilmiştir.2. Üçüncü Geçiş Duman Boruları 4. Gövde Yalıtımı 10. Açılabilir Kapak 6. Gözetleme Camı 9.1: Doğal gazlı sıcak sulu çelik kazan parçaları 18 . Alev Geri Dönüşümlü Yanma Odası 2.Şekil 2.1: Sıvı yakıtlı kazanın doğal gaza dönüşümü 2.

1. Bu sebepten kazana bağlanırken. Manometre Kazan içerisindeki buhar basıncını gösterir. Yapılışları hidrometrenin yapılışının aynısıdır. Baca 7.2. Su giriş adaptörü 13. Kaide 15. onun ısı tesirlerinden korunması gerekir. Arka kapak 6. Orta dilim 4. manometre borusu ile bağlanır. buharla çalışan kazanlara da regülatör konur.2: Doğal gazlı sıcak sulu dökme demir kazan parçaları 2.2. Baca temizleme kapağı Şekil 2.1. İzolasyon 11. Arka dilim 5. Kapak vidası 9. Buhar basıncını Kg/cm²(atü) ve mbar cinsinden ölçen elemandır. ateşin yanışını düzenler. Bu cihaz kazandaki buhar basıncına göre. 2. Su çıkış adaptörü 14. İzolasyon sacı 10. Brülör kapağı 2. Ön dilim 3. Bu yayın elastikiyetinin bozulmaması için.1. Resim 2. Gözetleme kapağı 8.2. Ateş Ayar Cihazı (Regülatör) Sıcak sulu kazanlarda olduğu gibi.1. Manometrenin hassasiyeti içindeki yaya bağlıdır. Bunun üzerinde bir de vana bulunur. Menteşe 12.2: Manometreler 19 .

Resim 2. Resim 2. Buhar basıncı önceden belirlenmiş değeri geçince açarak buharın dışarı kaçmasını sağlayan cihazlardır.3: Su SeviyeGöstergesi Şekil 2. Emniyet Ventilleri veya Sifonu Kazanın emniyetini sağlar.2. Sadece emniyet ventilleri kullanılıyorsa.3.1.4: Ağırlıklı ve yaylı emniyet ventili Şekil 2.2. Haberci Düdükleri Buhar basıncının ve su azlığının tehlikeli duruma geldiğini haber verir. Su Seviye Şişesi(Camı) Kazan içindeki suyun seviyesini gösterir.4: Emniyet sifonu 20 . her kazan üzerinde birer adet olmak üzere yaylı ve ağırlıklı emniyet ventili bulunmalıdır.4.5. Sifonlar ise basıncı karşılayacak çap ve uzunlukta borular kıvrılarak imal edilirler. 2. Bu emniyet cihazlarının gövdesi buhar basıncı yükselince fazla buharı dışarı atarak kazanın patlamasını önler.3 : Su seviye göstergesi bölümleri 2.2.2.1.1. Bunlar emniyet sifonları (tek kollu ve çok kollu) ve emniyet ventilleridir (ağırlıklı ve yaylı).

21 .7. 2.1.2.2. Kazan termostatı Kazan termostatı kazandaki su sıcaklığını. Duyar uç. Besleme Suyu Girişi Buhar kazanının suyu eksilince su vermeye yarar.11.8.6. yakıt ve hava miktarı da kademeli olarak değişir. Baca Düzenleyici Brülörlü kazanlarda brülörün işletmeden çıkmasıyla baca sürgüsünü kapayan.2. Bunların en basiti iki kontaklı tiplerdir. ayarlanan sabit bir değerde tutar.2. Doldurma Boşaltma Musluğu Kazanlara soğuk su doldurmada kullanılır.. Termometre Kazan içindeki buharın veya sıcak suyun sıcaklığını gösterir.2. Resim 2. düşünce açar. Şamandıra sistemi cıva kontağına kumanda ederek su besleme sistemini devreye sokar veya devreden çıkartır. Düzey Kontrollü Su Besleme Aygıtları: İki elektrot ve bir komuta kutusundan oluşurlar. Termostatik Vana Sıcaklık kontrol ve ayar aygıtıdır. Su Düzeyi Güvenlik Elemanları (Tağdiye Cihazları) a) b) Elektrotlu. brülör çalışmaya başlayınca açan bir sürgü motoru ve sürgüden oluşan cihazdır.1. Presostat Kazan basıncını sabit tutar. Oransal termostat ayarı ile su sıcaklığı kademeli olarak değiştirilirken. 2. ısıtılan suyun çıkışına bağlanmıştır. önlenmiş olur. . Resim 2. Bunlar tek kademeli brülörlerin ONOFF kontrolüne bağlanır. Şamandıralı ve Cıva Kontaklı Su Besleme Aygıtları: Özellikle buhar kazanlarında yaygın biçimde kullanılırlar.9.1. Termostatik vana su çıkışını hangi sıcaklıkta istiyorsak o sıcaklığa gelince.2.1. sanayide ise bir çok ısıtıcı sistemde kullanılmaktadır. Bu şekilde brülör işletme dışı kalınca gereksiz çekiş ile kazanın soğuması.1. Sürgü motoru şalteri.2.2.2. Sistemde bulunan basit termostat ile sıcaklık belirli bir değere düşünce sistemin tekrar devreye alınması sağlanır. Genellikle kazanın üst yanında bulunur. komutayı brülörden alır. Su kazana pompa ile verilir.2.1. sıvı ve gaz yakıtlı kazanlarda bulunur ve basınç artınca brülörü durdurur.5: Doldurma boşaltma musluğu 2.12.1.10.1. 2.13. Bunlar çoğunlukla ısı değiştiricileri ve boylerlerde. buhar girişini kapar. Yaygın olarak kullanılırlar.6: Kazan termostatı 2. 2.

2. Blöf miktarı ve zamanı kazan suyunun çözümlenmesiyle belirlenir.1.1. Baca Gazı Çıkış Sıcaklığı : Kazan verimini etkileyen ve belirleyen en önemli faktördür. işlevleri gereği bünyelerinde yakılan yakıtlarda açığa çıkan ısı enerjisini içlerindeki akışkana aktaran cihazlardır. Motorlu Vanalar Sıcaklık ve basıncın elektrik sistemlerini uyarmasıyla çalışırlar. 22 . 2. Herhangi bir kazanda baca gazı çıkış sıcaklığı çalışma rejimine ve kullanılan yakıt cinsine göre aşağıda belirtilen değerler aralığında olmalıdır. Baca gazı çıkış sıcaklığı öncelikle kazanın çalışma rejimine sonra kazanın dizaynına bağlıdır. kondenstoplardan ve buhar düzenleyicilerden önce kesinlikle süzgeç konulmalıdır.16. Yukarıda sıralanan üç faktör genelde sabit değerlerdir. düşünce açar 2. Kazan ayarlanan sıcaklığa gelince. Kazan Verimleri Kazanlar. Kazanda yakılan yakıtın yanması sonucu açığa çıkan ısı enerjisinin kazan bünyesindeki akışkana hangi ölçüde aktarıldığını belirler. 2.2.2. Su borulu kazanlarda. Zarf Kayıpları : Kazan gövdesinden çevreye olan ısı kayıplarıdır. Otomatik ve selonoid vanalardan. 2.2.1.2. Yanma Verimi : Büyük ölçüde yakıcıya. Su için ve yakıt için olanları vardır.2. buhar girişini kapar. Günümüzde otomatik olarak çalışan blöf sistemleri de kullanılmaktadır. Süzgeçler (Filtreler) Buharın veya suyun içindeki pislikleri tutmak için kullanılır. Tersi durumlarda bunların çalışmalarını önler.18. Bu kayıplar kazanın büyüklüğü ve ısı izolasyonu ile yakından bağıntılıdır. Yakıt Alt Isıl Değeri: Bu özellik yakıtın kendisi ile ilgilidir. kazandan bağımsızdır.14.1.1. 2. su zerreciklerini ve kondens filmini buhardan ayırarak tesisata kuru buhar gitmesini sağlarlar. kısmen de kazan dizaynına bağlıdır.17. Bir kazanın verimini belirleyen dört ana faktör vardır.1. Akışkanın geçiş yönü üzerinde belirtilir.3. brülör çalışırken blöf yapılmaz. Separatörler Kazan çıkışında ve cihazlardan önce kullanılacak bu su ayırıcı cihazlar. Bu akışkan su. Selonoid Vanalar Elektro mıknatısla çalışırlar.15. hava veya kızgın yağ olabilir. Blöf Düzeni Kazan içindeki çamur ve çökeltileri atmak için yapılır. Bunlar 2 – 3 ve 4 yollu olarak yapılırlar. ancak verim hesabında etkili faktörlerden biridir.

8 84.0 79.5 79.8 85.4 81.1 73.9 Yakıt Cinsi ve Alt Isıl Değeri 23 .9 82.9 82.2 85.5 88.1 87.3 84.5 % LPG 11600 kcal/kg 90.1 87.1 88.0 79.5 80.0 88.5 Doğal Gaz 8500 kcal/Nm3 90.7 86.0 75.2 86.3 77.9 83.5 89.6 88.8 83.0 76.6 88.4 75.200 ºC 170 .3 84.2 74.2 86.2 75.0 81.8 83.8 76.9 89.8 84.0 Kömür 3000 kcal/kg 77.7 87.4 89.5 81.0 80.0 78.9 82.9 82.2 86.4 83.8 75.6 89.2 87.4 80.0 80.Aşağıda yakıt cinsleri ve kazan baca gazı çıkış sıcaklıklarına bağlı olarak kazan verimleri verilmiştir.3 83.4 82.4 82.6 88.7 86.6 87.3 84.9 80.3 83.9 90.2 77.8 84.3 85.4 76.180 ºC 140 .6 74.7 85.Kömür ve Fuel oil yakıtlı kalorifer kazanlarında Motorin yakıtlı kalorifer kazanlarında Doğal Gaz ve LPG yakıtlı kalorifer kazanlarında Buhar Kazanlarında Kızgın Yağ Kazanlarında 190 .9 81.8 83.6 76.9 81.0 88.8 74.5 Motorin 10000 kcal/kg 89.4 90.9 77.6 87.3 83.7 86.2 85.9 81.2 76.4 81.4 74.5 77.70) ºC Üretilen kızgın yağ sıcaklığı +( 60 .7 85.2 85.0 89.2 84.5 89. KAZAN VERİMLERİ Baca Gazı FUEL oil Çıkış 9700 Sıcaklığı ºC kcal/kg 140 150 160 170 180 190 200 210 220 230 240 250 260 270 280 290 300 310 320 330 340 350 88.0 74.4 81.3 82.4 82.4 81.8 84.4 81.8 86.6 75.5 80.7 77.1 87.6 87.1 86.4 82.150 ºC Üretilen buhar sıcaklığı +( 50 .8 85.1: Yakıt türlerine göre baca gazı sıcaklıkları Yukarıda belirtilen değerlerin üstünde baca gazı çıkış sıcaklığına sahip kazanlar düşük verimli kazanlar olarak adlandırılırlar.80) ºC Tablo 2.

Bu malzemeler: 24 . Zarf Kayıpları : % 3 alınmıştır. düşük verimli kazan. gerçekte tanımının aksine aşırı derecede düşük verimli olan. Bilinçli yakma baca gazının az çıkmasıdır. otel. iş merkezleri ve sanayi kuruluşlarında yoğun olarak doğalgaz kullanımına başlamıştır. Doğal gaz cihazları sadece ferdi bacalara bağlanabilir. Ülkemiz 1992 yılından itibaren özellikle konut.4. Kazanlar arasında verim kıyaslaması ve gerekli hesaplamalar yapıldığında yüksek verimli kazanların düşük verimli diğer kazanlara oranla yakıttan sağladığı tasarrufun genelde 1 . Müstakil (Ferdi) Bacalar Tek kolon halinde hitap edeceği birimden çatıya kadar yükselir. binanın içinde.4. Ancak tüm mekanik tesisatlar için kullanılması gereken bir ifade ve ortak kural doğalgazla çalışan sistemler ve donanımları içinde geçerlidir.Tablo 2. Bu anlamda yapılan araştırmalar ve uygulamalar sonucunda ortaya çıkan malzemeler AISI 304 AISI 316. yapılarının basit olması nedeniyle çok sayıda firma tarafından üretilmekte ve fiyatlarının ucuzluğu nedeniyle müteahhitler ve bilinçsiz kullanıcılar tarafından tercih edilerek çok sayıda konut ve işyerlerinde kullanılmaktadırlar.1. Başka bir deyişle. 2. Normal değer olarak yukarıdaki değerlere %1 ilave edilmelidir. kendisine ödenen paradan çok daha fazlasını ısıyı bacadan atarak yakar. Kullanıcılar öncelikle satın alırken daha sonra kullanırken kazanlarının veriminden sorumludurlar ve bunun bedelini öderler. Ülkemizde. Sadece bir birimin kullanımı mevcuttur. teknolojilerinin bize geldiği ülkelerde bile artık üretilmeyen ve satılmayan kazanlar. atık gazların açık havaya atılması için. Buhar ve Kızgın Yağ kazanları için %4. ısıl genleşmeleri de hesaba katılarak ve kaynak gerilmelerini de karşılaması gerektiğini bilerek seçilmesi gerekmektedir.1. AISI 316 L ve AISI 316 Ti diye tanımladığımız malzemelerdir. Zarf kayıpları asgari değer olarak : Kalorifer kazanları için %3. Verilen değerlere göre kazanların işletilmesi hepimizin kazancıdır. Kömürde %95. Doğru ve tekniğine uygun kazan yakma sizlerin elinizde. Doğal Gazda Bacalar ve Özellikleri Baca. 2. Doğal Gaz ve LPG de %100.2:Yakıt cinsleri ve kazan baca gazı çıkış sıcaklıklarına bağlı olarak kazan verimleri Tablonun hazırlanmasında Yanma Verimleri : Fuel oilde %98. Sıcak Hava kazanları için %3 alınmalıdır.1. Bacalar neden önemlidir ve hangi malzemeler ile imal edilmelidir? Bacalar uygun malzemelerden imal edilmelidir. karşı basınçlı ve yüksek verimli olarak adlandırılan.1. binaya bitişik veya açık havada serbest olarak inşa edilmiş ve inşaat tekniği kurallarına uygun şartları sağlayan sistemdir.2 yıl içinde kendine ödenen bedeli (fiyat farkını değil kazan bedelini !) amorti ettiği görülecektir. 2. Yukarıda da belirtildiği gibi bu kadar yoğun su buharı ve asidik ortama maruz kalan malzemenin. 2. Verimi yüksek kazan ülke ekonomisine de katkıdır.4. Doğalgazın birçok artısı nedeni ile cazip hale gelmesi kullanım alanlarını daha da artırmıştır. Motorinde %99.

uzayabilen ve bükülebilen.5 11-14 X6CrNiMoTi 17 12 2 0.8 Tablo 2.5 11-14 Ti5x%C-0. oksidasyona ve sürtünmeye dayanıklı. akma ve uzama dayanımları üst düzey ve sert malzemelerdir.5-18. ( 500 N/mm²-710 N/mm²-%>40-HB 217 ) Resim 2.7: Kazan çelik baca bağlantısı 25 .08 16.5 2-2.03 % Cr % Mo % Ni % diğer - 16.5 2-2. nemli ve rutubetli ortamlara dayanıklı.3: Baca yapım malzeme özellikleri Yukarıda belirtilen malzemelerin hepsi yüksek sıcaklıklarda (900–1100 C°) kaynak mukavemeti üst düzey. çekme. TIG ve MIG kaynağı yapılabilen.Malzeme AISI 316 L AISI 316 Ti İçeriği X2CrNiMo 17 13 2 % C max 0.5-18.

