P. 1
Ygs Matematik Genetik Kopya Kitap

Ygs Matematik Genetik Kopya Kitap

|Views: 292|Likes:
Yayınlayan: mseymaa

More info:

Published by: mseymaa on Nov 22, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/20/2014

pdf

text

original

������� ����� ������

����� �������
�������� �����
���� ���� ����� ���������
����� �� �������� ������
������ ������
���� ����� ���������
������ ��������
�������� �����
�����
��������
�����
������ ����
������ ����
����� ������
������� ����
�����
����� �������
����� �������
������� ��� �� ���
������� ���
��� ���������
���� ��� �� ��������
������� ����� ������� ��
�������� ���������
������ �������� ������� �� ����
��� �� ����� � ������
���� ������ ��� �� ��
���� ����� ��� �� ��
���� ���� ����������������
��������������������������
�������� ����������������������������
���������
�� ������� ����� ������� ���������
������� �� ���������� �����������
���������� �������������
������� ��������� �� �� ��� ��������
������ ���������� �������� �������
���� ���������� �������� �� �� �����������
������� �������� ��� ����� ����������
������������� ������������ ��
����������� ���������
������������� ������
����
�������� ��������� ������������ ��������
�������������� �������� �������
������� ����� ������
����� �������
�������� �����
���� ���� ����� ���������
����� �� �������� ������
������ ������
���� ����� ���������
������ ��������
�������� �����
�����
��������
�����
������ ����
������ ����
����� ������
������� ����
�����
����� �������
����� �������
������� ��� �� ���
������� ���
��� ���������
���� ��� �� ��������
������� ����� ������� ��
�������� ���������
������ �������� ������� �� ����
��� �� ����� � ������
���� ������ ��� �� ��
���� ����� ��� �� ��
���� ���� ����������������
��������������������������
�������� ����������������������������
���������
�� ������� ����� ������� ���������
������� �� ���������� �����������
���������� �������������
������� ��������� �� �� ��� ��������
������ ���������� �������� �������
���� ���������� �������� �� �� �����������
������� �������� ��� ����� ����������
������������� ������������ ��
����������� ���������
������������� ������
����
�������� ��������� ������������ ��������
�������������� �������� �������
MATEMATİK VADİSİ PROJESİ
Bu cinsten matematikle ilgili projelere sıra geldi. Ne mutlu bizlere, sevinmeliyiz. Çünkü bizim
aslımız, matematik ile iç içe idiler. Dillerini (Türkçemizi) matematik yapı ile kurdular. Bu kuru-
luşu her geçen zamanla daha iyi anlayabiliyoruz. Dünyamız hiçbir zaman alfabe problemini
çözemedi. Halen bu alfabe problemi zorlaşarak devam etmektedir. Öyle ki, iyi kurulamamış
alfabeler kısa zaman içinde ölüyorlar. Türkçemizi matematiğe önem veren atalarımız iyi bir te-
mel, matematiksel yapı üzerine oturttular. Yüzyıllardır bu nedenle sarsılmadan yaşamaya devam
ediyor. Hele Türkçe için büyük Atatürk dünyaya örnek bir alfabe yazdıktan sonra bir bakıma
Shakespeare’in İngilizce için yazılmasını istediği ve halen yazılamamış olan alfabeyi biz Türkçe
için yazdık diyebiliriz (Necroponte, Being Digital).
Matematik dildir, dil matematiktir. Matematik-dil ikilisi daima beraber gezerler, gelişirler. Bu
nedenledir ki Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk bir matematik (geometri) kitabı yazmıştır.
Çünkü 19 uncu yüzyıl matematiğin insanlara el uzattığı yüzyıldır. Gerçekten bu yüzyıla kadar ge-
çen beş milyar yılda insanoğlu sadece kağnı-kazma ve kürek ile meydana çıkabilmiş iken türevin
ortaya konması, diferensiyel integral hesabın sayesinde iki yüzyılda insanlığın kazandığı gelişme
ivmesi beş milyar yılı ne derece solladığını hayretle görüyoruz. Yani, Ay’a seyahat ve bilgisayar
dünyası matematiğin meyveleridir.
Bu nedenlerle matematikle ilgimizi artırmalı, enerjimizi matematikle birleştirmeli, tüm projeleri-
mize matematiği de yardımcı seçmeliyiz.
Bu nedenlerledir ki, Matematik Vadisi projesini de bu anlamda görmek ve değerlendirmek gere-
kir. Projenin kapsamının “Matematikle ilgili olan herşey” diye seçilmiş olması tüm dünyayı kap-
samı içine alması demektir. Zira matematik, her yerde, her olayda ve her zaman vardır.
Eğitim - öğretim dünyasında, bilhassa öğrencilerin hedefediği başarılara ulaşmada Matematik
Vadisi projesinin yeri nedir?
Cevabımız, projenin yayınlarını dikkatle inceledikten sonra şöyle olacaktır:
Matematiği öğrenmede zorluk çeken, matematiği sevmeyen öğrenciler her zaman olmuştur ve
olacaktır. Matematiği öğrenmeyi kolaylaştırmak ve dolayısı ile sevdirmek bu projenin esas gaye-
lerindendir. Bu projenin yayınları, öğrenme için kendi kendine yeterdirler.
ÖNSÖZ
Matematik korkusunu yenmek:
Matematikten korkan öğrenciler daima olmuştur ve daima olacaktır. Bu korkuyu yenmenin çeşitli
yolları vardır. Bu yollardan başlıcaları: matematik okumak, matematik yazmak, matematik çiz-
mek, matematik dinlemek, matematik konuşmak ve matematik düşünmektir. Bu anayolu açmak
için Matematik Vadisi gibi projelere çok ihtiyaç vardır. Bu yol altı tane farklı aktivite içerir. Ma-
tematik Vadisi projesi bu altı özelikten sadece ilk üçüne yayınları ile cevaz verebilir niteliktedir.
Geri kalan üç özelik de projenin eserlerinin sınıfarda veya ortak bir grup ile incelenmesi esnasın-
da hayata geçirilebilir.
DNA: Matematik Vadisinde, temel bilgileri vermek amacı ile ayrıntılı biçimde çözülmüş sorunun
adıdır. DNA’lar sayesinde benzer sorular çözülebilecek, böylece okuyucunun kendine güveni
artacak ve dolayısı ile okuyucu korkuyu yenecektir.
Bu şekilde çalışan okuyucu matematik korkusunu yenerken matematik sevgisini de kazanacaktır.
Sevgi, tanımayı, öğrenmeyi hem kolaylaştırır ve hem de hızlandırır. Buna biz matematik okumak,
matematik yazmak ve matematik çizmek de diyebiliriz. Eğer okuyucular bu projenin eserlerini
grup halinde ele alırlarsa veya bir sınıfta toplanır ve bir eğitimci eşliğinde incelerlerse o zaman
matematik dinlemiş ve matematik konuşmuş da olurlar.
Matematik düşünme işine sıra gelince ömür boyu yapacağımız ve devamlı geliştirmemiz gereken
bir sistemdir. Yukarıda sıralanan ilk beş aktivite ile kazanılır ve kazandırılır.
Matematiği Sevme - Sevdirme
Çok iyi bilinen bir husus, insanın tanımadığını sevmeyeceği, sevme işinin tanıma ile başlayacağı
hususudur. Demek ki sevmek için öncelikle tanımak, tadını ve kokusunu almak gerekir. O hal-
de matematiği öğrendikçe sevme işi de kendiliğinden oluşacaktır. Matematik Vadisi projesinin
yayınlarının yukarıda sıralanan özellikleri ve onları hazırlayan kadronun seçkin bir kadro oluşu
nedeniyle bu proje matematiği öğretebileceği ve tanıtabileceği için matematiği sevdirmiş de ola-
caktır.
Prof. Dr. Hasan Hilmi HACISALİHOĞLU
Saygıdeğer Öğretmenler
Sevgili Öğrenciler
Matematik çoğu öğrencinin eğitim hayatı boyunca korkulu rüyası olmuştur. Birçok kimse nezdinde hak ettiğinin ötesin-
de olumsuz bir imaja sahiptir. Buna karşılık matematiği tutkuyla sevenler de vardır.
Matematiğe karşı duygusal tavrımız ne olursa olsun, hepimizin bildiği tartışma götürmez bir gerçek “matematik olma-
dan olmayacağı” gerçeğidir. Özellikle de bir öğrenci iseniz!
NEDEN MATEMATİK VADİSİ?
Matematik Vadisi, matematiği tutkuyla seven bir grup matematik öğretmeninin; matematiği seven sevmeyen herkesin
matematikte en azından yeteri kadar başarılı olabileceğini göstermek için hayata geçirdiği bir projedir.
Matematik Vadisi, sloganından anlaşılacağı gibi, sadece matematikle ilgilenecektir. Matematikle ilgili her şey, ana sını-
fından akademik hatta ansiklopedik düzeye kadar Matematik Vadisi’nin ilgi alanı içindedir.
Bu projenin bel kemiği, okullara takviye ve sınavlara hazırlık amaçlı hazırlanmış yayınlar olacaktır.
Temel iddiamız şudur: Matematik Vadisi’nin imza attığı her eserde usta eli değmiş dedirtecek özgünlüğü, ekip çalışması
sonunda varılabilecek bir olgunluğu ve pedagojik alt yapıyı hemen hissedeceksiniz.
Kısaca, Matematik Vadisi’nin uzmanlığını fark edeceksiniz.
GENETİK KOPYA YÖNTEMİ
Genetik Kopya Yöntemi ülkemizde yaygın olan, “matematik korkusu”nun aşılmasını sağlamak için geliştirilmiş bir
yöntemdir.
Temel tezi “Bu çözümü anladıysan çok benzerini de yapabilirsin, yapabildiğini görürsen daha da cesaretlenirsin.”
şeklinde özetlenebilir.
Bu kitabın sistematiğinde temel bilgiyi vermek amacıyla ayrıntılı şekilde çözdüğümüz soruyu, DNA diye adlandırıyo-
ruz. ikonu ile verilen sorular ise, DNA’da verilen soruya bire bir benzeyen niteliktedir. Yani onun Genetik Kopyası-
dır. Böylece DNA için yapılan çözüm anlaşılmış ise, bu soru da rahatça çözülebilecektir. Böylece öğrencinin, yapılan
çözümü kavraması, benzer soruları kendisi de çözerek iyice özümsemesi hedefenmiştir. İnanıyoruz ki “Genetik Kop-
ya” yöntemi ideal bir matematik öğrenme ve öğretme yöntemidir.
MATEMATİK VADİSİ’NİN KADROSU
Matematik Vadisi, matematiği tutkuyla seven bir grup matematikçinin başını çektiği bir kadro tarafından kurgulanmış-
tır. Ankara’dan Alpaslan Ceran ve Saygın Dinçer, İstanbul’dan Eyüp Kamil Yeşilyurt, İskenderun’dan Taylan Oktay,
Konya’dan Gürkan Gülcemal, bu projenin mimarı olan kişilerdir.
Matematik Vadisinde içkin olan Matematik tutkusu, çok kısa sürede yayınlanacak onlarca özgün eserle, yeşerecektir.
Alpaslan CERAN
Matematik Vadisi Yayın Editörü
KİTABIMIZIN ORGANİZASYON ŞEMASI
Hazine Avı’ndan elde ettiğimiz ve
DNA çözümlerinde işimize en çok
yarayacak olan, teorem niteliğindeki
değerli bilgiler bu ikonla gösterilmiş-
tir.
Hazine 5
n sayı tabanında verilmiş bir sayının, 10 luk sistemde-
ki değeri; a, b, c, d < n olmak üzere;
(abcd)
n
= a ⋅ n
3
+ b ⋅ n
2
+ c ⋅ n
1
+ d ⋅ n
0
dir.
Bazen Hazine Avı’ndan, bazen de Hazine
Avı’na ihtiyaç duyulmadan elde edilen ve
DNA çözümlerinde yolumuza IŞIK tutacak
olan, küçük teorem niteliğindeki değerli
bilgiler bu ikonla gösterilmiştir.
n! sayısının sonundaki 0 ların sayısı, n! sayısı içindeki
10 çarpanlarının (10 = 2 ⋅ 5 ve 2 < 5 olduğundan) sa-
yısı, tüm 5 çarpanlarının sayısı kadardır.
Işık 13
Kendinden hemen önce verilen
HAZİNE ve IŞIK’ların kullanımını
gerektiren KÖK SORU’lar bu ikonla
gösterilmiştir.
100 sayısından küçük 25 tane asal sayı vardır.
100 den farklı kaç tane n tam sayısı için n den kü-
çük asal sayıların sayısı 25 tir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 88
DNA’da kullanılan sorunun biraz de-
ğiştirilmiş şekli, yani Genetik Kopyası
bu ikonla gösterilmiştir.
n pozitif tam sayısı, 4, 8 ve 12 ile bölünebilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi aynı sayılar ile bölünebilir?
A) n + 12 B) n + 16 C) n + 24
D) n + 32 E) n + 36
Bazı HAZİNE ve IŞIK’ları uzunca
söylemek yerine, o Hazine ve Işık’ları
anımsatacak birkaç kelimeden olu-
şan slogan niteliğindeki ifadeler bu
ikonla gösterilmiştir.
Bu Hazine’mizin Vadi Dili’ndeki karşılığı,
Gauss
olacaktır.
Hazine Avı
HAZİNE veya IŞIK’lara ulaşabilmek
için yapılan araştırmalar bu ikonla
gösterilmiştir. Böylece, HAZİNE ve
IŞIK’ların zihninize daha net yerleş-
mesi sağlanmıştır.
HAZİNE ve IŞIK’lar kadar yoğun kul-
lanılmayan, ancak yine de bilinmesi
gereken bazı bilgiler bu ikonla gös-
terilmiştir.
T ± T = Ç Ç ± Ç = Ç T ⋅ T = T
Ç ⋅ Ç = Ç T ± Ç = T T ⋅ Ç = Ç
n pozitif tam sayısı için,
T
n
= T ve Ç
n
= Ç (Ç
0
= 1)
dır.
Soruyu çözerken öğrencinin yapabi-
leceği muhtemel hataya düşmemesi
için yapılan öğütler bu ikonla göste-
rilmiştir.
a
n
ifadesinde n ∈ {2, 3, 4, ...} tür. Yani,
4 3 5
1 0 2
, ,

gibi gösterimler anlamsızdır.
Uyarı
NOT etmemiz gereken, IŞIK ve
HAZİNE’lere nazaran daha az ihti-
yaç duyacağınız bilgiler, bu ikonla
gösterilmiştir.
Not
168 = 12 ⋅ 14
180 = 12 ⋅ 15
12 sayısı 168 ve 180 sayılarını bölen ortak bölenlerin en
büyüğüdür.
DNA için verilen ayrıntılı çözümler bu
ikonla gösterilmiştir.
Çözüm
22227777 sayısında;
2 + 2 + 2 + 2 + 7 + 7 + 7 + 7 = 36 = 4 ⋅ 9
olduğundan, sayı 9 ile bölünebilir.
(2 + 2 + 7 + 7) – (2 + 2 + 7 + 7) = 18 – 18 = 0 = 0 ⋅ 11
olduğundan sayı 11 ile de bölünebilir.
Soruyu çözebilmek için gerekli olan
ancak farklı konularla ilgili olan bilgi-
ler bu ikonla gösterilmiştir.
Hatırlatma
Ölçüsü x olan bir açının tümleyeni 90° – x, bütünleyeni
180° – x tir.
Kitabımızın Organizasyon Şeması ...................................................... Sayfa: 6 - 7
BÖLÜM - 01
Sayılar ........................................................................................... Sayfa: 9 - 144
BÖLÜM - 02
Rasyonel Sayılar ......................................................................... Sayfa: 145 - 160
BÖLÜM - 03
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler ................................... Sayfa: 161 - 178
BÖLÜM - 04
Mutlak Değer ............................................................................. Sayfa: 179 - 192
BÖLÜM - 05
Çarpanlara Ayırma ..................................................................... Sayfa: 193 - 214
BÖLÜM - 06
Üslü Sayılar ................................................................................ Sayfa: 215 - 230
BÖLÜM - 07
Köklü Sayılar .............................................................................. Sayfa: 231 - 266
BÖLÜM - 08
Kümeler ..................................................................................... Sayfa: 267 - 278
BÖLÜM - 09
Bağıntı - Fonksiyon .................................................................... Sayfa: 279 - 298
BÖLÜM - 10
İşlem .......................................................................................... Sayfa: 299 - 314
BÖLÜM - 11
Modüler Aritmetik ..................................................................... Sayfa: 315 - 322
BÖLÜM - 12
Oran - Orantı ............................................................................. Sayfa: 323 - 332
BÖLÜM - 13
Problemler ................................................................................. Sayfa: 333 - 394
BÖLÜM - 14
Permütasyon - Kombinasyon - Binom - Olasılık ......................... Sayfa: 395 - 432
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 TEMEL KAVRAMLAR
9
SAYI KÜMELERİ

GİRİŞ
Nasıl atom maddenin, hücre canlının temel taşı ise sayı-
lar da matematiğin temel taşlarıdır. Bu bölümde yalnızca
atom veya hücreyi bir bütün olarak değil, atomun elektron-
larını ve çekirdeğini, hücrenin çekirdeğini ve DNA’larını da
inceleyeceğiz.
Sayılar, ana kurallar ile birlikte doğru kullanıldıklarında
matematik seyretmesi doyumsuz bir sanat eserine dönü-
şür. LYS matematiğinde başarılı olmak isteyen öğrencinin
sayılar ile arasının çok iyi olması gerekir.
Bu yüzden öncelikle sayı kümelerine kuş bakışı bir göz
atalım. Önemli özeliklerinden birkaçını da söyleyelim.
DOĞAL SAYILAR KÜMESi
N = {0, 1, 2, 3, ..., n, n + 1, n + 2, ...}
kümesine doğal sayılar kümesi denir.
En küçük doğal sayı 0 dır.
TAM SAYILAR KÜMESİ
Z = {..., –3, –2, –1, 0, 1, 2, 3, ..., n, n + 1, n + 2, ...}
kümesine tam sayılar kümesi denir.
Her doğal sayı, aynı zamanda bir tam sayıdır.
N ⊂ Z
Z

= {..., –3, –2, –1} negatif tam sayılar.
En büyük negatif tam sayı –1 dir.
Z
+
= {1, 2, 3, ...} pozitif tam sayılar. (sayma sayıları.)
En küçük pozitif tam sayı 1 dir.
Z = Z

∪ {0} ∪ Z
+
0 sayısı negatif bir tam sayı olmadığı gibi, pozitif bir
tam sayı da değildir.
Uyarı
RASYONEL SAYILAR KÜMESİ
Q
a
b
a b b · ≠
¦
'
'
¦
`
'
, , 0 tam sayı
kümesine rasyonel sayılar kümesi denir.
Ondalık sayılar,
0,23; 45,67; 123,4569; ...
Devirli ondalık sayılar,
2,333...; 36,232323...; 0,125125...
birer rasyonel sayıdır.
Uyarı
Her tam sayı, paydası 1 olan bir rasyonel sayıdır.
a tam sayı olmak üzere;
a
a
1
· dır.
N ⊂ Z ⊂ Q
İRRASYONEL SAYILAR KÜMESİ
a
b
(a, b tam sayı, b ≠ 0)
şeklinde yazılamayan sayılara irrasyonel sayılar denir.
İrrasyonel sayılar kümesi Q′ ile gösterilir.
2 5 3 14 2 71
3
, , , , ... , , ... π ≅ ≅ e
sayıları birer irrasyonel sayıdır.
Rasyonel ve irrasyonel sayı kümelerinin ortak ele-
manları yoktur.
Q ∩ Q′ = ∅
GERÇEK (REEL) SAYILAR KÜMESİ
Rasyonel sayılar kümesi ile irrasyonel sayılar kümesinin
birleşimine gerçek sayılar kümesi denir.
R = Q ∪ Q′
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 10
Sayılar - Bölüm 01
Doğal sayılar, tam sayılar, rasyonel ve irrasyonel
sayılar birer gerçek sayıdır.
N ⊂ Z ⊂ Q ⊂ R



� �

��




DÖRT İŞLEM
Matematikte başarılı olmanın temel koşullarından biri de
dört işlemi hatasız ve çabuk yapmaktır.
Toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini tüm sayı
kümelerinde sıkılmadan, çok sayıda alıştırma yaparak pe-
kiştirmek gerekir.
Biz öncelikle bu işlemlerin temel özeliklerini belirtelim.
Toplama ve çarpma işlemlerinin değişme özeliği vardır.
a + b = b + a
a ⋅ b = b ⋅ a
4 + 7 = 7 + 4 = 11
4 ⋅ 7 = 7 ⋅ 4 = 28
Toplama ve çarpma işlemlerinin birleşme özeliği vardır.
(a + b) + c = a + (b + c)
(a ⋅ b)c = a( b ⋅ c)
(2 + 3) + 4 = 2 + (3 + 4) = 2 + 3 + 4 = 9
(2 ⋅ 3)4 = 2(3 ⋅ 4) = 2 ⋅ 3 ⋅ 4 = 24
Çarpma işleminin, toplama işlemi üzerine dağılma özeliği
vardır.
(a + b)c = a ⋅ c + b ⋅ c
a(b + c) = a ⋅ b + a ⋅ c
(3 + 4)5 = 3 ⋅ 5 + 4 ⋅ 5 = 15 + 20 = 35
3(4 + 5) = 3 ⋅ 4 + 3 ⋅ 5 = 12 + 15 = 27
Toplama işlemine göre etkisiz (birim) eleman 0 dır.
a + 0 = 0 + a = a
6 + 0 = 0 + 6 = 6
4 + 0 = 0 + 4 = 4
Çarpma işlemine göre etkisiz (birim) eleman 1 dir.
1 ⋅ a = a ⋅ 1 = a
1 ⋅ 7 = 7 ⋅ 1 = 7
1 ⋅ 12 = 12 ⋅ 1 = 12
Toplama işlemine göre; a gerçek sayısının tersi
(toplamsal tersi) –a sayısıdır.
a + (–a) = 0
12 + (–12) = 12 – 12 = 0
5 + (–5) = 5 – 5 = 0
Çarpma işlemine göre; sıfırdan farklı bir a sayısının tersi
(çarpımsal tersi) a
a

·
1
1
sayısıdır.
a
a
a
1
1 0
¸
¸

¸
,
(
· ≠ ( )

8
1
8
1
7
1
7
1
⋅ ·
⋅ ·
İki sayının farkı; birinci sayı ile ikinci sayının toplamsal ter-
sinin toplamıdır.
a – b = a + (–b)
14 – 5 = 14 + (–5) = 9
12 – 8 = 12 + (–8) = 4
İki sayının bölümü; bölünen sayı ile bölen sayının çarpım-
sal tersinin çarpımıdır.
(Bir sayının 0 ile bölümü tanımsızdır.)
a
b
a b a
b
b · · ⋅
¸
¸

¸
,
(
≠ : ( )
1
0

12
5
12 5 12
1
5
2
3
2 3 2
1
3
· · ⋅
¸
¸

¸
,
(
· · ⋅
¸
¸

¸
,
(
:
:
YGS MATEMATİK 11
Sayılar - Bölüm 01 Temel Kavramlar
Sayının –1 ile çarpımı; o sayının toplamsal tersine eşittir.
(–1)a = –a
(–1)14 = –14
(–1)(–12) = 12
Çarpanlardan birinin toplamsal tersi alındığında; çarpımın
toplamsal tersi bulunur.
(–a)b = a(–b) = –(a ⋅ b)
(–3) ⋅ 4 = 3(–4) = –(3 ⋅ 4) = –12
[–(–2)] ⋅ 3 = (–2)(–3) = 6
Çarpanların ikisinin de toplamsal tersi alındığında; çarpım
değişmez.
(–a)(–b) = a ⋅ b
(–4)(–5) = 4 ⋅ 5 = 20
6 ⋅ (–7) = (–6) ⋅ 7 = –42
Sayının 0 ile çarpımı; her zaman 0 dır.
(0 sayısı, çarpma işleminde yutan elemandır.)
0 ⋅ a = a ⋅ 0 = 0
0 ⋅ 2 = 2 ⋅ 0 = 0
0 ⋅ 15 = 15 ⋅ 0 = 0
0 sayısı ile işlem yaparken çok dikkatli olunmalıdır.
Matematik öğrenmenin en tatsız tarafarından biri sıfır
sayısı ile geçinmeyi öğrenmektir. Her öğrenilen işlemi
bir de 0 sayısı ile denemek insanın hep aklını kurca-
lar. Bunların en kötüsü de sıfırı, sıfıra bölmektir. Bu
durumda “Matematik bilen aslana, sıfır bölü sıfır ne-
dir? diye soran kişinin yaptığı ölümcül hatayı yapmış
oluruz.”
a ≠ 0 için;
0
0
a
· dır.
a
0
· TANIMSIZDIR
TANIMSIZDIR
0
0
·
Uyarı

− -
− −
6 14
3 5 ( )
işleminin sonucu kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 1

Çözüm
–6 + 14 = 8
3 – (–5) = 3 + 5 = 8
değerleri yerlerine yazıldığında;
− -
− −
· ·
6 14
3 5
8
8
1
( )
bulunur.
Doğru Seçenek D

5 11
1 5

− − ( )
işleminin sonucu kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2

− - −
- −
2 2 2
1 3
( )
( )
işleminin sonucu kaçtır?
A) –3 B) –2 C) 0 D) 2 E) 3
DNA 2
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 12
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
–2 + 2(–2) = –2 – 4 = –6
1 + (–3) = 1 – 3 = –2
değerleri yerlerine yazıldığında;
− - −
- −
·


·
2 2 2
1 3
6
2
3
( )
( )
bulunur.
Doğru Seçenek E

3 3 3
4 2
− −
− - −
( )
( )
işleminin sonucu kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
7 4
A B
1 3 2
+
Yandaki toplama işleminde; A, B
sıfırdan farklı bir rakamı, AB iki
basamaklı bir sayıyı göstermek-
tedir.
Buna göre, A + B toplamı aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 3

Çözüm
Eşitliğin bir tarafında toplam veya fark durumundaki bir te-
rim, eşitliğin diğer tarafına işaret değiştirerek geçer.
74 + AB = 132 ⇒ AB = 132 – 74
⇒ AB = 58 olacağından,
A = 5 ve B = 8
dir.
A + B = 5 + 8 = 13
olmalıdır.
Doğru Seçenek B
A B
8 7
1 2 9
+
Yandaki toplama işleminde; A, B sıfır-
dan farklı bir rakamı, AB iki basamaklı
bir sayıyı göstermektedir.
Buna göre, A ⋅ B çarpımı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 6 B) 8 C) 12 D) 15 E) 18
7 3
A B
4 8

Yandaki çıkarma işleminde; A, B sı-
fırdan farklı bir rakamı, AB iki basa-
maklı bir sayıyı göstermektedir.
Buna göre, A + B toplamı kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
DNA 4

Çözüm
73 – AB = 48 ⇒ 73 – 48 = AB
⇒ AB = 25
bulunur.
A = 2 ve B = 5
tir.
A + B = 2 + 5 = 7
olmalıdır.
Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 13
Sayılar - Bölüm 01 Temel Kavramlar
A B
1 9
2 8

Yandaki çıkarma işleminde; A, B sıfır-
dan farklı bir rakamı, AB iki basamaklı
bir sayıyı göstermektedir.
Buna göre, A + B toplamı kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
×
+
(1. çarpan)
(2. çarpan)
çarpım
1 3 5
3 7 0 2
Yukarıdaki çarpma işleminde 1. çarpan kaçtır?
A) 1234 B) 1243 C) 1324
D) 1342 E) 1432
DNA 5

Çözüm
Çarpma işleminde;
1. satır = (1. çarpan) × 2. çarpanın birler basamağı)
2. satır = (1. çarpan) × 2. çarpanın onlar basamağı)
3. satır = (1. çarpan) × 2. çarpanın yüzler basamağı)
olarak yazıldığından;
(1. çarpan) × 3 = 3702
verilmiş.
Eşitliğin her iki tarafı 3 ile bölündüğünde,
×
·
3
3
3702
3
(1. çarpan)
(1. çarpan) = 1234
bulunur.
Doğru Seçenek A
×
+
(1. çarpan)
(2. çarpan)
çarpım
2 1 6
1 3 5 6
Yukarıdaki çarpma işleminde 1. çarpan kaçtır?
A) 876 B) 867 C) 786 D) 687 E) 678
A B
B A
1 7 6
+
Yandaki toplama işleminde;
AB ve BA iki basamaklı sayıla-
rı göstermektedir.
Buna göre, A + B toplamı kaçtır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
DNA 6

Çözüm
Toplamdaki sayıların birler basamağındaki rakamların
toplamı:
A + B = 6 veya A + B = 16
olmalıdır.
Onlar basamağındaki rakamların toplamı:
B + A = 16
olursa, birler basamağındaki rakamlar toplamından gelen
“elde var 1” ile birlikte toplamın sonucu 176 olur.
Öyleyse;
A + B = 16
dır.
Doğru Seçenek C
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 14
Sayılar - Bölüm 01
A B
B A
1 6 5
+
Yandaki toplama işleminde; AB ve
BA iki basamaklı sayıları göster-
mektedir.
Buna göre, A + B toplamı kaçtır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
A B
B A
1 8

Yandaki çıkarma işleminde;
AB ve BA iki basamaklı sayıla-
rı göstermektedir.
Buna göre, A – B farkı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 7

Çözüm
Birler basamağındaki rakamlar farkı;
B – A = 8
olduğu düşünüldüğünde, onlar basamağındaki rakamlar
farkı; A – B bulunamaz.
Öyleyse; birler basamağı için, B den A çıkmaz, AB nin
onlar basamağı olan A dan bir onluk alıp;
10 + B – A = 8 ve 10 – 8 = A – B
A – B = 2
olmalıdır.
Onlar basamağında işlem yapıldığında, A dan 1 alınmış-
tı.
A – 1 – B = 1 ve A – B = 2
olduğu görülür.
Doğru Seçenek B
A B
B A
7 2

Yandaki çıkarma işleminde; AB ve BA
iki basamaklı sayıları göstermektedir.
Buna göre, A – B farkı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 7 D) 8 E) 9
N A
N A
D N A
×
Yandaki çarpma işleminde; NA iki,
DNA üç basamaklı sayıları göster-
mektedir.
Buna göre, D + N + A toplamı kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 14 E) 15
DNA 8

Çözüm
NA iki basamaklı sayısının kendisi ile çarpımı (karesi),
yine NA ile sonlanan DNA üç basamaklı sayısına eşit ve-
rilmiş. Yalnızca,
25 × 25 = 625
eşitliği istenen koşulu sağlar.
25 × 25 = 625
NA × NA = DNA
Bu durumda;
N = 2, A = 5 ve D = 6 olup,
D + N + A = 6 + 2 + 5 = 13
bulunur.
Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 15
Sayılar - Bölüm 01 Temel Kavramlar
A 6 A
A
5 3 6 9
×
Yandaki çarpma işleminde;
A bir rakamı, A6A üç basa-
maklı bir sayıyı göstermek-
tedir.
Buna göre, A kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 7 E) 9
Dört işlem yaparken işlem önceliğine dikkat edilmelidir.
Parantezli işlemlerde önce parantez içindeki işlem yapılır.
Parantez yoksa; önce çarpma ve bölme, sonra toplama
ve çıkarma işlemleri yapılır. Çarpma ve bölmenin birbiri-
ne göre önceliği yoktur. Hangisi önce verilmiş ise o işlem
önce yapılır.
4 + 4 ⋅ 4 – 4 : 4 – 4
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 B) 12 C) 15 D) 16 E) 20
DNA 9

Çözüm
Önce çarpma ve bölme işlemlerini yapalım; sonra toplama
ve çıkarma işlemlerini yapacağız.
4 + 4 ⋅ 4 – 4 : 4 – 4 = 4 + 16 – 1 – 4
= 20 – 5 = 15
Doğru Seçenek C
3 + 3 ⋅ 3 + 3 : 3 – 3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 B) 6 C) 8 D) 10 E) 12
5 – 2(5 – 2)
işleminin sonucu kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 3 E) 3
DNA 10

Çözüm
Önce parantez içindeki işlemin sonucunu bulalım, sonra
çarpma ve çıkarma işlemlerini yapacağız.
5 – 2(5 – 2) = 5 – 2(3) = 5 – 6 = –1
Doğru Seçenek A
(5 – 2)5 – 2
işleminin sonucu kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 3 E) 13
128 : (2 ⋅ 4)
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 8 C) 16 D) 32 E) 256
DNA 11
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 16
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
Önce parantez içindeki işlemi yaparız.
128 : (2 ⋅ 4) = 128 : 8 = 16
Doğru Seçenek C
(128 : 2) ⋅ 4
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 8 C) 16 D) 32 E) 256
128 : 2 ⋅ 4
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 8 C) 16 D) 32 E) 256
DNA 12

Çözüm
Çarpma ve bölme işlemlerinin art arda kullanıldığı paran-
tezsiz işlemlerde, önce soldaki işlem yapılır.
128 : 2 ⋅ 4 = 64 ⋅ 4 = 256
Doğru Seçenek E
128 ⋅ 2 : 4
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 8 C) 32 D) 64 E) 256
1 – 2[3 – 4 : (5 – 6)]
işleminin sonucu kaçtır?
A) –13 B) –3 C) 0 D) 3 E) 13
DNA 13

Çözüm
İçteki küçük parantezden başlanarak, adım adım dışarı
doğru işlem yapılır.
1 – 2[3 – 4 : (5 – 6)] = 1 – 2[3 – 4 : (–1)]
= 1 – 2[3 + 4] = 1 – 2[7] = 1 – 14
= –13
Doğru Seçenek A
6 – 5 : [4 – 3(2 – 1)]
işleminin sonucu kaçtır?
A) –13 B) –3 C) 0 D) 1 E) 13
Sayı kümelerini biraz daha çeşitlendirip, dört işlem yap-
mayı sürdürelim.
ÇİFT SAYILAR
Ç = {..., –6, –4, –2, 0, 2, 4, 6, ..., 2n – 2, 2n, 2n + 2, ...}
2 nin katı olan tam sayılardır.
Birler basamağı 0, 2, 4, 6 veya 8 dir.
TEK SAYILAR
T = {..., –5, –3, –1, 0, 1, 3, 5, ..., 2n – 1, 2n + 1, 2n + 3, ...}
Birler basamağı 1, 3, 5, 7 veya 9 dur.
YGS MATEMATİK 17
Sayılar - Bölüm 01 Temel Kavramlar
T ± T = Ç Ç ± Ç = Ç T ⋅ T = T
Ç ⋅ Ç = Ç T ± Ç = T T ⋅ Ç = Ç
n pozitif tam sayısı için,
T
n
= T ve Ç
n
= Ç (Ç
0
= 1)
dır.
a bir tam sayı olduğuna göre, aşağıdakilerden
hangisinin sonucu kesinlikle tek sayıdır?
A) a + 1 B) a
2
– 1 C) a
2
+ 2a
D) 2a – 3 E) a
2
+ 2a + 1
DNA 14

Çözüm
a bir tek sayı ise;
a + 1, a
2
– 1 ve a
2
+ 2a + 1 ifadeleri birer çift sayı,
a bir çift sayı ise; a
2
+ 2a çift sayı gösterir.
a ister tek, ister çift sayı olsun; 2a çift sayı, 2a – 3 kesin-
likle bir tek sayıdır.
Doğru Seçenek D
n bir tam sayı olduğuna göre, aşağıdakilerden hangi-
sinin sonucu kesinlikle çift sayıdır?
A) 2n + 6 B) n
2
+ 4 C) n
3

D) 3n + 4 E) n
2
– 2n + 1
x bir çift sayı olduğuna göre, aşağıdakilerden han-
gisinin sonucu tek sayıdır?
A) 3x + 2 B) x
3
+ 2 C) 5x
3

D) x
2
+ 3x E) 4x + 3
DNA 15

Çözüm
x bir çift sayı iken;
3x + 2, x
3
+ 2, 5x
3
ve x
2
+ 3x sayıları çift,
4x + 3 sayısı tek sayıdır.
Doğru Seçenek E
n bir tek sayı olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi-
nin sonucu çift sayıdır?
A) n
2
+ 3n B) 3n + 2
C) n
2
+ 5n + 3 D) 3n – 4
E) 2n – 3
Ardışık üç çift sayıdan küçüğünün iki katı, ikinciden
20 fazladır.
Buna göre, üçüncü sayı kaçtır?
A) 22 B) 24 C) 26 D) 28 E) 30
DNA 16

Çözüm
Sayılardan küçüğüne x dersek,
İkinci sayı x + 2, üçüncü sayı x + 4 olacaktır.
2x = (x + 2) + 20 verilmiş.
x = 22 bulunur.
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 18
Sayılar - Bölüm 01
Üçüncü sayı,
x + 4 = 22 + 4 = 26
olur.
Doğru Seçenek C
Ardışık dört tek sayıdan en küçüğünün üç katı, en büyü-
ğüne eşittir.
Bu sayıların toplamı kaçtır?
A) 22 B) 24 C) 26 D) 28 E) 30
a ve b ardışık doğal sayılardır.
x = ab + 1
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle
tek sayıdır?
A) x(a + 1) B) a(x + b) C) b(a – 1)
D) x(a + b) E) b(x + a)
DNA 17

Çözüm
Ardışık iki doğal sayıdan biri tek, diğeri çift olduğundan;
a + b tek sayı,
a ⋅ b çift sayıdır.
ab çift sayı, x = ab + 1 tek sayıdır.
a tek ise, a + 1 çift, x(a + 1) çift sayıdır.
a çift ise, a(x + b) çift sayıdır.
b çift ise, b(a – 1) çift sayıdır.
b çift ise, b(x + a) çift sayıdır.
x tek sayı, a + b tek sayı olduğundan, x(a + b) tek sayı-
dır.
Doğru Seçenek D
x ve y ardışık tam sayılar olduğuna göre, aşağıdakiler-
den hangisi kesinlikle çift sayıdır?
A) x + y B) 2x + y C) x + 2y
D) x + xy + y E) 3xy
a, b, c doğal sayılar olmak üzere,

a b
c
⋅ -
·
3
2
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle
doğrudur?
A) a + b tek sayıdır.
B) a ve b çift sayıdır.
C) a ve b tek sayıdır.
D) c çift sayıdır.
E) a ve b den yalnızca biri tek sayıdır.
DNA 18

Çözüm
a b
c a b c
⋅ -
· ⇒ ⋅ - ·
3
2
3 2
eşitliğinde, c ne olursa olsun, 2c bir çift sayıdır.
a ⋅ b + 3 sayısının çift sayı olması için, a ⋅ b nin tek sayı
olması gerekir.
a ⋅ b nin tek sayı olması, a ve b nin tek sayı olması ile
mümkündür.
Doğru Seçenek C
x, y ve z birer tam sayı ve
2x + 1 = y ⋅ z
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) y ve z tek sayılardır.
B) y ve z çift sayılardır.
C) y + z tek sayıdır.
D) y ve z den biri tek, diğeri çifttir.
E) x tek sayıdır.
YGS MATEMATİK 19
Sayılar - Bölüm 01 Temel Kavramlar
TEST - 1
1. 3 ⋅ 4 + 10 : 5 – 3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
2. 72 : 24 + 64 : 16
işleminin sonucu kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
3. 3 + 4 ⋅ 5 – 6 : 3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 13 B) 15 C) 28 D) 21 E) 24
4. 150 : (6 + 3 ⋅ 8) – 5
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 5 D) 8 E) 18
5. 9 – 5 : (8 – 3) ⋅ 2 + 6
işleminin sonucu kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
6. 3 – [5 – (5 – 3)]
işleminin sonucu kaçtır?
A) –10 B) –4 C) 0 D) 4 E) 10
7. A – B = C
olduğuna göre, A + B + C toplamının eşiti aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) 2A B) 2B C) 2C D) AB E) AC
8. a, b, c doğal sayıları için, a + b tek sayı, c
2
çift sayı-
dır.
Aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) c tek sayıdır.
B) a + c tek sayıdır.
C) b + c çift sayıdır.
D) a ⋅ b ⋅ c tek sayıdır.
E) a ⋅ b ⋅ c çift sayıdır.
Temel Kavramlar
YGS MATEMATİK 20
Sayılar - Bölüm 01
9. Aşağıdakilerden hangisi tek sayıdır?
A) 2007
2
+ 3 B) 2008
3
+ 4
C) 2007
2
+ 5 D) 2008
3
+ 7
E) 2007
2
+ 9
10. x ve y pozitif tam sayılarından, x çift, y tek sayıdır.
Aşağıdakilerden hangisi tek sayıdır?
A) x ⋅ y B) x + 2y C) x
y

D) y
x
E) x
3
⋅ y
2
11. Ardışık iki tek sayıdan büyüğü küçüğünün üç katı-
dır.
Bu iki tek sayının toplamı kaçtır?
A) 4 B) 8 C) 12 D) 16 E) 20
12. Ardışık dört tek sayının toplamı K dir.
Buna göre, bu sayılardan en büyüğünün K türün-
den eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
K
4
3 - B)
K
4
3 − C)
K
4
2 -
D)
K
4
2 − E)
K
8
1 -
13. x, y, z çift sayılar olduğuna göre, aşağıdakilerden
hangisi kesinlikle çift sayıdır?
A) x
y z
-

2
B) x
y z

-
2
C)
x y z - -
2
D)
x y z ⋅ ⋅
2
E)
x y
z
-

2
14. Tek sayılar T, çift sayılar Ç ile gösterildiğine göre,
aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Ç ± Ç = Ç B) Ç ± T = T C) T ± T = Ç
D) Ç ⋅ Ç = Ç E) Ç ⋅ T = T
15. a, b ve c sayma sayıları ve
a + b = c
olduğuna göre, a + b + c toplamı aşağıdakilerden
hangisi olabilir?
A) 25 B) 37 C) 43 D) 52 E) 69
16. A, B ve C farklı rakamlar olmak üzere,
A2C8 ve C66B dört basamaklı, A79 üç basamaklı
sayılardır.

A 2 C 8
A 7 9
C 6 6 B

Yukarıdaki çıkarma işlemine göre, A + B + C top-
lamı kaçtır?
A) 12 B) 14 C) 15 D) 16 E) 18
1. C 2. B 3. D 4. A 5. D 6. C 7. A 8. E 9. D 10. D 11. A 12. A 13. D 14. E 15. D 16. E
MİNİMUM - MAKSİMUM PROBLEMLERİ
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01
21

GİRİŞ
Sayı kümelerini tanıyıp, dört işlemi pekiştirdikten sonra
artık bu bilgilerimizi problem çözümlerinde kullanmaya
başlayabiliriz.
Sayı kümelerinin varsa en küçük veya en büyük eleman-
larını bilmek, bizi sayı problemlerinde doğru sonuca gö-
türür.
Soru çözmeye geçmeden, sayılar arasında biraz daha
gezinelim.
İki basamaklı en küçük doğal sayı: 10
İki basamaklı en büyük doğal sayı: 99
İki basamaklı rakamları farklı en büyük doğal sayı: 98
Üç basamaklı en küçük doğal sayı: 100
Üç basamaklı rakamları farklı en küçük doğal sayı: 102
Üç basamaklı en büyük doğal sayı: 999
Üç basamaklı rakamları farklı en büyük doğal sayı: 987
En büyük negatif tam sayı: –1
İki basamaklı en büyük negatif tam sayı: –10
İki basamaklı en küçük negatif tam sayı: –99
İki basamaklı, rakamları farklı en küçük negatif tam sayı: –98
Üç basamaklı en büyük negatif tam sayı: –100
Üç basamaklı rakamları farklı en büyük negatif tam sayı: –102
Üç basamaklı en küçük negatif tam sayı: –999
Üç basamaklı, rakamları farklı en küçük negatif tam sayı: –987
İki basamaklı en büyük pozitif tek tam sayı ile iki
basamaklı en küçük negatif çift tam sayının topla-
mı kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 89 E) 90
DNA 19

Çözüm
İki basamaklı en büyük pozitif tek tam sayı 99,
İki basamaklı en küçük negatif çift tam sayı –98
olduğuna göre,
99 + (–98) = 99 – 98 = 1
Doğru Seçenek C
İki basamaklı en küçük pozitif çift tam sayı ile iki ba-
samaklı en büyük negatif tek tam sayının toplamı kaç-
tır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 9 E) 10
Sonucu bilinen bir toplamda, toplanan terimlerden bi-
rinin en büyük olması isteniyorsa; diğerlerinin olabildi-
ğince küçük olması gerekir.
Işık 1
a, b doğal sayıları için,
a + b = 14
olduğuna göre, b nin en büyük değeri kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 7 D) 13 E) 14
DNA 20
Minimum - Maksimum Problemleri
YGS MATEMATİK 22
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
İki doğal sayının toplamında; b nin en büyük değeri isten-
diğinden, a en küçük değerini almalıdır.
Doğal sayılar içinde en küçük değer 0 olduğundan
a = 0
olmalıdır.
Bu durumda;
a + b = 14 eşitliğinde; a = 0 alındığında,
0 + b = 14 ve b = 14
olacaktır.
Doğru Seçenek E
a, b pozitif tam sayıları için,
a + b = 14
olduğuna göre, b nin en büyük değeri kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 7 D) 13 E) 14
a, b, c doğal sayıları için,
a + b + c = 36
olduğuna göre, c nin alabileceği en büyük değer
kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 35 E) 36
DNA 21

Çözüm
c nin en büyük değeri alması için, a ve b nin en küçük
değerlerini alması gerekir.
En küçük doğal sayı 0 olduğundan,
a = b = 0 alındığında,
0 + 0 + c = 36
c = 36
bulunur.
Doğru Seçenek E
a, b, c farklı doğal sayılar olmak üzere,
a + b + c = 36
olduğuna göre, c nin alabileceği en büyük değer kaç-
tır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 35 E) 36
Sayılar ile ilgili sorularda, kullanılan sayıların hangi
sayı kümesinin elemanı olduğuna dikkat edilmelidir.
Uyarı
Bir çıkarma işleminde;
farkın küçük olması isteniyorsa, eksilen sayı küçük,
çıkan sayı büyük seçilmelidir.
Farkın büyük olması isteniyorsa, eksilen sayı büyük,
çıkan sayı küçük seçilmelidir.
Işık 2
YGS MATEMATİK 23
Sayılar - Bölüm 01 Minimum - Maksimum Problemleri
a, b sayma sayıları olmak üzere,
a – b = 14
olduğuna göre, a nın en küçük değeri kaçtır?
A) 0 B) 7 C) 13 D) 14 E) 15
DNA 22

Çözüm
Farkları sabit olduğundan, a nın en küçük olması için,
b nin de küçük olması gerekir.
En küçük sayma sayısı 1 olduğundan;
b = 1 için; a – 1 = 14 ve a = 15
bulunur.
Doğru Seçenek E
a, b doğal sayılar olmak üzere,
a – b = 14
olduğuna göre, a nın en küçük değeri kaçtır?
A) 0 B) 7 C) 13 D) 14 E) 15
İkişer basamaklı iki tam sayının farkı en çok kaç
olabilir?
A) 89 B) 90 C) 180
D) 198 E) 200
DNA 23

Çözüm
a – b farkının en büyük değeri alabilmesi için,
a nın en büyük, b nin en küçük
olması gerekir.
İki basamaklı en büyük tam sayı: 99
En küçük tam sayı: –99 olduğundan,
a – b = 99 – (–99) = 99 + 99 = 198
bulunur.
Doğru Seçenek D
İkişer basamaklı iki tam sayının farkı en az kaç ola-
bilir?
A) 0 B) –89 C) –180 D) –198 E) –200
Hazine 1
Toplamları sabit iki gerçek sayının çarpımlarının en
büyük olması için sayıların eşit seçilmesi gerekir.
Doğal sayılarda ve tam sayılarda, sayılar eşit
olamıyorlarsa mümkün olan en yakın değerler se-
çilmelidir.
Minimum - Maksimum Problemleri
YGS MATEMATİK 24
Sayılar - Bölüm 01
a, b gerçek sayılar olmak üzere,
a + b = 5
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının en büyük değeri
kaçtır?
A) 2 B) 2,5 C) 3
D) 6 E) 6,25
DNA 24

Çözüm
Toplamları 5 olan eşit iki gerçek sayı için,
a = b = 2,5 alınırsa,
a ⋅ b = (2,5)(2,5) = 6,25
bulunur.
Doğru Seçenek E
a, b gerçek sayılar olmak üzere,
a + b = 8
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının en büyük değeri kaç-
tır?
A) 4 B) 8 C) 12 D) 16 E) 20
a = 3 – x ve b = x + 7
olduğuna göre, a ⋅ b nin en büyük değeri kaçtır?
A) 16 B) 25 C) 36 D) 49 E) 38
DNA 25

Çözüm
a + b = (3 – x) + (x + 7) = 10
a ve b nin toplamları x e bağlı olmayıp sabit olduğundan,
çarpımlarının en büyük değeri alması için sayıların eşit
olması gerekir.
a b a b + = ⇒ = = = 10
10
2
5
olmalıdır.
a ⋅ b = 5 ⋅ 5 = 25
çarpımın en büyük değeridir.
Doğru Seçenek B
x = a + 9 ve y = 5 – a
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımının en büyük değeri kaç-
tır?
A) 25 B) 45 C) 49 D) 75 E) 81
Çevreleri sabit dikdörtgenler içinde alanı en büyük
olanı karedir.
Dikdörtgen şeklindeki bir bahçe 60 m uzunluğundaki
tel ile çevrilecektir.
Bahçenin alanının en büyük değeri kaç m
2
olabi-
lir?
A) 225 B) 250 C) 360
D) 400 E) 640
DNA 26
YGS MATEMATİK 25
Sayılar - Bölüm 01 Minimum - Maksimum Problemleri

Çözüm
� �


Çevre = 2a + 2b = 60 ⇒ a + b = 30
Alan = a ⋅ b
Toplamı 30 olan iki sayının çarpımlarının en büyük olması
istendiğinden, sayılar eşit olmalıdır.

a b = = =
30
2
15
a ⋅ b = 15 ⋅ 15 = 225
alanın en büyük değeridir.
Doğru Seçenek A
Bir tarafı duvarla çevrili dikdörtgen şeklinde bir bahçe
60 m uzunluğundaki tel ile çevrilecektir.
Alanının en büyük değeri kaç m
2
olabilir?
A) 225 B) 250 C) 360 D) 450 E) 640
Bir kenarının tamamı, diğer kenarının yarısı duvar ile
örülmüş, kalan kısmı tel ile çevrelenmiş dikdörtgen bir
bahçe yapılacaktır.
60 m uzunluğundaki tel ile çevrilecek bahçenin
alanı en çok kaç m
2
olabilir?
A) 225 B) 250 C) 360
D) 450 E) 600
DNA 27

Çözüm
� �





Tel kullanılacak kısmın uzunluğu;
b a
b b
a + + = + =
2
3
2
60
Toplanan terimlerin eşit olması gerektiğinden;
a
b
b b = = ⇒ = ⇒ = 30
3
2
30 3 60 20 ,
olur.
Alan = a ⋅ b = 30 ⋅ 20 = 600 m
2

dir.
Doğru Seçenek E
a, b doğal sayılar olmak üzere,
a + b = 6
olduğuna göre, a
2
⋅ b nin en büyük değeri kaçtır?
A) 18 B) 27 C) 32 D) 34 E) 36
Hazine 2
Çarpımları sabit iki doğal sayının toplamlarının en kü-
çük olması için sayıların eşit (veya en yakın) seçilmesi
gerekir.
Minimum - Maksimum Problemleri
YGS MATEMATİK 26
Sayılar - Bölüm 01
x, y ∈ N için,
x ⋅ y = 36
olduğuna göre, x + x ⋅ y + y ifadesinin en küçük
değeri kaçtır?
A) 36 B) 42 C) 48 D) 54 E) 60
DNA 28

Çözüm
x ve y doğal sayılarının çarpımları sabit olduğundan, top-
lamlarının en küçük olması için sayıların eşit olması ge-
rekir.
x ⋅ y = 36 olduğundan,
x = 6 ve y = 6
alınır.
x + x ⋅ y + y = 6 + 6 ⋅ 6 + 6 = 48
bulunur.
Doğru Seçenek C
Kenar uzunlukları tam sayı ve alanı 25 birim kare olan
bir dikdörtgenin çevresi en az kaç birim olabilir?
A) 10 B) 11 C) 15 D) 20 E) 25
x, y tam sayıları için,
x ⋅ y = 36
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) –37 B) –12 C) 0 D) 12 E) 37
DNA 29

Çözüm
Çarpımları 36 olan tam sayıların toplamlarına bakalım.
(–1) ⋅ (–36) = 36 ⇒ (–1) + (–36) = –37
(–2) ⋅ (–18) = 36 ⇒ (–2) + (–18) = –20
(–3) ⋅ (–12) = 36 ⇒ (–3) + (–12) = –15
............................
1 ⋅ 36 = 36 ⇒ 1 + 36 = 37
2 ⋅ 18 = 36 ⇒ 2 + 18 = 20
3 ⋅ 12 = 36 ⇒ 3 + 12 = 15
4 ⋅ 9 = 36 ⇒ 4 + 9 = 13
6 ⋅ 6 = 36 ⇒ 6 + 6 = 12
Görüldüğü gibi çarpanlar birbirine yaklaştıkça toplamın
mutlak değeri küçülmektedir.
Çarpanlar negatif olabiliyorsa, toplamın en küçük değeri
bu çarpanların toplamı ile bulunur.
Çarpanlar –1 ve – 36 olarak alındığında elde edilen top-
lam en küçük olur.
(–1) + (–36) = –37
Doğru Seçenek A
x, y ∈ Z için,
x ⋅ y = 9
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük değeri kaç-
tır?
A) –10 B) –6 C) 0 D) 6 E) 10
YGS MATEMATİK 27
Sayılar - Bölüm 01 Minimum - Maksimum Problemleri
a, b ve c tam sayıları için,
a ⋅ b = 16
a ⋅ c = 25
olduğuna göre, a + b + c toplamının en büyük de-
ğeri kaçtır?
A) 13 B) 14 C) 41 D) 42 E) 53
DNA 30

Çözüm
Her iki eşitliğin ortak çarpanı olan a yı en küçük aldığımız-
da, diğer çarpanlar büyük olacaktır.
a = 1 için, b = 16 ve c = 25
olur.
a + b + c = 1 + 6 + 25 = 42
bulunabilecek en büyük değerdir.
Doğru Seçenek D
a, b ve c tam sayıları için,
a ⋅ b = 20
a ⋅ c = 24
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) 15 B) –15 C) –30 D) –45 E) –60
a, b ve c pozitif tam sayıları için,
a ⋅ b = 18
a ⋅ c = 24
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 12 B) 13 C) 41 D) 42 E) 43
DNA 31

Çözüm
Toplamın küçük olması için, a, b ve c nin küçük olması
gerekir. a sayısı her iki çarpımda ortak olduğundan, a nın
en büyük değeri olan 6 sayısı alınırsa, b ve c sayıları en
küçük değerleri alırlar.
6 ⋅ b = 18 ⇒ b = 3
6 ⋅ c = 24 ⇒ c = 4
bulunur.
a + b + c = 6 + 3 + 4 = 13
olur.
Doğru Seçenek B
x, y ve z doğal sayıları için,
x ⋅ y ⋅ z = 8
olduğuna göre, x + y + z toplamı en az kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
Minimum - Maksimum Problemleri
YGS MATEMATİK 28
Sayılar - Bölüm 01
a, b ve c doğal sayıları için,
a – b = 7
a – c = 5
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 12 D) 13 E) 14
DNA 32

Çözüm
a – b = 7 ⇒ a = b + 7
a – c = 5 ⇒ a = c + 5
eşitliklerinde; a nın küçük olabilmesi için b ve c nin de kü-
çük olması gerekir.
b = 0 seçilirse, a = 0 + 7 ve a = 7
a = c + 5 eşitliğinden de,
7 = c + 5 ve c = 2
bulunur.
a + b + c = 7 + 0 + 2 = 9
olur.
Doğru Seçenek B
a, b ve c pozitif tam sayıları için,
a – b = 7
a – c = 5
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 12 D) 13 E) 14
Toplamları 72 olan üç farklı pozitif tam sayının
en büyüğü, en az kaçtır?
A) 22 B) 23 C) 24 D) 25 E) 26
DNA 33

Çözüm
Sayıları eşit düşündüğümüzde,
72 : 3 = 24 = a
olur.
Dağılım;
a – 1, a ve a + 1
olarak yapıldığında a + 1 istenen koşulu sağlar.
a + 1 = 24 + 1 = 25
bulunur.
Doğru Seçenek D
Toplamları 47 olan üç pozitif tam sayının en küçüğü,
en çok kaçtır?
A) 13 B) 14 C) 15 D) 16 E) 17
YGS MATEMATİK 29
Sayılar - Bölüm 01 Minimum - Maksimum Problemleri
TEST - 2
1. a ve b pozitif tam sayıları için,
a + b = 11
olduğuna göre, 2a + 3b toplamının en büyük de-
ğeri kaçtır?
A) 22 B) 23 C) 26 D) 32 E) 33
2. Çarpımları iki basamaklı en büyük çift sayıya eşit
olan iki doğal sayının toplamının alabileceği en
büyük değer kaçtır?
A) 20 B) 21 C) 34 D) 51 E) 99
3. İki basamaklı en büyük pozitif çift tam sayı ile iki
basamaklı en büyük negatif tek tam sayının top-
lamı kaçtır?
A) 87 B) 88 C) 97 D) 98 E) 99
4. a ⋅ b = 1200 ve b tek sayıdır.
b nin en büyük değeri için, a + b toplamı kaç
olur?
A) 91 B) 243 C) 324
D) 432 E) 1201
5. a, b, c tam sayılar olmak üzere,
a + b + c = 12
olduğuna göre, a
2
+ b
2
+ c
2
toplamının en küçük
değeri kaçtır?
A) 27 B) 48 C) 60 D) 72 E) 144
6. a, b, c pozitif tam sayılar olmak üzere,
a – b = 4
b – c = 6
olduğuna göre, a nın en küçük değeri kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
7. 12 tane kalem üç çocuğa dağıtılacaktır.
Her çocuğun en az bir tane kalem aldığı bu dağı-
tımda en çok kalem alan çocuk en az kaç kalem
almış olabilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
8. a, b doğal sayılar olmak üzere,
a + b = 10
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının en büyük değeri
kaçtır?
A) 5 B) 10 C) 20 D) 25 E) 50
Minimum - Maksimum Problemleri
YGS MATEMATİK 30
Sayılar - Bölüm 01
9. a, b doğal sayılar olmak üzere,
a + b = 5
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının en küçük değeri
kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 5 D) 6 E) 10
10. a ve b doğal sayıları için,
a ⋅ b = 16
olduğuna göre,
1
a
1
b
++ toplamının en küçük değe-
ri kaçtır?
A)
1
16
B)
1
8
C)
1
4
D)
1
2
E) 1
11. x, y ∈ Z için,
x ⋅ y = –16
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) –17 B) –15 C) 0 D) 15 E) 17
12. x ve y tam sayıları için,
x + y = 9
olduğuna göre, x
2
+ y
2
toplamının alabileceği en
küçük değer kaçtır?
A) 13 B) 25 C) 41 D) 61 E) 81
13. a ve b pozitif tam sayıları için,
a + b = 11
olduğuna göre, 2a + 3b toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 22 B) 23 C) 24 D) 25 E) 26
14. İkişer basamaklı iki doğal sayının farkı en çok
kaç olabilir?
A) 100 B) 99 C) 90 D) 89 E) 88
15. A ve B ikişer basamaklı iki tam sayı olduğuna
göre, A – B farkı en çok kaçtır?
A) 198 B) 188 C) 108 D) 100 E) 89
16. A ve B ikişer basamaklı iki tam sayı olduğuna
göre, A – B farkının en küçük değeri kaçtır?
A) –198 B) –188 C) –108
D) –100 E) –89
1. D 2. E 3. A 4. A 5. B 6. D 7. C 8. D 9. A 10. D 11. B 12. C 13. B 14. D 15. A 16. A
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 ARDIŞIK SAYILAR
31

GİRİŞ
Sayılar bölümünün bu kesiminde, belirli bir düzene göre
sıralanmış sayı dizilerinin özelikleri üzerinde duracağız.

TANIM
n bir doğal sayı göstermek üzere;
n, n + 1, n + 2, ...
şeklindeki sayılara ardışık doğal sayılar denir.
Genel olarak n bir tam sayı göstermek üzere;
ardışık çift sayılar,
2n, 2n + 2, 2n + 4, ...
ardışık tek sayılar,
2n + 1, 2n + 3 , 2n + 5, ...
şeklinde gösterilir.

Ardışık üç doğal sayıdan en küçüğü ile en büyü-
ğünün toplamı 36 olduğuna göre, bu üç sayının
toplamı kaçtır?
A) 18 B) 36 C) 45 D) 54 E) 63
DNA 34

Çözüm
Ardışık doğal sayıları; n, n + 1, n + 2 şeklinde gösterdiği-
mizde en küçüğü n, en büyüğü n + 2 olduğundan,
2n + 2 = 36
2n = 34
n = 17
Sayılar: 17, 18 ve 19 dur.
Toplamları:
17 + 18 + 19 = 54
bulunur.
Doğru Seçenek D
Ardışık üç çift doğal sayının toplamı 72 olduğuna
göre, bu sayıların en büyüğü kaçtır?
A) 22 B) 24 C) 26 D) 28 E) 36

Hazine Avı
Ardışık doğal sayıların toplamının bulunması pek çok so-
ruda karşımıza çıkacağından, bunu kısa yoldan bulmanın
yollarını arayalım.
İşe 1 den başlayarak ardışık sayma sayılarının toplamına
bakalım.
1 = 1
1 + 2 = 3 = 1,5 ⋅ 2
1 + 2 + 3 = 6 = 2 ⋅ 3
1 + 2 + 3 + 4 = 10 = 2,5 ⋅ 4
1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15 = 3 ⋅ 5
1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 = 21 = 3,5 ⋅ 6
1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 = 28 = 4 ⋅ 7
..................
Toplamlara baktığımızda; ortadaki sayı ile terim sayısının
çarpımının sonucu verdiğini görebiliriz.
Ortadaki sayı; en küçük terim ile en büyük terimin topla-
mının yarısıdır.
Hazine 3
Ardışık ilk n tane sayma sayısının toplamı; toplamdaki
son sayı ile ardışığının çarpımının yarısına eşittir.
1 2 3
1
2
+ + + + =
+
...
( )
n
n n
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 32
Sayılar - Bölüm 01
1 + 2 + 3 + ... + 99 + 100
toplamının sonucu kaçtır?
A) 1000 B) 1050 C) 5000
D) 5050 E) 6000
DNA 35

Çözüm
Hazine 3’ten; son sayı 100, ardışığı 100 + 1 = 101 oldu-
ğundan istenen toplam;
1 2 3 100
100 100 1
2
100 101
2
5050
+ + + + =
+
=

=
...
( )
dir.
Doğru Seçenek D
1 + 2 + 3 + ... + 10
toplamının sonucu kaçtır?
A) 50 B) 55 C) 60 D) 75 E) 100
Hazine 4
a, (a + r), (a + 2r), (a + 3r), ... , (a + nr)
şeklindeki dizilere aritmetik dizi denir.
a: İlk terim, r: Ortak fark
Terim
son terim ilk terim
ortak fark
=

+1 sayısı

Ortadaki
ilk terim son terim
=
+
2
sayı
Bir aritmetik dizinin tüm terimlerinin toplamı:
Toplam = Ortadaki sayı ⋅ Terim sayısı
Bu Hazine’mizin Vadi Dili’ndeki karşılığı,
Gauss
olacaktır.
13 + 16 + 19 + ... + 127 + 130
toplamının sonucu kaçtır?
A) 2500 B) 2640 C) 2860
D) 2900 E) 3210
DNA 36

Çözüm
Toplam
ilk terim son terim
terim =
+

2
( ) sayısı
Ortak fark = r = 3

Terim
son terim ilk terim
ortak fark
=

+1 sayısı
Terim sayısı =
130 13
3
1
117
3
1 39 1 40

+ = + = + =


Toplam =
+
⋅ = ⋅ =
13 130
2
40
143
2
40 2860
Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 33
Sayılar - Bölüm 01 Ardışık Sayılar
18 + 22 + 26 + ... + 98 + 102
toplamının sonucu kaçtır?
A) 1230 B) 1320 C) 1380
D) 1440 E) 1500
Ortadaki sayı, toplanan terimlerden biri olmayabilir.
Uyarı
10 + 11 + 12 + ... + 19 + 20
toplamının sonucu kaçtır?
A) 150 B) 155 C) 165 D) 175 E) 200
DNA 37

Çözüm
1 2 3 9 10 11 12 20
20 20 1
2
20 21
2
210
+ + + + + + + + + =
+
=

=
... ...
( )

1 2 3 9
9 9 1
2
9 10
2
45 + + + + =
+
=

= ...
( )
10 + 11 + 12 + ... + 20 = 210 – 45 = 165
olur.
Ortadaki sayı =
2
10 20
2
15 =
+
=
ilk sayı + son sayı
Terim sayısı =
son terim ilk terim
ortak fark

+1

=

+ =
20 10
1
1 11
Toplam = Ortadaki sayı ⋅ Terim sayısı
= 15 ⋅ 11 = 165
Doğru Seçenek C
25 + 26 + 27 + ... + 74 + 75
toplamının sonucu kaçtır?
A) 2500 B) 2550 C) 2600
D) 2650 E) 2700

4 + 8 + 12 + ... + 396 + 400
toplamının sonucu kaçtır?
A) 20000 B) 20100 C) 20200
D) 20300 E) 20400
DNA 38

Çözüm
Toplamdaki sayılar 4 ün katı olduğundan 4 parantezine
alınabilir.
4 + 8 + 12 + ... + 400 = 4(1 + 2 + 3 + ... + 100)

= ⋅
+
= ⋅

= ⋅
=
4
100 100 1
2
4
100 101
2
4 5050
20200
( )
olacaktır.
Doğru Seçenek C
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 34
Sayılar - Bölüm 01
5 + 10 + 15 + ... + 495 + 500
toplamının sonucu kaçtır?
A) 2525 B) 25250 C) 25500
D) 252600 E) 252700
0,12112111211112111112...
irrasyonel sayısında 0 dan sonraki onikinci 2 den
önce yazılan 1 lerin toplamı kaçtır?
A) 12 B) 24 C) 48 D) 78 E) 96
DNA 39

Çözüm
Verilen irrasyonel sayıda;
2 rakamlarının önünde sırasıyla,
1 tane, 2 tane, 3 tane, ..., 12 tane 1 bulunmaktadır.
Soruda bizden istenen toplam:
1 + 2 + 3 + ... + 12 toplamıdır.
1 2 3 12
12 12 1
2
78 + + + + =
+
= ...
( )
bulunur.
Doğru Seçenek D
15 tane
. . .
.

.

.
En alt sırasında 15 tane bidon bulunan şekildeki gibi
bir istifte, toplam kaç bidon vardır?
A) 120 B) 125 C) 130 D) 145 E) 150
Ardışık ilk n sayma sayısının toplamını veren sayılara
üçgensel sayılar denir.
1 2 3
1
2
+ + + + =
+
...
( )
n
n n
n ∈ N
+
için
n n ( ) +1
2
şeklinde yazılabilen sayılardır.
1, 3, 6, 10, 15, ... gibi.
1 2 3 4 5
1 3 6 10 15
Aşağıdaki sayılardan hangisi üçgensel sayıdır?
A) 16 B) 24 C) 32 D) 36 E) 48
DNA 40

Çözüm
Üçgensel sayılar, n ∈ N
+
için;
n n ( ) +1
2
şeklinde yazılabi-
len sayılardır.
n ∈ N
+
için;
n n ( ) +
=
1
2
36
n(n + 1) = 2 ⋅ 36 = 72 = 8 . 9
n = 8, n + 1 = 9
Seçeneklerde; iki katı, ardışık iki doğal sayının çarpımı
olan 36 aranan sayıdır.
Doğru Seçenek D
1 + 2 + 3 + ... + n = 66
olduğuna göre, n doğal sayısı kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
YGS MATEMATİK 35
Sayılar - Bölüm 01 Ardışık Sayılar
{1}, {2, 3}, {4, 5, 6}, ...
küme dizisindeki 100. kümenin en büyük elemanı
kaçtır?
A) 100 B) 500 C) 5000
D) 5050 E) 6000
DNA 41

Çözüm
Kümelerin en büyük elemanlarına dikkat edildiğinde;
1. kümede 1
2. kümede 3
3. kümede 6
......
birer üçgensel sayı olduğu görülür.
Bu durumda 100. kümenin en büyük elemanı da 100. üç-
gen sayı yani ilk 100 sayma sayısının toplamı olan;
100 100 1
2
100 101
2
5050
( ) +
=

=
dir.
Doğru Seçenek D
{1}, {2, 3}, {4, 5, 6}, ...
küme dizisindeki 100. kümenin en küçük elemanı kaç-
tır?
A) 100 B) 4950 C) 4951
D) 5050 E) 6000
n tane ardışık doğal sayının toplamının n’e bölümü
(aritmetik ortası) dizinin ortasındaki sayıyı verir.
Işık 3
Ardışık beş doğal sayının toplamı 400 olduğuna
göre, bu sayılardan en büyüğü kaçtır?
A) 79 B) 80 C) 81 D) 82 E) 83
DNA 42

Çözüm
Aritmetik orta
Toplam
Terim
= = =
400
5
80
sayısı
Aritmetik orta = Ortadaki terim = 80
78, 79, 80, 81, 82
80 + 2 = 82 sayıların en büyüğüdür.
Doğru Seçenek D
11 tane ardışık pozitif tam sayının toplamı 2002 oldu-
ğuna göre, en küçüğü kaçtır?
A) 176 B) 177 C) 178 D) 182 E) 187
Ardışık 17 tane tam sayının toplamı 17 dir.
Bu sayıların çarpımı kaçtır?
A) –170 B) –17 C) 0 D) 17 E) 170
DNA 43
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 36
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
Aritmetik orta
Toplam
Terim
= = =
17
17
1
sayısı
Aritmetik orta = Ortadaki sayı = 1
..., –2, –1, 0, 1, 2, 3 ...
Ortadaki sayı 1 olduğundan, sayılardan biri de 0 sayısı-
dır.
Tüm sayıların çarpımında, çarpanlardan biri sıfır ol-
duğundan, çarpım sıfır olur.
Doğru Seçenek C
Ardışık 9 tane tam sayının toplamı 9 olduğuna göre,
bu sayılardan en büyüğü kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
49 tane ardışık pozitif tam sayının toplamı 7
4
oldu-
ğuna göre, bu sayılardan en küçüğü kaçtır?
A) 24 B) 25 C) 26 D) 27 E) 28
DNA 44

Çözüm
Aritmetik orta
Toplam
Terim
= = =

=
7
49
49 49
49
49
4
sayısı
Aritmetik orta = Ortadaki terim = 49
Ortadaki terim 49 olduğundan, kendisinden küçük 24 te-
rim, kendisinden büyük 24 terim bulunur.
Sayılardan en küçüğü;
49 – 24 = 25
olur.
Doğru Seçenek B
1 + 2 + 3 + ... + n = 10n
eşitliğini gerçekleyen n doğal sayısı kaçtır?
A) 15 B) 16 C) 17 D) 18 E) 19
2 + 4 + 6 + ... + 100 = 2550
olduğuna göre, 1 + 3 + 5 + ... + 99 toplamının so-
nucu kaçtır?
A) 2400 B) 2450 C) 2500
D) 2550 E) 2600
DNA 45

Çözüm
1 + 3 + ... + 99 = (2 – 1) + (4 – 1) + ... + (100 – 1)

= + + + − + + + ( ... ) ( ... ) 2 4 100 1 1 1
50 tane
    
= 2550 – 50 = 2500
Doğru Seçenek C
n bir doğal sayı olmak üzere; 1 den n ye kadar doğal sa-
yıların toplamı A, 5 ten n ye kadar doğal sayıların toplamı
B ile gösteriliyor.
A + B = 370
olduğuna göre, A nın değeri kaçtır?
A) 176 B) 180 C) 184 D) 190 E) 192
YGS MATEMATİK 37
Sayılar - Bölüm 01 Ardışık Sayılar

1 2 3 10
2 2 2 2
+ + + + = ... K
olarak veriliyor.
Karesi alınan sayılar birer azaltılırsa toplamın so-
nucu kaç olur?
A) K – 10 B) K – 19 C) K – 90
D) K – 100 E) K – 101
DNA 46

Çözüm
Karesi alınan sayılar birer eksildiğinde toplam;
(1–1)
2
+ (2–1)
2
+ (3–1)
2
+...+ (10–1)
2
= 0
2
+ 1
2
+ 2
2
+...+ 9
2

şekline dönüşür ki bu toplam K’den 10
2
= 100 eksiktir.
Doğru Seçenek D
1
2
+ 2
2
+ 3
2
+ ... + 10
2
= A
olarak veriliyor.
Karesi alınan sayılar birer artırılırsa toplamın sonucu
kaç olur?
A) A + 121 B) A + 120 C) A + 11
D) A + 10 E) A + 1
A = 1 ⋅ 2 + 2 ⋅ 3 + 3 ⋅ 4 + ... + n(n + 1)
B = 2 ⋅ 3 + 3 ⋅ 4 + 4 ⋅ 5 + ... + (n + 1)(n + 2)
n = 10 için B nin A türünden eşiti aşağıdakilerden
hangisidir?
A) A + 132 B) A + 130 C) A + 12
D) A + 10 E) 12 ⋅ A
DNA 47

Çözüm
n = 10 için;
A = 1 ⋅ 2 + 2 ⋅ 3 + 3 ⋅ 4 + ... + 10 ⋅ 11
B = 2 ⋅ 3 + 3 ⋅ 4 + 4 ⋅ 5 + ... + 10 ⋅ 11 + 11 ⋅ 12
olur.
B sayısı, A dan; 11 ⋅ 12 – 1 ⋅ 2 fazladır.
B = A + 130
olur.
Doğru Seçenek B
T = 2 ⋅ 5 + 3 ⋅ 6 + 4 ⋅ 7 + ... + 10 ⋅ 13
toplamının her bir teriminin birinci çarpanı 1 azaltılır-
sa, T sayısı ne kadar azalır?
A) 79 B) 80 C) 81 D) 82 E) 83
1 – 2 + 3 – 4 + 5 – 6 + ... + 19 – 20
işleminin sonucu kaçtır?
A) –11 B) –10 C) –9 D) –8 E) –7
DNA 48

Çözüm
1 – 2 + 3 – 4 + 5 – 6 + ... + 19 – 20
işleminde gruplandırma yaparsak;
= (1 – 2) + (3 – 4) + (5 – 6) + ... + (19 – 20)
= (–1) + (–1) + (–1) + ... + (–1)
= 10(–1) = –10
bulunur.
Doğru Seçenek B
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 38
Sayılar - Bölüm 01
100 – 99 + 98 – 97 + 96 – 95 + ... + 4 – 3 + 2 – 1
işleminin sonucu kaçtır?
A) 100 B) 99 C) 51 D) 50 E) 49
10
2
– 9
2
+ 8
2
– 7
2
+ 6
2
– 5
2
+ 4
2
– 3
2
+ 2
2
– 1
2
işleminin sonucu kaçtır?
A) 35 B) 45 C) 55 D) 65 E) 75
DNA 49

Çözüm
a
2
– b
2
= (a – b)(a + b) özdeşliğinden;
10
2
– 9
2
= (10 – 9)(10 + 9) = 1 ⋅ 19 = 19
8
2
– 7
2
= (8 – 7)(8 + 7) = 1 ⋅ 15 = 15
6
2
– 5
2
= (6 – 5)(6 + 5) = 1 ⋅ 11 = 11
4
2
– 3
2
= (4 – 3)(4 + 3) = 1 ⋅ 7 = 7
2
2
– 1
2
= (2 – 1)(2 + 1) = 1 ⋅ 3 = 3 olduğundan,
10
2
– 9
2
+ 8
2
– 7
2
+ 6
2
– 5
2
+ 4
2
– 3
2
+ 2
2
– 1
2
= 19 + 15 + 11 + 7 + 3
bulunur.
Ortadaki terim (aritmetik orta) = 11
Terim sayısı = 5 olduğundan, toplamın sonucu;
11 ⋅ 5 = 55
tir.
Doğru Seçenek C
1
2
– 2
2
+ 3
2
– 4
2
+ ... + 19
2
– 20
2
işleminin sonucu kaçtır?
A) –210 B) –190 C) –180 D) –160 E) –110
Ardışık ilk n çift sayma sayısının toplamı:
2 + 4 + 6 + ... + 2n = n(n + 1) dir.
Ardışık ilk n tek sayma sayısının toplamı:
1 + 3 + 5 + ... + 2n – 1 = n
2
dir.
Işık 4
Ardışık ilk 40 pozitif çift tam sayının toplamı A,
ardışık ilk 40 pozitif tek tam sayının toplamı B ol-
duğuna göre, A – B farkı kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 40 D) 400 E) 720
DNA 50

Çözüm
A = 2 + 4 + 6 + ... + 80
2n = 80 ise n = 40 olduğundan;
A = n(n + 1) = 40(40 + 1) = 40 ⋅ 41 = 1640
B = 1 + 3 + 5 + ... + 79
2n – 1 = 79 ise n = 40 olduğundan;
B = n
2
= 40
2
= 1600
A – B = 1640 – 1600 = 40
bulunur.
Doğru Seçenek C
1 + 3 + 5 + ... + 99
işleminin sonucu kaçtır?
A) 250 B) 2401 C) 2500
D) 2601 E) 5000
YGS MATEMATİK 39
Sayılar - Bölüm 01 Ardışık Sayılar
TEST - 3
1. Aşağıdakilerden hangisi ardışık üç doğal sayının
toplamı olamaz?
A) 48 B) 63 C) 75 D) 82 E) 96
2. Ardışık üç doğal sayının en küçüğü ile en büyüğü-
nün toplamı 88 dir.
Bu üç sayının toplamı kaçtır?
A) 130 B) 131 C) 132 D) 134 E) 135
3. Ardışık 13 tane tam sayının toplamı 13 tür.
Bu sayıların en büyüğü kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
4. 1 + 2 + 3 + ... + n = A
olduğuna göre, n + (n + 1) + (n + 2) + ... + 2n
toplamının A türünden eşiti aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) A B) 2A C) 3A D) A
2
E) A
3
5. 1 + 3 + 5 + ... + 41
toplamının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 6 E) 9
6. On bir tane ardışık tam sayının toplamı 2002
olduğuna göre, en büyüğü kaçtır?
A) 176 B) 177 C) 178 D) 182 E) 187
7. 1 + 2 + 3 + ... + n ≤ 125
eşitsizliğini sağlayan en büyük n doğal sayısı
kaçtır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
8. Ardışık 2008 tane tam sayının çarpımı 0 dır.
Bu sayılardan en büyüğü en çok kaç olabilir?
A) 2010 B) 2009 C) 2008
D) 2007 E) 2006
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 40
Sayılar - Bölüm 01
9. a, b ve c ardışık üç doğal sayıdır.
a
2
+ b
2
= c
2
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) 7 B) 12 C) 15 D) 18 E) 24
10. (33 + 44 + 55 + 66) : 11
işleminin sonucu kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 11 D) 18 E) 24
11. (12 + 10 + 8 + 6 + 4 + 2) : (6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1)
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 12
12. (2009 + 2008 + 2007) – (2006 + 2005 + 2004)
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 B) 6 C) 9
D) 2003 E) 2004
13. a, b, c, d ardışık dört tek sayı olduğuna göre,
a < b < c < d için (a – b)(c – d) (a – d) (b – c)
işleminin sonucu kaçtır?
A) 16 B) 24 C) 32 D) 40 E) 48
14. Ardışık üç pozitif tam sayının çarpımı, toplamlarının
21 katıdır.
Bu sayıların toplamı kaçtır?
A) 23 B) 24 C) 25 D) 26 E) 27
15. n doğal sayısının ardışığı (n’den sonra gelen do-
ğal sayı) n
*
ile gösterildiğine göre,
(3 ⋅ 4
*
)
*

sayısının ardışığı kaçtır?
A) 13 B) 14 C) 15 D) 16 E) 17
16. 1 + 4 + 7 + ... + 100
toplamının sonucu kaçtır?
A) 1700 B) 1717 C) 1724
D) 1734 E) 1771
1. D 2. C 3. B 4. C 5. A 6. E 7. B 8. D 9. B 10. D 11. A 12. C 13. E 14. B 15. E 16. B
YGS MATEMATİK 41
Sayılar - Bölüm 01 Ardışık Sayılar
TEST - 4
1. Ardışık ilk 100 pozitif tam sayının karelerinin toplamı
A dır.
Ardışık ilk 100 pozitif çift tam sayının karelerinin
toplamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 ⋅ A B) 4 ⋅ A C) 2 ⋅ A
2
D) 4 ⋅ A
2
E) 200 ⋅ A
2. 1 den 55 e kadar olan tam sayılar soldan sağa doğru
yazılarak,
N = 1234...9101112...5455
şeklinde 101 basamaklı bir N sayısı oluşturuluyor.
Buna göre, N nin soldan 55. rakamı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 E) 9
3. 1 + 3 + 7 + 9 + 13 + 15 + 19 + ... + 61 + 63 + 67
toplamının değeri kaçtır?
A) 663 B) 695 C) 717 D) 771 E) 779
4. Ardışık altı doğal sayıdan son dördünün toplamı
62 olduğuna göre, ilk dördünün toplamı kaçtır?
A) 54 B) 55 C) 56 D) 57 E) 58
5. Ardışık dört çift sayının toplamı aşağıdakilerden
hangisi olamaz?
A) 84 B) 100 C) 116 D) 132 E) 144
6. Ardışık beş tek sayının toplamı 165 olduğuna
göre, bu sayılardan en büyüğü kaçtır?
A) 33 B) 35 C) 37 D) 39 E) 41
7. Ardışık üç tek sayının toplamı, üç basamaklı bir do-
ğal sayıdır.
Bu sayılardan en küçüğü en az kaç olabilir?
A) 33 B) 35 C) 37 D) 39 E) 41
8. 1 + 3 + 5 + ... + 99 = T
olduğuna göre, 2 + 4 + 6 + ... + 100 toplamının
T türünden eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) T B) 2 ⋅ T C) T + 25
D) T + 50 E) T + 100
Ardışık Sayılar
YGS MATEMATİK 42
Sayılar - Bölüm 01
9. Ardışık dokuz tek sayının toplamı 873 olduğuna
göre, bu sayıların en büyüğü kaçtır?
A) 87 B) 91 C) 97 D) 105 E) 107
10. a, b ve c ardışık üç çift sayı olup, a < b < c dir.
Buna göre, (a – b) + (a – c) + (b – c) toplamı kaç-
tır?
A) –10 B) –8 C) –6 D) –4 E) –2
11. 1 + 2 + 3 + 4 + ... + 99 + 100
ifadesinde tek sayıların her biri 1 artırılır, çift sa-
yıların her biri 2 azaltılırsa toplamdaki değişme
nasıl olur?
A) 100 azalır B) 50 azalır
C) Değişmez D) 50 artar
E) 100 artar
12. Ardışık yedi tam sayının en küçüğü ile en büyü-
ğünün toplamı 24 olduğuna göre, bu yedi sayının
toplamı kaçtır?
A) 60 B) 66 C) 72 D) 78 E) 84
13. Ardışık beş çift sayının toplamı 100 olduğuna
göre, bu sayıların en büyüğü ile en küçüğünün
toplamı kaçtır?
A) 36 B) 38 C) 40 D) 42 E) 44
14. 1 + 2 + 3 + ... + n = 190
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 18 B) 19 C) 20 D) 21 E) 22
15. 11 + 13 + 15 + ... + 41
toplamının değeri kaçtır?
A) 416 B) 425 C) 432 D) 441 E) 453
16. 18 + 22 + 26 + ... + 82
toplamının değeri kaçtır?
A) 800 B) 820 C) 830 D) 840 E) 850
1. B 2. B 3. D 4. A 5. E 6. C 7. A 8. D 9. D 10. B 11. B 12. E 13. C 14. B 15. A 16.E
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 TABAN ARİTMETİĞİ
43

GİRİŞ
Kullandığımız 10 luk sayma sisteminde sayılar,
{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9}
kümesinin elemanları (rakamlar) kullanılarak yazılır.
Bu küme 10 elemanlıdır.
En büyük elemanı 9 dur.
Bir sayının değeri; kendisini oluşturan rakamların basa-
mak değerlerinin toplamıdır.
435 = 4 ⋅ 10
2
+ 3

⋅ 10
1
+ 5 ⋅ 10
0
= 400 + 30 + 5
Dört yüz otuz beş
Onluk sistemde; sayının çözümlenmiş şeklinde, 10 un
kuvvetleri kullanılır.
SAYI TABANI
n sayı tabanındaki sayılar;
{0, 1, 2, ..., n – 1}
kümesinin elemanları kullanılarak yazılır. (n > 1)
Küme n elemanlıdır.
En büyük elemanı (n – 1) dir.
Uyarı
Hazine 5
n sayı tabanında verilmiş bir sayının, 10 luk sistemde-
ki değeri; a, b, c, d < n olmak üzere;
(abcd)
n
= a ⋅ n
3
+ b ⋅ n
2
+ c ⋅ n
1
+ d ⋅ n
0
dir.
5 sayı tabanını göstermek üzere, (324)
5
sayısının
10 sayı tabanındaki yazılışı hangisidir?
A) 75 B) 85 C) 89 D) 92 E) 96
DNA 51

Çözüm
(324)
5
= 3 ⋅ 5
2
+ 2 ⋅ 5
1
+ 4 ⋅ 5
0
= 3 ⋅ 25 + 2 ⋅ 5 + 4 ⋅ 1
= 75 + 10 + 4
= 89
bulunur.
Doğru Seçenek C
2 sayı tabanını göstermek üzere, (110111)
2
sayısının
10 sayı tabanındaki yazılışı hangisidir?
A) 22 B) 33 C) 44 D) 55 E) 66
6 sayı tabanını göstermek üzere, (1234)
6
sayısının
10 sayı tabanındaki yazılışı aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) 204 B) 234 C) 308
D) 310 E) 326
DNA 52
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 44
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
(1234)
6
= 1 ⋅ 6
3
+ 2 ⋅ 6
2
+ 3 ⋅ 6
1
+ 4 ⋅ 6
0
= 216 + 2 ⋅ 36 + 3 ⋅ 6 + 4 ⋅ 1
= 216 + 72 + 18 + 4
= 310
bulunur.
Doğru Seçenek D
9 sayı tabanını göstermek üzere, (432)
9
sayısının 10
luk sistemdeki karşılığı kaçtır?
A) 324 B) 326 C) 351 D) 353 E) 357
5 sayı tabanını göstermek üzere,
2(abc)
5
= (cba)
5
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 53

Çözüm
(abc)
5
ve (cba)
5
sayılarının 10 sayı tabanındaki karşılık-
ları;
(abc)
5
= a ⋅ 5
2
+ b ⋅ 5 + c
(cba)
5
= c ⋅ 5
2
+ b ⋅ 5 + a
dır.
Bu değerler verilen eşitlikte yerlerine yazıldığında;
2(abc)
5
= (cba)
5
2(a ⋅ 5
2
+ b ⋅ 5 + c) = c ⋅ 5
2
+ b ⋅ 5 + a
50a + 10b + 2c = 25c + 5b + a
49a + 5b = 23c eşitliği,
a = 1, b = 4, c = 3 için doğrulanır.
a + b + c = 1 + 4 + 3 = 8
bulunur.
Doğru Seçenek C
a sıfırdan farklı bir rakamı, 4 ve n sayı tabanını gös-
termek üzere,
(aaa)
4
= (aa)
n
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 16 B) 18 C) 20 D) 24 E) 25
5 sayı tabanında, üç basamaklı kaç tane sayı ya-
zılabilir?
A) 25 B) 50 C) 75
D) 100 E) 125
DNA 54