Bacalar yapıları itibarı ile gaz sızdırmazlığına haiz olmalıdır.8: Çelik bacalar 2. Bacalar sürtünme kayıplarını en aza indirilecek şekilde imal ve monte edilmelidir. Böylece atık gaz ve su buharı baca dışına kusmadan tahliye edilebilmelidir. 26 . Tam ve iyi yanma için kazan dairesinin kontrollü bir şekilde havalandırılmasının sağlanması gerekmektedir. Bacaların en üstünde sistem içine ters rüzgarların ve yoğun yağmur suyunun girmesini engelleyecek tarzda bir baca şapkası kullanılmalıdır. Bacaların kendi içinde genleşme ve uzama yapabilecek bir yapıya sahip olmaları göz önüne alınarak imalat ve montajları yapılmalı ve denetlenmelidir. Baca duman kanalları bağlantısının minimum 75 cm olması ve düşey bacaya bağlantısının ( Te ) mümkün olan hallerde açılı olarak bağlanması gerekmektedir.3. Bu nedenle de imalat yöntemi Argon Kaynağı ile alın alına birleştirme olmalıdır. Bacaların en üstünde sistem içine ters rüzgarların ve yoğun yağmur suyunun girmesini engelleyecek tarzda bir baca şapkası kullanılmalıdır. Kazanla çalışma ilişkisi açısından uygun ve yeterli bir yükseklikte olmalıdır. Bacalar kondens yönüne göre imal ve monte edilmelidir. Tam ve iyi yanma için kazan dairesinin kontrollü bir şekilde havalandırılmasının sağlanması gerekmektedir.4. Bu iş için baca çapı seçim tabloları ve hesaplama yöntemleri titizlikle incelenmelidir. Bacalar ne gibi özelliklere sahip olmalıdır? Bacalar uygun kesitte olmalıdır. Bacaların çatı geçişleri ve yükseklikleri. çatı eğimlerine. Bacalarda uygun yerlerde temizleme ve kontrol kapağı bulunmalıdır. Bacalarda duman gazlarının soğuyup kondens oluşturmaması için izole edilmesi gerekir. Kazan baca ilişkisi ve çap hesaplanması bakımından tüm veriler toplanmalıdır. yapısına ve yanında bulunan binaların konumuna göre belirlenmelidir.Resim 2.1. Bacaların dizaynı ve konstrüksiyonu sistemin doğru ve sorunsuz çalışması için iyi tasarlanmalıdır.

27 . Doğalgaz temiz bir gazdır. Tüm bu tanımlamalar ışığında.4.4. Doğalgaz renksiz. Bunun için uygun çelik baca kullanılmalıdır. cihaz seçimi. Kazan Dairelerinin Doğal Gaza Dönüşümleri Kazan dairesinin dönüşümünde dikkate alınacak aşamalar aşağıdaki gibi sıralanabilir: * Keşif ve teknik etüt. 2. havalandırma sisteminin belirlenmesi gibi dönüşümle ilgili teknik konularla ilgili ön çalışmalar yapılır. Su buharı ile birleşen bu asitlerde korozyona sebebiyet verirler. özellikle ısıtma sistemlerinde çok iyi bir yakıt ve alternatif olan doğalgazın. kokusuz havadan hafif bir gazdır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere ‘’ Baca bir tahliye aracıdır. su buharı ve sıcaklık çiğ noktasının altına düştüğünde ve uygun ortam bulduğunda da sülfirik asit. nitrik asit. yandıktan sonra sisteme en az zararla tahliyesi. hidroklorik asitler ve azot oksitler meydana gelir.2. * Havalandırma sistemi ve kazan dairesinin havalandırılması. yani bir baca vasıtası ile atmosfere güvenli bir şekilde atılması gerekmektedir. * Elektrik ve topraklama tesisatı Keşif ve Teknik Etüt Dönüşüm işleminden önce sistemin kurulacağı yerde teknik bir etüt yapılmalıdır.Şekil 2. * Bacanın uygunluğu. Bu aşamada kurulacak sistemin ısıl kapasitesi. Yandığında karbondioksit. doğru malzeme ve doğru uygulama nasıl olmalıdır? Doğalgaz başta Metan (CH4) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. * Kalorifer kazanının uygunluğu ve dönüşüm. bacanın uygunluğu.1. Doğru teknik.5: Kazan baca bağlantısı 2.

28 .Uygun bir brülör bulunmayacak tipte ise.Bu kazanların ömrü de doğal gaz kullanıldığında 3 – 5 yıl mertebesinde olacaktır. Katı ya da sıvı yakıta göre hesaplanmış baca kesitinin doğalgaz dönüşümünden sonra tekrar hesaplanması gerekir. Bu durum bacada hasarlara ve kazan borularında çürümeye neden olur. Alt ve üst havalandırma menfezlerinin boyutlarının hesabı standartlarda belirtilmiştir. Havalandırma. Doğalgaz kullanımında daha az yakma havası kullanılması nedeni ile daha az baca gazı oluşacaktır.Kalorifer Kazanının Uygunluğu ve Dönüşümü Mevcut kalorifer kazanının ısıl kapasitesi ile birlikte binadaki mevcut radyatörlerin kapasitesine bakılarak. boyut ve tipine bağlıdır. alt ve üst havalandırma menfezleri ile sağlanır. Mevcut kazanda tadilatlar yapılarak dönüşümün sağlanabileceği durumlar vardır. Sonuç: a. durumuna. 5 yaşından büyük çelik kazanlarda. yeni doğalgazlı kazanlardan düşük olduğu için tercih edilmemektedir. ana elektrik şalterinin ve kumanda panosunun kazan dairesi dışına yerleştirilmesidir. 3.Sistem için çok büyük veya çok küçük ise. b. Mevcut sıvı ve katı yakıtlı kazanların doğal gaz yakar hale dönüştürülmesi veya yeni bir doğal gaz kazanı ile değiştirilmesi mevcut kazanın yaşına. Bu durumda ayrıca baca problemleri ile de karşılaşılmayacaktır. Elektrik ve Topraklama Tesisatı Doğalgaz dönüşümünde kazan dairelerinde elektrik donanımı yönünden alınması gereken en önemli tedbir. yarım silindirik ve radyasyon tipi kazanların doğal gaza dönüştürülmesi yerine. Her kazan için ayrı topraklama yapılmalı ve aydınlatma sistemi standartlara uygun olarak yerleştirilmelidir. gerekiyorsa yeniden ısı hesabı yapılarak kazan kapasitesi ve tipi belirlenir.Mevcut kazanların doğal gaza dönüşümü için yapılacak masraflar yeni bir kazan bedelinin % 20 – 30’ u mertebesindedir. Aşağıdaki durumlarda kazanın değiştirilmesi daha iyi olacaktır: 1. 2. 4.Ömrünün sonuna yaklaşmış ise.Mekanik durumu zayıf ise. Bacanın Uygunluğu Doğalgaz dönüşümlerinde dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de dönüşümden sonraki baca daraltılmasıdır. Havalandırma Sistemi ve Kazan Dairesinin Havalandırılması Yanma için gerekli teorik hava ihtiyacından daha fazlası kazan dairesine verilmelidir. Ancak tadilatlı dönüşümden sonraki kazanların verimi. Doğalgaz kullanımında bacanın eski haliyle kullanılması bacada yoğuşmaya neden olur. Bu nedenle baca kesitinin daraltılması gerekmektedir. yeni bir döküm doğal gaz kazanı ile değiştirilmesi daha uygundur. 350 kw gücün altındaki kazanların da dönüştürülmesi yerine atmosferik kazanlarla değiştirilmesi daha ekonomiktir.

) bir servis boşluğu bırakıp.c. Soğuk bölgelerde ve sürekli çalışmayan kazan dairelerinde donma riskine karşı havalandırma panjurları Resim 2. doğal aydınlatma feneri ve cihazların dışarıya alınmasını sağlayacak boşluk da bu kısımda bırakılır. baca kesitinin % 50’ sinden 2 küçük olmamalıdır. yeni kazan almaya göre ortalama 2. Buna göre klasik kazanların doğal gaz dönüşümünün 3 – 5 yıl sonraki maliyeti. arıza nedeniyle ısıtmada kesintiler olabilecektir.Bu süre içerisinde bakım ve tamir masrafı yapılacak. Doğal Gazlı Kazan Dairesinin Havalandırılması Bina altındaki kazan dairelerine taze havanın serbestçe girebilmesi için kuranglez bırakılmalı ve çatıya kadar çıkan bir havalandırma bacası yapılmalıdır. hidrofor vb. Pis hava bacası kesiti en az 200 cm olmalı ve baca kesitinin % 25’ inden az olmamalıdır. idealde kalorifer kazanlarını etrafında toplam kesitinin iki katı olmalıdır. aspiratörün çalışmamamsını sağlayacak elektrikli kilitleme sistemi yapılmalıdır. Kazan dairesi sıcaklığı + 5 ºC’ ye düştüğünde kazanlar çalışmıyorsa bu damper otomatik kapanmalıdır. Vantilatörlerle havalandırma yapılıyorsa. bunun mümkün olmadığı durumlarda havalandırma kanallarla yapılmalıdır. Yine bu kesit 50 kw güce kadar en az 300 cm olmalı bunun üzerindeki güçlerde 2 her kw için minimum kesite 2. Kazan dairelerindeki cihazların dışarıya çıkarılabilmesi için en büyük cihaz boyutunda (kazan boyler.5 cm ilave 2 edilmelidir. d.10: Havalandırma menfezi arkasındaki damperlere oda termostatından kumanda alan bir servomotor bağlanmalıdır. Ancak pis hava baca kesitinin. Hava yanma için gerekli teorik hava ihtiyacından daha fazlası kazan dairesine verilmelidir. en az kalorifer bacası kesitinin yarısı olmasını öneririz. 29 .5 katı daha pahalı olacaktır.5 m / h olmalıdır. vantilatör 3 debisi kw kazan gücü başına 0. genellikle kazanların ön tarafı servis boşluğu olarak bırakıldığı için.3. Doğal havalandırma yapılamayan kazan dairelerinde kazan dairesine hava verecek vantilatör kapasitesi. Mahaller endirekt olarak havalandırılmamalıdır.9: Kuranglez Bina dışında yapılan kazan dairelerinde ise. bunu havalandırma için de kullanmak daha iyi çözüm olabilir. Havalandırma açıklıkları dış ortama direkt olarak açılmalı. brülörlerin toplam fan kapasitesi + aspiratör kapasitesinden % 10 daha büyük olmalıdır. Kalorifer kazanlarının etrafında oluşacak ısının (daha çok kazanların arka kısmındaki duman sandığı ve baca civarında oluşur) dışarıya atılması için havalandırma menfezi kazan sonuna yakın yerde bırakılmalıdır.Bu süre içerisindeki mevcut kazanların fazladan yaktığı yakıt miktarı ise yaklaşık olarak yeni bir bedeli kadar olacaktır. Resim 2. Kesiti en az kalorifer bacalarının toplam kesitinde. kalorifer kazanlarının üstünde havalandırma için boşluk bırakılmalıdır. Ayrıca vantilatör çalışmadan. 2. Bu durumda servis boşluğunun altında cihaz olmamasına dikkat edilmelidir. Temiz hava giriş kesiti.