Çözüm
5 sayı tabanında kullanılacak rakamlar {0, 1, 2, 3, 4} kü-
mesinden alınır.
(abc)
5
sayısında;
a yı 0 dışında 4 rakamdan biri, b yi 5 rakamdan biri, c yi
5 rakamdan biri olarak seçebileceğimizden,
4 ⋅ 5 ⋅ 5 = 100
sayı yazılabilir.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 45
Sayılar - Bölüm 01 Taban Aritmetiği
3 sayı tabanında yazılabilecek üç basamaklı en büyük
sayının 10 luk sistemdeki karşılığı kaçtır?
A) 26 B) 27 C) 39 D) 40 E) 42
(abcd)
n
sayısının on tabanındaki karşılığı:
n çift ise d ye bağlıdır: d tek ise tek, çift ise çifttir.
n tek ise a + b + c + d toplamına bağlıdır:
Toplam tek ise tek, çift ise çifttir.
Işık 5
9 sayı tabanını göstermek üzere, (23a)
9
sayısının
on tabanındaki karşılığı çift sayı olduğuna göre, a
nın alabileceği değerler toplamı kaçtır?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 25 E) 26
DNA 55

Çözüm
9, tek sayı olduğundan;
2 + 3 + a toplamının çift olması gerekir.
Toplamı çift yapan a değerleri:
1, 3, 5 ve 7 dir.
1 + 3 + 5 + 7 = 16
bulunur.
Doğru Seçenek C
7 sayı tabanında verilen (65a3)
7
sayısının, 10 tabanın-
daki karşılığı tek sayı olduğuna göre, a nın alabileceği
kaç farklı değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
8 sayı tabanında verilen (7654a)
8
sayısının 10 ta-
banındaki karşılığı tek sayı olduğuna göre, a nın
alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 25 E) 26
DNA 56

Çözüm
8 çift olduğundan a nın tek sayı olması, sayının 10 taba-
nındaki karşılığının tek olmasını gerektirir. a nın alabilece-
ği değerler 1, 3, 5 ve 7 dir.
1 + 3 + 5 + 7 = 16
bulunur.
Doğru Seçenek C
6, sayı tabanıdır.
(1234a)
6
sayısının 10 tabanındaki karşılığı çift sayı
olduğuna göre, a nın alabileceği değerlerin toplamı
kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 46
Sayılar - Bölüm 01
10 sayı tabanında verilen sayıyı, n sayı tabanında yaz-
mak için verilen sayının içinde n in kuvvetleri aranır.
29 un 2 tabanında yazılışını bulmak için; 29 art arda
2 ye bölünür.
29 2 14 1
14 2 7 0
7 2 3 1
3 2 1 1
1 2 0 1
= ⋅ +
= ⋅ +
= ⋅ +
= ⋅ +
= ⋅ +
En son kalandan başlayarak diğerleri sıra ile yazıl-
dığında, 29 sayısının 2 tabanında yazılışı bulunmuş
olur.
29 = (11101)
2
dir.
Işık 6

Not
İlk bölme işleminden bulunan kalan, sağdaki ilk basamağı
verir.
22 sayısı 3, 4 ve 5 sayı tabanlarında yazıldığında
kaç kez 2 rakamı kullanılır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 57

Çözüm
22 sayısını art arda 3 ile bölüp, en son kalandan başlaya-
rak elde edilen kalanları sıra ile yazalım.
22 3 7 1
7 3 2 1
2 3 0 2
= ⋅ +
= ⋅ +
= ⋅ +
22 = (211)
3

2 rakamı 1 kez kullanıldı.
Aynı işlemleri 4 için yapalım.
22 4 5 2
1 4 0 1
5 4 1 1
= ⋅ +
= ⋅ +
= ⋅ +
22 = (112)
4

2 rakamı 1 kez kullanıldı.
Aynı işlemleri 5 için yapalım.
22 5 4 2
4 5 0 4
= ⋅ +
= ⋅ +
22 = (42)
5
2 rakamı 1 kez kullanıldı.
2 rakamı toplam 3 kez kullanıldı.
Doğru Seçenek B
25 sayısının, 2 sayı tabanında yazılmış şekli aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) (111)
2
B) (1011)
2
C) (1101)
2
D) (11100)
2
E) (11001)
2
YGS MATEMATİK 47
Sayılar - Bölüm 01 Taban Aritmetiği
2
16
– 1 sayısı 4 sayı tabanında yazıldığında kaç ba-
samaklı olur?
A) 6 B) 8 C) 12 D) 15 E) 16
DNA 58

Çözüm
2
16
– 1 = (2
2
)
8
– 1
= 4
8
– 1
4 sayı tabanında, 4
8
sayısını yazarken;
4
8
in katsayısı 1, diğer kuvvetlerinin katsayısı 0 olacağın-
dan;
4
8
= (100 000 000)
4
yazılır.
4
8
– 1 = (100 000 000)
4
– 1
= (33 333 333)
4
8 basamaklıdır.
Doğru Seçenek B
2
2008
– 1 sayısı 2 sayı tabanında yazıldığında oluşan
sayının rakamları toplamı kaçtır?
A) 1 B) 25 C) 208
D) 2007 E) 2008
10 luk sistemdeki dört işlem kuralları, n sayı tabanın-
da verilen sayılar için de aynen geçerlidir. 10 luk sis-
temdeki 10 lu demetler yerine, n sayı tabanında n li
demetler kullanılır.
(201)
5
+ (44)
5
toplama işleminde;
1 + 4 = 5 = 1 ⋅ 5 + 0
olduğundan 1 + 4 = 5 değil, 0 yazılıp elde 1 var denile-
cek ve işlem 0 + 4 = 4 elde 1 vardı. 4 + 1 = 5 = 1 ⋅ 5 + 0 dan
0 yazıp tekrar elde 1 var denilecek 2 + 1 = 3 diyerek
sonlanacaktır.
(201)
5
+ (44)
5
= (300)
5
bulunur.
(201)
5
– (44)
5
çıkarma işleminde; gerekirse diğer ba-
samaklardan 5 lik desteler alınır.
1 den 4 ü değil, 5 + 1 = 6 dan 4 ü çıkarıp birler basa-
mağına 2 yazılacaktır.
(201)
5
– (44)
5
= (102)
5
bulunur.
(865)
9
⋅ (71)
9
çarpma ve yapılacak toplama işlemlerin-
de de; her 9 luk deste için elde 1 var denilecektir.
7 ⋅ 5 = 35 değil, 35 = 3 ⋅ 9 + 8 olduğundan; kalan
8 i yazıp, elde 9 un katsayısı olan 3 elde var diyerek
işlem yapılacaktır.
(865)
9
⋅ (71)
9
= (68055)
9

bulunur.
Işık 7
5 sayı tabanı olmak üzere,
(234)
5
+ (23)
5
işleminin 5 tabanına göre sonucu aşağıdakilerden
hangisidir?
A) (212)
5
B) (222)
5
C) (312)
5

D) (322)
5
E) (332)
5
DNA 59
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 48
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
Sağdaki ilk basamaklardan toplamaya başladığımızda,
4 + 3 = 7, 7 = 1 ⋅ 5 + 2
sonucun ilk basamağı 2 olup, elde 1 var denilecektir.
3 + 2 = 5
ikinci basamakların toplamı,
5 + 1 = 6
elde 1 vardı.
6 = 1 ⋅ 5 + 1
sonucun ikinci basamağı 1 olup elde 1 var. Sonucun son
basamağı,
2 + 1 = 3
elde 1 vardı.
(234)
5
+ (23)
5
= (312)
5
bulunur.
Doğru Seçenek C
6 sayı tabanıdır.
(345)
6
+ (15)
6
işleminin sonucunun 6 sayı tabanındaki yazılışı aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) (403)
6
B) (404)
6
C) (405)
6
D) (414)
6
E) (423)
6
7 sayı tabanıdır.
(654)
7
– (25)
7
işleminin sonucunun, 7 sayı tabanındaki yazılışı
aşağıdakilerden hangisidir?
A) (606)
7
B) (616)
7
C) (626)
7
D) (636)
7
E) (641)
7
DNA 60

Çözüm
Sağdaki ilk basamaklardan çıkarma işlemine başladığı-
mızda 4 ten 5 çıkmaz, 654 ün 5 olan ikinci basamağı 7 nin
katsayısını olduğundan bir 7 lik deste aldığımızda
7 + 4 = 11 ve 11 – 5 = 6
olacaktır.
654 ün 5 olan ikinci basamağından 1 alınmıştı.
5 – 1 = 4
kaldı.
4 – 2 = 2
sonucun ikinci basamağı 2 dir.
Son basamakta işlem yapılmadığı için aynen kalır ve 6
olarak alınır.
(654)
7
– (25)
7
= (626)
7
bulunur.
Doğru Seçenek C
4 sayı tabanı olmak üzere, (100)
4
sayının bir eksiği,
aynı sayı tabanında aşağıdakilerden hangisidir?
A) (10)
4
B) (11)
4
C) (22)
4
D) (30)
4
E) (33)
4
9 sayı tabanı olmak üzere,
(865)
9
⋅ (71)
9
işleminin sonucunun 9 sayı tabanındaki yazılışı
aşağıdakilerden hangisidir?
A) 58045 B) 68045 C) 68055
D) 68145 E) 68155
DNA 61
YGS MATEMATİK 49
Sayılar - Bölüm 01 Taban Aritmetiği

Çözüm
Sayılar 9 tabanında yazılmıştır.
8 6 5
7 1
×
8 6 5
6 7 0 8
6 8 0 5 5
+
Yukarıdaki ifadeyi dillendirdiğimizde;
865 in 1 ile çarpımı 865 tir.
865 i 7 ile çarparken,
7 ⋅ 5 = 35 = 3 ⋅ 9 + 8
8 yazılır, elde 3 var denir.
7 ⋅ 6 = 42
42 + 3 = 45 = 5 ⋅ 9 + 0
0 yazılır, elde 5 var denir.
7 ⋅ 8 = 56
56 + 5 = 61 = 6 ⋅ 9 + 7
61 in 9 tabanındaki karşılığı 67 yazılır. İkinci çarpım 6708
dir.
Son olarak toplama işlemini yapalım. 5 aşağıya alınır.
6 + 8 = 14 = 1 ⋅ 9 + 5
5 aşağıya yazılır, elde 1 var denir.
8 + 0 = 8, 8 + 1 = 9 = 1 ⋅ 9 + 0
0 yazılır, elde 1 var denir.
7 + 1 = 8
8 yazılır, 6 aşağıya alınır, sonuç 68055 bulunur.
Doğru Seçenek C
6 sayı tabanıdır.
(55)
6
sayısının iki katı aynı tabanda kaça eşittir?
A) 111 B) 124 C) 134 D) 144 E) 154
a sayı tabanıdır.
(62)
a
⋅ (14)
a
= (808)
a
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
DNA 62

Çözüm
(62)
a
= 6 ⋅ a + 2
(14)
a
= a + 4 ve
(808)
a
= 8 ⋅ a
2
+ 8 olduğundan
(62)
a
⋅ (14)
a
= (808)
a
(6a + 2)(a + 4) = 8a
2
+ 8
6a
2
+ 26a + 8 = 8a
2
+ 8
a
2
– 13a = 0
a(a – 13) = 0
a = 0 alınamayacağından,
a – 13 = 0 ve a = 13
tür.
Doğru Seçenek E
n sayı tabanı olmak üzere,
(13)
n
+ (31)
n
= 24
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 50
Sayılar - Bölüm 01
b ve c sayı tabanıdır.
(32)
b
= (21)
c
(21)
b
= (13)
c
olduğuna göre, b + c toplamı kaçtır?
A) 8 B) 12 C) 13 D) 14 E) 15
DNA 63

Çözüm
(32)
b
= 3 ⋅ b + 2 ve (21)
c
= 2 ⋅ c + 1
3 ⋅ b + 2 = 2 ⋅ c + 1
(21)
b
= 2 ⋅ b + 1 ve (13)
c
= c + 3
2 ⋅ b + 1 = c + 3
2 ⋅ b + 1 = c + 3 ⇒ c = 2b – 2
3 ⋅ b + 2 = 2 ⋅ c + 1 ⇒ 3 ⋅ b + 2 = 2(2b – 2) + 1
⇒ b = 5
ve c = 2 ⋅ 5 – 2 ⇒ c = 8 bulunur.
b + c = 5 + 8 = 13
olur.
Doğru Seçenek C
11 ve 9 sayı tabanı olmak üzere,
(ab)
11
= (ba)
9
olduğuna göre, b – a farkı kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
7 ve 9 sayı tabanıdır.
b ≠ 0 olmak üzere,
(abc)
9
= (cba)
7
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
DNA 64

Çözüm
(abc)
9
= a ⋅ 9
2
+ b ⋅ 9 + c = 81 ⋅ a + 9 ⋅ b + c
(cba)
7
= c ⋅ 7
2
+ b ⋅ 7 + a = 49 ⋅ c + 7 ⋅ b + a
Sayıların 10 luk sistemdeki karşılıklarıdır.
(abc)
9
= (cba)
7
81 ⋅ a + 9 ⋅ b + c = 49 ⋅ c + 7 ⋅ b + a
80 ⋅ a + 2 ⋅ b – 48 ⋅ c = 0
40 ⋅ a + b – 24 ⋅ c = 0
eşitliği a = 1, b = 8 ve c = 2 için sağlanır.
a + b + c = 1 + 8 + 2 = 11
bulunur.
Doğru Seçenek D
b sayı tabanı olmak üzere,
(121)
b
= 81
olduğuna göre, b kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 6 E) 5
YGS MATEMATİK 51
Sayılar - Bölüm 01 Taban Aritmetiği
2 ve 8 sayı tabanını göstermektedir.
(111 110 101 011 010)
2
= (x)
8
olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisidir?
A) 76543 B) 76532 C) 76521
D) 76510 E) 76432
DNA 65

Çözüm
8 = 2
3
olduğundan her üç basamağın 10 sayı tabanındaki
karşılıkları sıralanırsa, sayının 8 sayı tabanındaki karşılığı
yazılmış olur. Üçerli gruplamaya en sağdan başlanılma-
lıdır.
(010)
2
= 2
(011)
2
= 2 + 1 = 3
(101)
2
= 2
2
+ 1 = 5
(110)
2
= 2
2
+ 2 = 6
(111)
2
= 2
2
+ 2 + 1 = 7
(x)
8
= (76532)
8
Doğru Seçenek B
2 sayı tabanındaki on basamaklı en büyük sayının, 8
sayı tabanındaki yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 777 B) 1177 C) 1717
D) 1777 E) 7777
16 ve 4 sayı tabanıdır.
(199)
16
= (x)
4
eşitliğini sağlayan x aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1212 B) 2121 C) 12121
D) 21212 E) 12221
DNA 66

Çözüm
(199)
16
sayısının her basamağı ayrı ayrı 4 sayı tabanında
yazılır. Bulunan ifadenin yan yana yazılmasıyla sayı 4 ta-
banında yazılmış olur.
9 = 2 ⋅ 4 + 1 = (21)
4
9 = 2 ⋅ 4 + 1 = (21)
4
1 = 0 ⋅ 4 + 1 = (01)
4
= 1
(199)
16
= (12121)
4
bulunur.
Doğru Seçenek C
9 ve 3 sayı tabanıdır.
(57)
9
= (x)
3
eşitliğini sağlayan x aşağıdakilerden hangisidir?
A) 121 B) 212 C) 221
D) 1221 E) 1222
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 52
Sayılar - Bölüm 01
0,5 ondalık sayısının 2 sayı tabanındaki gösterimi
aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0,1 B) 0,01 C) 0 1 ,
D) 0,101 E) 0 10 ,
DNA 67

Çözüm
n sayı tabanında verilmiş (abc,de...)
n
sayısının, 10 sayı
tabanındaki karşılığı;
a ⋅ n
2
+ b ⋅ n
1
+ c ⋅ n
0
+ d ⋅ n
–1
+ e ⋅ n
–2
+ ...
olduğundan,
0 5
5
10
1
2
2 0 1
1
2
, ( , ) = = = =

dir.
Doğru Seçenek A
5 sayı tabanında verilen (0,24)
5
sayısının ondalık sayı
karşılığı nedir?
A) 0,5 B) 0,6 C) 0,56 D) 0,65 E) 0,7
8 sayı tabanıdır.
[(33)
8
]
2
sayısının aynı tabandaki eşiti nedir?
A) 121 B) 131 C) 232
D) 1331 E) 2332
DNA 68

Çözüm
[(33)
8
]
2
= [3 ⋅ 8 + 3]
2
= [3(8 + 1)]
2
= 9(8 + 1)
2
= (8 + 1)(8 +1)
2
= (8 + 1)
3
= 8
3
+ 3 ⋅ 8
2
+ 3 ⋅ 8 + 1
= (1331)
8
Doğru Seçenek D
a ≥ 3 ve a pozitif tam sayı iken, (a + 1)
2
nin a sayı taba-
nında yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 11 B) 22 C) 121
D) 222 E) 1111
YGS MATEMATİK 53
Sayılar - Bölüm 01 Taban Aritmetiği
TEST - 5
1. x sayı tabanıdır.
(41)
x
= 3 ⋅ (14)
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 11
2. 3 ve 10 sayı tabanıdır.
(12012)
3
= (x)
10
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 110 B) 120 C) 130 D) 140 E) 150
3. 3 sayı tabanında, en çok iki basamaklı kaç tane
doğal sayı vardır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
4. 2
2008
– 1 sayısı 2 sayı tabanında yazıldığında kaç
tane 0 rakamı kullanılır?
A) 0 B) 1 C) 2
D) 2007 E) 2008
5. 6 ve 10 sayı tabanıdır.
(33)
6
+ (22)
6
= (x)
10
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 15 B) 25 C) 35 D) 45 E) 55
6. 8
4
– 1 sayısının 4 sayı tabanındaki karşılığının ra-
kamlarının toplamı kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 9 D) 18 E) 27
7. 8 sayı tabanıdır.
[(33)
8
]
2
– 1 sayısının aynı tabandaki eşiti aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) 120 B) 130 C) 232
D) 1330 E) 2332
8. b sayı tabanıdır.
(23)
b
⋅ (14)
b
= (333)
b
olduğuna göre, b kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
Taban Aritmetiği
YGS MATEMATİK 54
Sayılar - Bölüm 01
9. b sayı tabanıdır.
(321)
b
= 86
olduğuna göre, (123)
b
sayısının onluk tabandaki
karşılığı kaçtır?
A) 27 B) 38 C) 51 D) 66 E) 83
10. b sayı tabanında, c
2
sayısı 10 olarak yazılıyorsa,
b
2
sayısının c sayı tabanındaki yazılışı aşağıdaki-
lerden hangisidir?
A) 100 B) 1000 C) 10000
D) 100000 E) 1000000
11. 2009 sayısı ikilik sayı tabanına göre yazıldığında
kaç basamaklı bir sayı oluşur?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
12. 2, 3, 5, 9 ve 12 sayı tabanıdır.
Aşağıdaki sayılardan en büyüğü hangisidir?
A) (0,10)
2
B) (0,12)
3
C) (0,21)
5
D) (0,42)
9
E) (0,53)
12
13. 9 sayı tabanı olduğuna göre,
(33)
9
⋅ (44)
9

çarpımının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (5500)
9
B) (1573)
9
C) (1452)
9
D) (1200)
9
E) (700)
9
14. a sayı tabanıdır.
A = (1254)
a

2 ⋅ A = (2541)
a

olduğuna göre, a kaçtır?
A) 10 B) 9 C) 8 D) 7 E) 6
15. 6 ve 10 sayı tabanıdır.
(33)
6
⋅ (22)
6
= (x)
10
olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisidir?
A) 250 B) 294 C) 350 D) 454 E) 556
16. n ve 2n sayı tabanıdır.
(8888)
n
= (A)
2n
olduğuna göre, A aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1248 B) 1334 C) 1428
D) 1532 E) 1543
1. E 2. D 3. D 4. A 5. C 6. D 7. D 8. B 9. B 10. C 11. C 12. B 13. B 14. D 15. B 16. A
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 BASAMAK ANALİZİ
55

TANIM
Doğal sayılar kümesinin alt kümelerinden biri olan;
{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9}
kümesine rakamlar kümesi, bu kümenin elemanlarına da
rakam denir.
Rakamlar, “Onluk sistemde” sayıları yazmak için kullanı-
lan sembollerdir.

Not
Rakamlar, birer doğal sayıdır.
Sayılar, rakamların bir arada yazılması ile oluşturulur.
304; –12; 4,5; 29
22
7
;
birer sayıdır.
a ve b birer rakam olmak üzere,
3a + 2b = 22
olduğuna göre, a + b toplamının alabileceği kaç
farklı değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 69

Çözüm
Bu tip sorularda; değişkenlerden birine uygun değerler ve-
rilerek diğeri bulunur.
2b ve 22 çift olduğundan, a ya en küçük çift değeri ver-
mekle başlayalım.
a = 0 için;
3 ⋅ 0 + 2b = 22 ve b = 11
olur.
b = 11 bir rakam değildir, alınmaz.
a = 2 için; 3 ⋅ 2 + 2b = 22 ve b = 8
a = 4 için; 3 ⋅ 4 + 2b = 22 ve b = 5
a = 6 için; 3 ⋅ 6 + 2b = 22 ve b = 2
a = 8 için; 3 ⋅ 8 + 2b = 22 ve b = – 1
b = –1 bir rakam değildir, alınmaz.
a + b toplamı;
2 + 8 = 10, 4 + 5 = 9 ve 6 + 2 = 8
olmak üzere 3 farklı değer alır.
Doğru Seçenek C
a ve b birer rakam olmak üzere,
a + b = 12
olduğuna göre, a nın alabileceği kaç farklı değer var-
dır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
x, y ve z farklı rakamlar olmak üzere,
4x – 3y + z
ifadesinin alabileceği en büyük ve en küçük değer-
lerin toplamı kaçtır?
A) 18 B) 26 C) 44 D) 52 E) 70
DNA 70

Çözüm
x ve z büyük (x in katsayısı büyük olduğundan, x en bü-
yük)
y küçük alındığında ifade büyük değer alacağından;
x = 9, y = 0, z = 8 alınırsa,
4 ⋅ 9 – 3 ⋅ 0 + 8 = 44
en büyük değerdir.
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 56
Sayılar- Bölüm 01
x ve z küçük (x in katsayısı büyük olduğundan x en kü-
çük), y büyük alındığında ifade küçük değer almaktadır.
x = 0, y = 9, z = 1 alınırsa,
4 ⋅ 0 – 3 ⋅ 9 + 1 = – 26
en küçük değerdir.
En büyük ve en küçük değerlerin toplamı,
44 + (–26) = 44 – 26 = 18
dir.
Doğru Seçenek A
a, b ve c farklı rakamlar olmak üzere;
a + 2b – 3c
ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) 24 B) 25 C) 26 D) 27 E) 28
a ve b birer rakam olmak üzere,
2a – 3b = 0
olduğuna göre, yazılabilecek en büyük ab iki basa-
maklı sayısı kaçtır?
A) 32 B) 64 C) 96 D) 97 E) 98
DNA 71

Çözüm
Öncelikle; 2a – 3b = 0 eşitliğinde,
a ya verilecek değerler 3 ün katları, b nin değerleri de
2 nin katları olacaktır.
ab sayısının en büyük olması için; a büyük, b büyük ol-
malıdır.
a nın alabileceği en büyük değer 9, a nın bu değeri için
de b = 6 olur.
ab = 96 yazılabilecek en büyük sayıdır.
Doğru Seçenek C
a ve b birer rakam olmak üzere;
3a = 4b
eşitliğini gerçekleyen kaç tane iki basamaklı ab sayısı
yazılabilir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

Not
Sayıları oluşturmaya başlamış iken, kaçar tane sayı yazı-
labileceğine de bir göz atalım.
Bir basamaklı; 10 tane doğal sayı,
9 tane sayma sayısı,
İki basamaklı; 90 tane doğal sayı,
Üç basamaklı; 900 tane doğal sayı,
Dört basamaklı; 9000 tane doğal sayı... yazılabilir.
Genel olarak;
Soldaki ilk basamağa; 0 dışında 9 rakamdan birini,
yanındaki basamağa; 10 rakamdan birini,
yanındaki basamağa yine 10 rakamdan birini yazabiliriz.
Matematiğin en önemli kurallarından biri olan, çarpmanın
temel ilkesi gereği, yazılabilecek sayıların adedi;
9 ⋅ 10 ⋅ 10 ⋅ ...
dur.
YGS MATEMATİK 57
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi
Üç basamaklı, rakamları farklı kaç tane abc doğal
sayısı yazılabilir?
A) 900 B) 800 C) 720
D) 648 E) 600
DNA 72

Çözüm
Soldaki ilk basamağa; 0 dışında 9 rakamdan birini yaza-
biliriz.
Ortadaki basamağa; a yerine yazılan rakam dışında geri-
ye kalan 9 rakamdan birini yazabiliriz.
Son basamağa; a ve b yerine yazılan iki rakam dışında
kalan 8 rakamdan birini yazabiliriz.
Sonuç olarak;
9 ⋅ 9 ⋅ 8 = 648
tane üç basamaklı, rakamları farklı doğal sayı yazılabilir.
Doğru Seçenek D
İki basamaklı kaç tane çift doğal sayı yazılabilir?
A) 50 B) 45 C) 40 D) 36 E) 35
543 sayfalık bir kitabın sayfalarını numaralandır-
mak için kaç tane rakam kullanılır?
A) 1512 B) 1521 C) 1543
D) 1598 E) 1629
DNA 73

Çözüm
Bir basamaklı 9 tane sayma sayısı, iki basamaklı 90 tane
sayma sayısı olduğundan;
9 + 90 = 99 sayfa bir ve iki basamaklı sayılar ile numara-
landırılır.
543 – 99 = 444 sayfa üç basamaklı sayılar ile numaralan-
dırılmıştır.
Bir basamaklı sayılarda: 9 ⋅ 1 = 9
İki basamaklı sayılarda: 90 ⋅ 2 = 180
Üç basamaklı sayılarda: 444 ⋅ 3 = 1332
tane rakam kullanılır.
Toplam: 9 + 180 + 1332 = 1521
rakam kullanılır.
Doğru Seçenek C
100 sayfalık bir kitabın sayfalarını numaralandırırken
4 rakamı kaç kez kullanılır?
A) 10 B) 18 C) 19 D) 20 E) 21
Hazine 6
a
i
ler birer rakam, n sayma sayısı göstermek üzere;
her A doğal sayısı
A = a
n
10
n
+ a
n–1
10
n–1
+ ... + a
1
10 + a
0
biçiminde gösterilebilir.
Bu gösterime A doğal sayısının çözümlenmiş şekli
denir.
A = a
n
a
n–1
... a
1
a
0

doğal sayısı n + 1 basamaklı bir doğal sayıdır.
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 58
Sayılar- Bölüm 01
a, b, c, d birer rakam, a ≠ 0 olmak üzere;
iki basamaklı doğal sayılar;
ab = 10 ⋅ a + b
a onlar, b birler basamağıdır.
Üç basamaklı doğal sayılar;
abc = 100 ⋅ a + 10 ⋅ b + c
a yüzler, b onlar, c birler basamağıdır.
Dört basamaklı doğal sayılar;
abcd = 1000 ⋅ a + 100 ⋅ b + 10 ⋅ c + d
a binler, b yüzler, c onlar, d birler basamağı olarak ad-
landırılır ve çözümlenir.
ab0 üç basamaklı sayısı; ab ⋅ 10
abc üç basamaklı sayısı;
abc = ab0 + c = ab ⋅ 10 + c veya
abc = a00 + bc = a ⋅ 100 + bc
biçimlerinde de gruplandırılabilir.
Örneğin;
abcd = ab00 + cd = 100 ⋅ ab + cd gibi.
Işık 8

TANIM
Bir doğal sayının yazılışında; rakamın bulunduğu basa-
mağa bağlı olmadan tek başına gösterdiği değere, bu ra-
kamın sayı değeri denir.

TANIM
Rakamların bulundukları basamaklara göre aldığı değere,
bu rakamın basamak değeri denir.
678 = 6 ⋅ 10
2
+ 7 ⋅ 10 + 8
= 600 + 70 + 8 sayısında;
6, 7 ve 8 rakamların sayı değerleri, 600, 70 ve 8 rakamla-
rın basamak değerleridir.
Kendisini oluşturan rakamların sayı değerlerinin
çarpımı 40 olan dört basamaklı en küçük doğal sa-
yının birler basamağı kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 5 E) 8
DNA 74

Çözüm
abcd dört basamaklı doğal sayısında;
a ⋅ b ⋅ c ⋅ d = 40
verilmiştir.
Sayının küçük olması istendiğinde; soldaki basamaktaki
rakamların sayı değerlerinin küçük olması gerekir.
40 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 5 = 1 ⋅ 2 ⋅ 4 ⋅ 5 = 1 ⋅ 1 ⋅ 5 ⋅ 8
yazılımlarından;
a = b = 1, c = 5 , d = 8 alınırsa;
abcd = 1158
olacaktır.
Birler basamağındaki rakam 8 dir.
Doğru Seçenek E
Kendisini oluşturan rakamların sayı değerlerinin top-
lamı 20 olan dört basamaklı en büyük doğal sayının
onlar basamağında hangi rakam bulunur?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
YGS MATEMATİK 59
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi
3, 4, 5, 6, 7 rakamları birer kez kullanılarak yazılan
abcde beş basamaklı sayısında;
a + b = d + e
dir.
Bu koşullara uyan kaç tane abcde sayısı yazılabi-
lir?
A) 4 B) 12 C) 18 D) 24 E) 28
DNA 75

Çözüm
Koşula uygun rakam gruplarını bulalım.
4 + 7 = 5 + 6
3 + 7 = 4 + 6
3 + 6 = 4 + 5
şeklinde üç ana grup oluşturulabilir.
İlk grup için;
c yerine kullanılmayan 3 ü yazar, soluna 47 veya 74,
sağına 56 veya 65 olmak üzere 4 farklı sayı,
soluna 56 veya 65, sağına 47 veya 74 olmak üzere 4 farklı
sayı yazılabileceğinden toplam 8 sayı vardır.
Diğer iki grup için de benzer işlemlerle 8 er sayı yazılabi-
leceğinden,
8 + 8 + 8 = 24
sayı yazılabilir.
Doğru Seçenek D
1, 2, 3, 4 rakamları birer kez kullanılarak yazılan abcd dört
basamaklı sayısında,
a + b = c + d
dir.
Bu koşullara uygun yazılabilecek en küçük abcd sayı-
sında b + c toplamı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
abc üç basamaklı sayısında; a nın sayı değeri 1
artırılır, b nin sayı değeri 1 azaltılır ve c nin sayı
değeri 2 artırılırsa abc sayısının değeri kaç artar?
A) 112 B) 108 C) 102 D) 92 E) 88
DNA 76

Çözüm
abc = 100 ⋅ a + 10 ⋅ b + c
dir.
(a + 1) ⋅ 100 + (b – 1) ⋅ 10 + c + 2
= 100 ⋅ a + 100 + 10 ⋅ b – 10 + c + 2
= 100 ⋅ a + 10 ⋅ b + c + 100 – 10 + 2
= abc + 92
Sayı değeri 92 artmıştır.
Doğru Seçenek D
abc üç basmaklı sayısında; a, b ve c nin sayı değerleri
2 şer artırıldığında abc sayısının değeri kaç artar?
A) 2 B) 22 C) 188 D) 200 E) 222
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 60
Sayılar- Bölüm 01
abab dört basamaklı sayısı, ab iki basamaklı sayı-
sının kaç katıdır?
A) 10 B) 11 C) 100
D) 101 E) 110
DNA 77

Çözüm
abab = 1000 ⋅ a + 100 ⋅ b + 10 ⋅ a + b
= 1010 ⋅ a + 101 ⋅ b
= 101(10 ⋅ a + b)
= 101 ⋅ ab
abab sayısı, ab sayısının 101 katıdır.
Doğru Seçenek D
aaa üç basamaklı sayısı, a nın kaç katıdır?
A) 11 B) 100 C) 110 D) 111 E) 121
ab ve ba iki basamaklı doğal sayıları için,
ab + ba = 132
olduğuna göre, ab sayısının en büyük değeri için
a ⋅ b çarpımı kaçtır?
A) 81 B) 72 C) 54 D) 36 E) 27
DNA 78

Çözüm
Sayıları çözümlediğimizde;
ab + ba = 132
10 ⋅ a + b + 10 ⋅ b + a = 132
11 ⋅ a + 11 ⋅ b = 132
11(a + b) = 132
a + b = 12
bulunur.
a = 9 ve b = 3 için aranan koşullar sağlanır.
ab = 93 yazılabilecek en büyük sayıdır.
a ⋅ b = 9 ⋅ 3 = 27
olur.
Doğru Seçenek E
ab ve ba iki basamaklı doğal sayılarının toplamı aşağı-
dakilerden hangisi olamaz?
A) 11 B) 22 C) 33 D) 44 E) 55
xy ve yx iki basamaklı doğal sayılardır.
xy + yx = 66
olduğuna göre, xy – yx farkı en çok kaçtır?
A) 12 B) 18 C) 24 D) 36 E) 44
DNA 79
YGS MATEMATİK 61
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi

Çözüm
xy = 10 ⋅ x + y
yx = 10 ⋅ y + x
olarak çözümlendiğinde;
xy + yx = (10 ⋅ x + y) + (10 ⋅ y + x) = 11(x + y) = 66
x + y = 6
bulunur.
xy – yx = (10 ⋅ x + y) – (10 ⋅ y + x) = 9(x – y)
farkının büyük olması istenmektedir.
x in büyük, y nin küçük olması gerekir.
Toplamları 6 olan iki rakamdan
x = 5 ve y = 1 için aranan koşullar sağlanır.
xy = 51 ve yx = 15 olmalıdır.
xy – yx = 51 – 15 = 36 aranan en büyük farktır.
Doğru Seçenek D
ab ve ba iki basamaklı doğal sayılar arasındaki fark
aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 9 B) 18 C) 27 D) 36 E) 46
ab iki basamaklı bir doğal sayı, x bir gerçek sayı
olmak üzere,
a ⋅ x = 94
b ⋅ x = 141
olduğuna göre, ab ⋅ x çarpımı kaçtır?
A) 1024 B) 1081 C) 1212
D) 1425 E) 1437
DNA 80

Çözüm
ab = 10 ⋅ a + b çözümlemesi kullanıldığında;
ab ⋅ x = (10 ⋅ a + b)x = 10 ⋅ a ⋅ x + b ⋅ x
bulunur.
a ⋅ x = 94 ve b ⋅ x = 141 yazılırsa,
ab ⋅ x = 10 ⋅ 94 + 141 = 940 + 141 = 1081
olur.
Doğru Seçenek B
ab iki basamaklı bir doğal sayı, x bir gerçek sayı ol-
mak üzere,
a ⋅ x = 52
b ⋅ x = 91
olduğuna göre, ab ⋅ x çarpımı kaçtır?
A) 143 B) 438 C) 611
D) 4732 E) 5291
ab iki basamaklı sayısının rakamları yer değiştirildiğin-
de, elde edilen iki basamaklı sayının değeri, verilen
sayıdan 27 fazla olmaktadır.
Buna göre, b – a farkı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 81

Çözüm
Önce sözlü ifadeyi eşitlik halinde yazalım:
ba sayısı, ab sayısından 27 fazla ise,
ba = ab + 27
yazılabilir.
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 62
Sayılar- Bölüm 01
Çözümleme yapıldığında;
10 ⋅ b + a = 10 ⋅ a + b + 27
9 ⋅ b – 9 ⋅ a = 27
9(b – a) = 27
b – a = 3
bulunur.
Doğru Seçenek B
ab iki basamaklı sayısının rakamları yer değiştirildiğinde
elde edilen iki basamaklı sayının değeri, verilen sayıdan
36 eksik olmaktadır.
Buna göre, a – b farkı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
aa ve bb iki basamaklı sayıları için,
aa ⋅ bb = 2178
olduğuna göre, a + b toplamının en büyük değeri
kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
DNA 82

Çözüm
aa = 10 ⋅ a + a = 11 ⋅ a
bb = 10 ⋅ b + b = 11 ⋅ b
çözümlemeleri kullanılırsa,
aa ⋅ bb = 11 ⋅ a ⋅ 11 ⋅ b = 121 ⋅ a ⋅ b = 2178
a ⋅ b = 18 bulunur.
Çarpımları 18 olan iki sayının toplamlarının büyük olması
için, sayıların birbirinden uzak olması gerektiğinden;
a = 2 ve b = 9
alınmalıdır.
a + b = 11
en büyük değerdir.
Doğru Seçenek C
aa ve bb iki basamaklı sayıları için,
aa + bb = 176
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının en büyük değeri kaç-
tır?
A) 16 B) 24 C) 52 D) 63 E) 64
Rakamları toplamı 10 olan iki basamaklı bir sayı-
nın üç katının iki eksiği, sayının ters yazılışına eşit
olduğuna göre, bu sayının birler basamağındaki
rakam kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 4 D) 5 E) 8
DNA 83

Çözüm
ab iki basamaklı sayısı için verilenleri eşitlik durumunda
yazarsak;
a + b = 10
3 ⋅ ab – 2 = ba
olur.
YGS MATEMATİK 63
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi
Çözümleme yaptığımızda;
3(10 ⋅ a + b) – 2 = 10 ⋅ b + a
30 ⋅ a + 3 ⋅ b – 2 = 10 ⋅ b + a
30 ⋅ a + 3 ⋅ b – 10 ⋅ b – a = 2
29 ⋅ a – 7 ⋅ b = 2
bulunur.
Bulunan eşitlikler, a = 2 ve b = 8 değerleri için sağlanır.
ab = 28 sayısının birler basamağı 8 dir.
Doğru Seçenek E
Basamaklarının sayı değerlerinin toplamı 8 olan iki ba-
samaklı bir sayının rakamları yer değiştirdiğinde, sayı 36
azalmaktadır.
Bu iki basamaklı sayı kaçtır?
A) 26 B) 35 C) 53 D) 62 E) 71
a4b2 sayısı, a2b4 sayısından kaç fazladır?
A) 168 B) 178 C) 188
D) 198 E) 208
DNA 84

Çözüm
Sayılar çözümlendiğinde;
a4b2 = 1000 ⋅ a + 100 ⋅ 4 + 10 ⋅ b + 2
a2b4 = 1000 ⋅ a + 100 ⋅ 2 + 10 ⋅ b + 4
a4b2 – a2b4 = 1000 ⋅ a + 100 ⋅ 4 + 10 ⋅ b + 2
–(1000 ⋅ a + 100 ⋅ 2 + 10 ⋅ b + 4)
= 400 + 2 – (200 + 4) = 198
olur.
Doğru Seçenek D
xyz üç basamaklı sayısının her basamağının sayı değeri,
kendisi kadar artırıldığında sayı 143 artıyor.
Buna göre, x + y + z toplamı kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 12
Hatırlatma
Bu bölümde üslü sayılarla işlemler yapacağımızdan,
üslü sayılarla ilgili kuralları bir hatırlayalım.
a a a a
n
n e a
= ⋅ ⋅ ⋅ ...
tan
    
a
n
⋅ a
m
= a
m+n
a
n
⋅ b
n
= (a ⋅ b)
n
(a
n
)
m
= a
n ⋅ m
10
n–1
sayısı sondan n – 1 basamağı 0 olan, n basa-
maklı en küçük doğal sayıdır.
10 1000 0
1
1 0
n
n e


= ...
tan
   
10
n
– 1 sayısı, n tane 9 rakamı ile yazılan, n basamaklı
en büyük doğal sayıdır.
10 1 100 00 1 999 99
0 9
n
n e n e
− = − = ... ...
tan tan
       
Uyarı
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 64
Sayılar- Bölüm 01
A = 2
1999
⋅ 5
2001
sayısı kaç basamaklıdır?
A) 1999 B) 2000 C) 2001
D) 2002 E) 2003
DNA 85

Çözüm
2
1999
⋅ 5
1999
⋅ 5
2
= 25 ⋅ (2 ⋅ 5)
1999
= 25 ⋅ 10
1999
sondan 1999 basamağı sıfır olan 2001 basamaklı bir sa-
yıdır.
Doğru Seçenek C
A = 4
12
⋅ 25
11
sayısı kaç basamaklıdır?
A) 11 B) 12 C) 21 D) 22 E) 23
m ve n basamaklı iki doğal sayının çarpımı;
m + n – 1 veya m + n basamaklı bir doğal sayıdır.
Işık 9
Soldaki ilk basamaklarında bulunan rakamların sayı de-
ğerlerinin çarpımı iki basamaklı ise çarpım m + n basa-
maklıdır.
A sayısı 666 tane 3 ten,
B sayısı 666 tane 6 dan oluşmuştur.
Buna göre A ⋅ B çarpımı kaç basamaklıdır?
A) 18 B) 1331 C) 1332
D) 1334 E) 1335
DNA 86

Çözüm
Soldaki ilk basamakları 3 ve 6 dır.
3 ⋅ 6 = 18
sayısı iki basamaklıdır.
Bu yüzden A ⋅ B çarpımı m + n basamaklı olacağından
666 + 666 = 1332
basamaklıdır.
Doğru Seçenek C
A = 10
8
– 1
B = 10
9
– 2
olduğuna göre, A ⋅ B çarpımından elde edilen sayı kaç
basamaklıdır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
YGS MATEMATİK 65
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi
TEST - 6
1. 10
25
– 25
sayısının rakamlarının toplamı kaçtır?
A) 218 B) 219 C) 220 D) 221 E) 222
2. İki basamaklı ab sayısının rakamları yer değiştirdi-
ğinde sayının değeri 36 azalmaktadır.
Bu koşulu sağlayan iki basamaklı ab sayılarının
en büyüğü için a + b toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
3. 1 den 123 e kadar (1 ve 123 dahil) doğal sayıların
yan yana yazılmasıyla elde edilen sayı kaç basa-
maklıdır?
A) 123 B) 171 C) 249 D) 258 E) 261
4. 2, 4, 6 ve 8 rakamlarını birer kez kullanarak yazı-
labilen iki basamaklı ab ve cd doğal sayılarının
toplamının en büyük değeri kaçtır?
A) 128 B) 130 C) 134 D) 146 E) 152
5. abc üç basamaklı sayısının rakamları kullanıla-
rak yazılabilecek altı tane iki basamaklı sayının
toplamı T olduğuna göre,
T
a +b +c
oranı kaçtır?
A) 11 B) 22 C) 33 D) 44 E) 55
6. 1999 yılının rakamları toplamı 28 dir. Takip eden
X yılındaki rakamlar toplamı 28 olacaktır.
Buna göre, X – 1999 farkı kaçtır?
A) 9 B) 90 C) 900 D) 909 E) 999
7. A = 2
12
⋅ 5
8
sayısı kaç basamaklıdır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
8. Üç basamaklı 6ab sayısı, üç basamaklı ab8 sayısın-
dan 349 fazladır.
Buna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 12 E) 14
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 66
Sayılar- Bölüm 01
9. abc ve def üç basamaklı doğal sayılardır.
abc – def = 222
eşitliğinde, a rakamı 1 azaltılır, e rakamı 2 artırılır-
sa sonuç kaç olur?
A) 122 B) 112 C) 104 D) 102 E) 92
10. a, b, c, d, e farklı birer rakamdır.
abc üç basamaklı, de iki basamaklı doğal sayıları
için, abc – de farkının en küçük değeri kaçtır?
A) 1 B) 4 C) 6 D) 12 E) 25
11. 10
100
– 101
sayısının rakamları toplamı kaçtır?
A) 89 B) 90 C) 99 D) 899 E) 900
12. 34a üç basamaklı bir sayıdır.
Bu sayının rakamları yer değiştirilerek yazılabile-
cek altı tane üç basamaklı sayının toplamı 3108
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
13. Birbirinden farklı, üç basamaklı iki doğal sayının top-
lamı T dir.
Buna göre, T kaç farklı değer alabilir?
A) 1795 B) 1796 C) 1797
D) 1780 E) 1782
14. aa ve bb iki basamaklı doğal sayılardır.
(aa)
2
+ (bb)
2
= 1573
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 13
15. Üç basamaklı bir doğal sayının, iki basamaklı bir
doğal sayı ile çarpımı en çok m, en az n basamak-
lı olduğunda göre, m + n toplamı kaçır?
A) 4 B) 6 C) 9 D) 12 E) 20
16. ab ve cd iki basamaklı sayıları için,
a + b = 6
c ⋅ d = 6
dır.
Buna göre, ab – cd farkının en büyük değeri kaç-
tır?
A) 32 B) 36 C) 44 D) 48 E) 55
1. B 2. E 3. E 4. D 5. B 6. C 7. C 8. C 9. D 10. B 11. D 12. C 13. C 14. E 15. C 16. C
YGS MATEMATİK 67
Sayılar- Bölüm 01 Basamak Analizi
TEST - 7
1. abc üç basamaklı sayısında, a ve c yer değiştirdiğin-
de sayının değeri 495 azalmaktadır.
Buna göre, a – c farkı kaçtır?
A) –5 B) –4 C) 4 D) 5 E) 6
2. İki basamaklı kaç tane doğal sayı yazılabilir?
A) 89 B) 90 C) 91 D) 99 E) 100
3. İki basamaklı doğal sayıların tümü yazılırken 5
rakamı kaç kez kullanılır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 19 E) 20
4. Soldan sağa ve sağdan sola okunuşları aynı olan
sayılara “yansıyan sayılar” denir.
Örneğin; 474, 6556, 62326, ... sayıları yansıyandır.
Buna göre, beş basamaklı kaç tane yansıyan çift
doğal sayı vardır?
A) 400 B) 800 C) 1000
D) 2000 E) 4000
5. Karesi dört basamaklı bir doğal sayı olan en kü-
çük iki basamaklı doğal sayının rakamlarının çar-
pımı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 9
6. Dört basamaklı, rakamları farklı en küçük doğal
sayının rakamları toplamı kaçtır?
A) 1 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
7. 18 = 8
38 = 24
24 = 8
46 = 24
42 = 8
26 = x
Yukarıda verilen eşitlikler bir kurala göre verilmiştir.
Buna göre, x kaçtır?
A) 8 B) 12 C) 16 D) 18 E) 24
8. ab, ba ve c4 iki basamaklı doğal sayılar olmak
üzere,
ab – ba = c4
olduğuna göre, c kaçtır?
A) 9 B) 8 C) 7 D) 5 E) 3
Basamak Analizi
YGS MATEMATİK 68
Sayılar- Bölüm 01
9. 1
1
⋅ 2
2
⋅ 3
3
⋅ 4
4
⋅ 5
5
⋅ 6
6
⋅ 7
7
⋅ 8
8
⋅ 9
9
⋅ 10
10
= N
sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
10. 1234567891011121314...
şeklinde pozitif tam sayıların art arda yazılması
ile elde edilen 100 basamaklı sayının birler basa-
mağında hangi rakam bulunur?
A) 1 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
11. İki basamaklı bir doğal sayı, rakamları toplamı ile ra-
kamları çarpımının toplamına eşittir.
Bu koşula uygun iki basamaklı en büyük doğal
sayı kaçtır?
A) 19 B) 39 C) 89 D) 98 E) 99
12. ab iki basamaklı sayısı için,
ab ⋅ a = 265
ab ⋅ b = 159
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
13. 1, 4, 7, 9
rakamlarının her birinin birer kez kullanılması ko-
şulu ile yazılan iki basamaklı iki sayının toplamı
en az kaçtır?
A) 66 B) 93 C) 120 D) 138 E) 140
14. 444 444 sayısının eşiti aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A)
10 1
6

9
B)
10 1
5

9

C)
10 1
6

9
4 ⋅ D)
10 1
5

9
4 ⋅
E) 4(10
6
– 1)
15. 437 sayfalık bir kitabın sayfa numaraları yazılır-
ken kaç tane rakam kullanılır?
A) 1203 B) 1206 C) 1208
D) 1209 E) 1210
16. Birbirinden farklı iki basamaklı iki doğal sayının
farkı kaç farklı değer alabilir?
A) 89 B) 90 C) 91 D) 178 E) 179
1. D 2. B 3. D 4. A 5. C 6. B 7. B 8. D 9. B 10. D 11. E 12. D 13. A 14. C 15. A 16. D
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 ASAL SAYILAR
69

TANIM
1 ve kendisinden başka hiç bir doğal sayıya bölünemeyen
1 den büyük doğal sayılara asal sayılar denir.
2, 3, 5, 7, 11 ... gibi.
En küçük asal sayı 2 dir.
2 sayısı dışında, diğer asal sayılar tek sayıdır.
a, b, c asal sayılar ve a < b < c dir.
a + b + c = 22
a ⋅ b + b ⋅ c + c ⋅ a = 131
olduğuna göre, b ⋅ c çarpımı kaçtır?
A) 7 B) 13 C) 14 D) 26 E) 91
DNA 87

Çözüm
a + b + c = 22
toplamı çift olduğundan sayılardan en az biri çift olmalı-
dır.
Bu durumda kesinlikle a = 2 olmalıdır.
2 ⋅ b + b ⋅ c + 2 ⋅ c = 131
2(b + c) + b ⋅ c = 131
eşitliğinde deneme ile
b = 7 ve c = 13
bulunur.
b ⋅ c = 7 ⋅ 13 = 91
olacaktır.
Doğru Seçenek E
x ve y asal sayılar olmak üzere,
2x + y = 16
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 5 B) 7 C) 9 D) 11 E) 13
100 sayısından küçük 25 tane asal sayı vardır.
100 den farklı kaç tane n tam sayısı için n den kü-
çük asal sayıların sayısı 25 tir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 88

Çözüm
100 sayısından küçük en büyük asal sayı 97 dir.
100 sayısından büyük en küçük asal sayı 101 dir.
100 asal sayı değildir.
98, 99, 101 sayılarından küçük asal sayılar 25 tanedir.
Doğru Seçenek B
..., 59, 53, 47, ?, ...
asal sayı dizisinde ? yerine hangi sayı yazılabilir?
A) 31 B) 37 C) 41 D) 43 E) 45
Asal Sayılar
YGS MATEMATİK 70
Sayılar - Bölüm 01
Hazine 7
a, b, c ... farklı asal sayılar,
p, q, r, ... sayma sayıları olmak üzere;
N > 1 için her bir N doğal sayısı,
N = a
p
⋅ b
q
⋅ c
r
...
olacak şekilde tek türlü asal çarpanlarına ayrılır.
Atom parçalandığında ortaya çıkan büyük enerji, Ma-
tematikte bir doğal sayının asal çarpanlara ayrılması
ile eş değer olarak düşünülebilir.
Bu yüzden sayı problemlerinin pek çoğunda çözüme,
verilen doğal sayıları asal çarpanlara ayırmaya başla-
makta yarar vardır.
Uyarı
540 sayısının asal çarpanlara ayrılmış biçimi aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 2
2
⋅ 3
3
⋅ 5 B) 2
2
⋅ 3
2
⋅ 5
C) 2
3
⋅ 3
2
⋅ 5 D) 2 ⋅ 3
3
⋅ 5
E) 2
3
⋅ 3
3
⋅ 5
DNA 89

Çözüm
540 sayısını, en küçük asal sayı olan 2 ile bölmeye başlar
ve içindeki tüm asal sayı bölenlerini ararız.
540
270
135
45
15
5
1
2
2
3
3
3
5
540 = 2 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 3 ⋅ 5
540 = 2
2
⋅ 3
3
⋅ 5
Doğru Seçenek A
72 sayısının asal çarpanlara ayrılmış biçimi aşağıdaki-
lerden hangisidir?
A) 2 ⋅ 3 B) 2
2
⋅ 3 C) 2
2
⋅ 3
2

D) 2
3
⋅ 3
2
E) 2
3
⋅ 3
3
250 sayısının en küçük iki asal çarpanının toplamı
kaçtır?
A) 2 B) 5 C) 7 D) 10 E) 12
DNA 90

Çözüm
250 = 2 ⋅ 5
3
şeklinde çarpanlara ayrıldığında, en küçük iki asal çarpa-
nının 2 ve 5 olduğu görülür.
2 + 5 = 7
bulunur.
Doğru Seçenek C
90 sayısının tüm asal çarpanlarının toplamı kaçtır?
A) 2 B) 5 C) 7 D) 10 E) 12
YGS MATEMATİK 71
Sayılar - Bölüm 01 Asal Sayılar
a, b, c asal sayılar,
a = 3
b – 2
⋅ 13
c – 2
olduğuna göre, a + b + c toplamının alabileceği en
küçük değer kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 8
DNA 91

Çözüm
a nın asal sayı olması için 3
b–2
veya 13
c–2
den birinin
1 olması gerekir.
Toplamın küçük olması istendiğinden;
13
c–2
= 1 ve 3
b–2
= 3
olmalıdır.
a ≠ 0 için, a
0
= 1 ve a
1
= a olduğundan,
c – 2 = 0, c = 2, 13
c–2
= 13
0
= 1
b – 2 = 1, b = 3, 3
b–2
= 3
1
= 3
a = 3
b–2
⋅ 13
c–2
a = 3 ⋅ 1 = 3
olmalıdır.
a + b + c = 3 + 3 + 2 = 8
bulunur.
Doğru Seçenek E
a, b, c birbirinden farklı asal sayılar,
N = a
2
⋅ b
3
⋅ c
4
eşitliği veriliyor.
Buna göre, N nin en küçük değeri için a + b + c toplamı
kaçtır?
A) 5 B) 7 C) 8 D) 10 E) 12
x, y ∈ N olmak üzere,
x
2
– y
2
= 13
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
DNA 92

Çözüm
a
2
– b
2
= (a – b)(a + b)
özdeşliğinden;
x
2
– y
2
= (x – y)(x + y)
x ve y doğal sayı olduğundan, x + y ve x – y de doğal sayı
olacaktır.
13 bir asal sayı olduğundan, ancak 1 ⋅ 13 biçiminde iki
doğal sayının çarpımı olarak yazılabilir.
x
2
– y
2
= (x – y)(x + y) = 1 ⋅ 13
x – y = 1 ve x + y = 13
olmak zorundadır.
Sistem çözüldüğünde;
x = 7 ve y = 6
bulunur.
Doğru Seçenek C
a, b doğal sayıları için,
a
2
– b
2
= 7
olduğuna göre, b kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Asal Sayılar
YGS MATEMATİK 72
Sayılar - Bölüm 01
1 den büyük asal olmayan bir tam sayının rakamla-
rının toplamı, sayı asal çarpanlarına ayrılarak yazıl-
dığında, bu yazılışta bulunan tüm asal çarpanlarının
rakamlarının toplamına eşit oluyorsa bu tür sayılara
“Smith sayısı” adı verilir.
Örneğin, 728 sayısı asal çarpanlarına,
728 = 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 7 ⋅ 13
biçiminde ayrılır.
7 + 2 + 8 = 2 + 2 + 2 + 7 + 1 + 3
olduğundan 728 bir Smith sayısıdır.
Bu tanıma göre, aşağıdaki sayılardan hangisi bir
Smith sayısıdır?
A) 21 B) 24 C) 27 D) 36 E) 45
DNA 93

Çözüm
27 = 3 ⋅ 3 ⋅ 3
2 + 7 = 3 + 3 + 3
olduğundan 27 bir Smith sayısıdır.
Doğru Seçenek C
Asal olmayan 1 den büyük tam sayılara “birleşik tam
sayı” denir.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik tam sayı değildir?
A) 12 B) 18 C) 21 D) 23 E) 25
n doğal sayısı olmak üzere, 2 1
2
n
+ biçiminde yazıla-
bilen asal sayılara “Fermat asalı” denir.
Aşağıdakilerden hangisi Fermat asalıdır?
A) 7 B) 18 C) 17 D) 23 E) 29
DNA 94

Çözüm
n = 0 için;
2 1 2 1 2 1 2 1 3
2 2 1
0 n
+ = + = + = + =
n = 1 için;
2 1 2 1 2 1 4 1 5
2 2 2
1 n
+ = + = + = + =
n = 2 için;
2 1 2 1 2 1 16 1 17
2 2 4
2 n
+ = + = + = + =
sayısı Fermat asalıdır.
Doğru Seçenek C
n doğal sayı olmak üzere, 2
n
– 1 biçiminde yazılabilen
asal sayılara “Mersenne asalı” denir.
Aşağıdakilerden hangisi Mersenne asalıdır?
A) 5 B) 11 C) 13 D) 31 E) 37
YGS MATEMATİK 73
Sayılar - Bölüm 01 Asal Sayılar
a ve b asal sayılar, a < b olmak üzere,
a + b = 19
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 7 E) 17
DNA 95

Çözüm
İki asal sayının toplamı da bir asal sayı ise bu sayılardan
küçüğü 2 dir.
a + b = 19
eşitliğinde 19 asal sayı, a ve b de asal sayı olduğundan,
a = 2
dir.
Doğru Seçenek A
k pozitif tam sayı olmak üzere, 4k + 1 biçiminde yazılabi-
len sayılara “Hilbert asalı” denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Hilbert asalıdır?
A) 3 B) 7 C) 11 D) 17 E) 19

TANIM
1 den başka ortak tam sayı böleni olmayan doğal sayılara,
aralarında asaldır denir.
7; 13 12; 25
24; 29 4; 27
sayıları aralarında asaldır.

Not
Ardışık doğal sayılar aralarında asaldır.
14; 15 18; 19
Aralarında asal sayıların toplamı ile çarpımları da arala-
rında asaldır.
7 + 13 = 20 7 ⋅ 13 = 91
20 ve 91 sayıları aralarında asaldır.
1 ≤ n ≤ 100 koşulunu sağlayan doğal sayılardan,
kaç tanesi 15 sayısı ile aralarında asaldır?
A) 20 B) 33 C) 47 D) 53 E) 67
DNA 96
Asal Sayılar
YGS MATEMATİK 74
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
Verilen doğal sayılardan, 15 ile aralarında asal olanlar;
15 = 3 ⋅ 5
olduğundan (bölenleri 3 ve 5)
3 ve 5 sayılarından herhangi birine bölünmemelidir.
(1 den başka ortak bölenleri olamaz.)
Bu sayıları bulmak için biz önce 3 e ve 5 e bölünebilenle-
rin sayısını bulmalıyız.
Verilen 100 doğal sayı içinde 3 e bölünebilen sayıların
adedi;
100 ün 3 e bölümünden bulunacak bölüm kadardır.
100 = 3 ⋅ 33 + 1 den 33 tanesi 3 ile,
benzer şekilde; 5 sayısı için,
100 = 5 ⋅ 20 den 20 tanesi 5 ile,
3 ve 5 ile bölünebilen sayılar 15 ile de bölünebileceğin-
den
100 = 15 ⋅ 6 + 10 dan 6 tanesi 3 ve 5 ile
bölünebilir.
Kümelerin eleman sayıları için;
s(A ∪ B) = s(A) + s(B) – s(A ∩ B)
olduğundan 3 veya 5 ile bölünebilen sayılar;
33 + 20 – 6 = 47
tanedir.
Ne 3 e ne de 5 e böünemeyen ,15 sayısı ile aralarında
asal olan sayılar da;
100 – 47 = 53
tanedir.
Doğru Seçenek D
1 ≤ n ≤ 100
koşulunu sağlayan doğal sayılardan kaç tanesi 6 sayı-
sı ile aralarında asaldır?
A) 16 B) 28 C) 33 D) 42 E) 50
a ve b asal sayılar, b ve c sayıları da aralarında asal
sayılardır.
c = 4a
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
DNA 97

Çözüm
a + b + c toplamının küçük olması için sayılar küçük se-
çilmelidir.
En küçük asal sayı 2 olduğundan, a = 2 seçildiğinde,
c = 4a
c = 4 ⋅ 2 = 8
olur.
b = 3 alındığında, kendisi asal olup, c = 8 sayısı ile de
aralarında asaldır.
a + b + c + = 2 + 3 + 8 = 13
toplamın en küçük değeridir.
Doğru Seçenek E
a, b, c ardışık üç asal sayıdır.
Buna göre, a + b + c toplamı en az kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 19
YGS MATEMATİK 75
Sayılar - Bölüm 01 Asal Sayılar
TEST - 8
1. Sıfırdan farklı bir doğal sayının 13 katı ile 17 katı top-
lanıyor.
Bu toplamın en az kaç farklı asal çarpanı vardır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
2. Aşağıdaki sayılardan hangisi 12 sayısı ile arala-
rında asaldır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 14
3. 1 ≤ n ≤ 100
koşulunu sağlayan doğal sayılardan kaç tanesi 8
sayısı ile aralarında asaldır?
A) 12 B) 38 C) 50 D) 62 E) 88
4. Rakamlarının karelerinin peş peşe toplamı 1 olan
sayılara “Mutlu sayılar” denir.
Örneğin 13 sayısı için,
1
2
+ 3
2
= 10 1
2
+ 0
2
= 1
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mutlu sayı-
dır?
A) 21 B) 23 C) 102 D) 201 E) 202
5. 504 sayısının kaç tane farklı asal sayı çarpanı
vardır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 7
6. 100 den küçük ve 100 ile aralarında asal kaç tane
doğal sayı vardır?
A) 32 B) 36 C) 40 D) 45 E) 49
7. 60 ile 70 arasındaki dokuz tam sayıdan kaç tane-
si 12 sayısı ile aralarında asaldır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
8. x ve y doğal sayıları için,
x
2
– y
2
= 13
olduğuna göre, x + y yoplamı kaçtır?
A) 28 B) 26 C) 14 D) 13 E) 12
Asal Sayılar
YGS MATEMATİK 76
Sayılar - Bölüm 01
1. B 2. D 3. C 4. B 5. B 6. C 7. B 8. D 9. B 10. C 11. C 12. B 13. C 14. B 15. E 16. B
9. x ve y pozitif tam sayıları için,
x ⋅ y = 13
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 13 B) 14 C) 16 D) 20 E) 26
10. x asal sayısı için 17x + 1 ifadesi tam kare olduğu-
na göre, x kaçtır?
A) 15 B) 17 C) 19 D) 23 E) 29
11. 87! + 88! sayısının en büyük asal sayı böleni kaç-
tır?
A) 87 B) 88 C) 89 D) 90 E) 91
12. Aralarında asal üç sayının çarpımı 720 dir.
Bu üç sayının toplamının en küçük değeri kaç-
tır?
A) 22 B) 27 C) 30 D) 45 E) 62
13. 7, 5 ve 3 sayıları,
a ⋅ b + c = 22
eşitliğinde yerlerine yazıldığında, a, b, c sırala-
ması için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) 7, 5, 3 B) 7, 3, 5 C) 3, 5, 7
D) 3, 7, 5 E) 5, 7, 3
14. 1 ve 0 rakamlarını en az birer kez kullanmak ko-
şuluyla yazılabilecek en küçük asal sayının ra-
kamlarının toplamı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
15. a, b ve c farklı rakamlar, ab ve bc aralarında asal iki
basamaklı sayılardır.
ab + bc toplamının en küçük değeri için, |ab – bc|
farkı kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 11
16. 18, 45, 79, 90, 97
sayılarından kaç tanesi asal sayıdır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 BÖLEN SAYILARI
77

GİRİŞ
Bu bölümde; bir doğal sayıyı asal çarpanlarına ayırmanın
bize sağladığı başka kolaylıkları öğreneceğiz.
Hazine 8
a, b, c ... farklı asal sayılar; p, q, r, ... pozitif tam sayılar
olmak üzere,
N = a
p
⋅ b
q
⋅ c
r
...
sayısının (p + 1)(q + 1)(r + 1) ... tane doğal sayı böleni
vardır.
Doğal sayı bölenlerinin toplamsal tersleri de N sayısı-
nın bir böleni olacağından; N in tam sayı bölenlerinin
sayısı, doğal sayı bölenlerinin sayısının iki katıdır.
Işık 10
120 sayısının kaç tane doğal sayı böleni vardır?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 98

Çözüm
N = 120 = 2
3
⋅ 3 ⋅ 5
olarak yazıldığında kural gereği,
(3 + 1)(1 + 1)(1 + 1) = 4 ⋅ 2 ⋅ 2 = 16
tane doğal sayı böleni vardır.
Doğru Seçenek E
72 sayısının kaç tane doğal sayı böleni vardır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 7 E) 12
A = 150 ⋅ 60 ⋅ 90
sayısının kaç tane doğal sayı böleni vardır?
A) 64 B) 80 C) 100
D) 125 E) 150
DNA 99

Çözüm
A = 150 ⋅ 60 ⋅ 90 = (2 ⋅ 3 ⋅ 5
2
)(2
2
⋅ 3 ⋅ 5)(2 ⋅ 3
2
⋅ 5)
= 2
1+2+1
⋅ 3
1+1+2
⋅ 5
2+1+1
= 2
4
⋅ 3
4
⋅ 5
4
şeklinde asal çarpanlara ayrıldığında;
(4 + 1)(4 + 1)(4 + 1) = 5 ⋅ 5 ⋅ 5 = 125
tane doğal sayı böleni olduğu görülür.
Doğru Seçenek D
N = 12
2
sayısının kaç tane doğal sayı böleni vardır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 13 E) 15
Bölen Sayıları
YGS MATEMATİK 78
Sayılar - Bölüm 01
1001 ile aralarında asal abc üç basamaklı sayısı-
nın 12 tane pozitif tam sayı böleni varsa, abcabc
altı basamaklı sayısının kaç tane pozitif tam sayı
böleni vardır?
A) 24 B) 36 C) 48 D) 72 E) 96
DNA 100

Çözüm
abcabc sayısını çözümleyelim.
abcabc = 100000a + 10000b + 1000c + 100a + 10b + c
= 100100a + 10010b + 1001c
= 1001(100a + 10b + c)
=1001 ⋅ abc = 7 ⋅ 11 ⋅ 13 ⋅ abc
abc sayısının 12 tane pozitif tam sayı böleni olduğundan,
asal çarpanlarının üslerinin birer fazlasının çarpımı 12
dir.
abcabc = 7 ⋅ 11 ⋅ 13 ⋅ abc
sayısının, pozitif tam sayı bölenlerinin sayısını bulmak
için, tüm asal çarpanlarının üslerinin birer fazlası çarpı-
lacağından,
(1 + 1)(1 + 1)(1 + 1) ⋅ 12 = 96
tane pozitif tam sayı böleni vardır.
Doğru Seçenek E
1200...0 sayısının 96 tane doğal sayı böleni olduğu bi-
lindiğine göre, verilen sayının sondan kaç basamağı
0 dır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
1800 sayısının doğal sayı bölenlerinden kaç tanesi
10 un katıdır?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 18 E) 20
DNA 101

Çözüm
1800 sayısını asal çarpanlarına ayıralım.
1800 = 2
3
⋅ 3
2
⋅ 5
2
olur.
Bölenlerin 10 un katı olması için,
A = 10 ⋅ B = (2 ⋅ 5) ⋅ B
şeklinde yazılabilmelidir.
Bu yüzden;
1800 = 2
3
⋅ 3
2
⋅ 5
2
= 2 ⋅ 5 ⋅ (2
2
⋅ 3
2
⋅ 5)
yazdığımızda; 10 çarpanı dışında,
2
2
⋅ 3
2
⋅ 5 in (2 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 3 ⋅ 3 ⋅ 2 = 18
tane doğal sayı böleni vardır.
Doğru Seçenek D
120 sayısının doğal sayı bölenlerinden kaç tanesi tek
sayıdır?
A) 4 B) 6 C) 12 D) 18 E) 24
YGS MATEMATİK 79
Sayılar - Bölüm 01 Bölen Sayıları
7! sayısının doğal sayı bölenlerinden kaç tanesi
tek sayıdır?
A) 4 B) 6 C) 12 D) 19 E) 24
DNA 102

Çözüm
7! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 ⋅ 5 ⋅ 6 ⋅ 7 = 2 ⋅ 3 ⋅ (2
2
) ⋅ 5 ⋅ (2 ⋅ 3) ⋅ 7
= 2
4
⋅ 3
2
⋅ 5 ⋅ 7
Tek sayıların içinde 2 çarpanı olmayacağından;
7! = 2
4
(3
2
⋅ 5 ⋅ 7)
ifadesinde parantez içindeki sayının doğal sayı bölenleri
tektir.
(2 + 1)(1 + 1)(1 + 1) = 3 ⋅ 2 ⋅ 2 = 12
tane tek doğal sayı böleni vardır.
Doğru Seçenek C
10! sayısının kaç tane tek tam sayı böleni vardır?
A) 24 B) 30 C) 32 D) 36 E) 40
Kendisinden farklı pozitif çarpanlarının toplamı, ken-
disinden küçük olan pozitif tam sayıya “güçsüz sayı”
denir.
8, 15, 35, ... gibi.
8 in bölenleri; 1, 2, 4, 8 1 + 2 + 4 = 7 < 8
15 in bölenleri; 1, 3, 5, 15 1 + 3 + 5 = 9 < 15
Aşağıdaki sayılardan hangisi güçsüz sayı değil-
dir?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 8 E) 16
DNA 103

Çözüm
4 ün bölenleri; 1, 2, 4
1 + 2 = 3 < 4
5 in bölenleri; 1, 5
1 < 5
6 nın bölenleri; 1, 2, 3, 6
1 + 2 + 3 = 6
8 in bölenleri; 1, 2, 4, 8
1 + 2 + 4 = 7 < 8
16 nın bölenleri; 1, 2, 4, 8, 16
1 + 2 + 4 + 8 = 15 < 16
Doğru Seçenek C
Kendisinden küçük tüm doğal sayılar içinde en çok doğal
sayı böleni olan sayılara “çok bölenli sayı” denir.
180, 360, ... gibi.
Aşağıdaki sayılardan hangisi çok bölenli sayı değil-
dir?
A) 4 B) 6 C) 12 D) 16 E) 24
Bölen Sayıları
YGS MATEMATİK 80
Sayılar - Bölüm 01
Kenar uzunlukları tam sayı ve alanı 180 cm
2
olan
kaç farklı dikdörtgen vardır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 12 E) 18
DNA 104

Çözüm
Kenar uzunlukları a ve b olan dikdörtgenin alanı a ⋅ b dir.
a ⋅ b = 180
eşitliğinde a ve b sayıları, 180 in bölenleridir.
180 = 2
2
⋅ 3
2
⋅ 5
olduğundan,
(2 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 3 ⋅ 3 ⋅ 2 = 18
tane (a, b) pozitif tam sayı ikilisi yazılabilir.
Kenar uzunlukları (a, b) ve (b, a) olan dikdörtgenler aynı
sayılacağından;
18 : 2 = 9
farklı dikdörtgen vardır.
Doğru Seçenek C
1 ile 1000 arasında en çok doğal sayı böleni olan sayı
aşağıdakilerden hangisidir?
A) 720 B) 750 C) 840 D) 864 E) 960
72 sayısının tam sayı bölenlerinin toplamı kaçtır?
A) 0 B) 60 C) 72
D) 123 E) 132
DNA 105

Çözüm
72 = 2
3
⋅ 3
2

olduğundan 72 sayısının,
4 ⋅ 3 = 12
tane doğal sayı böleni ve bu bölenlerin negatif olanları ile
birlikte,
12 + 12 = 24
tane tam sayı böleni vardır.
(–72) + (–36) + (–24) + ... + 24 + 36 + 72 = 0
dır.
Bir doğal sayının tam sayı bölenlerinin toplamı 0
dır.
Doğru Seçenek A
28 sayısının, asal sayı bölenleri dışında tam sayı bö-
lenlerinin toplamı kaçtır?
A) –28 B) –9 C) 0 D) 9 E) 19
YGS MATEMATİK 81
Sayılar - Bölüm 01 Bölen Sayıları
Hazine 9
N = a
p
⋅ b
q
⋅ c
r
...
sayısının doğal sayı bölenlerinin toplamı:
(1 + a + a
2
+...+ a
p
)(1 + b + b
2
+...+ b
q
)(1 + c + c
2
+...+ c
r
)..
=








+ + +
a
a
b
b
c
c
p q r 1 1 1
1
1
1
1
1
1

dir.
144 sayısının doğal sayı bölenlerinin toplamı kaç-
tır?
A) 0 B) 144 C) 223
D) 288 E) 403
DNA 106

Çözüm
144 sayısını asal çarpanlarına ayıralım.
144 = 12
2
= (2
2
⋅ 3)
2
= 2
4
⋅ 3
2
5 ⋅ 4 = 20
tane doğal sayı böleni var.
Bu bölenlerin toplamı;
(1 + 2 + 2
2
+ 2
3
+ 2
4
)(1 + 3 + 3
2
) = 31 ⋅ 13 = 223
Veya doğrudan;
2 1
2 1
3 1
3 1
32 1
1
27 1
2
31 13 403
4 1 2 1 + +





=



= ⋅ =
Doğru Seçenek E
625 sayısının doğal sayı bölenlerinin toplamı kaçtır?
A) 125 B) 156 C) 756 D) 781 E) 800
100
2n 1 −−
ifadesinin en küçük doğal sayı değeri için n
doğal sayısı kaç olmalıdır?
A) 1 B) 3 C) 13 D) 20 E) 25
DNA 107

Çözüm
100
2 1 n −
ifadesinin bir doğal sayı olması için, 2n – 1 in bölen
olması gerekir.
100 ün bölenleri; 1, 2, 4, 5, 10, 20, 25, 50 ve 100 dür.
En küçük doğal sayı olması için de paydanın büyük olma-
sı gerekir.
100 ve 50 için, n doğal sayı değildir.
2n – 1 = 25
n = 13
olmalıdır.
Doğru Seçenek C
6
n 1 ++
ifadesini tam sayı yapan kaç tane n tam sayısı
vardır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 10 E) 12
Bölen Sayıları
YGS MATEMATİK 82
Sayılar - Bölüm 01
180 ⋅ x = y
3
eşitliğini sağlayan en küçük pozitif y sayısı kaç-
tır?
A) 30 B) 90 C) 150
D) 270 E) 300
DNA 108

Çözüm
180 sayısını asal çarpanlara ayıralım.
180 = 2
2
⋅ 3
2
⋅ 5
olur.
x = 2
a
⋅ 3
b
⋅ 5
c

alınırsa,
180 ⋅ x = (2
2
⋅ 3
2
⋅ 5)(2
a
⋅ 3
b
⋅ 5
c
)
= 2
a+2
⋅ 3
b+2
⋅ 5
c+1
= y
3

olacağından a + 2, b + 2, c + 1 sayıları 3 ün katı olmalı-
dır.
a = 1, b = 1, c = 2 için;
x = 2 ⋅ 3 ⋅ 5
2
= 150
y = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 = 30
bulunur.
Doğru Seçenek A
1260 ⋅ x = N
3

eşitliğinde x ve N pozitif tam sayılardır.
Buna göre, en küçük x sayısı kaçtır?
A) 210 B) 420 C) 630
D) 2450 E) 7350
x, y, A, B pozitif tam sayıları için,
90 ⋅ x = A
2
ve 90 ⋅ y = B
3
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) 300 B) 310 C) 320
D) 360 E) 400
DNA 109

Çözüm
90 = 2 ⋅ 3
2
⋅ 5
2 ⋅ 3
2
⋅ 5 ⋅ x = A
2
x = 2 ⋅ 5 = 10
olmalıdır.
2 ⋅ 3
2
⋅ 5 ⋅ y = B
3
y = 2
2
⋅ 3 ⋅ 5
2
= 300
olmalıdır.
x + y = 10 + 300 = 310
bulunur.
Doğru Seçenek B
n, x, y pozitif tam sayıları için,
14 ⋅ n = x
2
ve 21 ⋅ n = y
3
olduğuna göre, n in en küçük değeri kaçtır?
A) 2 ⋅ 3 ⋅ 7 B) 2
2
⋅ 3
3
⋅ 5
5
C) 2
3
⋅ 3
2
⋅ 7
D) 2
3
⋅ 3
2
⋅ 7 E) 2
3
⋅ 3
2
⋅ 7
5
YGS MATEMATİK 83
Sayılar - Bölüm 01 Bölen Sayıları
360 sayısının pozitif tam sayı bölenlerinden kaç
tanesi tam karedir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 110

Çözüm
360 = 2
3
⋅ 3
2
⋅ 5
olarak asal çarpanlarına ayrıldığında,
2
2
= 4 3
2
= 9 ve (2 ⋅ 3)
2
= 6
2
= 36
ve de 1
2
= 1
olmak üzere dört tane tam kare böleni vardır.
Doğru Seçenek B
x ∈ Z
+
için x
3
sayısı 40000 in bir bölenidir.
Buna göre, x in en büyük değeri kaçtır?
A) 8 B) 12 C) 15 D) 20 E) 25
Hazine 10
Bir A pozitif tam sayısının asal bölenlerinin sayısı P(A)
olsun. O zaman,
A = a ⋅ b
eşitliğini sağlayan aralarında asal (a, b) pozitif tam sayı
ikililerinin sayısı 2
P(A)
dır.
a ve b aralarında asal sayılardır.
Buna göre,
360 = a ⋅ b
eşitliğini sağlayan (a, b) doğal sayı ikililerinin sa-
yısı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 8 E) 9
DNA 111

Çözüm
360 ın asal bölenleri 2, 3, 5 olup, üç tanedir.
İstenen cevap,
2
3
= 8
dir.
Doğru Seçenek D
a ve b aralarında asal sayılardır.
Buna göre,
4400 = a ⋅ b
eşitliğini sağlayan (a, b) doğal sayı ikililerinin sayısı
kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 12 E) 16
Bölen Sayıları
YGS MATEMATİK 84
Sayılar - Bölüm 01
Asal olmayan tam sayı bölenlerinin toplamı –5 olan
iki basamaklı bir doğal sayı en çok kaç olabilir?
A) 24 B) 48 C) 54 D) 72 E) 96
DNA 112

Çözüm
Bir doğal sayının asal olmayan bölenlerinin toplamının,
asal bölenlerinin toplamının ters işaretlisine eşit olduğunu
biliyoruz. Buna göre, soru bize asal bölenlerin toplamının
5 olduğunu söylemektedir.
Toplamları 5 yapan asal sayılar, 2 ve 3 tür.
Aradığımız doğal sayı n olsun.
n = 2
a
⋅ 3
b
(a, b ∈ Z
+
)
yazma hakkına sahibiz. Şimdi yapmamız gereken şey, a
ve b ye değerler verip, 2
a
⋅ 3
b
ifadesinin en büyük değerini
bulmaktır. Birkaç denemeden sonra (belki de ilk deneme-
nizde) a = 5 ve b = 1 olduğunu kolayca görebilirsiniz.
O halde,
n = 2
5
⋅ 3
1
= 32 ⋅ 3 = 96
olur.
Doğru Seçenek E
Asal olmayan tam sayı bölenlerinin toplamı –10 olan
bir doğal sayı en az kaç olabilir?
A) 21 B) 30

C) 60

D) 63 E) 90
28 ⋅ a = b
2
eşitliğini sağlayan a ve b pozitif doğal sayıları için,
a + b toplamı en az kaç olabilir?
A) 14 B) 18 C) 21 D) 32 E) 36
DNA 113

Çözüm
Öncelikle 28 sayısını asal çarpanlarına ayıralım.
2
2
⋅ 7 ⋅ a = b
2
eşitliğin sağ tarafı karesel bir sayı olduğundan, sol tarafı
da karesel bir sayı olmalıdır. Diğer yandan, b sayısının
asal çarpanlarının içerisinde mutlaka 2 ve 7 bulunmalıdır.
Burada b yerine en azından 2 ⋅ 7 yazılabilir.
Hadi yazalım.
b = 2 ⋅ 7 ⇒ 2
2
⋅ 7 ⋅ a = (2 ⋅ 7)
2
= 2
2
⋅ 7
2
Buradan 7 ⋅ a = 7
2
yani a = 7 buluruz.
O halde, b en az 14 tür. Buradan,
a + b = 14 + 7 = 21
buluruz.
Doğru Seçenek C
72 ⋅ x = y
3
eşitliğini sağlayan en küçük x pozitif doğal sayısı için,
x + y toplamı kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 12 D) 18 E) 24
YGS MATEMATİK 85
Sayılar - Bölüm 01 Bölen Sayıları
TEST - 9
1. a ve b birbirinden farklı asal sayılar olmak üzere,
X = a
2
⋅ b
3
eşitliği veriliyor.
X
p
nin tam bölenlerinin sayısı 140 olduğuna göre,
p kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
2. İki basamaklı doğal sayılardan kaç tanesinin po-
zitif tam sayı bölenlerinin sayısı 12 dir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
3. x ve y asal sayılar olmak üzere,
4x + y = 30
olduğuna göre, x – y farkı kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 5 D) 7 E) 9
4. x ve y pozitif doğal sayılar olmak üzere,
72 ⋅ x
2
= y
3

eşitliğini sağlayan x ve y için a en az kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 12 D) 16 E) 27
5. a, b asal sayılardır.
a ⋅ b = 91
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 92 B) 78 C) 62 D) 20 E) 18
6. 360 sayısının asal olmayan tam sayı bölenlerinin
sayısı kaçtır?
A) 21 B) 24 C) 35 D) 45 E) 48
7. n doğal sayı olmak üzere, 36
n
doğal sayısının 49
tane tam kare pozitif doğal sayı böleni varsa, n
kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
8. Tanım: Rakamlarının sayı değerleri toplamı, pozitif
tam sayı bölenlerinin sayısına eşit olan doğal sayıla-
ra mistik sayı denir.
Yukarıda verilen tanıma göre, üç basamaklı en
küçük mistik sayı kaçtır?
A) 101 B) 103 C) 105 D) 108 E) 124
Bölen Sayıları
YGS MATEMATİK 86
Sayılar - Bölüm 01
9. x ile y asal sayılardır.
x + y = 21
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 38 B) 54 C) 68 D) 80 E) 98
10. Tanım: a ve b asal sayılar olsun. Eğer |a – b| = 2 ise,
a ile b ye ikiz asal sayılar denir.
Yukarıda verilen tanıma göre, aşağıda verilen sa-
yılardan hangisi iki ikiz asal sayının toplamı ola-
rak yazılamaz?
A) 8 B) 12 C) 24 D) 36 E) 40
11. 27 sayısının pozitif tam bölenlerinin toplamı x, 16
sayısının pozitif tam bölenlerinin toplamı y oldu-
ğuna göre, 432 sayısının pozitif tam bölenlerinin
toplamının x ve y cinsinden değeri nedir?
A) x ⋅ y B) x + y C) x + y + 1
D) x
2
+ y
2
E) 2xy
12. x ve y doğal sayılardır.
x
2
– y
2
= 41
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 18 B) 19 C) 20 D) 21 E) 22
13. 2880 sayısının asal bölenlerinin sayısı kaçtır?
A) 3 B) 6 C) 10 D) 18 E) 36
14. Tanım: Rakamlarının toplamı da asal sayı olan asal
sayılara vadi asalı denir.
Yukarıda verilen tanıma göre, iki basamaklı en
büyük vadi asalı kaçtır?
A) 97 B) 91 C) 89 D) 83 E) 79
15. Ahmet ile Uğur, D = {2, 3, 5, 7, 11} kümesinin ele-
manlarını kullanmak koşuluyla şu şekilde bir oyun
oynuyorlar:
Ahmet D kümesinden istediği bir elemanı seçerek
oyunu başlatıyor.
Uğur da D kümesinden istediği bir sayıyı seçerek,
Ahmet’in seçtiği sayı ile topluyor.
Eğer toplam bir asal sayı değilse oyunu Ahmet kaza-
nıyor. Asal sayı ise, oyunu Uğur kazanıyor.
Buna göre, Ahmet’in oyunu kazanmayı garantile-
mesi için ilk seçtiği sayı kaç olmalıdır?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 7 E) 11
16. n bir doğal sayı olmak üzere, 2 ⋅ 6
n
sayısının 60
tane tam sayı böleni olduğuna göre, n kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
1. C 2. C 3. C 4. B 5. D 6. D 7. C 8. A 9. A 10. E 11. A 12. D 13. A 14. C 15. D 16. B
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 FAKTÖRİYEL
87

TANIM
Pozitif ilk n tam sayının çarpımı,
1 ⋅ 2 ⋅ 3...n = n!
biçiminde gösterilir. n faktöriyel okunur.
1! = 1
2! = 1 ⋅ 2 = 2
3! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 = 6
4! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 = 24
5! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 ⋅ 5 = 120 gibi.
Özel olarak;
0! = 1
olarak tanımlanmıştır.
n! = n ⋅ (n – 1)!
n! = n(n – 1)(n – 2)!
6! = 6 ⋅ 5!
6! = 6 ⋅ 5 ⋅ 4! gibi.
Işık 11
12!
8! 4! ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 45 B) 55 C) 99
D) 120 E) 495
DNA 114

Çözüm
12
8 4
12 11 10 9 8
8 4 3 2 1
12 11 10 9
4 3 2
11 5 9 49
!
! !
!
! ⋅
=
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
=
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅
= ⋅ ⋅ = 55
Doğru Seçenek E
7 ⋅ 8 ⋅ 9 ⋅ ... ⋅ 36
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 6! B) 35! C) 34!
D)
36
6
!
!
E) 36! – 6!
101! 100!
99!
−−
işleminin sonucu kaçtır?
A) 10 B) 100 C) 1000
D) 10000 E) 100000
DNA 115

Çözüm
101 100
99
101 100 100
99
100 101 1
99
100 100
99
1
! !
!
! !
!
!( )
!
!
!

=
⋅ −
=

=

=
000 99 100
99
100 100 10000
⋅ ⋅
= ⋅ =
!
!
Doğru Seçenek D

13 12
10 11
! !
! !

+
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 11 B) 12 C) 23 D) 132 E) 264
Faktöriyel
YGS MATEMATİK 88
Sayılar - Bölüm 01

(3n 1)!
(3n 1)!
+


ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) n(n+ 1) B) 3n(n + 1) C) 3n(3n – 1)
D) 3n(3n + 1) E) 3n
DNA 116

Çözüm
( )!
( )!
( )( ) ( )!
( )!
( )
3 1
3 1
3 1 3 3 1
3 1
3 3 1
n
n
n n n
n
n n
+

=
+ −

= +
Doğru Seçenek D

( )!
( )!
2 3
2 1
n
n
+
+
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (2n + 3)(2n + 2) B) (2n + 3)(2n + 1)
C) 2n(2n + 1) D) 2n + 2
E) 2
77! + 78! toplamı 77! in kaç katıdır?
A) 8 B) 37 C) 77 D) 78 E) 79
DNA 117

Çözüm
77! + 78! = 77! + 78 ⋅ 77! = 77!(1 + 78) = 79 ⋅ 77!
oluşan son çarpımda istenen toplamın 77! in 79 katı ol-
duğu görülür.
Doğru Seçenek E
67! – 66! farkı, 66! in kaç katıdır?
A) 33 B) 34 C) 65 D) 66 E) 67
2 ⋅ 4 ⋅ 6 ⋅ ... ⋅ 100
çarpımının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 ⋅ 50! B) 2 ⋅ 100! C) 100 ⋅ 50!
D) 2
50
⋅ 50! E) 2
100
⋅ 50!
DNA 118

Çözüm
2 ⋅ 4 ⋅ 6 ⋅ ... ⋅ 100 = (2 ⋅ 1)(2 ⋅ 2)(2 ⋅ 3) ... (2 ⋅ 50)
= 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ ... ⋅ 50
= 2
50
⋅ 50!
bulunur.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 89
Sayılar - Bölüm 01 Faktöriyel
3 ⋅ 6 ⋅ 9 ⋅ ... ⋅ 300
çarpımının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3 ⋅ 100! B) 3 ⋅ 300! C) 300 ⋅ 100!
D) 3
50
⋅ 100! E) 3
100
⋅ 100!
x, y doğal sayıları için,
20 ⋅ x! = y!
olduğuna göre, y nin alabileceği değerlerin topla-
mı kaçtır?
A) 20 B) 23 C) 25 D) 26 E) 27
DNA 119

Çözüm
n ⋅ (n – 1)! = n! eşitliği kullanılırsa,
20 ⋅ 19! = 20!
olacağından, x = 19 ve y = 20 olur.
n(n – 1)(n – 2)! = n! özelliği kullanılırsa,
5 ⋅ 4 . 3! = 5!
olacağından, x = 3 ve y = 5 olur.
y nin alabileceği değerlerin toplamı;
20 + 5 = 25
tir.
Doğru Seçenek C
a ve b doğal sayıları için,
a! = 30 ⋅ b!
olduğuna göre, b nin alabileceği değerler toplamı kaç-
tır?
A) 29 B) 30 C) 32 D) 33 E) 34
0! + 1! + 2! + ... + 2008!
toplamının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 4 D) 7 E) 8
DNA 120

Çözüm
0! = 1
1! = 1
2! = 1 ⋅ 2 = 2
3! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 = 6
4! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 = 24
5! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 ⋅ 5 = 120
6! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 ⋅ 5 ⋅ 6 = 720
............
eşitliklerine bakıldığında, 5! ve sonrası 0 ile sonlanmakta-
dır (Birler basamağı 0 dır).
0! + 1! + 2! + ... + 2008!
= 1 + 1 + 2 + 6 + 24 + 120 + ...
= 34 + 120 + 720 + ...
Toplamın birler basamağı,
4 + 0 + 0 + 0 + ... + 0 = 4
bulunur.
Doğru Seçenek C
Faktöriyel
YGS MATEMATİK 90
Sayılar - Bölüm 01

Not
n ≥ 5 için; n! sayısının birler basamağındaki rakam 0 dır.
1! + 3! + 5! + ... + 2009!
toplamının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 4 C) 6 D) 7 E) 8
n! sayısının içinde bulunan tüm x (x, asal sayı) çar-
panlarının sayısı:
n sayısının art arda x e bölümlerinden elde edilen bö-
lümlerin toplamı kadardır.
n! sayısının içinde bulunan tüm x çarpanlarının
(x = a ⋅ b, a ve b asal) sayısı, a < b için, b çarpanlarının
sayısı kadardır.
Işık 12
a ve b pozitif tam sayılar olmak üzere,
10! = a ⋅ 2
b
eşitliğinde b nin alabileceği değerler toplamı kaç-
tır?
A) 8 B) 15 C) 21 D) 25 E) 36
DNA 121

Çözüm
10 sayısı ard arda 2 ye bölünerek, bölümler toplamı ara-
nır.
10 = 2 ⋅ 5
5 = 2 ⋅ 2 + 1
2 = 2 ⋅ 1
5 + 2 + 1 = 8
b nin alabileceği en büyük değerdir.
b nin alabileceği değerler: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 dir.
1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 = 36
aranan toplamdır.
Doğru Seçenek E
100! = K ⋅ 5
x
eşitliğinde K ve x pozitif tam sayılar olduğuna göre,
x in en büyük değeri kaçtır?
A) 20 B) 24 C) 25 D) 26 E) 50
12!
6
n
sayısını tam sayı yapan n nin en büyük doğal
sayı değeri kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 8 E) 10
DNA 122
YGS MATEMATİK 91
Sayılar - Bölüm 01 Faktöriyel

Çözüm
12 = 2 ⋅ 6
6 = 2 ⋅ 3
3 = 2 ⋅ 1 + 1
6 + 3 + 1 = 10 tane 2 çarpanı,
12 = 3 ⋅ 4
4 = 3 ⋅ 1 + 1
4 + 1 = 5 tane 3 çarpanı vardır.
2
10
⋅ 3
5
= 2
5
⋅ 2
5
⋅ 3
5
= 2
5
(2 ⋅ 3)
5
= 2
5
⋅ 6
5
olduğundan 5 tane 6 çarpanı oluşturulabilir. n in en büyük
değeri 5 tir.
Yalnız 3 çarpanlarının sayısını bulmak yeterlidir. Çünkü,
3 çarpanlarının sayısı, 2 çarpanlarının sayısından azdır.
Doğru Seçenek B
30!
15
n
sayısını tam sayı yapan n nin en büyük doğal
sayı değeri kaçtır?
A) 2 B) 6 C) 7 D) 14 E) 21
n! sayısının sonundaki 0 ların sayısı, n! sayısı içindeki
10 çarpanlarının (10 = 2 ⋅ 5 ve 2 < 5 olduğundan) sa-
yısı, tüm 5 çarpanlarının sayısı kadardır.
Işık 13
2008! sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 400 B) 480 C) 498 D) 499 E) 500
DNA 123

Çözüm
2008 sayısı içindeki 5 çarpanlarını arayacağız.
2008 = 5 ⋅ 401 + 3
401 = 5 ⋅ 80 + 1
80 = 5 ⋅ 16
16 = 5 ⋅ 3 + 1
401 + 80 + 16 + 3 = 500 tane 5 çarpanı, 500 tane 10 çar-
panı ve bundan dolayı da 2008! sayısının sonunda 500
tane 0 vardır.
Doğru Seçenek E
999! sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 199 B) 200 C) 245 D) 246 E) 250
n! – 1 sayısının sonundaki 9 ların sayısı, n! sayısının
sonundaki 0 ların sayısı kadardır.
Işık 14
[(3!)!]! – 1
sayısının sonunda kaç tane 9 vardır?
A) 177 B) 178 C) 179 D) 180 E) 181
DNA 124
Faktöriyel
YGS MATEMATİK 92
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
[(3!)!]! – 1 sayısının sonundaki 9 ların sayısı, [(3!)!]! sayısı-
nın sonundaki 0 ların sayısı kadardır.
[(3!)!]! = [6!]! = 720!
720! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ ... ⋅ 720 sayısı içinde
10 = 2 ⋅ 5
çarpanlarının sayısını bulacağız.
720 = 144 ⋅ 5
144 = 28 ⋅ 5 + 4
28 = 5 ⋅ 5 + 3
5 = 1 ⋅ 5
144 + 28 + 5 + 1 = 178 tane 5 çarpanı vardır.
720! = A ⋅ 10
178

sayısının sonunda 178 tane 0 rakamı vardır.
720! – 1 = A ⋅ 10
178
– 1
sayısının sonunda da 178 tane 9 rakamı bulunur.
Doğru Seçenek B
100! – 1 sayısının sonunda kaç tane 9 vardır?
A) 2 B) 23 C) 24 D) 25 E) 26
1 ⋅ 1! + 2 ⋅ 2! + 3 ⋅ 3! + ... + n ⋅ n! = (n + 1)! – 1
olduğu bilindiğine göre,
1 ⋅ (1!) + 2 ⋅ (2!) + 3 ⋅ (3!) + ... + 10 ⋅ (10!) = A
sayısının sonunda kaç tane 9 vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 125

Çözüm
1 ⋅ 1! + 2 ⋅ 2! + 3 ⋅ 3! + ... + n ⋅ n! = (n + 1)! – 1
olduğu bilindiğine göre,
1 ⋅ (1!) + 2 ⋅ (2!) + 3 ⋅ (3!) + ... + 10 ⋅ (10!) = (10 + 1)! – 1
= 11! – 1
dir.
11 = 5 ⋅ 2 + 1
olduğundan, 11! sayısının sonunda 2 tane 0,
11! – 1 sayısının sonunda da 2 tane 9 vardır.
Doğru Seçenek B
T = 1 ⋅ 1! + 2 ⋅ 2! + 3 ⋅ 3! + ... + 19 ⋅ 19!
olduğuna göre, T + 1 sayısının sonunda kaç tane
0 vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
a, b ∈ Z
+
ve
12!
2 3
a b

çift tam sayı olduğuna göre,
a + b nin en büyük değeri kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 126
YGS MATEMATİK 93
Sayılar - Bölüm 01 Faktöriyel

Çözüm
12! = 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ ... ⋅ 12 sayısı içinde 2 ve 3 çarpanlarının
kaçar tane olduğunu bulmak için;
12 sayısı art arda 2 ye bölünüp, bölenler toplamı alınır.
12! = A ⋅ 2
a

biçiminde yazılır.
12 = 6 ⋅ 2
6 = 3 ⋅ 2
3 = 1 ⋅ 2 + 1
6 + 3 + 1 = 10
tane 2 çarpanı vardır.
12 sayısı art arda 3 e bölünüp, bölenler toplamı alınır.
12! = B ⋅ 3
b

biçiminde yazılır.
12 = 4 ⋅ 3
4 = 1 ⋅ 3 + 1
4 + 1 = 5
tane de 3 çarpanı vardır.
a = 10 alınır ve 12! içindeki tüm 2 çarpanları ile sadeleş-
tirilirse, elde edilen sayı tek olacağından a = 9 alınmak
zorundadır.
a + b = 9 + 5 = 14
bulunur.
Doğru Seçenek C
20!
2
n
ifadesinin bir tek sayı gösterdiği bilindiğine göre,
N doğal sayısının değeri kaçtır?
A) 10 B) 15 C) 17 D) 18 E) 19
88!
8
n
sayısının bir tam sayı olduğu bilindiğine göre,
n pozitif tam sayısının en büyük değeri kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 22 D) 27 E) 28
DNA 127

Çözüm
8 = 2
3

olduğundan, 88! sayısı içindeki 2 çarpanlarını arayalım.
88 = 2 ⋅ 44
44 = 2 ⋅ 22
22 = 2 ⋅ 11
11 = 2 ⋅ 5 + 1
5 = 2 ⋅ 2 + 1
2 = 2 ⋅ 1
44 + 22 + 11 + 5 + 2 + 1 = 85 tane 2 çarpanı,
(2
3
)
28
⋅ 2 = 8
28
⋅ 2
olduğundan, 28 tane 8 çarpanı vardır.
n nin en büyük değeri 28 dir.
Doğru Seçenek E
99! = 9
n
⋅ A
eşitliğinde A ve n pozitif tam sayıları için n nin en bü-
yük değeri kaçtır?
A) 11 B) 24 C) 33 D) 34 E) 35
Faktöriyel
YGS MATEMATİK 94
Sayılar - Bölüm 01
5, 10, 15, ..., 95, 100 aritmetik dizisinin tüm terim-
lerinin çarpımı olan sayının sondan kaç basamağı
0 dır?
A) 18 B) 19 C) 20 D) 21 E) 22
DNA 128

Çözüm
5 ⋅ 10 ⋅ 15 ⋅ ... ⋅ 100 = (5 ⋅ 1)(5 ⋅ 2)(5 ⋅ 3) ... (5 ⋅ 20)
= 5
20
⋅ 20!
sayının içindeki 10 = 2 ⋅ 5 çarpanlarının sayısını araya-
cağız.
20 = 2 ⋅ 10
10 = 2 ⋅ 5
5 = 2 ⋅ 2 + 1
2 = 2 ⋅ 1
10 + 5 + 2 + 1 = 18 tane 2 çarpanı var.
20 = 5 ⋅ 4
5
20
⋅ 5
4
= 5
24

24 tane 5 çarpanı var.
2
18
⋅ 5
24
= 2
18
⋅ 5
18
⋅ 5
6
= (2 ⋅ 5)
18
⋅ 5
6
= 5
6
⋅ 10
18
sayının sondan 18 basamağı 0 dır.
Doğru Seçenek A
23! + 24! sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 4 B) 6 C) 7 D) 9 E) 11
K = 44! – 4!
olduğuna göre, K sayısının son üç basamağı aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 000 B) 006 C) 076 D) 976 E) 996
DNA 129

Çözüm
44! sayısı;
44 = 5 ⋅ 8 + 4
8 = 5 ⋅ 1 + 3
sonunda 8 + 1 = 9 tane sıfır bulunan bir sayı,
4! = 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 = 24 olduğundan,
K = 44! – 4! = ...0000 – 24 = ...9976
Son üç basamak 976 dır.
Doğru Seçenek D
A = 75! – 5
sayısının son iki basamağı aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 00 B) 05 C) 70 D) 85 E) 95
YGS MATEMATİK 95
Sayılar - Bölüm 01 Faktöriyel
TEST - 10
1. x, y ∈ N olmak üzere,
12 ⋅ x! = y!
olduğuna göre, y nin alabileceği değerlerin topla-
mı kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 14 E) 16
2.
x y
x
! !
!
+
= 25

eşitliğini sağlayan en büyük x sayısı kaçtır?
A) 20 B) 21 C) 22 D) 23 E) 24
3.
(( !)!)!
!
! ( )
3
3
= ⋅ ∈
+
k n k Z

eşitliğini sağlayan en büyük n sayısı için n kaç-
tır?
A) 718 B) 719 C) 720 D) 721 E) 722
4. A = 33! – 3!
olduğuna göre, A sayısının son iki basamağı aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 00 B) 04 C) 06 D) 94 E) 96
5.
2008
1004
2
!
( !)
sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 0 B) 2 C) 4 D) 200 E) 400
6.
15 25
2
! ! ⋅
n
sayısı tek sayı olduğuna göre, n kaçtır?
A) 11 B) 22 C) 33 D) 44 E) 242
7. A =
80
40
!
!

sayısının sonunda kaç tane sıfır vardır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
8. 6! ⋅ 7!
çarpımının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 8! B) 8! + 1 C) 9!
D) 10! E) 7! + 8
Faktöriyel
YGS MATEMATİK 96
Sayılar - Bölüm 01
9. n! ⋅ 5! = 6!
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
10. (1!)
2
+ (2!)
2
+ (3!)
2
+ ... + (10!)
2
toplamından elde edilen sayının birler basama-
ğındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 6 D) 7 E) 9
11. 7! + 8! + 9! + ... + 2008!
toplamının onlar basamağında hangi rakam bu-
lunur?
A) 1 B) 3 C) 4 D) 6 E)9
12. 500! sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 124 B) 218 C) 432 D) 500 E) 615
13. 48! sayısı 6 sayı tabanında yazıldığında sondan
kaç basamağı 0 olur?
A) 20 B) 22 C) 24 D) 25 E) 26
14. 1000! sayısı 7
n
ile bölünebilmektedir.
Buna göre, n in en büyük tam sayı değeri kaç-
tır?
A) 144 B) 146 C) 152 D) 164 E) 168
15. 1! + 4! + 5!
toplamının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 5! B) 10! C) 145 D) 154 E) 720
16.
100
2 5
50 10
!

sayısının sonunda kaç tane 0 vardır?
A) 16 B) 14 C) 12 D) 10 E) 8
1. E 2. D 3. B 4. D 5. B 6. C 7. C 8. D 9. C 10. D 11. C 12. A 13. B 14. D 15. C 16. B
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 BÖLME
97

TANIM
A, B, C, D ∈ N ve B ≠ 0 için,
A B
C
D
A B C D = ⋅ +
0 ≤ < D B
A: BÖLÜNEN B: BÖLEN
C: BÖLÜM D: KALAN
BÖLÜNEN = BÖLEN × BÖLÜM + KALAN
(BÖLÜM ÖZDEŞLİĞİ)
64 12
5
4
60
KALAN
BÖLÜM
BÖLEN BÖLÜNEN
64 = 12 × 5 + 4
234 23
BÖLÜM
KALAN
Yandaki bölme işlemine
göre, bölüm ile kalanın top-
lamı kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 10 D) 14 E) 15
DNA 130

Çözüm
Bölme işlemi, bölüm özdeşliği şeklinde yazıldığında,
BÖLÜNEN = BÖLEN × BÖLÜM + KALAN
234 = 23 ⋅ BÖLÜM + KALAN
Eşitliği sağlayan sayılar;
BÖLÜM = 10
Kalan = 4
olur.
BÖLÜM + KALAN = 10 + 4 = 14
Doğru Seçenek D
Pek çok arkadaşımızın düştüğü; 234 sayısının ilk iki
basamağı olan 23 te, bölen 23 sayısı 1 defa var, bö-
lüm 1, kalan 4 tür, yanlışına düşmeyin.
Bu durumda;
234 = 23 ⋅ 1 + 4
eşitliğinin doğru olmadığına dikkat edilmelidir.
Bölme işlemi sırasında; bölünen sayıdan basamak in-
dirildiğinde, ilk kalanla birlikte bölenden küçük ise bir
basamak daha indirmeden, bölüme 0 basamağının
eklenmesi unutulmamalıdır.
Uyarı
ab3 üç basamaklı sayısı, ab iki basamaklı sayısına bölü-
nüyor.
Bölüm ile kalanın toplamı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 10 D) 12 E) 13
abcd dört basamaklı sayısı, 19 sayısına bölünüyor.
Kalanın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 18 B) 37 C) 171 D) 190 E) 201
DNA 131
Bölme
YGS MATEMATİK 98
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
Kalan 19 dan küçük her doğal sayı olabilir.
0 1 2 3 18
18 19
2
171 + + + + + =

= ...
olur.
Doğru Seçenek C
Beş basamaklı bir doğal sayı, üç basamaklı bir doğal
sayıya bölündüğünde, kalan sayı en çok kaç olabilir?
A) 9 B) 98 C) 99 D) 998 E) 999

Not
A B
C
D
D = 0 ise A = B ⋅ C
Kalan 0 ise bölen ile bölümün çarpımı bölünen sayıyı ve-
rir.
B sayısına, A nın bir böleni (veya çarpanı) denir.
(ya da A ya B nin katıdır denir.)
Kısaca; “a sayısı, b sayısına bölünebilir” diyerek ifade
edilir.
Tam bölünmelerde; kalan sıfıra eşittir.
a, b ve c farklı rakamlar olmak üzere, abc üç basa-
maklı sayısı, ab iki basamaklı sayısına tam olarak
bölünebildiğine göre, abc sayısının en büyük ve
en küçük değerlerin toplamı kaçtır?
A) 860 B) 980 C) 1000
D) 1100 E) 1200
DNA 132

Çözüm
abc = ab0 + c = ab ⋅ 10 + c
çözümlemesi ile bölüm özdeşliği karşılaştırıldığında; tam
bölünmelerde kalan 0 olacağından, c = 0 olmalıdır.
ab0 ın en büyük değeri; 980
en küçük değeri; 120
dir.
Toplam: 980 + 120 = 1100
olur.
Doğru Seçenek D
abcabc altı basamaklı sayısı, abc üç basamaklı sayı-
sının kaç katıdır?
A) 11 B) 101 C) 111 D) 1001 E) 1111

A B
C
D

bölme işleminde A – D ve A + (B – D) sayıları, B sayı-
sına tam bölünür.
Bölünenden, kalan çıkarılır veya bölünene, bölen ve
kalanın farkı eklenirse elde edilen yeni sayı bölenin
katı olur.
Işık 15
2018 sayısından büyük, 26 sayısına bölünebilen
en küçük sayının rakamlarının toplamı kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 12 D) 13 E) 16
DNA 133
YGS MATEMATİK 99
Sayılar - Bölüm 01 Bölme

Çözüm
2018 sayısını 26 ya bölme işleminde;
2018 = 26 ⋅ 77 + 16
olduğundan,
Bölüm: 77, Kalan: 16
dır.
Bölen ile kalanın farkı : 26 – 16 = 10
Bölünen ile farkın toplamı : 2018 + 10 = 2028
Bu sayı, 26 nın katı olan, 2018 den büyük, en küçük sa-
yıdır.
Rakamları toplamı:
2 + 0 + 2 + 8 = 12 dir.
Doğru Seçenek C
2018 sayısından küçük, 26 sayısına bölünebilen en
büyük sayının rakamlarının toplamı kaçtır?
A) 4 B) 10 C) 12 D) 13 E) 16
A B
C
D
bölme işleminde D < C ise B ile C
aralarında yer değiştirebilir.
Kalan < Bölüm
ise bölen ile bölüm yer değiştirebilir.
17 5
3
2
işlemi yerine 2 < 3 olduğundan
17 3
5
2
yazılabilir.
19 5
3
4
ifadesi yerine
19 3
5
4
ifadesi yazılamaz (4 < 3) .
Işık 16
678
9
Kalan
Yandaki bölme işleminde
kalan 9 dan küçük olduğuna
göre, kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
DNA 134

Çözüm
678 9
75 63
48
45
3
Kalan 3 tür.
Doğru Seçenek B
876 ?
8
?
Yandaki bölme işleminde ka-
lan ile bölenin toplamı kaç-
tır?
A) 72 B) 75 C) 78 D) 109 E) 113

TANIM
a, b ∈ N ve b ≠ 0 ise
a = b ⋅ q + r
olacak şekilde ve tek türlü belirlenen q, r ∈ Z vardır.
(0 ≤ r < b)
Eğer,
a = b ⋅ q
olacak şekilde bir q ∈ N varsa b sayısına a nın bir böleni
(ya da a ya b nin bir katı) denir.
“a sayısı, b sayısına bölünebilir” diyerek ifade edilir.
Bölme
YGS MATEMATİK 100
Sayılar - Bölüm 01
a sayısı b nin bir böleni ve b sayısı da c nin bir böleni
ise, a sayısı c nin de bir bölenidir.
Işık 17
A pozitif tam sayısı, B sayısının 4 katı, B sayısı da
C sayısının 6 katı olduğuna göre, A sayısı, C sayı-
sının kaç katıdır?
A) 4 B) 6 C) 12 D) 24 E) 48
DNA 135

Çözüm
A pozitif tam sayısı, B sayısının 4 katı;
A = 4 ⋅ B
B sayısı da C sayısının 6 katı;
B = 6 ⋅ C
Eşitlikleri bir arada kullandığımızda;
A = 4 ⋅ B = 4 ⋅ (6 ⋅ C) = 24 ⋅ C
olur.
A sayısı, C nin 24 katıdır.
Doğru Seçenek D
A, B, C pozitif tam sayıları göstermek üzere,
A sayısı B nin 3 katı, B sayısı da C nin 4 katı olduğuna
göre,
A B
8 C
++


işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 12
a ve b pozitif tam sayılarının 7 ile bölümünden kalanlar
sırası ile 3 ve 4 tür.
4 ⋅ a + 5 ⋅ b
toplamının 7 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 136

Çözüm
a = 7 ⋅ x + 3
4 ⋅ a = 4(7x + 3) = 28x + 12
b = 7 ⋅ y + 4
5 ⋅ b = 5(7y + 4) = 35y + 20
bölüm özdeşlikleri yazıldığında;
4 ⋅ a + 5 ⋅ b = (28x + 12) + (35y + 20)
= 28x + 35y + 32
= 7(4x + 5y + 4) + 4
Toplamın 7 ile bölümünde,
bölüm; 4x + 5y + 4
kalan; 4 tür.
Doğru Seçenek C
A doğal sayısı 8 e bölündüğünde 5 kalanını, B doğal sayı-
sı 8 e bölündüğünde x kalanını veriyor.
A + B toplamı 8 e bölündüğünde 3 kalanını verdiğine
göre, x kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
YGS MATEMATİK 101
Sayılar - Bölüm 01 Bölme
ab iki basamaklı sayısının 7 ile bölümünden kalan 1
dir.
ab sayısının her rakamının sayı değeri 3 artırılırsa,
bulunan yeni sayının 7 ile bölümünden kalan kaç
olur?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 137

Çözüm
ab sayısının her rakamının sayı değeri 3 artırılırsa, yeni
sayı,
ab + 33
olur.
ab sayısının 7 ile bölümünden kalan 1, 33 ün 7 ile bölü-
münden kalan 5 olduğundan ab + 33 ün 7 ile bölümünden
kalan
1 + 5 = 6
dır.
Doğru Seçenek E
ab iki basamaklı sayısının 11 ile bölümünden kalan 3 tür.
ab sayısında a rakamı 2, b rakamı 4 artırılırsa, bulunan
yeni sayının 11 ile bölümünden kalan kaç olur?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
Dört basamaklı bir sayı 131 ile bölündüğünde 112 ka-
lanını, 132 ile bölündüğünde 98 kalanını vermektedir.
Bu sayı kaçtır?
A) 1945 B) 1946 C) 1947
D) 1948 E) 1949
DNA 138

Çözüm
Bölüm özdeşliği gereğince,
A = 131x + 112
A = 132y + 98
yazılır.
İkinci eşitlikte;
A = 132y + 98 = (131 + 1)y + 98 = 131y + y + 98
işlemleri yapılır ve birinci eşitlik ile karşılaştırılırsa;
x = y ve y + 98 = 112 den
x = y = 14
bulunur.
A = 131 ⋅ 14 + 112 = 1946
dır.
Doğru Seçenek B
Üç basamaklı bir sayı 12 ile bölündüğünde 9 kalanını,
13 ile bölündüğünde 1 kalanını vermektedir.
Bu üç basamaklı sayının rakamları toplamı kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
Bölme
YGS MATEMATİK 102
Sayılar - Bölüm 01
x42y ve x34y dört basamaklı sayıları sırası ile 9 un A
ve B katıdır.
Buna göre, A – B farkı kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 11
DNA 139

Çözüm
x43y = x ⋅ 1000 + 4 ⋅ 100 + 3 ⋅ 10 + y
x34y = x ⋅ 1000 + 3 ⋅ 100 + 4 ⋅ 10 + y
çözümlemeleri taraf tarafa çıkarıldığında;
x43y – x34y = (x ⋅ 1000 + 430 + y) – (x ⋅ 1000 + 340 + y)
x43y – x34y = 90
x43y = 9 ⋅ A
x34y = 9 ⋅ B bölüm özdeşlikleri
x43y – x34y = 9 ⋅ A – 9 ⋅ B
90 = 9(A – B)
A – B = 10
bulunur.
Doğru Seçenek D
5a2b ve 2a4b dört basamaklı sayıları sırası ile 20 nin
x ve y katıdır.
Buna göre, x – y farkı kaçtır?
A) 35 B) 73 C) 94 D) 127 E) 149
A ve n pozitif tam sayılardır.
A n
2
n
24
Yukarıdaki bölme işlemine göre, A nın en küçük
değeri kaçtır?
A) 124 B) 149 C) 164
D) 189 E) 224
DNA 140

Çözüm
24 < n
2
olacağından n nin en küçük değeri 5 tir.
A = n
2
⋅ n + 24
A = 5
2
⋅ 5 + 24
A = 125 + 24
A = 149
Doğru Seçenek B
A ve n pozitif tam sayılardır.

A 35
x
x
2
Yukarıdaki bölme işlemine göre, A nın en büyük de-
ğeri kaçtır?
A) 175 B) 185 C) 190 D) 200 E) 210
YGS MATEMATİK 103
Sayılar - Bölüm 01 Bölme
TEST - 11
1. n pozitif tam sayısının 5 ile bölümünden kalan 3 tür.
Aşağıdaki sayılardan hangisi 5 ile bölünebilir?
A) n + 3 B) n + 2 C) n + 1
D) n – 1 E) n – 2
2. 1170 sayısının en az kaç katı 60 ile tam bölünür?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 6 E) 9
3. 7 ⋅ n sayısı, 5 ile bölündüğünde 3 kalanını vermekte-
dir.
Buna göre, n in en küçük pozitif tam sayı değeri
kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
4. Bir N sayısının x ile bölümünden kalan 24 tür.
2 ⋅ N sayısının x ile bölümünden kalan 11 olduğu-
na göre, x kaçtır?
A) 13 B) 35 C) 37 D) 42 E) 59
5. n tam sayısının 8 ile bölümünden kalan 3 tür.
Buna göre, 6 ⋅ n sayısının 8 ile bölümünden kalan
kaç olur?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
6. A ve B doğal sayıları için,
A B
4
5
ve A + B = 185
olduğuna göre, A – B farkı kaçtır?
A) 108 B) 113 C) 119 D) 121 E) 149
7. İki basamaklı bir sayının, rakamları toplamına bö-
lümünden kalan en çok kaç olabilir?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
8. Dört basamaklı abcd sayısı üç basamaklı abc
sayısına bölündüğünde bölüm ile kalanın farkı 6
olduğuna göre, bölüm ile kalanın toplamı kaçtır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
Bölme
YGS MATEMATİK 104
Sayılar - Bölüm 01
9. a ve b farklı rakamlar olmak üzere, 1a3 üç basamaklı
sayısı b6 iki basamaklı sayısına bölündüğünde bö-
lüm 5, kalan 13 olmaktadır.
Buna göre, a + b toplamının en büyük değeri kaç-
tır?
A) 6 B) 9 C) 12 D) 15 E) 16
10. ab ve cd iki basamaklı sayılarının 9 ile bölümlerinden
kalanlar sırasıyla 7 ve 5 tir.
abcd dört basamaklı sayısının 9 ile bölümünden
kalan kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
11. M sayısının 9 ile bölümünden kalan 6, N sayısının
27 ile bölümünden kalan 9 olduğuna göre, M ⋅ N
çarpımının 27 ye bölümünden kalan kaç olur?
A) 0 B) 6 C) 9 D) 15 E) 18
12. 242 sayısı x e bölündüğünde 8 kalanını, 698 sayısı
x e bölündüğünde 9 kalanını vermektedir.
242 ve 698 sayılarının toplamının aynı sayıya
bölümünden kalan 4 olduğuna göre, ortak bölen
kaçtır?
A) 11 B) 13 C) 17 D) 19 E) 23
13. Pozitif iki sayıdan biri diğerinin üç katıdır. 54 sayısı-
nın her iki sayıya bölümünden elde edilen bölümler
arasındaki fark 4 olup, kalanlar sıfırdır.
Buna göre, bu iki sayı arasındaki fark kaçtır?
A) 5 B) 9 C) 12 D) 18 E) 27
14. 1717 sayısının 17 ye bölümünden elde edilen bö-
lüm kaç olur?
A) 10 B) 11 C) 100 D) 101 E) 110
15. Bir A doğal sayısı 3 ile bölündüğünde bölüm x,
kalan 2; x sayısı 4 ile bölündüğünde kalan 1 dir.
Buna göre, A sayısının 12 ile bölümünden kalan
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 7
16. A ve x pozitif tam sayılar olmak üzere, A sayısı 6 ile
bölündüğünde; bölüm 2x + 1, kalan 1 dir.
A sayısı 7 ile bölündüğünde; bölüm 9, kalan x – 1
olduğuna göre, A sayısı kaçtır?
A) 67 B) 71 C) 72 D) 75 E) 83
1. B 2. A 3. D 4. C 5. C 6. B 7. D 8. A 9. C 10. A 11. A 12. B 13. D 14. D 15. D 16. A
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 BÖLÜNEBİLME KURALLARI
105

GİRİŞ
Bu bölümde; verilen bir doğal sayının, hangi doğal sayılar
ile bölünebileceğini ve bölme işlemi sonucunda kalanın
kaç olacağını bölme işlemi yapmadan bulma yöntemleri
anlatılacaktır.
En küçük doğal sayı olan 0 ile başlayalım.
“Hangi sayılar 0 ile bölünebilir?” sorusunun yanıtı
“0 sayısı ile bölme işlemi tanımsız” olmalıdır.
Herhangi bir sayının, 0 sayısı ile bölümünden söz edile-
mez. TANIMSIZdır.

a
0
=
TANIMSIZ
Doğal sayıların tümü, 1 ile bölünebilir.
Bir doğal sayının 1 e bölümü, kendisine eşittir.
a
a
1
=
Birler basamağı çift (0, 2, 4, 6 ,8) olan sayılar, 2 ile
bölünebilir.
Işık 18
Rakamları toplamı 3 ve 3 ün katı olan sayılar, 3 ile
bölünebilir.
Rakamları toplamının 3 e bölümünden kalan, sayının
3 e bölümünden kalana eşittir.
Işık 19
Aşağıdaki sayılardan hangisi 3 ile bölünebilir?
A) 43 B) 76 C) 125
D) 542 E) 2841
DNA 141

Çözüm
2841 sayısının basamaklarındaki rakamların sayı değer-
leri toplamı,
2 + 8 + 4 + 1 = 15
olup, 3 ün katıdır.
Doğru Seçenek E
457a dört basamaklı sayısı 3 ile bölünebildiğine göre,
a nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 12 D) 15 E) 18
56a8 dört basamaklı sayısının, 3 ile bölümünden
kalan 1 olduğuna göre, a nın alabileceği kaç farklı
değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 142

Çözüm
56a8 sayısının basamaklarındaki rakamların sayı değer-
leri toplamı,
5 + 6 + a + 8 = 19 + a
dır.
Sayının 3 ile bölümünden kalanın 1 olması için, rakamları
toplamının 3 e bölümünden kalanın 1 olması gerekir.
19 + a = 3k + 1 (k ∈ Z)
olmalıdır.
a = 0, 3, 6, 9
için koşul sağlanır.
a, dört farklı değer alabilir.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 106
Sayılar - Bölüm 01
4A12 dört basamaklı sayısının, 3 ile bölümünden ka-
lan 2 olduğuna göre, A nın alabileceği değerlerin top-
lamı kaçtır?
A) 7 B) 9 C) 12 D) 15 E) 18
Bir doğal sayının onlar ve birler basamağındaki ra-
kamların oluşturduğu iki basamaklı sayı, 4 ün katı ise;
bu doğal sayı 4 ile bölünebilir.
Son iki basamağın oluşturduğu sayının 4 ile bölümün-
deki kalan, sayının 4 ile bölümündeki kalanı verir.
“Onlar basamağındaki sayının iki katı ile birler basa-
mağının toplamı 4 ün katı olan sayılar, 4 ile bölüne-
bilir.”
(...a
1
a
0
doğal sayısında 2a
1
+ a
0
toplamı, 4 ün katı ise,
bu sayı 4 ile bölünür.)
Işık 20

Not
Art arda iki kez 2 ile bölünebilen sayılar, 4 ile bölünebilir.
Aşağıdaki sayılardan hangisi 4 ile bölünebilir?
A) 134 B) 238 C) 312
D) 526 E) 622
DNA 143

Çözüm
312 sayısının son iki basamağı 12 olup,
12 = 3 ⋅ 4
sayısı 4 ün katıdır.
312 sayısı, 4 ile bölünebilir.
Doğru Seçenek C
73A2 dört basamaklı sayısı 4 ile bölünebildiğine göre,
A nın alabileceği kaç farklı değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
8765a beş basamaklı sayısı 4 ile bölündüğünde 3 ka-
lanını vermektedir.
Buna göre, a nın alabileceği değerler toplamı kaç-
tır?
A) 9 B) 10 C) 12 D) 15 E) 19
DNA 144

Çözüm
8765a sayısının son iki basamağının oluşturduğu 5a iki
basamaklı sayısının 4 ile bölümünden 3 kalanı bulunma-
lıdır.
5a = 4k + 3 (k ∈ Z)
olmalıdır.
a = 1, 5, 9 için koşul sağlanır.
1 + 5 + 9 = 15
a nın alabileceği değerler toplamıdır.
Doğru Seçenek D
123a dört basamaklı sayısının 4 ile bölümünden kalan
1 olduğuna göre, a nın alabileceği kaç farklı değer var-
dır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Bölünebilme
YGS MATEMATİK 107
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
2327 sayısından en az hangi pozitif tam sayı çıka-
rılırsa bulunan sayı 2, 3 ve 4 ile tam olarak bölü-
nebilir?
A) 11 B) 12 C) 16 D) 26 E) 102
DNA 145

Çözüm
4 ile bölünebilen sayılar, 2 ile de bölünebilir.
Hem 3 hem de 4 ile bölünebilen en küçük pozitif tam sayı
12 dir.
12 ile bölünebilen sayılar, hem 3 hem 4 ve hem de 2 ile
bölünebilir.
2327 = 12 ⋅ 193 + 11
olduğundan, 2327 nin 12 ile bölümünden kalan 11 dir.
Sayıdan 11 çıkarıldığında (veya 1 eklendiğinde) bulunan
sayı 12 ile (2, 3 ve 4 ile) bölünebilir.
Doğru Seçenek A
12 ye bölündüğünde 11 kalanını veren pozitif bir tam
sayının 3 ile bölümünden kalan a, 4 ile bölümünden
kalan b olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Birler basamağı 0 veya 5 olan sayılar, 5 ile bölüne-
bilir.
Birler basamağının 5 ile bölümündeki kalan, sayının
5 ile bölümünden kalanı verir.
Işık 21
2006
7
+ 2006
8
sayısının 5 ile bölümünden kalan
kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 146

Çözüm
Birler basamağı 6 olan sayıların, tüm kuvvetlerinin birler
basamağı 6 dır.
2006
7
ve 2006
8
kuvvetlerinin de birler basamağı 6 dır.
6 nın 5 ile bölümünden kalan 1 olduğundan; 2006
7
ve
2006
8
in 5 ile bölümünden kalanlar 1 dir.
Toplamın 5 ile bölümünden kalan,
1 + 1 = 2
dir.
Doğru Seçenek C
2009 ⋅ 2008 – 2007 ⋅ 2006
sayısının 5 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 108
Sayılar - Bölüm 01
Rakamları birbirinden farklı olan, üç basamaklı 4ab
sayısı 3 ve 5 ile kalansız bölünebiliyor.
Buna göre, a kaç farklı değer alabilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 147

Çözüm
3 ile bölünebilmesi için rakamları toplamı 3 ün katı olma-
lıdır.
4 + a + b = 3k (k ∈ Z)
5 ile bölünebilmesi için birler basamağı 0 veya 5 olmalı-
dır.
b = 0 veya b = 5
b = 0 için; 4 + a + 0 = 3k a = 2, 5, 8 olabilir.
b = 5 için; 4 + a + 5 = 3k a = 0, 3, 6, 9 olur.
Rakamları farklı olacağından;
a = 2, 5, 8, 0, 3, 6, 9
olmak üzere, 7 farklı değer alabilir.
Doğru Seçenek E
4 ve 5 ile bölünebilen iki basamaklı kaç tane doğal
sayı yazılabilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
2 ve 3 ile bölünebilen sayılar, 6 ile bölünebilir.
Rakamları toplamı 3 ün katı olan çift sayılar 6 ile bö-
lünebilir.
Işık 22
abc üç basamaklı sayısının 6 katı xy02 olduğuna
göre, x + y toplamı kaç farklı değer alır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 148

Çözüm
6 ⋅ abc = xy02
verildiğinden xy02 sayısı 6 ile bölünebilir. (6 nın katıdır)
2 ve 3 ile bölünebilmelidir.
Birler basamağı 2 olduğundan sayı çifttir.
x + y + 0 + 2 = 3 ⋅ k (3 ün katı olacak)
k = 1, 2, 3, ... için x + y toplamı 1, 4, 7, 10, 13, 16 olabilir.
6 ⋅ 999 = 5994
olduğundan xy02 sayısında x + y toplamı en çok
5 + 9 = 14
olabilir. 16 alınamayacağından 5 farklı değer alabilir.
Doğru Seçenek D
5aaaa beş basamaklı sayısı 6 ile bölünebildiğine göre,
a kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8
YGS MATEMATİK 109
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
Aşağıdaki sayılardan hangisi 2, 3, 4, 5 ve 6 sayıları
ile bölünebilen en küçük pozitif tam sayıdır?
A) 24 B) 36 C) 60 D) 75 E) 120
DNA 149

Çözüm
6 ya bölünebilen sayılar, 2 ve 3 e,
4 e bölünebilen sayılar 2 ye
bölünebilir.
4 ve 6 ya bölünebilen sayılar 12 ile
12 ve 5 e bölünebilen sayılar 60 ile
bölünebilir.
Doğru Seçenek C
6 ile bölünebilen iki basamaklı en büyük doğal sayı ile
iki basamaklı en küçük doğal sayının toplamı kaçtır?
A) 96 B) 102 C) 108 D) 114 E) 120
Bir doğal sayının yüzler, onlar ve birler basamağında-
ki rakamların oluşturduğu üç basamaklı sayı, 8 in katı
ise; bu doğal sayı 8 ile bölünebilir.
Son üç basamağın oluşturduğu sayının 8 ile bölümün-
deki kalan, sayının 8 ile bölümündeki kalanı verir.
Işık 23

Not
Art arda üç kez 2 ile bölünebilen sayılar, 8 ile bölünebilir.
1, 3, 6 rakamları birer kez kullanılarak yazılabilecek
üç basamaklı farklı sayılardan; 4 ile bölünebilen
A sayısının, 8 ile bölünebilen B sayısı ile toplamı
kaçtır?
A) 136 B) 180 C) 316
D) 452 E) 496
DNA 150

Çözüm
A ve B sayıları, sırası ile 4 ve 8 ile bölüneceğinden önce-
likle 2 ile bölünebilmelidir.
Bunun için birler basamakları çift olmalıdır.
Sayı 6 ile bitmelidir.
316 : 2 = 158 158 : 2 = 79
316 sayısı iki kez 2 ile bölünebildiğinden, A = 316 sayısı
4 ile bölünebilir.
136 : 2 = 68 68 : 2 = 34 34 : 2 = 17
136 sayısı üç kez 2 ile bölünebildiğinden, B = 136 sayısı
8 ile bölünebilir.
A + B = 316 + 136 = 452
olur.
Doğru Seçenek D
476 476 sayısının 8 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 110
Sayılar - Bölüm 01
23A5B beş basamaklı sayısı 8 ile bölünebilmektedir.
B nin alabileceği değerler toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 18
DNA 151

Çözüm
23A5B sayısı 8 ile bölünebiliyorsa; A çift iken; 5B sayısı
8 in katı olmalıdır.
B = 6 için 56 = 7 ⋅ 8
A tek iken; 5B sayısının 4 eksiği 8 in katı olmalıdır.
B = 2 için 52 – 4 = 48 = 6 ⋅ 8
B nin alabileceği değerler 6 ve 2 dir.
Toplam:
6 + 2 = 8
olur.
Doğru Seçenek B
9876A sayısının 8 ile bölümünden kalan 3 olduğuna
göre, A kaç olmalıdır?
A) 1 B) 3 C) 5 D) 7 E) 9
Rakamları toplamı 9 un katı olan sayılar, 9 ile bölü-
nebilir.
Rakamları toplamının 9 ile bölümünden kalan, sayının
9 ile bölümünden kalanı verir.
Işık 24
3A4A5A altı basamakı sayısı 9 ile bölünebilmektedir.
A nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 8 B) 10 C) 15 D) 18 E) 24
DNA 152

Çözüm
3 + A + 4 + A + 5 + A = 12 + 3A = 9 ⋅ k
olmalıdır.
k nin 2, 3 ve 4 değerleri için; A rakamı 2, 5 ve 8 olabile-
ceğinden,
2 + 5 + 8 = 15
olur.
Doğru Seçenek C
x ∈ Z olmak üzere,
[3(230 + x)]
2
= 140a25
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 6 D) 7 E) 8
735726a sayısının 9 ile bölümünden kalan 1 dir.
Aynı sayı 8 sayı tabanında yazıldığında birler ba-
samağı kaç olur?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 5 E) 7
DNA 153
YGS MATEMATİK 111
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları

Çözüm
735726a sayısının 9 ile bölümünden kalan 1 ise;
7 + 3 + 5 + 7 + 2 + 6 + a = 9k + 1
dir.
30 + a = 9k + 1
k = 4 için a = 7
olmalıdır.
7357267 sayısını 8 sayı tabanında yazarken birler basa-
mağına, 7357267 sayısının 8 ile bölümünden kalan gele-
ceğinden,
267 sayısında, 2 çift,
67 = 8 ⋅ 8 + 3
olduğundan aranan rakam 3 tür.
Doğru Seçenek C
23A5B beş basamaklı sayısının 9 ile bölümünden ka-
lan 4 olduğuna göre, A + B toplamı kaç farklı değer
alabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Birler basamağı 0 olan sayılar, 10 ile bölünebilir.
Sayının birler basamağındaki rakamın sayı değeri, ve-
rilen sayının 10 ile bölümünden kalandır.
Işık 25
1 + 9 + 9
2
+ 9
3
+ ... + 9
2007
toplamının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 6 D) 7 E) 9
DNA 154

Çözüm
Toplamdaki terimleri teker teker incelediğimizde;
9 un tek kuvvetlerinin 9,
9
1
= 9, 9
3
= 729, 9
5
= 59049, ...
9 un çift kuvvetlerinin 1,
9
2
= 81, 9
4
= 6561, ...
ile sonlandığını görebiliriz.
Toplamdaki terimlerin yarısının birler basamağı 1,
diğer yarısının birler basamağı 9 olduğundan,
toplamın birler basamağı,
1 + 9 = 10
olup, birler basamağındaki rakam 0 dır.
Doğru Seçenek A
2005
2006
+ 2006
2007
sayısının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 5 D) 6 E) 9
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 112
Sayılar - Bölüm 01
4, 5, 6, 8, 10 sayılarına bölündüğünde 3 kalanını
veren en küçük pozitif üç basamaklı tam sayının
rakamları toplamı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 155

Çözüm
8 e bölünebilen sayılar 4 e,
10 a bölünebilen sayılar 5 e,
6 ve 8 e bölünebilen sayılar da 24 e bölünebilir.
24 ve 10 a bölünebilen sayılar 120 ye bölünebilir.
4, 5, 6, 8 ve 10 sayılarına bölünebilen en küçük pozitif tam
sayı 120,
4, 5, 6, 8 ve 10 sayılarına bölündüğünde 3 kalanını veren
en küçük pozitif tam sayı 123 tür.
123 ün rakamları toplamı:
1 + 2 + 3 = 6
olur.
Doğru Seçenek D
8 ve 10 sayılarına bölündüğünde 7 kalanını veren üç
basamaklı en büyük doğal sayının rakamları toplamı
kaçtır?
A) 15 B) 16 C) 18 D) 19 E) 22
Tek numaralı basamaktaki rakamlar toplamı ile çift
numaralı basamaktaki rakamlar toplamının farkı 11 in
katı olan sayılar, 11 ile bölünebilir.
(N = 100A + B için A + B sayısı 11 in katı ise, N sayısı
11 ile bölünebilir.)
Tek numaralı basamaktaki rakamlar toplamı ile çift
numaralı basamaktaki rakamlar toplamının farkının
11 ile bölümünden kalan, sayının 11 e bölümünden
kalanı verir.
Işık 26
582463a7 sayısının 11 e bölünebilmesi için a kaç
olmalıdır?
A) 0 B) 1 C) 3 D) 7 E) 9
DNA 156

Çözüm
582463a7
(8 + 4 + 3 + 7) – (5 + 2 + 6 + a) = 22 – (13 + a)
= 9 – a = 11 ⋅ k
k = 0 için,
9 – a = 0 ve a = 9
olmalıdır.
Doğru Seçenek E
27381a altı basamaklı sayısının 11 e bölünebilmesi
için a kaç olmalıdır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
YGS MATEMATİK 113
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
22227777 sayısının iki basamaklı en büyük böleni
kaçtır?
A) 11 B) 33 C) 66 D) 77 E) 99
DNA 157

Çözüm
22227777 sayısında;
2 + 2 + 2 + 2 + 7 + 7 + 7 + 7 = 36 = 4 ⋅ 9
olduğundan, sayı 9 ile bölünebilir.
(2 + 2 + 7 + 7) – (2 + 2 + 7 + 7) = 18 – 18 = 0 = 0 ⋅ 11
olduğundan sayı 11 ile de bölünebilir.
9 ve 11 ile bölünebilen sayılar 99 ile bölünebilir.
Doğru Seçenek E
Rakamları farklı, 9 basamaklı, 11 ile bölünebilen
en küçük doğal sayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 102345678 B) 102347586
C) 123456789 D) 123458596
E) 123456798
Dört basamaklı, tam kare doğal sayılar arasında sa-
dece bir tanesi aabb biçimindedir.
Buna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 6 B) 9 C) 11 D) 13 E) 14
DNA 158

Çözüm
aabb = a ⋅ 1000 + a ⋅ 100 + b ⋅ 10 + b = 1110 ⋅ a + 11 ⋅ b
= 11(100 ⋅ a + b)
= 11 ⋅ a0b
Çözümlenmesinden elde edilen çarpımın bir tam kare ol-
ması için, a0b sayısı içinde 11 çarpanı bulunmalıdır.
(Sayı 11 in katı olmalıdır)
a0b sayısının 11 ile bölünebilmesi için de,
(a + b) – 0 = 11k
a + b = 11
olmalıdır.
Doğru Seçenek C
Aşağıdaki doğal sayılardan hangisi bir doğal sayının
karesidir?
A) 4477 B) 5566 C) 6655
D) 7744 E) 3388

TANIM
1 den başka ortak böleni olmayan doğal sayılara, arala-
rında asaldır denir.
7 ; 13 12 ; 25
24 ; 29 4 ; 6 ; 27
Sayıları aralarında asaldır.
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 114
Sayılar - Bölüm 01
3 ve 4 ile bölünebilen sayılar, 12 ile bölünebilir.
Işık 27
3 ve 4 sayıları aralarında asal olup,
12 = 3 ⋅ 4
tür.
12 = 2 ⋅ 6
olduğu halde, 2 ve 6 aralarında asal olmadığından;
2 ve 6 ile bölünebilen sayılar 12 ile bölünebilir deni-
lemez.
Uyarı
5613a8 sayısı 12 ile bölünebildiğine göre, a kaç-
tır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 159

Çözüm
4 ve 3 ile bölünebilmelidir.
4 ile bölünebilmesi için; a8 sayısı 4 ün katı olmalıdır.
a nın alabileceği değerler; 0, 2, 4, 6, 8
3 ile bölünebilmesi için;
5 + 6 + 1 + 3 + a + 8 = 23 + a = 3 ⋅ k
olmalıdır.
a nın alabileceği değerler: 1, 4, 7
a nın her iki koşulu da sağlayan değeri 4 tür.
Doğru Seçenek B
Beş basamaklı, rakamları farklı A321B doğal sayısı
12 ile bölünebildiğine göre, A kaç olmalıdır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 9
n pozitif tam sayısı 3, 5 ve 12 ile bölünebilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi aynı sayılar ile bölünebi-
lir?
A) n – 2 B) n – 1 C) n +1
D) n + 15 E) n + 60
DNA 160

Çözüm
12 = 3 ⋅ 4
olduğundan 12 ile bölünebilen sayılar 3 ile bölünebilir.
5 ve 12 ile bölünebilen sayılar, 5 ve 12 aralarında asal
olduğundan,
5 ⋅ 12 = 60
ile bölünebilir.
3, 5 ve 12 ile bölünebilen en küçük pozitif tam sayı 60 tır.
n sayısı aranan koşulu sağladığından, n + 60 sayısı ara-
nan sayıdır.
Doğru Seçenek E
YGS MATEMATİK 115
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
n pozitif tam sayısı, 4, 8 ve 12 ile bölünebilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi aynı sayılar ile bölünebilir?
A) n + 12 B) n + 16 C) n + 24
D) n + 32 E) n + 36
7168 sayısı 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 12 sayılarından
kaç tanesi ile bölünebilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 161

Çözüm
Birler basamağı 8 dir. 2 ile bölünebilir.
Rakamlar toplamı:
7 + 1 + 6 + 8 = 22
dir.
22 sayısı 3 ün katı olmadığından, bölenlerinden biri 3 de-
ğildir.
Son iki basamağı 68 dir.
68 = 4 ⋅ 17
olup, 4 ile bölünebilir.
Birler basamağı 0 veya 5 olmadığından, bölenlerinden biri
5 değildir.
3 ile bölünemediğinden, 6 bölenlerinden biri değildir.
Son üç basamak 168 dir. Yüzler basamağı 1 ve tek,
68 + 4 = 72
72 = 9 ⋅ 8
olup, 8 ile bölünebilir.
Rakamlar toplamı:
7 + 1 + 6 + 8 = 22
dir.
22 sayısı 9 un katı olmadığından, bölenlerinden biri 9 de-
ğildir. (3 ile bölünemediğinden 9 ile de bölünemez.)
Birler basamağı 0 olmadığından, 10 bölenlerinden biri de-
ğildir.
7168 için,
(7 + 6) – (1 + 8) = 13 – 9 = 4
4 sayısı 11 in katı olmadığından, bölenlerinden biri 11 de-
ğildir.
3 ile bölünemediğinden, 12 bölenlerinden biri değildir.
2, 4 ve 8 olmak üzere üç tanesi ile bölünebilir.
Doğru Seçenek A
12345 sayısı 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 12 sayılarından kaç
tanesi ile bölünebilir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Dört basamaklı 8A6B sayısı 15 ile bölünebildiğine
göre, a + b toplamının en büyük değeri kaçtır?
A) 8 B) 10 C) 12 D) 13 E) 15
DNA 162
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 116
Sayılar - Bölüm 01

Çözüm
15 = 3 ⋅ 5 ve 3 ile 5 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 15 ile bölünebilmesi için, 3 ve 5 ile bölünebilmesi
gerekir.
8A6B sayısının 5 ile bölünebilmesi için B = 0 veya B = 5
olmalıdır.
8A6B sayısının 3 ile bölünebilmesi için,
8 + A + 6 + B = 3k
14 + A + B = 3k
olmalıdır.
B = 0 için;
14 + A + B = 3k
14 + A + 0 = 3k
A = 1, 4, 7
olabilir.
B = 5 için;
14 + A + 5 = 3k
19 + A = 3k
A = 2, 5, 8
olabilir.
A + B nin en büyük değeri;
8 + 5 = 13
olur.
Doğru Seçenek D
Beş basamaklı A234B sayısı 15 ile bölünebildiğine
göre, A + B toplamının en büyük değeri kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 12 D) 14 E) 15
a ≠ b olmak üzere, abab dört basamaklı sayısı 18 ile
bölünebilmektedir.
Buna göre a nın alabileceği değerlerin toplamı
kaçtır?
A) 16 B) 17 C) 20 D) 22 E) 25
DNA 163

Çözüm
18 = 2 ⋅ 9 ve 2 ile 9 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 18 ile bölünebilmesi için; 2 ve 9 ile bölünebilmesi
gerekir.
2 için; b = 0, 2, 4, 6, 8 olabilir.
9 için; a + b + a + b = 2a + 2b = 2(a + b)
toplamı 9 un katı olmalıdır.
b = 0 ise a = 9
b = 2 ise a = 7
b = 4 ise a = 5
b = 6 ise a = 3
b = 8 ise a = 1
olacaktır.
a nın alabileceği değerlerin toplamı;
9 + 7 + 5 + 3 + 1 = 25
bulunur.
Doğru Seçenek E
Beş basamaklı 234ab sayısı 18 ile bölünebildiğine
göre, a nın alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
YGS MATEMATİK 117
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
Beş basamaklı 9876AB sayısı 20 ile bölünebildiği-
ne göre, AB iki basamaklı sayısının en büyük de-
ğeri kaçtır?
A) 20 B) 40 C) 60 D) 80 E) 90
DNA 164

Çözüm
20 = 4 ⋅ 5 ve 4 ile 5 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 20 ile bölünebilmesi için, 4 ve 5 ile bölünebilmesi
gerekir.
5 için;
B = 0 ve B = 5
olmalıdır.
4 için; AB sayısının 4 ile bölünebilmesi gerekir. B çift ol-
malıdır.
B = 0 için AB nin 4 e bölünebilmesi, son iki basamağın
00, 20, 40, 60, 80 gibi 20 nin katı olması ile mümkündür.
En büyük değeri 80 dir.
Doğru Seçenek D
20 ile bölündüğünde 18 kalanını veren bir sayı, 4 ve
5 ile bölündüğünde a ve b kalanlarını verdiğine göre,
a + b toplamı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
23A5B beş basamaklı sayısı 24 ile bölünebilmektedir.
Buna göre, A kaç farklı değer alabilir?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 9
DNA 165

Çözüm
24 = 3 ⋅ 8 ve 3 ile 8 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 24 ile bölünebilmesi için, 3 ve 8 ile bölünebilmesi
gerekir.
23A5B sayısı 8 ile bölünebiliyorsa;
A çift iken; 5B sayısı 8 in katı olmalıdır.
B = 6 için,
56 = 7 ⋅ 8
A tek iken; 5B sayısının 4 eksiği 8 in katı olmalıdır.
B = 2 için,
52 – 4 = 48 = 6 ⋅ 8
B nin alabileceği değerler 6 ve 2 dir.
23A5B sayısı 3 ile bölünebiliyorsa;
2 + 3 + A + 5 + B = 10 + A + B = 3k
olmalıdır.
A tek iken, B = 2 için
10 + A + 2 = 12 + A = 3k
A = 3, 9
A çift iken B = 6 için,
10 + A + 6 = 16 + A = 3k
A = 2,8
olmak üzere A, 4 farklı değer alabilir.
Doğru Seçenek B
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 118
Sayılar - Bölüm 01
A543B beş basamaklı sayısı 24 ile bölünebilmektedir.
Buna göre, A nın alabileceği değerlerin toplamı kaç-
tır?
A) 7 B) 8 C) 11 D) 12 E) 13
7a9b sayısı 36 ile bölünebildiğine göre, a + b topla-
mının en büyük değeri kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
DNA 166

Çözüm
36 = 4 ⋅ 9 ve 4 ile 9 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 36 ile bölünebilmesi için, 4 ve 9 ile bölünebilmesi
gerekir.
4 için; 9b sayısı 4 ün katı olacağından, b, 2 veya 6 olma-
lı,
9 için;
7 + a + 9 + b = 16 + a + b = 9k
b = 2 ise
16 + a + 2 = 18 + a = 9k
a, 0 veya 9
b = 6 ise
16 + a + 6 = 22 + a = 9k
a, 5 olmalıdır.
a + b = 0 + 2 = 2
a + b = 9 + 2 = 11
a + b = 5 + 6 = 11
olacağından, a + b nin en büyük değeri 11 dir.
Doğru Seçenek C
3A4B sayısı 36 ile bölünebildiğine göre, a kaç farklı
değer alabilir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
x01y sayısı 72 ile bölünebildiğine göre, x + y top-
lamı kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 17
DNA 167

Çözüm
72 = 8 ⋅ 9 ve 8 ve 9 aralarında asal olduğundan verilen
sayının 72 ile bölünebilmesi için, 8 ve 9 ile bölünebilmesi
gerekir.
8 için; 01y, 8 in katı olmalıdır.
y = 6
olmalı.
9 için;
x + 0 + 1 + y = x + 0 + 1 + 6 = x + 7 = 9k
x = 2
olmalı.
x + y = 2 + 6 = 8
olur.
Doğru Seçenek A
A34B sayısı 72 ile bölünebildiğine göre, A + B toplamı
kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 11 E)12
YGS MATEMATİK 119
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları

TEST - 12
1. 387A42 sayısı 3 ile bölünebiliyor.
Buna göre, A nın alabileceği kaç farklı değer var-
dır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 9
2. 5A427B altı basamaklı bir doğal sayıdır.
Bu sayı 6 ile bölünebildiğine göre, A + B toplamı
kaç farklı değer alabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
3. 4567
2
+ 5678
2
toplamının 9 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
4. 2006 ⋅ 2005 – 2004 ⋅ 2003
işleminden elde edilen sayının 9 ile bölümünden
kalan kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 5 D) 7 E) 8
5. A < B olmak üzere, üç basamaklı 5AB sayısının 5 ile
bölümünden kalan 3 tür.
Bu sayı 4 ile bölünebildiğine göre, A nın alabile-
ceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 12 D) 16 E) 21
6. x ∈ Z olmak üzere,
[3(460 + x)]
2
= 6702a21
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 5 D) 6 E) 9
7. 800 ile 1000 sayıları arasında 7 ve 8 ile bölünebi-
len kaç doğal sayı vardır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
8. Bir A sayısının rakamlarının sayı değerlerinin topla-
mı 16 dır.
Buna göre, A
2
sayısının 9 ile bölümünden kalan
kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 120
Sayılar - Bölüm 01
9. ab ve cd iki basamaklı sayılarının 9 ile bölümlerinden
kalanlar sırasıyla 7 ve 5 tir.
abcd dört basamaklı sayısının 9 ile bölümünden
kalan kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
10. a6a41 beş basamaklı sayısı 9 ile bölünebildiğine
göre, a kaçtır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
11. A = 6
6
– 1
sayısı aşağıdakilerden hangisine tam bölüne-
mez?
A) 5 B) 7 C) 31 D) 36 E) 43
12. n pozitif tam sayısının 5 ile bölümünden kalan 3 tür.
Aşağıdaki sayılardan hangisi 5 ile bölünebilir?
A) n + 3 B) n + 2 C) n + 1
D) n – 1 E) n – 2
13. n tam sayısı 3, 5 ve 12 ile bölünebilmektedir.
n den küçük ve bu sayılarla bölünebilen en bü-
yük sayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) n – 3 B) n – 5 C) n – 12
D) n – 15 E) n – 60
14. 5, 7 ve 20 ile bölünebilen en küçük pozitif tam
sayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 35 B) 70 C) 140 D) 200 E) 280
15. n tam sayısının 8 ile bölümünden kalan 3 tür.
6 ⋅ n sayısının 8 ile bölümünden kalan kaç olur?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
16. n bir tam sayı olmak üzere, (2n + 2)
2
sayısının
4 ile bölümünden kalan kaç olur?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
1. C 2. E 3. E 4. E 5. C 6. E 7. B 8. A 9. A 10. E 11. D 12. B 13. E 14. C 15. C 16. A
YGS MATEMATİK 121
Sayılar - Bölüm 01 Bölünebilme Kuralları
TEST - 13
1. Rakamları toplamı 9 olan, 3 ile bölünebilen iki
basamaklı en küçük doğal sayı aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 18 B) 27 C) 33 D) 72 E) 90
2. Aşağıdaki sayılardan hangisi 3 ile bölünemez?
A) 339 B) 342 C) 552
D) 672 E) 1111
3. {1, 2, 3, 4, 5, 6}
kümesinin elemanları ile yazılan, rakamları tek-
rarsız beş basamaklı doğal sayılardan kaç tanesi
4 ile bölünebilir?
A) 144 B) 168 C) 192 D) 216 E) 240
4. 351
n
ve 352
n
sayıları 7 ile bölündüklerinde aynı kala-
nı vermektedir.
Buna göre, n nin en küçük pozitif tam sayı değeri
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
5. 9 + 9
2
+ 9
3
+ ... + 9
8
toplamının 6 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
6. Yalnızca 1 ve 0 rakamları kullanılarak yazılabile-
cek doğal sayılardan 225 ile bölünebilen en kü-
çük sayı kaç basamaklıdır?
A) 3 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
7. 6A6B dört basamaklı doğal sayısı 72 ile bölüne-
bildiğine göre, A nın alabileceği değerlerin çarpı-
mı kaçtır?
A) 10 B) 12 C) 14 D) 16 E) 18
8. Aşağıdaki sayılardan hangisi 99 ile bölünebilir?
A) 3744 B) 721809
C) 7177788 D) 88228299
E) 99229288
Bölünebilme Kuralları
YGS MATEMATİK 122
Sayılar - Bölüm 01
9. aab üç basamaklı sayısı 12 ile bölünebilmektedir.
a < 4 olduğuna göre, b nin alabileceği değerlerin
toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
10. Altı basamaklı 65a43b doğal sayısı 12 ile bölünebil-
mektedir.
Buna göre, a kaç farklı değer alabilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
11. 3
4
+ 3
5
+ 3
6
+ 3
7
toplamı aşağıdaki sayılardan hangisi ile tam
bölünemez?
A) 2 B) 3 C) 21 D) 27 E) 40
12. Dört basamaklı a01b doğal sayısı 8 ve 9 ile bölüne-
bilmektedir.
Buna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 10
13. Beş basamaklı 12a3b doğal sayısı 4 ve 9 ile bölüne-
bilmektedir.
a ≠ b olduğuna göre, a kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 E) 7
14. Dört basamaklı abba doğal sayısı 15 ile bölüne-
bildiğine göre, b nin alabileceği değerler toplamı
kaçtır?
A) 9 B) 12 C) 18 D) 23 E) 30
15. Beş basamaklı 561xy doğal sayısı 45 ile bölüne-
bildiğine göre, x in en büyük değeri kaçtır?
A) 1 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
16. Üç basamaklı abc doğal sayısı 5 ile bölünebilmekte-
dir.
Bu sayının 9 ile bölümünden kalan 1 olduğuna
göre, a ⋅ b çarpımının en büyük değeri kaçtır?
A) 15 B) 24 C) 48 D) 49 E) 56
1. A 2. E 3. C 4. B 5. A 6. D 7. C 8. B 9. E 10. E 11. C 12. D 13. A 14. B 15. C 16. D
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 TAM SAYILAR
123

TANIM
..., –3, –2, –1, 0, 1, 2, 3, ...
sayılarından her birine bir tam sayı denir.
Tam sayılar kümesi “Z” ile gösterilir.
Z = {..., –3, –2, –1, 0, 1, 2, 3, ...}
Z = Z

∪ {0} ∪ Z
+
Tam sayılar kümesi, negatif tam sayılar {Z

}, sıfır sayısı ve
pozitif tam sayılar {Z
+
} dan oluşur.
x ve y tam sayılar olmak üzere,
(x – 3)
2
+ (y + 2)
2
= 0
olduğuna göre, 4x + 5y toplamının değeri kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 168

Çözüm
Bir tam sayının karesinin alabileceği en küçük değer
sıfırdır.
(x – 3)
2
+ (y + 2)
2
= 0 ise,
(x – 3)
2
= 0 x – 3 = 0 x = 3
(y + 2)
2
= 0 y + 2 = 0 y = –2
olmalıdır.
4x + 5y = 4 ⋅ 3 + 5(–2) = 12 – 10 = 2
bulunur.
Doğru Seçenek B
a ve b tam sayılar olmak üzere,
(a + 4)
2
+ (b + 1)
2
= 0
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) –5 B) –4 C) –3 D) –2 E) –1
A = 5 – (a + 2)
2
ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 169

Çözüm
Farkın büyük olabilmesi için (a – 2)
2
ifadesi en küçük de-
ğeri olan 0 değerini almalıdır.
(a + 2)
2
= 0 a + 2 = 0 a = –2 için,
A = 5 – (a + 2)
2
= 5 – (–2 + 2)
2
= 5 – 0 = 5
olur.
Doğru Seçenek C
B = (b – 3)
2
– 4
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –7 B) –4 C) –1 D) 3 E) 7
Tam Sayılar
YGS MATEMATİK 124
Sayılar - Bölüm 01
x
2
+ y
2
≤ 4
koşulunu sağlayan kaç tane farklı (x, y) tam sayı
ikilisi vardır?
A) 4 B) 5 C) 12 D) 13 E) 16
DNA 170

Çözüm
x
2
+ y
2
toplamının alabileceği tüm değerleri araştıralım.
x
2
+ y
2
= 0 (0, 0)
x
2
+ y
2
= 1 (–1, 0), (1, 0), (0, –1), (0, 1)
x
2
+ y
2
= 2 (–1, –1), (–1, 1), (1, –1), (1, 1)
x
2
+ y
2
= 3 yok
x
2
+ y
2
= 4 (–2, 0), (2, 0), (0, –2), (0, 2)
olmak üzere 13 tanedir.
Doğru Seçenek D
x
2
+ y
2
> 1
koşulunu sağlamayan kaç tane farklı (x, y) tam sayı
ikilisi vardır?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 9 E) 13
a
2
– b
2
= 124
eşitliğini sağlayan kaç tane (a, b) pozitif tam sayı
iklisi vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 171

Çözüm
a
2
– b
2
= (a – b)(a + b) = 124
124 = 2 ⋅ 2 ⋅ 31
124 ü;
1 ⋅ 124, 2 ⋅ 62, 4 ⋅ 31
olarak çarpanlara ayırdığımızda, bir tek 2 ⋅ 62 de çarpan-
ların toplamı çift sayıdır.
Pozitif tam sayılarda çözüm arandığından, a – b çarpanı
küçük, a + b çarpanı büyük alınmıştır.
Bu durumda,
a – b = 2 ve a + b = 62
olur.
a = b + 2 ve b + 2 + b = 62 den
a = 32 ve b = 30
bulunur.
(32, 30) ikilisi eşitliği sağlar.
Doğru Seçenek A
a
2
– b
2
= 15
eşitliğini sağlayan kaç tane (a, b) pozitif tam sayı ikilisi
vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
YGS MATEMATİK 125
Sayılar - Bölüm 01 Tam Sayılar
x
2
– y
2
= 44
eşitliğini sağlayan kaç tane (a, b) tam sayı ikilisi
vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 172

Çözüm
x
2
– y
2
= (x – y)(x + y) = 44
44 = 2 ⋅ 2 ⋅ 11
44 ü;
1 ⋅ 44, 2 ⋅ 22, 4 ⋅ 11, 11 ⋅ 4, 22 ⋅ 2, 44 ⋅ 1
olarak çarpanlarına ayırdığımızda, 2 ⋅ 22 ve 22 ⋅ 2 çarpan-
larının toplamı çift sayıdır.
(–2)(–22) ve (–22)(–2) çarpımlarının da koşulları sağladı-
ğı göz önüne alındığında,
x – y = 2 x – y = 22
x + y = 22 x + y = 2
x – y = –2 x – y = –22
x + y = –22 x + y = –2
denklem sistemlerinin çözümünden,
(12, 10), (12, –10), (–12, 10) ve (–12, –10)
olmak üzere dört tane tam sayı ikilisi bulunabilir.
Doğru Seçenek D
Farkları 1 den büyük x ve y pozitif tam sayıları için,
x
2
– y
2
= 187
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 30 B) 36 C) 40 D) 42 E) 54
{–2, –1, 0, 1, 2} kümesinin birbirinden farklı x, y ve
z elemanları için,
3x – 2y – z
ifadesinin en büyük değeri kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 14 E) 15
DNA 173

Çözüm
İfadenin büyük değer alması için katsayıları pozitif olanlar
büyük, negatif olanlar küçük seçilmelidir.
En büyük eleman 2 olduğundan x = 2,
En küçük eleman –2 olduğundan y = –2
ve z = –1
seçilmelidir.
(y nin katsayısı –2 olduğundan, y yi daha küçük seçtik.)
3x – 2y – z = 3 ⋅ 2 – 2(–2) – (–1) = 6 + 4 + 1 = 11
bulunabilecek en büyük değerdir.
Doğru Seçenek B
{–2, –1, 0, 1, 2} kümesinin birbirinden farklı x, y ve z
elemanları için,
3x – 2y – z
ifadesinin en küçük değeri kaçtır?
A) –15 B) –14 C) –13 D) –11 E) –10
Tam Sayılar
YGS MATEMATİK 126
Sayılar - Bölüm 01
2x + 7y = 1000
eşitliğini sağlayan kaç tane (x, y) pozitif tam sayı
ikilisi vardır?
A) 69 B) 70 C) 71 D) 72 E) 73
DNA 174

Çözüm
Bilinmeyen sayısının, denklem sayısından fazla olduğu
sorularda, bilinmeyenlerden birine değerler verilerek, di-
ğerleri aranır.
y ye çift değerler vererek araştırmaya başlayalım.
y = 2 için x = 493
y = 4 için x = 486
y = 6 için x = 479
...
y = 140 için x = 10
y = 142 için x = 3
bulunur.
71 tane (x, y) pozitif tam sayı ikilisi vardır.
Doğru Seçenek C
3x + 5y = 501
denklemini sağlayan kaç tane (x, y) pozitif tam sayı
ikilisi vardır?
A) 31 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35
a ve b negatif tam sayılar olmak üzere,
2a – 5b = 0
olduğuna göre, a + b toplamının en büyük değeri
kaçtır?
A) –3 B) –4 C) –5 D) –6 E) –7
DNA 175

Çözüm
Toplamın büyük olması için, a ve b büyük değerler alma-
lıdır.
2a – 5b = 0
2a = 5b
a nın alabileceği değerler, b nin katsayısının katları,
b nin alabileceği değerler, a nın katsayısının katlarıdır.
Negatif tam sayılar içinde koşulu sağlayan en büyük sa-
yılar;
a = –5 ve b = –2 dir.
a + b = (–5) + (–2) = –5 – 2 = –7
bulunur.
Doğru Seçenek E
x ve y tam sayıları için,
2x + 3y = 0
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük pozitif de-
ğeri kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
YGS MATEMATİK 127
Sayılar - Bölüm 01 Tam Sayılar
TEST - 14
1. 4 – 5 [4 + 8(7 – 9)]
işleminin sonucu kaçtır?
A) –20 B) –12 C) 24 D) 36 E) 64
2. Çarpımları 342 olan ardışık iki tam sayıdan
küçüğü en az kaçtır?
A) –19 B) –18 C) 17 D) 18 E) 19
3. a – b – [a – 3b – (2a – 5b)]
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) a – b B) 2a – b C) a – 2b
D) 2a – 3b E) 3a – 2b
4. x, y ve z farklı pozitif tam sayılar olmak üzere,
x + y
2
+ z
3
toplamının en küçük değeri kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
5. x = –2 ve y = 4 için,

x y x
x y
2
2
3 4
( ) +
+
ifadesinin sayısal değeri kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 4
6. x = –2 için,
x{x[x(x + 1) + 1] + 1} + 1
ifadesinin sayısal değeri kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
7. x ve y pozitif tam sayıları için,
7x + 11y = 100
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
8. (x + 1) + (x – 2) + (x + 3) + (x – 4) + ... + (x + 99) + (x – 100)
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) x – 50 B) x + 50 C) 100x – 50
D) 100x + 50 E) x + 500
Tam Sayılar
YGS MATEMATİK 128
Sayılar - Bölüm 01
9. (x – 3)(3x + 4) = 0
denkleminin tam sayılardaki çözüm kümesi aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) ∅ B) {3} C)

{ }
4
3
D) {–3} E)
3
4
3
, −
{ }
10. a, b ve c pozitif tam sayılar olmak üzere,
3a – 2b + c = 0
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
11. a, b, c birbirinden farklı pozitif tam sayılardır.
Buna göre,
3a + 2b + c = 30
denklemini sağlayan en büyük c sayısı kaçtır?
A) 20 B) 21 C) 22 D) 23 E) 24
12. Karelerinin farkı 72 olan pozitif iki tam sayının
toplamı en az kaçtır?
A) 12 B) 15 C) 17 D) 18 E) 36
13. Çarpımları 156 olan ardışık iki tam sayıdan küçü-
ğü en az kaçtır?
A) –13 B) –12 C) 12 D) 13 E) 14
14. 2008 tane pozitif tam sayının çarpımı 2008 dir.
Bu sayıların toplamının en büyük değeri kaçtır?
A) 4016 B) 4015 C) 2009
D) 2008 E) 2007
15. x
2
y – y
3
= 105
eşitliğini sağlayan (x, y) pozitif tam sayıları için,
x + y toplamı kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 15 E) 17
16. 6 dan küçük kaç tane x tam sayısı için
6 + x

ifadesi bir tam sayı belirtir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
1. E 2. A 3. D 4. B 5. B 6. C 7. C 8. C 9. B 10. B 11. D 12. A 13. A 14. B 15.D 16. D
YGS MATEMATİK
SAYILAR - BÖLÜM 01 O.B.E.B - O.K.E.K
129

TANIM
İki ya da daha fazla sayma sayısının her birini tam bölen
en büyük sayma sayısına, bu iki sayının En Büyük Ortak
Böleni denir. (O.B.E.B)
Verilen sayılar asal çarpanlarına ayrıldığında, asal
çarpanlarından ortak olanlarının en küçük üslülerinin
çarpımı, sayıların O.B.E.B ini verir.
Işık 28
168 ve 180 sayılarının ortak bölenlerinden en bü-
yüğü kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 6 D) 12 E) 18
DNA 176

Çözüm
Öncelikle verilen sayıları asal çarpanlarına ayırmak gerekir.
168 = 2
3
⋅ 3 ⋅ 7
180 = 2
2
⋅ 3
2
⋅ 5
Ortak asal çarpanları; 2 ve 3 tür.
2
3
ve 2
2
den küçük olanı 2
2
,
3 ve 3
2
den küçük olanı 3
tür.
168 ve 180 sayılarının ortak bölenlerinden en büyüğü;
2
2
⋅ 3 = 12
dir.
O.B.E.B(168, 180) = 12
Doğru Seçenek D

Not
168 = 12 ⋅ 14
180 = 12 ⋅ 15
12 sayısı 168 ve 180 sayılarını bölen ortak bölenlerin en
büyüğüdür.
180 – 168 = 12
Sayıların farkı, ortak bölene tam olarak bölünür.
Bölümler: 14 ve 15 aralarında asaldır.
504 ve 540 sayılarının ortak bölenlerinden en büyüğü
kaçtır?
A) 4 B) 9 C) 12 D) 24 E) 36

TANIM
İki ya da daha fazla sayma sayısının hepsinin pozitif bir
tam katı olan en küçük sayma sayısına, bu sayıların En
Küçük Ortak Katı denir. (O.K.E.K)
Verilen sayılar asal çarpanlarına ayrıldığında; asal
çarpanlarından ortak olanlarının en büyük üslüleri
ile ortak olmayanlarının tümünün çarpımı, sayıların
O.K.E.K ini verir.
Işık 29
12, 18 ve 30 sayılarının ortak katlarından en küçü-
ğü kaçtır?
A) 60 B) 90 C) 120 D) 180 E) 240
DNA 177
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 130
Sayılar - Bölüm 1

Çözüm
Öncelikle verilen sayıları asal çarpanlarına ayırmak gere-
kir.
12 = 2
2
⋅ 3
18 = 2 ⋅ 3
2
30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5
Ortak asal çarpanlar; 2 ve 3 tür.
2
2
ve 2 den büyük olanı 2
2
,
3 ve 3
2
den büyük olanı 3
2

dir.
12, 18 ve 20 sayılarının ortak katlarından en küçüğü;
2
2
⋅ 3
2
⋅ 5 = 180
dir.
O.K.E.K(12, 18, 30) = 180
Doğru Seçenek D

Not
180 = 12 ⋅ 15
180 = 18 ⋅ 10
180 = 30 ⋅ 6
180 sayısı 12, 18 ve 30 sayılarının katı olan en küçük sa-
yıdır.
Bölümler; 15, 10 ve 6 sayıları aralarında asaldır.
168 ve 180 sayılarının ortak katlarından en küçüğü
kaçtır?
A) 12 B) 360 C) 1440
D) 2520 E) 2800
Hazine 11
A ve B sayma sayılarının çarpımı bu sayıların OBEB i
ile OKEK lerinin çarpımına eşittir.
A ⋅ B = OBEB(A, B) ⋅ OKEK(A, B)
a ve b sayıları için,
OKEK(a, b) = 108 ve OBEB(a, b) = 3
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımı kaçtır?
A) 108 B) 111 C) 216
D) 324 E) 972
DNA 178

Çözüm
Sayıların çarpımı, OBEB ve OKEK lerinin çarpımına eşit
olduğundan,
a ⋅ b = OBEB(a, b) ⋅ OKEK(a, b)
a ⋅ b = 3 ⋅ 108 = 324
bulunur.
Doğru Seçenek D
OBEB(6, 21) = A
OKEK(6, 21) = B
olduğuna göre, A ⋅ B çarpımı kaçtır?
A) 36 B) 42 C) 84 D) 126 E) 252
YGS MATEMATİK 131
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
Aralarında asal sayıların OKEK i bu sayıların çarpımı,
OBEB i ise 1 dir.
Işık 30
24 ve 25 sayılarının ortak bölenlerinin en büyüğü
ile ortak katlarının en küçüğünün toplamı kaçtır?
A) 49 B) 491 C) 600
D) 601 E) 720
DNA 179

Çözüm
24 ve 25 sayıları 1 den başka ortak bölenleri olmadığın-
dan aralarında asaldır.
(Ardışık doğal sayılar aralarında asaldır.)
OBEB(24, 25) = 1
OKEK(24, 25) = 24 ⋅ 25 = 600
OBEB(24, 25) + OKEK(24, 25) = 1 + 600 = 601
Doğru Seçenek D
8 ve 21 sayılarının ortak bölenlerinin en büyüğü ile or-
tak katlarının en küçüğünün toplamı kaçtır?
A) 168 B) 169 C) 216 D) 217 E) 321
5 ile x aralarında asal sayılardır.
OKEK(5x, 5 + x) = 520
olduğuna göre, x in değeri aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) 6 B) 8 C) 12 D) 16 E) 20
DNA 180

Çözüm
Aralarında asal sayıların, toplamları ve çarpımları da ara-
larında asal olduğundan; 5x ve 5 + x sayıları da aralarında
asaldır.
OKEK(5x , 5 + x) = 5x ⋅ (5 + x) = 520
x ⋅ (5 + x) = 104
x
2
+ 5x – 104 = 0
(x – 8)(x + 13) = 0
x – 8 = 0 x
1
= 8
x + 13 = 0 x
2
= –13
–13 doğal sayı olmadığından,
x = 8
olur.
Doğru Seçenek B
A sayma sayısıdır.
OKEK(A, A + 1) + A = 48
olduğuna göre, A kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 132
Sayılar - Bölüm 1
x sayısı 30, 45, 75 sayılarını tam bölüyor.
12, 18, 24 sayıları da y doğal sayısını tam bölüyor.
x in en büyük değeri ile y nin en küçük değerinin
toplamı kaçtır?
A) 72 B) 87 C) 102 D) 117 E) 132
DNA 181

Çözüm
30, 45 ve 75 sayılarını tam bölen en büyük sayı, bunların
OBEB idir.
30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5
45 = 3
2
⋅ 5
75 = 3 ⋅ 5
2
olduğundan;
x = OBEB(30, 45, 75) = 3 ⋅ 5 = 15
y doğal sayısı, 12, 18 ve 24 sayılarına bölünebilen en kü-
çük sayı ise bunların OKEK idir.
12 = 2
2
⋅ 3
18 = 2 ⋅ 3
2
24 = 2
3
⋅ 3
y = OKEK(12, 18, 24) = 2
3
⋅ 3
2
= 72
x + y = 15 + 72 = 87
bulunur.
Doğru Seçenek B
A sayma sayısı 12, 18, 30 sayılarına tam bölünmekte,
B doğal sayısı bu sayıları tam bölmektedir.
Buna göre,
A
B
nin en küçük değeri kaçtır?
A) 12 B) 15 C) 24 D) 30 E) 36
Boyutları 8 metre ve 12 metre olan dikdörtgen halılar
ile kare şeklinde bir alan kaplanacaktır.
Buna göre, en az kaç halı gerekir?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 12
DNA 182

Çözüm
Kare şeklindeki alanın kenar uzunlukları 8 ve 12 nin katı
olmalıdır.
8 = 2
3
12 = 2
2
⋅ 3
olduğundan
OKEK(8, 12) = 2
3
⋅ 3 = 8 ⋅ 3 = 24
bulunur.
�� �
�� �
� � � � � �
Dikdörtgenlerden kare oluşturuldu.
Karenin alanı = 24 ⋅ 24 = 576
Bir halının alanı = 8 ⋅ 12 = 96
= = =
576
96
6 Halı sayısı
Karenin alanı
Bir halının alanı
olur.
Doğru Seçenek B
15 cm ve 20 cm kenar uzunluğu olan seramikler ile kare
şeklinde bir yüzey oluşturulacaktır.
Buna göre, en az kaç seramik gerekir?
A) 7 B) 9 C) 12 D) 15 E) 20
YGS MATEMATİK 133
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
Boyutları 8 metre ve 12 metre olan dikdörtgen şek-
lindeki bir salon, kare şeklindeki eş halılar ile kapla-
nacaktır.
Buna göre, en az kaç halı gerekir?
A) 3 B) 6 C) 8 D) 9 E) 12
DNA 183

Çözüm
Salonun kenar uzunlukları, kare şeklindeki halıların kenar
uzunluklarına bölünebilmelidir.
8 = 2
3
12 = 2
2
⋅ 3 olduğundan,
OBEB(8, 12) = 2
2
= 4
bulunur.
8 : 4 = 2 12 : 4 = 3
2 ⋅ 3 = 6
tane halı gerekir.
� �
� �
� � � � � �
Dikdörtgen karelere bölündü.
Salonun alanı = 8 ⋅ 12 = 96 m
2
Bir halının alanı = 4 ⋅ 4 = 16 m
2
Halı sayısı
Salonun alanı
Bir halının alanı
olur. = = =
96
16
6
Doğru Seçenek B
Kenar uzunlukları 15 m ve 20 m olan dikdörtgen şeklindeki
bir bahçenin çevresine eşit aralıklarla ağaçlar dikilecektir.
Köşelere de ağaçların dikildiği bu ağaçlandırmada
en az kaç ağaç dikilebilir?
A) 7 B) 12 C) 14 D) 16 E) 20
91 metre ve 126 cm uzunluğundaki iki ayrı demir çu-
buk eşit uzunlukta parçalara ayrılacaktır.
Çubuklar ayrı ayrı en az kaç yerden kesilmelidir?
A) 28 B) 29 C) 30 D) 31 E) 32
DNA 184

Çözüm
OBEB(91, 126) = 7
Kesilecek parçaların uzunlukları 7 şer cm olmalıdır.
91 cm uzunluğundaki demir çubuk,
91 = 7 ⋅ 13
olduğundan 12 yerden,
126 cm uzunluğundaki demir çubuk,
126 = 7 ⋅ 18
olduğundan 17 yerden kesilmelidir.
12 + 17 = 29
Doğru Seçenek B
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 134
Sayılar - Bölüm 1
Ağaç dikme sorularında; 15 m uzunluğundaki bir yola,
5 m aralıklarla 4 ağaç dikileceğine;
(15 = 5 ⋅ 3
Bölüm = 3
Ağaç sayısı = 3 + 1 = 4)
Parça kesme sorularında; 15 cm lik çubuğu, 5 cm lik
parçalara ayırmak için, 2 yerden kesim yapılacağına,
(15 = 5 ⋅ 3
Bölüm = 3
Kesim sayısı = 3 – 1 = 2)
dikkat etmeliyiz.
Uyarı
İzmir’den Ankara’ya 9 ve 12 saatte bir otobüs gönderen iki
şirket aynı saatte ilk otobüslerini gönderiyor.
İkinci kez birlikte aynı saatte otobüs gönderdiklerinde
toplam kaç sefer yapılmış olur?
A) 5 B) 7 C) 8 D) 9 E) 12
10
40
ve 20
30
sayılarının kaç tane pozitif tam sayı
ortak böleni vardır?
A) 1271 B) 1800 C) 2000
D) 2501 E) 2701
DNA 185

Çözüm
Ortak bölenlerin sayısı, ortak bölenlerinden en büyüğünün
pozitif ortak bölenlerinin sayısı kadardır.
10
40
= (2 ⋅ 5)
40
= 2
40
⋅ 5
40
20
30
= (2
2
⋅ 5)
30
= 2
60
⋅ 5
30
OBEB(10
40
, 20
30
) = 2
40
⋅ 5
30
(40 + 1)(30 + 1) = 41 ⋅ 31 = 1271
tane pozitif ortak böleni vardır.
Doğru Seçenek A
24 ve 30 sayılarının kaç tane ortak pozitif tam sayı bö-
leni vardır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
5, 7 ve 9 a bölündüğünde sırasıyla 1, 3 ve 5 kalanı-
nı veren en küçük pozitif tam sayı kaçtır?
A) 311 B) 315 C) 319
D) 323 E) 327
DNA 186

Çözüm
5 e bölündüğünde 1 kalanını veren sayı;
A = 5x + 1 Bölüm özdeşliği
7 ye bölündüğünde 3 kalanını veren sayı;
A = 7y + 3
9 a bölündüğünde 5 kalanını veren sayı;
A = 9z + 5
biçiminde yazılabilir.
YGS MATEMATİK 135
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
Eşitliklerin her iki tarafına 4 eklendiğinde,
A + 4 = 5x + 5 = 5(x + 1)
A + 4 = 7y + 7 = 7(y + 1)
A + 4 = 9z + 9 = 9(z + 1)
elde edilir.
Bu eşitlikler bize A + 4 sayısının 5, 7 ve 9 a bölünebildiğini
gösterir.
A + 4 sayısı, 5, 7 ve 9 un OKEK idir.
(veya OKEK in bir katıdır)
OKEK(5, 7, 9) = 315
A + 4 = 315
A = 311
bulunur.
Doğru Seçenek A
Bir sınıftaki öğrenciler dörderli, beşerli ve altışarlı sıralan-
dıklarında sırasıyla 3, 4 ve 5 öğrenci artmaktadır.
Bu sınıfta en az kaç öğrenci vardır?
A) 59 B) 60 C) 61 D) 62 E) 63
Ortak katlarının en küçüğü 60 olan farklı iki sayının
toplamı en çok A ve en az B olduğuna göre, A + B
toplamı kaçtır?
A) 60 B) 90 C) 107 D) 120 E) 132
DNA 187

Çözüm
OKEK(a, b) = 60
a + b toplamının en büyük olması için,
a = 60
b = 30
olmalıdır.
A = a + b = 60 + 30 = 90
olur.
a + b toplamının en küçük olması için,
a = 5
b = 12
olmalıdır.
B = a + b = 5 + 12 = 17
A + B = 90 + 17 = 107
olur.
Doğru Seçenek C
Ortak katlarının en küçüğü 45 olan farklı iki sayının
toplamı en çok A ve en az B olduğuna göre, A + B
toplamı kaçtır?
A) 60 B) 74 C) 82 D) 90 E) 105
Ortak bölenlerinin en büyüğü 12 olan farklı iki sa-
yının toplamı en az kaçtır?
A) 24 B) 30 C) 36 D) 42 E) 48
DNA 188
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 136
Sayılar - Bölüm 1

Çözüm
OBEB(a, b) = 12
a + b toplamının en küçük olması için;
a = 12
b = 24
olmalıdır.
a + b = 12 + 24 = 36
bulunur.
Doğru Seçenek C
Ortak bölenlerinin en büyüğü 15 olan farklı iki sayının
toplamı en az kaçtır?
A) 30 B) 45 C) 60 D) 75 E) 90
OBEB(x, 192) = 32 ve x < 192
olduğuna göre, x in alabileceği değerlerin toplamı
kaçtır?
A) 160 B) 192 C) 224 D) 256 E) 288
DNA 189