2) tabii olarak yapılabilir. havalandırma bacası ile (Grafik. Havalandırma menfez ve kanalları korozyona karşı mukavim.5 m.12: Alt menfez Resim 2. DKP sac kullanılması durumunda menfez ve kanallar antipas üzeri yağlı boya ile boyanacaktır. Üst ve alt menfezler mümkün olduğ u kadar mahallin üst ve alt seviyelerine k ı sa devre hava ak ı mı n ı n engellenmesi için birbirlerinden mümkün olduğunca uzak yerleştirilmelidir. Üst havalandırma. malzemelerden imal edilebilir (TS 3419). Sıvı yakıtlı kazanların gaz yakıtlı kazanlar ile aynı kazan dairesinde kullanılması durumunda.45°'lik dirsek eşdeğer uzunluğu 1..Kanal uzunluğu (yatay ve düşey uzunluklar ile dirsek eşdeğer uzunlukları toplamı) 10 m. alınmalıdır. Taze hava veya egzost fanlarının herhangi bir nedenle devre Resim 2. Üst havalandırma menfezi tavandan en fazla 40 cm a ş a ğ ı da. galvaniz. DKP sac v. bakır. Resim 2. üst havalandırma tabii olabilir. kolay yanmayan.1. Alt ve üst havalandırmaların her ikisi de tabii veya cebri (mekanik) yapılabilir.3. ve ızgaralar için eşdeğer uzunluk 0. Tabii Havalandırmalı Sistemler (Atmosferik ve fanlı brülörlü kazanlar) Tabii havalandırmada alt ve üst menfezlerin dış hava ile direkt temas etmesi sağlanmalıdır. bu kazanların da kapasiteleri hesaba dahil edilerek havalandırma açıklıkları bulunmalıdır. 2. Havalandırma kanallarında 90°'lik dirsek eşdeğer uzunluğu 3 m. alüminyum. Alt havalandırma kanalı brülör seviyesine kadar indirilmelidir.11: Vantilatör dışı kalması durumunda brülörün de devre dışı kalmasını sağlayan otomatik kontrol sistemi kullanılmalıdır.b. Tek basma üst havalandırma cebri olamaz.5 m. Kazan dairesi toprak kotunun altında kalıyor ise havalandırma uygun boyutlarda kanallar ile sağlanmalıdır. ve üzerinde ise havalandırma mekanik olarak yapılmalıdır. Alt havalandırma cebri. alt havaland ı rma menfezi dö ş emeden en fazla 50 cm yukar ı da olacak ş ekilde açılmalıdır.13: Üst menfez 30 .

toplam anma ı s ı l gücünün her 1 kW' ı için 0. k ı sa kenar ı n ı n 10 kat ı na kadar olan dikdörtgen a :Menfezin ı zgara katsay ı s ı a=1 a =1.5 m 3 /h olmal ı d ı r.2 Q br :Izgaras ı z :Izgaral ı : Toplam Anma Isı l Gücü (kW) Toplam kurulu gücü 1000 kW'ın üzerine olan kazan dairelerinin havalandırmasında toplam anma ısıl gücünün her l kW'ı için 1.25 :Uzun kenar ı . S A = Q br /3600 Q br: :Toplam Anma Is ı l Gücü (kW) S A :Menfez Kesit alanı ( m2 ) Kazan dairelerinde pis hava at ı ş miktar ı . k ı sa kenar ı n ı n 1. SA: Alt havaland ı rma net kesit alan ı (cm 2 ) F: Menfezin geometrisine bağ l ı katsay ı F=1 F=1 :Uzun kenar ı . Buradan hareketle doğrudan dışarı açılan menfez için gerekli kesit alanı aşağıdaki formül ile hesaplanmalıdır.Toplam kurulu gücü 1000 kW'a kadar olan kazan dairelerinin havalandırmasında doğrudan dışarı açılan menfezler için yeterli kesit alanı aşağıdaki formüle göre hesaplanmalıdır. k ı sa kenar ı n ı n 5 kat ı na kadar olan dikdörtgen F =1. 31 . Buradan hareketle pis hava at ı ş ı için gerekli menfez kesit alan ı a ş a ğ ı daki formül ile hesaplanmal ı d ı r.5 kat ı ndan fazla olmayan dikdörtgen :Dairesel F = 1.1 :Uzun kenar ı .6 m /h hava ihtiyacı vardır.2 :Rüzgarl ı F = 1.

Cebri Havalandırmalı Sistemler Tabii havalandırması mümkün olmayan kazan dairelerinin cebri olarak havalandırılması gerekir.4. Havalandırma için kanatların kullanılması durumunda hesaplamalar için TS 7363 standardı uygulama kuralları dikkate alınmalıdır. Üflemeli brülörler için Alt havalandırma hesabı: Vhava = Qbr * 1.2.4.3.1.6 (m3/h) Sa = Vhava / ( 3600 * V ) (m2) V =Kanaldaki hava hızı (m/sn) Üst havalandırma hesabı: VEgzost = Qbr * 0.6 (m3/h) Sa = Vhava / ( 3600 * V ) (m2) V =Kanaldaki hava hızı (m/sn) Üst havalandırma hesabı: VEgzost = Qbr * 0. olmalı d ır. Atmosferik brülörler için Alt havalandırma hesabı: Vhava = Qbr * 1. Kazan Dairelerinin Aydınlatılması ve Armatürler Aydınlatma sistemi tavandan en az 50 cm.709 * 3.184 * 3.781 * 3. Izgara kafes vb.6 Sü= VEgzost / (3600 * V ) (m3/h) (m2) 3 ile 6 arasında alınmalıdır 3 ile 6 arasında alınmalıdır V =Kanaldaki hava hızı (m/sn) 2. aşağıya sarkacak biçimde veya üst havalandırma seviyesinin altında kalacak şekilde zincirlerle veya yan duvarlara etanj tipi exproof flouresan armatürlerle yapılmalıdır. Doğal Gazlı Kazan Dairelerinin Aydınlatılması 2.lerin göz aralıkları en az 10x10 mm. Cebri havalandırma için gerekli en az taze hava ve egzost havası miktarları brülör tipine ve kapasitesine göre aşağıdaki formüllerden hesaplanmalıdır. 2.304 * 3. olmalıdır.Sü= SA X 0 . V =Kanaldaki hava hızı (m/sn) 5 ile 10 arasında alınmalıdır. Kazan dairelerinde muhtemel tehlikeler karşısında kazan dairesine girmeden 32 . 6 S ü : Pis Hava Atışı için net kesit alanı (m2) Menfez üzeri dikdörtgen deliklerde kısa kenar en az 10 mm.6 (m3/h) Sü= VEgzost / (3600 * V ) (m2) 5 ile 10 arasında alınmalıdır.

Elektrik Tesisatı Ve Topraklama Cihazlar için gerekli elektrik enerjisinin alınacağı elektrik panosu etanj tipi ex-proof olmalı. Bakır elektrotlar veya levhalar toprak içinde düşey olarak bütünüyle yerleştirilmeli. Elektrik dağıtım panosunun kazan dairesi dışında olması durumunda pano ve aksesuarlarının ex-proof olmasına gerek yoktur. toprak üzerinde kalan iletken. boru muhafazası ile kazan dairesi ana tablosuna bağlanmalıdır. ana kumanda panosundan ayırt edilebilecek şekilde ve brülöre yakın bir yere monte edilmelidir. (NötrToprak voltajı ≤3V) Her üç halde. 2 mm.5 m2.4. Ana tablo ile kumanda tablosu ve cihazların topraklamasında kullanılacak topraklama iletkeni ise projede hesaplanmış faz iletken kesitinde veya bir üst kesitte olmalıdır. kumanda butonları pano ön kapağına monte edilmeli ve kapak açılmadan bütanlarla açma ve kapama yapılabilmelidir. sınırlarının altında kalmalıdır. Topraklama tesisatı: a) 0. kalınlığında bakır levha.2. Her kazan dairesi için özel topraklama tesisatı yapılmalıdır.5 m2.dışarıdan kumanda edebilecek şekilde tüm elektriğin kesilmesini sağlayacak ilave tesisat yapılarak kazan daireleri kontrol altına alınmalıdır 2. 33 .25 m boyunda olmalı ve çubuk elektrotların topraklama direnci 20 Q. Kazan ve kazana ait çelik baca için tek bir topraklama tesisatı yapılması yeterlidir. Ø16 mm çapında en az 1. kalınlığında galvanizli levha (sıcak daldırma) veya c) Som bakır çubuk elektrotlar ile yapılmalıdır. b) 0. Brülör kumanda panosu etanj tipi olmalı. 3 mm. en az 16 mm2 çok telli (örgülü) bakır kablo ve iletken pabuç kullanılarak lehim veya kaynak ile doğalgaz tesisatına bağlanmalıdır. Bakır çubuk elektrotlar. Ana pano ile brülör kumanda panosu arasında çekilecek besleme hattı projede hesaplanmış kesitte ve yanmaz TTR tipi fleksible kablo ile yapılmalıdır.5 m boyunda veya Ø 20 mm çapında en az 1. bakır elektrotlar veya levhalar.

6: Brülör elektrik bağlantı şeması . 34 .Şekil 2.

UYGULAMA FAALİYETİ-2 Aşağıda verilen çelik kazanın bölümlerini yazınız 3 1 9 4 7 5 6 2 8 11 10 1234567891011- 35 .

110 ºC B) 140 . 8.Kazan dairesinin dönüşümünde dikkate alınacak aşamalardan aşağıdakilerden hangisi değildir? A) Keşif ve teknik etüt C) Bacanın uygunluğu. D) Ömrünün sonuna yaklaşmış ise.Termostat yandaki şekilde kaç numara ile gösterilmiştir ? A) 4 B) 3 C)2 D) 1 5. B)Kalorifer kazanının uygunluğu D) Kazanın markası ve kalitesi ve dönüşüm.Kazan içindeki buhar ve su sıcaklığını gösteren donanım aşağıdakilerden hangisidir? A) Manometre B) Hidrometre C) Termometre D) Termostat 3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME-2 A. 7.170 ºC D) 190 .OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) VEDEĞERLENDİRME Aşağıda verilen soruları size en uygun gelen seçeneği işaretleyerek cevaplayınız.Kazanların doğalgaza dönüşümü maliyet olarak yeni bir kazan bedelinin % kaçı kadardır? A)% 7 B) %30 C)%50 D) %60 2.Kazandaki su basıncını gösteren donanım yandaki şekilde kaç numara ile gösterilmiştir? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 4.Doğal Gaz ve LPG yakıtlı kalorifer kazanlarında baca gazı sıcaklığı kaç derecedir? A) 100 .150 ºC C) 160 . C) Mekanik durumu çok iyi ise. 1.210 ºC 6.Her kazan dairesi için özel topraklama tesisatı hangi metal ile yapılmalıdır? A) Bakır B) Çelik C) Demir D) Kurşun 36 .Aşağıdaki durumlardan hangisinde kazan değiştirilmez? A) Sistem için çok büyük veya çok küçük ise. B) Uygun bir brülör bulunmayacak tipte ise.

37 . Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz bir sonraki faaliyete geçebilirsiniz. modül sonunda verilen cevap anahtarı yardımıyla kontrol ediniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken kararsız kaldığınız sorular için faaliyetin ilgili bölümüne geri dönerek konuyu tekrar inceleyiniz. Yanlış cevaplarınız doğru cevaplarınızdan fazla ise bu faaliyeti yeniden yapmanızı tavsiye ederiz.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.

Sayaçlar. Araştırmanızı internet ortamında ve bu elemanları satan işyerlerinde yapabilirsiniz. 5.Sayaçlar.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Bu faaliyeti başarı ile tamamlandığınızda ve uygun ortam sağlandığında. 3. bakım ve değiştirilmesine imkân veren yerlere konmalıdır.Sayaç numaratörlerin yükseklikleri. 2. endeksi kolay okunabilir.1. ARAŞTIRMA • Doğal gaz sayaçları ve brülörleri hakkında araştırma yapınız. dış etkenlere karşı korunmuş. konut ve asansör giriş kapılarının üstüne konulmamalıdır 38 .1. 3. malzeme deposu.Gaz sayaçları konut girişine uygun bir yere konulmalıdır.Ticari abonelerde yapı içerisine konulan sayaçların bulunduğu yerler. ilgili memurların kolayca girip muayene edebilecekleri ve göstergeleri kolaylıkla okuyabilecekleri ayrıca görevlilerin gazı rahatça kesip açabilecekleri şekilde aydınlık.yi bina dışında 180 cm. yanıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlere yerleştirilemez. 1. Sayaçlar. Doğal Gaz Sayaçları Tüketilen gazı m3 olarak ölçen cihazlara sayaç denir. Topladığınız bilgileri rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaşınız.Gaz sayaçları kesinlikle balkon. 3. TESİSATI VE BRÜLÖRLER 3.1. şekilde kullanılmamalı ve yakınına patlayıcı ve parlayıcı maddeler konmamalıdır. gıda maddeleri deposu. 4. MERKEZİ SİSTEMDE KULLANILAN DOĞAL GAZ SAYAÇLARI. doğal gaz sayaçlarını ve brülörleri öğreneceksiniz.yi aşmamalıdır. 6. ticari yapılarda konut içine konulmamalıdır. Sayaç Yerlerinin Seçilmesi Sayaçlar nemsiz. yerden bina içinde 220 cm. rutubetsiz ve donmaya karşı korunan ve çok sıcak olmayan (en çok 35 C) yerlere yerleştirilmelidir. çöplük vb. havalandırılan. havalandırılabilen.Kalorifer kazanları için kullanılan sayaçlar kesinlikle kazan daireleri içine yerleştirilmemelidir.

Resim 3.2. Küresel vana 2.2: Rotary sayaç Bu sayaçlar daha çok kazan girişlerine yere yapılmış beton kaideler üzerine monte edilir.2.3: Türbinli sayaç 39 . Esnek bağlantı elemanı 5. 160 m3/h kapasitelere kadar üretilmektedir. Regülatör 4. 3.5 m3/h’den 1. Resim 3.3 Türbinli Sayaçlar: TS 5477’ye uygun olmalıdır.2.2.2. 40 m3/h ile 25. Çeşitleri Doğalgaz tesisatında 3 tip sayaç kullanılmaktadır. Sayaç içinden geçen gazla döndürülen türbin çarkının devir adedi ile geçen gaz hacminin kaydedildiği bir ölçü cihazıdır. Bu sayaçlar 2. Doğalgaz sayacı 6. 2.Körüklü Sayaçlar: TS 5910 EN 1359’ a uygun olmalıdır.2. Filtre 3.1.2.2 Rotary Sayaçlar: Genellikle 40 m3/h’ in üzerinde imal edilen sayaçlar rotary tip sayaçlardır. Sayaç konsolu Şekil 3.3.1: Körüklü sayaç bağlantısı Resim 3.000 m3/h kapasitelere kadar üretilmektedir.1: Körüklü sayaç 3.