Çözüm
192 = 32 ⋅ 6
x = 32 ⋅ a
6 ve a sayıları aralarında asal olmalıdır.
a = 1 ve a = 5
olabilir.
x = 32 veya x = 160
32 + 160 = 192
bulunur.
Doğru Seçenek B
24 ve a sayılarının OBEB i 6 dır.
0 < a < 50
olduğuna göre, a kaç farklı değer alabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Biri diğerini bölmeyen a ve b doğal sayıları için,
OBEB(a, b) = 12 ve OKEK(a, b) = 432
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 108 B) 124 C) 148 D) 156 E) 164
DNA 190

Çözüm
a ⋅ b = OBEB(a, b) ⋅ OKEK(a, b)
a ⋅ b = 12 ⋅ 432 = (2
2
⋅ 3)(2
4
⋅ 3
3
) = 2
6
⋅ 3
4
a = OBEB(a, b) ⋅ x = 12 ⋅ x = 2
2
⋅ 3 ⋅ x
b = OBEB(a, b) ⋅ y = 12 ⋅ y = 2
2
⋅ 3 ⋅ y
Eşitlikler bir arada düşünüldüğünde;
(2
2
⋅ 3 ⋅ x)(2
2
⋅ 3 ⋅ y) = 2
6
⋅ 3
4
2
4
⋅ 3
2
⋅ x ⋅ y = 2
6
⋅ 3
4
x ⋅ y = 2
2
⋅ 3
2
x = 2
2
ve y = 3
2
olmalıdır.
a = 2
2
⋅ 3 ⋅ x = 2
2
⋅ 3 ⋅ 2
2
= 48
b = 2
2
⋅ 3 ⋅ y = 2
2
⋅ 3 ⋅ 3
2
= 108
a + b = 48 + 108 = 156
bulunur.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 137
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
OBEB(a, b) = 6 ve OKEK(a, b) = 36
olduğuna göre, a + b toplamının en küçük değeri kaç-
tır?
A) 24 B) 30 C) 36 D) 42 E) 48
a ile b aralarında asal iki sayıdır.
OKEK(a, b) = 345 ve a
b
+ =
60
27
olduğuna göre, b sayısı aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 5 B) 15 C) 23 D) 26 E) 69
DNA 191

Çözüm
a ile b aralarında asal iki sayı olduğundan,
OKEK(a, b) = a ⋅ b = 345
tir.
a
b
ab b
b
+ = ⇒ + =
⇒ + = ⇒ = =
60
27 60 27
345 60 27
405
27
15
bulunur.
Doğru Seçenek B
a ve b aralarında asal iki sayma sayısıdır.
OBEB(a, b) = x ve OKEK(a, b) = y
olduğuna göre,
a b 1
x y
⋅ ++
++
değeri kaçtır?
A) 1 B) 2 C) x D) y E) x ⋅ y
a ve b sayıları için,
OBEB(a, b) = 20
olduğuna göre, OBEB(a
4
, b
3
) değeri kaçtır?
A) 20 B) 2
4
⋅ 5
3
C) 2
6
⋅ 5
3
D) 2
6
⋅ 5
4
E) 2
8
⋅ 5
4
DNA 192

Çözüm
a = 20 ⋅ x = 2
2
⋅ 5 ⋅ x
b = 20 ⋅ y = 2
2
⋅ 5 ⋅ y
a
4
= (2
2
⋅ 5)
4
⋅ x
4
= 2
8
⋅ 5
4
⋅ x
4
b
3
= (2
2
⋅ 5)
3
⋅ y
3
= 2
6
⋅ 5
3
⋅ y
3
x ve y aralarında asal olduğundan,
OBEB(a
4
, b
3
) = 2
6
⋅ 5
3
tür.
Doğru Seçenek C
a ve b sayıları için,
OBEB(a, b) = 2
olduğuna göre, OBEB(a
2
, b
3
) değeri kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 10
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 138
Sayılar - Bölüm 1
a, b ve c sayıları için,
OBEB(a, b) = 4
OBEB(b, c) = 6
OBEB(a, c) = 10
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) 20 B) 32 C) 50 D) 62 E)70
DNA 193

Çözüm
OBEB(a, b) = 4 ise;
a = 4 ⋅ x ve b = 4 ⋅ y (OBEB(x, y) = 1)
OBEB(b, c) = 6 ise;
b = 6 ⋅ m ve c = 6 ⋅ n (OBEB(m, n) = 1)
OBEB(a, c) = 10 ise;
a = 10 ⋅ p ve c = 10 ⋅ k (OBEB(p, k) = 1)
Eşitlikler bir arada düşünüldüğünde;
a = 4 ⋅ x = 10 ⋅ p = 20 = OKEK(4, 10)
b = 4 ⋅ y = 6 ⋅ m = 12 = OKEK(4, 6)
c = 6 ⋅ n = 10 ⋅ k = 30 = OKEK(6, 10)
olur.
a + b + c = 20 + 12 + 30 = 62
bulunur.
Doğru Seçenek D
a, b ve c sayıları için,
OBEB(a, b) = 2
OBEB(b, c) = 4
OBEB(a, c) = 6
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) 18 B) 22 C) 24 D) 26 E) 30
4, 5, 6, 7 ve 8 e bölündüğünde 3 kalanını veren 3
ten büyük en küçük pozitif tam sayının rakamları
toplamı kaçtır?
A) 15 B) 16 C) 17 D) 18 E) 19
DNA 194

Çözüm
A = 4x + 3
A = 5y + 3
A = 6z + 3
A = 7m + 3
A = 8n + 3
A – 3 = 4x
A – 3 = 5y
A – 3 = 6z
A – 3 = 7m
A – 3 = 8n
Eşitliklere dikkat edildiğinde A – 3 sayısının 4, 5, 6, 7 ve 8
e bölünebildiği görülür.
Bu durumda;
A – 3 = OKEK(4, 5, 6, 7, 8) = 840
A = 843
8 + 4 + 3 = 15
bulunur.
Doğru Seçenek A
1000 den büyük, 8, 9 ve 10 ile bölündüğünde 2 kalanı-
nı veren en küçük doğal sayı kaçtır?
A) 1080 B) 1082 C) 1172
D) 1442 E) 1632
YGS MATEMATİK 139
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
a, b ve c pozitif tam sayılar,
c = a + b
dir.
a ve b nin en büyük ortak böleni 4 olduğuna göre,
aşağıdakilerden hangisi kesinlikle çift sayıdır?
A)
c
4
B)
a b −
4
C)
c a −
4

D)
c b ⋅
4
E)
c b +
4
DNA 195

Çözüm
a = 4x ve b = 4y
c = a + b = 4x + 4y
a, b ve c nin bu değerleri seçeneklerde yerlerine yazıldı-
ğında;
c b x y y
x y y x y y

=
+ ⋅
= + = +
4
4 4 4
4
4 4 4
( )
( ) ( )
kesinlikle çift sayıdır.
Doğru Seçenek D
a, b ve c pozitif tam sayılar,
a = b + c
dir.
b ve c nin en büyük ortak böleni 3 olduğuna göre, aşa-
ğıdakilerden hangisi kesinlikle 6 ile bölünebilir?
A) a B) b C) a + b
D) a + c E) a + b + c
a, b ve c doğal sayılar,
a ≠ b ≠ c ≠ 1
OKEK(a, b, c) = 30
olduğuna göre, a + b + c toplamının en küçük de-
ğeri kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 15
DNA 196

Çözüm
30 = a ⋅ x
30 = b ⋅ y
30 = c ⋅ z
a, b ve c nin küçük olması için, x, y ve z nin büyük ve ara-
larında asal olması gerekir.
x = 15, y = 10 ve z = 6 için
a = 2, b = 3 ve c = 5
bulunur.
a + b + c = 2 + 3 + 5 = 10
olur.
Doğru Seçenek C
Farklı a, b ve c doğal sayılarının ortak katlarından en
küçüğü,
OKEK(a, b, c) = 30
olduğuna göre, a + b + c toplamının en büyük değeri
kaçtır?
A) 45 B) 50 C) 55 D) 60 E) 75
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 140
Sayılar - Bölüm 1
a ve b ardışık iki pozitif çift tam sayıdır.
OKEK(a, b) – OBEB(a, b) = 22
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 14 B) 18 C) 22 D) 26 E) 30
DNA 197

Çözüm
n sayma sayısı olmak üzere,
a = 2n ve b = 2n + 2
dir.
a = 2 ⋅ n ve b = 2(n + 1)
n, n + 1 ardışık doğal sayılar olup aralarında asaldır.
a ve b sayılarının ortak bölenlerinden en büyüğü 2 dir.
a ve b sayılarının ortak katlarından en küçüğü,
2n(n + 1)
dir.
OKEK(a, b) – OBEB(a, b) = 22
2n(n + 1) – 2 = 22
n(n + 1) = 12
n = 3
a = 2n = 2 ⋅ 3 = 6
b = 2n + 2 = 2 ⋅ 3 + 2 = 8
bulunur.
a + b = 6 + 8 = 14
olur.
Doğru Seçenek A
a ve b ardışık iki pozitif çift tam sayıdır.
OKEK(a, b) + OBEB(a, b) = 42
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 14 B) 18 C) 22 D) 26 E) 30
OKEK(6
3
, 8
4
, N) = 12
6
koşulunu sağlayan kaç tane N pozitif tam sayısı
vardır?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 198

Çözüm
6
3
= (2 ⋅ 3)
3
= 2
3
⋅ 3
3
8
4
= (2
3
)
4
= 2
12
12
6
= (2
2
⋅ 3)
6
= 2
12
⋅ 3
6
N sayısı 3
6
çarpanını içermek zorundadır.
Diğer çarpan,
2
0
, 2
1
, 2
2
, ..., 2
12
olmak üzere 13 farklı N sayısı vardır.
Doğru Seçenek B
OKEK(6
6
, 8
8
, N) = 12
12
koşulunu sağlayan kaç tane N pozitif tam sayısı var-
dır?
A) 12 B) 13 C) 16 D) 24 E) 25
YGS MATEMATİK 141
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
TEST - 15
1. 5 ile bölündüğünde 2 kalanını, 7 ile bölündüğün-
de 3 kalanını veren en küçük iki farklı pozitif tam
sayının toplamı kaçtır?
A) 34 B) 69 C) 70 D) 104 E) 139
2. x ve y birbirinden farklı doğal sayılar ve
OBEB(x, y) = 21
olduğuna göre, x + y toplamı en az kaçtır?
A) 22 B) 42 C) 63 D) 84 E) 99
3. 3, 5 ve 6 sayılarına bölündüğünde 2 kalanını ve-
ren en küçük iki basamaklı doğal sayının rakam-
ları toplamı kaçtır?
A) 1 B) 5 C) 11 D) 12 E) 14
4. 85, 98 ve 123 sayılarını böldüğünde, sırasıyla
1, 2 ve 3 kalanını veren en büyük doğal sayı kaç-
tır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 12 E) 15
5. OBEB(288, 720) = A
OKEK(288, 720) = B
olduğuna göre, A + B toplamı kaçtır?
A) 1456 B) 1520 C) 1584
D) 1728 E) 1840
6. OBEB(3, 6, 8) = x
OKEK(3, 6, 8) = y
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 18 B) 24 C) 36 D) 48 E) 144
7. Toplamları 46 olan a ve b pozitif tam sayılarının en
küçük ortak katı 385 tir.
Buna göre, |a – b| kaçtır?
A) 12 B) 20 C) 24 D) 25 E) 26
8. Ortak katlarının en küçüğü 105 olan farklı iki sa-
yının toplamı en çok kaçtır?
A) 15 B) 108 C) 112 D) 140 E) 210
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 142
Sayılar - Bölüm 1
9. x ve y aralarında asal doğal sayılardır.
OBEB(x
2
, y
3
) ⋅ OKEK(x
2
, y
3
) = 500
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 54
10. İki ayrı otobüs şirketi A ve B kentleri arasında sefer
yapmaktadır. Şirketlerden biri 12 günde bir, diğeri
15 günde bir sefer yapmaktadır.
Bu şirketler aynı gün sefer yaptıktan en az kaç
gün sonra tekrar aynı gün sefer yaparlar?
A) 24 B) 30 C) 60 D) 75 E) 90
11. OKEK(x, 52) = 624
olduğuna göre, x in en küçük pozitif tam sayı de-
ğeri kaçtır?
A) 42 B) 48 C) 68 D) 96 E) 144
12. a ⋅ b = 150
OBEB(a, b) = 5
olduğuna göre, OKEK(a, b) kaçtır?
A) 20 B) 25 C) 30 D) 40 E) 50
13. Ortak katlarının en küçüğü 42 olan farklı iki sayı-
nın toplamı en az kaçtır?
A) 7 B) 10 C) 12 D) 13 E) 63
14. x ve 16 sayılarının OBEB i 16 dır.
x < 100
olduğuna göre, x in alabileceği değerlerin topla-
mı kaçtır?
A) 32 B) 64 C) 160 D) 336 E) 356
15. 18, 36, 54 sayılarına bölündüğünde 13 kalanını
veren üç basamaklı en küçük doğal sayı kaçtır?
A) 108 B) 121 C) 134 D) 147 E) 160
16. 3 e bölündüğünde 2, 8 e bölündüğünde 7 kalanı-
nı veren bir sayı, 12 ye bölündüğünde kalan kaç
olur?
A) 1 B) 5 C) 8 D) 9 E) 11
1. B 2. C 3. B 4. D 5. C 6. B 7. C 8. D 9. D 10. C 11. B 12. C 13. D 14. D 15. B 16. E
YGS MATEMATİK 143
Sayılar - Bölüm 01 O.B.E.B. - O.K.E.K.
TEST - 16
1. A, B ∈ Z ve A > B
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi yanlış-
tır?
A) 1 ≤ OBEB(A, B) ≤ A – B
B) 1 ≤ OBEB(A, B) ≤ B
C) A ≤ OKEK(A, B) ≤ A ⋅ B
D) OKEK(A, B) < OBEB(A, B)
E) A ⋅ B = OBEB(A, B) ⋅ OKEK(A, B)
2. 48, 64 ve 160 sayılarının ortak bölenlerinin en bü-
yüğü ile ortak katlarının en küçüğünün toplamı
kaçtır?
A) 824 B) 888 C) 976
D) 1042 E) 1210
3. 2 ye, 4 e ve 5 e bölündüğünde 1 kalanını veren,
3 e bölünebilen 100 den küçük en büyük tam sa-
yının rakamları çarpımı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 12 E) 24
4. a ve b sayıları için,
OKEK(a, b) = 4 ⋅ OBEB(a, b)
a ⋅ b = 36
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 9 B) 13 C) 15 D) 16 E) 24
5. 2
2007
ve 2
2008
sayılarının ortak bölenlerinden en
büyüğü aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 2
2007

D) 2
2008
E) 2
4015
6. n pozitif tam sayı olmak üzere,

n n
12 18
+
ifadesinin alabileceği en küçük tam sayı değeri
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 6 E) 7
7. a ve b pozitif tam sayılarının en büyük ortak böleni,
EBOB(a, b) = 1
dir.
a ⋅ b = 400
olduğuna göre, kaç farklı (a, b) sıralı ikilisi bulu-
nabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
8. 3, 7 ve 8 ile kalansız bölünebilen 2000 den küçük
sayılardan en büyüğünün onlar basamağındaki
rakam kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 7 E) 8
O.B.E.B. - O.K.E.K.
YGS MATEMATİK 144
Sayılar - Bölüm 1
9. 100! ve 102! sayılarının ortak bölenlerinin en
büyüğü kaçtır?
A) 2 B) 100 C) 10200
D) 100! E) 102!
10. 56 ve 72 sayılarının ortak katlarından en küçüğü
kaçtır?
A) 168 B) 252 C) 504
D) 1008 E) 1260
11. 12, 15 ve 21 sayılarının ortak katlarından en kü-
çüğü kaçtır?
A) 180 B) 210 C) 390 D) 420 E) 530
12. 3700 sayısının en az kaç fazlası 4, 5 ve 6 sayıları
ile kalansız bölünebilir?
A) 10 B) 20 C) 30 D) 40 E) 50
13. Kenar uzunlukları 6 cm ve 10 cm olan dikdörtgenler
ile bir kare oluşturulmak isteniyor
Buna göre, en az kaç dikdörtgen kullanılmalıdır?
A) 10 B) 12 C) 15 D) 16 E) 20
14. 8 e bölündüğünde 2, 12 ye bölündüğünde 6 kala-
nını veren iki basamaklı en büyük doğal sayının
rakamları toplamı kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 12 E) 15
15. OBEB(30 ,36) + OKEK(30, 36)
toplamının değeri kaçtır?
A) 180 B) 186 C) 196 D) 210 E) 216
16. x, y, z pozitif tam sayılar olmak üzere,
A = 3x + 2 = 5x + 3 = 7x + 1
eşitliğini sağlayan üç basamaklı en büyük A sayı-
sı kaçtır?
A) 992 B) 988 C) 981 D) 976 E) 953
1. D 2. C 3. B 4. C 5. C 6. C 7. C 8. B 9. D 10. C 11. D 12. B 13. C 14. B 15. B 16. E
YGS MATEMATİK
RASYONEL SAYILAR - BÖLÜM 02 RASYONEL SAYILAR
145

TANIM
a ve b iki tam sayı ve a ≠ 0 olsun.
a ⋅ x = b denklemini sağlayan,
x
b
a
· değerine bir kesir denir.
b
a
ifadesinde; b ye pay, a ya payda adı verilir.
Kesir, Arapça kökenli bir kelime olup, “çok” anlamına ge-
lir.
Hazine 1
a
b
bir kesir olsun.
a = 0 ise; kesrin değeri 0 dır.
b = 0 ise; kesir tanımsızdır.
a, b nin bir tam katı ise; kesir bir tam sayıdır.

1
1
1

x
ifadesini tanımsız yapan kaç x değeri vardır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 1

Çözüm
1
1
1

x
kesrinde x = 0 olamaz.
Diğer yandan,
1
1
1

x
kesrinde,
1
1
0 − ·
x
olamaz.
Yani, x = 1 olamaz.
Kısaca, x ≠ 0 ve x ≠ 1 olup, bu iki değer kesri tanımsız
yapar.
Doğru Seçenek C


2
1
2
4
1
1


-
x
ifadesini tanımsız yapan kaç x değeri vardır?
A) 1 B) 2

C) 3

D) 4 E) 5

TANIM
a
b
kesrinde, a sayısının sıfıra olan uzaklığı, b sayısının
sıfıra olan uzaklığından küçük ise,
a
b
kesrine basit kesir;
büyük ya da eşit ise,
a
b
kesrine bileşik kesir denir.
Örneğin,
−3
7
kesrinde, (–3) sayısının sıfıra olan uzaklığı
3, 7 sayısının sıfıra olan uzaklığı 7 den küçük olduğundan
−3
7
bir basit kesirdir.
–1 ile +1 bir bileşik kesir, 0 ise bir basit kesirdir.
Basit ve bileşik kesirleri, bir de sayı doğrusu üzerinde gös-
terelim.
� �� �
����� ��������
�������
��������
�������
��������
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 146
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02
a 2
3
−−
kesri bir basit kesir olduğuna göre, a nın
alacağı tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 2

Çözüm
a − 2
3
kesrinin basit kesir olabilmesi için,
a – 2 < 3 ve –3 < a – 2
olmalıdır.
–3 < a – 2 < 3
⇒ –3 + 2 < a < 3 + 2
⇒ –1 < a < 5
olup, bu aralıktaki tam sayıların toplamı,
0 + 1 + 2 + 3 + 4 = 10
dur.
Doğru Seçenek A

a +1
5
kesri bir basit kesir olduğuna göre, a nın alacağı
kaç değişik tam sayı değeri vardır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13

TANIM
a
b
ve
c
d
iki kesir olsun.
Eğer
a
b
c
d
ise
a
b
ile
c
d
· , kesirleri denktir denir.
a
b
c
d
a d b c · ⇔ · ⋅ ⋅
Işık 1

TANIM
a bir tam sayı, b sıfırdan farklı bir tam sayı olmak üzere,
a
b


kesrinde a ile b sadeleşemiyor ise; bu kesre bir rasyonel
sayı denir.
Örneğin,
1
3
4
7
9
2
7
1
0
4
, , , ,
− −
sayıları birer rasyonel sayıdır.

TANIM
Rasyonel sayılar kümesi Q ile gösterilir.
Q
a
b
b a b Z · ≠ ∈
¦
'
'
¦
`
'
0, , a ile b sadeleşemez,

Not
a
b
rasyonel sayısında b = 1 alırsak her tamsayının aynı
zamanda bir rasyonel sayı olduğunu söyleyebiliriz.
a
a
1
·
¸
¸

¸
,
(

Bu yüzden Z ⊂ Q dur.
YGS MATEMATİK 147
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar
RASYONEL SAYILARDA TOPLAMA ve ÇIKARMA
a
b
ve
c
b
rasyonel sayılarını toplarken;
a
b
c
b
a c
b
- ·
-
payları kendi aralarında toplar; paydayı aynen yazarız.
a
b
c
b
− rasyonel sayılarını çıkarırken;
a
b
c
b
a c
b
− ·

birinci kesrin payından ikinci kesrin payını çıkarır; paydayı
aynen yazarız.
Gördüğünüz gibi, paydalar eşit iken işimiz kolay.
Peki, paydalar farklı iken ne yapacağız?
Önce paydaları eşitleyip, daha sonra toplama veya çıkar-
ma işlemini yapacağız.
a
b
ve
c
d
iki rasyonel sayı olsun.
a
b
c
d
a d
b d
c b
b d
a d c b
b d
 

· ·




⋅ ⋅

olarak tanımlanır.

Not
a ≠ 0 olmak üzere,
a
b
rasyonel sayısının çarpma işlemine
göre tersi,
a
b
b
a
¸
¸

¸
,
(
·
−1
dır.
RASYONEL SAYILARDA ÇARPMA ve BÖLME
a
b
ve
c
d
iki rasyonel sayı olsun.
a
b
ile
c
d
yi çarparken, payları kendi arasında çarpıp,
paya; paydaları kendi arasında çarpıp, paydaya yazarız.
a
b
c
d
a c
b d



·
a
b
yi
c
d
ye bölerken de, ikinci kesrin payı ile paydasını yer
değiştirip, birinci kesir ile çarparız.
a
b
c
d
a
b
c
d
a
b
d
c
a d
b c
: ·
¸
¸

¸
,
(
· ·





1

Not
a, b tam sayılar ve b sıfırdan farklı olsun. O zaman,



a
b
=
a
b
=
a
b
dir.

1
3
⋅ −
3
7
1
2
1
2
2
7
1
3

¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B)
1
7
C)
2
7
D) 0 E) –1
DNA 3
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 148
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02

Çözüm
1
3
⋅ −
3
7
1
2
1
2
2
7
1
3

¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
· − − - ·
1
7
1
6
1
7
1
6
0
Doğru Seçenek D


2
5
3
7
4
9
1
5
6
7
8
9
⋅ −
¸
¸

¸
,
(
− −
¸
¸

¸
,
(
işleminin sonucu kaçtır?
A) −
1
35
B)
1
35

C) 0

D) −
2
15
E) −
1
7
a
b
c
a
b
c
a c
b
a c
b
· · ·
1
1



a
b
c
a
b
c
a
b c
a
b c
· · ·
1
1


Uyarı

1
2
3
1
2
3
-
işleminin sonucu kaçtır?
A)
4
3
B)
5
3
C) 2 D)
7
3
E) 3
DNA 4

Çözüm
1
2
3
1
2
3
1
1
2
3
1
2
3
1
1
1
3
2
1
2
1
3
3
2
1
6
9
6
1
6
10
6
5
3
- · -
· -
· -
· -
· ·
⋅ ⋅
Doğru Seçenek B


5
4
5
7
2
2
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 6 B)
25
4
C)
13
2
D) 7 E) 8
x ≠ y ≠ 0 olmak üzere,
x
y
kesrinin hem payından
hem de paydasından aşağıdakilerden hangisi çı-
karılırsa, kesrin değeri
y
x
olur?
A) y – x B) x – y C) x + y


D) –y – x E) 1
DNA 5
YGS MATEMATİK 149
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar

Çözüm
Hatırlatma
x
2
–y
2
= (x – y) ⋅ (x + y)
İstenen sayı k olsun.
x k
y k
y
x
x kx y ky
x y kx ky
x y x y k x y
k x


· ⇒ − · −
⇒ − · −
⇒ − - · −
⇒ · -
2 2
2 2
( ) ( ) ( ) ⋅ ⋅
yy
Doğru Seçenek C

x ≠ y ≠ 0 olmak üzere,
x
y
kesrinin hem pay hem de
paydasına aşağıdakilerden hangisi eklenirse, kesrin
değeri
y
x
olur?
A) x – y B) y – x C) x + y
D) –x – y E) –1
x
y
kesrinin değeri
3
5
tir. Bu kesrin hem pay hem de
paydası 7 azaltılırsa kesrin değeri
10
19
olmaktadır.
Buna göre, y – x farkı kaçtır?
A) 8 B) 10 C) 14 D) 16 E) 18
DNA 6

Çözüm
x
y
· ⇒ · · ≠
3
5
3 5 0 x k ve y k k ( )
dır.
3 7
5 7
10
19
k
k


· olup, içler dışlar çarpımı yapılırsa,
57k – 133 = 50k – 70
7k = 63
k = 9
olur ki,
y – x = 5k – 3k = 2k = 2 ⋅ 9 = 18
bulunur.
Doğru Seçenek E

Değeri
3
4
olan bir kesrin payına
1
2
eklenip, paydasından
1
2
çıkarılınca kesrin değeri 1 olmaktadır.
Buna göre, bu kesrin payı, paydasından kaç azdır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

1
2
2
3
3
4
1
2
1
3
1
4
− -
- −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
5
7
B)
6
7
C) 1 D)
7
6
E)
7
5
DNA 7
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 150
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02

Çözüm
Paydalardaki sayılar 2, 3, 4 olduğu için, paydalar 2, 3, 4
ün OKEK’i olan 12 de eşitlenir.
1
2
2
3
3
4
1
2
1
3
1
4
6
12
8
12
9
12
6
12
4
12
3
12
6 4 3
6 4 3
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
− -
- −
·
− -
- −
·
66 8 9
12
6 4 3
12
7
12
7
12
1
− -
- −
· ·
dir.
Doğru Seçenek C


1
1
2
1
4
1
1
2
1
4
- -
− −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8

1
3
1
4
1
6
- - · x
olduğuna göre,
2
3
+
3
4
+
5
6
nın x cinsinden değeri
nedir?
A)

3 – x B) x – 3 C) 2x
D) x + 3 E) 2x – 1
DNA 8

Çözüm
2
3
3
4
5
6
- - · y diyelim.
1
3
1
4
1
6
- - · x
+ +
2 1
3
3 1
4
5 1
6
-
-
-
-
-
· - x y
⇒ 1 + 1 + 1 = x + y
⇒ 3 = x + y
⇒ y = 3 – x
Doğru Seçenek A


3
5
4
7
1
9
- − · x
olduğuna göre,
2
5
+
3
7
+
10
9
ifadesinin x cinsinden de-
ğeri nedir?
A) x – 3 B) x + 3

C) 2x


D) 3 – x E) x + 2
RASYONEL SAYILARIN ONDALIK AÇILIMI

TANIM
a
b
bir rasyonel sayı olsun. a nın b ye bölünmesiyle elde
edilen sayıya
a
b

nin ondalık açılımı denir.
Hemen bir örnek verelim.
YGS MATEMATİK 151
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar
39
4
rasyonel sayısının ondalık açılımını yapalım:
39 4
9,75 36
30
28
20
20
0
Böylece
39
4
· 9 75 , olur.
39
4
· · · - - · - - 9 75
975
100
900
100
70
100
5
100
9 7
1
10
5
1
10
2
, ⋅ ⋅
3
4
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) 0,25 B) 0,34 C) 0,6
D) 0,75 E) 0,38
DNA 9

Çözüm
3 : 4 işlemini yaparak, verilen sayının ondalık açılımını
bulabiliriz.
30 4
0,75 28
20
20
00
(3 ün yanına sıfır attığı-
mızda, bölüm hanesine
sıfır yazıp virgül atarız.)
Buna göre,
3
4
· 0 75 , tir.
Doğru Seçenek D

5
8
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 0,25 B) 0,325 C) 0,524
D) 0,625 E) 0,75

TANIM
a bir tam sayı ve
b
c
bir kesir olsun. a
b
c
- ifadesine bir
tam sayılı kesir denir ve a
b
c
ile gösterilir. a ya da kesrin
tam kısmı denir.
2
1
3
2
1
3
3 2 1
3
7
3
· - ·
-
·

topla
çarp
3
5
4
17
4
·
topla
çarp
− · −
¸
¸

¸
,
(
· − 2
3
4
2
3
4
11
4
topla
çarp
− ·
− -
·

2
3
4
2 4 3
4
5
4

biçiminde bir işlem hatalı olur. Neden?
Çünkü −2
3
4
ifadesindeki – sadece 2 ye ait değil, tam
sayılı kesre aittir. Bu yüzden,
− · −
¸
¸

¸
,
(
2
3
4
2
3
4

tür.
Uyarı
2
4
5
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) 2,25 B) 2,64 C) 2,8
D) 2,98 E) 3,02
DNA 10
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 152
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02

Çözüm
Verilen tam sayılı kesri bileşik kesre çevirdikten sonra bi-
leşik kesrin ondalık açılımını bulalım.
2
4
5
2 5 4
5
14
5
·
-
·

14 5
2,8 10
40
40
00
(4 ün yanına sıfır attığı-
mızda, bölüm hanesine
virgül atarız.)
Öyleyse, 2
4
5
14
5
2 8 · · , dir.
Doğru Seçenek C

5
9
20
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) 5,25 B) 5,45 C) 5,5
D) 5,6 E) 5,75
1,42 sayısının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
21
25
B)
24
25
C)
63
50
D)
71
50
E)
81
100
DNA 11

Çözüm
1,42 =
142
100
olduğunu biliyoruz.
142
100
rasyonel sayısını sadeleştirirsek,
142
100
· ·
142 2
100 2
71
50
:
:
buluruz.
Doğru Seçenek D

1,08 sayısının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
57
50
B)
56
50
C)
27
25
D)
26
25
E)
51
50

Not
0,abcd = a,bcd ⋅ 10
–1
= ab,cd ⋅ 10
–2
= abc,d ⋅ 10
–3
= abcd ⋅ 10
–4
biçiminde yazılabilir.

4 15
0 415
4 234
0 4234
,
,
,
,
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 10 B)
101
10
C) 20 D) 30 E)
401
10
DNA 12
YGS MATEMATİK 153
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar

Çözüm
4 15
0 415
,
,
kesrini 1000 genişletelim.
4 15 1000
0 415 1000
4150
415
10
,
,


· ·
olur.
Soruların hepsinde genişletme yapmak işimizi biraz uza-
tacaktır. Onun yerine aşağıdaki yolu kullanacağız.
Sayıların virgülden sonraki basamak değerlerini eşitleriz.
4 234
0 4234
4 2340
0 4234
,
,
,
,
·
3 basamak 4 basamak
4 basamak 4 basamak
Virgülden sonraki basamak değerleri eşitlendikten sonra
virgülleri silebiliriz.
4 2340
0 4234
42340
4234
10
4 15
0 415
4150
415
10
0
,
,
,
,
· ·
· ·
buluruz.
O halde,
4 15
0 415
4 234
0 4234
10 10 20
,
,
,
,
- · - ·
dir.
Doğru Seçenek C


0 24
2 4
0 9
0 784
7 84
0 004
0 005
,
,
,
,
,
,
,
-
-
işleminin sonucu kaçtır?
A)
9
10
B) 1 C)
10
9
D) 2 E) 10
ab, c def = a⋅ 10
1
+b⋅ 10
0
+c⋅ 10
–1
+d⋅ 10
–2
+e⋅ 10
–3
+f⋅ 10
–4
10
1

10
–1

10
–3


10
0

10
–2

10
–4
Benzer olarak, n sayı tabanı olmak üzere,
( a b , c d e f )
n
= a⋅ n
1
+b⋅ n
0
+c⋅ n
–1
+d⋅ n
–2
+e⋅ n
–3
+f⋅ n
–4
n
1

n
–1

n
–3


n
0

n
–2

n
–4
Işık 2
30,413 sayısının çözümlenmiş şekli aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) 3⋅10
2
+ 0⋅10
1
+ 4⋅10
–1
+ 1⋅10
–2
+ 3⋅10
–3
B) 3⋅10
2
+ 4⋅10
0
+ 1⋅10
–2
+ 3⋅10
–3
C) 3⋅10
1
+ 0⋅10
0
+ 4⋅10
–1
+ 1⋅10
–2
+ 3⋅10
–3
D) 3⋅10
1
+ 1⋅10
2
+ 4⋅10
3
+ 0⋅10
4
+ 3⋅10
5
E) 3⋅10
0
+ 4⋅10
–1
+ 1⋅10
–2
+ 3⋅10
–3
DNA 13

Çözüm
3 0 , 4 1 3 = 3⋅10
1
+ 0⋅10
0
+ 4⋅10
–1
+ 1⋅10
–2
+ 3⋅10
–3

10
1

10
0

10
–1

10
–2

10
–3
Doğru Seçenek C

12,3065 sayısının çözümlenmiş şekli aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 5⋅10
1
+ 6⋅10
2
+3⋅10
3
+2⋅10
4
+ 1⋅10
5
B) 1⋅10
1
+ 2⋅10
0
+ 3⋅10
–1
+ 0⋅10
–2
+ 6⋅10
–3
+ 5⋅10
–4
C) 1⋅10
1
+ 2⋅10
0
+ 3⋅10
–1
+ 6⋅10
–2
+ 5⋅10
–3

D) 1⋅10
2
+ 2⋅10
1
+ 3⋅10
0
+ 0⋅10
–1
+ 6⋅10
–2
+ 5⋅10
–3
E) 1⋅10
2
+ 2⋅10
1
+ 3⋅10
–1
+ 0⋅10
–2
+ 6⋅10
–3
+ 5⋅10
–4
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 154
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02
RASYONEL SAYILARDA SIRALAMA
Pozitif rasyonel sayıları sıralayabilmek için aşağıdaki üç
yöntemden biri kullanılabilir.
I. Yöntem: Paydalar eşitlenir.
II. Yöntem: Paylar eşitlenir.
III. Yöntem: Ondalık açılımı yapılır.
Bir problemde bu üç yöntemden hangisi daha kullanışlıy-
sa onu seçeriz.
Örneğin,
3
5
1
2
2
3
, , sayılarını üç yöntemle sıralayalım.
I. Yöntem:
3
5
18
30
1
2
15
30
2
3
20
30
· · ·
15 < 18 < 20 olduğundan,
15
30
18
30
20
30
< < olup,
1
2
3
5
2
3
< < tür.
II. Yöntem:
3
5
6
10
1
2
6
12
2
3
6
9
· · ·
9 < 10 < 12 olup
1
12
1
10
1
9
6
12
6
10
6
9
< < < < ve dur.
Böylece
1
2
3
5
2
3
< < bulunur.
III. Yöntem:
3
5
0 6
1
2
0 5
2
3
0 666 · · · , , , ...
0,5 < 0,6 < 0,66 .... olup
1
2
3
5
2
3
< <
tür.

a b c · · ·
13
10
14
11
5
4
sayılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A)

a < b < c B) c < b < a C) a < c < b
D) b < c < a E) c < a < b
DNA 14

Çözüm
Verdiğimiz üç yöntemin de burada çok işe yaradığını söy-
leyemiyoruz.  Küçük bir düzeltmeyle soruyu çözmeye
çalışalım.
a ·
-
· -
10 3
10
1
3
10

b ·
-
· -
11 3
11
1
3
11
c ·
-
· -
4 1
4
1
1
4
a
b
c
− ·
− ·
− · ·
¦
`
¦
¦
¦
¦
'
¦
¦
¦
¦
1
3
10
1
3
11
1
1
4
3
12
Artık payları eşit.
Sıralama yapabiliriz.
c – 1 < b – 1 < a – 1
Buradan c < b < a olur.
Doğru Seçenek B


a b c · · ·
10
11
100
101
1000
1001
sayılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) c < b < a B) a < c < b
C) a < b < c

D) c < a < b
E) b < a < c
YGS MATEMATİK 155
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar
Negatif kesirler arasında sıralama yapılırken, önce
kesirler pozitifmiş gibi sıralanır. Daha sonra, eşitsizlik
işaretinin yönü değiştirilir.
(> ise <, < ise >)
Uyarı
Rasyonel sayıların sıralamasını daha kolay yapabilmeniz
için, aşağıdaki IŞIK yolunuzu aydınlatacaktır.
a
b
c
d
e
f
, , kesirleri birer pozitif basit kesir ve
b – a = d – c = f – e olsun.
O zaman; bu kesirlerden payı en küçük olanı en kü-
çük, payı en büyük olanı en büyüktür.
Örneğin,
999
1000
1000
1001
1001
1002
< <
a
b
c
d
e
f
, , kesirleri birer pozitif bileşik kesir ve
a – b = c – d = e – f olsun.
O zaman; bu kesirlerden payı en küçük olanı en bü-
yük, payı en büyük olanı en küçüktür.
Örneğin,
1000
997
999
996
995
992
< <
Işık 3

a b c · · ·
2008
2005
2005
2002
2001
1998
olduğuna göre, a, b, c nin küçükten büyüğe doğru
sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A)

a < b < c B) a < c < b C) c < a < b
D) c < b < a E) b < a < c
DNA 15

Çözüm
a, b, c nin her birinin bir bileşik kesir olduğu açıktır.
2008 – 2005 = 2005 – 2002 = 2001 – 1998
olduğundan IŞIK 3’ten,
a < b < c
buluruz.
Doğru Seçenek A


a b c · · ·
17
15
19
17
21
19
olduğuna göre, a, b, c nin küçükten büyüğe doğru sı-
ralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) a < b < c B) a < c < b C) c < b < a
D) c < a < b E) b < c < a

Not
Birbirinden farklı iki rasyonel sayı arasında, en az bir tane
ve dolayısıyla sonsuz tane rasyonel sayı vardır.

2
7
3
7
< < x
olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A)
1
14

B)
5
14
C)
5
6
D)
1
4
E)
1
2
DNA 16
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 156
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02

Çözüm
Seçeneklerde verilen rasyonel sayıların paydalarının
OKEK’i 84 olduğundan, soruyu paydalar 84 olacak şekil-
de düzenleyelim.
2
7
2 2
7 12
24
84
3
7
3 12
7 12
36
84
1
14
1 6
14 6
6
84
5
14
5 6
14 6
· · · ·
· · ·








1
··
· · · ·
· ·
30
84
5
6
5 14
6 14
70
84
1
4
1 21
4 21
21
84
1
2
1 42
2 42
42
84






Şimdi soru şu şekli aldı:
24
84
36
84
< < x
olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A)
6
84
B)
30
84
C)
70
84
D)
21
84
E)
42
84
Şu halde, cevabın B olduğu açıktır.
Doğru Seçenek B


1
9
2
9
< < x
olduğuna göre, x aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A)
1
6
B)
4
27
C)
5
27
D)
17
81
E)
19
81
DEVİRLİ ONDALIK SAYILAR

TANIM
Bir kesir ondalıklı biçimde yazıldığında, ondalıklı kısımda-
ki sayılar belli bir rakamdan sonra tekrar ediyorsa bu sayı-
ya devirli ondalık sayı denir ve devreden kısmın üzerine
çizgi çekilir.
0,2457333... = 0,24573
13,4787878... = 13,478
5,348348... = 5,348
2
3
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) 0,15 B) 0,2 C) 0,32 D) 0,6 E) 1,3
DNA 17

Çözüm
20 3
0,666 18
20
18
20
18
2
(2 nin yanına sıfır attığı-
mızda, bölüm hanesine
sıfır yazıp, virgül atarız.)
Buna göre,
2
3
· · 0 666 0 6 , ... ,
dır.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 157
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar

5
6
sayısının ondalık açılımı aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 0,3 B) 0,35 C) 0,63
D) 0,8 E) 0,83

Not
Her rasyonel sayı, bir devirli ondalık açılıma sahiptir.
Örneğin,
1
3
0 333
2 2 000
·
·
, ...
, ...
Devirli
Ondalık Sayı
=
Sayının tamamı – Devretmeyen kısım
Virgülden sonra devreden rakam sayısı kadar 9,
devretmeyen rakam sayısı kadar 0
Işık 4
0
9
0
99
9
90
,
,
,
,
a
a
ab
ab
a b
ab a
a bm
abm ab
·
·
·

·

IŞIK 4’ü bir hikâyeye dönüştürürsek aklınızda daha kolay
tutabileceğinizi düşünüyoruz. Örneğin 0,678 ile ilgili hikâ-
yemizi anlatalım.
“Beden eğitimi öğretmeni 6,7 ve 8 den koşmalarını iste-
miş. 7 ve 8 öğretmenlerinin isteğini yerine getirip koşarken
6 hiç istifni bozmamış.
0,6787878...
Öğretmen 6 yı cezalandırmak için gruptan çıkarmış.
678 – 6
Hâlâ kızgın olan öğretmen daha sonra not defterini çıkar-
mış ve koşanlara 9, koşmayanlara 0 vermiş.
678 6
990

Böylece,
0 678
678 6
990
672
990
, ·

·
olmuş.”
Bu arada, hata yapmamanız için şunu söylememizde
fayda var. Virgülden önceki rakamlara öğretmen asla not
vermiyor.
1,23 ondalık kesrinin eşiti aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A)
37
33
B)
37
30
C)
43
33
D)
4
3
E)
3
2
DNA 18

Çözüm
IŞIK 4’ten,
123
123 12
90
111
90
37
30
, ·

· ·
buluruz.
Doğru Seçenek B
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 158
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02


0 35 0 64
0 3
, ,
,
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
x ve y pozitif tam sayılar olmak üzere,
x ⋅ 0,479 = y
eşitliğini sağlayan x en az kaçtır?
A) 198 B) 158 C) 148 D) 138 E) 28
DNA 19

Çözüm
0,479 ·

· ·
479 4
990
475
990
95
198

x y ⋅
95
198
·

x ile 198 in sadeleşmesi gerektiğinden, x en az 198 olur.
Doğru Seçenek A

a ve b pozitif aralarında asal sayılar olmak üzere,

a
b
·
0 3
0 23
,
,
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 23 B) 33 C) 44 D) 56 E) 77

x
y
z
·
·
·
0 123
0 123
0 123
,
,
,
olduğuna göre, x, y, z nin küçükten büyüğe doğru
sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) x < y < z B) x < z < y C) z < y < x
D) z < x < y E) y < z < x
DNA 20

Çözüm
x = 0, 123123123...
y = 0, 123232323...
z = 0, 123333333...
Şu halde, x < y < z olduğu açıktır.
Doğru Seçenek A


x
y
z
t
·
·
·
·
0 1234
0 1234
0 1234
0 1234
,
,
,
,
olduğuna göre, x, y, z, t nin küçükten büyüğe doğru
sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) x < y < z < t B) x < y < t < z
C) y < z < t < x D) z < y < x < t
E) t < z < y < x
YGS MATEMATİK 159
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02 Rasyonel Sayılar
TEST - 1
1.
2 2
2
3
2
1
2
3 − −
¸
¸

¸
,
(

¸

(
¸
(
- : :
işleminin sonucu kaçtır?
A)
6
7
B) 3 C) 5 D) 6 E) 7
2.
2 1
1
2
3 1
1
3
10 1
1
10

¸
¸

¸
,
(
- −
¸
¸

¸
,
(
- - −
¸
¸

¸
,
(
...
işleminin sonucu kaçtır?
A) 45 B) 49 C) 50 D) 54 E) 55
3.
1
3
3
5
1
4
2
9
-

işleminin sonucu kaçtır?
A)
168
5
B)
144
5
C)
7
270
D)
96
35
E)
140
9
4.
3
2
7
1
5
6
3
5
7
5
-
-
-
:
işleminin sonucu kaçtır?
A)
9
10
B) 1 C)
11
10
D)
6
5
E)
13
10
5.
3
1
2
1
1
2
4
1
4
3
4
1

¸
¸

¸
,
(
− −
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
- −
¸
¸

¸
,
(
işleminin sonucu kaçtır?
A)
3
4
B)
4
7
C)
1
4
D) 1 E) 2
6.
3
1
3
4
3
4
1
3
1
12



¸
¸

¸
,
(
(
(
(
:
işleminin sonucu kaçtır?
A) 145 B) 144 C) 143 D) 13 E) 12
7. 1
1
1
1
1
1
2
-

-
işleminin sonucu kaçtır?
A)
7
17
B)
7
10
C)
3
4
D) 3 E) 4
8.
1
2
1
3
1
4
5
6

¸
¸

¸
,
(

¸

(
¸
(
:
işleminin sonucu kaçtır?
A)
1
4
B)
1
5
C)
5
12
D)
1
12
E)
1
20
Rasyonel Sayılar
YGS MATEMATİK 160
Rasyonel Sayılar - Bölüm 02
9.
1
1
1
1
1


− x
zincir kesrinin kısaltılmışı aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x
–1
B) –x C) x – 1
D) 1 – x E) 1 + x
10.
1
1
2
1
1
3
1
1
4
1
1
100

¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
⋅ ⋅ −
¸
¸

¸
,
(
...
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0,001 B) 0,01 C) 0,1
D) 1 E) 10
11.
2
3
3
2
1 1
1
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
¸
¸

¸
,
(
− −

işleminin sonucu kaçtır?
A) –6 B) −
6
5
C) −
5
6
D)
5
6
E)
6
5
12.
2
1
2
3
4
1
1
3
- -
¸
¸

¸
,
(
-
¸
¸

¸
,
(
işleminin sonucu kaçtır?
A)
19
3
B)
17
3
C)
16
3
D)
14
3
E)
13
3
13. 0 65 0 2
1
2
0 5 , , , - -
¸
¸

¸
,
(
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1
14.
1
0 01
0 18 0 04
,
( , , ) −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0,14 B) 1,4 C) 14
D) 140 E) 1400
15.
0, 4
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 0,2 B) 0,20 C) 0,60
D) 0,6 E) 0,40
16.
1
6
sayısının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0,6 B) 0,16 C) 0,16
D) 0,16 E) 0,3
1. C 2. A 3. A 4. C 5. B 6. A 7. E 8. E 9. A 10. B 11. E 12. E 13. E 14. C 15. D 16. D
I. DERECEDEN DENKLEMLER VE
EŞİTSİZLİKLER - BÖLÜM 03
I. DERECEDEN DENKLEMLER VE
EŞİTSİZLİKLER
161
I. DERECEDEN DENKLEMLER

TANIM
x bir değişken, a, b gerçek sayı ve a ≠ 0 olsun.
İçinde x ten başka değişken bulundurmayan, a ⋅ x + b = 0
biçiminde olan ya da bu biçime çevrilebilen ifadelere bi-
rinci dereceden bir bilinmeyenli denklem, x e de denk-
lemin değişkeni denir.
Örneğin,
3x + 4 = 5
4a – 6 = 2 + 3a

x x −
·
- 2
5
1
4
ifadeleri birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemdirler.

TANIM
x ve y iki değişken, a, b gerçek sayılar ve a ≠ 0 ≠ b ol-
sun. İçinde x ve y den başka değişken bulundurmayan,
a ⋅ x + b ⋅ y = 0 biçiminde olan ya da bu biçime çevri-
lebilen ifadelere birinci dereceden iki bilinmeyenli bir
denklem, x ve y ye de denklemin değişkenleri denir.
3x + 4y = 10

a b −
·
- 1
5
3
7
ifadeleri birinci dereceden iki bilinmeyenli denklemdirler.

TANIM
Verilen bir denklemde eşitliği sağlayan değere denklemin
bir kökü denir. Örneğin, 3x – 1 = 11 denkleminin kökü
x = 3 tür.

Not
Birinci dereceden bir bilinmeyenli bir denklemi çözerken
bilinenlerin (değişken olmayanların) eşitliğin bir tarafında,
bilinmeyenlerin (değişkenlerin) eşitliğin diğer tarafında ol-
ması kolaylık sağlar.

TANIM
Bir denklemin köklerinin oluşturduğu kümeye o denkle-
min çözüm kümesi denir.
2x + 5 = 3
denkleminin çözüm kümesi nedir?
A) { } B) {–1} C) {–1, 1}
D) {2} E) R
DNA 1

Çözüm
2x + 5 = 3
⇒ 2x = –2
⇒ x ·
−2
2
⇒ x = –1
2x + 5 = 3 denkleminin kökü –1 dir.
Çözüm kümesi {–1} dir.
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 162
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03

1 – 2x = 5x – 6
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) { } B) {–1} C) {–1, 1}

D) {1} E) R
Doğal sayılar kümesinde,
4x + 6 = 7
denkleminin çözüm kümesi nedir?
A) { } B) {–1} C) {–1, 1}
D) {2} E) R
DNA 2

Çözüm
4x + 6 = 7
⇒ 4x = 7 – 6
⇒ 4x = 1
⇒ x ·
1
4
⇒ x = 0,25 ∉ N
0,25 sayısı bir doğal sayı olmadığından, doğal sayılar kü-
mesinde 4x + 6 = 7 denkleminin kökü yoktur.
Bu durumda doğal sayılar kümesinde 4x + 6 = 7 denklemi-
nin çözüm kümesi { } dir.
Doğru Seçenek A

Tam sayılar kümesinde,

x x
7
2
5 5
2
7
− · −
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) { } B) {–1}

C) {–2}

D) {2} E) R
Denklem çözümü için yapılan işlemde kimi zaman bilin-
meyenler birbirini yok eder. Bu gibi durumlarda çözüm
kümesi { } veya R dir. Çözüm kümesi { } ise verilen denk-
lemin kökü yoktur, R ise verilen denklemin çözüm kümesi
sonsuz elemanlıdır.
a ≠ 0 olmak üzere,
a ⋅ x + b = 0
denkleminin çözüm kümesinin sonsuz elemanlı olması
demek, bu eşitliğin her x gerçek sayısı için sağlanması
demektir. Bunun için de eşitliğin sol ve sağ yanları birbiri-
ne eşit olmalıdır.
Birinci dereceden bir bilinmeyenli bir denklemin çözüm
kümesinin boş küme, sonsuz elemanlı bir küme veya tek
elemanlı bir küme olması için gerek ve yeter şartları aşa-
ğıdaki IŞIK ile verelim.
YGS MATEMATİK 163
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
a ve c ikisi birden sıfır olmayan gerçek sayılar, b ve d
gerçek sayılar olmak üzere,
ax + b = cx + d ... (i)
denklemi verilsin.
1) (i) deki eşitliğin çözüm kümesinin boş küme ola-
bilmesi için gerek ve yeter şart,
a = c ve b ≠ d
2) (i) deki eşitliğin çözüm kümesinin sonsuz ele-
manlı olabilmesi için gerek ve yeter şart,
a = c ve b = d
3) (i) denkleminin çözüm kümesinin tek elemanlı
olabilmesi için gerek ve yeter şart,
a ≠ c
olmasıdır.
Işık 1
IŞIK 1’den, şunu da söyleyebiliriz:
ax + b = c (c = 0 ⋅ x + c) ... (i′)
denklemi verilsin.
1) (i′) deki eşitliğin çözüm kümesinin boş küme olabil-
mesi için gerek ve yeter şart,
a = 0 ve b ≠ c
2) (i′) deki eşitliğin çözüm kümesinin sonsuz elemanlı
olması için gerek ve yeter şart,
a = 0 ve b = c
3) (i′) deki eşitliğin çözüm kümesinin tek elemanlı olma-
sı için gerek ve yeter şart,
a ≠ 0
olmasıdır.
3x + 7 = 3(x + 1) + k
eşitliği her x gerçek sayısı için sağlandığına göre,
k kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 3

Çözüm
3x + 7 = 3(x + 1) + k
⇒ 3 7 3 3 x x k - · - -
⇒ 7 = 3 + k
⇒ k = 4
Doğru Seçenek D

4x + 15 = m(x + 3) + n
eşitliğini sağlayan hiçbir x gerçek sayısı olmadığına
göre, n aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 1 B) 2

C) 3

D) 4 E) 5
İki veya daha çok bilinmeyen içeren bir denklemin çözüm
kümesi sonsuz elemanlıdır.
İki bilinmeyenli bir denklemin çözüm kümesinin elemanları
sıralı ikililer biçiminde yazılır.
Örneğin;
3x + y – 7 = 0
iki bilinmeyenli denklemi sağlayan değerlerden bazıları,
x = 0 ve y = 7 ⇒ (0, 7)
x = 1 ve y = 4 ⇒ (1, 4)
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 164
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
İki bilinmeyenli bir denklemin köklerinden biri (x, y) ikilisi
ise (y, x) verilen denklemi sağlamak zorunda değildir.
Örneğin (7, 0) ikilisi 3x + y – 7 = 0 denklemini sağlamaz.
3 ⋅ 7 + 0 ≠ 0
dır.
Aşağıdaki (x, y) sıralı ikililerinden hangisi x – 2y = 0
iki bilinmeyenli denkleminin bir çözümü değildir?
A) (0, 0) B) (1, 2) C) (2, 1)
D) (–2, –1) E) (6, 3)
DNA 4

Çözüm
B şıkkında verilen (1, 2) ikilisine göre, x = 1, y = 2 değer-
leri x – 2y = 0 denkleminde yerine yazılırsa;
1 – 2 ⋅ (2) = 0
–3 = 0
çelişkisi elde edileceğinden (1, 2) ikilisi verilen denklemin
bir çözümü değildir. Diğer seçenekler verilen denklemi
sağlar.
Doğru Seçenek B

Aşağıdaki (x, y) ikililerinden hangisi y – x = 4 iki bilin-
meyenli denklemini sağlar?
A) (0, 5) B) (1, 5)

C) (5, 0)


D) (5, 5) E) (5, 1)

TANIM
Birden fazla denklemin oluşturduğu sisteme bir denklem
sistemi denir. Verilen tüm denklemleri sağlayan değerler-
den oluşan kümeye denklem sisteminin çözüm kümesi
denir.
Bir denklem sisteminde birden fazla bilinmeyen varsa çö-
züm yerine koyma metodu veya yok etme metodu gibi
yöntemler kullanılarak yapılır.
Bunu DNA 5 ile gösterelim.
x – 3y = 0
y – x = 5
denklem sisteminin çözüm kümesi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A)
15
2
5
2
,
¸
¸

¸
,
(
¦
'
'
¦
`
'
B) −
¸
¸

¸
,
(
¦
'
'
¦
`
'
15
2
5
2
,
C)
15
2
5
2
, −
¸
¸

¸
,
(
¦
'
'
¦
`
'
D)
− −
¸
¸

¸
,
(
¦
'
'
¦
`
'
15
2
5
2
,
E) {(–5, 0)}
DNA 5

Çözüm
Denklemlerden birinde x veya y eşitliğin bir tarafında yal-
nız bırakılır ve diğer denklemde yerine yazılır. Bu yönteme
yerine koyma metodu ile çözüm diyoruz.
x – 3y = 0 ⇒ x = 3y
dir.
YGS MATEMATİK 165
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
Elde edilen x ifadesi diğer denklemde yerine yazılırsa y bi-
linmeyenine bağlı bir bilinmeyenli bir denklem elde edilir.
y – x = 5 ⇒ y – 3y = 5 ⇒ y · −
5
2
Bu değer denklemlerden herhangi birinde yerine yazılarak
x değeri bulunur.
x – 3y = 0
denkleminde y · −
5
2
değerini yazarsak,
x x −

· ⇒ · − 3
5
2
0
15
2
elde edilir.
Doğru Seçenek D
Yok etme metodu ile çözüm yaparken, öncelikle kendi-
nize bir kurban seçmelisiniz. (Örneğin, x) Daha sonra,
seçtiğiniz kurbanın her iki denklemde de katsayıları-
nın toplamı sıfır olacak biçimde, denklemlerden birini;
eğer gerekiyorsa ikisini uygun olan sayılarla genişlet-
tikten sonra, denklemleri taraf tarafa toplarsınız.
Örneğin,
2x + 3y = 12
3x + 2y = 6
denklem sistemini çözelim. Seçtiğimiz kurban x ol-
sun.
1. denklemi 3, 2. denklemi –2 ile genişletip, elde ede-
ceğimiz yeni denklemleri taraf tarafa toplayalım.
3/ 2x + 3y = 12 6x + 9y = 36
–2/ 3x + 2y = 6 –6x – 4y = –8
5y = 28
+
Gerisini size bırakıyoruz.
Uyarı

x + 2y = –3
3x + y = 1
denklem sisteminin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) {(1, 2)} B) {(–1, 2)}

C) {(1, –2)}


D) {(–1, –2)} E) {(2, 1)}
İki bilinmeyenli denklem sistemlerinde bazen değişkenler
birbirini yok eder. Bu gibi durumlarda denklem sisteminin
çözüm kümesi boş kümedir veya sonsuz elemanlıdır.
x – y = 5
2x – 2y = 10
denklem sisteminin çözüm kümesi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) {(x, x – 5)| x ∈ R} B) {(x, x + 5)| x ∈ R}
C) {(x, 5 – x)| x ∈ R} D) { }
E) R
DNA 6

Çözüm
− − ·
- − ·
·
2 5
2 2 10
0 0
/ x y
x y
Değişkenler birbirini yok ettiğinde elde edilen eşitlik doğ-
ruysa sistem sonsuz elemanlı çözüm kümesine sahiptir.
Yani denklemlerden birini sağlayan ikililerin meydana ge-
tirdiği küme çözüm kümesidir.
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 166
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
x – y = 5 ⇒ y = x – 5
elde edilir. O halde, denklem sisteminin çözüm kümesi;
{(x, y) = (x, x – 5)| x ∈ R}
dir.
Doğru Seçenek A

2x – 4y = 3
8y – 4x = –6
denklem sisteminin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) {(a, 2a – 3)| a ∈ R} B) {(a, 2a + 3)| a ∈ R}
C) {(2a, a – 3)| a ∈ R}

D) { }
E) R
Hazine 1
a
1
x + b
1
y + c
1
= 0
a
2
x + b
2
y + c
2
= 0
denklem sisteminin çözüm kümesi,
i) Tek elemanlı ise,
a
a
b
b
dir
1
2
1
2
≠ .
ii) Boş küme ise,
a
a
b
b
c
c
dir
1
2
1
2
1
2
· ≠ .
iii) Sonsuz elemanlı ise,
a
a
b
b
c
c
dir
1
2
1
2
1
2
· · .
3x + 5y + 6 = 0
mx + 15y + n = 0
denklem sisteminin çözüm kümesi sonsuz ele-
manlı olduğuna göre, m + n toplamı kaçtır?
A) 9 B) 18 C) 24 D) 27 E) 30
DNA 7

Çözüm
Hazine 1’den,
3 5
15
6
m n
· ·
olmalı.
3 5
15
9
m
m · ⇒ ·

5
15
6
18 · ⇒ ·
n
n
⇒ m + n = 9 + 18 = 27
dir.
Doğru Seçenek D

(a – 1)x + 5y = 10
7x + (a + 1)y = 14
denklem sisteminin çözüm kümesi sonsuz elemanlı
olduğuna göre, a kaçtır?
A) –6 B) –4

C) –1

D) 4 E) 6
YGS MATEMATİK 167
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
DİNÇER’İN DENKLEM YUMUŞATMA TEKNİĞİ
ax b
cx d
e
f
-
-
·
eşitliğinde içler - dışlar çarpımı yaparsak,
ecx + ed = fax + fb
biçiminde birinci dereceden bir bilinmeyenli bir denklem
elde ederiz.
Örneğin,
2 1
2
3
2
x
x

-
·
denklemini çözerken;
2 ⋅ (2x – 1) = 3 ⋅ (x + 2)
⇒ 4x – 2 = 3x + 6
⇒ 4x – 3x = 2 + 6
⇒ x = 8
işlemlerini yaparız.
Matematik öğreminine başladığınız ilk andan bu yana, bu
“içler - dışlar çarpımı”nı bulduğunuz her fırsatta yoğun bir
şekilde kullanmış olmanız, bu tip denklemlerin çözümü
için en uygun olan yolun “içler - dışlar çarpımı” olduğunu
düşünmenize yol açmış olabilir. Halbuki durum hiç de öyle
değildir. Örneğin,
149
131
117
23
-

·
x
x
... (i)

97 41
87 31
2007
2009
-
-
·
x
x
... (ii)
eşitliklerinden, “içler - dışlar çarpımı” ile x i bulmanın bir
hayli uzun süreceğini bizzat yaşayarak görebilirsiniz.
İşte bundan sonra, bu tip denklemleri kolayca çözebilme-
niz için; belki de bir çoğunuza içler - dışlar çarpımına elve-
da dedirtecek, aşağıdaki IŞIK 2 ve bu IŞIK’ın ışığı altında
Dinçer’in Denklem Yumuşatma Tekniği’ni veriyoruz.
a
b
c
d
· olsun.
(i) a + b = c + d ise a = c ve b = d dir.
(ii) a – b = c – d ise a = c ve b = d dir.
Işık 2
Aslında bu IŞIK’ı daha da genelleştirerek, (i) ve (ii) yerine;
m ve n nin sıfırdan farklı gerçek sayılar olması koşuluyla;
“ma + nb = mc + nd ise a = c ve b = d dir.”
yazabilirdik; ancak, şu an böyle bir genellemeye ihtiyacı-
mız yok.
DİNÇER’İN DENKLEM YUMUŞATMA
TEKNİĞİ
(i) ve (ii) tipinde verilmiş olan, x değişkenine bağlı
birinci dereceden bir denklem çözülürken, eğer x
lerin işareti aynı ise her iki kesrin pay ve payda-
larının farkı; eğer x lerin işareti farklı ise her iki
kesrin pay ve paydalarının toplamı alınır. Daha
sonra, ikinci kesrin pay ve paydalarının farkı veya
toplamı, ilk kesirden elde edilen fark veya topla-
ma eşit olacak biçimde ikinci kesir genişletilir veya
sadeleştirilir.
Böylece, IŞIK 2 çalışır hale gelir.
Hadi (i) ve (ii) denklemlerini çözelim.
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 168
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
(i)
149
131
117
23
-

·
x
x
x lerin işareti farklı.
Toplama işlemi yapacağız.
(149 + x) + (131 – x) = 280
(117) + (23) = 140
1
4
2
4
3
280 = 2 ⋅ 140
İkinci kesri 2 ile
genişletelim.
149
131
234
46
-

·
x
x
123
1 2 3
IŞIK 2’den,
149 + x = 234
131 – x = 46
1
4
2
4
3
Denklemi yumuşatmış olduk.
denklemlerinden istediğimiz birini çözerek x i bulalım.
149 + x = 234 ⇒ x = 85
Q.E.D.
(ii)
97 41
87 31
2007
2009
-
-
·
x
x
x lerin işareti aynı.
Çıkarma işlemi yapacağız.
(97 + 41x) – (87 + 31x) = 10 + 10x
(2007) – (2009) = –2
1
4
2
4
3
10 + 10x = –2 ⋅ (–5 – 5x)
İkinci kesri –5 – 5x
ile genişletelim.
97 41
87 31
2007 5 5
2009 5 5
-
-
·
− −
− −
x
x
x
x


( )
( )
1 2 31 4 2 4 3
IŞIK 2’den,
97 + 41x = 2007 ⋅ (–5 – 5x)
}

Denklemi yumuşatmış olduk.
Artık bu yumuşatılmış denklemi çözme işini size bırakıyo-
ruz. Şimdi DNA zamanı.

41 13
43 13
13
8

-
·
x
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
−11
13
B)
−13
11
C)
−17
19
D)
17
19
E)
19
17
DNA 8

Çözüm
x lerin işareti farklı olduğundan, toplama işlemi yapaca-
ğız.
1 1 84
2 2 21
84 21 4
. .
. .
pay payda
pay payda
- ·
- ·
¦
`
¦
'
¦
· ⋅
Dinçer’in Denklem Yumuşatma Tekniği’nden,
41 – 13x = 13 ⋅ 4 = 52
⇒ 13x = –11
⇒ x ·
−11
13
buluruz.
Doğru Seçenek A


17 12
19 15
21
22
x
x
-
-
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A) −
51
25
B) –2 C)
41
12
D)
65
41
E)
65
51
YGS MATEMATİK 169
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
Hatırlatma
Ölçüsü x olan bir açının tümleyeni 90° – x, bütünleyeni
180° – x tir.
Şimdi de, basit bir eşitlik verelim ve çözüm için her iki tek-
niği kullanalım.
Böylece, aradaki farkı daha iyi görürüz.
x
x

-
·
3
3
7
8
İçler - Dışlar Tekniği
Dinçer’in Denklem
Yumuşatma Tekniği
x
x
x x
x

-
·
⇒ - · −
⇒ ·
3
3
7
8
7 21 8 24
45

- -

-
· 6 1
3
3
7
8
x
x
⇒ x – 3 = 7 ⋅ 6
⇒ x = 45
Şu andan itibaren, birinci dereceden denklemler için içler -
dışlar çarpımına güle güle diyebilirsiniz.
EŞİTSİZLİKLER

GİRİŞ
Gerçek sayılar konusunu işlerken eşitsizlik kavramını ve
özeliklerini ele almıştık.
Bu bölümde eşitsizlik ile ilgili bilgilerimizi pekiştirmek için
DNA ve Genetik Kopya çözeceğiz.
Önce aşağıdaki konuşmaları dikkatlice okuyalım. Ceylan,
Deniz, Umut ve Alp öğretmen “sayılar” üzerine konuşuyor-
larmış. Alp öğretmen “7 den küçük olan en büyük gerçek
sayı kaçtır?” diye sormuş. Umut: “6 dır.” diye cevaplandır-
mış. Alp öğretmen Ceylan ve Deniz’e dönerek “Katılıyor
musunuz?” diye sormuş.
Deniz: “Bence, 6,9 dur.”
Ceylan: “Bence, 6,99 dur.”
Umut: “Madem öyle, 6,999 dur.”
...
tartışma bu şekilde devam ederken
Ceylan: “Bence, 7 den küçük olan en büyük sayı yoktur!”
demiş.
Umut: “Öğretmenim, işin içinden çıkamadık. Yardım ede-
bilir misiniz?”
Alp öğretmen: “Ceylan doğru söylüyor. 7 den küçük olan
en büyük gerçek sayı yoktur. Kendi aranızda tartışmaya
devam ederek bunun neden böyle olduğunu keşfetmeye
çalışın.” demiş.
Alp öğretmen sorusunu “7 den küçük olan en büyük tam
sayı kaçtır?” şeklinde sorsaydı cevap “6” olurdu. Alp öğ-
retmen sorduğu soruyla eşitsizlik sorularında sıkça kulla-
nacağımız bir bilgiye dikkat çekmiş oldu.
x bir gerçek sayı olmak üzere, x ten küçük olan en
büyük gerçek sayı yoktur. Örneğin, “x ∈ R ve x < 7
ise x in alabileceği en büyük değer nedir?” sorusuna
verilecek cevap “x in alabileceği en büyük değer yok-
tur.” olacaktır.
Uyarı
Aşağıdaki örnekleri inceleyelim.
Soru Cevap
x ∈ R, x < 0 ise x in en büyük değeri kaçtır? Yoktur
x ∈ R, x <
7
2
ise x in en büyük değeri kaçtır?
Yoktur
x ∈ R, x > 2 ise x in en küçük değeri kaçtır? Yoktur
x ∈ Z, x < 10 ise x in en büyük değeri kaçtır? 9
x ∈ Z,
x <
7
2
ise x in en büyük değeri kaçtır? 3
x ∈ Z, x > 2 ise x in en küçük değeri kaçtır? 3
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 170
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
Aşağıdaki soru için iki farklı çözüm verilmiştir.
Sizce hangisi doğrudur?
“x bir gerçek sayı ve x < 5 olduğuna göre, 3x in alabileceği
en büyük tam sayı değeri kaçtır?”
I. Çözüm:
3x in en büyük değerini alması için, x e en büyük değerini
vermeliyiz. x < 5 olduğuna göre, x en çok 4 olabilir.
Buradan, 3x = 3 ⋅ 4 = 12 olur.
II. Çözüm:
x bir gerçek sayı olduğu için x < 5 eşitsizliğinde x e değer
veremeyiz. 3x i elde etmek için verilen eşitsizliğin iki tara-
fını da 3 ile çarpalım.
x < 5 ⇒ 3x < 15
3x in en büyük tam sayı değerini aradığımıza göre, cevap
14 olur.
Tabiki II. çözüm doğrudur. I. çözüm de yapılan hata x e
değer verilmesidir. x bir gerçek sayı olduğu için en büyük
değeri yoktur.
Artık DNA’larımıza geçebiliriz.
x ve y gerçek sayılardır.
–1 < x < 3 ve 3 < y < 10
olduğuna göre, 2x + 3y toplamının oluşturduğu
gerçek sayı aralığı aşağıdakilerden hangisidir?
A) (2, 33) B) (3, 13) C) (7, 36)
D) (6, 28) E) (6, 34)
DNA 9

Çözüm
x ve y gerçek sayılar olduğu için x ya da y ye en büyük ve
en küçük değer vermek gibi bir hataya düşmeyelim.
Verilen eşitsizliklerden yola çıkarak 2x + 3y ifadesini içe-
ren eşitsizliği bulalım.
Öncelikle 2 ile –1 < x < 3 eşitsizliğini; 3 ile 3 < y < 10 eşit-
sizliğini çarpalım.
2/ –1 < x < 3 ⇒ –2 < 2x < 6
3/ 3 < y < 10 ⇒ 9 < 3y < 30
9 + (–2) < 2x + 3y < 6 + 30
+ +
7 < 2x + 3y < 36 olup, istenen aralık (7, 36) dır.
Doğru Seçenek C

x ve y gerçek sayılar olmak üzere,
–3 < x < 5 ve –4 < y < 6
olduğuna göre, 3x + 2y toplamının alabileceği en bü-
yük tam sayı değeri kaçtır?
A) 28 B) 27

C) 26

D) 24 E) 22
x ve y tam sayılar olmak üzere,

–3 < x < 4 ve –5 < y < –1
olduğuna göre, x – y farkının alabileceği en büyük
tam sayı değeri kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
DNA 10
YGS MATEMATİK 171
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler

Çözüm
Soruda x ve y nin tam sayı olarak verildiğine dikkat ede-
lim. Yani x ve y ye en küçük ya da en büyük değerlerini
verebiliriz.
x – y farkının en büyük değerini alabilmesi için x e ala-
bileceği en büyük, y ye ise alabileceği en küçük değeri
vermeliyiz.
–3 < x < 4 olduğundan x in en büyük değeri 3,
–5 < y < –1 olduğundan y nin en küçük değeri –4
tür.
Buradan,
(x – y)
max
= 3 – (–4) = 7
olur.
Doğru Seçenek D

x ve y tam sayılar olmak üzere,
3 < x < 8 ve –2 < y < 8
olduğuna göre, 3x – 2y nin en küçük değeri kaçtır?
A) 1 B) 0

C) –1

D) –2 E) –3
Eşitsizliklerde taraf tarafa toplama yaparken, işaretler
aşağıdaki gibi olur.
... > ... ≥ ...
... > ... > ...
... > ... > ...
+
... ≤ ... < ...
... ≤ ... ≤ ...
... ≤ ... < ...
+
Ayrıca, eşitsizliklerde, taraf tarafa çıkarma, çarpma,
bölme işlemleri yapamazsınız.
Uyarı
x ve y gerçek sayılardır.
–2 ≤ x ≤ 5 ve –3 ≤ y < 4
olduğuna göre, x
2
– y
2
farkı kaç farklı tam sayı de-
ğeri alır?
A) 41 B) 40 C) 39 D) 38 E) 37
DNA 11

Çözüm
–2 ≤ x ≤ 5 aralığında, x = 0 da olabileceğinden 0 ≤ x
2
≤ 25
Benzer olarak, –3 ≤ y < 4 ⇒ 0 ≤ y
2
< 16 ⇒ –16 < –y
2
≤ 0
0 ≤ x
2
≤ 25
– 16 < –y
2
≤ 0
–16 < x
2
– y
2
≤ 25
+ + +
olur.
Böylece, x
2
– y
2
∈ {–15, –14, ..., 25} olup, x
2
– y
2
nin ala-
bileceği değerlerin sayısını, terim sayısı formülünden bu-
labiliriz.
Terim sayısı =
Son terim – İlk terim
Artış miktarı
25 – (–15)
1
+ 1 = + 1 = 41
Buna göre, x
2
– y
2
farkı 41 farklı değer alır.
Doğru Seçenek A
Hazine 2
a, b ve x tam sayı olmak üzere,
i) a ≤ x ≤ b ⇒ x, b – a + 1 tane değer alır.
ii)
a x b
a x b
x
< ≤
≤ <
¦
`
¦
'
¦
⇒ , b – a tane değer alır.
iii) a < x < b ⇒ x, b – a – 1 tane değer alır.
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 172
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03

x ve y gerçek sayılardır.
–5 < x < 3 ve –1 ≤ y < 3
olduğuna göre, y
2
+ x
2
toplamı kaç farklı tam sayı de-
ğeri alır?
A) 36 B) 35

C) 34

D) 33 E) 32
x ve y birer tam sayı olmak üzere,

–5 < x < 3 ve –1 ≤ y < 3
olduğuna göre, x
2
+ y
2
toplamı kaç farklı değer
alır?
A) 23 B) 20 C) 12 D) 11 E) 10
DNA 12

Çözüm
x ve y tam sayı olduğundan,
x ∈ {–4, –3, –2, –1, 0, 1, 2}
y ∈ {–1, 0, 1, 2} dir.
x
2
∈ {0, 1, 4, 9, 16}
y
2
∈ {0, 1, 4} olup,
x
2
+ y
2
∈ {0, 1, 2, 4, 5, 8, 9, 10, 13, 16, 17, 21}
değerlerini alabilir.
Doğru Seçenek C

a ve b birer tam sayı olmak üzere,
–1 ≤ a < 2 ve 2 ≤ b ≤ 4
olduğuna göre, a
2
+ b
2
toplamı kaç farklı değer alır?
A) 6 B) 7

C) 8

D) 9 E) 10

TANIM
Bir eşitsizliği sağlayan bütün değerlerin oluşturduğu kü-
meye, eşitsizliğin çözüm kümesi denir.

Not
x bir değişken ve a bir gerçek sayı olsun.
x > a eşitsizliğinin çözüm kümesi (a, ∞)
x ≥ a eşitsizliğinin çözüm kümesi [a, ∞)
x < a eşitsizliğinin çözüm kümesi (–∞, a)
x ≤ a eşitsizliğinin çözüm kümesi (–∞, a]
ile gösterilir.
x gerçek sayı olmak üzere,

− - ≤ - ≤ - 2 4 2
2
4 x x
x
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A)
0
2
3
,

¸

(
¸
(
B)
2
3
4 ,

¸

(
¸
(
C) [0, 4]
D)
4
9
2
,

¸

(
¸
(
E) [4, ∞)
DNA 13
YGS MATEMATİK 173
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler

Çözüm
− - ≤ - ≤ - ⇒ − - ≤ - - ≤ - 2 4 2
2
4 2 4 2 2
2
4 x x
x
x x ve x
x
–2x + 4 ≤ x + 2 ⇒ 4 – (+2) ≤ x – (–2x)
⇒ 4 – 2 ≤ x + 2x ⇒ 2 ≤ 3x ⇒
2
3
≤ x I ... ( )
x
x
x
x
- ≤ - ⇒ − ≤ − - 2
2
4
2
4 2 ( )
⇒ ≤ ⇒ ≤
x
x II
2
2 4 ... ( )
(I) ve (II) den
2
3
4 ≤ ≤ x bulunur ki, çözüm kümesi
2
3
4 ,

¸

(
¸
(

tür.
Doğru Seçenek B

x ve y gerçek sayılardır.

x x −
< <
- 1
2
2
1
2
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) (–∞, 5) B) (3, ∞)
C) (3, 5)

D) R
E) (–∞, 3) ∪ (5, ∞)
x bir gerçek sayıdır.

1
3
1
2
<
− x
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) (0, 5) B) (1, 6) C) (1, 5)
D) (2, 5) E) (2, 6)
DNA 14

Çözüm
x li ifade paydada değil de payda olursa, çözüme daha
kolay ulaşırız. x – 2 ifadesini paya atabilmemiz için
1
2 x −

yi ters çevirmeliyiz. Peki, verilen eşitsizlikte bunu yapma
hakkımız var mı? Elbette!
Çünkü,
1
3
1
2
<
− x
+ +
1
3
pozitif olduğundan
1
2 x −
de pozitiftir. Eşitsizliğin her
iki tarafı da aynı işaretli olduğundan,
1
3
1
2
3 2 5 <

⇒ > − ⇒ >
x
x x ... (1)
yazabiliriz. Ayrıca,
1
2 x −
pozitif olduğundan x – 2 de po-
zitiftir. Yani,
x – 2 > 0 ⇒ x > 2 ... (2)
(1) ve (2) den 2 < x < 5 buluruz.
İstenen çözüm kümesi (2, 5) aralığıdır.
Doğru Seçenek D

x bir gerçek sayıdır.

1
2
1
1
<
− x
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) (–∞, 3) B) (–3, 1) C) (0, 3)
D) (1, 3) E) (2, 5)
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 174
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
x, y ve z gerçek sayılardır.
x < y < z olmak üzere,

1
x
+
1
y
+
1
z
=
1
10
olduğuna göre, x in alabileceği değer aşağıdakiler-
den hangisi olabilir?
A) 33 B) 32 C) 31 D) 30 E) 29
DNA 15

Çözüm
x < y < z değil de x = y = z olsaydı, o zaman,
1
x
+
1
y
+
1
z
=
1
x
- - · · ⇒ ·
1 1 3 1
10
30
x x x
x
olurdu.
Oysa, x; y ve z den küçük olduğundan, 30 dan küçük bir
değer almalıdır.
Doğru Seçenek E

x < y < z olmak üzere,

1 2 3 1
5 x y z
- - ·
olduğuna göre, x in en büyük tam sayı değeri kaçtır?
A) 29 B) 30

C) 31

D) 32 E) 33
x ve y gerçek sayılardır.
–2 ≤ x ≤ 6
–12 ≤ y ≤ 3
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımının alabileceği kaç de-
ğişik tam sayı değeri vardır?
A) 24 B) 41 C) 84 D) 96 E) 97
DNA 16

Çözüm
− ⋅ − ·
− ⋅ · −
− ⋅ · −
⋅ ·
¦
`
¦
¦
¦
'
¦
¦
¦
2 12 24
2 3 6
12 6 72
6 3 18
( )
–72 en küçük
24 en büyük
–72 ≤ x ⋅ y ≤ 24
olup, x ⋅ y nin alabileceği tam sayı değerlerinin sayısı
24 – (–72) + 1 = 97
dir.
Doğru Seçenek E

x ve y gerçek sayılardır.
–3 < x < 2
–2 < y < 4
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımının alabileceği kaç deği-
şik tam sayı değeri vardır?
A) 16 B) 17

C) 18

D) 19 E) 20
YGS MATEMATİK 175
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
TEST - 1
1. 2 + x + 3(x – 1) = 7
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–2} B) {–1} C) {0} D) {1} E) {2}
2.
2 3
1
2
0 x x − -
¸
¸

¸
,
(
·
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A)

{ ¦
3
2
B)

{ ¦
1
2
C) {0}
D)
3
2
{ ¦
E)
5
2
{ ¦
3. 5x – 2 (1 + 3x) = 5
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–3} B) {–2} C) {–1} D) {2} E) {3}
4. 3x – [x + 2(x – 1)] = 5
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–1} B) {0} C) {1} D) ∅ E) R
5.
( ) ( ) x x
x
− - − - −
¸
¸

¸
,
(
· 3 2 4 2 3
3
2 0
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –1 B) −
1
2
C)
1
2

D) 1 E)
3
2
6. ax + b = 5x + 4
denkleminin x değişkenine bağlı çözüm kümesi
sonsuz elemanlı olduğuna göre, a + b toplamı
kaçtır?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 7 E) 9
7. 2x + 1 = a(x + 2) + b
denkleminin x değişkenine bağlı çözüm kümesi
boş küme olduğuna göre, b aşağıdakilerden han-
gisi olamaz?
A) –3 B) –1 C) 0 D) 1 E) 4
8. a
2
⋅ x + a + 1 = 9x + 4
denklemi x değişkenine bağlı birinci dereceden bir
denklemdir.
Bu denklemin çözüm kümesi boş küme olduğu-
na göre, a kaçtır?
A) –3 B) –1 C) 0 D) 1 E) 3
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 176
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
9. x – y = 15
x + y = 21
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 15 B) 16 C) 18 D) 19 E) 20
10. 3x + 2y = 6
4x + 5y = 8
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 2 B)
5
2
C)
10
3
D) 4 E)
30
7
11. 3x + 2y + 1 = 0
9x + ay + b = 0
denkleminin çözüm kümesi sonsuz elemanlı ol-
duğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
12. 2x – 5y + 1 = 0
6x + ay + b = 0
denklem sisteminin çözüm kümesi boş küme
olduğuna göre, b aşağıdakilerden hangisi ola-
maz?
A) –3 B) –1 C) 0 D) 1 E) 3
13.
7 13
7 13
17
30
x
x

-
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
43
7
B)
45
7
C)
47
7
D) 7 E)
55
7
14.
2009 1
2011 1
2007
2013
x
x

-
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
2007
2009
B)
2008
2009
C)
1
2
D) 1 E) 2
15. x + y + 2z = 12
x + 2y + z = 15
2x + y – 3z = 17
olduğuna göre, z kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
16. 2x – 3y = 17 ... (i)
3x + 5y = 29 ... (ii)
Bir öğrenciye yukarıdaki (i) ve (ii) denklemleri veri-
lip, x ile y yi ayrı ayrı hesaplamadan x + y toplamını
bulması istenmiştir. Bu öğrenci (ii) denklemini k sa-
yısıyla çarpıp (i) denklemi ile taraf tarafa topladıktan
sonra cevabı bulabilmiştir.
Buna göre, k kaçtır?
A) −
2
5
B) −
3
4
C) −
5
4
D)
2
5
E)
5
2
1. E 2. A 3. A 4. D 5. B 6. E 7. A 8. A 9. C 10. A 11. D 12. E 13. C 14. C 15. D 16. E
YGS MATEMATİK 177
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03 I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
TEST - 2
1. –1 ≤ x < 5
3 ≤ y < 9
olduğuna göre, 3x – 2y farkının alabileceği en bü-
yük tam sayı değeri kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
2. 2 ≤ x ≤ 3
1 ≤ y ≤ 4
olduğuna göre,
x + y
x y ⋅
ifadesinin alabileceği en
büyük değer kaçtır?
A)
3
2
B) 2 C)
5
2
D) 3 E)
10
3
3. 0 < a < b olmak üzere,

a b
a
c
-
·
4
olduğuna göre, c nin alabileceği en küçük tam
sayı değeri kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
4. x ⋅ y < 0 olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi
daima doğrudur?
A) x + y < 0 B) x + 2y > 0
C)
x y
x
-
< 0 D)
1 1
0
x y
- <
E)
x y
y

<
2
0
5. x ve y tam sayılar olmak üzere,
–6 ≤ x < 2
–3 < y < 6
olduğuna göre, 3x + 4y nin alabileceği en küçük
değer kaçtır?
A) –26 B) –25 C) –24 D) –23 E) –22
6. –3 < x ≤ 2
–2 < y < 1
olduğuna göre, x
2
+ y
2
toplamı aşağıdakilerden
hangisi olamaz?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 14
7. x – 17 < 2x + 1 < x + 17
olduğuna göre, x in alabileceği kaç değişik tam
sayı değeri vardır?
A) 29 B) 30 C) 31 D) 32 E) 33
8. x < 6 olduğuna göre, x in farklı üç değerinin top-
lamının alabileceği en büyük tam sayı değeri kaç-
tır?
A) 18 B) 17 C) 16 D) 15 E) 14
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
YGS MATEMATİK 178
I. Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler - Bölüm 03
9. 12 < x + y < 30
y = 2x – 3
olduğuna göre, x in alabileceği kaç değişik tam
sayı değeri vardır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
10. –3 < 2x + 1 < 5
olduğuna göre, 3x + 4 ün alabileceği kaç değişik
tam sayı değeri vardır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
11. 3x – 2 > 3x + 1
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) (–1, ∞) B) (1, ∞) C) (–∞, 1)
D) ∅ E) R
12. 4x + 6 > ax + b
eşitsizliği her x gerçek sayısı için sağlandığına
göre, b aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) –1 B) 1 C) 4 D) 5 E) 8
13. 4 < x
2
< 25
eşitsizliğini sağlayan kaç değişik x tam sayısı
vardır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
14. a
2
< a
eşitsizliğini aşağıdaki a değerlerinden hangisi
sağlar?
A) –2 B) −
1
2
C)
1
2
D) 1 E) 2
15. –1 < x < 2
olduğuna göre, x
2
– 6x ifadesinin alabileceği kaç
değişik tam sayı değeri vardır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
16. x < 3
olduğuna göre, x
3
– 3x
2
+ 3x ifadesinin alabilece-
ği en büyük tam sayı değeri kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 4 D) 8 E) 9
1. D 2. A 3. D 4. E 5. A 6. E 7. E 8. B 9. B 10. D 11. D 12. E 13. C 14. C 15. A 16. D
YGS MATEMATİK
MUTLAK DEĞER
179
MUTLAK DEĞER - BÖLÜM 04

TANIM

a
a a ise
a a ise
=

− <



;
;
0
0
Bir gerçek sayının mutlak değeri; sayı ekseni üzerinde,
kendisine karşı gelen noktanın, 0 başlangıç noktasına
olan uzaklığıdır.
|–2| = 2 |3| = 3
��
� ��
�� �� �� � � � � �
� ��
f x
f x f x ise
f x f x ise
( )
( ); ( )
( ); ( )
=

− <



0
0
Değişkene bağlı ifadenin mutlak değeri
ifade pozitif ise kendisine eşittir;
ifade 0 ise 0 dır;
ifade negatif ise ters işaretlisine eşittir.
x
x x
x
x x
− =
− >
=
− + <





2
2 2
0 2
2 2
;
;
;
için
için
için
Bir sayının mutlak değeri ile toplamsal tersinin mutlak
değeri eşittir.
Bir sayının mutlak değeri en az sıfır olmak üzere po-
zitiftir.
|a| = |–a| ≥ 0
|a – b| = |b – a|
Işık 1
3|x – 2| + 2|y – 3| = 0
olduğuna göre, x + y toplamı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 1

Çözüm
Mutlak değerli ifadelerin toplamı 0 ise, her biri ayrı ayrı 0
olmak zorundadır.
Eşitliğin sağlanması için;
|x – 2| = 0 ⇒ x – 2 = 0 ⇒ x = 2
|y – 3| = 0 ⇒ y – 3 = 0 ⇒ y = 3
olmalıdır.
x + y = 2 + 3 = 5
bulunur.
Doğru Seçenek D
|a + 2| + |b – 3| = 0
olduğuna göre, a – b farkı kaçtır?
A) –5 B) –2 C) –1 D) 1 E) 5
Mutlak değeri alınan ifade; mutlak değerinden küçük
veya eşit, mutlak değerinin ters işaretlisinden büyük
veya eşittir.
–|a| ≤ a ≤ |a|
a < 0 için; –|a| = a < |a|
–|–2| = –2 < |–2|
a > 0 için; –|a| < a = |a|
–|2| < 2 = |2|
Işık 2
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 180
Mutlak Değer- Bölüm 04
Çarpımın mutlak değeri, mutlak değerlerinin çarpımı-
na eşittir.
|a ⋅ b| = |a| ⋅ |b|
Işık 3
Bölümün mutlak değeri, mutlak değerlerinin bölümüne
eşittir.
a
b
a
b
=

(b ≠ 0)
Işık 4
Toplamın mutlak değeri, mutlak değerleri toplamından
küçük veya eşit, mutlak değerleri farkının mutlak de-
ğerinden büyük veya eşittir.
Üçgen eşitsizliği;
||a| – |b|| ≤ |a + b| ≤ |a| + |b|
.....................................................................................
Farkın mutlak değeri, mutlak değerleri farkından bü-
yük veya eşittir.
|a| – |b| ≤ |a – b|
a ve b aynı işaretli ise; |a + b| = |a| + |b|
a ve b ters işaretli ise; |a + b| < |a| + |b|
Işık 5
|x| = c ⇔ x = ±c
Denklemin kökleri; sayı ekseninde, başlangıç nokta-
sından uzaklığı c birim olan noktalardır.
� ��
�� �
� ��

� � ���� ��
Işık 6
|x| < c ⇔ –c < x < c
eşitsizliğinin çözüm kümesi; sayı ekseninde, başlangıç
noktasına olan uzaklığı c br den az olan noktalardır.
� ��
�� �
� ��

� � ���� ��
Işık 7
|x| > c ⇔ x < –c veya x > c
eşitsizliğinin çözüm kümesi; sayı ekseninde başlangıç
noktasına olan uzaklığı c br den fazla olan noktalardır.
� ��
�� � �
� � ���� ��� � ��� ���
� ��
Işık 8
|x – a| = b
denkleminin kökleri; sayı ekseninde, a dan uzaklığı b
birim olan noktalardır.
� ��

� �
� � ��






� ��


Işık 9
|x – 2| = 8
eşitliğini sağlayan x sayıları aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–6, 10} B) {–10, 6} C) {–8, 8}
D) {–6} E) {10}
DNA 2
YGS MATEMATİK 181
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer

Çözüm
|x – 2| = 8 ⇒ x – 2 =  8
⇒ x – 2 = 8 ⇒ x = 10 veya
x – 2 = –8 ⇒ x = –6
Ç = {–6, 10}
� ��

� ��
�� ��
Doğru Seçenek A
|x – a| = b
denkleminin çözüm kümesi Ç = {x
1
, x
2
} iken;
a
x x
=
+
1 2
2
ve x
1
ve x
2
için b
x x
=

2 1
2
Uyarı
|x + 5| = 4
eşitliğini sağlayan x sayıları aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) {–1, 9} B) {1, 9} C) {–1, –9}
D) {1, –9} E) {–5, 4}
x ∈ R, x <
1
2
olduğuna göre, 1 – |x – |1 – x|| ifadesinin eşiti aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 2 B) 2 + x C) 2 – x
D) x – 2 E) 2x
DNA 3

Çözüm
x <
1
2
için; 1 – x > 0 dır.
Tanım gereği,
|1 – x| = 1 – x
olur.
Yerine yazdığımızda,
1 – |x – |1 – x|| = 1 – |x – (1 – x)| = 1 – |x – 1 + x|
= 1 – |2x – 1|
bulunur.
x <
1
2
için; 2x – 1 < 0 dır.
|2x – 1| = –(2x – 1) = –2x + 1
olur.
Yerine yazdığımızda,
1 – |2x – 1| = 1 – (–2x + 1) = 1 + 2x – 1 = 2x
bulunur.
Doğru Seçenek E
x = –32
olduğuna göre, |||x| – x| – x| ifadesinin değeri kaçtır?
A) 0 B) 32 C) 64 D) 96 E) 128
|x – a| < b
eşitsizliğinin çözüm kümesi; sayı ekseninde a dan
uzaklığı b birimden az olan noktalardır.
–b < x – a < b
Işık 10
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 182
Mutlak Değer- Bölüm 04
|2x – 1| < 5
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) x < – 2 B) x > 3
C) –2 < x < 3 D) x < –2 veya x > 3
E) ∅
DNA 4

Çözüm
IŞIK 7’den;
|2x – 1| < 5 ⇒ –5 < 2x – 1 < 5
⇒ –4 < 2x < 6
⇒ –2 < x < 3
bulunur.
Doğru Seçenek C
|x + 2| < 7
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) x < –9 B) x > 5
C) –9 < x < 5 D) x < –9 veya x > 5
E) R
|x – a| > b
eşitsizliğinin çözüm kümesi; sayı ekseninde a dan
uzaklığı b birimden fazla olan noktalardır.
x – a > b veya x – a < –b
Işık 11
|x + 1| ≥ 3
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) (–∞, –4] B) [2, +∞)
C) [–4, 2] D) (–∞, –4] ∪ [2, +∞)
E) ∅
DNA 5

Çözüm
IŞIK 11’den;
|x + 1| ≥ 3 ⇒ x + 1 ≤ –3 veya x + 1 ≥ 3
x + 1 ≤ –3 ⇒ x ≤ –4 veya x + 1 ≥ 3 ⇒ x ≥ 2
olmalıdır.
Bulunan x değerleri,
(–∞, –4] ∪ [2, +∞)
aralığının elemanlarıdır.
Doğru Seçenek D
|2x + 5| > 9
eşitsizliğini sağlamayan kaç değişik x tam sayısı var-
dır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
YGS MATEMATİK 183
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer
|||x – 1| – 2| – 3| = 1
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–5, –3} B) {1, 5, 7}
C) {–1, 1, 5, 7} D) {–5, –3, –1, 5, 7}
E) {–5, –3, 1, 5, 7}
DNA 6

Çözüm
İç içe mutlak değer bulunduran ifadelerde en dıştaki mut-
lak değerden başlayarak, sırası ile diğerlerine geçilir.
|||x – 1| – 2|–3| = 1 ise
||x – 1| – 2| – 3 = 1 veya ||x – 1| – 2| – 3 = –1
||x – 1| – 2| – 3 = 1 alındığında;
||x – 1| – 2| = 4 ise
|x – 1| – 2 = 4 veya |x – 1| – 2 = –4
|x – 1| – 2 = 4 alındığında;
|x – 1| = 6 ise
x – 1 = 6 veya x – 1 = –6
bulunur.
x – 1 = 6 ⇒ x = 7
x – 1 = –6 ⇒ x = –5
olur.
|x – 1| – 2 = –4 alındığında;
|x – 1| = –2 bulunur ki, (!)
mutlak değer pozitif veya en az 0 olacağından mutlak de-
ğeri –2 olan bir sayı bulunamaz.
Eşitliği sağlayan bir x sayısı yoktur.
||x – 1| – 2| – 3 = –1 alındığında;
||x – 1| – 2| = 2 ise
|x – 1| – 2 = 2 veya |x – 1| – 2 = –2
|x – 1| – 2 = 2 alındığında;
|x – 1| = 4 ise
x – 1 = 4 veya x – 1 = –4
bulunur.
x – 1 = 4 ⇒ x = 5
x – 1 = –4 ⇒ x = –3
olur.
|x – 1| – 2 = –2 alındığında;
|x – 1| = 0 ise
x – 1 = 0 ⇒ x = 1
bulunur.
Bulunan x değerleri, çözüm kümesinin elemanlarıdır.
Ç = {–5, –3, 1, 5, 7}
olur.
Doğru Seçenek E
||x – 2| – 2| = 2
denkleminin çözüm kümesi kaç elemanlıdır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
A = |x – 3| + |x – 7|
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 7
DNA 7
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 184
Mutlak Değer- Bölüm 04

Çözüm
x < 3 için;
x – 3 < 0 ve |x – 3| = –(x – 3) = –x + 3
x – 7 < 0 ve |x – 7| = –(x – 7) = –x + 7
dir.
A = |x – 3| + |x – 7| = (–x + 3) + (–x + 7) = –2x + 10
olur.
3 ≤ x < 7 için;
x – 3 ≥ 0 ve |x – 3| = x – 3
x – 7 < 0 ve |x – 7| = –x + 7 dir.
A = |x – 3| + |x – 7| = (x – 3) + (–x + 7) = 4
olur.
x e verilecek değerler için, A nın alabileceği en küçük de-
ğer 4 tür.
A = |x – a| + |x – b|
ifadesi, a < x < b değerleri için sabit bir değer alır. Bu
değer A nın alabileceği en küçük değerdir.
Işık 12
x – 3 = 0 ⇒ x = 3 ve
x – 7 = 0 ⇒ x = 7
3 < x < 7 için A = 4
tür.
Doğru Seçenek C
A = |x + 1| + |x – 3|
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
K = |x – 1| – |x – 5|
ifadesinin alabileceği tam sayı değerleri kaç tane-
dir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 8

Çözüm
x < 1 için,
x – 1 < 0 ve |x – 1| = –x + 1
x – 5 < 0 ve |x – 5| = –x + 5
tir.
K = |x – 1| – |x – 5| = (–x + 1) – (–x + 5) = –4
olur.
1 ≤ x < 5 için;
x – 1 > 0 ve |x – 1| = x – 1
x – 5 < 0 ve |x – 5| = –x + 5
tir.
K = |x – 1| – |x – 5| = (x – 1) – (–x + 5) = 2x – 6
olur.
x ≥ 5 için;
x – 1 > 0 ve |x – 1| = x – 1
x – 5 ≥ 0 ve |x – 5| = x – 5
tir.
K = |x – 1| – |x – 5| = (x – 1) – (x – 5) = 4
olur.
x e verilecek değerler için, K nin alabileceği en küçük de-
ğer –4, en büyük değer 4 tür.
–4 ≤ K ≤ 4 olduğundan, K nın alabileceği tam sayı değer-
leri,
–4, –3, –2, –1, 0, 1, 2, 3 ve 4
olmak üzere 9 tanedir.
Doğru Seçenek E
YGS MATEMATİK 185
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer
B = |x – 2| – |x + 3|
ifadesinin alabileceği tam sayı değerlerinden biri aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) –6 B) –2 C) 6 D) 7 E) 8
N = |x – a| + |x – b| + |x – c|
ifadesi, a < b < c olmak üzere x = b için en küçük
değerini alır.
Işık 13
0 < a < 10 için,
|x – a| + |x – 10| + |x – a – 10|
ifadesinin en küçük değeri kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 5 D) 8 E) 10
DNA 9

Çözüm
x – a = 0 ⇒ x = a
x – 10 = 0 ⇒ x = 10
x – a – 10 = 0 ⇒ x = a + 10
a < 10 < a + 10
olduğundan verilen ifade x = 10 için en küçük değeri alır.
|10 – a| + |10 – 10| + |10 – a – 10| = 10 – a + 0 + a = 10
bulunur.
Doğru Seçenek E
|x + 10| + |x + 9| + ... + |x| + ... + |x – 9| + |x – 10|
toplamının en küçük değeri kaçtır?
A) 0 B) 10 C) 50 D) 100 E) 110
|2x + 1| < 5 ve 2 < |y + 3| < 5
olduğuna göre, x
2
+ y
2
toplamının en büyük tam
sayı değeri kaçtır?
A) 64 B) 67 C) 69 D) 72 E) 73
DNA 10

Çözüm
|2x + 1| < 5 ⇒ –5 < 2x + 1 < 5
⇒ –3 < x < 2 ⇒ 0 ≤ x
2
< 9 ve
2 < |y + 3| < 5 ⇒ 2 < y + 3 < 5 veya 2 < –y – 3 < 5
2 < y + 3 < 5 ⇒ –1 < y < 2 ⇒ 0 ≤ y
2
< 4 veya
2 < –y – 3 < 5 ⇒ –8 < y < –5 ⇒ 25 < y
2
< 64
Bulunan eşitsizliklerden;
x
2
+ y
2
< 64 + 9 = 73
olur.
x
2
+ y
2
toplamının en büyük tam sayı değeri 72 dir.
Doğru Seçenek D
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 186
Mutlak Değer- Bölüm 04
|a – 10| < 2
|b – 6| < 1
iken a – b farkının alabileceği en büyük ve en küçük
tam sayı değerlerin toplamı kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 10
x ve y sıfırdan farklı sayılar olmak üzere,

x
x
y
y
+
toplamının alabileceği kaç farklı değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 11

Çözüm
Mutlak değer tanımından;
|x| = x ve |y| = y
dir.
Bu değerler toplamda yerlerine yazılırsa toplam;
x
x
y
y
x
x
y
y
x
x
y
y
x
x
y
y
x
x
y
y
x
x
y
y
+ = + = + =
+ =

+

= − + − = −
+ =

+ = − +
1 1 2
1 1 2
1 1
( )
==
+ = +

= + − =
0
1 1 0
x
x
y
y
x
x
y
y
( )
İstenen toplam –2, 0 ve 2 olmak üzere üç farklı değer
alır.
Doğru Seçenek C
a, b, c sıfırdan farklı sayılar iken,

a
a
b
b
c
c
+ +
toplamının alabileceği kaç farklı değer vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

x x
2
= −
eşitliğini sağlayan x gerçek sayıları için, aşağıda-
kilerden hangisi doğrudur?
A) x > 0 B) x ≥ 0 C) x < 0
D) x ≤ 0 E) x = 1
DNA 12

Çözüm
x x
2
= −
olduğundan,
x x x
2
= = −
ve |x| = –x
bulunur.
Mutlak değer tanımından,
|x| = –x ⇒ x < 0 veya x = 0
dır.
Kısaca, x ≤ 0 dır.
Doğru Seçenek D
YGS MATEMATİK 187
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer
x + |x| = 0
olduğuna göre, x gerçek sayıları için aşağıdakilerden
hangisi doğrudur?
A) x > 0 B) x ≥ 0 C) x < 0
D) x ≤ 0 E) x = 1

x y
x y
+
+
kesrinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) –1 B) −
1
2
C) 0 D)
1
2
E) 1
DNA 13

Çözüm
Kesrin en büyük değeri alması için;
|x + y| nin en büyük,
|x| + |y| nin en küçük
olması gerekir.
Üçgen eşitsizliğinden;
|a + b| ≤ |a| + |b|
dir.
|x + y| nin en büyük, |x| + |y| nin en küçük olması demek,
|x + y| = |x| + |y|
olması demektir.
Bu durumda;
x y
x y
+
+
= 1

olur.
Doğru Seçenek E
|x + y| = |x| + |y|
olduğuna göre, x ve y sayıları için aşağıdakilerden
hangisi kesinlikle doğrudur?
A) x ⋅ y < 0 B) x ⋅ y ≤ 0 C) x ⋅ y > 0
D) x ⋅ y ≥ 0 E) x + y < 0
|2x – 1| = |4x + 3|
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A)
− −
{ }
2
1
3
,
B)

{ }
1
3
2 ,
C)
1
3
2 ,
{ }

D)

{ }
2
1
3
,
E) {2}
DNA 14

Çözüm
Mutlak değer içindeki ifadelerin ikisini de aynı işaretli dü-
şündüğümüzde;
|2x – 1| = |4x + 3| ⇒ 2x – 1 = 4x + 3
⇒ 2x = –4 ⇒ x = –2
Mutlak değer içindeki ifadelerin ters işaretli olduğu düşü-
nüldüğünde de;
|2x – 1| = |4x + 3| ⇒ 2x – 1 = –4x – 3
⇒ 6x = –2 ⇒ x =
1
3
−−
olur.
Ç = − −
{ }
2
1
3
,
bulunur.
Doğru Seçenek A
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 188
Mutlak Değer- Bölüm 04
|x + 3| = 2|x – 3|
denkleminin kökler çarpımı kaçtır?
A) 1 B) 6 C) 9 D) 10 E) 12
|5 – |x|| > 3
eşitsizliğini sağlamayan kaç değişik x tam sayısı
vardır?
A) 7 B) 10 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 15

Çözüm
Önce eşitsizliği sağlayan sayıları bulalım.
|5 – |x|| > 3 ⇒ 5 – |x| > 3 veya 5 – |x| < –3
5 – |x| > 3 ⇒ |x| < 2 ⇒ –2 < x < 2
5 – |x| < –3 ⇒ |x| > 8 ⇒ x > 8 veya x < –8
Bu sayılar dışında kalan tam sayılar;
–8 ≤ x ≤ –2 ve 2 ≤ x ≤ 8
dir.
Bu aralıklarda ise 14 tane tam sayı vardır.
Doğru Seçenek C
||x| – 4| = 4 – |x|
olduğuna göre, |x – 4| – |x – 5| ifadesinin değeri kaç-
tır?
A) –4 B) –1 C) 0 D) 1 E) 4
–12 ≤ x ≤ 10
eşitsizliğinin mutlak değerli ifadesi nedir?
A) |x – 11| ≤ 11 B) |x – 1| ≤ 9
C) |x + 1| ≤ 11 D) |x| ≤ 12
E) |x| ≤ 10
DNA 16

Çözüm
|x – a| ≤ b ifadesini açalım.
–b ≤ x – a ≤ b ⇒ a – b ≤ x ≤ b + a olup,
verilen eşitsizlikte,
a + b = 10
a – b = –12 dir.
2a = –2 ⇒ a = –1
+ +
ve b = 11 olur ki, aranan eşitsizlik |x – (–1)| ≤ 11, yani
|x + 1| ≤ 11 dir.
Doğru Seçenek C
–10 < x < 14
eşitsizliğinin mutlak değerli ifadesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) |x – 2| ≤ 12 B) |x – 2| < 12
C) |x + 2| < 10

D) |x + 2| < 16
E) |x – 2| < 10
YGS MATEMATİK 189
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer
TEST - 1
1. x < y < 0 olmak üzere,

1 1 1 1
x y x y
+ − −
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0 B) −
2
x
C)
2
x
D)

2
y
E)
2
y
2. x ve y sıfırdan farklı gerçek sayılar olmak üzere,

x
x
y
y
− = 2
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi doğru-
dur?
A) x < y < 0 B) y < x < 0 C) x < 0 < y
D) y < 0 < x E) 0 < x < y
3.
x
x
≤ 1
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) Z

B) Z
+
C) Z
D) R – {0} E) R
4. x ve y pozitif tam sayılardır.
x > y ve |y – x| + |y – 1| = 5
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
5.
x y > 0 ve
1
x
>
1
y

olmak üzere,
|x – y| + x + y
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0 B) –2x C) 2x D) –2y E) 2y
6. x ∈ R
+
olmak üzere,

x x + | |
2
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0 B)
1
2
C) –x D) x E) 1
7. x ∈ R

olmak üzere,
x ⋅ |x|
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 0 B) 2x C) –2x D) x
2
E) –x
2
8. |x – 2| < 3 olduğuna göre,
|2x + 3| + |x – 6| + x – 2 = A
ifadesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) –3 < A < 3 B) –1 < A < 5
C) − < < − 6
3
2
A D) 3 < A < 4
E) 5 < A < 17
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 190
Mutlak Değer- Bölüm 04
9. 1 ≤ |x| < 5
eşitsizliğini sağlayan kaç değişik x tam sayısı
vardır?
A) 4 B) 5 C) 8 D) 9 E) 10
10. |x| + |x – 1| + |x – 2| = 3
denkleminin kökler çarpımı kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 6
11. x + 2 = y
olduğuna göre, |x – y| + |y – x| ifadesinin değeri
kaçtır?
A) –4 B) –2 C) 0 D) 2 E) 4
12. |1 – x| = 7
eşitliğini sağlayan x sayılarının toplamı kaçtır?
A) –2 B) 0 C) 2 D) 4 E) 6
13.
2 5
4
0
2
x
x

+
<
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) ∅ B) x <
5
2
C) x >
5
2
D) x < 0 E) R
14. |1 – 2x| > 9
eşitsizliğinin çözüm kümesi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) (–∞, –4] B) [5, +∞) C) [–4, 5]
D) (–∞, –4) ∪ (5, +∞) E) R
15. |3x – 5| < 10
eşitsizliğini sağlayan kaç değişik x tam sayısı
vardır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
16. |2009x – 2010| = 2011
eşitliğini sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?
A)
2010
2009
B)
2009
2010
C)
4020
2009

D)
2011
2009
E)
4022
2009
1. B 2. D 3. D 4. A 5. E 6. D 7. E 8. E 9. C 10. A 11. E 12. C 13. A 14. D 15. B 16. C
YGS MATEMATİK 191
Mutlak Değer - Bölüm 04 Mutlak Değer
TEST - 2
1. –5 < x < 3 ise
|x – 3| + |x + 5| – 4
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
2. 2 ≤ x ≤ 4
eşitsizliğinin mutlak değerli ifadesi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) |x – 3| ≤ 1 B) |x – 3| ≤ 2
C) |x – 2| ≤ 1 D) |x – 4| ≤ 4
E) |x – 2| ≤ 2
3. x < 0 olduğuna göre,

| | | | x x
x

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) –3 B) –2 C) 1 D) 0 E) 2
4. |x – 2| ≤ 3
y + x = 5
olduğuna göre, y nin alabileceği tam sayı değer-
lerinin toplamı kaçtır?
A) 10 B) 14 C) 15 D) 19 E) 21
5. ||x| – 2| ≤ 4
eşitsizliğinin çözüm aralığı aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) [–6, 6] B) [–2, 2]
C) [–6, –2] ∪ [2, 6] D) [–2, 6]
E) [–6, 2]
6.
1
3
1
2
1
2


=
| | x

denkleminde x in alabileceği değerler toplamı
kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
7. x < |x| ve |y| = y olmak üzere, aşağıdakilerden
hangisi ya da hangileri daima doğrudur?
I. x ⋅ y ≥ 0
II.
y
x
≤ 0
III. x – y < 0
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) II ve III E) Hiçbiri
8.
x
x
+

=
2
3
1
x + y ≤ 3
olduğuna göre, y aşağıdaki değerlerden hangisi-
ni alabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Mutlak Değer
YGS MATEMATİK 192
Mutlak Değer- Bölüm 04
9. x – |x| = 0
eşitliğini sağlayan x değerlerinin oluşturduğu
küme aşağıdakilerden hangisidir?
A) [–1, 0] B) [0, 1] C) [–1, 1]
D) (– ∞, 0] E) [0, ∞)
10. |12 – 4x| + |x – 3| = 26
eşitliğini sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?
A) –6 B) –3 C) 0 D) 3 E) 6
11. |x – 2| + |8 – x|
toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
12.
12
1 2 3 | | | | | | x x x − + − + −
ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) 12 B) 6 C) 4 D) 3 E) 2
13. |x – 3| = x – 3
|5 – y| = y – 5
olduğuna göre, x + y toplamının alabileceği en
küçük değer kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
14. x + |x| = 8
olduğuna göre, x
2
+ |x| kaçtır?
A) 12 B) 18 C) 20 D) 24 E) 30
15. x, y, z sıfırdan farklı gerçek sayılardır.
|x|
|y|
= |y|
|z|
= |z|
|x|
olduğuna göre,
x y
z
++
ifadesinin alabileceği en
büyük değer kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
16. ||x| – 1| = x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –1 B) −
1
2
C) 0 D)
1
2
E) 1
1. E 2. A 3. B 4. E 5. A 6. D 7. D 8. A 9. E 10. E 11. C 12. B 13. A 14. C 15. B 16. D
YGS MATEMATİK
ÇARPANLARA AYIRMA
193
ÇARPANLARA AYIRMA- BÖLÜM 05

TANIM
İçindeki değişkenlerin her değeri için doğru olan eşitliklere
özdeşlik denir.

TANIM
n, sayma sayısı olmak üzere, n. dereceden bir ifadeyi,
daha küçük dereceden iki veya daha fazla ifadenin çarpı-
mı şeklinde yazma işlemine çarpanlara ayırma denir.
a(b + c) = ab + ac
Işık 1
8x
4
– 4x
3
+ 10x
2
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 4x
2
B) 4x
2
+ 2x + 5
C) 4x
2
– 2x + 5 D) 4x
2
– 2x – 5
E) 40x
3
DNA 1

Çözüm
Terimlerin tümünün OBEB ini bulalım ve ortak çarpanı
(OBEB) parantez dışına, diğerlerini parantez içine yaza-
lım.
8x
4
– 4x
3
+ 10x
2
= 2x
2
⋅ 4x
2
– 2x
2
⋅ 2x + 2x
2
⋅ 5
= 2x
2
⋅ (4x
2
– 2x + 5)
Bu çözüm yöntemine, ortak çarpan parantezine alma
yöntemi denir.
Doğru Seçenek C
3x
6
– 6x
2
+ 3x
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) 3x
2
B) 3x
6
C) x
5
+ 2x + 1 D) x
5
– 2x + 1
E) x
5
+ 2x – 1
9x
2
(2x + 7) – 12x(2x + 7)
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 3x – 4 B) 2x – 7 C) 3x + 4
D) 3x
2
E) 2x + 3
DNA 2

Çözüm
9x
2
(2x + 7) – 12x(2x +7) = 3x ⋅ 3x(2x + 7) – 4 ⋅ 3x(2x + 7)
= 3x(2x + 7)(3x – 4)
Doğru Seçenek A
x
3
y
2
+ 3x
4
y + 5x
5
y
3
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x
3
y
2
B) x
2
y
3
C) y + 3x + 5x
2
y
2
D) y – 3x + 5x
2
y
2
E) y + 3x – 5x
2
y
2
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 194
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
a
3
– a
2
+ a – 1
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) a + 1 B) a – 1 C) a
2
– 1
D) a
3
– 1 E) a
2
DNA 3

Çözüm
Terimlerin tümünde ortak çarpan yoksa, terimler gruplan-
dırılarak ortak çarpan aranır.
a
3
– a
2
+ a – 1 = (a
3
– a
2
) + (a – 1)
= (a
2
⋅ a – a
2
⋅ 1) + (a – 1)
= a
2
(a – 1) + (a – 1)
= (a – 1)(a
2
+ 1)
Doğru Seçenek B
3x
3
– 2x
2
+ 12x – 8
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x – 2 B) x + 2 C) x
2
+ 4
D) 3x + 2 E) 2x – 3
x
5
– 3x
3
– 2x
2
+ 6
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) x
2
– 2 B) x
3
– 3 C) x
2
+ 3
D) x
3
+ 2 E) x
2
– 3
DNA 4

Çözüm
x
5
– 3x
3
– 2x
2
+ 6 = (x
5
– 3x
3
) – (2x
2
– 6)
= (x
3
⋅ x
2
– 3x
3
) – (2x
2
– 2 ⋅ 3)
= x
3
(x
2
– 3) – 2(x
2
– 3) = (x
2
– 3)(x
3
– 2)
Doğru Seçenek E
x
3
+ 6x
2
– 3x – 18
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x – 6 B) x + 6 C) x
2
+ 3
D) x + 3 E) x
2
– 6
a
2
– b
2
= (a + b)(a – b)
Işık 2
YGS MATEMATİK 195
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
25x
2
– 9
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 25x – 3 B) 25x + 3 C) 5x + 9
D) 5x – 9 E) 5x – 3
DNA 5

Çözüm
25x
2
– 9 = (5x)
2
– 3
2
= (5x + 3)(5x – 3)
Doğru Seçenek E
a
2
– 16
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) a – 8 B) a + 8 C) a – 4
D) a + 16 E) a + 2
a
4
– 16
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) a – 8 B) a + 8 C) a – 4
D) a + 16 E) a + 2
DNA 6

Çözüm
a
4
– 16 = (a
2
)
2
– 4
2
= (a
2
– 4)(a
2
+ 4)
= (a
2
– 2
2
)(a
2
+ 4)
= (a – 2)(a + 2)(a
2
+ 4)
Doğru Seçenek E
x
4
– 81
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x – 9 B) x + 9 C) x – 3
D) x
2
+ 3 E) x
2
– 3
(a – b)
2
= (a – b)(a – b) = a
2
– 2ab + b
2
(a + b)
2
= (a + b)(a + b) = a
2
+ 2ab + b
2
Işık 3
x
2
– 20x + 100
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (x – 4)(x – 25) B) (x – 5)
2

C) (x + 5)
2
D) (x – 10)
2

E) (x + 10)
2
DNA 7
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 196
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05

Çözüm
x
2
– 20x + 100 = x
2
– 2 ⋅ x ⋅ 10 + 10
2
= (x – 10)
2
Doğru Seçenek D
Tam kare ifadelerde; ilk ve son terim birer tam kare,
ortadaki terim bunların çarpımlarının iki katıdır.
Uyarı
a
2
– 6a + 9
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (a + 3)
2
B) (a – 3)
2
C) (3a + 1)
2

D) (3a – 1)
2
E) 2(a – 3)
4m
2
+ 12mn + 9n
2
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2(2m + 3n) B) (2m + 3n)
2
C) (2m – 3n)
2
D) (2n – 3m)
2

E) (2n + 3m)
2
DNA 8

Çözüm
4m
2
+ 12mn + 9n
2
= (2m)
2
+ 2 ⋅ 2m ⋅ 3n + (3n)
2
= (2m + 3n)
2
Doğru Seçenek B
25x
2
– 30xy + 9y
2
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2(5x – 3y) B) (5x + 3y)
2
C) (5x – 3y)
2

D) (3x – 5y)
2
E) (3x + 5y)
2
4
27
+ 4
1000
+ 4
n
ifadesini tam kare yapan en büyük n değeri kaç-
tır?
A) 514 B) 986 C)1000
D) 1972 E) 2000
DNA 9

Çözüm
4 sayısını 2
2
şeklinde alıp verilen ifadede yerine yazdığı-
mızda;
4
27
+ 4
1000
+ 4
n
= (2
2
)
27
+ (2
2
)
1000
+ (2
2
)
n
= 2
54
+ 2
2000
+ 2
2n

olur.
İki tane terimin tam kare, üçüncü terimin de diğer ikisinin
çarpımının iki katı olması gerekir.
2
54
= (2
27
)
2
2
2000
= (2
1000
)
2
olarak alındığında;
2
54
+ 2
2000
+ 2
2n
= (2
27
)
2
+ 2 ⋅ (2
27
) ⋅ (2
1000
) + (2
1000
)
2
= 2
54
+ 2
1028
+ 2
2000

bulunur.
2
54
+ 2
2000
+ 2
2n
= (2
27
+ 2
1000
)
2
= 2
54
+ 2
1028
+ 2
2000
YGS MATEMATİK 197
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
Bu durumda;
2n = 1028 ve n = 514
olur.
Veya;
2
54
= (2
27
)
2
2
2n
= (2
n
)
2
olarak alındığında;
2
54
+ 2
2000
+ 2
2n
= (2
27
+ 2
n
)
2
= 5
54
+ 2
28+n
+ 2
2n
Bu durumda,
28 + n = 2000 ve n = 1972
olur.
Bulunan n değerlerinin en büyüğü,
n = 1972
dir.
Doğru Seçenek D
2
11
+ 2
8
+ 2
n
ifadesi bir tam kare olduğuna göre, n kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
x
2
+ 8x + k = (x + m)
2
olduğuna göre, k + m toplamı kaçtır?
A) 16 B) 18 C) 20 D) 22 E) 24
DNA 10

Çözüm
(x + m)
2
= x
2
+ 2mx + m
2
= x
2
+ 8x + k
2m = 8 ⇒ m = 4
m
2
= k ⇒ 4
2
= k ⇒ k = 16
k + m = 16 + 4 = 20
dir.
Doğru Seçenek C
(x – r)
2
= x
2
– 6x + p
olduğuna göre, r + p toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 15

a
a
+

=
1
1
6
olduğuna göre, (a 1)
1
(a 1)
2
2
−− ++
−−
ifadesinin değe-
ri kaçtır?
A) 23 B) 25 C) 27 D) 34 E) 36
DNA 11

Çözüm
İstenen ifadenin terimleri (a – 1) türünden olduğundan, biz
de verilen ifadeyi a – 1 türünden yazmalıyız.
Bunun için eşitliğin her iki tarafından 1 çıkaralım:
a
a
− +

= 1
1
1
5
olur.
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 198
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
Her iki tarafın karesini aldığımızda;
a
a a
a
a
a
a

− −

+






=
+ ⋅ + =
+ +



1
1 1
1
1
1
1
1
1
1
1
5
2 25
2
2
2
2
2
2
( ) ( )
( )
( )
(aa
a
a


=
+ = −
1
1
1
25
23 1
2
2
2
)
( )
( )
bulunur.
Doğru Seçenek A

x
x
+ +
+
= 1
5
3
5
olduğuna göre, x +6x +9 +
25
(x +3)
2
2
ifadesinin değeri
kaçtır?
A) 21 B) 27 C) 39 D) 47 E) 49
A = x
2
– 6x + 11
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 3 D) 6 E) 11
DNA 12

Çözüm
Verilen ifadeyi tam kareli bir toplam şekline getirelim.
A = x
2
– 6x + 11 = x
2
– 6x + 9 + 2
A = (x – 3)
2
+ 2

Not
Tam kare bir ifadenin alabileceği en küçük değer
0 dır.
(x – 3)
2
= 0 ⇒ x = 3
olduğunda;
A = (x – 3)
2
+ 2
ifadesi en küçük değeri alır.
A
min
= 2
dir.
Doğru Seçenek B
K = x
2
+ 8x – 2
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –18 B) –16 C) –2 D) 0 E) 4
A = –x
2
+ 6x + 5
ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 12 E) 14
DNA 13
YGS MATEMATİK 199
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma

Çözüm
A = –x
2
+ 6x +5
= –(x
2
– 6x – 5)
= –(x
2
– 6x + 9 – 14)
= –[(x – 3)
2
– 14]
= 14 – (x – 3)
2
(x – 3)
2
= 0 ⇒ x = 3
olduğunda A = 14 – (x – 3)
2
ifadesi en büyük değerini
alır.
x = 3 için A = 14 olacağı zaten aşikârdır.
Doğru Seçenek E
B = –x
2
+ 10x + 5
ifadesinin alabileceği en büyük değer kaçtır?
A) 5 B) 10 C) 15 D) 25 E) 30
A = (x – 3)
2
+ (x + 5)
2
toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –5 B) –1 C) 3 D) 32 E) 64
DNA 14

Çözüm
(x – a)
2
+ (x – b)
2
toplamı,
x
a b
=
+
2
için en küçük değerini alır.
x – 3 = 0 ⇒ x = 3
x + 5 = 0 ⇒ x = – 5
x =
− +
= −
5 3
2
1 için A en küçük değerini alır.
A
min
= (x – 3)
2
+ (x + 5)
2
= (–1 – 3)
2
+ (–1 + 5)
2

= (–4)
2
+ 4
2
= 16 + 6 = 32
Doğru Seçenek D
B = (x + 2)
2
+ (x – 6)
2
toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –2 B) 6 C) 16 D) 32 E) 64
A = x
2
+ y
2
+ 2x – 2y + 3
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –1 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 15

Çözüm
Verilen ifadeyi tam kareli bir toplam şekline getirelim.
A = x
2
+ y
2
+ 2x – 2y + 3
= x
2
+ 2x + 1 + y
2
– 2y + 1 + 1
= (x + 1)
2
+ (y – 1)
2
+ 1
x = –1 ve y = 1 için A = 1 olur.
Doğru Seçenek B
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 200
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
A = x
2
+ y
2
– 4x + 6y + 9
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) –4 B) –3 C) 2 D) 6 E) 9
x
2
+ y
2
+ 2x – 8y + 17 = 0
eşitliğini sağlayan (x, y) tam sayı ikilisi için x + y
toplamı kaçtır?
A) –1 B) 3 C) 4 D) 7 E) 17
DNA 16

Çözüm
İfadeyi tam kareli toplam şekline getirelim.
x
2
+ y
2
+ 2x – 8y + 17 = x
2
+ 2x + 1 + y
2
– 8y + 16
= (x + 1)
2
+ (y – 4)
2
= 0
Tam kare ifadelerin toplamının 0 olması için ifadelerin her-
birinin ayrı ayrı sıfır olması gerektiğinden,
x + 1 = 0 ⇒ x = –1
y – 4 = 0 ⇒ y = 4
x + y = – 1 + 4 = 3
bulunur.
Doğru Seçenek B
x
2
+ y
2
– 2x + 6y + 10 = 0
eşitliğini sağlayan (x, y) tam sayı ikilisi için x + y top-
lamı kaçtır?
A) –3 B) –2 C) –1 D) 0 E) 2
(x + a)(x + b) = x
2
+ (a + b)x + ab
Işık 4
x
2
+ 6x + 8
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) x – 9 B) x – 4 C) x – 2
D) x + 8 E) x + 4
DNA 17

Çözüm
(x + a)(x + b) = x
2
+ (a + b)x + ab
ifadesinde; sabit terim iki sayının çarpımı ve
x in katsayısı, o iki sayının toplamıdır.
x
2
+ 6x + 8 = x
2
+ (2 + 4)x + 2 ⋅ 4
↓ ↓
2+4 2⋅4
= (x + 2)(x + 4)
Doğru Seçenek E
x
2
– 6x + 8
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x – 8 B) x + 8 C) x – 2
D) x + 2 E) x + 4
YGS MATEMATİK 201
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
x
2
+ 2x – 8
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) x – 8 B) x – 4 C) x + 2
D) x + 8 E) x + 4
DNA 18

Çözüm
İfadeyi tam kareli toplam şekline getirelim.
x
2
+ 2x – 8 = x
2
+ (–2 + 4)x + (–2) ⋅ 4
↓ ↓
–2+4 –2⋅4
= (x – 2)(x + 4)
Doğru Seçenek E
x
2
– 2x – 8
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x – 8 B) x – 2 C) x + 2
D) x + 8 E) x + 4
(ax + b)(cx + d) = acx
2
+ (ad + bc)x + bd
Işık 5
3x
2
+ 13x + 14
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 3x + 7 B) 3x – 7 C) x – 2
D) 3x – 2 E) 3x + 2
DNA 19

Çözüm
(ax + b)(cx + d) = acx
2
+ (ad + bc)x + bd
ifadesinde sabit terimin çarpanları ile x
2
nin katsayısının
çarpanlarının köşegensel çarpımlarının toplamı x in kat-
sayısını vermektedir.
3x
2
+ 13x + 14 = 3 ⋅ 1x
2
+ 13x + 2 ⋅ 7

3⋅x 2
1⋅x 7
köşegen çarpımlarını topladığımızda,
3 ⋅ x ⋅ 7 + 1 ⋅ x ⋅ 2 = 21x + 2x = 23x
olur ki bu istenen terim değildir.
Çarpanların yerlerini değiştirelim.

3⋅x 7
1⋅x 2
köşegen çarpımlarını topladığımızda,
3 ⋅ x ⋅ 2 + 1 ⋅ x ⋅ 7 = 6x + 7x = 13x
olur ki bu istenen terimdir.
Tabloyu satırlar halinde ayrı parantezler içine yazdığımız-
da;
3x
2
+ 13x + 14 = (3x + 7)(x + 2)
bulunur.
Doğru Seçenek A
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 202
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
2x
2
+ 5x – 3
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) 2x + 1 B) x – 3 C) 2x + 3
D) x + 1 E) 2x – 1
5x
2
– 17x + 6
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 5x – 3 B) x – 2 C) 5x – 2
D) x + 3 E) 5x + 3
DNA 20

Çözüm
5x
2
– 17x + 6 = 1 ⋅ 5x
2
– 17x + (–2) ⋅ (–3)

��
�� � � �
� � �
Köşegen çarpımlarını topladığımızda,
1 ⋅ x(–2) + 5x (–3) = – 2x – 15x = –17x
olur ki bu ortadaki terimdir.
5x
2
– 17x + 6 = (x – 3)(5x – 2)
Doğru Seçenek C
10x
2
+ 7x – 12
ifadesinin çarpanlarından biri aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) 2x – 3 B) 5x + 4 C) 3x – 2
D) 5x – 4 E) 4x – 5
(a + b)
3
= a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+ b
3
(a – b)
3
= a
3
– 3a
2
b + 3ab
2
– b
3
Işık 6
(a – b)
3
(a + b)
3
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) a
6
+ 3a
4
b
2
+ 3a
2
b
4
+ b
6

B) a
6
– 3a
4
b
2
+ 3a
2
b
4
– b
6

C) a
6
– b
6

D) a
6
+ b
6
E) a
6
– 2a
3
b
3
+ b
6
DNA 21

Çözüm
(x ⋅ y)
3
= x
3
⋅ y
3
olduğundan;
(a – b)
3
(a + b)
3
= [(a – b)(a + b)]
3

şeklinde yazılabilir.
(a – b)(a + b) = a
2
– b
2
olduğundan,
[(a – b)(a + b)]
3
= (a
2
– b
2
)
3

şekline dönüşür.
(a
2
– b
2
)
3
= (a
2
)
3
– 3(a
2
)
2
b
2
+ 3a
2
(b
2
)
2
– (b
2
)
3
= a
6
– 3a
4
b
2
+ 3a
2
b
4
– b
6
bulunur.
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 203
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
(a – 2b)
3
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) a
3
+ 6a
2
b + 12ab
2
+ 8b
3

B) a
3
– 6a
2
b + 12ab
2
– 8b
3

C) a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+ b
3

D) a
3
– 3a
2
+ 3ab
2
– b
3
E) a
3
– 8b
3

x
x
+ =
1
3
olduğuna göre, x
1
x
3
3
++ ifadesinin değeri kaçtır?
A) 16 B) 18 C) 20 D) 24 E) 27
DNA 22

Çözüm
x
x
+ =
1
3 eşitliğinin her iki tarafının kübünü alalım.
x
x x x
x x
x
x
x x
x
x
+






=
+ ⋅ + ⋅ + =
+ +






+ =
1
1 1 1
1 1
3
3 3 27
3 27
3
3
3 2
3
2 3
3
x
x
+ =
1
3 değerini yerine yazalım.
x
x
x
x
3
3
3
3
3 3
1
27
1
27 9 18
+ + =
+ = − =
( )
Doğru Seçenek B

x
x
− =
1
2
olduğuna göre, x
1
x
3
3
−− ifadesinin değeri kaçtır?
A) 2 B) 6 C) 8 D) 14 E) 16
a
3
– b
3
= (a – b)(a
2
+ ab + b
2
)
a
3
+ b
3
= (a + b)(a
2
– ab + b
2
)
Işık 7
x
3
= 1 ve x ≠ 1 için,
(x
2
+ x + 3)(x
2
+ x + 4)
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 6 B) 9 C) 12 D) 15 E) 18
DNA 23

Çözüm
x
3
= 1 ⇒ x
3
– 1 = 0
x
3
– 1 = (x – 1)(x
2
+ x + 1) = 0
olur.
Çarpımları 0 olan sayılardan en az biri 0 olmak zorunda
olacağından;
x – 1 = 0 ⇒ x = 1 olamayacağından,
x
2
+ x + 1 = 0 ⇒ x
2
+ x = – 1
dir.
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 204
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
x
2
+ x = –1 değeri,
(x
2
+ x + 3)(x
2
+ x + 4)
ifadesinde yerine yazılırsa;
(x
2
+ x + 3)(x
2
+ x + 4) = (–1 + 3)(–1 + 4) = 2 ⋅ 3 = 6
olur.
Doğru Seçenek A
x
3
= 1 ve x ≠ 1 için,
(1 + x – x
2
)(1 – x + x
2
)
ifadesinin değeri nedir?
A) 0 B) 2 C) 4 D) 6 E) 9
n sayma sayısı olmak üzere,
a
n
– b
n
= (a – b)(a
n–1
+ a
n–2
b + ... + ab
n–2
+ b
n–1
)
dir.
Işık 8
n tek sayı olmak üzere,
a
n
+ b
n
= (a + b)(a
n–1
– a
n–2
b + ... – ab
n–2
+ b
n–1
)
dir.
Işık 9
11
10
– 1 sayısının son iki basamağı aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) 00 B) 09 C) 10 D) 19 E) 99
DNA 24

Çözüm
a
n
– b
n
= (a – b)(a
n–1
+ a
n–2
b + ... + ab
n–2
+ b
n–1
)
özdeşliğinden yararlanıp çarpanlarına ayıralım.
11
10
– 1 = (11 – 1) (11
9
+ 11
8
+ 11
7
+ ... + 1) = 10 ⋅ A
A sayısı, birler basamağı 1 olan on tane sayının toplamı
olduğundan birler basamağı 0 dır.
Çarpımın son iki basamağı 00 olur.
Doğru Seçenek A
2
22
+ 2
21
+ 2
20
+ ... + 2 + 1
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2
23
B) 2
23
– 1 C) 2
23
+ 1
D) 2
24
– 1 E) 2
24
+ 1
Buraya kadar;
(a + b)
2
= (a + b)(a + b) = a
2
+ 2ab + b
2
(a – b)
2
= (a – b)(a – b) = a
2
– 2ab + b
2
(a + b)
3
= a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+ b
3
(a – b)
3
= a
3
– 3a
2
b + 3ab
2
– b
3
özdeşliklerini gördük ve inceledik.
Acaba aynı şekilde;
(a + b)
4
, (a + b)
5
, ..., (a + b)
n

ifadelerinin eşitlerini bulabilir miyiz?
YGS MATEMATİK 205
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
Hazine 1
Binom Açılımı
n doğal sayıları için;
( ) ...
( ,
a b
n
a
n
a b
n
n
b
C n r
n n n r r n
+ =








+








+ +









0 1
))
!
( )! !
=








=

n
r
n
n r n
(a + b)
0
= 1
(a + b)
1
= 1a + 1b
(a + b)
2
= 1a
2
+ 2ab + 1b
2
(a + b)
3
= 1a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+ 1b
3
(a + b)
4
= 1a
4
+ 4a
3
b + 6a
2
b
2
+ 4ab
3
+ 1b
4
(a + b)
5
= 1a
5
+ 5a
4
b + 10a
3
b
2
+ 10a
2
b
3
+ 5ab
4
+ 1b
5
......................................................................................
Eşitliklerinin, 5. kuvvete kadar olanlarının bilinmesinde
yarar vardır.
Açılımdaki katsayılar tablo olarak yazıldığında;

�� � � �� � �
� � � � �
� � � �
� � �
� �

PASCAL ÜÇGENİ
• Herhangi bir satırdaki ardışık iki terimin toplamı, bu
iki sayının altında bulunur.
• Aynı terimde bulunan a ve b nin kuvvetlerinin top-
lamı, parantezin kuvvetine eşittir.
• İlk terimden başlayarak, a nın kuvveti azalırken, b
nin kuvveti artar.
Işık 10

Not
(a – b)
n
açılımı, (a + b)
n
açılımında b yerine –b yazılarak
elde edilebilir.
x = 7 ve y = –4 için,
A = x
5
+ 5x
4
y + 10x
3
y
2
+ 10x
2
y
3
+ 5xy
4
+ y
5
ifadesinin sayısal değeri kaçtır?
A) 3 B) 15 C) 27 D) 81 E) 243
DNA 25

Çözüm
(x + y)
5
= x
5
+ 5x
4
y + 10x
3
y
2
+ 10x
2
y
3
+ 5xy
4
+ y
5
olduğundan,
A = (x + y)
5

tir.
x = 7 ve y = –4 için,
A = (7 – 4)
5
= 3
5
= 243
olur.
Doğru Seçenek E
x = 6 için,
N = x
4
– 4x
3
+ 6x
2
– 4x + 1
ifadesinin sayısal değeri kaçtır?
A) 5 B) 7 C) 20 D) 625 E) 7
4
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 206
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
x – y = 6
x
2
– y
2
= 72
olduğuna göre, x
3
– y
3
değeri kaçtır?
A) 792 B) 702 C) 678
D) 614 E) 504
DNA 26

Çözüm
x
2
– y
2
= (x – y)(x + y) = 72
x – y = 6 değerini yerine yazalım.
(x – y)(x + y) = 6(x + y) = 72
x + y = 12
bulunur.
x – y = 6 ile taraf tarafa toplarsak,
2x = 18 ⇒ x = 9 ve
x + y = 12 ⇒ 9 + y = 12 ⇒ y = 3
olur.
x
3
– y
3
= 9
3
– 3
3
= 729 – 27 = 702
bulunur.
Doğru Seçenek B
x + y = 6
x
2
– y
2
= 48
olduğuna göre, x
3
+ y
3
değeri kaçtır?
A) 342 B) 416 C) 504 D) 512 E) 572
a – b = 9
b – c = 9
olduğuna göre, a
2
– 2b
2
+ c
2
değeri kaçtır?
A) 160 B) 161 C) 162
D) 163 E) 164
DNA 27

Çözüm
a
2
– 2b
2
+ c
2
= a
2
– b
2
– b
2
+ c
2
= a
2
– b
2
+ c
2
– b
2
şeklinde yazılıp çarpanlara ayrılırsa;
a
2
– b
2
+ c
2
– b
2
= (a – b)(a + b) + (c – b)(c + b)
bulunur.
Burada;
a – b = 9 ve b – c = 9 ⇒ c – b = –9
değerlerini yerlerine yazdığımızda,
(a – b)(a + b) + (c – b)(c + b) = 9(a + b) + (–9)(c + b)
= 9a – 9c = 9(a – c)
olur.
a – b = 9
b – c = 9
eşitlikleri taraf tarafa toplandığında,
a – c = 18
bulunur.
Bulunan bu değer yerine yazıldığında da,
a
2
– 2b
2
+ c
2
= 9(a – c) = 9 ⋅ 18 = 162
olur.
YGS MATEMATİK 207
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
Sayı değerleri vererek daha kısa yoldan cevabı şöyle bu-
labiliriz.
b = 0 için a = 9 ve c = –9 olduğundan
a
2
– 2b
2
+ c
2
= 81 + 0 + 81 = 162
Doğru Seçenek C
x – y = 3 ve y – z = 3
olduğuna göre, x
2
– 2y
2
+ z
2
değeri kaçtır?
A) 3 B) 6 C) 9 D) 12 E) 18
87 ⋅ 86 + 87 ⋅ 85 – 86 ⋅ 85
işleminin sonucu kaçtır?
A) 87
2
– 2 B) 87
2
– 1 C) 86
2
– 2
D) 86
2
– 1 E) 86
2
DNA 28

Çözüm
87 ⋅ 86 + 87 ⋅ 85 – 86 ⋅ 85
ifadesindeki ortadaki terimi ele alalım;
87 ⋅ 85 = (86 + 1)(86 – 1) = 86
2
– 1
dir.
Baştaki ve sondaki terimleri de; ortak çarpan olan 86 pa-
rantezine alalım.
87 ⋅ 86 – 86 ⋅ 85 = 86(87 – 85) = 2 ⋅ 86
olur.
Bulduklarımızı yerlerine yazdığımızda,
87 ⋅ 86 + 87 ⋅ 85 – 86 ⋅ 85 = 86
2
– 1 + 2 ⋅ 86
= 86
2
+ 2 ⋅ 86 + 1 – 2
= (86 + 1)
2
– 2
= 87
2
– 2
bulunur.
Doğru Seçenek A
1999 ⋅ 2001 + 1 = a
2
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 200 B) 2000 C) 2001
D) 1999 E) 2002

1
16
1
3
4
9
− +
işleminin sonucu kaçtır?
A) −
5
12
B) −
1
6
C)
1
6

D)
3
10
E)
5
12
DNA 29
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 208
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05

Çözüm
Karekök içindeki ifadeyi incelediğimizde;
1
16
1
3
4
9
1
4
2
1
4
2
3
2
3
1
4
1
3
2 2
2
− + =






− ⋅ ⋅ +






= −






olduğu görülebilir.

1
16
1
3
4
9
1
4
1
3
1
4
2
3
3 4 2
3 4
5
12
5
12
2
− + = −






= −
=
− ⋅

= − =
bulunur.
Doğru Seçenek E

4
25
3
5
9
16
− +
ifadesinin sonucu kaçtır?
A) −
7
20

B) −
3
4
C)
2
5
D)
7
20
E)
11
15
(a + b + c)
2
= a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2ab + 2ac + 2bc
Işık 11
a + b + c = 4
ab + ac + bc = 6
olduğuna göre, a
2
+ b
2
+ c
2
toplamı kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 12 E) 18
DNA 30

Çözüm
(a + b + c)
2
= 4
2
= a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2 (ab + ac + bc)
⇒ 16 = a
2
+ b
2
+ c
2
+ 2 ⋅ 6
⇒ a
2
+ b
2
+ c
2
= 16 – 12 = 4
Doğru Seçenek A
a + b + c = 6
a
2
+ b
2
+ c
2
= 12
olduğuna göre, ab + ac + bc toplamı kaçtır?
A) 9 B) 12 C) 16 D) 20 E) 24

x x
x x
2
2
2 8
9 20
− −
− +
ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A)
x
x
+
+
2
4
B)
x
x
+

2
5
C)
x
x


4
5

D)
x
x

+
4
4
E)
x
x
+

2
2
DNA 31
YGS MATEMATİK 209
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma

Çözüm
Pay ve paydayı ayrı ayrı çarpanlarına ayırıp, ortak çar-
panları kısaltacağız.
x x
x x
x x
x x
x
x
2
2
2 8
9 20
4 2
5 4
2
5
− −
− +
=
− +
− −
=
+

( ) ( )
( ) ( )
Doğru Seçenek B

x
x x
2
2
25
5


ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A)
x
x
+ 5
B) −
+ x
x
5
C)
x
x
− 5

D) −
− x
x
5
E) –5

x x
x x
x
x x
2
2
2
2
5 14
3 2
4
14 49
− −
− +


− +
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
x
x x
+
− −
2
1 7 ( )( )
B)
( )
( )( )
x
x x
+
− −
2
1 7
2

C)
( )
( )( )
x
x x
+
+ −
2
1 7
2
D)
( )
( )( )
x
x x
+
− +
2
1 7
2

E)
( )
( )( )
x
x x

− −
2
1 7
2
DNA 32

Çözüm
Kesirlerin pay ve paydalarını çarpanlarına ayırıp işlemi
yapacağız.
x x
x x
x
x x
x x
x x
x x
2
2
2
2
5 14
3 2
4
14 49
7 2
2 1
2
− −
− +


− +
=
− +
− −

− ( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ++

=
+


+

=
+
− −
2
7
2
1
2
7
2
1 7
2
2
)
( )
( )
( )( )
x
x
x
x
x
x
x x
Doğru Seçenek B

m
m m
m
m
2
2
9
5 6
3
2

+ +

+
:
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 3

x
x
x
x x
+


− −
3
18
12
2
ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A)
x
x

+
6
4
B)
x
x
+
+
6
4
C)
x
x


6
4

D)
x
x
+

6
4
E) 0
DNA 33
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 210
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05

Çözüm
x
x
x
x x
x
x
x
x x
x x x
x x
+


− −
=
+


− +
=
− − +
− +
3
18
12
3
18
4 3
4 18
4 3
2
( )( )
( )
( )( )
==
− −
− +
=
− +
− +
=


x x
x x
x x
x x
x
x
2
3 18
4 3
6 3
4 3
6
4
( )( )
( ) ( )
( ) ( )
Doğru Seçenek C

x
x x
x
x x
x
x x
+
− −

+
− +
+
+
+ −
1
6
4
4 3
3
2
2 2 2
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A)
x x
x x x
2
6 18
3 2 1
− −
− + − ( )( )( )
B)
x x
x x x
2
6 18
3 2 1
+ −
− + − ( )( )( )

C)
x x
x x x
2
6 18
3 2 1
− +
− + − ( )( )( )
D)
x x
x x x
2
6 18
3 2 1
+ +
− + − ( )( )( )

E)
x x
x x x
2
6 18
3 2 1
− −
− + + ( )( )( )

1
1
1
+

x
x
x
ifadesinin en sade şekli aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A)
x
x +1
B)
1
1 x +
C)
1
1 x −

D)
x
x −1
E) –1
DNA 34

Çözüm
1
1
1
1
1
1
1 1
1
1
2
+

=
+

=
+

− +
=

x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x x x ( )
Doğru Seçenek C
x = 999 iken,

x
x
x


1
1
1
ifadesinin sayısal değeri kaçtır?
A) 1 B) 10 C) 100
D) 999 E) 1000


x y xy
x y y
2 2
2 2
1 2
1 2
+ − +
− − +
ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A)
x y
y x
+ +
− −
1
1

B)
x y
x y
− +
+ −
1
1
C)
x y
x y
+ −
+ +
1
1

D)
y x
x y
− +
+ −
1
1
E)
y x
x y
− −
+ +
1
1
YGS MATEMATİK 211
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
TEST - 1
1. (x – 1)(x + 1)(x
2
+ 1)(x
4
+ 1)(x
8
+ 1)
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) x
16
– 1 B) x
16
C) x
16
+ 1
D) x
32
– 1 E) x
32
+ 1
2. x – y = 3
a + b = 4
olduğuna göre, ax – by + bx – ay işleminin sonu-
cu kaçtır?
A) 12 B) 16 C) 18 D) 24 E) 30
3. (x + y)
2
= 2(x
2
+ y
2
)
olduğuna göre, x ve y arasındaki bağıntı aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) x = 2y B) 2x = y C) x
2
= y
D) x = y
2
E) x = y
4.
x x x
x x
7 6 5
3 8
2
1
+ +
+ ( )
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
x
x
3
6
1 ( ) +
B)
x
x
3
5
1 ( ) +
C)
x
x
2
6
1 ( ) +
D)
x
x
2
5
1 ( ) +
E)
x
x
4
6
1 ( ) +
5.
y y
y
y
2
2
5 4
1
5
+ +

+
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
y
y y

+ +
1
4 5 ( )( )
B)
y
y y
+
+ +
1
4 5 ( )( )
C)
( )( ) y y
y
+ +

4 5
1
D)
( )( ) y y
y
+ +
+
4 5
1
E)
( )( ) y y
y
− −

4 5
1
6.
( ) ( ) x x
x x
x x
x x
2 2 2
2
2 2 2
2
1 4
2 1
1 4
2 1
+ −
− +

+ −
+ +
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 4 B) 4x C) 4 + x
D) x
2
E) 4x
2
7.
a
ab b
b
a ab −


2 2
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
1 1
a b
− B)
1 1
a b
+ C)
1
ab
D) a – b E) a + b
8. Aşağıdakilerden hangisi
4x
4
+ 3x
2
y
2
+ 9y
4
ifadesinin çarpanlarından biridir?
A) 2x + 3y B) 2x – 3y
C) 2x
2
+ 3y
2
+ 1 D) 2x
2
+ 3y
2
+ 3xy
E) 2x
2
+ 3y
2
– 3
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 212
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
9.
x
x
+ =
1
3
olduğuna göre, x
1
x
4
4
++ kaçtır?
A) 47 B) 49 C) 51 D) 79 E) 81
10. A = x
2
+ y
2
+ 2x – 2y + 4
ifadesinin en küçük değerini alması halinde (x, y)
ikilisi aşağıdakilerden hangisi olur?
A) (0, 0) B) (–1, –1) C) (–1, 0)
D) (1, 0) E) (–1, 1)
11. x – y = 3
x
2
– y
2
= 27
olduğuna göre, x ⋅ y kaçtır?
A) 12 B) 18 C) 24 D) 32 E) 36
12. x – y = 4
x ⋅ y = 1
olduğuna göre, x
3
– y
3
kaçtır?
A) 64 B) 76 C) 81 D) 96 E) 108
13. x + y = 6
olduğuna göre, x
2
+ y
2
toplamının en küçük değe-
ri kaçtır?
A) 12 B) 18 C) 24 D) 30 E) 36
14.
x y
z x
y z
x z











+
3
3
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 9
15.
a
a
+






=
1
1
2
olduğuna göre, a
1
a
3
3
−− ifadesinin değeri kaç-
tır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 3
16.
196 198 1 ⋅ +
işleminin sonucu kaçtır?
A) 195 B) 196 C) 197 D) 198 E) 200
1. A 2. A 3. E 4. C 5. C 6. B 7. B 8. D 9. A 10. E 11. B 12. B 13. B 14. A 15. B 16. C
YGS MATEMATİK 213
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05 Çarpanlara Ayırma
TEST - 2
1. x ve y gerçek sayıları için,
x
2
+ y
2
– 6x – 4y + 13 = 0
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
2.
a b
a ab b
a b
a ab b
3 3
2 2
3 3
2 2

+ +
+
+
− +
ifadesinin sadeleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) 2a B) 2b C) –2b
D) 2a – 2b E) 2b – 2a
3. x
x
+ =
1
3
olduğuna göre, x
1
x
2
2
++ ifadesinin değeri ne-
dir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
4. x
2
+ x + 1 = 0
olduğuna göre, x
2008
+ x
2009
+ x
2010
işleminin so-
nucu kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
5. x
3
+ 3x
2
y
2
+ 3xy
4
+ y
6
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (x + y)
3
B) (x – y)
3
C) (x + y
2
)
3

D) (x – y
2
)
3
E) (x
2
+ y)
3
6. a + b + c = 0
olduğuna göre, a
3
+ b
3
+ c
3
ifadesinin eşiti aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) 0 B) –3 C) 3
D) –3abc E) 3abc
7. a = 3 için,
(a + 1)(a
2
– a + 1)
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 24 B) 26 C) 27 D) 28 E) 29
8. (x – 3)(x
4
+ 3x
3
+ 9x
2
+ 27x + 81)
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) x
5
– 243 B) x
5
+ 243 C) 243x
D) x
5
– 81x E) x
5
+ 81x
Çarpanlara Ayırma
YGS MATEMATİK 214
Çarpanlara Ayırma - Bölüm 05
9. x + y = 1
x
2
+ y
2
= 2
olduğuna göre, x
3
+ y
3
değeri kaçtır?
A) 1 B) 1,5 C) 2 D) 2,5 E) 3
10. Küpleri farkı 602 olan ardışık iki tek doğal sayı
x ve y olduğuna göre, x
2
+ xy + y
2
değeri kaçtır?
A) 300 B) 301 C) 302 D) 303 E) 304
11. a
2
– 2ab + b
2
– 9
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (a – b – 3)(a – b + 3)
B) (a – b – 3)(a + b + 3)
C) (a + b – 3)(a – b + 3)
D) (a – 3)(b + 3)
E) (ab – 3)(ab+ 3)
12. x
2
– m
2
– 4mn – 4n
2
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (x + m – 2n)(x + m + 2n)
B) (x – m – 2n)(x – m + 2n)
C) (x – m – 2n)(x + m + 2n)
D) (x – m)(x + n)
E) (x – m – 2)(x + m + 2)
13.
3 1
3 1 3 1
16
8 4

+ + ( )( )
kesrinin değeri kaçtır?
A) 26 B) 28 C) 80 D) 82 E) 242
14.
888889 111112
666667 333334
2 2
2 2


kesrinin değeri kaçtır?
A)
7
3
B) 2 C)
9
5
D)
5
3
E) 1
15. x
2
+ y
2
+ 2x + 2y +12
ifadesinin alabileceği en küçük değer kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
16. x = (0,5)
6
y = 2
6
olduğuna göre, (x + y)
2
– (x – y)
2
ifadesinin değeri
kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
1. D 2. A 3. B 4. C 5. C 6. E 7. D 8. A 9. D 10. B 11. A 12. C 13. C 14. A 15. C 16. D
YGS MATEMATİK
ÜSLÜ SAYILAR - BÖLÜM 06 ÜSLÜ SAYILAR
215

TANIM
a ∈ R ve n ∈ N
+
olmak üzere,
a a a a a
n
n
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ...
tane
    
·
şeklinde gösterilen sayılara üslü sayılar denir.
3 ⋅ 3 = 3
2
2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 2
5
gibi.
(–3)
2
= (–3) ⋅ (–3) = 9
–3
2
= –(3 ⋅ 3) = –9
olduğuna dikkat ediniz.
Her a ∈ R \ {0} için,
a
0
= 1
dir.
Işık 1
0
0
belirsizdir.
Uyarı
(x – 3)
x+4
= 1
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–4} B) {4} C) {2}
D) {–4, 4} E) {–4, 2, 4}
DNA 1

Çözüm
a ≠ 0 için, a
0
= 1 olduğundan,
x + 4 = 0 ⇒ x = –4
1
n
= 1 olduğundan,
x – 3 = 1 ⇒ x = 4
(–1)
2n
= 1 olduğundan,
x – 3 = –1 ⇒ x = 2 için,
x + 4 = 2 + 4 = 6 = çift
Ç = {–4, 2, 4} bulunur.
Doğru Seçenek E

(x + 1)
x–1
= 1
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) {–2} B) {0} C) {1}
D) {0, 1} E) {–2, 0, 1}
Her a ∈ R için,
a
1
= a
dır.
Işık 2
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 216
Üslü Sayılar - Bölüm 06
Taban ve üsleri aynı olan üslü sayılar kendi aralarında
toplanıp çıkarılabilirler.
xa
n
± ya
n
= ( x ± y)a
n
4x
2
+ 3x
2
= (4 + 3)x
2
= 7x
2
x
2
+ x
3
= x
2
(1 + x)
gibi.
Işık 3
Tabanları aynı olan üslü sayıların çarpımında; ortak
taban taban, üsler toplamı üs olarak alınır.
a
m
⋅ a
n
= a
m+n
Işık 4
Tabanları farklı, üsleri aynı olan üslü sayıların çar-
pımında; tabanlar çarpımı taban, ortak üs üs olarak
alınır.
(a ⋅ b)
n
= a
n
⋅ b
n
Işık 5
Üslü bir sayının tekrar üssünü almak için; üsler çarpı-
mı üs olarak alınır.
(a
m
)
n
= a
m⋅n
= (a
n
)
m
Işık 6
a sayısının toplamsal tersi –a ve
a sayısının çarpımsal tersi a
–1
olarak gösterilir.
(a
–1
)
n
= a
–1⋅n
= a
–n
dir.
a ∈ R, a ≠ 0 ve n ∈ N
+
için,
a
a
n
n

·
1
dir.
Işık 7
a ∈ R \ {0} olmak üzere,
a
a
a
a
m
n
m n
n m
· ·


1
dir.
Işık 8
2 + 2
–1
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0 B) 2 C)
5
2
D) 3 E)
7
2
DNA 2

Çözüm
2 2 2
1
2
5
2
1
- · - ·

Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 217
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar

3 – 3
–1
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 3 D)
8
3
E)
10
3
2
3
– 2 ⋅ 2
0
+ 2
–3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B) 6 C)
49
8
D)
25
4
E) 7
DNA 3

Çözüm
2 2 2 2 8 2 1
1
8
6
1
8
49
8
3 0 3
− - · − -
· - ·

⋅ ⋅
Doğru Seçenek C

2
2
+ 2
0
+ 2
–2
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B)
21
4

C)
11
2
D)
23
4
E) 6
(–2)
2
– 2
2
+ (–2)
3
– 2
3
işleminin sonucu kaçtır?
A) –16 B) –12 C) 0 D) 6 E) 12
DNA 4

Çözüm
(–2)
2
– 2
2
+ (–2)
3
– 2
3
= 4 – 4 – 8 – 8 = –16
Doğru Seçenek A

(–3)
–3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 27 B)
1
9
C)
1
27

D) −
1
9

E) −
1
27
x = 2 için,
x
2
– 3x
–1
+ 5x
–2
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 3 B)
15
4
C) 4 D)
17
4
E)
9
2
DNA 5
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 218
Üslü Sayılar - Bölüm 06

Çözüm
2 3 2 5 2 4 3
1
2
5
1
4
4
3
2
5
4
16 6 5
4
15
4
2 1 2
− - · − -
· − - ·
− -
·
− −
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
Doğru Seçenek B

n
a
+ m
a
ifadesinin, a = 5, n = –2 ve m = 3 için değeri kaçtır?
A) 200 B) 210 C) 211 D) 235 E) 242

2 2
2 2
3 1
4 2
− −
− −
-

x x
x x
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B)
5
6
C)
6
5
D)
3
2
E) 2
DNA 6

Çözüm
2 2
2 2
2 2 2 2
2 2 2 2
2 2 2
2
3 1
4 2
3
4 2
3
− −
− −
− −
− −


-

·
-

·
-
x x
x x
x x
x x
x
x
⋅ ⋅
⋅ ⋅
( )
(22 2
8 2
16 4
10
12
5
6
4 2

·
-

· ·
)
Doğru Seçenek B


2 2
2 2
3 1
4 2
- -
- -

-
x x
x x
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B)
5
6
C)
6
5
D)
3
2
E)
3
10
(5 – x)
x
= (x – 5)
8
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {5, 6} B) {4, 8} C) {4, 5}
D) {4, 5, 6} E) {4, 5, 6, 8}
DNA 7

Çözüm
İki üslü sayının eşit olabilmesi için tüm durumları irdele-
memiz gerekir.
5 – x ve x – 5 sayıları, mutlak değerleri eşit, ters işaretli iki
sayıdır. Üsleri çift ve eşit iki sayı olduğunda, üslü sayılar
eşit olur.
Tabanlar ters işaretli, üsler çift ve eşit:
x = 8 koşulu sağlayan sayıdır.
1 sayısının tüm kuvvetleri 1 dir.
5 – x = 1 ⇒ x = 4
–1 sayısının çift kuvvetleri 1 dir.
5 – x = –1 ⇒ x = 6
0 sayısının pozitif kuvvetleri 0 dır.
5 – x = 0 ⇒ x = 5
Ç = {4, 5, 6, 8}
Doğru Seçenek E
YGS MATEMATİK 219
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar

(x – 3)
6
= (3 –x)
x
denkleminin kökler toplamı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 15
a ∈ R \ {–1, 0, 1} için,
a
x
= a
y
⇔ x = y
dir.
Işık 9

4
1
64
1 x-
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –4 B) –3 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 8

Çözüm
4
1
64
4
1
4
4
1 3
4
1
1
3
3
x
x
x
x
-
- −
·
· ·
- · −
· −
bulunur.
Doğru Seçenek A

2
x–1
= 16
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
2
x–3
= 1
5
y+2
= 1
olduğuna göre, 2
x
5
y
nin değeri kaçtır?
A)
8
25
B)
2
5
C) 1 D) 5 E) 10
DNA 9

Çözüm
a ≠ 0 için a
0
= 1 olduğundan,
2
x–3
= 1 ⇒ x – 3 = 0 ⇒ x = 3
5
y+2
= 1 ⇒ y + 2 = 0 ⇒ y = –2
dir.
2 5 2 5
2
5
8
25
3 2
3
2
x y
· · ·


bulunur.
Doğru Seçenek A
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 220
Üslü Sayılar - Bölüm 06

2
x+3
= 1
3
y–1
= 1
olduğuna göre, 2
x
3
y
nin değeri kaçtır?
A)
2
3
B)
2
9
C)
3
8
D)
3
16
E) 18
2
6n+3
⋅ 4
3n+6
= (8
n
)
n
olduğuna göre, n kaç farklı değer alabilir?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 10

Çözüm
2
6n+3
⋅ 4
3n+6
= (8
n
)
n
2
6n+3
⋅ (2
2
)
3n+6
= [(2
3
)
n
]
n
2
6n+3
⋅ 2
2(3n+6)
= 2
3⋅n⋅n
2
6n+3+(6n+12)
= 2
3n
2
2
12n+15
= 2
3n
2
3n
2
= 12n + 15
3(n
2
– 4n – 5) = 0
n
2
– 4n – 5 = 0
(n – 5) (n + 1) = 0
n – 5 = 0 ⇒ n = 5 veya
n + 1 = 0 ⇒ n = –1 dir.
n sayısı –1 ve 5 olmak üzere iki farklı değer alabilir.
Doğru Seçenek C

2008
10
⋅ 2008
20
⋅ 2008
30
⋅ 2008
40
= (2008
x
)
x
olduğuna göre, x in alabileceği değerlerin toplamı
kaçtır?
A) –10 B) 0 C) 10
D) 100 E) 2008
a = –3
–3
b = 3
–3
c = (–3)
–3
sayıları için aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğ-
rudur?
A) a < b < c B) a < c < b C) a = c < b
D) a < b = c E) c < b < a
DNA 11

Çözüm
a
b
c
· − · − · −
· · ·
· − ·

·

· −



3
1
3
1
27
3
1
3
1
27
3
1
3
1
27
1
27
3
3
3
3
3
3
( )
( )
a = c < b olur.
Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 221
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar

A = 4
(3
2
)

B = 3
(2
4
)

C = 2
(3
4
)
sayıları için aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğru-
dur?
A) A < B < C B) A < C < B C) C < B < A
D) B < A < C E) C < A < B
2
x–3
= a
3
x–2
= b
olduğuna göre, 6
x–2
ifadesinin a ve b türünden eşi-
ti aşağıdakilerden hangisidir?
A) ab B) 2ab C) a
2
b
D) ab
2
E) a
2
b
2
DNA 12

Çözüm
2
2
2
2 2 2 8
3
3
3
3 3 3 9
6
6
6
3
3
3
2
2
2
2
2
x
x
x x
x
x
x x
x
x
a a a
b b b



· · ⇒ · ⇒ ·
· · ⇒ · ⇒ ·
· ·
(( ) ( )( ) 2 3
36
2 3
36
8 9
36
72
36
2
⋅ ⋅
x x x
a b ab
ab
· · ·
·
bulunur.
Doğru Seçenek B

2
a–1
= x
5
a–2
= y
olduğuna göre, 10
a–1
ifadesinin x ve y türünden eşiti
aşağıdakilerden hangisidir?
A) xy B) 2xy C) 5xy
D) x
2
y E) xy
5
9
x
– 28 ⋅ 3
x–1
= –3
olduğuna göre, x in alabileceği değerler toplamı
kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 3
DNA 13

Çözüm
9
x
– 28 ⋅ 3
x–1
= –3
⇒ 9
x
– 28 ⋅ 3
x–1
+ 3 = 0
⇒ (3
2
)
x
– 28 ⋅ 3
x
⋅ 3
–1
+ 3 = 0
⇒ 3 28
3
3
3 0
2x
x
− - · ⋅
3
x
= y dersek,
⇒ − - ·
⇒ − - ·
⇒ − − ·
⇒ − · ⇒ · ⇒ · ⇒
y
y
y y
y y
y y
x
2
2
28
3
3 0
3 28 9 0
3 1 9 0
3 1 0
1
3
3
1
3

( )( )
xx
y y x
x
· −
⇒ − · ⇒ · ⇒ · ⇒ ·
1
9 0 9 3 9 2
x in alabileceği değerlerin toplamı: –1 + 2 = 1 dir.
Doğru Seçenek C
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 222
Üslü Sayılar - Bölüm 06

9
x–1
– 12 ⋅ 3
x–2
+ 3 = 0
olduğuna göre, x in alabileceği değerler toplamı kaç-
tır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 3

3 3 3
3 3 3
27
x x x
x x x
- -
·
⋅ ⋅
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 4 B) 3 C) 2 D) 1 E) –1
DNA 14

Çözüm
3 3 3
3 3 3
3 3
3
3 27
3 27 3
2 1
3
1 3
2 1 3
x x x
x x x
x
x
x x
x
x
- -
· · ·
⇒ · ·
⇒ − -
- −
− -
⋅ ⋅

( )
( )
··
⇒ · −
3
1 x
bulunur.
Doğru Seçenek E


2 2
2 2
4
n n
n n

-
·
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
3
a
= 4
4
b
= 8
olduğuna göre, 9
a–b
ifadesinin değeri kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
2
9
D)
4
27
E)
16
27
DNA 15

Çözüm
4
b
= 8 ⇒ (2
2
)
b
= 2
3
⇒ 2
2b
= 2
3

⇒ 2b = 3 ⇒ b ·
3
2
dir.
b nin bu değeri ve 3
a
= 4 eşitliği aşağıda yerlerine yazıl-
dığında,
9
9
9
3
3
3
3
4
3
16
27
2
2
2
2
3
2
2
3
a b
a
b
a
b
a

· · · · ·
( )
( )
( )
( )
bulunur.
Doğru Seçenek E

a
2
= b
3
b
2
= a
x
olduğuna göre, x in değeri kaçtır?
A)
3
4
B) 1 C)
4
3
D) 3 E) 4
YGS MATEMATİK 223
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar
Tabanları farklı, üsleri tam sayı olan üslü sayılar eşit
ise, üsler 0 olmalıdır.
Işık 10
x ve y tam sayıları için,
2
x+5
+ 2
x+5
+ 2
x+5
= 3
y–2
+ 3
y–2
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) –12 B) –4 C) 3 D) 4 E) 12
DNA 16

Çözüm
2
x+5
+ 2
x+5
+ 2
x+5
= 3
y–2
+ 3
y–2
3 ⋅ 2
x+5
= 2 ⋅ 3
y–2

2
2
3
3
2 3
2 3
5 2
5 1 2 1
4 3
x y
x y
x y
- −
- − − −
- −
· ⇒ ·
⇒ ·
x + 4 = 0 ⇒ x = –4 ve
y – 3 = 0 ⇒ y = 3
bulunur.
x ⋅ y = –4 ⋅ 3 = –12
dir.
Doğru Seçenek A

a ve b tam sayılar olmak üzere,
2
a+3
= 3
b–2
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) –3 B) –2 C) –1 D) 0 E) 1

9 99
3 33
9 9
9 9
-
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 B) 3
3
C) 3
6
D) 3
9
E) 3
12
DNA 17

Çözüm
9 99
3 33
9 9 11
3 3 11
9 9 11
3 3 11
9 1 1
9 9
9 9
9 9
9 9
9 9 9
9 9 9
9
-
-
·
-
-
-
-
·
-
( )
( )
(




11
3 1 11
3
3
3
3
3
9
9 9
2 9
9
18
9
9
)
( )
( )
-
· · ·
Doğru Seçenek D


44 4
22 2
4 4
4 4


işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 8 D) 16 E) 32
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 224
Üslü Sayılar - Bölüm 06

2
1 2
1
4
x
x
-
·
olduğuna göre,
8
1+8
x
x
işleminin sonucu kaçtır?
A)
1
64
B)
1
28
C)
1
16
D)
1
4
E)
1
2
DNA 18

Çözüm
2
1 2
1
4
4 2 1 2
4 2 2 1
3 2 1
2
1
3
x
x
x x
x x
x
x
-
· ⇒ · -
⇒ − ·
⇒ ·
⇒ ·



8
1 8
2
1 2
2
1 2
2
1 2
1
3
1
1
3
3
3
3
3
3
3
3
x
x
x
x
x
x
x
x
-
·
-
·
-
·
-
·
¸
¸

¸
,
(
-
¸
¸

( )
( )
( )
( )
¸¸
,
(
·
-
·
3
1
27
1
1
27
1
28
Doğru Seçenek B


3
3 1
1
9
x
x
-
·
olduğuna göre,
9
9 +1
x
x
işleminin sonucu kaçtır?
A)
1
81
B)
1
18
C)
1
65
D)
1
3
E)
1
27
2
x
= 9
3
y
= 8
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 2 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
DNA 19

Çözüm
2 9 2 3 2 3
3 8 3 2
2
2
3
x x
x
y y
· ⇒ · ⇒ ·
· ⇒ ·
İkinci eşitlikte 3 yerine eşiti olan 2
2
x
yazıldığında,
2 2 2 2
2
3
6
2
3
2
3
x
y
xy
xy
xy
( )
· ⇒ · ⇒ ·
⇒ ·
bulunur.
Doğru Seçenek C
a, b, x, y ∈ R \ {0} olmak üzere,
a b a b veya b a dir
x y
y
x
x
y
· ⇒ · · .
dir.
Işık 11
YGS MATEMATİK 225
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar

3
a
= 25
5
b
= 81
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımı kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 15 D) 125 E) 243
3
x
= 4
3
y
= 8
olduğuna göre,
x
y
değeri kaçtır?
A) 6 B) 3 C) 2 D)
2
3
E)
1
2
DNA 20

Çözüm
3 4 3 2 3 2
3 8 3 2 3 3
3 3
3
2
2
3
2
2
3
2
3
3
2
x x
x
y y y
x
y
x
y
x
x
y
· ⇒ · ⇒ ·
· ⇒ · ⇒ ·
( )
⇒ · ⇒ ·
⇒ ·
bulunur.
Doğru Seçenek C

5
x
= 9
5
y
= 3
olduğuna göre,
x
y
değeri kaçtır?
A)
1
3
B)
1
2
C) 2 D) 3 E) 6
a
x
< a
y
eşitsizliğinde;
0 < a < 1 ise x > y dir.
1 < a ise x < y dir.
Işık 12

1
2
1
4
2 5
¸
¸

¸
,
(
<
¸
¸

¸
,
(
- − x x
eşitsizliğini sağlayan en büyük x tam sayısı kaç-
tır?
A) 7 B) 9 C) 11 D) 12 E) 13
DNA 21

Çözüm
1
2
1
4
2 2
2 2
2 5
1 2 2 5
2 2 10
¸
¸

¸
,
(
<
¸
¸

¸
,
(
⇒ <
⇒ <
⇒ −
- −
− - − −
− − − -
x x
x x
x x
x
( ) ( )
−− < − -
⇒ <
2 2 10
12
x
x
12 den küçük olan en büyük tam sayı 11 dir.
Doğru Seçenek C
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 226
Üslü Sayılar - Bölüm 06


3
1
3
2
4
x
x

-
<
¸
¸

¸
,
(
eşitsizliğini sağlayan en büyük x tam sayısı kaçtır?
A) –3 B) –2 C) –1 D) 0 E) 1

TANIM
1 ≤ p < 10 ve n ∈ Z olmak üzere herhangi bir r rasyonel
sayısının r = p ⋅ 10
n
biçiminde yazılmasına sayının stan-
dart şekli denir.
Çok büyük veya çok küçük rasyonel sayıların yazılmasın-
da 10
n
çarpanından yararlanılır.
0,000432 = 4,32⋅10
–4
4320000 = 4,32⋅10
6
gibi.

0 4 10 0 5 10
10
5 6
6
, , ⋅ ⋅
− −

-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0,45 B) 0,54 C) 4,5
D) 5,4 E) 45
DNA 22

Çözüm
0 4 10 0 5 10
10
0 4 10
10
0 5 10
10
0 4 10
5 6
6
5
6
6
6
5
, , , ,
,
(
⋅ ⋅ ⋅ ⋅

− −





− −
-
· -
·
−− − − −
-
· - · - ·
6 6 6
0 5 10
0 4 10 0 5 4 0 5 4 5
) ( )
,
, , , ,


olur.
Doğru Seçenek C


0 4 10 0 5 10
10
5 6
5
, , ⋅ ⋅
− −


işleminin sonucu kaçtır?
A) 0,35 B) 0,45 C) 0,5
D) 3,5 E) 4,5
(0,25)
2–x
= 8
2x+1
olduğuna göre, x ⋅ y kaçtır?
A) 0 B) –1 C) −
7
4
D) −
7
2
E) –2
DNA 22

Çözüm
0 25
25
100
1
4
1
2
2
2
2
, , · · · ·

olup
(2
–2
)
2–x
= 8
2x+1
= (2
3
)
2x+1
⇒ 2
–4+2x
= 2
6x+3
eşit

–4 + 2x = 6x + 3 ⇒ –4 – 3 = 6x + (–2x)

− · ⇒ − · 7 4
7
4
x x
olur.
Doğru Seçenek C

(0,125)
–x
= (0,5)
2x–1
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 1 B)
1
2

C)
1
3

D)
2
5
E)
1
5
YGS MATEMATİK 227
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar
TEST - 1
1. 8
8
sayısının yarısı kaçtır?
A) 8
4
B) 4
8
C) 2
12
D) 2
23
E) 2
8
2. (x + 2)
x+2
= 1
denkleminin çözüm kümesi aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) {–3} B) {–2} C) {–1}
D) {–2, –1} E) {–3, –2, –1}
3. 3
2
+ 3
0
– 3
–1
işleminin sonucu kaçtır?
A) 9 B)
29
3
C) 10 D)
32
3
E) 11
4. 3
2
– 5 ⋅ 3
0
+ 3
–2
işleminin sonucu kaçtır?
A) 4 B)
37
9
C)
38
9
D)
13
3
E)
41
9
5.
3 9
27
1
2 2 1
3

x
x

-
·
eşitliğini sağlayan x sayısı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 9 E) 10
6. 8
2x
= 16
5
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 3 B)
10
3
C) 4 D) 6 E)
15
2
7. (a
–2
+ b
–2
)
–1
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
1
2 2
a b -
B)
1
2 2
a b

C)
a b
a b
2 2
2 2

-
D) a
2
+ b
2
E) a
2
⋅ b
2
8. 2
x – 3
= 8
olduğuna göre, 3
x – 4
kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 9 D) 27 E) 81
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 228
Üslü Sayılar - Bölüm 06
9. 5
n
+ 5
n
+ 5
n
+ 5
n
+ 5
n
= (5
5
)
5
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 24 E) 25
10. x = (3
3
)
3
y = 3
(3
3
)
z = 3
33
sayıları için aşağıdaki sıralamalardan hangisi
doğrudur?
A) x < y < z B) x < z < y C) z < y < x
D) z < x < y E) y < x < z
11. 2
x+2
= 10
x
olduğuna göre, 5
2x
değeri kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 16 D) 25 E) 40
12. 2
2
+ 3
2
+ 4
2
= k
olduğuna göre, 4
2
+ 6
2
+ 8
2
toplamının k cinsin-
den eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4 B) 2 + k C) 2k
D) 4 + k E) 4k
13.
1
2 3
2 2 − −
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B)
13
36
C)
1
36
D)
36
13
E) 3
14. x
x
y
¸
¸

¸
,
(

¸

(
¸
(
(


1
3
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) y
–3
B) y
–2
C) y D) y
2
E) y
3
15. 0,0000021

sayısının eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 21⋅10
–6
B) 21⋅10
–7
C) 21⋅10
–8
D) 2,1⋅10
7
E) 2,1⋅10
6
16. 15
6
⋅ 30
6
⋅ 18
6
= A
12
olduğuna göre, A kaçtır?
A) 45 B) 50 C) 60 D) 75 E) 90
1.D 2.C 3.B 4.B 5.D 6.B 7.C 8.C 9.D 10.A 11.C 12.E 13.D 14.A 15.B 16.E
YGS MATEMATİK 229
Üslü Sayılar - Bölüm 06 Üslü Sayılar
TEST - 2
1. (–1)
1
+ (–1)
2
+ (–1)
3
+ ... + (–1)
98
+ (–1)
99
işleminin sonucu kaçtır?
A) 99 B) 1 C) 0 D) –1 E) –99
2. x
100
sayısının aşağıdaki sayılardan hangisi ile
çarpımı (–x)
100
sayısına eşittir?
A) 100 B) 1 C) 0
D) –1 E) –100
3. n
n
sayısı, aşağıdaki sayılardan hangisi için bir
tam karedir?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 11
4.
x y
y x


− − 1 1
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) x + y B) x – y C) y – x
D) xy E) –xy
5. a ∈ R, a ≠ 1 olmak üzere,
(1 – a
x–y
)
–1
+ (1 – a
y–x
)
–1
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) a
x–y
+ a
y–x
B) a
x–y
– a
y–x
C) a
x
– a
y
D) 1
E) 0
6. 2
x
= 15
15
y
= 32
olduğuna göre, x ⋅ y çarpımı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
7. x, y ∈ Z
+
olmak üzere,
2
x
+ 1 = y
2
olduğuna göre, x + y toplamının en küçük değeri
kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
8. (x – 2)
25–x
2
= 1
denkleminin kaç tane kökü vardır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
Üslü Sayılar
YGS MATEMATİK 230
Üslü Sayılar - Bölüm 06
9.
a
b
· 10
olduğuna göre,
a +10
b +10
5
4
değeri kaçtır?
A) 1 B)
5
4
C) 4 D) 5 E) 10
10. a
b
⋅ a
c
⋅ (a
2
)
b
⋅ (a
3c
)
2
= a
p
olduğuna göre, p nin b ve c türünden eşiti aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) 3b + 7c B) 21bc C) 10bc
D) 3b + 9c E) 18bc
11. A = 2
x
2
–6x+5
sayısının en küçük değeri kaçtır?
A) 32 B) 2 C) 1 D)
1
2
E)
1
16
12.
2 2
2 2
2008 2009
2008 2007
-

işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 6
13.
14 18
7 9
6
x x
x x
-
-
·
olduğuna göre, x aşağıdaki aralıklardan hangisi-
nin bir elemanıdır?
A) (–1, 0) B) (0, 1) C) (1, 2)
D) (2, 3) E) (3, 4)
14. a ve b sıfırdan farklı gerçek sayılar olmak üzere,
(a + b) ⋅ 2
b–a
= 1
(a + b)
a–b
= 2
olduğuna göre, a ⋅ b çarpımının pozitif değeri
kaçtır?
A)
1
4
B)
3
4
C)
3
2
D) 2 E) 4
15. 30
x
= 50
olduğuna göre, 2
x+3
⋅ 3
x+1
⋅ 5
x–2
çarpımının değeri
kaçtır?
A) 6 B) 12 C) 24 D) 36 E) 48
16.
2 2
5
4
2 n n -
- ·
olduğuna göre, n
2
+ (n + 2 )
2
değeri kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 16
1.D 2.B 3.C 4.D 5.D 6.C 7.B 8.E 9.E 10.A 11.E 12.E 13.D 14.B 15.E 16.B
YGS MATEMATİK
KÖKLÜ SAYILAR - BÖLÜM 07 KÖKLÜ SAYILAR
231

GİRİŞ
Bir önceki bölümümüzde üslü sayıları detaylıca işledik.
Üslü sayıları öğrenmiş olmanızı bir avantaj olarak değer-
lendirecek ve bu bölümümüzü üslü sayılar üzerine kura-
rak işleyeceğiz.
Kısaca hatırlatalım. a bir gerçek sayı ve n pozitif bir tam
sayı olmak üzere,
a a a a
n a
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ...
tane
1 2 44 3 44
ifadesini a
n
ile göstermiştik. İlk başta n nin pozitif tam sayı
değerleri için kullandığımız a
n
gösteriminin anlamını n
nin sıfır ve negatif değerleri için de genişleterek 2
0
, 3
–2
,
2
5
3
¸
¸

¸
,
(

gibi ifadelere anlam kazandırmıştık.
Doğal olarak, bundan sonra akla gelen ilk soru “a
n
ifade-
sinin anlamını n nin rasyonel olma durumunu da kapsaya-
cak şekilde genişletebilir miyiz?” olacaktır.
Bu soruya vereceğimiz cevap “Evet, genişletebiliriz!”
Üslü sayı özeliklerini kullanarak “Hangi sayının karesi 4
tür?” sorusunu “2 veya –2” diye kolayca cevaplayabiliriz.
Ancak sorumuzu “Hangi sayının karesi 2 dir?” diye sor-
muş olsaydık nasıl bir cevap vermemiz gerekirdi?
Düşünelim! Karesi 2 olan sayıyı x ile gösterelim.
Buna göre,
x
2
= 2
Bir yandan da amacımızın “üslü sayı” kavramını üssü ras-
yonel olacak şekilde genişletmek olduğunu unutmadan
aşağıdaki adımları atalım.
x
2
= 2 ⇒ x ⋅ x = 2
Tabanları aynı olan üslü sayıları çarparken üsleri toplu-
yorduk. Bu kuralı korumak istediğimizden x için seçebile-
ceğimiz tek gösterim
2
1
2
gösterimidir.
x x ⋅ ⋅ · · · ·
-
2 2 2 2 2
1
2
1
2
1
2
1
2
1
Güzel! Hem üssü rasyonel yaptık, hem de üslü sayılardaki
kuralı bozmadık. Bundan sonra gösterimde kolaylık sağ-
laması bakımından a
1
2

yerine a ifadesini kullanacağız.