Şekil 3. havalandırılabilen.2: Sayaçların konsol ve kaideler üzerine oturtulması 5. 8-Rotary ve türbinli sayaçlar imalatçı katalog ve talimatlarına göre ve yağlanabilecek şekilde yerleştirilmelidir. Montajı Kazan sayaçlarının montajı. ilgili görevlilerin kolayca girip muayene edebilecekleri ve göstergeleri kolayca okuyabilecekleri. 3.65 m3/h’ ve daha küçük kapasitedeki körüklü tip sayaçlar duvara konsol ile daha büyük kapasitedeki 100 ve 160 m3/h’ kapasiteli körüklü sayaçlar yere yapılacak beton kaide üzerine monte edilmelidir. Sayaçlar yanıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlere yerleştirilemez. Körüklü tip sayaç bağlantılarında ön gerilme oluşturmayacak ve değişik tip sayaçların kullanımına imkân sağlayabilecek şekilde esnek bağlantı elemanı kullanılmalıdır. Esnek bağlantı elemanı TS 10878’ e uygun olmalıdır. elektrik sayacı. Bu tip sayaç kullanılması durumunda sayaç öncesinde filtre bulunmalıdır. Vanalar kolay müdahale edilebilir ve açılıp kapatılabilir bir konumda monte edilmelidir. uzağa yerleştirilmelidir. 2.Sayaçlar elektrik anahtarı. Bu vanalarda herhangi bir tehlike anında abonenin veya bir başkasının kolayca kapatmasını sağlayacak şekilde bir açma kapama kolu olmalıdır. duman bacaları üzerine yerleştirilmemelidir.Tüm sayaçlarda sayaç girişine ve 100 m3/h üzerinde tüketime sahip her türlü sayaç çıkışına TS 9809’ a uygun küresel gaz kesme vanası konmalıdır. 7-Sayaçlar.Sayaç ve bağlantı boruları.3. Gaz kuruluşuna kaydı yapılmayan hiçbir sayaç monte edilmez. 40 . buat ve zil gibi elektrikle çalışan alet ve cihazlardan. rutubetsiz ve donmaya karşı korunan çok sıcak olmayan (en çok 35 °C) yerlere yerleştirilebilir. priz. Kullanılacak olan filtrenin gözenek açıklığı 50 µm olmalıdır. sıcak su borularından en az 15 cm. aralık kalacak şekilde duvara yerleştirilmelidir 3-Kazan sayaçlarında sayaçtan önce bir gaz kesme vanası. Kazan sayaç montajlarında uyulması gereken kurallar şunlardır: 1. filtre ve basınç regülatörü mutlaka olmalıdır 4. ayrıca gazı rahatça kesip açabilecekleri şekilde aydınlık. Sayaçlar duvar ile arasında en az 2 cm.Eksenel akışlı türbin çarklı gaz sayacı ve radyal akışlı türbin çarklı gaz sayacı olmak üzere iki çeşidi vardır. ilgili gaz kuruluşu veya yeterlilik verdiği firmalar tarafından yapılır.

12. 2. 4. 1.Merkezi sistemlerde kullanılan sayaçlar kazan daireleri içine yerleştirilmemelidir. 3.G40 (dahil) üzeri sayaçlar rotary veya türbin tip olmalıdır.1. 3.4: Rotary sayaç bağlantısı Rotary tip sayaçlarda giriş ve çıkışta 5D mesafesi bırakılmamalıdır. Vidalı bağlantılı sayaçların sayaç girişinde fleks esnek bağlantı elemanı kullanılacaktır. 9. 3.Sayaçlar yanıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlere yerleştirilemez. Muhafaza kutusu tabii havalandırmayı sağlayacak şekilde olmalı ve sayaç göstergesi okuma penceresi bulunmalıdır.1. 4. Sayaç ve sayaç vanasına gerektiğinde müdahale etmek için sayaç kutusu kilitli olmamalıdır 41 .3: Türbinli sayaç bağlantısı Küresel vana Filtre Türbinli sayaç Flanş Boru Türbinli tip sayaçlarda sayaç giriş ve çıkışında 5D(çapın beş katı) mesafesinde bağlantı elemanı kullanılmamalıdır. Sayaçların Korunması Sayacın bina dışına konması durumunda sayaç ve sayaç hattı elemanları korozyona dayanıklı malzemeden yapılmış bir koruyucu muhafaza içine alınmalıdır. 5. 2.Flanşlı bağlantılarda uygun sızdırmazlık contaları kullanılmalıdır. 10-G4 (dâhil) ile G25(dâhil) arası körüklü tip sayaç kullanılacaktır. 5. Şekil 3. Küresel vana Filtre Rotary sayaç Flanş Boru Şekil 3. 11.2.

Şekil 3. binanın girişine yakın. yakıt deposu bulunan vb. bina ortak mahalli olmayan yerler. Doğalgaz boruları. Ana Kesme Vanası bina dışında bir noktaya konulacak ise havalandırılmış bir kutu içine alınmalıdır. kapıcı dairesi.1.4: Sayaç muhafazası 3.1. Servis hatları çelik veya polietilen (PE) borulardan çekilir. flanşlı ve tam 42 . sığınak. kuru. Gaz borusu hasara uğramayacak bir biçimde korunmuş olmalıdır. Servis Hattı Servis hattı olarak isimlendirilen bina bağlantı hattı. kontrol edilebilecek ve gerektiğinde kolayca müdahale edilebilecek yerlerden geçirilmelidir.5: Sayaçların muhafaza içine alınması Resim 3. Doğalgaz hattı yangın merdiveninin içinden ve bitişiğinden geçirilmemelidir. ana vana. Yalnızca DN 50 dişli vana konulabilir. yalıtım parçası. Doğal Gaz Tesisatı 3. yeterince aydınlatılmış. ( TS 9809 veya TS EN 331 ). yerlerden geçemez (TS7363). gaz teslim noktası ile ana kesme vanası arasındaki hattır. hasar görmeyecek bir noktaya tüm tesisatın gaz akışını gerektiğinde kesip açma işlevini yerine getirecek bir Ana Kesme Vanası konulmalıdır.3. DN 65 ve üzeri çaplardaki ana kesme vanaları. Servis hattı bina dışındaki vana bağlantısı. Doğalgaz bina bağlantı hattı üzerinde(bina ana giriş kapısına mümkün olduğunca yakın ) rahatça ulaşılabilecek. Bina bağlantı hatları binaya.3. kendi kendine havalanabilen ve kolayca ulaşılabilen bir yerinden girmelidir.1. basınç regülatör kutusunu kapsar. Doğalgaz boruları işletme tarafından her zaman kolayca görülebilecek.

Aşağıda hem bina içinde. taşmalıdır. hem de bina dışında bırakılan servis hattının nasıl döşendiğini gösteren şekiller verilmiştir. Koruyucu boru içinde kalan gaz borusunda ek yeri bulunmamalıdır. Doğal gaz hatlarının. gaz borusunun dış çapından en az 20 mm. daha büyük olmalıdır. Koruyucu boru bina dış duvarı içine sıkı ve tam sızdırmaz bir biçimde yerleştirilmeli ve duvarın her iki yüzünden dışarıya doğru en az 20 mm. TS EN 751-2.6: Servis hattının bina içindeki bağlantı detayı 43 . Şekil 3. TS EN 751-3) doldurularak tam sızdırmaz hale getirilmelidir.geçişli küresel vana olmalıdır. Koruyucu boru ile gaz borusu arasında kalan boşluk duvarın her iki tarafından zamanla katılaşıp çatlamayacak özellikte uygun macunla (TS EN 751-1. Koruyucu borunun iç çapı. Servis hattı anma çapı 80 mm’den büyük olan yerlerde bina dışına ikinci bir kapama vanası konmalıdır. Duvar ve döşeme geçişlerinde gaz borusu ve koruyucu borunun eş merkezli olmasına özen gösterilmelidir. duvar ve döşemelerden geçişlerinde koruyucu kılıf borusu kullanılmalıdır.

7: Servis hattının bina dışındaki bağlantı detayı 44 .Servis hattı bina içine girerek burada son bulabileceği gibi. bina girişinde (bina dışında) yapılacak duvar tipi regülatör kutusu veya servis kutusunda da bitebilir Şekil 3.

) Kazan dairelerinde solenoid vana ile irtibatlandırılmış ve üst havalandırmadan daha yüksek bir seviyeye ex-proof gaz alarm cihazı tesis edilmelidir. Kazan Dairesi İç Tesisatı Kazan sayaç çıkışından brülöre kadar olan boru hattına. direkt kazan besleme hattına gaz verilebilir. Hatta verilecek gaz basınçları ise ısı merkezlerinin müstakil olması durumunda kullanım ünitelerine orta basınç hattından. kazan dairesinden çıktıktan sonra. Sayaç Hattı Kolon hattı ile sayaç girişi arasında bulunan hattır. brülör çalışma basıncına uygun bir basınçla girilmelidir. Merkezi ısıtma sistemlerine ait doğalgaz boru hatlarının birleştirilmesi kaynaklı yapılmalıdır.2. Kazan dairelerinde solenoid vana ile irtibatlandırılmış ve üst havalandırmadan daha yüksek bir seviyeye ex-proof gaz alarm cihazı tesis edilmelidir.3.1. oluşabilecek bir gaz kaçağı durumunda gaz alarm cihazından aldığı sinyal doğrultusunda kazan dairesine gaz girişini engelleyecek bir noktaya yerleştirilmelidir. kazan besleme hattı denir. Solenoid vana.3. Flanşlı 45 . Çap ≤ DN 65 Çap >DN 65 Şeklinde olmalıdır. Merkezi sistem sayaç vanası ve sayacı bina dışında veya bina içinde uygun olan bir ortak mahale tesis edilmelidir. Kaynaklı.1. Flanşlı.3. (1 Barın üzerinde basınçla kazan besleme hattına girilmemesi emniyet açısından tavsiye edilir. Konutlarda merkezi sistem tesisatı yapıldığı durumlarda. binanın mutfak ve sıcak su kullanımı için ayrı bir domestik hat tesis edilmelidir. boru çapı brülör kapasitesine göre tespit edilir. Bağlantılar. Vidalı Kaynaklı. Kazan gaz besleme boru hattı. oluşabilecek bir gaz kaçağı durumunda gaz alarm cihazından aldığı sinyal doğrultusunda kazan dairesine gaz girişini (merkezi ısınma tesisi hattı ve domestik hat dahil) engelleyecek bir noktaya yerleştirilmelidir. Merkezi sistem sayaç vanası ile domestik hat vanası arasındaki mesafe 2 m’den fazla değil ise ortak hat üzerine bir AKV tesisine gerek yoktur. (Bu basınç 350 m bardan fazla olmamalıdır. merkezi sistem sayaç vanası ve sayacı tesis edilmeli ve merkezi sistem hattı tekrar kazan dairesine dönmelidir.) Ancak binaların altında bulunan ısı merkezlerine. Eğer sayaç bina dışına yerleştirilemiyor ve merkezi sistem hattı ile domestik hat ayrı ayrı veya ortak tek bir hat olarak kazan dairesinden geçecek ise. Boru hattı üzerindeki ayar kumanda ölçüm ve kontrol cihazlarının dişli bağlantı ile yapılması durumunda TS 61’e uyulmalıdır.Merkezi ısıtma sistemlerine ait doğalgaz boru hatlarının birleştirilmesi kaynaklı yapılmalıdır. 3. Solenoid vana. Ortak hattan ayrılan veya müstakil olarak ilerleyen domestik hat için de bir kesme vanası kazan dairesi dışında ortak mahale tesis edilmelidir.3.

8: Kazan dairesi gaz bağlantı detayları Kazan gaz besleme hattı Resim 3.Şekil 3.5: Kazan gaz besleme boru hattı 46 .

Brülör öncesinin gerekli testlerinin yapılarak boru hattının mükemmel olarak sızdırmaz olduğunun kontrolü yapılmalıdır. hattan geçecek gaz miktarına ve boru hattının uzunluğuna göre boyutlandırılmalıdır.Resim 3. Şekil 3. Brülör Bağlantı Hattı Gaz besleme boru hattı çapı.6: Kazan gaz besleme borularının desteklenmesi 3.1.9: Brülör gaz bağlantı detayları 47 .3.4. Brülörü kolaylıkla sökmek ve kazan kapağını açmak için brülörün yakınındaki boru bağlantısı üzerine rekor bağlantısı gerekir.

Atmosferik brülörler kazanla birlikte blok halinde piyasada bulunmaktadır.2. Elle veya otomatik ateşlenebilir. Doğal Gaz Brülörleri 3. Şekil 3. TS 10624) Relief valf (DIN 3381)(Regülatör ani kapamalı ise) Tahliye hattı (vent) Presostat (Min.7: Brülör gaz besleme hattı 3.Brülör bağlantı hattı Resim 3. Atmosferik Brülörler Konutlarda şofben. Bu tip brülörlerde gaz basıncı konutlarda doğal gaz kullanımında 12 mbar’dır. kat kaloriferi ve fırınlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Brülörün gaz bağlantısında aşağıdaki şekilde görülen bağlantı elemanları kullanılır. Termostatik ısı kontrol ve termoelektrik alev kontrollü tipleri vardır.1. özel kurutma fırınları ile pişirme ocaklarında kullanılır. gaz basınç) (TS EN 1854) Selenoid valf (TS EN 161) Brülör (TS 11391) 48 . Sanayide ise direk sıcak hava ve endirekt sıvı ısıtma üreteçleri. DIN 3386) Test nipeli Gaz basınç regülatörü (TS EN 88.10: Atmosferik brülör gaz yolu bağlantı elemanları 12345678910- Küresel vana (TS EN 331) Manometre (musluklu) (TS 827) Gaz filtresi (TS 10276.1.