TANIM
a negatif olmayan bir gerçek sayı olmak üzere, karesi a
olan ve negatif olmayan sayıya a nın karekökü denir ve
bu sayı,
a
ile gösterilir. Bunun doğal bir sonucu olarak,
a b a b · ⇒ ·
2
olduğunu kolayca söyleyebiliriz.
Örneğin, karesi 4 olan ve negatif olmayan sayı 2 oldu-
ğundan,
4 2 ·
dir. Ancak, karesi 3 olan ve negatif olmayan sayının kaç
olduğunu bilmediğimiz için, bu sayı,
3
olarak kalır. Ek olarak, 0
2
= 0 olduğundan,
0 0 ·
olduğunu da söylememizde fayda var.

Not
a negatif olmayan bir gerçek sayı ise,
a a ·
1
2
dir.
a pozitif gerçek sayı olsun.
a > 0
olduğuna dikkat ediniz.
Uyarı
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 232
Köklü Sayılar - Bölüm 07

1 25
16 4
-
-
işleminin sonucu kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C) 1 D)
7
6
E)
13
10
DNA 1

Çözüm
1
2
= 1 olduğundan,
1 1 ·
5
2
= 25 olduğundan, 25 5 ·
4
2
= 16 olduğundan, 16 4 ·
2
2
= 4 olduğundan,
4 2 ·
dir.
Bu değerleri yerine yazarsak,
1 25
16 4
1 5
4 2
6
6
1
-
-
·
-
-
· ·
buluruz.
Doğru Seçenek C


49 25 − · a
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 1 B) 4 C) 9 D) 16 E) 25


2 4 4 9
1 225
⋅ ⋅ -
-
işleminin sonucu kaçtır?
A)
8
5
B)
16
11
C)
4
3
D)
8
7
E) 1

63 4 9 - −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 2

Çözüm
En içteki işaretinden başlayarak işlemlerimizi yapa-
lım.
3
2
= 9 olduğundan, 9 3 · tür.
63 4 63 4 63 1 9 3 - − · - − · -
1
2
= 1 olduğundan,
1 1 ·
dir.
63 63 64 1 1 - · - ·
8
2
= 64 olduğundan, 64 8 · dir.
Doğru Seçenek C
YGS MATEMATİK 233
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar


2 2 4 - -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5


81 16 16 - -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Karekökü 3 olan sayının karesi kaçtır?
A) 9 B) 27 C) 36 D) 81 E) 243
DNA 3

Çözüm
Karekökü 3 olan sayıya x diyelim.
x x · ⇒ · · 3 3 9
2
dur.
9 un karesi,
9
2
= 81
dir.
Doğru Seçenek D

Karekökü 2 olan sayının küpü kaçtır?
A) 4 B) 16 C) 64 D) 128 E) 256

Karekökü 1 olan sayı ile karekökü 4 olan sayının kare-
lerinin toplamı kaçtır?
A) 3 B) 5 C) 9 D) 17 E) 257

2 · x
olduğuna göre, x
4
+ x
8
kaçtır?
A) 6 B) 20 C) 80 D) 90 E) 272
DNA 4

Çözüm
işaretinin tanımından,
a b a b · ⇒ ·
2
olduğunu biliyoruz.
Buradan,
2 2
2 2
2
2
2 2 2
2 2 4
· ⇒ ·
· ⇒ ·
⇒ · ·
x x
x x
x x
( )

buluruz.
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 234
Köklü Sayılar - Bölüm 07
Üslü sayı bilgilerimizden,
x
8
= x
4⋅2
= (x
4
)
2
= 2
2
= 4
elde ederiz.
Bu değerleri yerine yazarsak,
x
4
+ x
8
= 2 + 4 = 6
buluruz.
Doğru Seçenek A


3
5
·
·
x
y
olduğuna göre, x
4
+ y
8
kaçtır?
A) 8 B) 14 C) 27 D) 28 E) 34

Karekökünün karesi 3 olan sayı ile karekökünün kare-
kökü 2 olan sayının toplamı kaçtır?
A) 5 B) 13 C) 19 D) 97 E) 131

4 9
1
2
1
2
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 9 E) 13
DNA 5

Çözüm
4 4 2
9 9 3
1
2
1
2
· ·
· ·
buluruz.
4 9 2 3 5
1
2
1
2
- · - ·
tir.
işaretini hiç kullanmadan üslü sayı bilgilerimizle şu
şekilde çözüm yapabilirdik.
4 9 2 3
2 3
2 3
2 3 5
1
2
1
2
2
1
2
2
1
2
2
1
2
2
1
2
1 1
- · -
· -
· -
· - ·
¸
¸

¸
,
(
¸
¸

¸
,
(
( ) ( )
⋅ ⋅
tir.
Doğru Seçenek A
YGS MATEMATİK 235
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar


49 25
1
2
1
2

işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5


x
1
2
3 ·
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
3
B) 3 C) 3 D) 9 E) 81

3 5 ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 5 B) 5 3 C) 8 D) 15 E) 8
DNA 6

Çözüm
3 3
5 5
1
2
1
2
·
·
olduğunu biliyoruz.
Üslü sayıları işlerken, n ∈ N
+
için,
a
n
⋅ b
n
= (a ⋅ b)
n
olduğunu zaten öğrenmiştik. Bu kuralın n nin rasyonel ol-
ması durumunda da geçerli olmasına izin vereceğiz.
Buradan,
3 5 3 5
3 5
15
15
1
2
1
2
1
2
1
2
⋅ ⋅

·
·
·
·
( )
buluruz.
Doğru Seçenek D

8 2 ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 16

3 27 5 125 ⋅ ⋅ -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 8 B) 14 C) 28 D) 34 E) 35
DNA 6’dan sonra, kolayca elde edebileceğiniz aşağıdaki
IŞIK’ı verebiliriz.
a ile b negatif olmayan gerçek sayılar ise,
a b a b ⋅ ⋅ ·
dir.
Işık 1
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 236
Köklü Sayılar - Bölüm 07
IŞIK 1’deki eşitlikte b yerine a yazarsak,
a a a a a a ⋅ ⋅ · · ·
2
elde ederiz. Burada a > 0 olduğuna dikkat ediniz.
Üslü sayıları işlerken, tanımlı olduğu değerler için,
a
b
a
b
x
x
x
·
¸
¸

¸
,
(
olduğunu öğrenmiştik.
Benzer olarak,
a
b
a
b
a
b
a
b
· ·
¸
¸

¸
,
(
·
1
2
1
2
1
2
yazılabilir. (b ∈ R
+
, a ∈ R
+
∪ {0})
a negatif olmayan bir gerçek sayı ve b pozitif bir ger-
çek sayı ise,
a
b
a
b
·
dir.
Işık 2

14
7
2 ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A)
2
B) 2 C) 8 D) 4 E) 32
DNA 7

Çözüm
IŞIK 2’den,
14
7
14
7
2 · ·
Buna göre,
14
7
2 2 2
2 2
4
2
⋅ ⋅

·
·
·
·
(IŞIK 1)
buluruz.
Doğru Seçenek B


27
3
8 2 - ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 7 B) 8 C) 10 D) 16 E) 25


20
2
30
6
:
işleminin sonucu kaçtır?
A)
2
B) 3 C) 2 D) 5 E) 3
YGS MATEMATİK 237
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar
Harfi ifadelerde toplama ve çıkarma işlemlerini daha ön-
ceki yıllarda öğrenmiştiniz.
2 ⋅ a + 3 ⋅ a = (2 + 3) ⋅ a = 5 ⋅ a
5 ⋅ x – 3 ⋅ x + 4 ⋅ x = (5 – 3 + 4) ⋅ x = 6 ⋅ x
işlemleri sizlere çok âşinâdır.
Buna benzer bir şekilde,
2 ⋅ elma + 3 ⋅ elma = 5 ⋅ elma
7 ⋅ altın – 2 ⋅ altın = 5 ⋅ altın
eşitlikleri nasıl doğru oluyorsa, elma ve altın yerine yazıla-
cak herhangi bir köklü sayı için, yine aynı eşitlikler doğru
olur.
2 3 5
7 2 5
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
a a a
b b b
- ·
− ·
dir.
Bunu bir IŞIK olarak verebiliriz.
a negatif olmayan bir gerçek sayı, x, y ve z gerçek
sayılar ise,
x a y a z a x y z a ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ - − · - − ( )
dır.
Işık 3

18 32 50 - −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
2
B)
2 2 ⋅
C)
3 2 ⋅
D)
4 2 ⋅
E)
5 2 ⋅
DNA 8

Çözüm
IŞIK 1’den,
18 2 9 2 9 3 2
32 2 16 2 16 4 2
50 2 25 2 25 5 2
3
4
5
· · ·
· · ·
· · ·
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅



IŞIK 3’ten,
18 32 5 3 2 4 2 5 2
3 4 5 2
2 2
- − · - −
· - −
·
⋅ ⋅ ⋅


( )
buluruz.
Doğru Seçenek B


12 27 48 - −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 3

B) 2 3

C) 3 3
D) 4 3

E) 5 3

a pozitif bir gerçek sayı olduğuna göre,

4 9
36 25
a a
a a
-

işleminin sonucu kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 238
Köklü Sayılar - Bölüm 07

Not
b negatif olmayan bir gerçek sayı ve a bir gerçek sayı
iken,
a b ⋅
ifadesini bundan sonra, “⋅” işareti olmadan,
a b
biçiminde yazacak ve bu ifadeyi “a kök b” diye okuyaca-
ğız.
Üslü sayıları işlerken,
a
a

·
1
1
olduğunu öğrenmiştik.
Bu eşitliğe benzer olarak,
1 1
1
2
1
2
1
2
1
1
2
1
a
a
a
a
a
a
a
a
· ·
· · ·


yazılabilir.
a pozitif bir gerçek sayı ise,
1
a
a
a
·
dır.
Işık 4

1
2
2 2 -
işleminin sonucu kaçtır?
A)
3 2
2
B)
2 2
C)
5 2
2
D)
3 2
E)
7 2
2
DNA 9

Çözüm
IŞIK 4’ten,
1
2
2
2
1
2
2 · · ⋅
buluruz.
IŞIK 3’ten,
1
2
2 2
1
2
2 2 2
2
1
2
2
2
5
2
5 2
2
- · -
· -
¸
¸

¸
,
(
·
·


dir.
Doğru Seçenek C


3
3
3
6
3
- -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 3

B) 3 3

C) 4 3
D) 5 3

E) 6 3
YGS MATEMATİK 239
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar


2
3
3
4
3
- −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
3
3
B)
2 3
3

C) 3
D)
4 3
3

E)
5 3
3
Harfi ifadeleri işlerken,
(a + b) ⋅ (c – d)
= ac – ad + bc – bd
gibi işlemler yapabilmeyi önceki yıllarda öğrenmiştiniz.
Yukarıdaki işlemde, a, b, c, d yerine herhangi köklü ifade-
lerin getirilmesi halinde yine durum değişmez. Yani;
( ) ( ) x y z t
xz xt yz yt
- −
· − - −

dir.

( ) ( ) 2 2 3 3 3 2 - − ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 6 5 - B) 5 6 6 - C) 6 5 5 -
D) 6 6 4 - E) 7 6 13 -
DNA 10

Çözüm

( ) ( ) 2 2 3 3 3 2 - − ⋅

· − - −
· − - −
· − - −
·
2 2 3 3 2 2 2 3 3 3 3 2
2 3 2 3 2 2 2 3 3 3 3 2
6 6 2 2 3 3 6
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅
66 6 6 4 9
5 6 5
− − -
· -
Doğru Seçenek A


( ) ( ) 2 2 3 2 2 3 − - ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B) 8 C) 9 D) 11 E) 13


( ) ( ) 2 2 2 3 2 3 6 - - − − ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 4 2 3 -

B)
4 2 2 -
C) 4 2 6 - - D)
6 2 2 -
E)
6 4 2 -
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 240
Köklü Sayılar - Bölüm 07
Hatırlatma
(a + b)
2
= a
2
+ b
2
+ 2ab
(a – b)
2
= a
2
+ b
2
– 2ab
a
2
– b
2
= (a – b) ⋅ (a + b)

( ) ( )
( ) ( )
2 3 2 3
2 3 2 3
2 2
2 2
- - −
- − −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
4 3
7
B)
6 3
7
C)
11 3
14
D)
7 3
4
E)
7 3
12
DNA 11

Çözüm
(a  b)
2
= a
2
+ b
2
 2ab
olduğundan,
( ) ( )
( ) ( )
2 3 2 3 2 2 3
4 3 4 3
7 4 3
2 3 2 3 2 2 3
4 3
2 2 2
2 2 2
- · - -
· - -
· -
− · - −
· - −
⋅ ⋅

⋅ ⋅
44 3
7 4 3

· −
tür.
Bu değerleri yerine yazarsak,
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
2 3 2 3
2 3 2 3
7 4 3 7 4 3
7 4 3 7 4 3
7 4 3
2 2
2 2
- - −
- − −
·
- - −
- − −
·
- -- −
- − -
·
· ·
· ·
7 4 3
7 4 3 7 4 3
14
8 3
7
4 3
7
4
1
3
7
4
3
3
7 3
12


buluruz.
Doğru Seçenek E


( ) ( )
( ) ( )
3 2 3 2
3 2 3 2
2 2
2 2
- − −
- - −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
2 6
5

B)
3 6
5

C)
4 6
5
D)
5 6
3

E)
5 6
2


A · − - - ( ) ( ) 2 3 2 3
2 2
olduğuna göre,
A+2
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
YGS MATEMATİK 241
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

4 7 4 7 - - −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
14

B)
17
C)
22
D) 26 E) 30
DNA 12

Çözüm
Bulmamız gereken ifadeye A diyelim ve her iki tarafın ka-
resini alalım.
4 7 4 7
4 7 4 7 2 4 7 4 7
4 7 4 7 2 4 7
2
2
2 2
2
- - − ( ) ·
⇒ - ( ) - − ( ) - - − ·
⇒ - - − - -
A
A ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ( ) (44 7
8 2 4 7
8 2 9
8 2 3 14
14
2
2 2 2
2
2 2
− ·
⇒ - − ·
⇒ - ·
⇒ - · ⇒ ·
⇒ · · −
)
( )
A
A
A
A A
A veya A


114
14243
16 – 7 = 9
tür. tanımından, A > 0 olması gerektiğinden,
A · 14
tür.
Doğru Seçenek A


3 2 2 3 2 2 − - -
işleminin sonucu kaçtır?
A)
2 2
B) 3 C) 10
D) 2 3

E) 13


6 2 5 6 2 5 - − −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2

B) 5 C) 4
D)
3 2

E) 2 5

x x
2
4 1 - − ·
olduğuna göre,
x + 4 + x
2
kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 13

Çözüm
(a – b) ⋅ (a + b) = a
2
– b
2
olduğunu hatırlayalım.
x + 4 + x = A
2
diyelim ve
x
2
- − · 4 1 x
eşitliğiyle taraf tarafa çarpalım.
( ) ( )
( )
x x x x A
x x A
x x A
A
2 2
2 2 2
2 2
4 4 1
4 1
4
4
- - - − ·
⇒ - − ·
⇒ - − ·
⇒ ·
⋅ ⋅

buluruz.
Doğru Seçenek D
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 242
Köklü Sayılar - Bölüm 07


x x
2
12 2 - − ·
olduğuna göre, x +12 + x
2
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8


a a +1 =1
2
-
olduğuna göre,
a a +1
2
−−
kaçtır?
A) –1 B) −
1
2
C) 0 D)
1
2
E) 1
Artık işaretini biraz daha genelleştirme vaktimiz gel-
di.
Zira, “Karesi 2 olan pozitif sayı kaçtır?” sorusunu “
2

dir.” diye cevapladığımız halde, “Küpü 2 olan sayı kaçtır?”
sorusunu şu an cevaplandıramıyoruz. Bunu ve bu türden
olan diğer soruları cevaplandırabilmek için aşağıdaki ta-
nımı veriyoruz.

TANIM
n bir pozitif çift tam sayı olmak üzere, n yinci kuvveti a
olan, negatif olmayan gerçek sayıya, a nın n yinci dere-
ceden kökü denir ve bu sayı,
a
n
ile gösterilir.
Özel olarak, n = 2 ise,
a yerine a
2
yazılması tercih edilir.
Daha açığı, “ikinci dereceden kökü” ile “karekökü” ifadele-
ri aynı anlama gelir.

TANIM
n, 2 den büyük bir tek sayı olmak üzere, n yinci kuvveti a
olan gerçek sayıya, a nın n yinci dereceden kökü denir
ve bu sayı,
a
n
ile gösterilir.
Özel olarak, n = 3 ise, “a nın üçüncü dereceden kökü”
yerine “a nın küp kökü” demek tercih edilir.
a
n
ifadesinde n ∈ {2, 3, 4, ...} tür. Yani,
4 3 5
1 0 2
, ,

gibi gösterimler anlamsızdır.
Uyarı
Bu iki tanımdan şunu anlıyoruz.
Kök derecesi çift olan sayıların tanımlı olabilmesi için, kö-
kün içerisi sıfırdan büyük veya sıfıra eşit olmalıdır.
Şimdi bunu IŞIK olarak verelim.
n ≥ 2 ve n bir doğal sayı olmak üzere,
i) n tek ise a
n
ifadesi her zaman gerçek sayı belir-
tir.
ii) n çift sayı ise a
n
ifadesinin gerçek sayı belirtme-
si için a ≥ 0 olmalıdır.
Işık 5
YGS MATEMATİK 243
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

x
x
− - −

2 3
7
ifadesinin bir gerçek sayı belirtmesini mümkün kı-
lan x tam sayılarının toplamı kaçtır?
A) 9 B) 8 C) 7 D) 6 E) 5
DNA 14

Çözüm
IŞIK 5’ten,
x − 2 ifadesinin bir gerçek sayı belirtmesi için,
x – 2 ≥ 0 ⇒ x ≥ 2
olmalıdır.
Ayrıca;


3
7 x
ifadesinin bir gerçek sayı belirtmesi için
de; 7 – x ifadesi bir pozitif tek sayı olmalıdır.
Dolayısıyla, x ∈ {4, 2, 0, –2, ...} dir.
x ≥ 2 ve x ∈ {4, 2, 0, –2, ...}
koşullarının ikisini birden sağlayan x değerleri 4 ve 2 olup,
bu iki sayının toplamı,
4 + 2 = 6
dır.
Doğru Seçenek D


6 2
1
− - −

x
x
ifadesinin bir gerçek sayı belirtmesini mümkün kılan x
değerlerinin toplamı kaçtır?
A) 15 B) 12

C) 11

D) 10 E) 6


x x − - − 3 8
4
ifadesinin bir gerçek sayı belirtmesini mümkün kılan x
tam sayılarının toplamı kaçtır?
A) 34 B) 33

C) 32

D) 23 E) 22
a bir negatif gerçek sayı iken, n nin pozitif çift sayı olma-
ması koşuluyla, a
n
ifadesini, aşağıdaki IŞIK 6’da göste-
rildiği gibi üslü sayı biçiminde yazabilirsiniz. Bu sayede,
köklü sayı sorularının bir çoğunu, üslü sayı bilgilerinizle
çözebilirsiniz.
a ∈ R ve n, 1 den büyük bir tek sayı ise,
a a
n
n
·
1
dir. a ∈ R
+
∪ {0} ve n, 1 den büyük bir çift sayı ise,
a a
n
n
·
1
dir.
Işık 6
IŞIK 6’daki
a a
n
n
·
1
ifadeleri yerine,
a a
m n
m
n
·
ifadelerini de getirebiliriz.
Şimdi, IŞIK 6’nın ikinci kısmındaki a ∈ R
+
∪ {0} şartının
neden olması gerektiğini gösterelim.
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 244
Köklü Sayılar - Bölüm 07
2 2 2 2 2 2
2 2
3
1
3
2
6
2 6 2 6
2
6
1
3
3
· · · · − · −
· − · −
( ) ( )
( )
1 2 3 4 5
6 7
Yukarıdaki işlemde bir hata olduğu kesin.
Çünkü,
2 2
3 3
· −
olamaz.
Hata,
5
adımında yapılmıştır.
5
adımında, IŞIK 6’daki
a ∈ R
+
∪ {0} şartı çiğnenmiştir.

2 2
2
3
6

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
4
6
B)
4
3
C)
2
6
D)
2
3
E)
2
DNA 15

Çözüm
2 2
2
2 2
2
2
2
2
2
2 2 2 4
3
6
1
2
1
3
1
6
1
2
1
3
1
6
5
6
1
6
5
6
1
6
2
3
2 3
3
⋅ ⋅
· · · · · · ·
-

Doğru Seçenek B


3 3
3
3

4
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3
4
B) 3
6

C) 3
9

D) 3
12
E) 3
24

x
4 3
sayısı,
x
3 4
sayısının kaç katıdır?
A) x B)
x
3 4


C)
x
6 7


D)
x
7 12

E)
x
7 6

3
9
3
2 3
2
x y
x
- -

·
olduğuna göre, y kaçtır?
A) –6 B) –3 C) 2 D) 3 E) 6
DNA 16

Çözüm
3
9
3
3
3
3
3
3 3
2 3
2
2
2
3
2
2
2
2
3
2
2
3
2
2
1
x y
x
x
y
x
x
y
x
x
y
x
- -

-
-

-
-

-
-
− -
· · ·
⇒ ·
( )
22
3
2
2
1
2
3
2
3
2
3 3
6

-
- ·

-
· −
⇒ - · −
⇒ · −
y
y
y
y
Doğru Seçenek A


4
2
2
2
3 6 3
5
x
x
x
-

-
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –2 B) –1

C) 0

D) 1 E) 2
YGS MATEMATİK 245
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar


4 4 4 4
3 3 3
9
16
x x x x
x x x
- - -
- -
·
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –6 B) –5

C) –4

D) −
1
5
E) −
2
5
Köklü sayılarda sıralama yapılırken kök dereceleri eşitse
kökün içine bakılıp sıralama yapılır (içi büyük olan büyük-
tür). Kök dereceleri eşit değilse dereceler eşitlenerek sıra-
lama yapılır. Peki dereceler nasıl eşitlenir?
Eşitlemeyi IŞIK 7 yardımıyla yaparız.
k ∈ Z
+
olsun.
a = a
m n k m k n ⋅ ⋅
....................................................................................
Hem derece hem üs pozitif bir k tam sayısıyla
çarpılırsa sonuç değişmez.
Işık 7

a b c · · · 2 3 7
3 6
olduğuna göre, a, b, c nin küçükten büyüğe doğru
sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) c < b < a B) c < a < b C) b < c < a
D) b < a < c E) a < b < c
DNA 17

Çözüm
Köklerin dereceleri birbirinden farklı, önce kök dereceleri-
ni eşit hale getirelim. 2, 3 ve 6 nın OKEK’i 6 olduğundan,
dereceler 6 da eşitlenir.
a · · · · 2 2 2 8
1 2 1 2
6 3 3 ⋅ ⋅

b · · · 3 3 9
1 3 1 3
6 2 2 ⋅ ⋅

c · 7
6

7 < 8 < 9 olduğundan,
7 8 9
6 6 6
< <
⇒ c < a < b dir.
Doğru Seçenek B


x y z · · · 3 4 25
3 6
olduğuna göre, x, y, z nin küçükten büyüğe doğru sı-
ralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) x < y < z B) x < z < y
C) y < x < z D) y < z < x
E) z < x < y


x y z · · ·
1
2
1
4
1
10
3 6
olduğuna göre, x, y, z nin küçükten büyüğe doğru sı-
ralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) x < y < z B) x < z < y
C) y < x < z

D) y < z < x
E) z < x < y
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 246
Köklü Sayılar - Bölüm 07
( )
( )
− · −
− · −
2 2
3 3
2
4 4
gibi hatalar, kökü sayılarda işlem yaparken, düşme olası-
lığı en yüksek olan hatalardır. Bu hataya düşmemeniz için
IŞIK 8’i veriyoruz.
n ∈ Z
+
ve x ∈ R olmak üzere,
x x
n n 2 2
· | |
tir.
Örneğin,
x x x x
2 4 4
· · | |, | |, ...
Işık 8
Aşağıdaki eşitliklerden hangisi ya da hangileri
doğrudur?
I. − · − 9 3
II.
( ) − · − 2 2
2
III.
( ) − - · 3 9 6
2
A) I, II ve III B) I ve III C) Yalnız I
D) Yalnız II E) Yalnız III
DNA 18

Çözüm
− · − · − 9 9 3 ( )
I doğru
( ) | | − · − · 2 2 2
2

II yanlış
( ) | | − - · − - · - · 3 9 3 9 3 3 6
2
III doğru
Doğru Seçenek B

Aşağıdaki önermelerden hangisi ya da hangileri dai-
ma doğrudur?
I. x
2
= 9 ⇒ |x| = 3
II.
16 2 6
2
− − · ( )
III.
( ) − · − 3 2 6
2 2

A) Yalnız I B) Yalnız II

C) Yalnız III


D) I ve II E) I, II ve III

Aşağıdaki işlemlerden hangisi veya hangilerinin so-
nucu 6 dır?
I. ( ) − - - 2 4 2
2
II. ( ) ( ) − − 3 2
2 2

III.
( ) ( ) − − 4 3
4
2 2

A) Yalnız I B) II ve III

C) I ve III


D) I ve II E) I, II ve III

( ) ( ) 5 2 5 3
2 2
− - −
işleminin sonucu kaçtır?
A) − 5

B) –1 C) 1
D) 5

E) 2 5 5 −
DNA 19
YGS MATEMATİK 247
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

Çözüm
IŞIK 8’den,
( ) ( )
( )
5 2 5 3
5 2 5 3
5 2 5 3
5 2 5 3
1
2 2
− - −
· − - −
· − − −
· − − -
·
5 > 4 = 2
5 < 9 = 3
¸
¸

¸
,
(
(
buluruz.
Doğru Seçenek C
DNA 19’un Genetik Kopya’larından önce, IŞIK 8’in daha
da genişletilmiş bir hali olan IŞIK 9’u verelim.
a bir gerçek sayı, n, 1 den büyük bir tam sayı olmak
üzere,
a
a
a
n n
·
¦
'
'
| | ,
,
n çift ise
n tek ise
dir.
Işık 9
Örneğin,
( ) − · − 2 2
3 3
dir.


( ) ( ) 3 2 3 1 8
2 4 4 3
− - − − −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 3

B) 3

C) –1


D) –3

E) −2 3


( ) ( ) − − − - 4 3 64
2 3 3 3
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 9 E) 11
a > 0 ve b < 0 olduğuna göre,

( ) 2 2
2 2 2
b a a ab b − − − -
ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) –3b B) –b C) –b – a
D) –b – 2a E) –a
DNA 20

Çözüm
( ) ( ) ( )
| | | |
|
2 2 2
2
0 0 2
2 2 2 2 2
b a a ab b b a a b
b a a b
a ve b b
− − − - · − − −
· − − −
> < ⇒ − aa a b
b a a b
b
− -
− −
· − - − -
· −
123 
| | |
2
dir.
Doğru Seçenek B

x < 3 olduğuna göre,

x x x
2 3 3
6 9 1 − - - - ( )
ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) 2x + 2 B) 2x – 2

C) –1


D) –4 E) 4
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 248
Köklü Sayılar - Bölüm 07

x < 0 < y olduğuna göre,

x xy y x y
2 2 3 3
2 − - - − ( )
ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) 2x B) –2y C) 2x – 2y


D) 2y – 2x E) 0

1
16
1
9
1
6
- −
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) −
1
12
B) −
1
6
C)
1
4
D)
1
6
E)
1
12
DNA 21

Çözüm
Hatırlatma
(x – y)
2
= x
2
+ y
2
– 2xy

1
16
1
9
1
6
1
4
1
3
2
1
4
1
3
1
4
1
3
2 2 2
- − ·
¸
¸

¸
,
(
-
¸
¸

¸
,
(
− · −
¸
¸

¸
,
(
⋅ ⋅

⇒ - − · −
¸
¸

¸
,
(
· − ·

·
1
16
1
9
1
6
1
4
1
3
1
4
1
3
1
12
1
12
2
3 4 ( ) ( )
olur.
Doğru Seçenek E


1
16
1
25
1
10
- -
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
1
2
B)
9
20

C)
2
5

D)
7
20
E)
3
20


1
25
1
9
1
30
- −
işleminin sonucu kaçtır?
A) −
2
15
B) −
1
15


C)
1
15


D)
2
15
E)
2
225
Bir a sayısının yaklaşık değerini rasyonel olarak bilirsek,
2
3
2
3
4
2 3
a a a a , , , , ...
gibi sayıların da yaklaşık değerlerini bulabiliriz.
Aşağıdakilerden hangisinin yaklaşık değeri bilinir-
se, 180 sayısının yaklaşık değeri hesaplanabilir?
A)
2

B) 3 C) 5
D) 6 E) 15
DNA 22
YGS MATEMATİK 249
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

Çözüm
180
90
45
15
5
1
2
2
3
3
5
180 2 3 5 2 3 5
6 5
2 2
· ·
·
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
Demek ki, 5 sayısının yaklaşık değerini bilirsek, 180
sayısının yaklaşık değerini hesaplayabiliriz.
Doğru Seçenek C

Bir öğrenci
7
sayısının yaklaşık değerini bilmektedir.
Buna göre, bu öğrenci aşağıdaki köklü sayılardan
hangisinin yaklaşık değerini bulabilir?
A) 360

B) 270


C) 135


D) 252

E) 180

432

sayısının yaklaşık değerini hesaplayabilmek
için, aşağıdakilerden hangisinin yaklaşık değeri bilin-
melidir?
A)
2
B) 3 C) 5 D) 6 E)
7
Şimdi de IŞIK 3’ün daha da genelleştirilmiş şekli olan
IŞIK 10’u verelim.
Tanımlı olduğu değerler için,
x
n
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ a y a z a x y z a
n n n
- − · - − ( )
dır.
Işık 10

250 54 16
3 3 3
− −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0 B)
2
3
C)
2 2
3
D)
3 2
3
E) 5
3
DNA 23

Çözüm
250 2 5 5 2
54 2 3 3 2
16 2 2 2 2
250 54 16
3 1 3 3
3
3 1 3 3
3
3 1 3 3
3
3 3
· ·
· ·
· ·
⇒ − −
⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅
33
3 3 3
3 3
5 2 3 2 2 2
5 3 2 2 0 2 0
⇒ − −
⇒ − − · ·
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ( )
Doğru Seçenek A
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 250
Köklü Sayılar - Bölüm 07

54 250 432
3 3 3
- −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
3 2
3


B)
2 2
3


C)
2
3
D) 0 E)
− 2
3


48 243 1875
3
4 4 4
4
- -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
a ve b
n n
ifadeleri tanımlı olmak üzere,
a b ab
n n n
⋅ ·

a
b
a
b
n
n
n
·
Işık 11
a ve b pozitif gerçek sayılar olmak üzere,

a b
a b
4 3
6 5



− −
ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) a
4
b
2
B) a
5
b
2
C) a
5
b
D) a
4
b E) a
3
b
DNA 24

Çözüm
a b
a b
a b
a b
a b a b a b
4 3
6 5
4 3
6 5
10 2
10
2
2
2
5




⋅ ⋅ ⋅

− −

− −
· · · ·
Doğru Seçenek C


18 20
10

ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) 9 B) 8

C) 6

D) 5 E) 4


5
4
6
5
2
3
3
3
3

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4 B) 3

C) 2

D)
1
2
E)
1
4

0 16 0 04
0 36 0 16
, ,
, ,

-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
1
5
B)
3
2
C)
3
4
D) 1 E) 2
DNA 25
YGS MATEMATİK 251
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

Çözüm
0 16 0 04
0 36 0 16
16
100
4
100
36
100
16
100
16
100
4
100
36
100
1
, ,
, ,

-
·

-
·


66
100
4
10
2
10
6
10
4
10
2
10
2
10
1 ·


· ·
bulunur.
Doğru Seçenek D


169 121
0 81 0 49
, ,
, ,
-

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 14 B) 13

C) 12

D) 11 E) 10


0 008 0 0016
0 9
3 4
, ,
,
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B)
4
5

C)
3
5

D)
2
5
E)
1
5

x y z · · · 2 5 3
olduğuna göre, 0,03 sayısının x, y, z türünden
değeri aşağıdakilerden hangisidir?
A)
x
y z
2

B)
y
x
2
z
2 C)
z
x y
2 2
D)
z
xy
E)
z
xy
2
DNA 26

Çözüm
0 03
3
100
3
100
3
10
2 5
10
10 3
2 2
, · · ·
· ·
⇒ ·
⇒ · ·
x ve y
x y
x y ve z

olduğundan cevap
z
x y
2 2
bulunur.
Doğru Seçenek C


a b c · · · 2 3 5
olduğuna göre, 3,6 ifadesinin a, b, c türünden de-
ğeri aşağıdakilerden hangisidir?
A)
ab
c
2

B)
a
2
b
c

C)
a
2
b
c
2

D)
ab
c
2

E)
c
a b
2
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 252
Köklü Sayılar - Bölüm 07

ab iki basamaklı bir sayı olmak üzere,

x ab ve y · · 10
olduğuna göre, 0,0ab ifadesinin x ve y türünden de-
ğeri aşağıdakilerden hangisidir?
A)
x
y
2
3

B)
x
y
3

C)
x
3
y


D)
x
y
2

E)
x
y
3
2

( ) ( ) 5 2 5 2
2008 2009
− - ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 5 2 − C) 5 2 -
D) 2 5 − E) –1
DNA 27

Çözüm
( ) ( )
( ) ( ) ( )
( ) ( )
5 2 5 2
5 2 5 2 5 2
5 2 5 2
2008 2009
2008 2008 1
− -
· − - -
· − -

⋅ ⋅

(( )
( )
( ) ( )
5 2
2008
2008
2008
2
2
5 2
5 4 5 2
1

¸

(
¸
(
(
-
· − -
·
1 2 444 3 444


⋅ (( ) 5 2
5 2
-
· -
olur.
Doğru Seçenek C

( ) ( ) 7 3 7 3
2009 2009
− - ⋅
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4
2008
B) 2
2009

C) 2
4018


D) 2
4020
E) 4
4018

( ) ( ) x x x − - − 3 3
2

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) –3 B) x
2
– 3

C) x – 3


D) 3 – x E) 3
2 = A
8
olduğuna göre,
( 2
8
- - - 1 2 1 2 1
4
) ( ) ( ) ⋅ ⋅
ifadesinin A türünden eşiti aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) A – 1 B) A + 1 C)
1
1 A −
D)
1
1 A -
E) 2A
DNA 28
YGS MATEMATİK 253
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

Çözüm
( ) ( ) ( ) 2 1 2 1 2 1
8 4
- - - · ⋅ ⋅ B
olsun.
Her iki tarafı ( ) 2 1
8
− ile çarpalım.
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( )
2 1 2 1 2 1 2 1 2 1
8
2 1
8 8 4
4
− − - - - ·

⋅ ⋅ ⋅ ⋅
1 2 444 3 444
B

⇒ − - - · −
⇒ − −


( ) ( ) ( ) ( )
( )( )
2 1 2 1 2 1 2 1
2 1 2 1
4 4 8
2 1
2 1
⋅ ⋅ ⋅
1 2 444 3 444
1 2 4
B
44 3 44
· −
⇒ − · −
· −

·
B
B
B A
A
B



( )
( )
( )
2 1
2 1 2 1
1 1
1
1
8
8
olur.
Doğru Seçenek C


x a - · 3
olduğuna göre,
x 9
x 3
−−
−−
ifadesinin a türünden değeri
aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3a B) a C)
a
3


D) 3 a

E) 3 a


( ) ( ) ( ) 6 1 6 1 6 1
5
4 4
− - - ⋅ ⋅
işleminin sonucu kaçtır?
A)
6
5
B) 1

C)
1
5

D)
1
4
E)
1
2
EŞLENİK
a b - irrasyonel sayısını, a b − irrasyonel sayısı ile
çarpalım.
( ) ( ) ( ) ( ) a b a b a b a b Q - − · − · − ∈ ⋅
2 2
Yani, a b - irrasyonel sayısını a b − irrasyonel
sayısı ile çarptığımızda sonuç bir rasyonel sayı olur. Ras-
yonel sayılar kümesine geçiş yapmamızı sağlayan söz ko-
nusu a b − sayılarını sık sık kullanacağımız için bu tür
sayılara bir isim verelim.

TANIM
a b − irrasyonel sayısına, a b - irrasyonel sayısı-
nın bir eşleniği denir.
Aşağıdaki örnekleri inceleyelim.
Sayı Eşleniği
5 2 - 5 2 −
7 3 − 7 3 -
3 1 - 3 1 −
2 5 - 2 5 −
2 2 0 · - 2 0 2 − ·
2 3 3 - 2 3 3 −
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 254
Köklü Sayılar - Bölüm 07

Not
a b - irrasyonel sayısının eşleniği olarak a b − yi
alabileceğimiz gibi b a − yı da alabiliriz.
Örneğin, 5 2 - sayısının eşleniği olarak 5 2 − yeri-
ne 2 5 − sayısını da alabiliriz.
Eşlenik ile ilgili bilmemiz gereken en önemli şey; bir kök-
lü sayının, eşleniği ile çarpıldığında sonucun bir rasyonel
sayı olacağıdır.
Bundan faydalanarak, paydası köklü sayı olan bir kesrin
pay ve paydasını paydanın eşleniği ile çarparsak; payda-
nın rasyonel olmasını sağlamış oluruz.
Bunu IŞIK 12 ile söyleyelim.
i) Paydada a b − varsa; pay ve payda a b - ile
çarpılır.

x
a b
x a b
a b
a b

·
-

- ( )
( ) ⋅
2
ii) Paydada a b − varsa pay ve payda a b -
ile çarpılır.

x
a b
x a b
a b
a b

·
-

- ( )
( )
olur.
Işık 12
a, b ∈ Z olmak üzere,

1
2 3
3

· - a b
olduğuna göre, a – b kaçtır?
A) 1 B) 0 C) –1 D) –2 E) –3
DNA 29

Çözüm
1
2 3 −
ifadesinin hem payını hem de paydasını ( ) 2 3 -
ile çarpalım.
2 3
2 3 2 3
2 3
2 3
2 3
4 3
2 2
-
- −
·
-

·
-
− ( )( ) ( )

·
-
· - · -
2 3
1
2 3 3 a b 1
⇒ a = 2 ve b = 1 olur.
Buradan,
a – b = 2 – 1 = 1
buluruz.
Doğru Seçenek A


6
3 2 2 3
2 3
-
· - a b
ifadesinde a ve b iki tam sayıdır.
Buna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) –2 B) –1

C) 0

D) 1 E) 2
YGS MATEMATİK 255
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar

a ve b iki rasyonel sayı olmak üzere,

1
2 3 3
3

· - a b
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) 1 B)
5
3

C) 2

D)
7
3
E)
8
3

1
3 2
1
3 2 −
-
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
6 2 2 -
B) 6 C)
6
7
D)
4
7
E)
2
7
DNA 30

Çözüm
1
3 2
1
3 2
3 2
9 2
3 2
9 2
3 2 3 2
7
6
7
3 2
3 2

-
-
·
-

-


·
- - −
·
- − ( )
( )
Doğru Seçenek C


1
3 2
1
3 2 −
-
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2

C) 2 3


D)
3 2

E)
2 2



1
3 2
1
3 2 -
-

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) –2 B) –1

C) 0


D) −2 3

E) –4

a
a b
b
a b −

-
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
a
a b −

B)
b
a b −
C)
a b
a b
-

D) 0 E)
a b
a b

-
DNA 31
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 256
Köklü Sayılar - Bölüm 07

Çözüm
a
a b
b
a b
a a b b a b
a b
a ab ab b
a b
a b
a b
a b a b


-
·
- − −

·
- − -

·
-

- − ( ) ( )
( ) ( )
Doğru Seçenek C


y x
y x
y x
y x

-
-
-

· 1
olduğuna göre, x in y türünden eşiti aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
y
y
2
2
1 −

B)
1
1
2
y −

C) –3y
2


D)
y
2
3

E) −
y
2
3


1
1 a
a
a a −


ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) –1 B) 1

C)
a
a
-

1
1


D)
a
a
-

1
1

E)
1
1 a −
DNA 32

3
3 2 7
1
7 3 - -
-
-
toplamının sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B)
3
2
C) 1 D)
1
2
E) 0

Çözüm
3
3 2 7
1
7 3
3 2 7 7 3
( )
( ) ) ( )
- -
-
-
- − −

·
- −

¸
(
¸
- −
-


·
- −

¸
(
¸
- - −
-

·
3 3 2 7
3 2 7
7 3
7 3
3 3 2 7
3 4 4 3 7
7 3
4
3
2
( )
( )
( )
( ⋅ 33 2 7
4 3
7 3
4
3 2 7 7 3
4
2
4
1
2
- −

¸
(
¸
-

·
- − - −
· ·
)
bulunur.
Doğru Seçenek D


2 2
1 2 3
1
3 2 - -
-
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B)
3
2

C) 1

D)
1
2
E)
1
4
YGS MATEMATİK 257
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar


2 6
2 3 5 - -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 5 3 - −

B) 5 3 2 - −
C) 2 3 5 − −


D) 2 3 5 - −
E) 5 3 2 − −

5 1
15 5 3 1

- − −
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3 1 -

B)
3 1
2
-
C)
3
2
D)
3 1
2

E)
3 2
2

DNA 33

Çözüm
5 1
15 5 3 1
5 1
5 3 1 3 1
5 1
3 1 5 1
1
3 1
3 1
2
3 1

- − −
·

- − -
·

- −
·
-
·


( ) ( )
( ) ( )
( )
Doğru Seçenek D


1 2
1 2 3 6
-
- − −
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
3 1
2
-

B)
3
2

C)
3 1
2



D)
− − 3 1
2

E)
3 2
2



3 1
6 2 3 1

− − -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) 2 1 −

B) 1 2 −

C) 1 2 -

D)
− − 1 2
E)
1 2
2
-

7 3
7 2

-
· x
olduğuna göre,
7 2
7 + 3
−−
ün x türünden değeri
aşağıdakilerden hangisidir?
A) x B)
3
4
x
C)
x
2
D)
x
4
E)
2
3
x
DNA 34
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 258
Köklü Sayılar - Bölüm 07

Çözüm
7 3
7 2

-
· x olduğu verilmiş.
7 2
7 3

-
· y diyelim ve
x
y
yi bulalım.
x
y
x
y
y x
y
x
·

-
-

⇒ ·


·
⇒ ·
⇒ ·
7 3
7 2
7 3
7 2
7 3
7 4
4
3
4 3
3
4

Doğru Seçenek B


6 2
2 1

-
· x
olduğuna göre,
6 +2
2 1 −−
ifadesinin x türünden eşiti
aşağıdakilerden hangisidir?
A)
1
x
B)
2
x

C)
3
x

D)
4
x
E)
6
x


3 2
2 1
-
-
· x
olduğuna göre,
2 1
3 2
−−
−−
nin x türünden değeri aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) x B) –x

C)
x
2

D) −
x
2
E) –2x
Şimdi de iç içe kökler barındıran soru tiplerinden ilki olan
ve ilköğretimde de çok severek çözdüğünüz soru tipine
bakalım.

6 1 5 64
3 3
- - -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 5 B)

4 C) 3 D) 2 E) 1
DNA 35

Çözüm
6 1 5 64 6 1 5 4
6 1 3 6 2
8 2
3 3 3
3 3
3
- - - · - - -
· - - · -
· ·
123
4
123
9
123
4
Doğru Seçenek D


14 11 243
5 3
- −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 6 B) 5

C) 4

D) 3 E) 2


24 7 32
5 3
- -
işleminin sonucu kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
YGS MATEMATİK 259
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar
İç içe çarpım halinde kökler verildiğinde, nasıl davranma-
mız gerektiğini IŞIK 13 ile söyleyelim.
a a
k m n n mk
·
⋅ ⋅
x y z x y z
x y z
x y z
k m n mk k mn k
n
n m
n mk
n n m n mk
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅

⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
·
·
·
1 1 1
Işık 13
Ayrıca kök içerisindeki bir sayının kök dışına nasıl çıka-
rılabileceğini ve kök dışındaki bir sayının kök içine nasıl
girebileceğini IŞIK 14 ile söyleyelim.
i) n tek ise, x y x y
n n
n
⋅ ⋅ ·
n çift ise,
x y x y
n n
n
⋅ ⋅ · | |
ii)
x y x y
n
n n
⋅ ⋅ ·
Işık 14
Aşağıdaki eşitliklerden hangisi ya da hangileri
doğrudur?
I.
2 2
6
·
II. 2 2
3 6
·
III.
2 3 12
4
·
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) II ve III E) I ve II
DNA 36

Çözüm
I.
2 2 2
2 2 2 2 2 2 8
· ·
⋅ ⋅

(Yanlış)
II. 2 2 2
3 2 2 3 6
· ·

(Doğru)
III. 2 3 2 3 12 12
2 2 2 2 2
2 2 4
⋅ ⋅

· · · (Doğru)
Doğru Seçenek D

Aşağıdaki eşitliklerden hangisi ya da hangileri doğru-
dur?
I.
2 3 24
3 6
·
II.
2 3 24
3 6
·
III.
2 2 3 12
8
·
A) Yalnız I B) Yalnız II

C) Yalnız III


D) II ve III E) I ve II


3
1
2
16 · m
n
eşitliğinde n ve m pozitif tam sayılardır.
Buna göre, m + n toplamı en az kaçtır?
A) 5 B) 6

C) 18

D) 22 E) 24
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 260
Köklü Sayılar - Bölüm 07

2 2 2 2
2 4 3
⋅ ⋅ ·
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
1
2
B)
5
8
C)
3
4
D)
7
8
E)
4
3
DNA 37

Çözüm
IŞIK 13’ten,
2 2 2 2 2 2
2 2 2
2
2
2 4 3 2 2 3
2 3 4
1
2
2
6
1
24
1
2
2
6
1
24
12
24
8
24
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅

⋅ ⋅
·
·
·
·
- -
- -
11
24
21
24
2 2 · ·
x

⇒ · · x dir
21
24
7
8
.
2 2 2 2 2 2
2 2 2
2 2
2 4 3 3 4 2 4 2 3 4
12 8 24
21
24
7
8
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
·
·
· ·
( )
Doğru Seçenek D


3 3 3 0 3
3 4
⋅ · ( , )
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) −
9
8
B) −
27
16

C) −
7
8

D)
9
8
E)
27
16


1
4
1
16
1
8
2
3
·
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) –2 B) −
23
12

C) −
11
6

D) −
5
3
E) –1
(x + y)
2
= x
2
+ 2xy + y
2
(x – y)
2
= x
2
– 2xy + y
2
olduğunu hatırlattıktan sonra; x yerine a ve y yerine
b yazalım.
( ) ( ) ( ) a b a a b b
a ab b
a b ab
 


2 2 2
2
2
2
· -
· -
· -

olur.
Buna dayanarak aşağıdaki Hazine’yi verebiliriz.
Hazine 1
a ve b pozitif gerçek sayılar olmak üzere,
a +b +2 ab = a + b

a b ab a b - − · − 2
dir.
YGS MATEMATİK 261
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar
x ve y tam sayılar olmak üzere,

6 2 5 5 - · - x y
olduğuna göre, x – y farkı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 38

Çözüm
Hazine 1’den,
6 2 5 5 1 5 1
2
- ·· - · - ( )
5 + 1 5 ⋅ 1
olur.
⋅ 5 1 5 1 1 - · - ⇒ · · x y x ve y 1
olup,
x – y = 1 – 1 = 0
dır.
Doğru Seçenek C


5 2 6 5 2 6 − - -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 5

B)
3 2


C) 2 3


D)
2 2

E) –2


4 2 3 4 2 3 − − -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 3

B) 2

C) 0


D) −2 3

E) –2

1
6 2 5
1
6 2 5 −
-
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
5
2
B) 2 3 C)
3
2
D) 5 E)
5
4
DNA 39

Çözüm
6 2 5 5 1 − · −

5 + 1

5 ⋅ 1

6 2 5 5 1 - · -

5 + 1

5 ⋅ 1


-
-
·

-
-
- −
1
6 2 5
1
6 2 5
1
5 1
1
5 1
5 1 5 1 ( ) ( )

·
- - −

· ·
5 1 5 1
5 1
2 5
4
5
2
dir.
Doğru Seçenek A
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 262
Köklü Sayılar - Bölüm 07


1
4 2 3
1
4 2 3 -


işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
− 2
B) –1

C) 0

D)
2
E) 1


2
5 2 6
3
5 2 6 −
-
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 3 3 2 - B) 2 3


C)
3 2


D) 5 E) 7

2 3 2 3 - - −
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 6 B) 6 C) 0
D) − 6 E) −2 6
DNA 40

Çözüm
2 3 
ifadesinde Hazine 1’i kullanabilmek için; köklü
ifadenin içini 2 ile çarpıp tekrar 2 ye bölelim.
2 2 3
2
2 2 3
2
4 2 3
2
4 2 3
2
4 2 3
2
4 2 3
2
3 1 3 1
2
2 3
2
2
2
( ) ( )
( )
-
-

·
-
-

·
-
-

·
- - −
· ·
⋅ 33 2
2 2
2 6
2
6


· ·
olur.
Doğru Seçenek B

5 21 5 21 − - -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4 B) 8

C)
2 7


D)
2 14

E)
14


1
3 5 3 5 − − -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
− 2

B) −
2
2

C) 1


D)
2
2

E)
2
YGS MATEMATİK 263
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar
TEST - 1
1. ( ) − - − - 2 8 9
3 3
işleminin sonucu kaçtır?
A) –7 B) –5 C) –2 D) 2 E) 5
2.
f x x x ( ) · − -
2
6 9
fonksiyonunun en geniş tanım kümesi aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) (–∞, 3) B) (3, ∞) C) (–∞, 3]
D) [0, ∞) E) R
3.
a b a b - − - − − · 2 4 0

olduğuna göre, 3a – b ifadesinin değeri kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 8 D) 10 E) 12
4.
5 5
3

işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A)
5
B)
5
3
C)
25
3
D)
5
4 5
E)
5
5 6
5.
50 8 -
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 12 2 B) 10 2 C) 7 2
D) 6 2 E) 58
6.
39 52
2 2
-
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 60 B) 65 C) 71 D) 82 E) 91
7. 0 81 0 49 , , −
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B) 0,2 C) 0,002 D) 0,1 E) 0,3
8.
x y z
12 4 24 5
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) x yz x z
2 4 2 4 5
B) x z x y z
2 4 2 4 4 5

C) xz x y z
4 2 4 3 5
D) x z xy z
2 5 4 4 5

E) x
2
yz
4
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 264
Köklü Sayılar - Bölüm 07
9.
a c b · · · 4 8 16
3 4 5
, ,
sayıları arasındaki sıralama aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) a < b < c B) a < c < b C) c < b < a
D) c < a < b E) b < a < c
10. 9 3 8 −
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A)
3 6 −
B)
6 3 −
C)
2 3
D)
2 6
E) 6
11.
2 63
2
8 3 7
-
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 4 D) 5 E) 7
12. m ve n pozitif tam sayıları için,
m – n = 65

m n - · 13
olduğuna göre, m kaçtır?
A) 74 B) 81 C) 100 D) 120 E) 121
13. 8 sayı tabanı olmak üzere,

( ) 1331
8
3
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) (11)
8
B) (12)
8
C) (13)
8

D) (14)
8
E) (15)
8
14.
5000
7
2
1
8
− −
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 185 B)
185 2
C)
185 2
2

D)
185 2
4

E)
185 2
3
15.
( , ) 0 125
2
3

ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B) 4 C) 5 D) 8 E) 10
16. x x · 8
olduğuna göre, x x ++ ifadesinin değeri kaç-
tır?
A) 2 B)
6
C)
2 5
D)
2 5 -
E) 8
1. A 2. E 3. D 4. E 5. C 6. B 7. B 8. B 9. A 10. B 11. C 12. B 13. A 14. D 15. B 16. C
YGS MATEMATİK 265
Köklü Sayılar - Bölüm 07 Köklü Sayılar
TEST - 2
1.
4 5 4 9 8 8 7
1
2
2
− - ⋅ − ⋅
( )

¸
(
¸
işleminin sonucu kaçtır?
A) –100 B) –96 C) –92 D) –88 E) –84
2. 5 2 6 5 2 6 - − −
işleminin sonucu kaçtır?
A)
−2 3
B)
−2 2
C)
2 2
D)
2 3
E) 4
3.
14 27 1 4 - − − · x
denklemini sağlayan x değerinin rakamlarının
toplamı kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 9 E) 11
4. 5 27 < < x
koşulunu sağlayan kaç değişik x tam sayısı var-
dır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 21
5.
1
1 5
1
1 5
2
1 5
4 4
-
-

-
-
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) –1 C)
1
2
D) −
1
2
E) 2
6. 2 8 2
3
·
x
olduğuna göre, x kaçtır?
A)
1
2
B)
2
3
C)
3
4
D)
4
5
E)
5
6
7.
0, 4
ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 0,2 B) 0,20 C) 0,60
D) 0,6 E) 0,40
8. a > 0 için,

a a a · 128
olduğuna göre,
a
değeri kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 8 D) 128 E) 256
Köklü Sayılar
YGS MATEMATİK 266
Köklü Sayılar - Bölüm 07
9. 7 48 5 24 3 8 − - − - −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2
D)
3 2
E)
1 3 2 −
10. 1 1 2 - - · x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 8 B) 16 C) 32 D) 64 E) 128
11. 4 7 4 7 − - -
işleminin sonucu kaçtır?
A)
10
B)
14
C)
17
D)
21
E)
26
12.
1 2 1 3 1 4 3 - - - · x
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 4 B) 9 C) 16 D) 25 E) 36
13.
54 5
25 3 2
2
2 3 3 1

⋅ ⋅
-
- -
n
n n
n
işleminin sonucu kaçtır?
A)
6
5
B)
12
5
C)
18
5
D)
27
5
E)
5
72
14.
72 3 18 50 - −
işleminin sonucu kaçtır?
A) 10 B) 10 2 C) 12
D) 12 2 E) 13 2
15.
2
3 7 -
işleminin sonucu kaçtır?
A)
3 7 −
B)
3 7 -
C)
1 7 -
D)
1 7 −
E) 2
16.
x x - - − · 4 1 18
olduğuna göre,
x 4 x 1 ++ −− −−

işleminin sonucu
kaçtır?
A)
5
12
B)
5
18
C)
7
20
D)
9
20
E)
9
25
1. B 2. C 3. C 4. A 5. B 6. E 7. D 8. A 9. B 10. D 11. B 12. E 13. E 14. B 15. A 16. B
YGS MATEMATİK
KÜMELER - BÖLÜM 08 KÜMELER
267

TANIM
Küme matematiğin tanımsız terimlerinden biridir.
Bir takım nesneler topluluğu olarak düşünülebilir.
Bu nesnelere kümenin elemanları adı verilir.
Örneğin bir A kümesinin elemanlarından biri a ise, bu du-
rum,
a ∈ A
şeklinde gösterilir.
A kümesinin eleman sayısı; s(A) ile gösterilir.
Bir küme; liste yöntemi, ortak özellik yöntemi ve Venn şe-
ması ile gösterilebilir.
A = {1, 2, 3, 4, 5, 6} Liste yöntemi
A = {x: 1 ≤ x ≤ 6 ve x doğal sayı} Ortak özellik yöntemi

� �
� �
� �
� �
� �
� �
���� ������

Liste yönteminde; bir eleman birden fazla yazılamaz,
elemanların yazılış sırası değiştirildiğinde küme değiş-
mez.
Ortak özellik yönteminde; hangi elemanların kümede
olduğu, hangilerinin olmadığı kesinlikle belirtilmelidir.
Uyarı

TANIM
Elemanlarının tümü aynı olan kümelere eşit kümeler de-
nir.
A = {1, 2, 3} ve B = {x: 1 ≤ x ≤ 3 ve x ∈ Z}
kümeleri için,
A = B
dir.

TANIM
Eleman sayıları eşit olan kümelere denk kümeler denir.
A = {1, 2, 3} ve B = {a, b, c} kümeleri için,
s(A) = s(B) = 3 ve A ≅ B
dir.

TANIM
(A ⊂ B) ⇒ (∀x, x ∈ A ⇒ x ∈ B)
A kümesinin tüm elemanları, aynı zamanda B kümesinin
de elemanı ise “A kümesi, B kümesinin bir alt kümesidir.”
denir ve bu durum A ⊂ B veya B ⊃ A biçiminde gösterilir.
Eğer, A kümesi B kümesinin bir alt kümesi ise “B kümesi
A kümesini kapsar.” denir.
A = {1, 2, 3, 4} ve B = {x: 0 ≤ x ≤ 6 ve x ∈ N}
kümeleri için; A

B dir.

� �
� �
� �
� �
� �
� �
� �

Hazine 1
s(A) = n
ise A nın alt küme sayısı 2
n
dir.
......................................................................................
n elemanlı bir kümenin, 2
n
tane alt kümesi vardır.
A = {1, 2, 3} kümesi için;
s(A) = 3
olduğundan alt küme sayısı;
2
3
= 8
tanedir.
Kümeler
YGS MATEMATİK 268
Kümeler - Bölüm 08
Bunlar;
{ } = ∅ Boş küme
{1}, {2}, {3}
{1, 2}, {1, 3}, {2, 3}
{1, 2, 3}
kümeleridir.
Hiç elemanı olmayan kümeler (boş küme) tüm küme-
lerin bir alt kümesidir.
∅ ⊂ A
Işık 1
Her küme kendisinin bir alt kümesidir.
A ⊂ A
Işık 2

TANIM
Bir kümenin kendisinden farklı alt kümelerine, o kümenin
alt kümeleri denir.
n elemanlı bir kümenin 2
n
– 1 tane özalt kümesi vardır.
Hazine 2
n elemanlı bir kümenin, r elemanlı alt küme sayısı:
n
r
n
n r r






=
− ⋅
!
( )! !
dir. (Kombinasyon)
A = {1, 2, 3, 4} kümesinin; 2 elemanlı alt kümeleri,
{1, 2}, {1, 3}, {1, 4}, {2, 3}, {2, 4}, {3, 4}
olmak üzere,
C( , )
!
( )! !
4 2
4
2
4
4 2 2
4 3 2 1
2 1 2 1
6 =






=

=
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
=
tanedir.

TANIM
A ile B kümelerinin tüm elemanlarını içeren kümeye
birleşim kümesi denir ve A ∪ B ile gösterilir.
A ∪ B = {x: x ∈ A ∨ x ∈ B}
A = {1, 2, 3, 4} ve B = {2, 4, 6}
kümeleri için;
A ∪ B = {1, 2, 3, 4} ∪ {2, 4, 6} = {1, 2, 3, 4, 6}
dır.
� � �
� �
� �
� �
� �
� �
� �

TANIM
A ile B kümelerinin ortak elemanlarının oluşturduğu küme-
ye kesişim kümesi denir ve A ∩ B ile gösterilir.
A ∩ B = {x : x ∈ A ∧ x ∈ B}
A = {1, 2, 3, 4} ve B = {2, 4, 6}
kümeleri için,
A ∩ B = {1, 2, 3, 4} ∩ {2, 4, 6} = {2, 4}
tür.
� � �
� �
� �
� �
� �
� �
� �
s(A ∪ B) = s(A) + s(B) – s(A ∩ B)
Işık 3
YGS MATEMATİK 269
Kümeler - Bölüm 08 Kümeler

TANIM
A kümesinin elemanı olmayan tüm nesnelerin oluşturdu-
ğu kümeye A nın tümleyen kümesi denir ve A′ veya A
ile gösterilir.
A′ = {x: x ∈ E ∧ x ∉ A}

TANIM
Soruda düşünülebilen en kapsamlı kümedir.
E ile gösterilir.
E = {x: 1 ≤ x ≤ 9 ve x ∈ N}
A = {1, 2, 3, 5, 7}
için
A′ = {4, 6, 8, 9}
olur.
� �
� �
� �
� �
� �
� �
� �
� �
��
� �



TANIM
A kümesinin bir elemanı olup, B kümesinin elemanı ol-
mayan elemanların oluşturduğu kümeye, A kümesinin B
den farkı denir ve A – B veya A \ B ile gösterilir.
A – B = {x: x ∈ A ∧ x ∉ B} = A ∩ B′
A = {1, 2, 3, 4} ve B = {2, 4, 6}
kümeleri için;
A – B = A \ B = {1, 3}
B – A = B \ A = {6}
dır.
� � �
� �
� �
� �
� �
� �
� �
� � �

TANIM
Ortak bir elemanı olmayan kümelere ayrık kümeler de-
nir.
A ∪ A = A A ∩ A = A
A ∪ A′ = E A ∩ A′ = ∅
A ∪ E = E A ∩ E = A
A ∪ ∅ = A A ∩ ∅ = ∅
Işık 4
A ∪ B = ∅ ⇒ A = ∅ ∧ B = ∅
Işık 5
A ⊂ B ⇒ A ∪ B = B
A ⊂ (A ∪ B) ∧ B ⊂ (A ∪ B)
A ∩ B = ∅ ⇒ A ile B ayrık kümelerdir.
Işık 6
Kümeler
YGS MATEMATİK 270
Kümeler - Bölüm 08
A ⊂ B ⇒ A ∩ B = A
(A ∩ B) ⊂ A ∧ (A ∩ B) ⊂ B
Işık 7
{x: x
2
= 1 ve x ∈ R}
kümesinin liste yöntemi ile gösterimi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) { } B) {1} C) {–1}
D) {–1, 1} E) {–1, 0, 1}
DNA 1

Çözüm
Küme için verilen gerek ve yeter koşul düzenlendiğinde;
x
2
= 1 ⇒ x
2
– 1 = 0 ⇒ (x – 1)(x + 1) = 0
⇒ x – 1 = 0 ⇒ x = 1
⇒ x + 1 = 0 ⇒ x = –1
–1 ve 1 sayılarının koşulu sağladığı görülür.
Küme liste yöntemi ile {–1, 1} olarak yazılır.
Doğru Seçenek D
{x: x
2
= x ve x ∈ R}
kümesinin liste yöntemi ile gösterimi aşağıdakilerden
hangisidir?
A) { } B) {1} C) {0}
D) {–1, 1} E) {0, 1}
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin, içinde 2 bulunmayan alt kümeleri kaç
tanedir?
A) 10 B) 16 C) 20 D) 24 E) 30
DNA 2

Çözüm
2 nin eleman olarak bulunması istenmediğinden, küme-
den 2 yi atalım.
{1, 3, 4, 5}
olur.
4 elemanlı bu kümenin tüm alt kümeleri
2
4
= 16
tane olup, hiçbirinde 2 bulunmaz.
Doğru Seçenek B
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin alt kümelerinin kaç tanesinde 2 vardır?
A) 10 B) 16 C) 20 D) 24 E) 30
Kümenin, bir elemanının bulunduğu alt kümelerin sa-
yısı, bulunmadığı alt kümelerinin sayısına eşittir.
Işık 8
YGS MATEMATİK 271
Kümeler - Bölüm 08 Kümeler
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin alt kümelerinin kaç tanesinde 2 veya 3
bulunur?
A) 10 B) 16 C) 20 D) 24 E) 30
DNA 3

Çözüm
Ne 2 ne de 3 ün bulunmadığı alt kümeleri dışında diğer alt
kümelerinde 2 veya 3 bulunur.
A kümesinden 2 ve 3 atıldığında;
{1, 4, 5} kümesinin 2
3
= 8 tane alt kümesinde ne 2 ne de 3
yoktur. A kümesinin tüm alt kümeleri 2
5
= 32 tanedir.
32 – 8 = 24
tane alt kümesinde; 2 veya 3 bulunur.
(Yalnız 2, yalnız 3, 2 ve 3 birlikte olabilir.)
Doğru Seçenek D
A = {a, b, c, d, e, f}
kümesinin alt kümelerinin kaç tanesinde a veya e bu-
lunur?
A) 64 B) 48 C) 32 D) 16 E) 8
A = {a, b, c, d, e, f}
kümesinin üç elemanlı alt kümelerinden kaç tane-
sinde a veya e vardır?
A) 16 B) 20 C) 32 D) 44 E) 60
DNA 4

Çözüm
A = {a, b, c, d, e, f}
s(A) = 6
A nın tüm alt kümelerinin sayısı: 2
6
= 64
Üç elemanlı alt kümelerinin sayısı:
C( , )
!
( )! !
6 3
6
3
6
6 3 3
6 5 4 3 2 1
3 2 1 3 2 1
20 =






=
− ⋅
=
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ⋅
=
A kümesinden a ve e atıldığında;
{b, c, d, f} kümesinin üç elemanlı alt kümeleri olan,
4
3
4
4 3 3
4 3 2 1
1 3 2 1
4






=
− ⋅
=
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
=
!
( )! !
tane kümede ne a ne de e yoktur.
Bu 4 küme dışında, A nın diğer üç elemanlı alt kümelerin-
de a veya e vardır.
20 – 4 = 16
tane kümede a veya e den en az biri vardır.
Doğru Seçenek A
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin iki elemanlı alt kümelerinin kaç tanesinde
2 veya 3 vardır?
A) 7 B) 10 C) 16 D) 20 E) 24
Kümeler
YGS MATEMATİK 272
Kümeler - Bölüm 08
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin en çok üç elemanlı alt kümeleri kaç ta-
nedir?
A) 6 B) 10 C) 16 D) 20 E) 26
DNA 5

Çözüm
En çok üç elemanlı alt kümelerinin sayısı istendiğinden;
∅, bir elemanlılar, iki elemanlılar ve üç elemanlılar alına-
caktır.
5
0
5
1
5
2
5
3
5
5 0 0
5
5 1 1






+






+






+






=
− ⋅
+
− ⋅
!
( )! !
!
( )! !!
!
( )! !
!
( )! !
+
− ⋅
+
− ⋅
5
5 2 2
5
5 3 3
= 1 + 5 + 10 + 10 = 26
tanedir.
Doğru Seçenek E
s(A) = 10
olduğuna göre, A kümesinin en az iki elemanlı alt kü-
melerinin sayısı kaçtır?
A) 2
10
B) 2
10
– 1 C) 2
10
– 2
D) 2
10
– 10 E) 2
10
– 11
Sarışın ve esmer öğrencilerin bulunduğu 30 kişilik bir
grupta, kızların sayısı 19, sarışın öğrencilerin sayısı 9
ve esmer erkeklerin sayısı 7 dir.
Buna göre, toplulukta kaç tane sarışın kız vardır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
DNA 6

Çözüm
���������� ��������
� ��
� �
�� �
������
��������

��
��
��


Kızların sayısı : 19
Erkekler : 30 – 19 = 11 kişi
Sarışın sayısı : 9
Esmerler : 30 – 9 = 21 kişi
Esmer erkekler : 7
Sarışın erkekler : 11 – 7 = 4
Sarışın kızlar : 9 – 4 = 5 kişi
Doğru Seçenek B
Sarışın ve esmer öğrencilerin bulunduğu 40 kişilik bir
grupta, kızların sayısı 25, sarışın öğrencilerin sayısı 14 ve
esmer erkeklerin sayısı 10 dur.
Buna göre, toplulukta kaç tane sarışın kız vardır?
A) 5 B) 8 C) 9 D) 10 E) 16
YGS MATEMATİK 273
Kümeler - Bölüm 08 Kümeler
A = {x | |x – 3| ≥ 2, x ∈ Z}
B = {x | |x – 4| < 3, x ∈ Z}
kümeleri veriliyor.
Buna göre, A ∩ B kümesi aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) {2, 5} B) {2, 6} C) {5, 6}
D) {2, 5, 6} E) {2, 4, 5, 6}
DNA 7

Çözüm
|x – 3| ≥ 2 ise
x – 3 ≥ 2 ⇒ x ≥ 5 veya x – 3 ≤ –2 ⇒ x ≤ 1
A = {..., –1, 0, 1, 5, 6, 7, ...}
dır.
|x – 4| < 3 ise
–3 < x – 4 < 3
1 < x < 7
B = {2, 3, 4, 5, 6}
dır.
A ∩ B = {5, 6}
bulunur.
Doğru Seçenek C
A = {x: –2 ≤ x < 7 ve x ∈ Z}
B = {x: 4 ≤ x < 9 ve x ∈ N}
kümeleri veriliyor.
Buna göre, A ∩ B kümesi aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) {4, 5, 6} B) {5, 6, 7} C) {7, 8, 9}
D) {5, 6} E) {6, 7}
A = {0, 1, 2, 3}
B = {2, 3}
kümeleri veriliyor.
Buna göre, A = X ∪ B olacak şekilde kaç farklı X
kümesi yazılabilir?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 7 E) 8
DNA 8

Çözüm

� �
� �
� �
� �

0 ile 1, X kümesinin kesinlikle elemanı olmak zorundadır.
2 ile 3 keyf elemanlar olarak seçilebilir.
İstenen cevap:
2
2
= 4
tür.
Doğru Seçenek B
A = {a, b, c, d, e}
B = {a, c, e}
kümeleri veriliyor.
A = X ∪ B
olacak şekilde kaç farklı X kümesi yazılabilir?
A) 1 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
Kümeler
YGS MATEMATİK 274
Kümeler - Bölüm 08
A kümesinin 32 alt kümesi, B kümesinin 32 alt
kümesi, A ∪ B kümesinin 256 alt kümesi olduğuna
göre, A ∩ B kümesi kaç elemanlıdır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 9

Çözüm
n elemanlı kümenin 2
n
tane alt kümesi olduğundan,
2
n
= 32 = 2
5
⇒ n = 5
s(A) = s(B) = 5
2
n
= 256 = 2
8
⇒ n = 8
s(A ∪ B) = 8
IŞIK 3’ten,
s(A ∪ B) = s(A) + s(B) – s(A ∩ B)
8 = 5 + 5 – x
x = 2
bulunur.
Doğru Seçenek B
A kümesinin 64 alt kümesi, B kümesinin 32 alt kümesi,
A ∩ B kümesinin 8 alt kümesi olduğuna göre, A ∪ B
kümesi kaç elemanlıdır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
{1, 2} ⊂ X ⊂ {1, 2, 3, 4, 5}
koşulunu sağlayan kaç değişik X kümesi vardır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 16
DNA 10

Çözüm
{1, 2, 3, 4, 5} kümesinin içinde 1 ve 2 nin bulunduğu alt
kümelerin sayısı istenmektedir.
{3, 4, 5} kümesinin alt kümelerine 1 ve 2 eleman olarak
eklenir.
2
3
= 8
tanedir.
Doğru Seçenek D
{a, b, c} ⊂ A ⊂ {a, b, c, d, e}
koşulunu sağlayan kaç tane A kümesi vardır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 16
A = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10}
B = {1, 2, 3}
olduğuna göre, A kümesinin alt kümelerinden kaç
tanesinde B nin elemanlarından en az biri bulu-
nur?
A) 128 B) 256 C) 512
D) 896 E) 1024
DNA 11
YGS MATEMATİK 275
Kümeler - Bölüm 08 Kümeler

Çözüm
A – B = {4, 5, 6, 7, 8, 9, 10}
kümesinin
2
7
= 128
tane alt kümesinde B nin hiç bir elemanı yoktur.
A kümesinin tüm alt kümeleri;
2
10
= 1024
olduğundan, A nın
2
10
– 2
7
= 1024 – 128 = 896
tane alt kümesinde B nin elemanlarından en az biri bu-
lunur.
Doğru Seçenek D
A = {a, b, c, d, e, f, g}
B = {a, e}
olduğuna göre, A kümesinin alt kümelerinden kaç ta-
nesinde B nin elemanlarından en az biri bulunur?
A) 32 B) 64 C) 96 D) 112 E) 128
Bir sınıfta İngilizce veya Almanca dillerinden en az bi-
rini bilen 30 öğrenci vardır. İngilizce bilenlerin sayısı;
Almanca bilenlerin sayısının yarısı, her iki dili bilenle-
rin sayısının iki katıdır.
Buna göre, bu sınıftaki İngilizce bilenlerin sayısı
kaçtır?
A) 5 B) 10 C) 12 D) 15 E) 20
DNA 12

Çözüm
Bu tip sorularda Venn şeması yapılarak, kümelerin ele-
man sayıları içlerine yerleştirilir.
������ ���������
��������
� � �
� �
������ �������
��������
��� ��� ����
��������
x + y + z = 30
x y
y z
+ =
+
2
x + y = 2y
x + y = 2y ⇒ x = y
x y
y z
y y
y z
+ =
+
⇒ + =
+
2 2
⇒ 4y = y + z ⇒ 3y = z
x + y + z = y + y + 3y = 5y = 30
⇒ y = 6 = x
x + y = 6 + 6 = 12
kişi İngilizce bilmektedir.
Doğru Seçenek C
Bir sınıftaki öğrenciler İngilizce veya Fransızca dillerinden
en az birini bilmektedir. Yalnız İngilizce bilenler, her iki dili
bilenlerden 10 kişi fazla, yalnız Fransızca bilenler, her iki
dili bilenlerin iki katıdır.
İngilizce bilenlerin sayısının, Fransızca bilenlerin sa-
yısına eşit olduğu bu sınıfta kaç öğrenci Fransızca
bilmektedir?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 25 E) 30
Kümeler
YGS MATEMATİK 276
Kümeler - Bölüm 08
s(A ∪ B ∪ C) = s(A) + s(B) + s(C) – s(A ∩ B) – s(A ∩ C)
– (B ∩ C) + s(A ∩ B ∩ C)
Işık 9

� �



� �




Yukarıdaki Venn şeması; E sınıfında okutulan İngilizce,
Fransızca, Almanca dillerini bilen öğrenci sayılarını ver-
mektedir.
Sınıftaki öğrenci sayısı:
s(E) = x + y + z + a + b + c + p + k
En az bir yabancı dil bilenlerin sayısı:
s(İ ∪ F ∪ A) = x + y + z + a + b + c + p
En az iki yabancı dil bilenlerin sayısı:
a + b + c + p
En çok bir yabancı dil bilenlerin sayısı:
k + x + y + z
En çok iki yabancı dil bilenlerin sayısı:
k + x + y + z + a + b + c
Yalnız bir yabancı dil bilenlerin sayısı:
x + y + z
Yabancı dil bilmeyenlerin sayısı: k
İngilizce, Fransızca ve Almanca bilenlerin sayısı: p
s[(İ ∪ F) ∩ A] = b + p + c
s[(İ ∪ F) – A] = x + a + y
s(İ ∩ A) = b + p
s(İ ∪ F)′ = k + z
� �
���
��� ���

� �


Yukarıdaki Venn şemasında kümelerin eleman sayıla-
rı içlerinde verilmiştir.
s(A ∪ B ∪ C) = 33
olduğuna göre, s(A) + s(B) + s(C) toplamı kaçtır?
A) 33 B) 44 C) 55 D) 57 E) 59
DNA 13

Çözüm
s(A ∪ B ∪ C) = 6 + 5 + 4 + (x – 2) + (x – 1) + (x – 3) + x = 33
4x + 9 = 33
4x = 24
x = 6
dır.
s(A) = 6 + x + x – 2 + x – 3 = 3x + 1 = 3 ⋅ 6 + 1 = 19
s(B) = 5 + x + x – 1 + x – 2 = 3x + 2 = 3 ⋅ 6 + 2 = 20
s(C) = 4 + x + x – 1 + x – 3 = 3x = 3 ⋅ 6 = 18
s(A) + s(B) + s(C) = 19 + 20 + 18 = 57
dir.
Doğru Seçenek D
DNA 13’te verilen Venn şemasına göre,
s[(B ∪ C) ∩ A] = 22
olduğuna göre, s[(B ∩ C) ∪ A] kaçtır?
A) 33 B) 34 C) 35 D) 36 E) 37
YGS MATEMATİK 277
Kümeler - Bölüm 08 Kümeler
TEST - 1
1. A = {1, {2}, (3, 4)}
kümesi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) 1 ∈ A B) {1} ⊂ A C) {2} ∈ A
D) (3, 4) ∈ A E) {3, 4} ⊂ A
2. 3 elemanlı alt kümelerinin sayısı, 4 elemanlı alt
kümelerinin sayısına eşit olan bir kümenin tüm
alt kümelerinin sayısı kaçtır?
A) 7 B) 14 C) 32 D) 64 E) 128
3. (A – B) ∩ (A′ ∩ B)
kümesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) ∅ B) E C) A D) B E) A′
4. A ⊂ E ve B ⊂ E kümeleri için,
s(A) = 12
s(A′) = 13
s(B) = 14
olduğuna göre, s(B′) kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 14 E) 15
5. A ⊂ E ve B ⊂ E kümeleri için,
A – B = {1, 2, 3}
B – A = {4, 5, 6}
A ∩ B ≠ ∅
olduğuna göre, A ∪ B kümesinin eleman sayısı
en az kaç olabilir?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
6. {a, b, c, d, e, f, g}
kümesinin alt kümelerinden kaç tanesinde a bu-
lunup, e bulunmaz?
A) 16 B) 24 C) 32 D) 64 E) 78
7. {1, 2, 3, 4, 5, 6}
kümesinin alt kümelerinin kaç tanesinde 5 veya 6
dan en az biri bulunur?
A) 32 B) 36 C) 48 D) 54 E) 64
8. 20 kişilik bir sınıfta, gözlüklü kızların sayısı, gözlük-
süz erkeklerin sayısının 2 katıdır.
Bu sınıfta kızların sayısı, erkeklerin sayısından 6
fazla ve sınıfta 4 tane gözlüklü erkek olduğuna
göre, gözlüksüz kız sayısı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 7 E) 8
Kümeler
YGS MATEMATİK 278
Kümeler - Bölüm 08
9. s(A) = 14
s(B) = 10
s[(A ∪ B) – (A ∩ B)] = 8
olduğuna göre, A ∩ B kümesi kaç elemanlıdır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 7 E) 8
10. Bir sınıfta Türkçe ve İngilizce dillerinden en az birini
bilen öğrenciler bulunmaktadır.
Türkçe bilen öğrencilerin sayısı 25, İngilizce bilen
öğrencilerin sayısı 15 ve yalnız bir dil bilenlerin
sayısı 12 olduğuna göre, iki dil bilenlerin sayısı
kaçtır?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 18 E) 20
11. A ∪ B kümesinin 128 tane alt kümesi, A ∩ B küme-
sinin yalnız bir alt kümesi vardır.
s(A – B) = 3
olduğuna göre, s(B – A) kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
12. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) A ∪ A = A B) A ∪ E = E
C) A ∪ ∅ = ∅ D) A ∪ A′ = E
E) A ∩ A′ = ∅
13. n elemanlı bir kümenin a tane alt kümesinin oldu-
ğu bilindiğine göre, n + 1 elemanlı kümenin kaç
tane alt kümesi vardır?
A) a + 1 B) a + 2 C) 2a
D) a
2
E) 4a
14. A = {1, 2, 3}
olduğuna göre,
A ∪ B = {1, 2, 3, 4}
koşulunu sağlayan kaç farklı B kümesi yazılabi-
lir?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 10
15. �


Yukarıdaki şemada taralı küme aşağıdakilerden
hangisine eşittir?
A) A ∩ B ∩ C
B) (A ∩ C) – B
C) (B ∩ C) – A
D) (A ∩ B) – (A ∩ B ∩ C)
E) [(A ∪ B) ∩ C] – (A ∩ B ∩ C)
16. Bir çok yabancı dilin konuşulduğu bir sınıfta; yalnız
bir yabancı dil konuşabilen 10 kişi, en az bir yabancı
dil konuşabilen 16 kişi, en çok bir yabancı dil konu-
şabilen 18 kişi vardır.
Bu sınıfta kaç kişi vardır?
A) 24 B) 26 C) 28 D) 34 E) 44
1. E 2. E 3. A 4. A 5. C 6. C 7. C 8. D 9. E 10. B 11. C 12. C 13. C 14. D 15. E 16. A
YGS MATEMATİK
BAĞINTI - FONKSİYON - BÖLÜM 09 BAĞINTI - FONKSİYON
279

GİRİŞ
Mantık konusunda olduğu gibi, kartezyen çarpım ve ba-
ğıntı da fonksiyon konusunun temelini oluşturduğundan,
bilgileri kısaca hatırlamakta yarar vardır.

TANIM
(x, y) şeklindeki ifadelere sıralı ikili denir.
x; ikilinin birinci bileşeni,
y; ikilinin ikinci bileşenidir.
(x, y) = (u, v) ⇔ x = u ∧ y = v
Işık 1
Örneğin,
(x – 2, y + 1) = (3, 4) ⇔ x – 2 = 3 ve y + 1 = 4
⇒ x = 5 ve y = 3
olmalıdır.

TANIM
A ile B birer küme olmak üzere, A ve B kümelerinin kartez-
yen çarpımı A × B ile gösterilir.
A × B = {(x, y): x ∈ A ∧ y ∈ B}
dir.
s(A × B) = s(A) × s(B) = s(B × A)
Işık 2
Örneğin,
A = {1, 2, 3}
B = {a, b)
kümeleri için,
A × B = {(1, a), (1, b), (2, a), (2, b), (3, a), (3, b)}
B × A = {(a, 1), (a, 2), (a, 3), (b, 1), (b, 2), (b, 3)}
s(A) = 3 ve s(B) = 2 olduğundan,
s(A × B) = s(B × A) = s(A) × s(B) = 3 ⋅ 2 = 6
dır.
A × B ≠ B × A
Uyarı
Her sıralı ikiliye düzlemde bir nokta karşı getirildiğinde,


� � �



��� �� ��� �� ��� ��
��� �� ��� �� ��� ��
�� � ��


�� � ��








� �
��� �� ��� ��
��� �� ��� ��
��� �� ��� ��
Kartezyen çarpım kümelerinin grafkleri çizilmiş olur.
[1, 3] × {1, 2}
Kartezyen çarpımının grafği aşağıda verilmiştir.


� � � �






Grafk: [CD] ∪ [EF] dir.
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 280
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

TANIM
A × B nin her alt kümesine A dan B ye bir bağıntı denir.
(x, y) ∈ b ifadesi “y b x” biçiminde gösterilir.
y, b ile x e bağlıdır denir.
s(A) = n, s(B) = m
ise A dan B ye 2
n.m
tane bağıntı tanımlanabilir.
Işık 3
Aşağıda bir bağıntı grafği verilmiştir.
b = {(x, y): |y| = x, x, y ∈ R}



� � �
� � ��
b
–1
⊂ B × A olup,
b
–1
= {(y, x): (x, y) ∈ b}
bağıntısına b bağıntısının tersi denir.
b, A da bir bağıntı iken: ∀x ∈ A için, (x, x) ∈ b oluyorsa;
bağıntı yansıyandır.
∀(x, y) ∈ b için, (y, x) ∈ b oluyorsa; bağıntı simetriktir.
∀x, y ∈ A ve x ≠ y için, (x, y) ∈ b iken (y, x) ∉ b oluyorsa;
bağıntı ters simetriktir.
∀[(x, y) ∈ b ve (y, z) ∈ b] için, (x, z) ∈ b oluyorsa; bağıntı
geçişkendir.
Bir bağıntının yansıma, ters simetri ve geçişme özellikleri
varsa sıralama bağıntısıdır.

Not
s(A) = n için;
A da 2
2
( ) n

tane bağıntı tanımlanabilir.
Bu bağıntılardan 2
2
n n −
tanesi yansıyan,
2
1
2
n n ( ) -
tanesi simetriktir.
b = {(x, y): 2x + y = 3, x, y ∈ R}
bağıntısının özeliklerini incelediğimizde;
Yansıma yok: (x, x) ∉ b
Simetri yok: (x, y) ∈ b iken (y, x) ∉ b
Ters simetri var: (x, y) ∈ b iken (y, x) ∉ b dır.
Geçişme yok: (x, y) ∈ b ve (y, z) ∈ b iken (x, z) ∉ b
olduğu görülür.
X = {a, b, c, d, e}
kümesi üzerinde tanımlı aşağıdaki bağıntılardan
hangisi ya da hangileri geçişmelidir?
b
1
= {(a, b), (a, c), (b, c), (c, b), (b, b)}
b
2
= {(a, c), (a, b), (a, a)}
b
3
= {(a, b), (b, a), (c, a), (c, b)}
A) Yalnız b
1
B) Yalnız b
2
C) Yalnız b
3
D) b
1
ve b
2
E) b
2
ve b
3
DNA 1
YGS MATEMATİK 281
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

Çözüm
b
1
e bakalım.
(a, b) ve (b, c) için (a, c) ∈ b
1
(a, c) ve (c, b) için (a, b) ∈ b
1
(b, c) ve (c, b) için (b, b) ∈ b
1
(c, b) ve (b, c) için (c, c) ∉ b
1
olduğundan geçişmeli değil.
b
2
ye bakalım.
(a, c) için c ile başlayan bir eleman yok.
(a, b) için b ile başlayan bir ikili yok.
(a, a) ve (a, c) için (a, c) ∈ b
2
(a, a) ve (a, b) için (a, b) ∈ b
2
olduğundan b
2
geçişmelidir.
b
3
ü inceleyelim.
(a, b) ve (b, a) için (a, a) ∉ b
3
olduğundan diğerlerini ince-
lemeye gerek yok.
Bu durumda sadece b
2
geçişmelidir.
Doğru Seçenek B

A = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7}
kümesi üzerinde tanımlı aşağıdaki bağıntılardan han-
gisi ya da hangileri geçişken bağıntıdır?
b
1
= {(1, 1), (2, 2), (3, 3), (1, 2), (2, 1), (3, 2), (3, 1)}
b
2
= {(2, 1), (3, 2), (4, 5), (5, 6), (4, 6)}
b
3
= {(6, 6), (7, 7), (3, 3), (1, 1)}
A) Yalnız b
1
B) Yalnız b
2
C) Yalnız b
3

D) b
1
ve b
3
E) b
2
ve b
3
FONKSİYON

TANIM
A kümesinin her elemanını, B kümesinin bir ve yalnız bir
elemanı ile eşleyen A dan B ye bir f bağıntısına A dan
B ye fonksiyon denir.
f: A → B veya A → B yazılır.
A tanım, B değer kümesidir.
(x, y) ∈ f ise y = f(x) yazılır.
y ye x in f fonksiyonu altındaki görüntüsü denir.
Görüntü kümesi: f(x) = {y: (x, y) ∈ f}
A = {1, 2, 3, 4} ve B = {2, 4, 6, 8, 10}
kümeleri için;
s(A × B) = s(A) × s(B) = 4 ⋅ 5 = 20
A dan B ye tanımlanabilecek bağıntı sayısı = 2
20
2
20
bağıntıdan biri;
A × B ⊃ f = {(1, 2), (2, 4), (3, 6), (4, 8)}
dir.
İncelendiğinde fonksiyon olma koşullarını sağlar.
A kümesinin her elemanı eşlenmiştir.
A kümesindeki bir eleman birden fazla elemanla eşlen-
memiştir.
Şema ile gösterildiğinde;

� �
� �
� �
� �

� �
� �
� �
� �
� ��

f(1) = 2, f(2) = 4, f(3) = 6, f(4) = 8
f(A) = {2, 4, 6, 8} Görüntü kümesi.
f: A → B
f(x) = 2x
şeklinde gösterilebilir.
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 282
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

� �
� �
� �
� �

� �
� �
� �
� �
� ��

A × B ⊃ g = {(1, 2), (2, 4), (3, 6)}
bağıntısı incelendiğinde, fonksiyon olma koşullarını sağ-
lamadığı görülür.
A kümesindeki 4, B nin hiçbir elemanı ile eşlenmemiştir.