Bu brülörlerde verimi yükseltmek amacıyla yakma havasının 20-400 ºC arasında yükseltilmesi mümkün olduğu gibi. gaz basınç) (TS EN 1854) Selenoid valf (TS EN 161) Brülör (TS 11392-11393) 49 .11: Atmosferik brülör çalışma şekli 3. TS 10624) Relief valf (DIN 3381)(Regülatör ani kapamalı ise) Tahliye hattı (vent) Presostat (Min. Üflemeli brülörlerde kapasite değişimine göre yakıt ve hava oranları ayarlanabilir.12: Üflemeli brülör gaz yolu bağlantı elemanları 1234567891011- Küresel vana (TS EN 331) Kompansatör (TS 10880) Test nipeli Gaz filtresi (TS 10276. basınçlı gazın bir lülede genleşmesi sırasında enjeksiyon prensibiyle çevresinden emdiği birincil hava ile karışarak yanmanın sağlanması ve termik olarak ısının yükselen gazlar yerine açık olan yakıcının altından emdiği ikincil hava ile yanma prensibiyle çalışır. Şekil 3.Atmosferik brülörler. Şekil 3. DIN 3386) Manometre (musluklu) (TS 827) Gaz basınç regülatörü (TS EN 88. Atmosferik brülörün çalışma prensibi aşağıdaki şekilde görülmektedir. Üflemeli Brülörler Yakma havasının ek bir fan ile basınçlandırılarak çok sayıda özel olarak açılmış delikten (nozuldan) yakma havasına verildiği brülörlere üflemeli brülör denilmektedir. kazan ve baca arasına ısı geri kazanım üniteleri konulması da mümkündür.2.2.

İki Kademeli Brülörler I) Basit iki kademeli Doğal Gaz Brülörleri Daha iyi bir ayar hassasiyeti ile kazanlarda başlangıç titreşimini önlemek amacıyla tercih edilirler. karışımı basınçla içeri doğru ittiğinden alevin geri tepmesini önler. 50 .2.hava karışımını brülöre belirli oranlarda temin eder.Üflemeli brülörlerde kullanılan fan ortamdan yakma havasını sağlamanın yanı sıra oluşturduğu basınç ile yanma hücresinin karşı basıncını da yener.2. Hava klapesi ise gaz akışına uygun olarak bir servomotor sayesinde hareket ettirerek yeterli hava verilmektedir.1. Şekil 3. Yanma türbülatör önünde başlar ve yanma hücresinin içinde devam eder.Yüksek bir hızla hava ve gaz karışarak türbülatör de bir dönme hareketi verilir ve yanma odasına gönderilir.2. II) Basınç Dengeleme Regülatörlü İki Kademeli Doğal Gaz Brülörü Bu tipte uç nokta ayar konumunun sağlanmasında diğer tiplerden farklı olarak.2.2. Üç nokta ayar konumu "kapalı yük-tam yük" sayesinde brülör. 3. gaz yolu armatürleri içinde yer alan selonoid valfle birleşik çalışan basınç dengeleyicisi sayesinde yapılmasıdır. Gaz yolu armatürleri gaz . Kapasite ayarı kapalıaçık olarak sıcaklığa bağlı yapılır.13: Üflemeli brülörün çalışma şekli 3. Üflemeli brülörlerde kullanılan türbülatör sürekli olarak hava ve yakıtı birleştirerek yanma stabilizesini sağlar. çalışmaya önce yarım yükle başlar ve ısı ihtiyacına göre tam yüke çıkar veya tekrar zayıf yüke döner. Isı ihtiyacı yarım yükteki ısı üretiminden az ise brülör durur. İstenilen sıcaklık sağlandığında brülör duruşa geçer. Tek Kademeli Brülörler : Bu brülörler küçük kapasiteli merkezi ısıtmalarında kullanılmaktadır. Bu tipte gazın "kapalı-yarım yük-tam yük" olarak akışını gaz yolu armatürü içinde yer alan iki kademeli selonoid vana sağlamaktadır.

2. ikincisi gaz hattına üçüncüsü ise kazan yanma odasına bağlanmaktadır. Ön ateşlemenin başlaması ile.3. gaz ve hava miktarı oransal ayarlanmaktadır. Özellikle büyük kapasiteli brülörlerde ilk yanmanın yarım yükte başlaması da kazan vuruntusu ve titreşimlerini önleyememekte bu sebeple kademesiz. Aynı şekilde gaz debisindeki düşme ve artmada bu durum ikinci impuls hattı sayesinde yine dengeli bir konuma ulaşır. 3.P kontrolü sayesinde kademesiz oransal kumanda şekline dönüşmektedir.2. servomotor kumandalı hava klapesi yarım yük açılır. oransal brülörlerin kullanılması güvenilirlilik açısından gerekli olmaktadır. Bu sayede her yanma noktasında en uygun ve mükemmel yanış ayarlarına ulaşılarak yakıttan tasarruf imkanı da elde edilmektedir. Daha sonra tam yüke geçerken servomotor hava gaz geçişine tam yükteki debiye geçer. Brülör tam kapasitede iken durma noktasına bu işlemin tersine geriye doğru uygulanarak yapmaktadır. ya da açık konumdadırlar ve sadece emniyet görevi yaparlar. Bu sistemde selonoid vanalar ya kapalı.Bunlardan birincisi fan havasına. Ön ateşlemenin başlaması ile birlikte servomotor hava klapesini ve buna bağlı bir kolla da gaz memesindeki yolu açarak yarım yükte yanma başlatmakta ve ısı gereksinimine gere servomotor hareket ederek hava klapesini ve meme yakımı birleşik olarak tam açmakta ve tam yüke geçmektedir. 51 . III) Kaymalı İki Kademeli Doğal Gaz Brülörleri Bu tipte ise gaz/hava birleşik ayar düzeneği sayesinde. Oransal Doğal Gaz Brülörler İki kademeli ayarlama sistemlerine ilave edilen sıcaklık (termostat) veya basınç (presostat) dedektörlü . Bu tip brülörlerde yanma artık yarım yükte değil de başlangıç yükünde gerçekleşmekte ve tam kapasiteye kayarak ulaşmaktadır. Fan havası birinci kontrol hattı sayesinde regülatörü etkiler ve gazın geçişi yarım yüke uygun bir debide akışa başlar.

1.1. 52 .3.3.3.3 Doğal Gaz Brülörlerinin Donanımları 3.1.3.Şekil 3. Gaz Basıncı Kontrolü-Gaz Presostatı Gaz basıncı kontrol cihazları gaz basıncını kontrol eder ve gaz basıncının alt ve üst sınırların dışına çıkması halinde devreyi kapatır veya tekrar açar. Gaz Basınç Ventilleri 3. 3.14 : Üflemeli brülör elemanları ve kesit şekli 3.2.3. Gaz Basınç Ayarı – Gaz Basınç Regülatörü DIN 4756 ve DIN 4788’e göre brülörden önce gaz basıncının sabit kalması için basınç ayarlayıcısı. Gaz ayarlayıcısı mümkün olduğu kadar brülöre sabit basınçta gaz gitmesini sağlar.regülatörü – bulunması şarttır.1. Gaz Manyetik Vanası Herhangi bir ayar bozukluğu veya arıza durumunda gaz akışını otomatik olarak keser. 3.1.

Yangın emniyet vanasının içinde bilye kapamalı ısıl yay bulunup 70ºC sıcaklıkta gaz akışını keser.3. 3.4.2.2.1. 3.3.3.3. Şekil 3. sayaçları ve tesisat ek yerleri kaçırmaya başlar.3.3. Türbülatör: Havaya gerekli türbülansın ve yönün verilmesini.3.2. gaz ile havanın mükemmel karışımını sağlar. Gaz Emniyet Firar Vanası Gaz devresindeki ayar cihazlarında ve özellikle brülörden önce çıkan basınç artmalarını önlemek için kullanılır. Gaz basıncı belirli bir değerin altına düşünce gazı keser ve brülörü durdurur .16: Hava ayar klapesi Şekil 3.17: Yanma havası ayar 53 . Minimum Gaz Basınç Presostatı Gaz basıncını kontrol eden güvenlik elemanıdır. 100 mbar olan büyük giriş basınçları için öngörülmüştür. Yangın Emniyet Vanası Gaz tesisatının bulunduğu yerde yangın çıkmasından 10 dakika gibi çok kısa zaman sonra yüksek sıcaklık nedeniyle gaz vanaları. Türbülatör ayarı yandaki şekilde görülen ayar vidası ile yapılır. Hava Klapesi: Hava geçiş miktarını ayarlar. Brülörün fanını kapakları açarak prinç tel fırça ve basınçlı hava ile temizleyiniz. Testlere göre 1000 ºC’ye kadar iki saat süreyle ısıdan etkilenmez. 3. Şekil 3.1. Verimli yanma sağlayabilmek için yanma başlığı ve türbülatörün ölçülere uygun ayarlanması gereklidir. Gaz/ Hava Ayar Ünitesi Fan: Yanma için gerekli havayı sağlar. Gaz kaçak Kontrol Üniteleri 3. Türbülatörü Pirinç tel fırça ile temizleyiniz.2.15: Türbülatör borusu ayarı Hava Klapesi Ayar Grubu: El ile kumanda edilerek yanma havası debisini ayarlar. Ayrıca gaz basınç regülatörlerinde iyi bir kapanma olmaması nedeniyle meydana gelen yüksek basınç içinde gereklidir.

Ateşleme Sistemi Ateşleme Elektrotları: Ateşlemeyi sağlarlar. Üç adet elektrot bulunur. Fotosel Yerine) İyonizasyon elektrotları alev oluşmazsa beyine kumanda ederek gazı kapatır.7. Hava takip sistemleri Hava Basınç Presostatı: Fan tarafından tedarik edilen yanma havasının basıncının yetersiz kalması durumunda brülörü durdurarak güvenliği sağlar. Üzerindeki hava kanalları ve salyangoz formu ile kazan yönünden hava emişini gerçekleştirir. Brülörün Diğer Donanımları 1. Alev Takip Sistemi (İyonizasyon Çubuğu. Hava klapesinin ayarını yanma başladıktan sonra yapınız.2.3. Şekil 3.vidası Brülörü işletmeye alırken ilk çalıştırmada havayı kısıp çalıştırınız. 3. Brülör elemanlarını üzerinde taşır. 54 . Gözetleme Camı: Elektrotları taşır. Yukarıdaki göstergede görülen 1 değeri klapenin kapalı 6 değeri ise tamamen açık olduğunu gösterir.4.18: Ateşleme ve iyonizasyon elektrotları 3.Brülör Gövdesi: Alüminyum enjeksiyon dökümdür.3 konumlarına getirildikten sonra sıkılır ve ayar yapılır.5. 3. Yandaki şekiller vasıtasıyla türbülatör ile elektrotlar arasındaki ölçülerin doğru şekilde konumlandırıldığı kontrol edilir. yanma başlığına gaz geçişini sağlar.3. Türbülatörün hassas ayarını sağlar.6. Yanma borusunun uzatılması ayar vidasının gevşetilerek 1.İç Kapak: Alüminyum enjeksiyon dökümdür.3. Yanma Başlığı: Üzerindeki hava geçiş formu ile kapasite ayarını sağlar.3. İki adet ateşleme ve bir adet iyonizasyon elektrotu vardır. 2. Ateşleme Trafosu: 220 volt ve 18 kV çalışarak elektrotlardaki ateşlemeyi sağlar. 3. Verimli yanmayı gerçekleştirir.

Sıvı yakıt brülörlerinde yakıtın belirli sıcaklıkta ve akışkan halde gelmesi gerekir.3. Pilot alevi kontrol eden sistemler daha çok atmosferik brülörlerde kullanılır. Doğal gaz brülörlerinde yakıtta böyle bir özellik istenmez. B u düzen alevi sürekli kontrol ederek.5’de 7 poz numarası) bağlanacak olan tüm kablolar brülör üzerindeki kablo rakorlarından geçirilmelidir. atmosferik brülörlerde gaz iyonizasyon düzenleri ile veya üflemeli brülörlerde ultraviyole düzenler ile gerçekleştirilir. Aşağıda verilen bilgiler ve şemalar birkaç üretici firmadan alınmıştır.8.Kazan Bağlantı Flanşı: Brülörün kazana bağlantısını sağlar. herhangi bir sönme durumunda ana gaz emniyet vanasını kapatmalıdır. 18.Kapak Tespit Pimi: İç kapağın gövdeye kolayca sökülüp takılmasını sağlar. Alevin mavi donuk rengi dolayısı ile farklı bir alev emniyet düzeni kullanılmalıdır.Kumanda Beyni: Brülörü belli bir programa göre çalıştırır. 17. iç kapak üzerindeki ekipmanların korunmasını ve havayı yönlendirmesi ile soğumasını sağlar.Soket: Brülöre gelen elektrik bağlantılarının kolayca sökülüp takılmasını sağlar. pilot alevi kontrol edenler ve ana alevi gözleyenler olarak ikiye ayrılır. 19. Normal çalışma sırasında brülörün alev kontrolünü yapar. 3. Alev arıza nedeniyle söndüğünde brülörü hemen durdurur. Doğal gazın herhangi bir kaçak durumunda patlaması durumunda çevreye verdiği zarar çok fazladır.Brülör Motoru: Özel tasarımlı monofaze motordur.Multiblok: Filtre. Sıvı Yakıtlı Brülörlerle Doğal Gaz brülörünün Karşılaştırılması Doğal gaz brülörlerinde sıvı yakıt brülörlerinde kullanılan fotoseller kullanılamaz.3. 12. Topraklama iyi yapılmalıdır. 55 .Bu kompakt dizayn. Elektrik bağlantılarında kesinlikle nötr ile fazın yerini değiştirmeyiniz. Doğrudan alevin gözlenmesi. Sıvı yakıt brülörlerinin yakıttan dolayı arızalanmalarına sık rastlanır. Panoların Donanımları Pano Brülör Hattı Elektrik Devresi Brülör elektrik bağlantıları üretici firmanın vermiş olduğu montaj ve kullanım kılavuzundaki şemaya göre yapılmalıdır. Besleme hattı kabloları ile emniyet ve çalışma termostatları veya presostatlarının bağlantısı elektrik şemasına uygun olarak yapılmalıdır.Ön Kapak: Brülör gövdesinin emdiği havayı salyangoz formuna gönderir. Brülör Kumanda Panoları.7. Brülör üzerindeki soketlere ( Şekil 2. Doğal gaz sistemlerinde alev emniyet düzenleri. 3. 8.7. vana ve minumum gaz basınç presostatının birleşmesinden oluşan kompakt bir ünitedir. 11. Kumanda panosu içinde ayar değişikliği üretici firmaya danışılarak yapılmalı ve kontrol panosu şebekeden ayrılmalıdır. Sigorta ve anahtarlama elemanlarının montajı standartlara ve gaz kuruluşlarının kurallarına uygun olarak yapılmalıdır. 10. regülatör.Dış Kapak: Brülörün sessiz çalışmasını. Termo elektrik prensiple çalışan bu sistemler pilot alev söndüğünde ana gaz vanasını kapatırlar ve daha çok küçük yakıcılar için kullanılırlar. minimum basınç dönüşümü ile maksimum debiyi sağlar. Merkezi sıcak su kazan sistemlerinde ve üflemeli brülörlerde ise ana alev gözlenir.

19: Brülör elektrik bağlantısı TR: 2. Kademe çalışma sayacı IN: Brülör manuel durdurma düğmesi X4: 4 kutuplu soket X6: 6 kutuplu soket X7: 7 kutuplu soket PG: Minimum gaz basınç presostadı S: Arıza sinyali Şekil 3. TL: 1.Kademe çalışma sayacı h2: Brülör 2.8: Brülör elektrik bağlantıları ve soketler 56 . kademe termostat ( eğer brülör tek kademeli çalışma şekline ayarlanacaksa. T6 ve T8 terminalleri arasına köprü atarak TR’yi devre dışı bırakınız). Resim 3.Elektrik bağlantı şemaları üzerindeki sembollerin anlamları aşağıda açıklanmıştır. kademe termostat TS: Emniyet termostatı VR: Ayar selenoidi VS: Emniyet selenoidi Monofaze brülörün besleme hattı üzerinde bir adet 6A otomatik şalter kullanılmalıdır. h1: Brülör 1.

21: Şebekenin brülör elektrik soketine bağlanması 57 . Kablo eklerini sıkı şekilde yapınız ve yalıtınız. Soketlerden gevşemiş olanları sıkıştırınız.Şekil 3.20: Brülör elektrik detay şeması Hasar görmüş kabloları değiştiriniz. Şekil 3.

UYGULAMA FAALİYETİ-3 Şekil 2.2: Üflemeli brülör gaz yolu bağlantı elemanları 58 .

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME-3 A. Atmosferik brülörler kazanla birlikte blok halinde piyasada bulunmazlar. (D) (Y) 1. Tek kademeli brülörler küçük kapasiteli merkezi ısıtma sistemlerinde kullanılmaktadır (D) (Y) 9. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Servis hattı olarak isimlendirilen bina bağlantı hattı. (D) (Y) 7. Gaz Manyetik Vanası herhangi bir ayar bozukluğu veya arıza durumunda gaz akışını otomatik olarak açar. (D) (Y) 10 Besleme hattı kabloları ile emniyet ve çalışma termostatları veya presostatlarının bağlantısı elektrik şemasına uygun olarak yapılmalıdır. Kalorifer kazanları için kullanılan sayaçlar kesinlikle kazan daireleri içine yerleştirilmemelidir (D) (Y) 3. İyonizasyon elektrotları alev oluşmazsa beyine kumanda ederek gazı açar. Fan yanma için gerekli havayı sağlar (D)(Y)8. Yanlış cevap verdiğiniz yada cevap verirken kararsız kaldığınız sorular için faaliyetin ilgili bölümüne geri dönerek konuyu tekrar inceleyiniz. (D) (Y) 4. Kazan sayaç çıkışından brülöre kadar olan boru hattına. kazan besleme hattı denir (D) (Y) 6. (D) (Y) 5.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruları doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz bir sonraki faaliyete geçebilirsiniz. modül sonunda verilen cevap anahtarı yardımıyla kontrol ediniz. Tüketilen gazı metre olarak ölçen cihazlara sayaç denir (D) (Y) 2. gaz teslim noktası ile ana kesme vanası arasındaki hattır. 59 . Yanlış cevaplarınız doğru cevaplarınızdan fazla ise bu faaliyeti yeniden yapmanızı tavsiye ederiz.

1. Doğal Gazın Güvenli Yakılması. Su sertliğinden emin değilseniz kontrol ettiriniz.1. 4.1. Bu nedenle kaçak halinde tavana doğru yükselir. Bu nedenle doğalgaz tesisatı ve cihazı bulunan yerlerde gaz alarm sistemlerinin kullanılması gerekmektedir. talimatlara uyabileceksiniz. Gerekli Emniyet Tedbirleri 4. Elektrik Tesisat Ve Donatılarının Emniyeti Kazan dairesinde bulunan ana enerji panosu etanj tipi ve ex-proof olacak pano içerisine her cihaz için V otomat sigortalar konulacak. Isıtıcı Akışkan Emniyeti Sistem standartlara uygun su ile doldurulmalıdır. Doğalgaz zehirli değildir. Bu tortu ve pislikler sirkülasyon pompası için son derece zararlıdır.ÖĞRENME FAALİYETİ–4 AMAÇ Bu öğrenme faaliyetini başarı ile tamamladığınızda ve uygun ortam sağlandığında. GEREKLİ EMNİYET TEDBİRLERİ. Havaya göre yoğunluğu 0. her cihaz için pako şalterler pano ön kapağına monte edilecek. Havadan hafif olması nedeniyle mevcut doğal yada cebri havalandırma ile LPG'ye kıyasla çok daha kolay tahliye edilebilir ve gaz kaçak kontrol sistemleri daha kolay ve ekonomik dizayn edilebilir.58-0. Doğal Gaz Emniyeti Doğalgaz normalde kokusuzdur ancak sızıntı halinde fark edilebilmesi için kokulandırılır.79 arasında olup (Hava=1) .1. PERİYODİK BAKIMLAR VE TALİMATLAR 4.2. DOĞAL GAZIN GÜVENLİ YAKILMASI. ancak hava ile %5-15 oranında karıştığında patlama özelliğine sahiptir.1.3.Kazana ve tesisata basılacak su muhtevası içinde tortu. periyodik bakımlar ve talimatların neler oldukları ile ilgili araştırma yapınız elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. havadan hafiftir. ARAŞTIRMA Doğal gazın güvenli yakılması. Ayrıca aşırı kireçli sular için 60 . mutlaka doldurma borusu girişine filtre takınız. gerekli emniyet tedbirleri. gerekli donanımı kullanarak doğal gaz kazanını güvenli yakacak . Sistem topraklanmalıdır.. pislik ve istenmeyen katı partiküller bulunmamalıdır. 4.emniyet tedbirlerini alacak ve periyodik bakımları yapacak.. 4.. Suyun temiz olmadığından şüpheleniyorsanız.

Selonoid valf için iki ayrı renkteki kabloyu valfin iki ucuna ayrı ayrı bağlayınız..1. Sistemdeki gerekli tüm vanaları açık konumuna getiriniz.1: Alarm cihazı sahip son sistem elektronik teknolojisiyle uyumlu kombine cihazlardır.tesisata kireç tutucular takılmalıdır. Gaz alarm cihazlarında kontak veya anahtarlama için kullanılan röleler. Her türlü konut ve işyeri için çok fonksiyonlu kullanım alanı istenildiğinde (12 V 24 V 220V) çift kontak çıkışlı (normalde açık-normalde kapalı) solenoid valflere kumanda edebilen üçüncü bir cihazı devreye sokabilen veya çıkaran fonksiyonlara Resim 4. Ayrıca kontrol ünitesi için anahtarlama görevi de gören elektrik ile çalışan bir cihazdır.4. Cihaz kontak çıkış uçlarında 220 V elektrik vardır. Cihaz’ın kontak çıkış uçlarını valf ve benzeri cihazlara bağladıktan sonra prize takınız. Cihaz çalışır durumda iken (Güç beslemesi halini) gösteren yeşil renkte. 4. kıvılcım korumalı kapalı tiptir. 7. Cihaz gazı aldığı anada sesli alarma geçer ve kırmızı led (alarm) yanar. 2. 3. 4. Cihaz üzerindeki sarı led (fault) sensör arıza durumunda sürekli yanar 61 . Sistemdeki su sıcaklığını veya buhar istenen değerin üzerine çıkmasına izin vermeyiniz. Cihazı test etmek için çakmak gazı kullanabilirsiniz. gösterge lambaları bulunmaktadır. Cihazın gaz algılama süresi (kalibrasyon) olan 20 sn.oğalgaz için tavandan 5-15 cm aşağıya LPG için yerden 15-25 cm yukarıya monte ediniz. 1. Cihazın kontrol ve testi aşağıdaki gibi yapılır. arıza durumunu gösteren sarı fault renkte. alarm durumunu gösteren kırmızı renk. DİKKAT ! . Her iki sinyalde ancak hacim içerisindeki gaz yoğunluğu önceden belirlenmiş olan alarm seviyesinin altına indiğinde kesilecektir. 6. Alarm Sistemleri Alarm sistemleri elektronik teknolojisi kullanılarak tasarlanmış olan her türlü konut işyeri ve benzeri yerlerdeki gaz kaçaklarını tespit ederek sesli ve ışıklı uyarı verir. TSE standardı TS-EN 50194’e haiz olan A tipi (alarm + kontak çıkışlı) TSE standartlarına göre ayarlanmış cihazdır. Sensörler yarı iletken tiptedir. Doğalgaz ve LPG yoğunluğu önceden ayarlanmış alarm seviyesinden yüksekse görsel-işitsel bir alarm sinyali verir. 5. Prize taktıktan sonra yeşil led (power) yanar. beklenmesi gerekir.

Doğal Gazlı Kazanların ve Gaz Tesisatının Periyodik Bakımları 4. alarm tesisatı ve doğal gaz tesisatında bir problemin olup olmadığı kontrol ettirilmelidir. Tesisatın suyu tamamlanmalıdır. Mevsim Başında Yapılacak Bakımlar 1. alınacak olan talimatlardır. elektrik tesisatı.1: Alarm cihazı bağlantı şeması 4. 2. 62 .2.2. Dolaşım pompasının elle kolayca dönüp dönmediği muayene edilmelidir.2. 6. Kazandan bacaya olan kısımla baca kontrol edilmelidir. 4. Ana yetkili müdürlüklerin uygun gördüğü zamanlarda doğalgaz kaçağı.2. Haftalık-Aylık-Yıllık Bakımlar Doğalgazlı kazanlarda her bölgenin ana yetkili doğalgaz dağıtım müdürlüklerinin talimatları alınmalı buna göre kazan çalıştırılmalıdır. 5. Mahalli gaz dairesinin belirlediği alt üst havalandırma sağlanmalıdır. Izgaralar gözden geçirilmelidir.Şekil 4. Ateşçi takımlarının tamam olup olmadığını ve kazan üzerinde bulunan teferruatın faaliyete hazır olup olmadığı kontrol edilmelidir.1. Doğalgaz kazan borularında aşırı kirlenme yapmadığından normal periyodik bakımını yapınız. Geçerli işletme talimatları. Havalandırma menfezleri kapatılmamalıdır. Dolaşım pompasını çeviren elektrik motoruna ait sigortalar kontrol edilmelidir 4. 3.