� �
� �
� �
� �


� �
� �
� �
� �
� ��
A × B ⊃ h = {(1, 2), (2, 4), (3, 6), (4, 8), (4, 10)}
bağıntısı incelendiğinde, fonksiyon olma koşullarını sağ-
lamadığı görülür.
A kümesindeki 4, B nin hem 8 hem 10 elemanları ile eş-
lenmiştir.
A kümesindeki 1, B kümesinin 5 elemanından biri ile,
A kümesindeki 2, B kümesinin 5 elemanından biri ile,
A kümesindeki 3, B kümesinin 5 elemanından biri ile,
A kümesindeki 4, B kümesinin 5 elemanından biri ile eş-
lenebileceğinden,
A dan B ye,
5 ⋅ 5 ⋅ 5 ⋅ 5 = 5
4
= 625
tane fonksiyon tanımlanabilir.
A ve B kümeleri için,
s(A) = m ve s(B) = n
ise, A dan B ye n
m
tane fonksiyon tanımlanabilir.
Işık 4
f(x) = x
2
– x
3

fonksiyonu için, f(–1) aşağıdakilerden hangisidir?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 2

Çözüm
f(–1) = (–1)
2
– (–1)
3
= 1 + 1 = 2
Doğru Seçenek E
A = {–1, 0, 1} kümesi ve
f(x) = x
2
– x
3

fonksiyonu veriliyor.
Buna göre, f(A) kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) {0} B) {2} C) {0, 2}
D) {–1, 0} E) {–1, 0, 2}

TANIM
∀x
1
, x
2
∈ A için,
x
1
≠ x
2
⇒ f(x
1
) ≠ f(x
2
)
oluyorsa; f birebir fonksiyondur.
r elemanlı kümeden n elemanlı kümeye tanımlanabi-
len birebir fonksiyon sayısı:
P n r
n
n r
( , )
!
( )!
·

dir.
Işık 5
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 283
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
s(A) = 3 ve s(B) = 4
olduğuna göre, A kümesinden B kümesine tanım-
lanabilen tüm fonksiyonlardan kaç tanesi birebir
değildir?
A) 12 B) 24 C) 40 D) 48 E) 64
DNA 3

Çözüm
IŞIK 4’ten; A kümesinden B kümesine;
4
3
= 64
tane fonksiyon tanımlanabilir.
IŞIK 5’ten;
A kümesinden B kümesine;
P n r
n
n r
( , )
!
( )!
!
( )!
·

·

· ⋅ ⋅ ·
4
4 3
4 3 2 24
tane birebir fonksiyon tanımlabilir.
64 – 24 = 40
tane fonksiyon birebir değildir.
Doğru Seçenek C
3 elemanlı bir kümeden, 5 elemanlı bir kümeye kaç
tane birebir fonksiyon tanımlanabilir?
A) 15 B) 20 C) 60 D) 65 E) 125

TANIM
f: A → B fonksiyonunda;
f(A) ≠ B
ise fonksiyona içine fonksiyon denir.
f(A) = B
ise fonksiyona örten fonksiyon denir.
f: A → B fonksiyonunda;
∀x ∈ A için,
f(x) = c
ise fonksiyona sabit fonksiyon adı verilir.
f(x) = x
ise fonksiyona birim fonksiyon adı verilir.
f(x) = (a – 2)x + 4
olarak tanımlanan f fonksiyonunun sabit fonksi-
yon olduğu bilindiğine göre, a kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 4

Çözüm
Sabit fonksiyonda;
∀x ∈ A için f(x) = c
olacağından x li terimin katsayısı sıfır olmalıdır.
a – 2 = 0
a = 2
olmalıdır.
Doğru Seçenek C
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 284
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
f(x) = (a – 3)x + 5
olarak tanımlanan f fonksiyonunun sabit fonksiyon
olduğu bilindiğine göre, a kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
f: N → R,

f x
x
x
f x f x x
( )
;
;
( ) ( ) ;
·
·
·
− − − ≥
¦
'
¦
'
¦
0 0
1 1
3 2 1 2
için
için
için
fonksiyonu tanımlanıyor.
f(1) + f(2) + f(3) toplamının değeri kaçtır?
A) –1 B) 3 C) 4 D) 7 E) 8
DNA 5

Çözüm
f(1) = 1
f(2) = 3f(2 – 2) – f(2 – 1) = 3f(0) – f(1) = 3 ⋅ 0 – 1 = –1
f(3) = 3f(3 – 2) – f(3 – 1) = 3f(1) – f(2) = 3 ⋅ 1 – (–1) = 4
f(1) + f(2) + f(3) = 1 + (–1) + 4 = 4
Doğru Seçenek C

f x
x x ise
x x ise
( )
;
;
·
<

¦
'
¦
'
¦
0
0
2
fonksiyonu için, f(–2) + f(2) toplamı kaçtır?
A) –2 B) 0 C) 2 D) 4 E) 6
f(x – 2) = x
2
+ 1
olduğuna göre, f(x + 2) aşağıdakilerden hangisine
eşittir?
A) x
2
+ 4x + 5 B) x
2
+ 6x + 10
C) x
2
+ 8x + 16 D) x
2
+ 8x + 17
E) x
2
+ 2
DNA 6

Çözüm
f(x – 2) den f(x + 2) yi oluşturabilmek için verilen eşitlikte
x yerine x + 4 yazılırsa,
f[(x + 4 ) – 2] = (x + 4)
2
+ 1
f(x + 2) = x
2
+ 8x + 17
bulunur.
Doğru Seçenek D
f(x + 1) = x
2
+ x – 3
olduğuna göre, f(x – 1) aşağıdakilerden hangisine
eşittir?
A) x
2
– x – 3 B) x
2
+ x – 3
C) x
2
– 3x + 1 D) x
2
+ 3x – 1
E) x
2
– 3x – 1
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 285
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
f: R → R,

f x
x x ise
x x ise
x c x ise
( )
| | ;
;
;
·
≤ −
- − ≤ ≤
− ≥
¦
'
¦
'
¦
3
2 9 3 3
3
3
ifadesinin bir fonksiyon tanımladığı bilindiğine
göre, c kaçtır?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
DNA 7

Çözüm
R deki bir elemanın bir ve yalnız bir eleman ile eşlenmesi
gerekir.
Kritik sayılar;
x = –3 ve x = 3
sayılarıdır.
f(–3) = |–3| = 3
f(–3) = 2(–3) + 9 = –6 + 9 = 3
olduğundan koşul sağlanır.
f(3) = 2(3) + 9 = 6 + 9 = 15
f(3) = 3
3
– c = 27 – c
27 – c = 15
olmalıdır. Buradan,
c = 12
bulunur.
Doğru Seçenek A
f: R → R,

f x
x x ise
x k x ise
( )
;
;
·
- ≤
- ≥
¦
'
¦
'
¦
3 2 1
1
2
ifadesinin bir fonksiyon tanımladığı bilindiğine göre,
k kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

TANIM
f: A → B
x → y = f(x)
birebir ve örten bir fonksiyon olsun.
f
–1
: B → A
y → x = f
–1
(y)
fonksiyonuna f fonksiyonunun tersi denir.
f: R → R
f(x) = ax + b için; (a ≠ 0)

f x
x b
a

·

1
( )
dır.
Işık 6
f: R → R
f(x) = 3x + 2
için, f
–1
(5) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 8
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 286
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

Çözüm
IŞIK 6’dan;
f x x f x
x
f
( ) ( )
( )
· - ⇒ ·

·

· ·


3 2
2
3
5
5 2
3
3
3
1
1
1
bulunur.
y = f(x) iken x = f
–1
(y)
olduğundan,
y = f(x) = 3x + 2 iken,
3x + 2 = 5 ⇒ 3x = 3
⇒ x = 1
f
–1
(5) = 1 dir.
Doğru Seçenek A
f: R → R,
f(x) = 2x – 3
için, f
–1
(5) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
f R
d
c
R
a
c
: − −
{ ¦
→ −
{ ¦
f x
ax b
cx d
( ) ·
-
-
için,
f x
dx b
cx a

·
− -

1
( )
dır.
(a ve d, hem yer hem işaret değiştirir.)
Işık 7
f(x) =
2x 3
5x 1
++
−−
için,

f x
x b
cx d

·
-
-
1
( )
olduğuna göre, b + c + d toplamı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 6 E) 8
DNA 9

Çözüm
IŞIK 7’den;
f x
ax b
cx d
f x
dx b
cx a
( ) ( ) ·
-
-
⇔ ·
− -

−1
dır.
f x
x
x
f x
x
x
f x
x b
cx d
x
x
( ) ( )
( )
·
-

⇔ ·
-

·
-
-
·
-



2 3
5 1
3
5 2
3
5 2
1
1
eşitliğinden,
b = 3, c = 5, d = –2
değerleri elde edilir ve buradan,
b + c + d = 3 + 5 – 2 = 6
bulunur.
Doğru Seçenek D
f: R – {–1} → R – {2}

f x
x
x
( ) ·
-
-
2 3
1
fonksiyonu için f
–1
(x) aşağıdakilerden hangisidir?
A)
2 3
1
x
x


B)
x
x


3
2 1
C)
− -

x
x
3
2

D)
x
x
-
-
3
2
E)
x
x
-
-
1
2 3
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 287
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

TANIM
f: A → B
g: B → C için, A dan C ye,
(gof)(x) = g[f(x)]
biçiminde verilen gof fonksiyonuna g ile f nin bileşke
fonksiyonu denir.
Örneğin,
f: R → R, f(x) = x
2
– 1 ve
g: R → R, g(x) = 2x + 1
fonksiyonları için,
(gof)(x) = g[f(x)]
= g(x
2
– 1) = 2(x
2
– 1) + 1 = 2x
2
– 1
(fog)(x) = f[g(x)]
= f(2x + 1) = (2x + 1)
2
– 1 = 4x
2
+ 4x
tir.
f ο f
–1
= Ι = f
–1
ο f
Işık 8
f(x) = ax + 3
g(x) = 5x + a
f[g(x)] = g[f(x)]
olduğu bilindiğine göre, a nın alabileceği değerler
toplamı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 10

Çözüm
f[g(x)] = f(5x + a) = a(5x + a) + 3 = 5ax + a
2
+ 3
g[f(x)] = g(ax + 3) = 5(ax + 3) + a = 5ax + 15 + a
olduğundan, katsayılar eşitlendiğinde;
a
2
+ 3 = 15 + a
a
2
– a – 12 = 0
(a – 4)(a + 3) = 0
a – 4 = 0 ⇒ a = 4 veya
a + 3 = 0 ⇒ a = –3
olmalıdır.
a nın alabileceği değerler toplamı:
4 + (–3) = 1
bulunur.
Doğru Seçenek D
f(x) = 4x + 6
g(x) = 3x + k
iken (fog)(x) = (gof)(x) olduğuna göre, k nin değeri
kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 288
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
f ve g fonksiyonları için,
f(x) = 2x – 3
f[g(x)] = x
olduğuna göre g(x) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2x + 3 B) 3x – 2 C) 3x + 2
D)
x − 3
2
E)
x - 3
2
DNA 11

Çözüm
f[g(x)] = 2g(x) – 3 = x
2g(x) = x + 3

g x
x
( ) ·
- 3
2
dir.
Doğru Seçenek E
f ve g fonksiyonları için,
f(x) = 3x + 2
f[g(x)] = x
olduğuna göre, g(x) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2x + 3 B) 3x – 2 C) 3x + 2
D)
x − 2
3
E)
x - 2
3

f
x x
1
1
1

¸
¸

¸
,
(
·
olduğuna göre, f(x) aşağıdakilerden hangisidir?
A)
1
1 x -
B)
x
x -1
C)
x
x −1
D) x – 1 E) x + 1
DNA 12

Çözüm
g x
x
( ) ·

1
1
dersek IŞIK 7’den;
g x
x
x

·
-
1
1
( )
olur.
IŞIK 8’den (gog
–1
)(x) = x olacağından;
fogog
–1
= foΙ = f
bulunur.
f
x
x
x
x
f x
x
x
1
1
1
1
1
1
-

¸
¸

¸
,
(
(
·
-
·
-
( )
dir.
Doğru Seçenek B
f(2x – 1) = 3x + 5
olduğuna göre f(x) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3x + 13 B) 3x – 13 C)
3 13
2
x -
D)
3 13
2
x −
E)
3 5
2
x -
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 289
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09

f x
x
g x x
h x x
( )
( )
( )
·
·
·
1
2
olduğuna göre, (hogof)(x) aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) x B)
1
x
C)
1
x
D) 1 E) 0
DNA 13

Çözüm
( )( ) { [ ( )]} hogof x h g f x h g
x
h
x
x
x
· ·
¸
¸

¸
,
(

¸

(
¸
(
·
¸
¸

¸
,
(
· ·
1
1 1 1
2
2
bulunur.
Doğru Seçenek C

f x
x
( ) · -
-
1
1
1
olduğuna göre, f(f(f(1))) aşağıdakilerden hangisidir?
A)
17
12
B)
3
2
C)
19
12
D)
5
3
E) 2

f x
x x
x x ise
x x
( )
;
;
;
·
≤ −
− − < ≤
− >
¦
'
¦
'
¦
3 2
2 2 2 3
7 3
olduğuna göre,
f( 2) f(3)
f(0) f(10)
−− ++
++
ifadesinin değeri kaç-
tır?
A) 3 B) 4 C)
5
2
D)
1
3
E)
2
5
DNA 14

Çözüm
f(–2) = 3(–2) = –6
f(3) = 2(3) – 2 = 6 – 2 = 4
f(0) = 2(0) – 2 = 0 – 2 = –2
f(10) = 7 – 10 = –3
değerleri yerlerine yazıldığında;
f f
f f
( ) ( )
( ) ( ) ( )
− -
-
·
− -
− - −
·


·
2 3
0 10
6 4
2 3
2
5
2
5
bulunur.
Doğru Seçenek E

f x
x x ise
x x ise
( )
;
;
·
− ≤
>
¦
'
¦
'
¦
1 0
0
2
f(–2) + f(0) + f(2) toplamı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 290
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
f(x + y) = f(x) ⋅ f(y)
f(1) = 8
olduğuna göre,
f
2
3
¸
¸

¸
,
( değeri kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8
DNA 15

Çözüm
1
2
3
1
3
2
3
1
3
1
3
· - · - ve
eşitlikleri kullanıldığında,
f f f f f f ( ) 1
2
3
1
3
2
3
1
3
1
3
1
3
1
3
· -
¸
¸

¸
,
(
·
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
· -
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,,
(
·
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
·
¸
¸

¸
,
(
·
¸
¸

¸
,
(
·
f f f
f
f f
1
3
1
3
1
3
8
1
3
2
2
3
1
33
1
3
1
3
1
3
2 2 4 -
¸
¸

¸
,
(
·
¸
¸

¸
,
(

¸
¸

¸
,
(
· ⋅ · f f
bulunur.
Doğru Seçenek C
f(x + y) = f(x) ⋅ f(y)
f(1) = a
olduğuna göre, f(3) aşağıdakilerden hangisine eşit-
tir?
A) 3a B) 2a C) 2 + a
D) 3 + a E) a
3
f(x) = 4
x
olduğuna göre, f(x + 1) – f(x) in f(x) türünden eşiti
aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3f(x) B) 3 + f(x) C) [f(x)]
3
D) 4f(x) E) 4 + f(x)
DNA 16

Çözüm
f(x + 1) – f(x) = 4
x+1
– 4
x
= 4
x
(4 – 1) = 3 ⋅ 4
x
= 3 ⋅ f(x)
bulunur.
Doğru Seçenek A
f(x) = 3
x
olduğuna göre, f(x + 1) + f(x) in f(x) türünden eşiti aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 3f(x) B) 3 + f(x) C) [f(x)]
3
D) 4f(x) E) 4 + f(x)

TANIM
A dan A ya tanımlanan birebir ve örten fonksiyonlara A
nın permütasyonları denir.
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 291
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
s(A) = n
ise A da tanımlanabilecek permütasyonlar n! tanedir.
Işık 9
A = {1, 2, 3, 4} kümesi ve f: A → A
f ·
¸
¸

¸
,
(
1 2 3 4
3 4 2 1
için,
f(1) = 3, f(2) = 4, f(3) = 2, f(4) = 1
dir.

f ·
¸
¸

¸
,
(
(
1 2 3 4
3 4 1 2

gof

·
¸
¸

¸
,
(
(
1
1 2 3 4
2 1 4 3
olduğuna göre, g fonksiyonu aşağıdakilerden han-
gisidir?
A)
1 2 3 4
4 3 2 1
¸
¸

¸
,
(
(
B)
1 2 3 4
3 2 1 4
¸
¸

¸
,
(
(
C)
1 2 3 4
4 2 3 1
¸
¸

¸
,
(
(
D)
1 2 3 4
4 3 1 2
¸
¸

¸
,
(
(
E) 1 2 3 4
4 2 1 3
¸
¸

¸
,
(
(
DNA 17

Çözüm
g yi bulmak istediğimiz için gof
–1
ifadesinde f
–1
den kurtul-
malıyız. Bunun için,
gof

·
¸
¸

¸
,
(
1
1 2 3 4
2 1 4 3
eşitliğinin her iki yanına “o f” ekleyelim.
go f of o f

·
¸
¸

¸
,
(
(
1
1 2 3 4
2 1 4 3


g o f ·
¸
¸

¸
,
(
(
1 2 3 4
2 1 4 3

g o ·
¸
¸

¸
,
(
(
¸
¸

¸
,
(
(
1 2 3 4
2 1 4 3
1 2 3 4
3 4 1 2

g ·
¸
¸

¸
,
(
(
1 2 3 4
4 3 2 1
dir.
Doğru Seçenek A

f
x y z t
y z t x
·
¸
¸

¸
,
(
(


g of
x y z t
t z x y

·
¸
¸

¸
,
(
(
1
olduğuna göre, g fonksiyonu aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A)
x y z t
z x y t
¸
¸

¸
,
(
(
B)
x y z t
t x y z
¸
¸

¸
,
(
(
C)
x y z t
t x z y
¸
¸

¸
,
(
(
D)
x y z t
y z x t
¸
¸

¸
,
(
(
E)
x y z t
t y x y
¸
¸

¸
,
(
(
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 292
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
(f  g)(x) = f(x)  g(x)
(c ⋅ f)(x) = c ⋅ f(x)
(f ⋅ g)(x) = f(x) ⋅ g(x)
f
g
x
f x
g x
g x
f x f x f x f x
n
¸
¸

¸
,
(
· ≠
· ⋅ ⋅ ⋅
( )
( )
( )
( ( ) )
( ) ( ) ( ) ... ( )
0
n tane
     
Işık 10

f x x
g x
x
( )
( )
· −
·
-
1
1
1
fonksiyonları için aşağıdakilerden hangisi yanlış-
tır?
A) ( )( ) f g - · 5
13
6
B) ( )( ) f g − · 5
11
6
C)
f
g
¸
¸

¸
,
(
· ( ) 5 12

D) f g ⋅ ( ) · ( ) 5
1
3

E) f g ο ( ) · ( ) 5
1
3
DNA 18

Çözüm
(f + g)(5) = f(5) + g(5)
· − -
-
· - · 5 1
1
5 1
2
1
6
13
6
DOĞRU
(f – g)(5) = f(5) – g(5)

· − −
-
· − · 5 1
1
5 1
2
1
6
11
6
DOĞRU

f
g
f
g
¸
¸

¸
,
(
·
·

-
· ·
( )
( )
( )
5
5
5
5 1
1
5 1
2
1
6
12 DOĞRU
(f ⋅ g)(5) = f(5) ⋅ g(5)

5 1
1
5 1
2
1
6
1
3
− ⋅
-
· ⋅ · DOĞRU
(fog)(5) = f(g(5))

·
-
¸
¸

¸
,
(
·
¸
¸

¸
,
(
· − · − ∉
f f
R
1
5 1
1
6
1
6
1
5
6
YANLIŞ
Doğru Seçenek E

f(x) = x + 2

g x x ( ) ·
3
olduğuna göre, (f ⋅ g)(8) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 2 B) 4 C) 10 D) 20 E) 80
Dik koordinat sisteminde verilen bir grafğin bir y = f(x)
fonksiyonuna ait olabilmesi için, x eksenine çizilen dik-
me doğrularının tümünün, grafği en çok bir noktada
kesiyor olması gerekir.
Işık 11
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 293
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09 Bağıntı - Fonksiyon





� � ����

� � ����
Yukarıdaki şekillerde y = f(x) bir fonksiyon; y = g(x) ise bir
fonksiyon değildir.
Dik koordinat sisteminde, bir y = f(x) fonksiyonunun
grafği verilmiş olsun.
Bu fonksiyonun grafğinin x ekseni üzerindeki dik iz-
düşümü f nin tanım kümesi, y ekseni üzerindeki dik
izdüşümü de f nin görüntü kümesidir.


� � ����




Şekildeki y = f(x) fonksiyonunun tanım kümesi [a, b],
görüntü kümesi ise [c, d] dir.
Işık 12
Dik koordinat sisteminde, bir y = f(x) fonksiyonunun
grafği verilmiş olsun.
y eksenine çizilen dikme doğrularının her biri, f nin
grafğini en çok bir noktada kesiyorsa, o zaman, f
fonksiyonu birebirdir.
Işık 13
Aşağıda verilen grafklerden hangisi bir fonksiyo-
na ait olabilir?


��



��



� �



��



��

DNA 19

Çözüm
IŞIK 11’den yola çıkarak bütün seçenekleri sırasıyla in-
celeyelim.


��

İki noktada kesti.
Fonksiyon grafği olamaz.


��

Üç noktada kesti.
Fonksiyon grafği olamaz.
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 294
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09


� �

x eksenine çizilen her dik-
me grafği yalnız bir nokta-
da kesiyor.
Fonksiyon grafği olabilir.


��

İki noktada kesti.
Fonksiyon grafği olamaz.


��

İki noktada kesti.
Fonksiyon grafği olamaz.
Doğru Seçenek C
Aşağıda verilen grafklerden hangisi bir fonksiyona
ait olabilir?


��



��



��



��



��




� � ����
� � ����
Yukarıdaki şekilde y = f(x) ile y = g(x) fonksiyonlarının
grafkleri gösterilmiştir.
Buna göre, f(x) = g(x) eşitliğini sağlayan kaç deği-
şik x değeri vardır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 20

Çözüm
Verilen şekilden f ile g nin grafklerinin üç değişik noktada
kesiştiği görülmektedir.
Buradan,
f(x) = g(x)
denklemini sağlayan üç değişik x değeri olduğunu söy-
leriz.
Doğru Seçenek C


� � ����
� � ����
Yukarıdaki şekilde y = f(x) ile y = g(x) fonksiyonlarının gra-
fkleri gösterilmiştir.
Buna göre, f(x) = g(x) denkleminin kaç değişik kökü
vardır?
A) 3 B) 4

C) 5

D) 6 E) 7
YGS MATEMATİK 295
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09 Bağıntı - Fonksiyon
TEST - 1
1. f fonksiyonu için,
3f(x) + 2f(1 – x) = 2x + 9
olduğuna göre, f(2) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
2. f x
x
( ) · − 1
1
fonksiyonu için, f
–1
(x) aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A)
x
x −1
B)
x
x -1
C)
1
1− x
D) 1 + x E) x – 1
3. f(x) = x + 2
g x x ( ) ·
3
olduğuna göre, (f
–1
o g
–1
)(2) aşağıdakilerden han-
gisidir?
A) –6 B) –2 C) 2 D) 6 E) 8
4. f(x) = x + 1
fonksiyonu için, f(f(f(x))) ifadesinin eşiti hangisi-
dir?
A) x
3
+ 1 B) x
3
+ 3x C) 3x + 1
D) x + 3 E) 3x + 3
5.
f x x ( ) · −
1
2
6
3
fonksiyonu için, f
–1
(–10) ifadesinin değeri nedir?
A) –506 B) –2 C) −
1
10
D) −
1
506
E) 2
6. f(x) = ax + b
fonksiyonunun tersi,
f
–1
(x) = bx + a
olduğuna göre, a + b toplamı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
7. f(3x) = x + f(3x – 3)
f(3) = 1
olduğuna göre, f(300) aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 100 B) 300 C) 1050
D) 5050 E) 9000
8. f(x) = 2x – 3

( )( ) g f x
x
x
ο ·

2
2 3
olduğuna göre, g(1) aşağıdakilerden hangisidir?
A) –2 B) 2 C) 3 D) 4 E) 6
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 296
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
9. f(x) = 2
x
fonksiyonu için aşağıdakilerden hangisi doğru-
dur?
A) f(x – y) = f(x) – f(y) B) f(x + y) = f(x ⋅ y)
C) f(x + y) = f(x) ⋅ f(y) D) f(g(x)) = f(x)
E)
f x y
f x
f y
( )
( )
( )
- ·
10. f ve g, R den R ye fonksiyonları için,
f(g(x)) = 2 ⋅ g(x + 1)
olduğuna göre, f(f(2
x
)) aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 2
4x+7
B) 2
x+3
C) 2
2x
D) 2
x+2
+ 5 E) 2
x+4
11. f(3x + 1) = x + 3
olduğuna göre, f(0) aşağıdakilerden hangisidir?
A) −
1
3
B) 0 C) 1 D)
8
3
E) 3
12. a, b herhangi iki sayı olmak üzere, max(a, b) ifadesi
a, b sayılarından küçük olmayanını göstermektedir.
Örneğin;
max(4; 3) = 4
max(–1,5; –1,2) = –1,2
dir.
f: R→ R,
f(x) = max(x; x
2
)
fonksiyonu için, aşağıdaki aralıkların hangisinde
f(x) = x olur?
A) [–2, 1] B) [–1, 0] C) [0, 1]
D) [1, 2] E) [2, 3]
13. f(x) = |x| + |x + 1|
için, f([–3, 1]) aşağıdakilerden hangisidir?
A) [3, 5] B) [0, 5] C) [0, 3]
D) [1, 5] E) [–1, 5]
14. f: N
+
→ N
+
f(n + 1) = n ⋅ f(n)
f(1) = 1
olarak tanımlanıyor.
f(6) aşağıdakilerden hangisidir?
A) 8 B) 12 C) 24 D) 5! E) 6!
15. Uygun tanım aralığında;

f
x
x
x
x
2 3
3 2
9 6
8 12

-
¸
¸

¸
,
(
·
-

fonksiyonu veriliyor.
Buna göre,
f
1
5
¸
¸

¸
,
( aşağıdakilerden hangisine
eşittir?
A)
2
3
B)
1
2
C)
9
8
D)
15
4
E) 5
16. x ≠ 0 için,
x
–1
f(–x) + f(x
–1
) = x
fonksiyonu veriliyor.
Buna göre, f(1) değeri kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
1. E 2. C 3. D 4. D 5. B 6. A 7. D 8. D 9. C 10. E 11. D 12. C 13. D 14. D 15. D 16. B
YGS MATEMATİK 297
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09 Bağıntı - Fonksiyon
TEST - 2
1. (2x+1, y + x) = (3, 2 – x)
eşitliğini sağlayan (x, y) ikilisi nedir?
A) (1, –2) B) (1, –1) C) (1, 0)
D) (2, 0) E) (2, –2)
2. Gerçek sayılarda,
b
1
= {(x, y)| x
2
– y
2
= 24}
b
2
= {(x, y)| y = x + 6}
bağıntıları tanımlanıyor.
Aşağıdakilerden hangisi b
1
∩ b
2
nin elemanıdır?
A) (–1, 5) B) (5, 1) C) (5, –1)
D) (–5, 1) E) (3, 4)
3. Aşağıdaki bağıntılardan hangisi A = {1, 2} küme-
sinden B = {1, 2, 3} kümesine tanımlı bir fonksi-
yondur?
A) {(1, 1), (2, 2), (3, 3)}
B) {(1, 2), (2, 1), (3, 1)}
C) {(1, 1), (2, 1), (3, 3)}
D) {(1, 1), (1, 2), (2, 1)}
E) {(1, 2), (2, 1)}
4. Aşağıdaki fonksiyonlardan hangisi A = {1, 2, 3}
kümesinden B = {0, –1, –2} kümesine tanımlı bire
bir ve örten fonksiyondur?
A) {(1, 0), (2, –1), (3, 0)}
B) {(1, 0), (2, –2), (3, –1)}
C) {(1, 0), (2, 0), (3, 0)}
D) {(1, –1), (2, 0), (3, –1)}
E) {(3, –1), (2, –2), (1, –1)}
5. Aşağıdaki fonksiyonlardan hangisi ya da hangi-
leri bire birdir?
f(x) = x
2
+ 1
g x
x
( ) ·
-
1
1

h x
x
x
( ) ·
-
2
1
A) Yalnız f B) Yalnız g C) Yalnız h
D) f ve g E) f ve h
6. f(x) birim fonksiyondur.
f(x
2
) = (a – 3)x
2
+ (b + 1)x + c – 3
olduğuna göre, a + b + c toplamı kaçtır?
A) –12 B) –9 C) 0 D) 6 E) 9
7. f x
x
x
( ) ·
-

1
1
olduğuna göre, f(–x) in f(x) cinsinden değeri ne-
dir?
A) –f(x) B)
1
1
-

f x
f x
( )
( )

C)
1
1

-
f x
f x
( )
( )

D)

1
f x ( )

E)
1
f x ( )
8. Tam sayılar kümesinde tanımlı bir f fonksiyonu,
f(2x + 1) – f(2x – 1) = 1
eşitliğini sağlamaktadır.
f(1) = 0 olduğuna göre, f(101) kaçtır?
A) 49 B) 50 C) 99 D) 100 E) 101
Bağıntı - Fonksiyon
YGS MATEMATİK 298
Bağıntı - Fonksiyon - Bölüm 09
9. f(x) = 2x – 3
(fog)(x) = 4x + 5
olduğuna göre, g(2) değeri kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 10 E) 12
10. f: R → R fonksiyonu,

f x
x x ise
x x ise
x x ise
( )
,
,
,
·
− ≥
- − < <
- ≤ −
¦
'
¦
¦
'
¦
¦
1 1
3 4 1 1
2 1
2
olarak tanımlanıyor.
Buna göre, f(–1) + f(0) + f(2) toplamı kaçtır?
A) –2 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8
11. f(x) = 2x + 1
(fog)(x) = x + 1
olduğuna göre, g(x) fonksiyonu aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
x
2

B)
x −1
2
C)
x -1
2
D) x E) x + 1
12.



� � ����
� �
� � ����

��
��
�� ��



Yukarıdaki şekilde y = f(x) fonksiyonu ile y = g(x)
fonksiyonlarının grafkleri gösterilmiştir.
Buna göre,
f(x) = g(x)
eşitliğini sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
13. f(x – 2) = 2x + 1
g(x + 3) = 4x + 2
olduğuna göre, (gof)(–1) değeri kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 2 E) 3
14.


��


� � ����
��
��

Yukarıdaki şekilde, y = f(x) fonksiyonunun grafği
gösterilmiştir.
Buna göre,
f[f(k – 1)] = 0
eşitliğini sağlayan k değerlerinin toplamı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 3
15.


� � ����
��
� �



� � � �
��
Yukarıdaki şekilde, y = f(x) fonksiyonunun grafği
gösterilmiştir.
Buna göre, f(2) + f(6) + f(7) kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
1. C 2. D 3. E 4. B 5. B 6.D 7. E 8. B 9. C 10. E 11. A 12. D 13. D 14.E 15. D
YGS MATEMATİK
İŞLEM - BÖLÜM 10 İŞLEMİN TANIMI
299

TANIM
A ve B boş kümeden farklı iki küme olsun. A x A dan B ye
tanımlanan her fonksiyona bir ikili işlem denir.
Özel olarak A x A dan A ya tanımlanan her fonksiyona da
A da bir ikili işlem denir.
İşlemler kısaca, , D, ο, ∇, ... gibi sembollerle gösterilir.
3 D 4 = 5
ifadesi; “üç işlem dört eşittir beş” diye okunur.

Not
Bundan sonra “ikili işlem” yerine kısaca “işlem” diyeceğiz.
Tam sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = x + y
2
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, (1  0)  2 kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 1

Çözüm
1  0 değerini bulabilmek için;  işleminde x yerine 1 ve
y yerine 0 yazmalıyız.
x = 1 ve y = 0 için:
x  y = x + y
2
⇒ 1  0 = 1 + 0
2
= 1 + 0 = 1
buluruz.
Dolayısıyla,
(1  0)  2 = 1  2
123
1
dir.
Şimdi de  işleminde x yerine 1 ve y yerine 2 yazmalıyız.
x = 1 ve y = 2 için,
x  y = x + y
2
⇒ 1  2 = 1 + 2
2
= 1 + 4
= 5
buluruz.
Doğru Seçenek C

Tam sayılar kümesinde bir “D” işlemi,
x D y = x + 2y – 1
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, (1 D 1) D 1 kaçtır?
A) 3 B) 4

C) 5

D) 6 E) 7
Gerçek sayılar kümesinde bir “D" işlemi, her x, y ∈ R
için,
x D y = 2 ⋅ (y D x) + x + 1
eşitliğini sağlamaktadır.
Buna göre, a D b aşağıdakilerden hangisine eşit-
tir?
A) a
b
- -
2
2
3
B) 2
3
2
a b − −
C) − − -
a b
3
2
3
1 D)
a b
3
2
3
1 - −
E) − − −
2
3 3
1
b a
DNA 2
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 300
İşlem - Bölüm 10

Çözüm
x = a ve y = b için,
a D b = 2 ⋅ (b D a) + a + 1 ... (i)
x = b ve y = a için,
b D a = 2 ⋅ (a D b) + b + 1 ... (ii)
elde ederiz.
a D b yi bulabilmemiz için (i) ve (ii) denklemleri yeterli.
(ii) denklemindeki b D a değerini (i) denkleminde yerine
yazarsak,
a D b = 2 ⋅ [2 (a D b) + b + 1] + a + 1
⇒ a D b = 4 ⋅ (a D b) + 2b + 2 + a + 1
⇒ (a D b) – 4 ⋅ (a D b) = 2b + a + 3
⇒ –3 ⋅ (a D b) = 2b + a + 3
⇒ a b
b a
∆ ·

− −
2
3 3
1
buluruz.
Doğru Seçenek E

Gerçek sayılar kümesinde bir “D” işlemi, her x, y ∈ R için,
x D y = 2 ⋅ (y D x) + 1 + x
eşitliğini sağlamaktadır.
Buna göre, 3 D 6 işleminin sonucu kaçtır?
A) –6 B) –4

C) –2

D) 1 E) 9

TANIM
Bir işlem tablosunda yatay sıralara satır, dikey sıralara ise
sütun adı verilir.
A = {a, b, c, d}
kümesinde tanımlı bir “D” işleminin tablosunda sadır ve
sütunları gösterelim.
D a b c d
a b c d a
b c d a b
c d a b c
d a b c d
1.
sütun
2.
sütun
3.
sütun
4.
sütun
4. satır
3. satır
2. satır
1. satır
Yukarıdaki A da tanımlanmış “D” işleminin tablosu
(Soldaki i-yinci eleman) D (Tepedeki j-yinci eleman) =
(Tablo içindeki i-yinci satır ile j-yinci sütunun kesişimindeki eleman)
kuralına göre okunur. Örneğin, a D b = c
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinde bir “D" işlemi aşağıdaki tablo ile tanımlan-
mıştır.
D 1 2 3 4 5
1 5 1 2 3 4
2 1 2 3 4 5
3 2 3 4 5 1
4 3 4 5 1 2
5 4 5 1 2 3
Buna göre, (3 D 4) D (5 D 2) kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 3
YGS MATEMATİK 301
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı

Çözüm
D 1 2 3 4 5
1 3
2 4
3 2 3 4 5 1
4 1
5 2
3 D 4 = 5
D 1 2 3 4 5
1 1
2 2
3 3
4 4
5 4 5 1 2 3
5 D 2 = 5
D 1 2 3 4 5
1 4
2 5
3 2
4 3
5 4 5 1 2 3
5 D 5 = 3
Tabloyu okuduğumuza göre,
(3 D 4) D (5 D 2) = 3
123
5
123
5
olduğunu kolayca söyleriz.
Doğru Seçenek C

A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinde bir "D” işlemi aşağıdaki tablo ile tanımlanmış-
tır.
D 1 2 3 4 5
1 1 2 3 4 5
2 2 2 3 4 5
3 3 3 3 4 5
4 4 4 4 4 5
5 5 5 5 5 5
Buna göre, (2 D 3) D (4 D 5) kaçtır?
A) 1 B) 2

C) 3

D) 4 E) 5
İŞLEMİN ÖZELİKLERİ

TANIM
A boş kümeden farklı bir küme, A ⊂ B ve : A x A → B
bir işlem olsun.
A kümesindeki her x, y elemanı için x  y ∈ A oluyorsa
“ işleminin A kümesinde kapalılık özeliği vardır.” ya
da “A kümesi  işlemine göre kapalıdır.” denir.
Tam sayılar kümesinde tanımlı aşağıdaki işlemler-
den hangisinin kapalılık özeliği vardır?
A) x  y = x + y + x ⋅ y
B) x D y = x
2
+ y
2
– xy
C) x y
x y x y ise
x y x y ise
ο ·
- >
− ≤
¦
'
'
,
,
D) x  y = 2x + 3y – 1
E) x ∇ y = 2
x
+ y
DNA 4

Çözüm
Tam sayılar kümesinde bir • işleminin kapalılık özeliğinin
olması; x ve y nin her tam sayı değerine karşılık x • y nin
de bir tam sayı değerinin olması demektir.
Seçenekleri sıra ile inceleyelim.
A) x  y = x + y + x ⋅ y
14243
123 123
∈ Z ∈ Z
∈ Z
x ile y nin her tam sayı değeri için x + y ile x ⋅ y bir tam
sayı olur. İki tam sayının toplamı yine bir tam sayı
olduğundan, “” işleminin tam sayılar kümesinde
kapalılık özeliği vardır.
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 302
İşlem - Bölüm 10
B)
x D y = x
2
+ y
2
– xy
1442443
123
∈ Z ∈ Z
∈ Z
123 123
∈ Z
Her x, y tam sayısı için, x
2
∈ Z, y
2
∈ Z ve x ⋅ y ∈ Z ol-
duğundan, “D” işleminin tam sayılar kümesi üzerinde
kapalılık özeliği vardır.
C) x y
x y x y ise
x y x y ise
ο ·
- >
− ≤
¦
'
'
,
,
123
∈ Z
1 2 3
∈ Z
x > y ya da x ≤ y iken x ο y nin bir tam sayıya eşit ol-
duğu âşikârdır. Dolayısıyla, “ο” işleminin tam sayılar
kümesi üzerinde kapalılık özeliği vardır.
D)
123
∈ Z
x  y = 2x + 3y – 1
14243
∈ Z
123
∈ Z
Her x, y ∈ Z için, 2x + 3y – 1 ∈ Z olduğundan oldu-
ğundan, “” işleminin tam sayılar kümesi üzerinde
kapalılık özeliği vardır.
E)
123
∉ Z
x ∇ y = 2
x
+ y
14243
∉ Z
123
∈ Z
x negatif tam sayı iken 2
x
bir tam sayı değildir.
2
1
2
2
1
4
1 2 − −
· ·
Dolayısıyla, tam sayılar kümesi “∇” işlemine göre,
kapalı değildir.
Sadece bir tane bile (x, y) ikilisi için x ∇ y nin bir tam
sayı olmaması, kapalılık özeliğini bozar. Başka bir
(x, y) ikilisi aramamıza gerek yoktur.
Doğru Seçenek E

Aşağıda verilen kümelerden hangisi x  y = x
y
işlemi-
ne göre kapalıdır?
A) Tam sayılar kümesi
B) Rasyonel sayılar kümesi
C) Gerçek sayılar kümesi
D) Pozitif rasyonel sayılar kümesi
E) Pozitif tam sayılar kümesi

TANIM
Bir "” işlemi, bir A kümesinde tanımlanmış olsun.
Eğer, her a, b, c ∈ A için,
a  (b  c) = (a  b)  c
oluyorsa, o zaman, "” işleminin birleşme özelliği vardır
veya kısaca "” işlemi birleşmelidir denir.
a  b = ma + nb + kab + l
işleminin birleşmeli olması için,
(i) m = n
(ii) m(m – 1) = kl
olması gerek ve yeterlidir.
Işık 1
YGS MATEMATİK 303
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı

TANIM
A kümesinde bir "” işlemi tanımlanmış olsun.
Eğer "” işlemi birleşmeli değilse, o zaman "” işleminin
birleşme özelliği yoktur veya "” işlemi birleşmeli de-
ğildir denir.

TANIM
Bir A kümesinde bir "” işlemi tanımlanmış olsun.
Her x ∈ A için,
e  x = x  e = x
olacak biçimde bir e ∈ A varsa, o zaman, e ye “” işlemi-
nin birim elemanı veya etkisiz elemanı denir.

TANIM
Eğer bir “” işleminin etkisiz elemanı varsa, o zaman, “”
işlemi birimlidir denir.
Örneğin, doğal sayılar kümesinde, bildiğimiz toplama işle-
minin birim elemanı sıfırdır. Bundan dolayı, toplama işlemi
doğal sayılar kümesinde birimlidir.
“” işleminin etkisiz elemanı yoksa, “” işlemi birimsizdir
denir.
Örneğin, pozitif doğal sayılar kümesinde, bildiğimiz topla-
ma işleminin birim elemanı yoktur. Bundan dolayı toplama
işlemi Z
+
da birimsizdir.
Yukarıdaki örnekten anlıyoruz ki bir işlemin etkisiz ele-
manı var olmayabilir.
Uyarı
Tam sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = x + y – 1
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, "” işleminin etkisiz elemanı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 5

Çözüm
Her x tam sayısı için,
x  e = e  x = x
olacak biçimde bir e tam sayısının varlığını araştıracağız.
x  e = x = e  x
⇒ x e x e x - − · · - − 1 1
⇒ e = 1
buluruz.
O halde, “” işleminin etkisiz elemanı vardır ve 1 dir.
Doğru Seçenek D

Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = x + y – 4
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, “” işleminin birim elemanı kaçtır?
A) –4 B) –2

C) 1

D) 2 E) 4
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 304
İşlem - Bölüm 10
Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = 2x + 2y + xy + 2
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, "” işleminin etkisiz elemanı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) −
1
2
D)
1
2
E) 2
DNA 6

Çözüm
Her x gerçek sayısı için,
x  e = e  x = x
olacak biçimde bir e gerçek sayısının varlığını araştıra-
cağız.
x  e = e  x
olduğu zaten âşikâr olduğundan,
x  e = x
denklemini çözmemiz kâfi.
x  e = x
⇒ 2x + 2e + xe + 2 = x
⇒ 2e + xe = –x – 2
⇒ e(x + 2) = –(x + 2)
⇒ (e + 1) ⋅ (x + 2) = 0
⇒ e = –1 veya x = –2
buluruz.
x kaç olursa olsun, e = –1 için istenen şart sağlanacağın-
dan “” işleminin etkisiz elemanı vardır ve –1 dir.
Doğru Seçenek B

Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = 3x + 3y + xy + 6
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, “” işleminin etkisiz elemanı kaçtır?
A) –3 B) –2

C) –1

D) 2 E) 3
Hazine 1
m ≠ 0 olmak üzere, gerçek sayılar kümesinde tanımlı,
x  y = mx + ny + kxy + l
işleminin etkisiz elemanının var olabilmesi için,
(i) m = n
(ii) m(m – 1) = kl
olması gerek ve yeterlidir.
Ayrıca, bu “”işleminin etkisiz elemanını e ile göste-
rirsek,
e =
m
−−l
dir.
Gerçek sayılar kümesinde bir “D” işlemi,
x D y = 3x + by + 2xy + a
kuralıyla tanımlanıyor.
“D” işlemi birimli olduğuna göre, “D” işleminin bi-
rim elemanı kaçtır?
A) –3 B) –1 C) 0 D) 1 E) 3
DNA 7
YGS MATEMATİK 305
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı

Çözüm
Hazine 1’den, “D” işleminin birimli olması için;
(i) 3 = b
(ii) 3 ⋅ (3 – 1) = 2 ⋅ a
⇒ 3 ⋅ 2 = 2 ⋅ a
⇒ a = 3
olmasının gerek ve yeterli olduğunu biliyoruz.
Bu değerleri yerine yazalım.
x D y = 3x + 3y + 2xy + 3
“D” işleminin etkisiz elemanını e ile gösterirsek, tekrar Ha-
zine 1’den,
e
m
·

·

· −
l 3
3
1
buluruz.
Doğru Seçenek B

Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = 4x + by + xy + a
kuralıyla tanımlanıyor.
“” işlemi birimli olduğuna göre, “” işleminin etki-
siz elemanı kaçtır?
A) –6 B) –4

C) –3

D) 3 E) 6
D 1 2 3 4 5
1 5 1 2 3 4
2 1 2 3 4 5
3 2 3 4 5 1
4 3 4 5 1 2
5 4 5 1 2 3
 1 2 3 4 5
1 3 4 5 1 2
2 4 5 1 2 3
3 5 1 2 3 4
4 1 2 3 4 5
5 2 3 4 5 1
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinde “D" ve “” işlemleri yukarıdaki tablolar ile
tanımlanmıştır.
Buna göre,
x ο y = x D (x  y)
kuralıyla tanımlanan "ο" işleminin etkisiz elemanı
eğer varsa kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3
D) 4 E) Yoktur
DNA 8

Çözüm
Önce, “ο” işleminin tablosunun birinci satırını dolduralım.
1 ο 1 = 1 D (1  1) = 1 D 3 = 2
1 ο 2 = 1 D (1  2) = 1 D 4 = 3
1 ο 3 = 1 D (1  3) = 1 D 5 = 4
1 ο 4 = 1 D (1  4) = 1 D 1 = 5
1 ο 5 = 1 D (1  5) = 1 D 2 = 1
ο 1 2 3 4 5
1 2 3 4 5 1
2
3
4
5
Böylece, ο işleminin etkisiz elemanının, eğer varsa,
1 olduğunu görmüş olduk. Şimdi de, etkisiz elemanın var-
lığından emin olabilmek için, tablonun beşinci sütununu
dolduralım.
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 306
İşlem - Bölüm 10
2 ο 5 = 2 D (2  5) = 2 D 3 = 3
ο 1 2 3 4 5
1 1
2 3
3
4
5
Beşinci sütunun ikinci elemanı 2 ye eşit olmadığından,
işleme devam etmemize gerek kalmadı. “ο” işlemi birim-
sizdir.
Doğru Seçenek E

D 1 2 3 4 5
1 2 3 4 5 1
2 3 4 5 1 2
3 4 5 1 2 3
4 5 1 2 3 4
5 1 2 3 4 5
 1 2 3 4 5
1 4 5 1 2 3
2 5 1 2 3 4
3 1 2 3 4 5
4 2 3 4 5 1
5 3 4 5 1 2
A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinde “" ve “D” işlemleri yukarıdaki tablolar ile ta-
nımlanmıştır.
Buna göre,
x ∇ y = (x  y) D y
kuralıyla tanımlanan "ο" işleminin etkisiz elemanı eğer
varsa kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3
D) 4 E) Yoktur
Bir işlemin etkisiz elemanı, eğer varsa, biriciktir.
Işık 2

TANIM
Bir A kümesinde tanımlı bir “” işlemi birimli olsun ve A
nın birim elemanı e olsun.
A daki bir x elemanı için,
x  t = t  x = e
olacak biçimde bir t ∈ A varsa, t ye x in “” işlemine göre,
tersi denir ve
t = x
–1
ile gösterilir.
Bir işlemde ters eleman özeliğinden bahsedebilmemiz
için, öncelikle o işlem birimli olmalıdır.
Birimsiz bir işlemde, ters eleman özeliğinden bahse-
dilemez.
Uyarı
Tam sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = x + y – 2
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, 3
–1
kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
DNA 9

Çözüm
“” işleminin birimli olduğunu ve birim elemanının
− −
·
( ) 2
1
2
olduğunu Hazine 1’den biliyoruz.
YGS MATEMATİK 307
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı
Ters eleman tanımından,
3
–1
 3 = e = 2
⇒ 3
–1
+ 3 – 2 = 2
⇒ 3
–1
= 2 + 2 – 3
⇒ 3
–1
= 1
buluruz.
Burada, 3
1
3
1 −
≠ olduğuna dikkat ediniz.
Bu eşitlik sadece çarpma işlemi için doğrudur.
Doğru Seçenek A

Tam sayılar kümesinde bir “D” işlemi,
x D y = x + y + 1
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, 2
–1
kaçtır?
A) –4 B) –2

C) 1

D) 2 E) 4
Bir elemanın, birleşmeli ve birimli bir işleme göre tersi
eğer varsa tektir.
Işık 3
Hazine 2
Bir “” işlemi A kümesinde tanımlanmış olsun.
“” işlemi birimli, birleşmeli, a, b, c ∈ A ve a ile b tersi
olan elemanlar olsun.
O zaman, aşağıdaki eşitlikler doğrudur.
(i) (a
–1
)
–1
= a
(ii) a
–1
= b ⇔ b
–1
= a
(iii) x  a = c ⇒ x = c  a
–1
(iv) (a  b)
–1
= b
–1
 a
–1
Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = 4x + 4y + xy + 12
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre,
x  x
–1
 4 = 2
–1
 x
eşitliğini sağlayan x değeri kaçtır?
A) 22 B) 28 C) 38 D) 42 E) 44
DNA 10

Çözüm
4 ⋅ 3 = 12 olduğundan “” işlemi birimli ve birleşmelidir.
Hazine 2’den,
x  x
–1
 4 = 2
–1
 x
⇒ 4 = 2
–1
 x
123
e
elde ederiz. 2
–1
i bulmadan bu denklemi çözebilmek için
eşitliğin her iki yanının soluna (2 ) yazalım.
2  4

= 2  2
–1
 x
⇒ x = 2  4
= 4 ⋅ 2 + 4 ⋅ 4 + 2 ⋅ 4 + 12
= 44
123
e
tür.
Doğru Seçenek E
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 308
İşlem - Bölüm 10

Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = x + y + 2xy
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre,
x  2
–1
= 3  7  7
–1
eşitliğini sağlayan x değeri kaçtır?
A) 12 B) 15

C) 17

D) 19 E) 20
Gerçek sayılar kümesinde bir “D” işlemi,
x D y = 2x + 2y – xy – 2
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, “D” işleminin hangi elemanının tersi
yoktur?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
DNA 11

Çözüm
“D” işleminin etkisiz elemanına e dersek, Hazine 1’den,
e ·
− −
·
( ) 2
2
1
buluruz.
“D” işleminin tersi olmayan elemanı a olsun. O zaman,
a D a
–1
= e = 1
denkleminin çözüm kümesi boş küme olur.
a D a
–1
= 1
⇒ 2a + 2a
–1
– a ⋅ a
–1
– 2 = 1
⇒ a
–1
(2 – a) = 3 – 2a
⇒ a
a
a

·


1
3 2
2
elde ederiz.
Bu eşitlikte, a yerine yazılacak 2 den farklı her gerçek sayı
için bir a
–1
değeri bulunur.
a = 2 için a
–1
bulunamaz.
O halde, 2 nin “D” işlemine göre tersi yoktur.
Doğru Seçenek E

Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
x  y = 3x + 3y + 6xy + 1
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, “” işleminin hangi elemanının tersi yok-
tur?
A) −
1
6
B) −
1
2

C)
1
2

D)
1
3
E) 2
A = {a, b, c, d, e}
kümesinde bir “D" işlemi aşağıdaki tablo ile tanımlan-
mıştır.
D a b c d e
a c d e a b
b d e a b c
c e a b c d
d a b c d e
e b c d e a
Buna göre, [a
–1
D b]
–1
D c
–1
işleminin sonucu nedir?
A) a B) b C) c D) d E) e
DNA 12
YGS MATEMATİK 309
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı

Çözüm
"D” işleminin etkisiz elemanı d dir.
Ters eleman bulmada kolaylık olması açısından, tablonun
içerisindeki bütün d leri işaretleyelim.
D a b c d e
a d
b d
c d
d d
e d
a
–1
= b
b
–1
= a
c
–1
= e
d
–1
= d
e
–1
= c
Şimdi sorumuzu çözebiliriz.
[a
–1
D b]
–1
D c
–1
= [b D b]
–1
D e
= e
–1
D e
= c D e
= d

b

b
Doğru Seçenek D

A = {a, b, c, d, e}
kümesinde bir “D" işlemi aşağıdaki tablo ile tanımlanmış-
tır.
D a b c d e
a c d e a b
b d e a b c
c e a b c d
d a b c d e
e b c d e a
Buna göre, e
–1
D b
–1
işleminin sonucu nedir?
A) a B) b

C) c

D) d E) e

TANIM
Bir “” işlemi bir A kümesinde tanımlanmış olsun.
Eğer her x, y ∈ A için,
x  y = y  x
oluyorsa, “” işleminin değişme özeliği vardır veya “”
işlemi değişmelidir denir.
Aşağıdaki N
+
da tanımlı işlemlerden hangisi ya da
hangileri değişmelidir?
I. m ∗ n = m
n
+ 1
II. m  n = m ⋅ n + m + n
III. m  n = m + n – 2m ⋅ n
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
DNA 13

Çözüm
I. Her m, n ∈ N
+
için,
m ∗ n = m
n
+ 1 ≠ n
m
+ 1 olup "∗" işlemi değişmeli
değildir.
II. Her m, n ∈ N
+
için,
m  n = m ⋅ n + m + n = n ⋅ m + n + m = n  m olup ""
işlemi N
+
da değişmelidir.
III. m  n = m + n – 2m ⋅ n = n + m – 2n ⋅ m = n  m
olduğundan "" işlemi N
+
de değişmelidir.
Doğru Seçenek E
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 310
İşlem - Bölüm 10

Aşağıdaki R de tanımlı işlemlerden hangisi ya da han-
gileri değişmeli değildir?
I. x ∗ y = 2y – 3x + x ⋅ y
II. x  y = 2⋅x
2
+ y
2
III. x  y = x
2
+ x ⋅ y + y
2
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) I, II ve III

TANIM
A da "H" işlemi tanımlanmış olsun. Eğer her x ∈ A için,
x H y = y H x = y
olacak biçimde bir y ∈ A varsa, o zaman y elemanına, "H”
işleminin yutan elemanı denir.
Örneğin, çarpma işleminin yutan elemanı 0 dır.
Z de bir "H" işlemi her m, n ∈ Z için,
m H n = m + n – m ⋅ n
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, “H” işleminin yutan elemanı kaçtır?
A) –1 B) 0 C) 1 D) 2 E) 3
DNA 14

Çözüm
“H” işleminin değişmeli olduğu âşikârdır.
Yutan elemana y diyelim.
m H y = y H m = y
olacak biçimde bir y ∈ Z olup, olmadığına bakacağız.
m H y = y
⇒ m + y – m ⋅ y = 0
⇒ m ⋅ (1 – y) = 0
dir.
Bu denklemin her m ∈ Z için sağlanmasını istediğimizden,
y = 1 dir.
Doğru Seçenek C
R de tanımlı "" işlemi her x, y ∈ R için,
x  y = xy + x + y
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, "" işleminin yutan elemanı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
Hazine 3
m ≠ 0 olmak üzere, gerçek sayılar kümesinde bir “D”
işlemi,
x D y = mx + my + kxy + l
kuralıyla tanımlanmış olsun.
m ⋅ (m – 1) = k ⋅ l
olsun.
O zaman, “D” işleminin yutan elemanı vardır ve

m
k
dır.
Her işlemin yutan elemanı var olmak zorunda değildir.
Ancak, eğer bir işlemin yutan elemanı varsa, tektir.
Yani, bir işlemin birden fazla yutan elemanı yoktur.
Uyarı
YGS MATEMATİK 311
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı
TEST - 1
1. Gerçek sayılar kümesinde, “D” ve “∗” işlemleri,
x y
x y
∆ ·
-
3
ve x ∗ y = x ⋅ y
biçiminde veriliyor.
(2 ∗ a) D (4 ∗ a) = 2
olduğuna göre, a kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 8
2. Tam sayılar kümesinde “” işlemi aşağıdaki gibi ta-
nımlanmıştır.

m n
m n
m n
·
-
- −
¦
'
¦
¦
'
¦
¦
2
1
2
,
,
(m + n) çift ise

(m + n) tek ise
Buna göre, (1  2)  3 işleminin sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 6
3. Gerçek sayılar kümesinde tanımlı,
x D y = x – y – 2n
x ∗ y = (x D y) – 3n
işlemlerine göre,
3 ∗ 4 = n + 5
olduğuna göre, n kaçtır?
A) 4 B) 3 C) 2 D) 1 E) –1
4. R – {0} kümesinde bir “∗” işlemi,

a b
b a
a b
∗ ·

-
2 2
2 2
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, 2 ∗ 3 kaçtır?
A)
1
7
B)
5
13
C)
5
7
D) 1 E) 2
5. Gerçek sayılar kümesinde bir “ο” işlemi,
x ο y = 2 ⋅ (y ο x) – 2x – 3y + 2
eşitliğini sağlamaktadır.
Buna göre, 3 ο 6 işleminin sonucu kaçtır?
A) –22 B) –18 C) 12 D) 20 E) 24
6. Z – {0} kümesinde bir “D” işlemi,

3 2
6 4 5
x y
x y ∆ · - −
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, 6 D 2 kaçtır?
A) 2 B) 8 C) 11 D) 24 E) 39
7. Gerçek sayılar kümesinde bir “” işlemi,
(a – 2b)  (b – 2a) = a + b
kuralıyla tanımlanıyor.
Buna göre, a  b aşağıdakilerden hangisidir?
A) –a – b B) a + b C)

- ¸
¸

¸
,
(
2
3
a b
D)

- ¸
¸

¸
,
(
2
3
b a
E)
a b -
3
8. Gerçek sayılar kümesinde,
x y
x x y ise
y x y ise
∆ ·
>

¦
'
'
,
,
2 3
2 3
kuralıyla bir “D” işlemi tanımlanıyor.
Buna göre, (3 D 2) D (–3) kaçtır?
A) –3 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 312
İşlem - Bölüm 10
9. A = {0, 1, 2, 3, 4}
kümesi üzerinde bir “D” işlemi aşağıdaki tablo ile ta-
nımlanmıştır.
D 0 1 2 3 4
0 1 2 3 4 0
1 2 3 4 0 1
2 4 0 1 2 3
3 0 1 2 3 4
4 1 2 3 4 0
Buna göre, ((2 D 4) D 3) D 1 işleminin sonucu aşa-
ğıdakilerden hangisidir?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
10. A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesi üzerinde bir “D” işlemi aşağıdaki tablo ile ta-
nımlanmıştır.
D 1 2 3 4 5
1 2 3 4 5 1
2 3 4 5 1 2
3 5 1 2 3 4
4 1 2 3 4 5
5 2 3 4 5 1
Buna göre, x D x = 2 eşitliğini sağlayan x değerle-
rinin toplamı kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
11. D = {Ş, İ, M, A, L}
kümesi üzerinde bir “∇” işlemi aşağıdaki tablo ile ta-
nımlanmıştır.
∇ Ş İ M A L
Ş A L Ş İ M
İ M A L Ş İ
M İ M A L Ş
A Ş İ M A L
L L Ş İ M A
Buna göre, x ∇ x = A eşitliğini sağlayan x eleman-
ları kaç tanedir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
12. A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesi üzerinde tanımlı bir “” işlemi aşağıdaki tab-
lo ile tanımlanmıştır.
 1 2 3 4 5
1 3 4 1 5 2
2 4 5 2 3 1
3 1 2 3 4 5
4 5 1 4 2 3
5 2 3 5 1 4
a, b ∈ A için,

f x
a
b
( )
= (a  2b) + x + 1
olduğuna göre,
f (2) + f (3)
1
2
5
2

toplamı kaçtır?
A) 11 B) 12 C) 13 D) 14 E) 15
1.A 2.B 3.E 4.B 5.D 6.A 7.A 8.E 9.B 10.B 11.E 12.C
YGS MATEMATİK 313
İşlem - Bölüm 10 İşlemin Tanımı
TEST - 2
1. Aşağıda N de tanımlı işlemlerden hangisi ya da
hangileri kapalıdır?
I. m ∗ n = m + n + 1
II. m  n = m ⋅ n + m + n
III. m  n = m + n – m ⋅ n
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) I, II ve III
2. Aşağıda N
+
da tanımlı işlemlerden hangisi ya da
hangileri değişmelidir?
I. m ∗ n = m
n
+ 1
II. m  n = m ⋅ n + m + n
III. m  n = m + n – 2m ⋅ n
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) II ve III
3. Aşağıdaki işlemlerden hangisi değişmeli olduğu
halde, birleşmeli değildir?
A) x ο y = x + y + 3
B) x ο y = x – y + 3
C) x ο y = 2
x
+ 2
y
D) x ο y = x + y + x ⋅ y
E) x ο y = x + y + 2xy
4. Aşağıda verilen işlemlerden hangisinin pozitif
gerçek sayılar kümesinde değişme özelliği yok-
tur?
A) a ο b = a
b
+ b
a
B) a ο b = a ⋅ b + 1
C) a ο b = a ⋅ b –a – b D) a ο b =
a b
6 5
-
E) a ο b = 2 ⋅ a + 2 ⋅ b – 3
5. Tam sayılar kümesinde " " işlemi,
x  y = x + y + 4
olarak tanımlanıyor.
Buna göre, "" işleminin birim elemanı nedir?
A) 0 B) –1 C) –2 D) –3 E) –4
6. Gerçek sayılar kümesinde "ο" işlemi,
x ο y = x + y + x ⋅ y
olarak tanımlanıyor.
Buna göre, “ο” işleminin etkisiz elemanı kaçtır?
A) –2 B) –1 C) 0 D) 1 E) 2
7. Rasyonel sayılar kümesinde her x, y ∈ Q için "D" iş-
lemi,
x D y = 2x + 2y – xy – 2
olarak tanımlanıyor.
Buna göre, "D" işleminin birim elemanı kaçtır?
A) 2 B) 1 C) 0 D) –1 E) –2
İşlemin Tanımı
YGS MATEMATİK 314
İşlem - Bölüm 10
8.
• a b c x y z
a x y z a b c
b y z x b c a
c z x y c a b
x a b c x y z
y b c a y z x
z c a b z x y
Yukarıdaki tablo ile verilen "•" işleminin birim
elemanı nedir?
A) b B) c C) x D) y E) z
9. A = {0, 1, 2, 3, 4, 5}
kümesi üzerinde “H” işlemi aşağıdaki gibi tanımlanı-
yor.
Her p, q ∈ A için,
p H q = p ve q dan büyük olmayanı
Buna göre, “H” işleminin etkisiz elemanı nedir?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 4 E) 5
10. x ∗ y = mx + my + nxy + 2
işleminin etkisiz elemanı
2
3
tür.
Buna göre, m + n toplamı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
11. x ∗ y = x + y – 4
işlemine göre, tersi kendisinin 7 katına eşit olan
eleman kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
12.
D a b c d e
a a b c d e
b b c d a c
c c b d b a
d d a b c e
e e b a e d
Yukarıda işlem tablosu verilen "D" işlemine göre,

c c c c
n
n c
· ∆ ∆ ∆ ...
tane
1 2 44 3 44

olduğuna göre,
(c
2
D e)
–1
işleminin sonucu nedir?
A) a B) b C) c D) d E) e
13. Gerçek sayılar kümesinde,
 a b c d e D a b c d e
a d e a b c a e a b c d
b e a b c d b a b c d e
c a b c d e c b c d e a
d b c d e a d c d e a b
e c d e a b e d e a b c

işlemleri tanımlanıyor.
Buna göre,
[(a
–1
)
–1
 b] D [(e  c)  (d
–1
)
–1
]
işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) a B) b C) c D) d E) e
14. Gerçek sayılar kümesinde tanımlı,
x D y= x + y + 3
işlemi veriliyor.
Buna göre, “D” işlemine göre, 23 ün tersi kaçtır?
A) 3 B) 2 C) –3 D) –4 E) –29
1.D 2.E 3.C 4.D 5.E 6.C 7.B 8.C 9.E 10.C 11.A 12.C 13.D 14.E
YGS MATEMATİK
MODÜLER ARİTMETİK - BÖLÜM 11 MODÜLER ARİTMETİK
315

TANIM
m bir pozitif tam sayı, a ile b iki tam sayı olsun.
a – b farkı m ye tam bölünüyor ise; a ile b birbirine, m
modülüne göre denktir denir ve
a ≡ b (mod m)
ile gösterilir.
Örneğin, 15 ≡ –6 (mod 7) dir.
Hazine 1
m pozitif bir doğal sayı ve a, b, c, d tam sayılar olsun.
1. a ≡ b (mod m) ve c ≡ d (mod m) ise
(i) a  c ≡ b  d (mod m)
(ii) a ⋅ c ≡ b ⋅ d (mod m)
2. n pozitif tam sayı olmak üzere,
a ≡ b (mod m) ise a
n
≡ b
n
(mod m)
Hazine 2
m pozitif bir doğal sayı ise
m ≡ 0 (mod m) dir.
x + 5 ≡ 3 (mod 11)
denkliğinde x in alabileceği en küçük pozitif tam
sayı değeri kaçtır?
A) 9 B) 8 C) 7 D) 6 E) 4
DNA 1

Çözüm
x + 5 ≡ 3 (mod 11) ifadesinde amacımız x i yalnız bırak-
mak. Bunun için x in yanındaki 5 ten kurtulmalıyız.
11 ≡ 0 (mod 11) olduğunu biliyoruz. 5 i 11 e tamamlamak
için x + 5 ≡ 3 (mod 11) ifadesinde her iki tarafa 6 ekleye-
lim.
x + 5 + 6 = 3 + 6 (mod 11)
x + 11 ≡ 9 (mod 11) ve 11 ≡ 0 (mod 11)
⇒ x ≡ 9 (mod 11)
Böylece, x in alabileceği en küçük pozitif tam sayı değeri
9 olur.
Doğru Seçenek A

x – 3 ≡ 8 (mod 5)
denkliğini sağlayan en küçük x doğal sayısı kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
Hazine 3
a, b, c tam sayılar ve m bir pozitif tam sayı olsun.
a ⋅ c ≡ b ⋅ c (mod m)
ifadesinde c ile m aralarında asal ise, c ler sadeleşebi-
lir. Yani, OBEB(c, m) = 1 olmak üzere,
a ⋅ c ≡ b ⋅ c (mod m) ⇔ a ≡ b (mod m)
Modüler Aritmetik
YGS MATEMATİK 316
Modüler Aritmetik - Bölüm 11
Hazine 3’te c ile m aralarında asal değilse sadeleştir-
me yapılamaz. Örneğin,
30 ≡ 18 (mod 12)
ifadesinde 30 ve 18 i 6 ile sadeleştirirsek,
5 ≡ 3 (mod 12)
elde ederiz, fakat bu doğru değildir. Buradaki sade-
leştirmenin nasıl yapılacağını Hazine 4’te öğrenecek-
siniz.
Uyarı
3x ≡ 15 (mod 8)
olduğuna göre, x in üç basamaklı en küçük doğal
sayı değeri kaçtır?
A) 100 B) 101 C) 102 D) 103 E) 104
DNA 2

Çözüm
3x ≡ 15 (mod 8) ifadesinde her iki tarafı 3 ile sadeleştirebi-
liriz, çünkü 3 ile 8 aralarında asaldır.
3x ≡ 15 (mod 8)
⇒ x ≡ 5 (mod 8)
⇒ x – 5 = 8k, k ∈ Z
⇒ x = 8 ⋅ k + 5, k ∈ Z
x in en küçük üç basamaklı doğal sayı değeri istendiğin-
den, k yerine 12 yazmalıyız.
k = 12 için,
x = 8 ⋅ 12 + 5 = 101
dir.
Doğru Seçenek B

3x ≡ 12 (mod 5)
olduğuna göre, x in iki basamaklı en küçük doğal sayı
değeri kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
Hazine 4
a ve b tam sayılar, c ve m pozitif tam sayılar olmak
üzere,
a ⋅ c ≡ b ⋅ c (mod m ⋅ c) ⇒ a ≡ b (mod m)
dir.
4x ≡ 20 (mod 6)
olduğuna göre, x in iki basamaklı en küçük doğal
sayı değeri kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
DNA 3

Çözüm
4, 20 ve 6 sayıları 2 ortak çarpanına sahip olduğundan,
Hazine 4’e göre, 2 ile sadeleştirme yapabiliriz.
4x ≡ 20 (mod 6) ⇒ 2x ≡ 10 (mod 3)
⇒ x ≡ 5 (mod 3)
Hazine 4
Hazine 3
⇒ x – 5 = 3k, k ∈ Z
⇒ x = 3k + 5, k ∈ Z
x in iki basamaklı en küçük değeri istendiğinden, k yerine
2 yazmalıyız. k = 2 için,
x = 3 ⋅ 2 + 5 = 11
dir.
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 317
Modüler Aritmetik - Bölüm 11 Modüler Aritmetik

6x ≡ 22 (mod 8)
olduğuna göre, x in en küçük doğal sayı değeri kaç-
tır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 5
x ve k doğal sayılar, m pozitif bir doğal sayı olsun.
0 ≤ k < m ise x ≡ k (mod m)
ifadesi “x in m ile bölümünden kalan k dir.” anlamına
gelir. Çünkü,
x ≡ k (mod m) ise x – k farkı m ile tam bölünür, yani
x – k = m ⋅ n olacak biçimde bir n pozitif tam sayısı
vardır.
x – k = m ⋅ n ⇒ x = m ⋅ n + k
0 ≤ k < m olduğundan x = m ⋅ n + k eşitliğini, “x in m ile
bölümünden kalan k dir.” şeklinde yorumlayabileceği-
mizi bölme konusundan biliyoruz.
Işık 1
IŞIK 1’i daha iyi anlamak için aşağıdaki örnekleri incele-
yelim.
x ∈ N ve x ≡ 3 (mod 5) ise x in 5 ile bölümünden kalan
3 tür.
27 ≡ 6 (mod 7)
ise 27 nin 7 ile bölümünden kalan 6 dır.
12
999
sayısının birler basamağındaki rakam kaç-
tır?
A) 0 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8
DNA 4

Çözüm
12
1
≡ 2 (mod 10)
12
2
≡ 2
2
≡ 4 (mod 10)
12
3
≡ 2
3
≡ 8 (mod 10)
12
4
≡ 2
4
≡ 6 (mod 10)
12
5
≡ 2
5
≡ 2 (mod 10)
B
a
ş
a

d
ö
n
d
ü
k
12 nin kuvvetlerini alırken, 1 i yakalayalamadık, fakat
12 nin ardışık pozitif kuvvetlerinin her dört kuvvette bir
tekrar ettiğini gördük. 999 un 4 ile bölümünden kalan 3
olduğundan,
12
999
≡ 12
3
≡ 2
3
≡ 8 (mod 10)
Doğru Seçenek E
DNA 4’ün çözümünde kullanılan yöntemde, üssün tur
sayısına bölümünden kalan sıfır olursa, üsse 0 değil,
tur sayısı yazılır.
Uyarı

18
201
sayısının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 0 B) 2 C) 4 D) 6 E) 8
Modüler Aritmetik
YGS MATEMATİK 318
Modüler Aritmetik - Bölüm 11
Hazine 5
p bir asal sayı, a bir pozitif tam sayı olsun.
p den küçük her a tam sayısı için,
a
p–1
≡ 1 (mod p)
dir.
Örneğin, p = 7 için p – 1 = 6.
7 nin tam katı olmayan her pozitif tam sayının 6. kuvveti
7 modülünde 1 e denktir.
1
6
≡ 1 (mod 7)
2
6
≡ 1 (mod 7)
3
6
≡ 1 (mod 7)
4
6
≡ 1 (mod 7)
5
6
≡ 1 (mod 7)
6
6
≡ 1 (mod 7)
17
181
≡ x (mod 19)
olduğuna göre, x in alabileceği en küçük doğal
sayı değeri kaçtır?
A) 15 B) 16 C) 17 D) 18 E) 19
DNA 5

Çözüm
19 bir asal sayıdır. Hazine 5’e göre,
17
19–1
≡ 1 (mod 19)
17
18
≡ 1 (mod 19) ... (1)
Amacımız (1) ifadesini kullanıp 17
181
e ulaşmak.
17
181
≡ 17
180
⋅ 17
1
≡ (17
18
)
10
⋅ 17

≡ (1)
10
⋅ 17
≡ 17 (mod 19)
Doğru Seçenek C

9
102
≡ x (mod 11)
olduğuna göre, x in alabileceği en küçük doğal sayı
değeri kaçtır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 9 E) 10
Z / m Kümesinde Toplama ve Çarpma:
Z/m = Z
m
= {0, 1, 2, 3, ... , m – 1}
olduğunu bu bölümün girişinde verdiğimiz Z
7
örneğinden
kendiniz sezinleyebilirsiniz.
a, b ∈ Z
m
için,
a ⊕ b = a + b ve
a ⊗ b = a b olarak tanımlanır. ⋅
Örneğin, Z
5
te;
3 ⊕ 4 = 3 + 4 = 7 = 2
dir.
3 ⊗ 4 = 3 4 = 12 = 2 dir. ⋅
YGS MATEMATİK 319
Modüler Aritmetik - Bölüm 11 Modüler Aritmetik
Çok ilginç bir durumla karşı karşıyayız.
İki kümenin toplamını ve çarpımını modüler aritmetik kul-
lanarak tanımlamış olduk.
Örneğin,
3 = {..., –2, 3, 8, 13, 18, ...}
Bu kümedeki bütün elemanlar 5 modülüne göre birbirine
denktir. Bu kümeye 3 ün denklik sınıfı diyeceğiz.
4 = {..., –1, 4, 9, 14, ...}
3 ⊕ 4 = {..., –3, 2, 7, 12, ...} = 2
Yani, 5 e bölündüğünde 3 kalanını veren bir sayı ile
5 e bölündüğünde 4 kalanını veren bir sayının toplamı 5 e
bölündüğünde 2 kalanını vermektedir.
Z
7
de
3 ⋅ x = 1
denklemini sağlayan x aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 6

Çözüm
Z
7
de
0 = 7 = 14 = 21 = ...
olduğunu biliyoruz.
3 ⋅ x = 1 = 1 + 7 = 8 = 8 + 7 = 15
olup, 3 ⋅ x = 15 ten, x = 5 olduğunu buluruz.
Doğru Seçenek D

Z
11
de
4 ⋅ x = 3
denklemini sağlayan x aşağıdakilerden hangisidir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
Z
5
te tanımlı
f(x) = 2x + 1
g(x) = 3x – 1
fonksiyonları veriliyor.
Buna göre, (fog
–1
)(2) aşağıdakilerden hangisine
eşittir?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
DNA 7

Çözüm
(fog
–1
)(2) = f(g
–1
(2))
g(x) = 3x – 1 ⇒ g
–1
(3x – 1) = x
123
2 olmalı
3x – 1 = 2 ⇒ 3x = 3
⇒ x = 1
(3 ve 5 aralarında asal
olduğu için sadeleştirme
yapabiliriz.)
Yani,
g
–1
(2) = 1
⇒ f(g
–1
(2)) = f(1) = 2 ⋅ 1 + 1 = 3
Doğru Seçenek D
Modüler Aritmetik
YGS MATEMATİK 320
Modüler Aritmetik - Bölüm 11

Z/7 de tanımlı
f(x) = x
2
+ 1
g(x) = 2x – 1
fonksiyonları tanımlanıyor.
Buna göre, (fogof)(1) aşağıdakilerden hangisine eşit-
tir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
CERAN DENKLİĞİ
Bir asker n günde bir nöbet tutuyor olsun.
Bu asker k yinci nöbetini k′ günde, m yinci nöbetini m′
günde tutuyor olsun.
O zaman,
(m – k) ⋅ n ≡ m′ – k′ (mod 7)
dir.
(k′ ile m′, günlerin numaralarını göstermektedir.)
Işık 2
Bir asker 5 günde bir nöbet tutmaktadır.
Bu asker 16 ıncı nöbetini Çarşamba günü tuttuğu-
na göre, 48 inci nöbetini hangi gün tutar?
A) Pazartesi B) Salı
C) Perşembe D) Cuma
E) Pazar
DNA 8

Çözüm
Soruda verilen değerleri yazalım.
n = 5
k = 16
k′ = 3 (Çarşambanın numarası)
m = 48
m′ = ? (Sorulan günün numarası)
Şimdi bu değerleri, Ceran Denkliği’nde yerine yazalım:
(m – k) ⋅ n ≡ m′ – k′ (mod 7)
( ) (mod )
(mod )
(mod )
48 16 5 3 7
32 5 3 7
20 3 7
9
4
6
− ≡ −
+ ≡
+ ≡



⋅ ′
⋅ ′


m
m
m
m


((mod )
(mod )
7
2 7 m′ ≡
Salının numarası 2 olduğundan cevap Salıdır.
Doğru Seçenek B

Bir hemşire 6 günde bir nöbet tutmaktadır.
Bu hemşire 22. nöbetini Cuma günü tuttuğuna göre,
49. nöbetini hangi gün tutar?
A) Pazartesi B) Salı
C) Çarşamba D) Perşembe
E) Cumartesi
YGS MATEMATİK 321
Modüler Aritmetik - Bölüm 11 Modüler Aritmetik
TEST - 1
1. 2006 sayısının n sayısına bölümünden kalan 6 dır.
Buna göre, bu koşulu sağlayan kaç değişik n po-
zitif tam sayısı vardır?
A) 8 B) 10 C) 12 D) 16 E) 20
2. 7
2006
+ 25
2007

sayısının 8 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
3. n ∈ N
+
için 2
n
sayısının 7 ile bölümünden kaç
farklı kalan elde edilebilir?
A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1
4. 11
2003
⋅ 7
2004
⋅ 13
2005
sayısının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 5 D) 7 E) 9
5. � � � � � � �� �� ��
� � � � �� �� ��
0 ile 2007 arasındaki sayılar yukarıdaki grafk ile ve-
rilmiştir.
Buna göre, 2005 ile 2007 arasındaki sayılar (2005
ve 2007 dahil) arasındaki grafk aşağıdakilerden
hangisidir?

�� �� ��
�� ��
6. 2x ≡ 4 (mod 6)
denkliğini sağlayan iki basamaklı en küçük pozi-
tif x tam sayısı kaçtır?
A) 10 B) 11 C) 13 D) 14 E) 15
7. 5
13
≡ x (mod 17)
denkliğini sağlayan en küçük pozitif x tam sayısı
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 5 D) 7 E) 9
8. 115
32
sayısının 7 ye bölümünden kalan kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Modüler Aritmetik
YGS MATEMATİK 322
Modüler Aritmetik - Bölüm 11
9. x ≡ 5 (mod 7)
x ≡ 6 (mod 9)
denkliklerini sağlayan en küçük pozitif x tam sa-
yısı kaçtır?
A) 23 B) 27 C) 33 D) 41 E) 49
10. 3x ≡ 3 (mod 6)
denkliğini sağlayan en küçük farklı iki pozitif tam
sayının toplamı kaçtır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
11. Z/7 de,
x + 6 = 2
denkleminin kökü aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
12. Z/7 de,
4x + 1 = 6
denkleminin kökü aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
13. 5x ≡ 3 (mod 7)
denkliğini sağlayan en küçük farklı iki pozitif tam
sayının toplamı kaçtır?
A) 9 B) 10 C) 11 D) 12 E) 13
14. 44 ⋅ 113
çarpımından elde edilen sayının 12 ile bölümün-
den kalan kaçtır?
A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 10
15. 3
9
+ 5
9
+ 9
9
+ 11
9
toplamının 7 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4
16. (((7
7
)
7
)
7
...) sayısında 7. kuvvet 1000 defa alınmıştır.
Elde edilen sayının birler basamağı kaçtır?
A) 1 B) 3 C) 7 D) 8 E) 9
1. D 2. C 3. C 4. B 5. A 6. B 7. B 8. B 9. C 10. A 11. C 12. C 13. C 14. B 15. A 16. C
YGS MATEMATİK
ORAN - ORANTI - BÖLÜM 12 ORAN - ORANTI
323

TANIM
a ve b, ikisi birden sıfır olmayan gerçek sayılar olsun.
O zaman,
a
b
ye, a nın b ye oranı denir.
Örneğin,
3
0
2
5
4 , , , ...

ifadeleri birer orandır.

TANIM
İki oranın eşitliğine orantı denir.
Örneğin,
a
b
c
d
=
bir orantıdır.

TANIM
İkiden fazla sayıdaki oranın eşitliğine bileşik orantı de-
nir.
Örneğin,
a
b
c
d
e
f
= =
x
y
z
t
k
l
p
q
= = =
birer bileşik orantıdır.
a
b
c
d
e
f
k = = = olsun. O zaman,
a c
b d
k
a c e
b d f
k
+
+
=
+ +
+ +
= ,
dır.
Işık 1
IŞIK 1’i daha da genelleştirerek IŞIK 2’yi verelim.
a
b
c
d
e
f
k = = = olsun. m, n ve l her üçü birden sıfır ol-
mayan gerçek sayılar olsun. O zaman,
ma nc le
mb nd lf
k
+ +
+ +
=
dır.
Örneğin,
2 3 5
2 3 5
a c e
b d f
k
− +
− +
= dir.
Işık 2
Ayrıca,
a
b
c
d
e
f
k ise = = = ,
a c e
b d f
a
b
c
d
e
f
k k k k
⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ = = =
3
tür.
Bunu bir IŞIK olarak vermemize gerek yok.

Not
a
b
c
d
= yerine a : c = b : d
a
b
c
d
e
f
= = yerine a : c : e = b : d : f
gösterimleri de kullanılabilir.
Oran - Orantı
YGS MATEMATİK 324
Oran - Orantı - Bölüm 12

a
b
c
d
= = 3
olduğuna göre,
a +b
c
:
a b
d












−−
işleminin sonucu
kaçtır?
A)
2
3
B)
3
2
C)
4
3
D)
3
4
E) 1
DNA 1

Çözüm
a
b
ve
c
d
= = 3 3
eşitliklerinden a = 3b ve c = 3d elde ederiz. Bu eşitlikleri
verilen ifadede yerlerine yazalım:
3
3
3 b b
d
b b
d
+ −
:
4
3 2
4
6
2
3




b
d
d
b
= =
bulunur.
Doğru Seçenek A


a
b
c
d
e
f
= = =
1
2
olduğuna göre,
a +b
b
c +d
c
f
e + f


















⋅⋅ ⋅⋅
işleminin
sonucu kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
a : b : c = 2 : 4 : 6
2a + 3b – c = 300
olduğuna göre, c kaçtır?
A) 60 B) 120 C) 180 D) 240 E) 300
DNA 2

Çözüm
a : b : c = 2 : 4 : 6
orantısından, a = 2k, b = 4k, c = 6k yazabiliriz.
Hadi yazalım:
2a + 3b – c = 300
⇒ 2 ⋅ 2k + 3 ⋅ 4k – 6k = 300
⇒ 4k + 12k – 6k = 300
⇒ 10 ⋅ k = 300
⇒ k = 30
ve buradan,
c = 6k = 6 ⋅ 30 = 180
buluruz.
Doğru Seçenek C


a b c
2 3 4
= =
2a – 3b + 4c = 110
olduğuna göre, b kaçtır?
A) 20 B) 30 C) 40 D) 45 E) 60
YGS MATEMATİK 325
Oran - Orantı - Bölüm 12 Oran - Orantı

a
b
c
d
e
f
= = = 2

a c a e
b d f
⋅ ⋅
⋅ ⋅
+
= 16
olduğuna göre,
1
f
+
1
d
toplamı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 4 D) 8 E) 16
DNA 3

Çözüm
Verilen ifadeyi parçalarsak,
a c a e
b d f
a c
b d f
a e
b d f
⋅ ⋅
⋅ ⋅

⋅ ⋅

⋅ ⋅
+
= + = 16



a
b
c
d f
a
b
e
f d
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
1 1
16 + =
⇒ 2 ⋅ 2 ⋅
1
f
+ 2 ⋅ 2 ⋅
1
d
= 16


4
1
16 ⋅
1
f
+






=
d


1 1
4
f d
+ =
buluruz.
Doğru Seçenek C


a
b
c
d
= = 4

ac a
bd
+
= 24
olduğuna göre, d kaçtır?
A)
1
2
B)
1
4
C)
1
6
D) 4 E) 6

a
b
c
d
e
f
= = =
1
3
a + 2c – e = 15
b – f = 5
olduğuna göre, d kaçtır?
A) 10 B) 20 C) 30 D) 40 E) 50
DNA 4

Çözüm
a
b
c
d
e
f
= =


=
2
2
1
3


Verilen orantıyı genişlettik.
IŞIK 2’den,
a c e
b d f
+ −
+ −
=
2
2
1
3
15
5
buluruz.
b – f = 5 ve a + 2c – e = 15 yerlerine yazarsak,
15
5 2
1
3 +
=
d
⇒ 45 = 5 + 2d
⇒ 40 = 2d
⇒ d = 20
buluruz.
Doğru Seçenek B


a
b
c
d
= = 3
2a + 3c = 18
2b + d = 1
olduğuna göre, d kaçtır?
A)
3
2
B) 2 C)
5
2
D) 3 E) 4
Oran - Orantı
YGS MATEMATİK 326
Oran - Orantı - Bölüm 12
ORANTI ÇEŞİTLERİ

TANIM
a ve b pozitif gerçek değerler alan iki bağımlı değişken
olsun.
Eğer, a nın (ya da b nin) değişen her değerine karşılık
bulunan b (ya da a) değeri için,
a
b
k =
olacak biçimde bir k ∈ R
+
sabiti varsa, o zaman, a ile b
doğru orantılıdır denir.
Eğer a ile b doğru orantılı ise, a ile b den biri artarken
diğeri de artar; biri azalırken diğeri de azalır. Örneğin,
a
b
= 2
orantısında,
b = 1 için a = 2
b = 2 için a = 4
b = 3 için a = 6
















olduğu âşikârdır.
Bu noktadan hareket ederek, “Biri artarken diğeri de
artan iki çokluk doğru orantılıdır.” demek hatalıdır.
Örneğin,
y
x
3
2 =
eşitliğinde x artarken, y de artıyor; x azalırken y de
azalıyor.
x = 1 için y = 2
x = 2 için y = 16
x = 3 için y = 54















Fakat, x ile y doğru orantılı değildir.
Uyarı
Bir problemin içerisinde doğru veya ters orantı zikre-
dilmeden, sadece çoklukların orantılı olduğu söylen-
mişse, o orantı bir doğru orantıdır.
Uyarı

TANIM
a ve b pozitif gerçek değerler olan iki bağımlı değişken
olsun.
Eğer, a nın (ya da b nin) değişen her değerine karşılık
bulunan b (ya da a) değeri için,
a ⋅ b = k
olacak biçimde bir k ∈ R
+
sabiti varsa, o zaman, a ile b
ters orantılıdır denir.
Eğer a ile b ters orantılı ise, a ile b den biri artarken
diğeri azalır.
Ancak, “Biri artarken diğeri azalan iki çokluk ters oran-
tılıdır.” demek hatalıdır.
x ⋅ (y – 1) = 12
eşitliğinde x artarken y azalıyor.
x = 1 için y = 13
x = 2 için y = 7
x = 3 için y = 5
















Fakat, x ile y ters orantılı değildir.
Uyarı
YGS MATEMATİK 327
Oran - Orantı - Bölüm 12 Oran - Orantı
a, b, c, d gerçek sayılardır.

a
b
b c
c
d
= = =
8
8 80 ⋅
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) a ile b ters orantılıdır.
B) a ile c doğru orantılıdır.
C) a ile d doğru orantılıdır.
D) b ile d doğru orantılıdır.
E) c ile d doğru orantılıdır.
DNA 5

Çözüm
A) a ⋅ b = 8
(a ⋅ b sabit olduğundan, a ile b T.O.) 
B) b ⋅ c = 8 = a ⋅ b ⇒ a = c
(
a
c
sabit olduğundan, a ile c D.O.) 
C)
c
d
a
d
= ⇒ = 80 80
(
a
d
sabit olduğundan, a ile d D.O.) 
D) c
b
ve
c
d
b
d bd
bd = = ⇒ = ⇒ = ⇒ =
8
80
8
80
8
80
1
10
(b ⋅ d sabit olduğundan, b ile d T.O.) 
E)
c
d
= 80
(
c
d
sabit olduğundan, c ile d D.O.) 
Doğru Seçenek D

a, b, c ∈ R
+
olmak üzere,
a ⋅ b = 12 ve
b
c
= 4
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi ya da hangi-
leri doğrudur?
I. a ile c ters orantılıdır.
II. b ile a ters orantılıdır.
III. a ile c doğru orantılıdır.
A) Yalnız I B) Yalnız II

C) Yalnız III


D) I ve II E) II ve III
Bir çiftlikte 80 tavuk ve tavuklara 15 gün yetecek kadar
yem bulunmaktadır.
3 gün sonra 20 tavuk ölürse, kalan yem, kalan ta-
vuklara kaç gün daha yeter?
A)
45
4
B) 20 C) 16 D) 15 E) 13
DNA 6

Çözüm
Kelimelere, cümlelere kısacası Türkçe’ye dikkat ederse-
niz problemlerin çözümünde hiçbir sorun yaşamazsınız.
Bu soruda yapılabilecek en büyük hata,
80 15
60 x
orantısını kurmak. Daha da büyük hata bu orantıyı doğru
orantı gibi düşünüp içler dışlar çarpımı yapmaktır. Önce-
likle bu bir ters orantı, çünkü tavuk sayısı azalınca yemin
bitme süresi artar.
Oran - Orantı
YGS MATEMATİK 328
Oran - Orantı - Bölüm 12
Başlangıçta 80 tavuğa 15 gün yetecek kadar yem var-
mış.
Ancak, 3 gün geçtikten sonra kalan yem 80 tavuğa,
15 – 3 = 12
gün yeter.
Ayrıca 20 tavuk ölünce, geriye 80 – 20 = 60 tavuk ka-
lır.
O halde, problemimiz şu:
“80 tavuğa 12 gün yeten yem, 60 tavuğa kaç gün yeter?”