Kazan sıcakken su ilavesi yapmayınız. Arıza durumunda ilgili brülör firmasının el kitapçığındaki arıza prosedürleri yerine getirilmelidir 18. 10. Emniyet ventili hem kazanın üzerinde hem de vana görmeyen başka bir yerde(genleşme tankı bağlantısı v. renkli sıvının içine daldığı kovanı sıvı yağ 6.. ana gaz vanasını kapatıp yöneticiye haber verip gaz ölçüm servisini çağırınız.5 bar. 27.3. Kazana giren ve çıkan devreler üzerindeki vanalar açık bulundurulmalıdır. 2. Brülör yılda bir kez ehil bir teknisyene kontrol ettirilip gerekli bakım ve ayarları yetkili servise 25. Gaz basınç regülâtörünün ayarını kontrol edin. 4. Çalışıp çalışmadığı uygun basınçlarda açıp açmadığı yetkili servis ve yetkili kullanıcılarla devamlı kontrol edilmelidir. 63 . 11. Gaz filtresini ve hava fanını temizleyip test ediniz. Kazan izole saçlarında ve kazanda tamire muhtaç kısımlar varsa giderilir ve bakımları yapılır. çatı havalık tüpü ile kazan dairesi döşemesi arasındaki yüksekliğe (metre). Dış hava sıcaklığının 15°C altında olması durumunda. 3. Kazan termostatı vasıtasıyla suyun sıcaklığı dış sıcaklığa göre ayarlanmalı ve kontrol edilmelidir. yaptırılmalıdır 26. 3. 19.2. Kalorifer kazanının genleşme tankına ve emniyet ventili bağlantısında kesinlikle hiçbir akış kesici vana olmamalıdır. Uygun yangın tüpü bulundurunuz. Gaz detektörünün çalıştığını kontrol ettiriniz. Eksikse ilave ederek suyun basıncını ayarlayınız. 5. 5. Bu termostat azami sıcaklık kontrolü limit termostatı olarak çalıştırılacaktır 15. Kazan çalışmaz iken su soğuk iken işletme basıncının yaklaşık 5 mss fazla olarak ayarlanabilir. Kazan işletmesini sıcaklık cetveline göre yapın. (ısı iletimi daha doğru ölçülür) 7. Gaz kokusu hissettiğinizde sistemi durdurup. 8. 24. Fotoseli ve brülörü her hafta kuru ve temiz bir bez ile siliniz. Kapalı genleşme deposu basıncını eksikse portatif hava kompresörü ile ayarlayınız. brülör düğmesi açık duruma getirilmeli. Üç katlı bir binada yaklaşık 20+5=25 mss yani 2. 23. Kazan dairesinde brülörün yanma havasının akışına engel şeyleri ortadan kaldırınız 9. iç ortam sıcaklığı 20°C den yukarı olmayacak şekilde yakın. Kazan dairesinin duvar ve döşemesinin ıslanmasına engel olunuz. mümkünse gaz tesisatına dayanımlı elektrik sistemi kurdurunuz. dolaşım pompa basıncı (metre ss) ilave edilerek bulunur 4. 20. Mevsim sonunda yapılması gereken hazırlıklar 1.b. Hava ve gaz proses tatlarının ayarlarını kontrol edin. gibi) iki adet yedekli olmalıdır. Kazan içindeki ateş artıkları dışarı çekilir. Genleşme deposunun çürüyüp çürümediği gözden geçirilir. Kazanı yakmadan önce tesisatın su seviyesini hidrometreden kontrol ediniz.Basınç fazla ise supaptan ayarlayınız.1. 22. 28. Kapalı genleşme deposu hava basıncını. 13. Tesisat pompalarının bakımları yapılır. 12. Kazan termometresinin sağlamlığını kontrol edin. 2. Brülörü çalıştırmak için ana tablo şalteri açılmalı. vanası açılmalı ve dolaşım pompaları çalıştırılmalıdır 17. 21. 4. Ateşleme ve iyonizasyon elektrotlarının pozisyonunu kontrol edin. doldurun. Ark yapabilecek elektrik tesisatını exproof olacak şekilde yenileyin. 14. Selonoid vanalarda gaz kaçağını kontrol ediniz. gaz 16. Ancak bunlar örnek olarak verilmiş olup yaklaşık değer olup yetkili servislerce ayarlanmalıdır. Kazan durum boruları tamamen temizlenir.

yakılan doğalgazdan istenilen enerji tam anlamıyla elde edilebilmektedir. Kazan ve brülör sistemlerinde en uygun ve ideal yanmayı sağlayacak iki temel faktör vardır. Bu iki ayarın sürekli olarak maksimum ve minimum değerler arasında dengesi sağlanarak.2: Baca gazı ölçüm cihazı Kazan içerisinde tam. hava/oksijen fazlalığının en düşük seviyeye çekilerek. Bu şekilde yapılan ayarlamada mavi alev rengi tam değerler bilinmemek kaydıyla uygun yanmaya yakın bir yanışı. bu şekilde oluşan bu dengesiz yanma sebebiyle yine enerji kaybı ortaya çıkacaktır. Yıllık Baca Gazı Analizleri Ve Baca Bakımları Baca Gazı Analizi ve Emisyon Ölçümü doğalgaz yakan cihazlarda doğalgazın yakma standart ve normlarına uygun şekilde yanıp yanmadığının elektronik ölçüm cihazıyla ölçülmesidir. Baca Gazı Analizi ve Emisyon ölçümü ile O2.2. ancak Baca Gazı Analizi ve Emisyon ölçümü sayesinde anlaşılabilmektedir. Yanmanın gerçekleştiği sistemde hava ayarı dengeli bir şekilde ayarlanarak doğalgazın yanması için gerekli olan havanın en uygun şekilde ayarlanması gerekir. diğer bir deyişle fakir yanmayı. CO. kazan içerisinde yakıtın en ideal şekilde yanma işlemi gerçekleştirilir. ısı kaybının en düşük seviyede tutulması ile sağlanır. tüm tesislerde çevre bilinciyle hareket ederek bu limitleri göz önünde bulundurmalı ve kullanmakta oldukları ısıtma sistemlerinin emisyonlarını kontrol altında tutmaları gerekmektedir. portakal rengi alev eksik yanmayı ve karbonmonoksit oluşumunu. Doğalgaz yakan cihazlarda en uygun yanma değerinin anlaşılabilmesi ne yazık ki gözle yapılan ayarlarla mümkün değildir. yanma tam olarak gerçekleşemeyeceği için ortaya yüksek miktarlarda karbonmonoksit çıkar. Yalıtımlar kontrol edilir. 4. atölye fırın vb. Tüketici dostlarımız mesken. uygun ve ideal yanma için maksimum ve minimum değerler arasındaki bu dengenin sağlanabilmesi. Bu şekilde meydana gelen yanmada gözleri yaşartan ve genzi yakan bir gaz oluşumu meydana gelir ve bu oluşan gaz insan sağlığını tehdit ettiği gibi doğalgazın yanmadan kazan bacasından atmosfere atılması demektir. Diğer bir konu eğer hava klapeleri gereğinden fazla açılırsa. Fakat ortama verilen fazla hava sebebiyle ısıtma sisteminde soğuma meydana gelecek. Bozulan yerler yenilenir. Bu da yanma veriminin kötü olduğunun. En yüksek yanma verimi. Buda enerji kaybını minimuma indirmek demektir. ikincisi de hava ayarıdır. Bu ölçüm ile yanma verimliliği en uygun ve ideal şekilde ayarlanabilmekte.4. yani doğalgazdan elde etmek istediğimiz enerjiyi elde edemediğimizi ve yakıtın yakılamadan bacadan sokağa atıldığının bir göstergesidir. Buna da zengin yanma denmektedir. bina. Emisyon değerlerinin sınırı. fabrika. TC Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde tanımlanmıştır. 64 . baca sıcaklığı ve yanma verimliliği gibi değişkenler ölçülerek sistemin maksimum yanma verimi ile minimum verim kaybı kontrol altına alınır. yani yanmanın olduğu yanma odasına gereğinden fazla hava/oksijen girişi sağlanırsa bu defa da açığa karbonmonoksit çıkartılmış olur. Şayet yanmanın gerçekleştiği ortama az miktarda oksijen girerse. CO2. Birincisi yakıt ayarı. Yani teorik olarak yanmanın oluştuğu ortamdaki doğalgaz tam anlamıyla yanmamış olacaktır. Resim 4. kısa ve mor renkli alev ise yakıtın tam anlamı ile yakılamamasını ifade eder. Gözle yapılan ayarla kazan içerisinde oluşan alevin rengine bakılarak yaklaşık bir ayar yapılabilir.6.

Unutulmamalıdır

ki…!

Enerji zor kazanılır, bilinçsiz kullanımlar sebebiyle de kolay kaybedilir. Enerjiyi bilinçli ve tasarruflu kullanmak ülke bütçesine katkı sağlayarak ekonomimizin düzelmesine yardımcı olmasının yanında, geleceğimiz olan çocuklarımıza bırakacağımız büyük bir mirastır. 4.2.4.1. Baca gazı emisyon değerleri Baca gazı emisyon değerleri Tablo-8‘de verilen değerlerde olmalıdır. PALGAZ’ın gaz verme işlemini takiben cihazlara ait baca gazı emisyon ölçüm değerleri ilgili tesisat kontrol şefliklerine teslim edilmelidir.

YAKIT

BACAGAZI DEĞERLERİ O2 % % % %

MİN. 1 9,5 4 92 1,05

MAX. 4,5 11,5 8 96 (1,2 - 1,25)

DOĞALGAZ

CO2 Yanma Kaybı Yanma Verimi

Hava Fazlalığı

Tablo 4.1: Baca gazı emisyon değerleri

Yakma Isıl Gücü 100 MW'ın altında olan tesislerde (% 3 O2) CO 100 mg/m³ (Karbonmonoks 80 ppm it) miktarı 0,008 % NOX Herhangi bir sınırlama (Azot Oksitleri) yoktur. miktarı SOX 100 mg/m³ (Kükürt 34 ppm Oksitleri) 0,034 % miktarı Aldehit (Formaldehit 20 mg/m³ olarak, HCHO miktarı)

Yakma Isıl Gücü 100 MW'ın üstünde olan tesislerde (% 3 O2) 100 mg/m³ 80 ppm 0,008 % 500 mg/m³ 243 ppm 0,024 % 60 mg/m³ 21 ppm 0,0021 % Herhangi bir sınırlama yoktur.

Tablo 4.2: Kirletici parametreler ve sınır değerleri

65

Resim 4.3: Baca gazı emisyon cihazı üstten görünüş

Resim 4.4: Baca gazı emisyon cihazı ve probu

4.3. Yetkili Ateşçinin Görev Ve Sorumlulukları
4.3.1. Ateşçinin tanımı
Kalorifer kazanlarını, işletme kurallarına göre, güvenlik önlemlerini alarak çalıştıran, basit bakım ve onarımını yapan kişidir.

4.3.2. Ateşçinin görevleri
1. Kazanları kurallarına göre önlemlerini alarak çalıştırır, 2. Kazanın ve tesisatın gerekli kontrol, bakım ve basit onarımlarını yapar, 3. Kazan dairesinin düzenini ve temizliğini sağlar, 4. Kazanın ve kullanılan araçların günlük temizliğini ve bakımını yapar, 5. Çalışma yerinin düzen ve disiplinine uyar, 6. Mesleki gelişmeleri izler.

4.3.3. Ateşçinin sorumlulukları
1. 2. 3. 4. 5. 6. Yöneticinin talimatı doğrultusunda konutun kaloriferini zamanında yakmak ısıyı ayarlamak ve söndürmek, Hidrofor ve benzeri araçları çalıştırmak, Çalıştığı bölgenin ortak yerlerini ve tesislerini temiz bulundurmak, demirbaşlarını, araç ve gereçlerini, düzenli, bakımlı ve işler şekilde tutmak, Kendisine ayrılan konutu başka amaçlarla kullanmamak, konutu korumak, kendisi veya ailesinden birisinin konuta vereceği zarar ve hasarları karşılamak, Yöneticinin talimatı çerçevesinde konutun güvenliğini sağlayıcı önlemlere yardımcı olmak, Verilen eğitimlere uygun davranmak ve koruyucu malzemeyi kullanmak,

4.4. Doğal Gazlı Kazan Dairelerinin Temizlenmesi ve Talimatlar
1-Periyodik kontrolleri zamanında yaptırınız. 2-Yaz aylarında sirkülasyon pompalarını ayda 5 dakika çalıştırınız. 3-Havalandırma menfezlerinin önünü açık bırakınız. 4-Brülörü kesinlikle ıslatmayınız. 5- Elektrik tesisatının güvenlik kurallarına tam uyumlu olması gerekir. Sürekli kontrol ediniz.

66

6- Sistemin yıllık bakımını yetkili servise mutlaka yaptırınız, bu servis aşağıdaki bölümlerin bakımını içermelidir; a-Kazan b-Brülör c-Baca d-Ekopanel e-Kollektör sistemi ve pompalar f- Servisinizden mutlaka baca gazı analizini isteyiniz.

KAZAN DAİRESİ İŞLETME TALİMATI
SİSTEMİN İLK ÇALIŞTIRLMASI 1- Sistemde doğalgaz olup olmadığı sayaç gurubundaki elektronik sayaç göstergesinden kontrol edilir. 2- Sistemdeki doğalgaz basıncı manometreden kontrol edilir(eksiklik belediye ile irtibata geçilerek giderilir) 3- Doğalgaz brülörü elektrik panosundaki şalter kontrol edilerek açık pozisyona getirilir. 4- Doğalgaz brülörü üzerindeki elektrik açma kapama düğmesi kontrol edilerek açık pozisyona getirilir 5- Sistemdeki su basınç seviyesi kontrol edilir. Eksiklik varsa tamamlanır. 6- Sistemdeki mevcut zon pompaları (1 adetleri) çalışır duruma getirilir 7- Pompa grubundaki bay-pass vanaları hariç diğer vanalar açık konuma getirilir. 8- Bütün sistem gezilerek sistemdeki hava dışarı atılır. Sistemin yalnız su ile dolu ve yeterli basınçta olması sağlanır 9- Isı merkezi temiz tertipli, aydınlık ve havadar duruma getirilir. SİSTEMİN İŞLETİLMESİ Günlük Bakımı ve Kontroller: 1Sistem otomatik kontrollü olduğunda sistem ayarları ile oynanmamalıdır. Eğer ayar değişikliliği gerekiyorsa bu değişiklik mutlaka yetkili servis tarafından yapılmalıdır. 2Sistemdeki su basıncı seviyesi kontrol edilmelidir 3Sistem merkezi gece ve gündüz mutlaka aydınlık olmalıdır 4Sistem merkezi taze hava giriş ve egzoz havası atış ağızlarının açık olup olmadığı kontrol edilir. Açık konumda olmaları sağlanır 5Sistemdeki doğalgaz miktarı kontrol edilir(miktar haftada bir yetkililere iletilir) 6Sistemdeki doğalgaz basıncı kontrol edilir (basınçtaki düşüklük yetkililere acil iletilir) 7Sistemdeki mevcut zon pompalarının çalışır durumda olup olmadığı kontrol edilir (arıza durumu acilen yetkililere iletilir) 8Sistemdeki mevcut pompalar ; ayda bir çalışan pompa durdurulur diğeri çalışır duruma getirilir 1-2 saat kadar çalıştırılır daha sonra tekrar önceki çalışan pompalar devreye alınır. 9Varsa sistemdeki mevcut üç yollu karıştırma vanalarının çalışıp çalışmadığı kontrol edilir

67

Isı merkezi görevlisi önderliğinde yetkililerin bilgisinde yetkili servis tarafından brülör bakımı yaptırılır 2. açma ile kapama araçlarının genel temizliği yapılmalıdır Yıllık Bakım ve Kontroller : 1.Doğalgaz brülörü temizliği ve yanma kontrolü yapılmalıdır 3.Kapalı genleşme tankları basınç göstergelerinin çalışıp çalışmadığı kontrol edilir 6.Görevlilerce pislik tutucularının bakım ve temizliği yapılmalıdır 6. çalışmayanları çalıştırılır 2.Isıtma kazanlarının.Tam geçişli küresel vanalar açıp kapatılarak çalışma devamlılığı sağlanmalıdır 4.Isı merkezi görevlisi önderliğinde yetkililerin bilgisinde yetkili servis tarafından ısıtma kazanlarının bakımı yaptırılır 3.Isı merkezi görevlisi önderliğinde yetkililerin bilgisinde yetkili servis tarafından sirkülasyon pompalarının bakımı yaptırılır 68 .Isı merkezi görevlisi önderliğinde yetkililerin bilgisinde yetkili servis tarafından varsa üç yollu motorlu karıştırma vanalarının bakımı yapılır 4.Sistem atmosfere kapalı ise kapalı genleşme tankları emniyet ventilleri açıp kapatılarak çalışma devamlılığı sağlanmalıdır 5.Sistemdeki mevcut zon pompalarının çalışanları durdurulur.Doğalgaz sayaç grubunda mekanik sayacın yağ kontrolü görevlilerce yapılmalıdır 7.5: Kazan dairesi kumanda panosu Aylık Bakım ve Kontroller : 1.10- Sistem merkezinin temizliği havalandırılması sistem durgun vaziyete geçtiğinde yapılmalıdır Resim 4.Isı merkezi görevlisi önderliğinde yetkililerin bilgisinde yetkili servis tarafından otomatik kontrol paneli ve elektrik tesisatı bakımı yaptırılır 5. makinelerin.

5. 11. GAZ KAÇAĞI OLMASI HALİNDE HEMEN AŞAĞIDAKİ ÖNLEMLERİ ALINIZ. 1. 4. İLGİLİ GAZ DAĞITIM ŞİRKETİ GAZ KAÇAĞI OLMAYAN BİR MAHALDEN (ÖRNEĞİN KOMŞUDAN) 187 NO’LU TELEFON ARANARAK BİLDİRİLMELİDİR. ORTAM HAVALANDIRILMALIDIR. 5. BÜTÜN KAPI VE PENCERELER AÇILMALI. HİÇBİR KİBRİT VEYA ÇAKMAK ÇAKILMAMALIDIR. HİÇBİR ELEKTRİK ZİLİ KULLANILMAMALIDIR. GAZ KAÇAĞI KOKUDAN HEMEN ANLAŞILABİLİR. 6. BÜTÜN GAZ ARMATÜRLERİ KAPATILMALIDIR. ELEKTRİK DÜĞMESİ. ORTAMLARA AÇIK ALEVLE GİRİLMEMELİDİR. 2. GAZ KOKUSU OLAN ODALARA. SİGARA İÇİLMEMELİDİR. 10. İÇİLİYORSA HEMEN 69 .4. 7. GAZ SAYACINDAN ÖNCEKİ KÜRESEL VANA VEYA GİRİŞTEKİ ANA KAPATMA VANASI HEMEN KAPATILMALIDIR. 9. BÜTÜN ALEVLER HEMEN SÖNDÜRÜLMELİDİR. SÖNDÜRÜLMELİDİR. 8. DOĞAL GAZLI KAZAN DAİRELERİNDE TEHLİKE ANINDA YAPILMASI GEREKENLER DOĞALGAZDAN DOĞABİLECEK EN ÖNEMLİ TEHLİKE GAZ KAÇAĞIDIR. HİÇBİR ELEKTRİK FİŞİ PRİZDEN ÇEKİLMEMELİDİR. 3. ŞALTERİ AÇIKSA KAPATILMAMALI. KAPALIYSA AÇILMAMALIDIR.

Kazanın genel bakımını yapınız.Kazanlara periyodik bakmak ve temizlik 3.Yangınla mücadele donanımlarını kullanmak 9. Kazan dairesini temiz tutunuz. 7. Sistemi ve ısıtıcıları kontrol ediniz kaçak varsa tamir ediniz. 4. ve bakım talimatlarını Kazan dairesini çamaşır suyu v. Kapalı genleşmenin basıncını kontrol ediniz. Denetim ve kontrol elemanlarının tam ölçüm yapıp yapmadığına bakınız. 2.Yangın ve emniyet tedbirlerini almak. Yangın söndürücülerin kullanımını gözden geçiriniz. 10.Merkezi sistemin ve ısıtıcıları kontrol etmek 6.Genleşme depolarına bakmak. 8.Kazan dairesini genel temizlemek.İşletme yerleştirmek.b temizleyiciyle temizleyiniz. 5. Kazan dairesinde kesinlikle yanıcı madde bulundurmayınız. pompalarına periyodik Pompayı çalıştırınız. Brülör ve emniyet aygıtlarının servis bakımını yaptırınız.Denetim ve kontrol elemanlarını kontrol etmek. Talimatları kontrol ediniz okunmayanları yenileyiniz. sıkışma varsa ön kapağı açanız ve gevşetiniz.Mevsim başında yapılacak işlemler ve hazırlık. 70 . İşlem Basamakları Öneriler 1.Dolaşım bakmak.UYGULAMA FAALİYETİ-4 Aşağıda verilen işlemleri öğretmeniniz ve yetkililerle doğal gaz yakan kazan dairesinde uygulayınız.

Her cihaz için V otomat …………………. ikincisi de ………………………. kontrol edilmelidir 8.Brülör yılda bir kez ehil bir teknisyene kontrol ettirilip gerekli bakım ve ayarları ……………………………. telefon aranarak bildirilmelidir... 2. Kazan ve brülör sistemlerinde en uygun ve ideal yanmayı sağlayacak iki temel faktör..ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME-4 A. Dolaşım pompasının elle kolayca …………………………… muayene edilmelidir 9.. 1. 1. birincisi ………………………. Doğalgaz hava ile ……………….yaptırılmalıdır 10. Yanlış cevap verdiğiniz yada cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz modül değerlendirmeye geçiniz ! 71 . bir mahalden (örneğin komşudan) 6. İlgili gaz dağıtım şirketi gaz kaçağı olmayan …………………….. yapar 7. 3. Kazanı yakmadan önce tesisatın su seviyesini ………………. Kazanın ve tesisatın gerekli kontrol. ayarıdır.bulunmamalıdır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 2. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.. Kazana ve tesisata basılacak su içinde tortu. ayarı. bakım ve ………………………….oranında karıştığında patlama özelliğine sahiptir.konulmalıdır. Gaz sayacından önceki küresel vana veya girişteki ……………………vanası hemen kapatılmalıdır.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen cümleleri size uygun sözcüklerle tamamlayınız. pislik ve istenmeyen …………….

2.MODÜL DE ĞERLEND İRME MODÜL DE ĞERLEND İRME 1. Doğal gazlı sıcak sulu dökme demir kazanın parçalarını yazınız. Türbinli sayaç bağlantısının elemanlarını yazınız 72 .

Verilen brülörün elemanlarını yazınız. 73 .3.

! Evet Hayır 74 . Kendinizi başarılı buluyorsanız modülü bitirdiniz. Hayır olarak işaretlediğiniz konuları öğretmeniniz ile tekrar çalışınız KONTROL LİSTESİ GÖZLEMLENECEK DAVRANIŞLAR İş güvenliği kurallarına uydunuz mu? Araç ve gereçlerinizi seçtiniz mi? Doğal gazın tanımını yapbildiniz mi? Doğal gazın kullanım alanlarını öğrendiniz mi? Doğal gaz kazanlarını tanıdınız mı? Kazan dairelerinin doğal gaza dönüşümlerini öğrendiniz mi? Doğal gazlı kazan dairesinin havalandırmasını öğrendiniz mi? Sayaç yerlerini seçtiniz mi?? Sayaçları korumayı biliyormusunuz? Doğal gaz tesisatının bölümlerini öğrendiniz mi? Doğal gaz brülörlerini öğrendiniz mi? Doğal gaz brülörlerinin donanımlarını sayabildiniz mi? Doğal gazı yakarken emniyet tedbirlerini aldınız mı? Doğal gaz kazanlarının periyodik bakımlarını yaptınız mı? Görev ve sorumluluklarınızı öğrendiniz mi? Talimatları biliyor musunuz? Tehlike anında neler yapacağınızı sayabildiniz mi? Bakım ve onarım yaparken elektrik ve gazı kestiniz mi? Takım ve malzemelerinizin temizliğini yaptınız mı? Ölçme sonuçlarına göre sizin modül ile ilgili durumunuz öğretmeniniz tarafından değerlendirilecektir. Sizi kutlarız.PERFORMANS DEĞERLENDİRME Bitirdiğiniz faaliyet sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. Bu değerlendirme için öğretmeninize başvurunuz.

Üçüncü Geçiş Duman Boruları 4. İkinci Geçiş Duman Boruları 3. Açılabilir Kapak 6.2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 B C D A 5 6 7 8 B C D A 1. Ön Kapak Yalıtımı 7. Gözetleme Camı 9.CEVAP ANAHTARLARI FAALİYET–1. Ayaklar 11. Alev Geri Dönüşümlü Yanma Odası 2. Gaz / Sıvı Yakıt Brülörü 3 1 9 4 7 5 6 2 8 11 10 75 . Kazan Gövdesi 5. Gövde Yalıtımı 10. Kazan Kaset Sacları 8.CEVAP ANAHTARI SORU 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 CEVAP A B C D A B C D A B FAALİYET.

2. TS 10624) Relief valf (DIN 3381)(Regülatör ani kapamalı ise) Tahliye hattı (vent) Presostat (Min.4. 9.FAALİYET. 7. 11. gaz basınç) (TS EN 1854) Selenoid valf (TS EN 161) Brülör (TS 11392-11393) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Y D D Y D Y D D Y D FAALİYET.CEVAP ANAHTARI Üflemeli brülör gaz yolu bağlantı elemanları 1. Küresel vana (TS EN 331) Kompansatör (TS 10880) Test nipeli Gaz filtresi (TS 10276. 10.CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 %5-15 Sigortalar Katı partiküller Ana kapatma 187 nu’lu 6 7 8 9 10 Basit onarımlarını Hidrometreden Dönüp dönmediği Yetkili servise Yakıt hava 76 . 3.3. 8. 5. 6. DIN 3386) Manometre (musluklu) (TS 827) Gaz basınç regülatörü (TS EN 88. 4.

MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARI 77 .

com.com.com. İstanbul-Eylül-1987.1997 SEVİNÇ Cemil.tr www.tr www.com.intervalf. Ankara.tr www. İstanbul-Eylül-1987. T.gpd. DEVLET BAKANLIĞI BAŞBAKANLIK Basımevi.tr www.com.tr www.net www. YILDIRIM Kenan.tr www. E. Ders Notları ve Modül Çalışmaları. Ankara KUMRAL Sabri. Nisan.edu.com www.aknur. Kalorifer Tesisatı.akkaya.com.tr İnternet Kaynakları 78 . Sıhhi Tesisat Bölümü Meslek Teknolojisi-Ш. 2003. MEB Devlet Kitapları. Yapı Meslek ve İnşaat Teknik Lisesi. Kalorifer Tesisatları.pakkens.fentek.anadoluisi. MEB Yayınları Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Teknik Esasları No:84.burakmuhendislik.İ. Kalorifer Ateşçiliği. Sıhhi Tesisat Meslek Resmi-Cilt П.tr www. Ankara 2006. ISISAN Çalışmaları No:153.sınıf.tr http://ari.kar-el.ampyazilim.baymak.com. İstanbul1989 Merkezi Isıtma Sistemleri ve Boru Donanımının Tasarımı. Bina Enerji yöneticileri eğitimi notları (Elektrik İşleri Etüt İdaresi) ALARKO Doğal Gaz Brülörleri Bakım ve Onarım Kitabı ALARKO Doğal Gazlı Kat Kalorifer Kazanları Bakım ve Onarım Kitabı Demirdöküm Doğal Gaz Brülörleri Bakım ve Onarım Kitabı Demirdöküm Doğal Gazlı Kat Kalorifer Kazanları Bakım ve Onarım Kitabı Isısan Doğal gaz Brülörleri Bakım ve Onarım Kitabı www.com.com www.tr www.C. Yayın no:43. KÜÇÜKÇALI Rüknettin.1989. TMMOB Yayınları.MEB Yayınları SIDAL Cavit.com.cankaya. Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları 10. Demirdöküm Isı Danışma Merkezi Yayınları-05.buhara.E. MEGEP Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme bölümü modülleri. Ankara. Demirdöküm Isı Danışma Merkezi Yayınları-02.KAYNAKÇA ERDEM Ömer.İ.

www.tr www. Sesinoks Paslanmaz Mam.tr www. Vaillant Isı San.tekisi. Şti.com. Tic.tr www.alfa kazan com. Ve San. Tek Isı Dağ. Viessmann Isı Tek.tr 79 .sesinoks.T.vaillant.Ş. San Ve Tic. tr www. Ltd. Immergas Isısan Isıtma Ve Klima San.edu. A.tr www. A.com. www. com.Ve Tic.NA Doğsan Isı San.Şti. tr.susler.tef.gemak.baymak.Ş. A.com. Gemak Mak.com.marmara.Tic.demirdöküm.com. Tic. A. Göksan Güenş Ener. Eraslanlar I.com. M.Ş.com.San. Lti.Ltd.erensan.ferroli.tr www. Ferroli Isıt.net www.tr www.Ş.S. Isıtma Ve Soğ.tr www. Yetsan Yapı Elemanları Tic.Şti. System.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->