80

12
60

x
T.O.
80 ⋅ 12 = 60 ⋅ x

x = = = =
80 12
60
8 12
6
8 2 16
2
⋅ ⋅

dır.
Doğru Seçenek C

Bir kamptaki 40 izciye 40 gün yetecek kadar erzak vardır.
10 gün sonra izcilerden 10 u evine dönüyor.
Kalan erzak, kalan izcilere kaç gün daha yeter?
A)
45
2
B) 36 C) 40 D) 45 E) 60
ORTALAMALAR

TANIM
a ile b iki gerçek sayı olsun. O zaman,
a b +
2
sayısına, a ile b nin aritmetik ortası denir.
Şimdi bu tanımı biraz daha genelleştirelim.

TANIM
a
1
, a
2
, a
3
, ..., a
n
n tane gerçek sayı olsun. O zaman,
a a a a
n
n 1 2 3
+ + + + ...
sayısına, a
1
, a
2
, a
3
, ..., a
n
sayılarının aritmetik ortalaması
denir.
a ile b nin aritmetik ortası 4; a, b ve c nin aritmetik
ortalaması 6 olduğuna göre, c kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 7

Çözüm
Tanımdan,
a b +
=
2
4 ... (i)

a b c + +
=
3
6 ... (ii)
eşitliklerini yazarız.
(i) den, a + b = 2 ⋅ 4 = 8 ve
(ii) den, a + b + c = 3 ⋅ 6 = 18 buluruz.
a b c
c
+ + =
⇒ = − =
8
18
18 8 10

dur.
Doğru Seçenek E
YGS MATEMATİK 329
Oran - Orantı - Bölüm 12 Oran - Orantı

x ile y nin aritmetik ortası 12, x ile z nin aritmetik ortası
15, y ile z nin aritmetik ortası 24 olduğuna göre, x, y ve
z nin aritmetik ortalaması kaçtır?
A) 17 B) 18 C) 20 D) 24 E)
51
2

TANIM
a ile b iki pozitif gerçek sayı olsun. O zaman,
a b ⋅
sayısına, a ile b nin geometrik ortası denir.
Şimdi bu tanımı biraz daha genelleştirelim.

TANIM
a
1
, a
2
, a
3
, ..., a
n
n tane pozitif gerçek sayı olsun.
O zaman,
a a a a
n
n
1 2 3
⋅ ⋅ ⋅ ⋅ ...
sayısına, a
1
, a
2
, a
3
, ..., a
n
sayılarının geometrik ortala-
ması denir.
a,b ve c pozitif gerçek sayılardır.
a ile b nin geometrik ortası
2
,
a ile c nin geometrik ortası 2,
b ile c nin geometrik ortası
2 2
olduğuna göre, a, b ve c nin geometrik ortalaması
kaçtır?
A) 1 B)
2
3
C)
4
3
D)
2
E) 2
DNA 8

Çözüm
Tanımdan,
a b a b
a c a c
b c b c
⋅ ⋅
⋅ ⋅
⋅ ⋅
= ⇒ =
= ⇒ =
= ⇒ =
2 2
2 4
2 2 8
buluruz.
Bu üç eşitliği taraf tarafa çarparsak,
a
2
⋅ b
2
⋅ c
2
= 2 ⋅ 4 ⋅ 8
⇒ (a ⋅ b ⋅ c)
2
= 64
⇒ a ⋅ b ⋅ c = 8
buluruz.
Tekrar tanımdan, a, b ve c nin geometrik ortalamasını,
a b c ⋅ ⋅
3 3
8 2 = =
buluruz.
Doğru Seçenek E
Oran - Orantı
YGS MATEMATİK 330
Oran - Orantı - Bölüm 12

a, b ve c pozitif gerçek sayılardır.
a ile b nin geometrik ortası 4, a ile c nin geometrik
ortası 6 olduğuna göre,
b
c
kaçtır?
A)
2
3
B)
4
9
C) 1 D)
9
4
E)
3
2
x, y ve z değişkenlerinin oluşturduğu bir bileşik oran-
tıda;
x yerine y
y yerine z
z yerine x
yazıldığında, orantı bozulmuyorsa, o zaman, o oran-
tıya bir simetrik orantı diyeceğiz.
.....................................................................................
Bir simetrik orantıdaki değişkenlerin birbirine
eşit olması durumunda, verilen eşitlik sağlanır.
Işık 3

2 2 2 x y
y z
y z
z x
z x
x y

+
=

+
=

+
olduğuna göre,
x
y z
2
⋅⋅
kaçtır?
A)
1
4
B)
1
2
C) 1 D) 2 E) 4
DNA 9

Çözüm
Verilen orantıda,
x yerine y
y yerine z
z yerine x
yazarsak,
2 2 2 y z
z x
z x
x y
x y
y z

+
=

+
=

+
olup, orantı bozulmaz.
O halde, bu orantı bir simetrik orantı’dır.
IŞIK 3’ten,
x = y = z
olmalıdır.
Dolayısıyla,
x
y z
x
x x
2 2
1
⋅ ⋅
= =
dir.
Doğru Seçenek C


3 3 3 x y z
y z
y z x
z x
z x y
x y
− −
+
=
− −
+
=
− −
+
olduğuna göre,
2x +3y
2z x −−
oranı kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
YGS MATEMATİK 331
Oran - Orantı - Bölüm 12 Oran - Orantı
TEST - 1
1. Bir sınıftaki kız ve erkek öğrencilerin sayıları sırasıy-
la 1,2 ve 1,4 sayılarıyla orantılıdır.
Bu sınıftaki öğrenciler en az kaç kişidir?
A) 6 B) 7 C) 10 D) 12 E) 13
2.
2
5
a b
a
+
=
olduğuna göre,
a 2b
b
++

ifadesinin değeri kaçtır?
A) 3 B)
8
3
C)
7
3
D) 2 E)
5
3
3.
2 3 3
2 4
3
4
a b c
a b c
+ −
− −
=
olduğuna göre,
a
b

oranı kaçtır?
A) −
18
5
B) −
5
18
C)
5
18

D)
18
5
E) 5
4. 18 tane sayının aritmetik ortalaması 12 dir.
Bu sayıların toplamının 9 ile bölümünden kalan
kaçtır?
A) 0 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
5. Pozitif üç tam sayının aritmetik ortalaması 12 dir.
Her sayı 2 şer artırılırsa aritmetik orta kaç olur?
A) 12 B) 13 C) 14 D) 15 E) 16
6. a, b, c pozitif tam sayılar olmak üzere,

a b a c b c ⋅ ⋅ ⋅
2 6 9
= =
olduğuna göre, aşağıdaki sıralamalardan hangisi
doğrudur?
A) a < b < c B) a < c < b C) b < a < c
D) c < b < a E) c < a < b
7. 4 tavuk; 4 kg yemi, 4 günde bitiriyor.
Buna göre, 10 tavuk, 10 kg yemi kaç günde biti-
rir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 10
8. x, y, z pozitif gerçek sayılardır.

x y
z
y z
x
x z
y
⋅ ⋅ ⋅
= = = 1 2 3
olduğuna göre, x
2
+ y
2
+ z
2
toplamı kaçtır?
A) 11 B) 9 C) 8 D) 6 E) 3
Oran - Orantı
YGS MATEMATİK 332
Oran - Orantı - Bölüm 12
9. Bir frmanın, “üçü bir arada” sloganı ile piyasaya sür-
düğü kahvenin içindekiler,
şeker : kahve : süt tozu = 0,1 : 0,2 : 0,3
oranında karıştırılmıştır.
Bu frma toplam 180 kilo karışım oluşturduğuna
göre, bunun ne kadarı şekerdir?
A) 30 B) 60 C) 90 D) 120 E) 150
10. 3 tane özdeş musluk boş bir depoyu 12 dakikada
doldurmaktadır.
4 tane özdeş musluk, bu depo ile eşit hacimde
olan 3 tane boş depoyu kaç dakikada doldurur?
A) 27 B) 24 C) 18 D) 12 E) 9
11. Bir yurtta 90 öğrenciye 60 gün yetecek kadar yiye-
cek bulunmaktadır. 10 gün sonra, yurttan 30 öğrenci
ayrılıyor.
Kalan yiyecekler, kalan öğrencilere kaç gün ye-
ter?
A) 60 B) 64 C) 75 D) 80 E) 90
12. Eşit kapasitedeki a tane işçi 2b m
2
halıyı günde 3c
saat çalışarak 4 günde bitirebiliyor.
Buna göre, yine aynı kapasitedeki 2a tane işçi,
b m
2
halıyı, günde
c
2
saat çalışarak kaç günde
bitirebilir?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
13. Bir traktörün arka tekerleğinin yarıçapının ön tekerle-
ğinin yarıçapına oranı 3 tür.
Bu traktör 90 metre yol aldığında; ön tekerlek,
arka tekerlekten 20 devir fazla yaptığına göre, ön
tekerleğin çevresi kaç metredir?
A) 2 B) 3 C) 4 D)
9
2
E) 5
14. 16 işçi bir işi 20 günde bitirebilmektedir. Bu işçiler işe
başladıktan 8 gün sonra 4 tanesi işi bırakıyor.
Kalan işçiler, işin kalan kısmını kaç günde bitirir-
ler?
A) 9 B) 12 C) 15 D) 16 E) 18
15. 3a kg iplik kullanılarak 3b cm eninde, 4c cm boyunda
bir Hereke halısı dokumak mümkündür.
a kg iplik ile b cm eninde, kaç cm boyunda bir
Hereke halısı dokunabilir?
A) 4c B) 3c C) 2c D) c E)
c
2
16. 3
x–2
ile 3
x+2
nin geometrik ortası 27 olduğuna
göre, x kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 10
1.E 2.C 3.A 4.A 5.C 6.A 7.C 8.A 9.A 10.A 11.C 12.A 13.B 14.D 15.A 16.C
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 SAYI VE KESİR PROBLEMLERİ
333

GİRİŞ
Bu bölümde başarılı olabilmek için, Türkçeyi iyi bilmek,
okuduğunu anlayabilmek ve soruyu tam olarak okumak
şarttır.
Kısaca problem çözerken yapılan iş, kelimeleri matematik
sembollere dönüştürmek ve oluşan denklem veya eşitsiz-
liği temel matematik bilgileri kullanarak, bilinmeyeni bul-
maktır.
Hataları önlemek için de problemin son bölümünde iste-
nen ile denklemden bulunan değerin aynı olup olmadığı
kontrol edilmelidir.
Problem çözümlerinde;
Verilen ifade, matematik semboller seçilerek eşitlik (eşit-
sizlik) şekline dönüştürülür.
Denklem (eşitsizlik) çözülür.
Bulunan ile istenenin aynı bilgi olup olmadığı kontrol edi-
lir.
Gerekirse sağlaması yapılır.
Konunun iyice pekişmesi için problemleri gruplara ayırıp
inceleyeceğiz.
Soruda konu edilen sayıyı x ile gösterelim.
Bu sayı ile karşımıza çıkabilecek bazı ifadeleri semboller
kullanarak yazalım.
Sayının 3 fazlası: x + 3
Sayının 3 eksiği: x – 3
Sayının 3 katı: 3x
Sayının üçte biri:
1
3 3
⋅ x
x
=
Sayının üçte ikisi:
2
3
2
3
⋅ x
x
=
Sayının 2 katının 3 fazlası: 2x + 3
Sayının 3 fazlasının 2 katı: 2(x + 3)
Sayının yarısının 3 eksiği:
x
2
3 −
Sayının 3 eksiğinin yarısı:
x − 3
2
Sayının küpü: x
3
Sayının karesinin 3 fazlası: x
2
+ 3
Sayının 3 fazlasının karesi: (x + 3)
2

Sayının karesinin üç katı: 3x
2

Sayının üç katının karesi: (3x)
2
= 3
2
⋅ x
2
= 9x
2

Sayının karekökü:
x
Sayının karekökünün 1 fazlası:
x +1
Sayının 1 fazlasının karekökü:
x +1
Sayının karekökünün üç katı:
3 x
Sayının üç katının karekökü: 3x
Sayı ve Kesir Problemleri
YGS MATEMATİK 334
Problemler - Bölüm 13
Bir sayının 2 fazlasının yarısı, aynı sayının 5 eksiğine
eşittir.
Bu sayı kaçtır?
A) 7 B) 9 C) 12 D) 14 E) 16
DNA 1

Çözüm
İstenen sayı x olsun.
x
x
+
= −
2
2
5
denklemi oluşturulur.
Denklemi çözelim:
x + 2 = 2(x – 5)
x + 2 = 2x – 10
x =12
buluruz.
Doğru Seçenek C

Bir sayının 1 fazlasının iki katı, aynı sayının 5 fazlasına
eşittir.
Bu sayı kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Üç katının 19 eksiği, iki katından 5 fazla olan sayı
kaçtır?
A) 14 B) 24 C) 35 D) 53 E) 70
DNA 2

Çözüm
İstenen sayı x olsun.
3x – 19 = 2x + 5
denklemi oluşturulur.
Denklemi çözelim:
3x – 2x = 5 + 19
x = 24
buluruz.
Doğru Seçenek B

Hangi sayının 3 eksiğinin iki katı, aynı sayının 5 eksi-
ğinin üç katına eşittir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 12
Hangi sayıdan 5 çıkardığımızda veya sayıyı 5 e
böldüğümüzde aynı sonucu buluruz?
A) 5 B) 6 C)
25
4
D)
13
2
E) 7
DNA 3
YGS MATEMATİK 335
Problemler - Bölüm 13 Sayı ve Kesir Problemleri

Çözüm
Aranan sayı x olsun.
x
x
− = 5
5
denklemi oluşur.
Denklemi çözelim:
5x – 25 = x
4x = 25
x =
25
4

buluruz.
Doğru Seçenek C

Hangi sayıya 6 eklediğimizde veya sayının 6 katını al-
dığımızda aynı sonucu buluruz?
A)
1
6
B)
1
5
C)
5
6
D) 1 E)
6
5
Payı paydasından farklı bir kesrin pay ve paydasına
3 eklendiğinde ilk kesrin çarpma işlemine göre tersi
elde ediliyor.
Bu kesrin pay ve paydasının toplamı kaçtır?
A) –6 B) –3 C) –1 D) 0 E) 3
DNA 4

Çözüm
Alınan kesir
x
y
olsun.
Kesrin çarpımsal tersi
y
x
tir.
x
y
y
x
+
+
=
3
3
denklemi oluşur.
Denklemi düzenleyelim:
x
2
+ 3x = y
2
+ 3y
x
2
– y
2
= 3y – 3x
(x – y)(x + y) = –3( x – y)
x + y = –3
buluruz.
Doğru Seçenek B

Payı paydasından farklı bir kesrin pay ve paydasından
3 çıkardığımızda ilk kesrin çarpma işlemine göre tersi elde
ediliyor.
Bu kesrin pay ve paydasının toplamı kaçtır?
A) –6 B) –3 C) –1 D) 0 E) 3
Bir öğrenci kendisine söylenen sayıyı 6 ile çarpacağı-
na, 6 ya bölmüş ve 15 sonucunu bulmuştur.
Doğru işlem yapılsaydı sonuç kaç olurdu?
A) 90 B) 180 C) 360 D) 540 E) 720
DNA 5
Sayı ve Kesir Problemleri
YGS MATEMATİK 336
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
Öğrenciye söylenen sayı x olsun.
Yanlış işlem:
x
6
15 =
x = 90 söylenen sayı.
Doğru işlem:
6x = 6 ⋅ 90 = 540 doğru sonuç.
Doğru Seçenek D

Bir öğrenci kendisine söylenen sayıyı 3 ile böleceğine,
3 ile çarpmış ve 36 sonucunu bulmuştur.
Doğru işlem yapılsaydı sonuç kaç olurdu?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 12 E) 18
İki sayının farkı büyük sayının
2
3
ü olduğuna göre,
sayıların toplamı küçük sayının kaç katıdır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 6

Çözüm
Büyük sayı x, küçük sayı y olsun.
x y x
y x x
y
x
− =
= −
=
2
3
2
3
3
x = 3y olur ki,
x + y = 3y + y = 4y
sayıların toplamı, küçük sayının 4 katıdır.
Doğru Seçenek C

İki sayının toplamı küçük sayının 5 katı olduğuna göre,
sayıların farkı küçük sayının kaç katıdır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Bir sayı 2 ile çarpılır, 6 çıkarılır ve sonuç 2 ye bölünür-
se 20 bulunuyor.
Alınan sayı kaçtır?
A) 12 B) 13 C) 20 D) 23 E) 24
DNA 7
YGS MATEMATİK 337
Problemler - Bölüm 13 Sayı ve Kesir Problemleri

Çözüm
Alınan sayı x olsun.
2 6
2
20
x −
=
denklemi oluşur.
Denklemi çözelim:
2x – 6 = 40
2x = 46
x = 23
buluruz.
Tersten işlem yaparak:
En son işlem, 2 ye bölme işlemi. Bölme yapılmasa idi sayı
40 olurdu.
6 çıkarılmış. Çıkarma yapılmasa idi sayı 46 olurdu.
2 ile çarpılmış. Çarpma yapılmasa idi sayı 23 olurdu.
Doğru Seçenek D

Bir sayı 3 ile bölünür, 3 eklenir ve sonuç 3 ile çarpılırsa
21 bulunuyor.
Alınan sayı kaçtır?
A) 6 B) 9 C) 12 D) 15 E) 18
60 sayısı öyle dört parçaya ayrılmıştır ki;
birincinin dörtte biri,
ikincinin dört katı,
üçüncünün 4 fazlası,
dördüncünün 4 eksiği
birbirine eşittir.
Bu parçalardan en büyüğü kaçtır?
A) 2,4 B) 5,6 C) 13,6
D) 38,4 E) 43, 2
DNA 8

Çözüm
Parçalar x, y, z ve t olsun.
Parçaların toplamı bütünü vereceğinden;
x + y + z + t = 60
olur.
x
y z t
4
4 4 4 = = + = −
Sistemi çözelim:

x
y
4
4 = ⇒ x = 16y
4y = z + 4 ⇒ z = 4y – 4
4y = t – 4 ⇒ t = 4y + 4
x, z ve t nin y türünden değerlerini ilk eşitlikte yerlerine
yazarsak;
x + y + z + t = 60
16y + y + 4y – 4 + 4y + 4 = 60
25y = 60
y = 2,4
buluruz.
Sayı ve Kesir Problemleri
YGS MATEMATİK 338
Problemler - Bölüm 13
y nin bulunan bu değeri yerine yazıldığında;
x = 16y = 16 ⋅ (2,4) = 38,4
z = 4y – 4 = 4(2,4) – 4 = 9,6 – 4 = 5,6
t = 4y + 4 = 4(2,4) + 4 = 9,6 + 4 =13,6
bulunur.
En büyük parça x olup,
x = 38,4
tür.
Doğru Seçenek D

45 sayısı öyle dört parçaya ayrılmıştır ki;
birincinin yarısı,
ikincinin iki katı,
üçüncünün 2 fazlası,
dördüncünün 2 eksiği
birbirine eşittir.
Bu parçalardan en küçüğü kaçtır?
A) 3 B) 5 C) 8 D) 10 E) 12
Bir otobüsteki yolcuların
2
5
i erkek,
2
5
i kadın ve ka-
lan
1
5
i çocuktur.
İlk durakta erkeklerin yarısı, kadınların üçte biri ve ço-
cukların yarısı iniyor.
Başlangıçta otobüste en az kaç çocuk vardır?
A) 3 B) 4 C) 6 D) 8 E) 9
DNA 9

Çözüm
Otobüsteki yolcu sayısına x dersek;
Başlangıçta:
Erkekler = E =
2
5
x
Kadınlar = K =
2
5
x
Çocuklar = Ç =
x
5
İnenler:
E =
2
10
x
K =
2
15
x
Ç =
x
10
Kişi sayıları sayma sayısı olacağından;
x sayısının 10 ve 15 e bölünebilmesi gerekir.
x = OKEK(10, 15)
10 = 2 ⋅ 5
15 = 3 ⋅ 5
x = OKEK(10, 15) = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 = 30
x, en az 30 dur.
Başlangıçta:
Çocuklar =
x
5
30
5
6 = = kişidir.
Doğru Seçenek C

Bir otobüs durağında bekleyenlerin,
1
3
ü erkek,
1
3
ü ka-
dın ve
1
3
ü de çocuktur.
İlk gelen otobüse erkeklerin üçte biri, kadınların yarısı ve
çocukların yarısı biniyor.
Başlangıçta durakta bekleyen en az kaç kadın vardır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 9
YGS MATEMATİK 339
Problemler - Bölüm 13 Sayı ve Kesir Problemleri
Bir yıl sonu balosuna 95 kişi katılıyor. Balo boyunca
1. erkek 6 kızla,
2. erkek 7 kızla,
3. erkek 8 kızla ve
...
böyle devam ederek sonuncu erkek de balodaki kızla-
rın tümü ile dans ediyor.
Baloda kaç kız vardır?
A) 45 B) 50 C) 55 D) 60 E) 65
DNA 10

Çözüm
Erkeklere birer numara verdiğimizi düşünelim.
1. erkek 6 kızla,
2. erkek 7 kızla,
3. erkek 8 kızla,
....
x. erkek x + 5
kızla dans ediyor.
Her erkek, numarasının 5 fazlası kadar kız ile dans et-
mektedir.
Baloda x erkek, x + 5 kız bulunduğundan;
E + K = 95
x + (x + 5) = 95
2x = 90
x = 45
erkek vardır.
Kızların sayısı = x + 5 = 45 + 5 = 50 dir.
Doğru Seçenek B

Bir yıl sonu balosuna 43 kişi katılıyor. Balo boyunca
1. erkek 4 kızla,
2. erkek 5 kızla,
3. erkek 6 kızla ve
...
böyle devam ederek sonuncu erkek de balodaki kızların
tümü ile dans ediyor.
Baloda kaç kız vardır?
A) 17 B) 20 C) 23 D) 26 E) 29
Bir toplantıdaki erkeklerin sayısı, kadınların sayısının
üç katıdır. Toplantıdan 4 erkek eşleriyle birlikte ayrı-
lınca erkeklerin sayısı, kadınların sayısının dört katı
olmaktadır.
Başlangıçta toplantıda bulunan erkek ve kadınla-
rın toplam sayısı kaçtır?
A) 36 B) 40 C) 44 D) 48 E) 52
DNA 11

Çözüm
Erkeklerin sayısı = E Kadınların sayısı = K
Başlangıçta; E = 3 ⋅ K
4 erkek eşleri ile ayrıldığında;
erkeklerin ve kadınların sayıları 4 er azalır.
E – 4 = 4(K – 4)
E = 4K – 12 eşitliğinde, E = 3K yazılırsa;
4K – 12 = 3K ⇒ K = 12
E = 3 ⋅ 12 = 36 bulunur.
Toplantıdaki kişi sayısı = E + K = 36 + 12 = 48
Doğru Seçenek D
Sayı ve Kesir Problemleri
YGS MATEMATİK 340
Problemler - Bölüm 13

Bir toplantıdaki erkeklerin sayısı, kadınların sayısının dört
katıdır. Toplantıya eşleriyle birlikte 3 erkek daha katılınca
erkeklerin sayısı, kadınların sayısının üç katı olmaktadır.
Başlangıçta toplantıda bulunan erkek ve kadınların
toplam sayısı kaçtır?
A) 24 B) 30 C) 35 D) 40 E) 45
Aynı hastahanede doktor olan Derya ve Deniz’den,
Derya:
“Bu hastahanedeki doktorların
12
17
si bayan meslek-
taşımdır.”
Deniz:
“Bu hastahanedeki doktorların
5
7
si bayan meslekta-
şımdır.” demiştir.
Her iki doktor da doğru söylediğine göre, bu has-
tahanedeki bayan doktorların sayısı kaçtır?
A) 85 B) 119 C) 121 D) 132 E) 135
DNA 12

Çözüm
Derya:
12
17
12 7
17 7
84
119
= =



Deniz:
5
7
5 17
7 17
85
119
= =


oranlarını vermiştir.
84
119
85
119
<
Derya bayan olduğundan, bayan meslektaşlarının oranını
söylerken kendisini saymamış, bayan doktorların sayısını
1 eksik söylemiştir.
Deniz ise erkek olduğundan, bayan meslektaşlarının sayı-
sını tam olarak vermiştir.
119 doktordan, 85 tanesi bayandır.
Doğru Seçenek A

Bir ailedeki erkek çocuklardan biri: “Kız kardeşlerimin sa-
yısı, erkek kardeşlerimin sayısına eşittir.”
Ailedeki kız çocuklardan biri: “Erkek kardeşlerimin yarı-
sı kadar kız kardeşim var.” diyorsa ailedeki çocuk sayısı
kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
Evli kişilerin eşleri ile birlikte oldukları bir toplulukta;
erkeklerin
2
3
ü, bayanların ise
3
5
i evlidir.
Bu toplulukta en az kaç kişi bulunmaktadır?
A) 18 B) 19 C) 20 D) 21 E) 22
DNA 13

Çözüm
Evli erkeklerin sayısı, evli bayanların sayısına eşit olaca-
ğından;
2
3
3
5
E K =
10 ⋅ E= 9 ⋅ K
E ve K sayma sayısı olduğundan,
E = 9 ve K = 10 dur.
Kişi sayısı = E + K = 10 + 9 = 19
Doğru Seçenek B

Evli kişilerin eşleri ile birlikte oldukları bir toplulukta;
Erkeklerin
3
4
ü, bayanların ise
4
5
i evlidir.
Bu toplulukta en az kaç kişi bulunmaktadır?
A) 30 B) 31 C) 32 D) 33 E) 34
YGS MATEMATİK 341
Problemler - Bölüm 13 Sayı ve Kesir Problemleri
TEST - 1
1. Hangi sayının 3 fazlası, 3 eksiğinin üç katıdır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 9
2. Hangi sayının üç katının 8 fazlasının yarısından 6
çıkarıldığında, sayının kendisi elde edilir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
3. Bir kesrin değeri
1
2
dir. Bu kesrin pay ve paydasın-
dan 1 çıkarıldığında elde edilen kesir ile, pay ve pay-
dasına 1 eklendiğinde elde edilen kesir çarpıldığında
sonuç
1
5
olmaktadır.
Bu kesrin pay ve paydası arasındaki farkın mut-
lak değeri kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
4.
a
b
kesrinin payı 1 artırıldığında, kesrin değerinin
değişmemesi için paydası ne kadar artırılmalı-
dır?
A) 1 B) a C) b D)
a
b
E)
b
a
5. Yapılan bir sınavda erkek öğrencilerin
2
3
ü , kız öğ-
rencilerin
3
4
ü başarılı olmuşlardır.
Başarılı kız ve erkek öğrencilerin sayılarının eşit
olduğu bilindiğine göre, sınavda tüm öğrencile-
rin kaçta kaçı başarılıdır?
A)
11
16
B)
12
17
C)
13
18
D)
14
19
E)
17
23
6. 3 küçük, 4 büyük kutu toplam 54 silgi, 5 küçük,
3 büyük kutu toplam 60 silgi almaktadır.
2 küçük, 5 büyük kutuya toplam kaç silgi konula-
bilir?
A) 62 B) 64 C) 66 D) 68 E) 70
7. 76 lira iki kardeşe, birinin aldığı paranın
2
3
ü, diğeri-
nin aldığı paranın
3
5
ine eşit olacak biçimde paylaş-
tırılıyor.
Bu durumda en az parayı alan kaç lira almıştır?
A) 20 B) 28 C) 36 D) 40 E) 42
8. Ali, Bora ve Can eşit katılımla bir şirket kuracaklar-
dır. Şirket kurulumu için Ali 9000 TL, Bora 15000 TL
vermiştir. Can ise hiç para vermeyip arkadaşlarına
borçlanmıştır.
Can’ın Bora’ya borcu kaç bin TL dir?
A) 1 B) 3 C) 4 D) 7 E) 9
Sayı ve Kesir Problemleri
YGS MATEMATİK 342
Problemler - Bölüm 13
9.
�� ��
İki halkadan oluşan bir zincir parçası 13 cm, üç
halkadan oluşan parça 18 cm uzunluğunda ol-
duğuna göre, 25 halkadan oluşan zincir kaç cm
dir?
A) 125 B) 126 C) 127 D) 128 E) 129
10. Ali, kilosu 4 TL olan fıstık ile kilosu 3 TL olan fındık-
tan 500 gramlık bir karışım alarak 180 kuruş ödemiş-
tir.
Ali’nin aldığı karışımda kaç gram fındık vardır?
A) 150 B) 175 C) 200 D) 225 E) 250
11. Boş iken ağırlıkları x ve y olan iki kap su ile doldurul-
duklarında ağırlıkları eşit olmaktadır.
Eğer kaplar yarıya kadar su ile doldurulursa ağır-
lıkları farkı 300 gr oluyorsa, |x – y| farkı kaçtır?
A) 300 B) 450 C) 600 D) 750 E) 900
12. Bir parça telin ucundan telin
1
7
si kesilirse, telin orta
noktası eski durumundan 2 cm kayıyor.
Bu telin tamamının uzunluğu kaç cm dir?
A) 14 B) 18 C) 21 D) 28 E) 35
13. A, B, C, D bitkilerinin boyları sırasıyla 2, 3, 5 ve
26 cm dir.
Her bitki ayda 2 cm uzadığına göre kaç ay sonra
A, B, C bitkilerinin boylarının toplamı, D bitkisi-
nin boyuna eşit olur?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
14. 700 paket eşya, araba veya hamalla taşınabilmekte-
dir. En çok 60 paket götürebilen araba her gidiş için
8 TL, en çok 20 paket götürebilen hamal ise her gidiş
için 3 TL almaktadır.
Eşyanın tümü en az kaç TL ye taşınabilir?
A) 88 B) 94 C) 96 D) 105 E) 112
15. 37 kişilik bir sınıfta 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 notlarından
herhangi biri en çok altı defa kullanılabiliyor.
Sınıf geçme notu 4 ve üstü olduğuna göre, bu sı-
nıfta en az kaç kişi sınıfta kalacaktır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 10 E) 17
16. 1 den 123 e kadar ( 1 ve 123 dahil) doğal sayıların
yan yana yazılmasıyla elde edilen sayı kaç basa-
maklıdır?
A) 123 B) 171 C) 249 D) 258 E) 261
1.D 2.B 3.B 4.E 5.B 6.A 7.C 8.D 9.D 10.C 11.C 12.D 13.C 14.B 15.B 16.E
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 YAŞ PROBLEMLERİ
343

GİRİŞ
Kişinin bu günkü yaşı = İçinde bulunulan yıl – Doğum yılı
Doğum yılı 1900 olan kişinin, 2008 yılında kaç yaşında
olduğunu bulalım.
Kişinin 2008 yılındaki yaşı = 2008 – 1900
=108 dir.
Kişinin bu günkü yaşı x ise,
A yıl sonraki yaşı x + A,
B yıl önceki yaşı y – B dir.
Soruda söz konusu kişilerin bu günkü yaşları x, y, z, ...
ise;
A yıl önce yaşları x – A, y – A, z – A, ...
A yıl sonra yaşları x + A, y + A, z + A, ...
olacağı unutulmamalıdır.
Ayça bugün 17, kardeşi 13 yaşında ise;
5 yıl sonra; Ayça 17 + 5 = 22
Kardeşi 13 + 5 = 18
yaşında olacaktır.
6 yıl önce; Ayça 17 – 6 = 11
Kardeşi 13 – 6 = 7
yaşında idi.
Söz konusu kişilerin yaş farklarının sabit kaldığına dikkat
ediniz.
Üç çocuğun bugün yaşları toplamı 25 olduğuna
göre, dört yıl sonra yaşları toplamı kaç olacaktır?
A) 29 B) 33 C) 37 D) 41 E) 45
DNA 14

Çözüm
Çocukların bu gün yaşları; a, b ve c ise
a + b + c = 25
4 yıl sonraki yaşları;
a + 4, b + 4, c + 4
olur.
(a + 4) + (b + 4) + (c + 4) = a + b + c + 12
isteniyor.
a + b + c = 25 olduğu bilindiğine göre,
a + b + c + 12 = 25 + 12 = 37
bulunur.
Doğru Seçenek C

Dört kardeşin bugün yaşları toplamı 36 olduğuna
göre, 2 yıl önce yaşları toplamı kaç idi?
A) 34 B) 32 C) 30 D) 28 E) 26
Ekrem’in yaşı, babasının yaşının
2
7
si, annesinin ya-
şının
1
3
ü kadardır.
Ekrem’in yaşı, babasının ve annesinin yaşları far-
kının kaç katıdır?
A)
1
2
B)
2
3
C) 2 D) 3 E) 4
DNA 15
Yaş Problemleri
YGS MATEMATİK 344
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
Ekrem’in yaşı: E
Annesinin yaşı: A
Babasının yaşı: B olsun.
E B ve B
E
E A ve A E dir
= =
= =


2
7
7
2
1
3
3 .
Baba ve annenin yaş farkı:
B A
E
E E − = − =
7
2
3
1
2
E = 2(B – A)
Ekrem’in yaşı, baba ve annesinin yaşları farkının 2 katı-
dır.
Doğru Seçenek C

Cansu’nun yaşı, babasının yaşının
4
17
si, annesinin ya-
şının
1
4
ü kadardır.
Cansu’nun yaşı, babasının ve annesinin yaşları farkı-
nın kaç katıdır?
A)
1
2
B)
2
3
C) 2 D) 3 E) 4
1923 yılında doğan bir kişi, yaşını soran arkadaşına,
“Bugünkü yaşım, doğum yılımın rakamları çarpımına
eşit.” yanıtını veriyor.
Buna göre, bu konuşma hangi yılda yapılmıştır?
A) 1975 B) 1976 C) 1977
D) 1978 E) 1979
DNA 16

Çözüm
1923 sayısının rakamları çarpımı;
1 ⋅ 9 ⋅ 2 ⋅ 3 = 54
tür.
Bu aynı zamanda kişinin yaşı olduğundan,
54 = İçinde bulunulan yıl – 1923
İçinde bulunulan yıl = 1923 + 54 =1977
Doğru Seçenek C

1983 yılında doğan bir kişi, yaşını soran arkadaşına,
“Bugünkü yaşım, doğum yılımın rakamları toplamına eşit.”
yanıtını veriyor.
Buna göre, bu konuşma hangi yılda yapılmıştır?
A) 2000 B) 2001 C) 2002
D) 2003 E) 2004
Ayça, Bora ve Cansu’nun bugünkü yaşları toplamı 68
dir. Ayça, Bora’nın bugünkü yaşında iken, Cansu’nun
yaşı da Bora’nın yaşının iki katı idi.
Buna göre, Bora’nın bugünkü yaşı kaçtır?
A) 14 B) 16 C) 17 D) 18 E) 22
DNA 17
YGS MATEMATİK 345
Problemler - Bölüm 13 Yaş Problemleri

Çözüm
Ayça, Bora ve Cansu’nun bugünkü yaşları sırası ile A, B
ve C olsun.
A + B + C = 68
“Ayça, Bora’nın bugünkü yaşında iken” ifadesi, Ayça’nın
Bora’dan büyük olduğunu verir.
A – B yıl öncesinden söz edilmektedir.
A – (A – B) = B Ayça’nın yaşı
B – (A – B) = 2B – A Bora’nın yaşı
C – (A – B) = C – A + B Cansu’nun yaşı idi.
C – A + B = 2(2B – A)
C – A + B = 4B – 2A
C = 3B – A
A + B + C = 68 eşitliğinde yerine yazılırsa;
A + B + (3B – A) = 68
4B = 68
B =17
bulunur.
Doğru Seçenek C

Ayça, Bora ve Cansu’nun bugünkü yaşları toplamı 55 tir.
Ayça, Bora’nın bugünkü yaşına geldiğinde, Cansu’nun
yaşı da Bora’nın yaşının yarısı kadar olacaktır.
Buna göre, Bora’nın bugünkü yaşı kaçtır?
A) 15 B) 18 C) 20 D) 24 E) 25

Not
Aslı ile Zara’nın yaş sorunu:
Aslı’nın yaşı A,
Zara’nın yaşı Z olsun.
Aslı, Zara’nın yaşına geldiğinde;
(Z – A yıl sonra)
Aslı’nın yaşı: A + (Z – A) = Z
Zara’nın yaşı: Z + (Z – A) = 2 ⋅ Z – A olur.
Zara, Aslı’nın yaşında iken;
(Z – A yıl önce)
Aslı’nın yaşı: A – (Z – A) = 2 ⋅ A – Z
Zara’nın yaşı: Z – (Z – A) = A idi.
Bir anne 36, kızı 8 yaşındadır.
Kaç yıl sonra annenin yaşı, kızının yaşının 3 katı
olur?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 18

Çözüm
x yıl sonra;
Annenin yaşı: 36 + x
Kızının yaşı: 8 + x olacaktır.
36 + x = 3(8 + x)
36 + x = 24 + 3x
2x = 12
x = 6
bulunur.
Doğru Seçenek A
Yaş Problemleri
YGS MATEMATİK 346
Problemler - Bölüm 13

Bir baba 38, oğlu 8 yaşındadır.
Kaç yıl sonra babanın yaşı, oğlunun yaşının 4 katı ola-
caktır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Bir babanın bugünkü yaşı, üç çocuğunun bugünkü
yaşları toplamının üç katına eşittir.
2 yıl sonra babanın yaşı, çocuklarının yaşları top-
lamının iki katı olacağına göre, babanın bugünkü
yaşı kaçtır?
A) 28 B) 30 C) 32 D) 36 E) 40
DNA 19

Çözüm
Babanın bugünkü yaşı: B
Çocukların bugünkü yaşları: x, y ve z olsun
B = 3(x + y + z)
2 yıl sonra;
Babanın yaşı: B + 2
Çocukların yaşları: x + 2, y + 2, z + 2 olacaktır.
B + 2 = 2[(x + 2) + (y + 2) + (z + 2)]
B + 2 = 2(x + y + z) + 12
B =3(x + y + z) yazılırsa,
3(x + y + z) + 2 = 2(x + y + z) + 12
x + y + z = 10 bulunur.
Babanın bugünkü yaşı:
B = 3(x + y + z) verildiğinden B = 3 ⋅ 10 = 30 dur.
Doğru Seçenek B

Bir annenin bugünkü yaşı, üç çocuğunun bugünkü yaşları
toplamının iki katıdır.
İki yıl önce annenin yaşı, çocuklarının yaşları toplamı-
nın üç katı olduğuna göre, çocukların bugünkü yaşları
toplamı kaçtır?
A) 8 B) 10 C) 12 D) 14 E) 16
Bir babanın yaşı, ikişer yıl ara ile doğmuş 3 çocuğu-
nun yaşları toplamına eşittir.
Baba 48 yaşında olduğuna göre, en büyük çocuk
doğduğunda babanın yaşı kaçtır?
A) 28 B) 30 C) 32 D) 34 E) 35
DNA 20

Çözüm
Çocukların yaşları: x, x + 2 ve x + 4
x + (x + 2) + (x + 4) = 48
3x + 6 = 48
3x = 42
x = 14
En büyük çocuğun yaşı: x + 4 = 14 + 4 = 18
Çocuk doğduğunda babanın yaşı:
48 – 18 = 30
olur.
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 347
Problemler - Bölüm 13 Yaş Problemleri

Bir annenin yaşı, üçer yıl ara ile doğmuş üç çocuğunun
yaşları toplamına eşittir.
Annenin 39 yaşında olduğu bilindiğine göre, en küçük
çocuk doğduğunda annenin yaşı kaçtır?
A) 20 B) 23 C) 26 D) 29 E) 32
Ali 6 yaşında iken babası 36 yaşındadır.
Kaç yıl sonra yaşlarının oranı
1
4
olur?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 21

Çözüm
x yıl sonra;
Ali’nin yaşı: 6 + x
Babanın yaşı: 36 + x olacaktır.
6
36
1
4
+
+
=
x
x
36 + x = 4(6 + x)
36 + x = 24 + 4x
3x = 12
x = 4
Doğru Seçenek C

Aysu’nun yaşı 12, Banu’nun yaşı 24 tür.
Buna göre, kaç yıl önce Aysu ile Banu’nun yaşlarının
oranı
3
7
idi?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Kaya ve Mert’in bugünkü yaşlarının oranı
3
4
tür.
4 yıl sonra bu oran
4
5
olacağına göre, Kaya ve
Mert’in bugünkü yaşları toplamı kaçtır?
A) 30 B) 28 C) 24 D) 18 E) 16
DNA 22

Çözüm
Kaya’nın bugünkü yaşı: K
Mert’in bugünkü yaşı: M
K
M
= ⇒ =
3
4
4 3 K M
4 yıl sonra;
Kaya: K + 4
Mert: M + 4 yaşında olacaktır.
K + 4
M+ 4
= ⇒ + = +
4
5
5 4 4 4 ( ) ( ) K M
5K + 20 = 4M + 16
4M – 5K = 4

4 3
4
3
4 5 4
4
3
5 4
K M M
K
M K
K
K
= ⇒ =
− =






− =

K
K
3
4 12 = ⇒ =
4K = 3M
4 ⋅ 12 = 3M
M = 16
K + M = 12 + 16 = 28
bulunur.
Doğru Seçenek B

Elif ve Demir’in bugünkü yaşlarının oranı
3
4
tür.
6 yıl önce bu oran
2
3
olduğuna göre, Demir ile Elif’in
yaşları farkı kaçtır?
A) 6 B) 9 C) 12 D) 18 E) 24
Yaş Problemleri
YGS MATEMATİK 348
Problemler - Bölüm 13
Ayşe ile Fatma’nın bugünkü yaşları toplamı 42 dir.
Ayşe, kendisinden daha yaşlı olan Fatma’nın yaşına
geldiğinde ise yaşları toplamı 54 olacaktır.
Buna göre, Ayşe’nin bugünkü yaşı kaçtır?
A) 16 B) 18 C) 24 D) 30 E) 32
DNA 23

Çözüm
Ayşe’nin bugünkü yaşı: A
Fatma’nın bugünkü yaşı: F
A + F = 42
F – A yıl sonrasından söz edilmektedir.
Ayşe: A + (F – A) = F
Fatma: F + (F – A) = 2F – A
F + (2F – A) = 54
Sistem çözüldüğünde;
A + F=42 ⇒ F = 42 – A
F + (2F – A) = 42 – A + [2(42 – A) – A] = 54
42 – A + 84 – 3A = 54
4A = 72
A = 18
bulunur.
Doğru Seçenek B

Can ve Doğa’nın bugünkü yaşları toplamı 35 tir. Doğa
kendisinden genç olan Can’ın yaşında iken ikisinin yaşları
toplamı 25 idi.
Buna göre, Doğa bugün kaç yaşındadır?
A) 12 B) 13 C) 15 D) 17 E) 20
17 ve 18 yaşındaki öğrencilerden oluşan 20 kişilik bir
sınıftaki öğrencilerin yaşları toplamı 348 dir.
Bu sınıfta 18 yaşında olan kaç öğrenci vardır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
DNA 24

Çözüm
17 yaşındaki öğrencilerin sayısı: x
18 yaşındaki öğrencilerin sayısı: y olsun.
x + y = 20
Tüm öğrencilerin yaşları toplamı;
17x + 18y = 348
Sistemi çözdüğümüzde;
x + y = 20 ⇒ x = 20 – y
17x + 18y = 17(20 – y) + 18y = 348
340 – 17y + 17y = 348
y = 8
8 kişi 18 yaşındadır.
Doğru Seçenek B

13 ve 14 yaşındaki öğrencilerden oluşan 18 kişilik bir sı-
nıftaki öğrencilerin yaşları toplamı 242 dir.
Bu sınıfta 13 yaşında olan kaç öğrenci vardır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
YGS MATEMATİK 349
Problemler - Bölüm 13 Yaş Problemleri
TEST - 2
1. Lale 14, Gül x yaşındadır.
Gül 2x + 5 yaşına geldiğinde, Lale kaç yaşında
olur?
A) x + 5 B) x + 14 C) x + 19
D) 2x + 5 E) 2x + 19
2. Namık 2 yıl sonra, Mehmet 2 yıl önce doğmuş olsa-
lardı yaşları eşit olacaktı.
İkisinin bugünkü yaşları toplamı 40 olduğuna
göre, Mehmet bugün kaç yaşındadır?
A) 16 B) 18 C) 20 D) 22 E) 24
3. Can ile babasının yaşlarının toplamı 56 dır.
4 yıl önce babasının yaşı Can’ın yaşının üç katı
olduğuna göre, babasının bugünkü yaşı kaçtır?
A) 36 B) 37 C) 38 D) 39 E) 40
4. Anne, baba ve iki çocuktan oluşan bir ailedeki tüm
fertlerin yaşları toplamı 80 dir. 5 yıl sonra, anne ve
babanın yaşları toplamı, çocukların yaşları toplamı-
nın 4 katı olacaktır.
Anne ve babanın bugünkü yaşları toplamı kaç-
tır?
A) 60 B) 65 C) 70 D) 72 E) 74
5. Bir ailenin bütün bireylerinin bugünkü yaşları toplamı
120, iki yıl önceki yaş ortalaması 22 dir.
İki yıl içinde birey sayısında değişiklik olmayan
bu ailede kaç birey vardır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
6. Ali, Bora ve Can’ın bugünkü yaşları toplamı 48 dir.
Ali, Bora’nın bugünkü yaşına geldiğinde, Can’ın yaşı
da Bora’nın yaşının iki katı olacaktır.
Buna göre, Bora’nın bugünkü yaşı kaçtır?
A) 9 B) 12 C) 15 D) 18 E) 21
7. Akın’ın doğduğu yıl, Barış’ın yaşı Akın’ın bugünkü
yaşının yarısı kadardı.
Akın ile Barış’ın bugünkü yaşları toplamı 20 oldu-
ğuna göre, Barış bugün kaç yaşındadır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 12 E) 15
8. İki kardeşin yaşları 5 ve 8 dir.
Kaç yıl sonra yaşlarının oranı
3
4
olacaktır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
Yaş Problemleri
YGS MATEMATİK 350
Problemler - Bölüm 13
9. Üç kardeşin yaşları toplamı 30 dur.
En küçük çocuk ile en büyüğünün yaş farkı 6 ol-
duğuna göre, en küçük çocuk en büyüğünün ya-
şına geldiğinde üç çocuğun yaşları toplamı kaç
olur?
A) 36 B) 39 C) 42 D) 48 E) 54
10. Bir annenin bugünkü yaşı, kızının yaşının 8 katıdır.
Kızı annesinin bugünkü yaşına geldiğinde ikisi-
nin yaşları toplamı 92 olacağına göre, annenin
bugünkü yaşı kaçtır?
A) 28 B) 30 C) 32 D) 34 E) 36
11. Ekrem ile Kerem’in bugünkü yaşları toplamı 35 tir.
Ekrem Kerem’in bugünkü yaşında iken Kerem 13
yaşında olduğuna göre, Ekrem bu gün kaç yaşın-
dadır?
A) 13 B) 16 C) 19 D) 20 E) 22
12. A nın yaşı bugün B nin yaşının k katıdır.
k yıl önce A nın yaşı B nin yaşının k
2
katı olduğu-
na göre, B nin bugünkü yaşı nedir?
A)
k
2

B) k – 1 C) k
D) k + 1 E) 2k
13. ab ve ba iki basamaklı sayılardır. Bir baba ab, çocu-
ğu ba yaşındadır.
Bir yıl önce çocuğun yaşı, babasının yaşının ya-
rısı olduğuna göre baba ve çocuğun yaşları top-
lamı kaçtır?
A) 72 B) 84 C) 95 D) 110 E) 120
14. Bir gruptaki kız öğrencilerin yaş ortalaması 18, erkek
öğrencilerin yaş ortalaması 21 dir.
Erkek öğrencilerin sayısı, kız öğrencilerin sayısı-
nın iki katı olduğuna göre, bu grubun yaş ortala-
ması kaçtır?
A) 18 B) 19 C) 20 D) 21 E) 22
15. Bir sınıftaki 24 öğrencinin yaş ortalaması a dır.
Öğretmenin katılmasıyla ortalama b olmaktadır.
Buna göre, öğretmenin yaşı kaçtır?
A) 24(b – a) B) 25(b – a)
C) 25b – 24a D) 25a – 24b
E) b – a
16. Beş kişinin yaş ortalaması 12 dir.
Bu kişilerden ikisinin yaş ortalaması 18 olduğu-
na göre, diğer üçünün yaş ortalaması kaçtır?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
1.C 2.B 3.E 4.C 5.C 6.B 7.D 8.B 9.D 10.C 11.C 12.D 13.D 14.C 15.C 16.A
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 İŞÇİ - HAVUZ PROBLEMLERİ
351

GİRİŞ
Problem çözümlerinin pek çoğunda olduğu gibi, “bire in-
dirgeme yöntemi” uygulanır.
Bir kalemin fyatı, bir saatte gidilen yol, bir günde yapılan
iş, bir saatte akıtılan su miktarı, ... bulunarak çözüme gi-
dilir.
“Bir işin tamamını A işçisi a günde, B işçisi b günde bitire-
biliyorsa, ikisi birlikte bu işi kaç günde bitirirler?”
sorusunu çözmek için;
“A işçisi, işin tamamını a günde yapıyorsa 1 günde işin
1
a
kadarını yapar.
B işçisi, işin tamamını b günde yapıyorsa; 1 günde işin
1
b

kadarını yapar.
İkisi birlikte işi x günde bitirirlerse;
1 günde işin
1
x
kadarını yaparlar.
1 günde yaptıkları işlerin toplamı;
1 1 1
a b x
+ =
olur.”
diyerek denklemimizi kurar ve çözümü yaparız.
Ekin bir işi tek başına 10 saatte, Damla aynı işi tek
başına 15 saatte yapabilmektedir.
İkisi birlikte aynı işi kaç saatte yaparlar?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
DNA 25

Çözüm
Ekin işin tamamını 10 saatte yapıyorsa;
1 saatte işin
1
10
unu yapar.
Damla işin tamamını 15 saatte yapıyorsa;
1 saatte işin
1
15
ini yapar.
İkisi birlikte işi x saatte bitirirlerse;
1 saatte işin
1
x
kadarını yaparlar.
1 saatte birlikte yaptıkları işlerin toplamından;
1
10
1
15
1
+ =
x
denklemini elde ederiz.
Bu denklemi çözdüğümüzde;
6 1
6 10
4 1
4 15
1 6
60
4
60
1
6 4
60
1
10
60
1
1
6
1
6




+ = ⇒ + =

+
=
⇒ =
⇒ =
⇒ =
x x
x
x
x
x
buluruz.
Doğru Seçenek B

Mehmet bir işi tek başına 30 saatte, Akif aynı işi tek başı-
na 6 saatte yapabilmektedir.
İkisi birlikte aynı işi kaç saatte yaparlar?
A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 352
Problemler - Bölüm 13
Bir havuzu dolduran iki musluktan birincisi havuzun
tamamını 6 saatte, ikincisi havuzun tamamını 30 saat-
te doldurmaktadır.
Bu havuzun tamamını, muslukların ikisi birlikte
kaç saatte doldurabilir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
DNA 26

Çözüm
I. musluk havuzun tamamını 6 saatte dolduruyorsa;
1 saatte
1
6

sını,
II. musluk havuzun tamamını 30 saatte dolduruyorsa;
1 saatte
1
30

unu,
İkisi birlikte havuzu x saatte dolduracak ise;
1 saatte
1
x
kadarını doldurur.
1 saatte muslukların doldurdukları kısımların toplamından;
1
6
1
30
1
+ =
x
denklemini elde ederiz.
Bu denklemi çözdüğümüzde;
5 1
5 6
1
30
1 5
30
1
30
1
5 1
30
1
6
30
1
1
5
1
5


+ = ⇒ + =

+
=
⇒ =
⇒ =
⇒ =
x x
x
x
x
x
buluruz.
Doğru Seçenek D
Havuz ve işçi problemlerinin çözüm yöntemlerinin aynı
olduğu DNA 1 ve DNA 2 de açıkça görülmektedir.
Kişiler ile musluklar yer değiştirmiştir.
Uyarı

Bir havuzu dolduran iki musluktan, birincisi havuzun ta-
mamını 10 saatte, ikincisi havuzun tamamını 15 saatte
doldurmaktadır.
Bu havuzun tamamını, muslukların ikisi birlikte kaç
saatte doldurabilir?
A) 9 B) 8 C) 7 D) 6 E) 5
Ceren bir işi x günde, Demir ise aynı işi
x
2
günde bi-
tirebilmektedir.
İkisi birlikte aynı işi 3 günde bitirdiklerine göre,
Demir bu işi tek başına kaç günde bitirebilir?
A) 4 B) 4,5 C) 5 D) 5,5 E) 6
DNA 27
YGS MATEMATİK 353
Problemler - Bölüm 13 İşçi - Havuz Problemleri

Çözüm
Ceren 1 günde
1
x
kadarını,
Demir 1 günde
1
2
2
x
x
=

kadarını,
İkisi birlikte 1 günde
1
3
kadarını yaparlar.
1 2 1
3 x x
+ =
denklemini çözdüğümüzde;
1 2 1
3
3 1
3
9
x x x
x
+ = ⇒ =
⇒ =
buluruz.
Demir, bu işi tek başına,
x
2
9
2
4 5 = = ,
günde bitirir.
Doğru Seçenek B

Bir havuza açılan iki musluktan, birincisi havuzun tama-
mını a saatte, ikincisi havuzun tamamını
a
3
saatte dol-
durmaktadır.
Bu havuzun tamamını, muslukların ikisi birlikte 6 sa-
atte doldurabildiğine göre, ikinci musluk havuzu tek
başına kaç saatte doldurur?
A) 9 B) 8 C) 7 D) 6 E) 5
Üç işçi bir işi birlikte çalışarak 4 günde bitirebiliyor.
Bunlardan birincisi bu işi yalnız başına 12 günde,
ikincisi 24 günde bitirebildiğine göre, üçüncüsü
bu işi yalnız başına kaç günde bitirebilir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 28

Çözüm
1.işçi 1 günde
1
12
kadarını,
2.işçi 1 günde
1
24
kadarını,
3.işçi 1 günde
1
x
kadarını ve
üç işçi birlikte 1 günde işin
1
4
kadarını yaptıklarından;
1
12
1
24
1 1
4
+ + =
x
tür.
Bu denklemi çözdüğümüzde;
2
24
1
24
1 6
24
3
24
1 6
24
1 6
24
3
24
1
8
8
+ + =
+ =
= − =
=
x
x
x
x
buluruz.
Doğru Seçenek C
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 354
Problemler - Bölüm 13

Aynı nitelikteki üç musluk bir havuzu birlikte 12 saatte dol-
durmaktadır.
Musluklardan biri yalnız başına bu havuzu kaç saatte
doldurabilir?
A) 3 B) 4 C) 12 D) 24 E) 36
Meral ve Nuran, birlikte çalışarak 12 saatte bitirebile-
cekleri bir işi yapmaya başlıyorlar. İkisi birlikte 3 saat
çalıştıktan sonra Meral işi bırakıyor. Geriye kalan işi
Nuran 15 saatte bitirebiliyor.
Bu işin tümünü Meral kaç saatte bitirebilirdi?
A) 20 B) 24 C) 28 D) 30 E) 36
DNA 29

Çözüm
Meral işin tamamını x saatte,
Nuran işin tamamını y saatte bitirebilsin.
Meral 1 saatte işin
1
x
kadarını,
Nuran 1 saatte işin
1
y
kadarını,
İkisi birlikte 3 saatte işin
3
1 1
x y
+






kadarını yaparlar.
Denklemi kurduğumuzda;
1 1 1
12
3
1 1
15
1
1
x y
ve
x y y
+ =
+






+ = ⋅
olur.
Yapılan tüm işlerin toplamı, iş bitiminde 1 e eşittir.
Uyarı
Sistemin ortak çözümünde;
3
1
12
15
1
15
1
1
4
15 3
4






+ = ⇒ = − ⇒ =
y y y
y = 20
1 1
20
1
12
1 1
12
1
20
1
30 x x
+ = ⇒ = − =
x = 30
buluruz.
Doğru Seçenek D

Aynı havuza açılan iki musluk bu havuzu birlikte 4 saatte
doldurmaktadır. Birlikte açıldıktan 2 saat sonra musluklar-
dan biri kapatıldığında, diğer musluk havuzun kalan kısmını
6 saatte doldurabilmektedir.
Musluklardan biri havuzu tek başına en az kaç saatte
doldurabilir?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 10 E) 12
Bir musluk bir havuzu 4 saatte, başka bir musluk 6
saatte doldurabiliyor. Bu iki musluk kapalı iken havu-
zun altında bulunan üçüncü bir musluk dolu havuzu
12 saatte boşaltabiliyor.
Bu üç musluk birden açılırsa havuz kaç saatte do-
lar?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
DNA 30
YGS MATEMATİK 355
Problemler - Bölüm 13 İşçi - Havuz Problemleri

Çözüm
1.musluk 1 saatte
1
4
ünü,
2.musluk 1 saatte
1
6
sını doldururken,
3.musluk 1 saatte
1
12
sini boşaltır.
Üçü birlikte x saatte dolduruyorsa, 1 saatte
1
x
kadarı dolar.
Denklemi kurduğumuzda;
1
4
1
6
1
12
1
+ − =
x
olacaktır.
Denklemi çözersek;
3 2 1
12
1 1
3
1
3
+ −
= ⇒ = ⇒ =
x x
x
buluruz.
Doğru Seçenek A

Bir musluk bir havuzu 10 saatte, başka bir musluk 15
saatte doldurabiliyor. Bu iki musluk kapalı iken havuzun
altında bulunan üçüncü bir musluk, dolu havuzu x saatte
boşaltabiliyor.
Üç musluk birden açılırsa havuz 12 saatte dolacağına
göre, x kaçtır?
A) 10 B) 12 C) 14 D) 16 E) 20
Akif bir işi Bekir’den 15 saat daha kısa sürede yapa-
bilmektedir.
İkisi birlikte bu işi 10 saatte yapabildiklerine göre,
Bekir bu işi tek başına kaç saatte yapar?
A) 20 B) 25 C) 30 D) 35 E) 40
DNA 31

Çözüm
Bekir işin tamamını x saatte yaparsa,
Akif işin tamamını x – 15 saatte yapar.
Bekir 1 saatte işin
1
x
kadarını,
Akif 1 saatte işin
1
15 x −
kadarını yapar.
İkisi birlikte 1 saatte işin
1
10
kadarını yaptıklarından;
1 1
15
1
10 x x
+

=
denklemi kurulur.
Denklem çözüldüğünde;
x x
x x
x x x
x x
x x
− +

=
− = −
− + =
− − =
15
15
1
10
15 20 150
35 150 0
30 5 15
2
( )
( )
( )( ) 00
30 0
30
5 0
5
x
x
x
x
− =
=
− =
=
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 356
Problemler - Bölüm 13
x = 5 alındığında,
x – 15 = 5 – 15 = –10
negatif olacağından x = 5 olamaz.
x = 30 olmalıdır.
Doğru Seçenek C
Soruda bilinmeyen kullanılacaksa, sorulan çokluğa x
demek yanlışa düşmenizi önler.
Uyarı

A musluğunun tek başına bir havuzu doldurma süresi,
B musluğununkinden 5 saat daha fazladır.
İkisi birlikte bu havuzu 6 saatte doldurabildiklerine
göre, A musluğu havuzu tek başına kaç saatte doldu-
rur?
A) 9 B) 10 C) 12 D) 15 E) 18




Şekildeki havuzda;
|AB| = |BC| = |CD|
B, C ve D musluk-
ları aynı boşaltma
gücündedir.
Muslukların üçü birlikte açıldığında dolu havuz
22 saatte boşaldığına göre, D musluğu tek başına
dolu havuzu kaç saatte boşaltır?
A) 12 B) 22 C) 27 D) 33 E) 36
DNA 32

Çözüm
Bir musluk, havuzun üçte birlik kısmını tek başına x saatte
boşaltsın.
Havuzun üstteki ilk üçte birlik kısmındaki su, B, C ve D
musluklarından boşalacağından, bu kısım
x
3
saatte,
ortadaki üçte birlik kısmındaki su, C ve D musluklarından
boşalacağından, bu kısım
x
2
saatte,
en alttaki üçte birlik kısım yalnızca D musluğundan boşa-
lacağından x saatte boşalır.
Dolu havuzun tamamı için;
x x
x
3 2
22 + + =
denklemi kurulur.
Denklemin çözümünde;
2 3 6
6
22
11
6
22 12
x x x x
x
+ +
= ⇒ = ⇒ =
bulunur.
Üçte birlik kısmını x =12 saatte boşaltan D musluğu, ha-
vuzun tamamını
3x = 3 ⋅ 12 = 36
saatte boşaltır.
Doğru Seçenek E

Not
Bir işçi, bir işi A saatte yapıyorsa; aynı nitelikteki 2 işçi bu
işi
A
2
saatte, 3 işçi
A
3

saatte, ... yaparlar.
YGS MATEMATİK 357
Problemler - Bölüm 13 İşçi - Havuz Problemleri

Aynı nitelikteki üç işçi bir işe birlikte başlamışlardır. İşin
üçte birlik kısmı bittiğinde işçilerden biri, ikinci üçte birlik
kısmı bittiğinde de ikincisi işten ayrılıyor. Üçüncü işçi, işin
kalan kısmını tek başına tamamlıyor.
Bu koşullarda 11 saatte biten iş, işin tamamında üç
işçi çalışırsa kaç saatte biter?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
Üç işçi belli bir işi sırasıyla x, y, z günde bitirebilmek-
tedir.
Üçü birden aynı işi 12 günde bitirebildiğine ve x, y,
z arasında x < y < z bağıntısı bulunduğuna göre,
z nin en küçük tam sayı değeri kaçtır?
A) 35 B) 36 C) 37 D) 38 E) 39
DNA 33

Çözüm
1. işçi,1 günde işin
1
x
kadarını,
2. işçi, 1 günde işin
1
y
kadarını,
3.işçi, 1 günde işin
1
z

kadarını,
Üçü birlikte, 1 günde
1
12
kadarını yapıyor ise,
1 1 1 1
12 x y z
+ + =
denklemi kurulur.
x < y < z ve eşitsizlik özelliğinden,
1 1 1
x y z
> >
olur.
Eşitlikte; tüm terimler yerine en küçüğü olan
1
z
yazılırsa;
1 1 1 1
12
3 1
12 z z z z
+ + < ⇒ <
z > 36 bulunur.
36 dan büyük en küçük tam sayı 37 dir.
İşçiler aynı nitelikte olsaydı;
Üçü birden 12 günde yapabiliyorlarsa,
biri 3 ⋅ 12 = 36 günde yapar ve
z = 36 olurdu.
z, en büyükleri olduğundan; z > 36 olmalıdır.
En küçüğü 37 dir.
Doğru Seçenek C

Üç musluk bir havuzu sırasıyla x, y, z saatte doldurabil-
mektedir. Üçü birden aynı havuzu 9 saatte doldurdukla-
rına ve x, y, z arasında x < y < z bağıntısı bulunduğuna
göre,
x nin en büyük tam sayı değeri kaçtır?
A) 24 B) 25 C) 26 D) 28 E) 29
Bir işçinin birim zamanda yaptığı iş =
Yapılan iş miktarı
İşçi sayısı x Tüm zaman
Işık 1
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 358
Problemler - Bölüm 13
5 işçi, günde 5 er saat çalışarak 5 günde 5 baraka
yapabiliyorlar.
10 işçi günde 10 ar saat çalışarak 10 günde kaç
baraka yapabilirler?
A) 10 B) 20 C) 30 D) 40 E) 50
DNA 34

Çözüm
Bir işçinin birim zamanda yaptığı iş =
Yapılan iş miktarı
İşçi sayısı x Tüm zaman
İlk paragraf için;
Bir işçinin birim zamanda yaptığı iş =
5
10 10 10 ⋅ ⋅
İkinci paragraf için;
Bir işçinin birim zamanda yaptığı iş =
x
10 ⋅ 10 ⋅ 10
İşçilerin nitelikleri aynı olduğundan;
5
5 5 5 10 10 10
40
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
= =
x
ve x
bulunur.
Doğru Seçenek D

2 kişi c günde f tuğla örmektedir.
Buna göre c kişi b tane tuğlayı kaç günde örer?
A)
2b
f
B)
b
f
C)
f
b 2
D)
f
b
E)
f
2
A bir parça işi 3 saatte,
B bir parça işi 2 saatte,
C bir parça işi 5 saatte
yapabiliyor.
Üçü birlikte 62 parça işi kaç saatte yaparlar?
A) 30 B) 36 C) 45 D) 60 E) 75
DNA 35

Çözüm
A, bir saatte bir parçanın
1
3

ünü,
B, bir saatte bir parçanın
1
2
sini,
C, bir saatte bir parçanın
1
5
ini yapar.
Üçü birlikte bir saatte:
1
3
1
2
1
5
31
30
+ + =
parça iş yaparlar.
62 parça iş :
62
31
30
60 = saatte yapılır.
Doğru Seçenek D

A musluğundan 2 saatte bir ton su,
B musluğundan 3 saatte bir ton su,
C musluğundan 4 saatte bir ton su
akmaktadır.
Üç musluk birlikte 26 ton su alan boş bir havuzu kaç
saatte doldurur?
A) 12 B) 13 C) 16 D) 18 E) 24
YGS MATEMATİK 359
Problemler - Bölüm 13 İşçi - Havuz Problemleri
Tek tür mal üreten bir atölyede makinelerden biri 3 sa-
atte 47 birim mal üretmektedir.
Aynı süre içinde bu makinenin 4 katı mal üreten
başka bir makine, 47 birim malı kaç saatte üretir?
A)
3
47
B)
3
4
C)
47
7
D)
141
4
E)
188
3
DNA 36

Çözüm
3 saatte 47 birim mal üreten makine, bir saatte
47
3
birim
mal üretir.
Başka bir makine bir saatte 4
47
3


birim mal üretir.
Bu makine 47 birim malı
47
4
47
3
3
4

=

saatte üretir.
Doğru Seçenek B

Bir musluktan 4 saatte 13 ton su akmaktadır.
Aynı sürede bu musluğun 3 katı su akıtan başka bir
musluktan 13 ton su kaç saatte akar?
A)
39
4
B)
52
3
C)
13
3
D)
4
3
E)
4
13
Bir ustanın 8 saatte yaptığı bir işi, çırağı 24 saatte ya-
pabilmektedir. Usta, bu işte tek başına 6 saat çalıştık-
tan sonra bırakmış ve kalan işi çırak tamamlamıştır.
Çırak kaç saat çalışmıştır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
DNA 37

Çözüm
Usta, 1 saate işin
1
8
ini,
çırak, 1 saatte işin
1
24
ünü yapar.
Usta 6 saatte işin 6
1
8
3
4
⋅ = ünü,
çırak x saatte işin x ⋅
1
24
ünü yapar.
İş bittiği için;
3
4 24
1
24
1
3
4
1
4
6
+ =
= − =
=
x
x
x
bulunur.
Doğru Seçenek D

A musluğunun 6 saatte doldurduğu bir havuzu, B musluğu
30 saatte doldurabilmektedir. A musluğu tek başına 4 saat
açık bırakıldıktan sonra kapatılıp B musluğu açılıyor.
Havuzun kalan kısmını B musluğu kaç saatte doldurur?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 15
A musluğundan birim zamanda akan su miktarı,
B musluğundan birim zamanda akan su miktarının iki
katıdır.
İkisi birlikte boş bir havuzu 18 saatte doldurdukla-
rına göre, B musluğu boş havuzu tek başına kaç
saatte doldurur?
A) 24 B) 27 C) 36 D) 48 E) 54
DNA 38
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 360
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
B musluğu havuzu x saatte dolduruyorsa,
1 saatte havuzun
1
x
kadarını doldurur.
A musluğu 2 katı kadar su akıttığından,
1 saatte havuzun
2
x
kadarını doldurur.
İkisi birlikte 1 saatte havuzun
1
18
ini dolduracağından;
2 1 1
18 x x
+ =
denklemi kurulur.
Denklemin çözümünden;
3 1
18
54
x
x = ⇒ =
bulunur.
Doğru Seçenek E

Ayşe’nin birim zamanda yaptığı iş, Fatma’nın birim za-
manda yaptığı işin üç katıdır.
İkisinin birlikte 12 saatte yapabildikleri bir işi, Ayşe
tek başına kaç saatte yapabilir?
A) 16 B) 24 C) 36 D) 48 E) 52
Büyüklükleri aynı olan iki havuzdan biri 2 saatte, diğeri
3 saatte doldurulabilmektedir.
Aynı anda doldurulmaya başlanan iki havuzdan bi-
rinin boş kısmının, diğerinin boş kısmının üç katı
olması için kaç saat geçmelidir?
A)
1
7
B)
6
7
C)
10
7
D)
12
7
E)
13
7
DNA 39

Çözüm
1. havuzun 1 saatte
1
2
si dolar.
x saat sonra x ⋅
1
2
si dolar, 1
2

x
si boştur.
2. havuzun 1 saatte
1
3
ü dolar.
x saat sonra x ⋅
1
3
ü dolar, 1
3

x
ü boştur.
x x
3 2
< olduğundan,
1
3
1
2
− > −
x x
dir.
1
3
3 1
2
1
3
3
3
2
3
2 3
3 1
7
6
2
12
7
− = −






− = −
− = −
=
=
x x
x x
x x
x
x
bulunur.
Doğru Seçenek D

İki farklı tür kutudan eşit miktarlarda yapılacaktır. Birinci
tür kutuların tümünün yapımı 3 saatte, ikinci tür kutuların
ise tümünün yapımı 4 saatte bitmektedir.
Kutuların yapımına aynı anda başladıktan kaç saat
sonra, bir türde yapılacak kutu sayısı, diğer türde ya-
pılacak kutu sayısının iki katı olur?
A) 2 B)
11
5
C)
9
4
D)
12
5
E)
5
2
YGS MATEMATİK 361
Problemler - Bölüm 13 İşçi - Havuz Problemleri
TEST - 3
1. Bir işin
4
7
sini 8 günde yapabilen bir işçi, bu işin
tamamını kaç günde yapar?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 14 E) 15
2. Hacmi A litre olan bir havuza dakikada k litre su ak-
maktadır.
Havuzun yarısı kaç dakikada dolar?
A)
A
k
B)
A
k 2
C)
A
2
D)
1
k
E)
1
2k
3. 4 tavuk, 4 kg yemi, 4 günde bitiriyor.
20 tavuk, 30 kg yemi kaç günde bitirir?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 10
4. Bir işi Alp ve Burcu birlikte 10 saatte, Burcu ve Cenk
birlikte 15 saatte, Cenk ve Alp birlikte 30 saatte ya-
pabiliyorlar.
Üçü birlikte bu işi kaç saatte yapabilirler?
A) 2,5 B) 3 C) 5 D) 6 E) 10
5. Kerim bir işi tek başına 12 günde, Leyla 18 günde,
Mahir 36 günde yapabilmektedir.
Üçü birlikte bu işi kaç günde yapabilirler?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
6. Emel bir işi x günde, Ferit 3x günde ve Gül 18 günde
yapabilmektedir.
Üçü birlikte bu işi
x
2
günde yapabildiklerine
göre, x kaçtır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 12 E) 18
7. Boş bir havuzu iki musluktan birincisi diğerinden
6 saat daha kısa zamanda doldurmaktadır.
İki musluk birlikte boş havuzu 4 saatte doldurdu-
ğuna göre, ikinci musluk tek başına kaç saatte
doldurur?
A) 6 B) 9 C) 12 D) 15 E) 16
8. Akın bir işin üçte birini yaptıktan sonra hızını iki katı-
na çıkarıp işi tamamlamıştır.
İşin tamamını 18 günde yaptığına göre, ilk hızıyla
çalışsaydı işi kaç günde yapardı?
A) 20 B) 21 C) 24 D) 27 E) 30
İşçi - Havuz Problemleri
YGS MATEMATİK 362
Problemler - Bölüm 13
9. Can bir işi Bora’nın yapacağı zamanın iki katı za-
manda yapabilmektedir.
Bora ve Can birlikte bu işi 8 saatte yaptıklarına
göre, Can tek başına kaç saatte yapabilir?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 18 E) 24
10. Kaya bir işi 3 saatte, Mert 4 saatte yapabilmektedir.
İkisi birlikte bu işi yapmaya başladıktan
5
4
saat son-
ra Mert işi bırakıyor.
Kaya işin kalan kısmını kaç saatte tamamlar?
A)
1
2
B)
3
4
C)
5
6
D)
5
8
E)
13
16
11. Değişik boyda iki mumdan biri 11 saatte, diğeri 7 sa-
atte erimektedir. Bu iki mum aynı anda yakıldıktan
3 saat sonra boyları eşit olmaktadır.
Buna göre, mumların başlangıçtaki boylarının
oranı kaçtır?
A)
8
11
B)
3
4
C)
10
13
D)
11
14
E)
4
5
12. Aynı hızla çalışan 6 işçi birlikte bir işi 6 saatte bitiri-
yorlar.
İşçilerden ikisi hızlarını iki katına çıkarır, diğerleri
yarıya düşürürse aynı işi kaç saatte bitirirler?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 12 E) 15
13. A , B ve C aynı nitelikte üç işçidir. A işe başladıktan
bir saat sonra B ve B işe başladıktan bir saat sonra
da C işe başlamış, üç saat sonunda işi bitirmişlerdir.
Üçü birlikte aynı anda işe başlamış olsalardı iş
kaç saatte biterdi?
A) 1 B) 1,5 C) 2 D) 2,5 E) 3
14. İki işçi bir duvarı birlikte 12 günde örebiliyor. Duvarın
yarısı örülünce bir işçi daha işe alınıyor. Üç işçi bir-
likte duvarın kalan kısmını 3 günde tamamlıyor.
Buna göre, üçüncü işçi duvarın tamamını tek ba-
şına kaç günde örebilir?
A) 3 B) 6 C) 9 D) 12 E) 15
15. A ve B muslukları boş havuzu sırasıyla 6 ve 12 sa-
atte doldurabiliyorlar. B musluğu tek başına 3 saat
açık kaldıktan sonra A musluğu da açılarak kalan
kısmı birlikte dolduruyorlar.
Havuzun tamamı kaç saatte dolar?
A) 4 B) 4,5 C) 5 D) 5,5 E) 6
16. Bir havuzu x saatte doldurabilen bir musluk
3 saat açık bırakıldığında havuzun kaçta kaçı dol-
muş olur?
A)
3
x

B)
x
3

C) 3x
D)
x
x
− 3

E)
x
x − 3
1.D 2.B 3.D 4.E 5.C 6.D 7.C 8.D 9.E 10.E 11.D 12.A 13.C 14.D 15.E 16.A
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 HAREKET PROBLEMLERİ
363

GİRİŞ
Soruların teorik çözümüne geçmeden önce gündelik ya-
şantıda karşılaştığımız aşağıdaki soruları birlikte yanıtla-
maya çalışalım.
Bir saatte 70 kilometre yol alabilen aracın, 4 saatte aldığı
yol kaç km dir?
4 ⋅ 70 = 280 km
180 kilometrelik yolu 3 saatte gidebilen bir araç, bir saatte
ortalama kaç kilometre gitmiştir?
180
3
60 = km
Bir saatte ortalama 80 km gidebilen bir araç ile 400 km lik
yol, kaç saatte alınabilir?
400
80
5 = saat
Görülüyor ki yolculuklarda karşılaştığımız bu tür soruları
yanıtlamak için özel bilgiler gerekmemektedir.
Fakat biz yine de bu bilgileri toparlayalım:
Hız, birim zamanda gidilen yoldur.
Araç, bir saatte 60 km yol aldıysa;
Aracın hızı: V = 60 km/saat
1 km=1000 metre
1 saat = 60 dakika
Hız
= = = = V
Yol
Zaman
metre dak
60 1000
60
1000

/
Yol = Hız x Zaman
Ortalama Hız =
Toplam yol
Toplam zaman
İzmir’den Balıkesir’e giden ve durmadan geri dönen
bir otomobil gidişinde ortalama 80 km, dönüşünde
60 km hız yapmıştır.
Bu otomobil 4 saatte gidip geldiğine göre, İzmir’den
Balıkesir’e kaç saatte gitmiştir?
A)
11
7
B)
12
7
C)
13
7
D) 2 E)
15
7
DNA 40

Çözüm
İzmir - Balıkesir gidiş zamanı = x
Balıkesir - İzmir dönüş zamanı = 4 – x
Yol = Hız x Zaman
İzmir - Balıkesir = 80 ⋅ x
Balıkesir - İzmir = 60(4 – x)
İzmir - Balıkesir = Balıkesir - İzmir
80 ⋅ x = 60(4 – x)
80x = 240 – 60x
140x = 240

x =
12
7

bulunur.
Doğru Seçenek B

A kentinden B kentine giden ve durmadan geri dönen bir
otomobil, gidişinde ortalama 60 km dönüşünde 90 km hız
yapmıştır.
Bu otomobil 6 saatte gidip geldiğine göre, A dan B ye
kaç saatte gitmiştir?
A) 3,5 B) 3,6 C) 3,7 D) 3,8 E) 4
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 364
Problemler - Bölüm 13
Bir araç Ankara ve Bolu arasındaki yolu 4 saatte al-
maktadır. Araç hızını 15 km artırırsa aynı yolu 3 saatte
alacaktır.
Buna göre, Ankara ve Bolu arasındaki yol kaç km
dir?
A) 120 B) 160 C) 180 D) 190 E) 210
DNA 41

Çözüm
Ankara - Bolu = V ⋅ 4
Ankara - Bolu = (V + 15) ⋅ 3
4V = 3(V + 15)
4V = 3V + 45
V = 45
Ankara - Bolu = V ⋅ 4 = 45 ⋅ 4 = 180 km
Doğru Seçenek C

Bir araç A kentinden B kentine 5 saatte gitmektedir. Araç
hızını 20 km azaltırsa aynı yolu 6 saatte alacaktır.
Buna göre, A ve B kentleri arasındaki yol kaç km dir?
A) 500 B) 520 C) 540 D) 560 E) 600
Saatteki hızı V olan bir araç A ve B kentleri arasındaki
yolu 6 saatte almıştır.
Bu araç yolun yarısını saatte 2V hızıyla, diğer ya-
rısında da
V
2
hızıyla giderse yolun tamamını kaç
saatte alır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 7,5 E) 8
DNA 42

Çözüm
|AB| = 6V
| | AB V
V
2
6
2
3 = = Yolun yarısı
| |
,
AB
V V x x
x saat
2
3 2 2 3
15
= = ⇒ =
⇒ =


(İlk yarısı)

3
2
6 V
V
y y saat = ⇒ = ⋅

(İkinci yarısı)
Yolun tamamı için geçen zaman:
x + y = 1,5 + 6 = 7,5 saat
Doğru Seçenek D

Saatteki hızı v olan bir araç A ve B kentleri arasındaki yolu
8 saatte almıştır.
Bu araç yolun yarısını saatte 3V hızıyla, diğer yarısını
da
V
3
hızıyla giderse yolun tamamını kaç saatte alır?
A) 8 B) 10 C) 13 D)
40
3
E)
43
3
YGS MATEMATİK 365
Problemler - Bölüm 13 Hareket Problemleri
Bir araç A kenti ile B kenti arasındaki yolu ortalama
V km/saat hızla giderek 12 saatte alıyor.
Bu araç yolun yarısını ortalama 3V km/saat hızla
aldıktan sonra, tüm yolu yine 12 saatte tamamla-
mak için yolun kalan kısmını ortalama kaç km/saat
hızla gitmelidir?
A)
V
5
B)
2
5
V
C)
3
5
V
D)
4
5
V
E)
V
3
DNA 43

Çözüm
|AB| = V ⋅ 12 Yolun tamamı
| | AB V
V
2
12
2
6 = = Yolun yarısı
| | AB
V V x x x saat
2
6 3 3 6 2 = = ⇒ = ⇒ = ⋅
İlk yarısı için geçen zaman.
12 – 2 = 10 saat kalan zaman.
| | AB
V V V
V V
2
6 10
6
10
3
5
1 1
= = ⇒ = = ⋅
bulunur.
Doğru Seçenek C

Saatteki hızı v olan bir araç A ve B kentleri arasındaki yolu
6 saatte almıştır.
Bu araç yolun yarısını saatte
2V
3
hızıyla aldıktan son-
ra, tüm yolu yine 6 saatte tamamlamak için yolun ka-
lan kısmını ortalama kaç km/saat hızla gitmelidir?
A) V B)
3
2
V
C) 2V D)
5
2
V
E) 3V
� � �




A ve B noktalarından V
1
ve V
2
hızlarıyla aynı anda
yola çıkan ve birbirine doğru hareket eden iki araç t
saat sonra C noktasında karşılaşıyorsa:
|AC| = V
1
⋅ t ve |BC| = V
2
⋅ t
|AC| + |CB| = |AB|
V
1
⋅ t + V
2
⋅ t = |AB| dir.
t
AB
V V
=
+
| |
1 2
Karşılaşma zamanı.
Işık 2
Aralarındaki uzaklık 600 km olan A ve B kentlerinden
aynı anda, sabit hızla birbirine doğru hareket eden iki
araçtan birinin hızı 50 km/saat, diğerinin hızı 70 km/
saattir.
Bu iki araç hareketlerinden kaç saat sonra karşı-
laşırlar?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
DNA 44

Çözüm
� � �
�� ������� �� �������
��� ��
Karşılaşma hareketten t saat sonra olsun.
|AC| = 70 ⋅ t
|BC| = 50 ⋅ t
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 366
Problemler - Bölüm 13
|AB| = |AC| + |BC|
600 = 70 ⋅ t + 50 ⋅ t = 120 ⋅ t
t = 5 saat
bulunur.
Karşılaşma zamanı: t
AB
V V
saat =
+
=
+
=
| |
1 2
600
70 50
5
Doğru Seçenek B

Aralarındaki uzaklık 560 km olan A ve B kentlerinden aynı
anda, sabit hızla birbirine doğru hareket eden iki araçtan
birinin hızı 60 km/saat, diğerinin hızı 80 km/saattir.
Bu iki araç hareketlerinden kaç saat sonra karşılaşır-
lar?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
� � �




A ve B noktalarından V
1
ve V
2
hızlarıyla aynı anda
yola çıkan ve aynı yönde hareket eden iki araçtan biri,
diğerine t saat sonra C noktasında yetişiyorsa:
|AC| = V
1
⋅ t ve |BC| = V
2
⋅ t
|AB| = |AC| − |BC|
V
1
⋅ t – V
2
⋅ t = |AB| dir.
t
AB
V V
=

| |
1 2
Yetişme zamanı
Işık 3
� � �
��� ���� �� ����
��� ��
Şekildeki A ve B kentleri arasındaki uzaklık 160 km
dir. A ve B den aynı anda ve aynı yönde hareket eden
iki aracın saatteki hızları sırasıyla 120 km/saat ve
80 km/saat tir.
İki araç hareketlerinden kaç saat sonra aynı anda
C ye varırlar?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 45

Çözüm
Hareketten t saat sonra C noktasına varmış olsunlar.
|AC| = 120 ⋅ t
|BC| = 80 ⋅ t
|AB| = |AC| − |BC|
160 = 120 ⋅ t – 80 ⋅ t = 40 ⋅ t
t = 4 saat
bulunur.
Yetişme zamanı = t
AB
V V
=

=

=
| |
1 2
160
120 80
4
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 367
Problemler - Bölüm 13 Hareket Problemleri

A ve B kentleri arasındaki uzaklık 90 km dir. A ve B den
aynı anda ve aynı yönde hareket eden iki aracın saatteki
hızları sırasıyla 100 ve 85 km dir.
İki araç hareketlerinden kaç saat sonra aynı C nokta-
sına varırlar?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
� �
�� ���� �� ����
İki araç A ve B noktalarından aynı anda ve aynı
yönde hareket ediyorlar. A dan hareket edenin hızı
80 km/saat, diğerininki 60 km/saattir.
A dan hareket eden 6 saat sonra diğerine yetiştiği-
ne göre, A ile B arası uzaklık kaç km dir?
A) 100 B) 120 C) 140 D) 160 E) 180
DNA 46

Çözüm
Yetişme zamanı
t
AB
V V
AB
AB
AB km
=

=

=
=
=
| | | |
| |
| |
1 2
80 60
6
20
6
120
Doğru Seçenek B

� �
�� ���� �� ����
İki araç A ve B noktalarından aynı anda ve birbirlerine
doğru hareket ediyorlar. Araçların hızları saatte 80 km ve
60 km dir.
Bu iki araç hareketlerinden 5 saat sonra karşılaştıkla-
rına göre, A ile B arası uzaklık kaç km dir?
A) 420 B) 560 C) 700 D) 840 E) 980
� � ��� ��
� �
Şekildeki A ve B noktaları arasındaki uzaklık 300 km
dir. A ve B noktalarındaki iki otomobil birbirine doğ-
ru hareket ederse 2 saat sonra karşılaşıyorlar. Aynı
yönde hareket ederse 10 saat sonra biri diğerine ye-
tişiyor.
Buna göre, hızı daha fazla olan otomobilin saatteki
hızı kaç km dir?
A) 60 B) 70 C) 80 D) 90 E) 100
DNA 47

Çözüm
Karşılaşma zamanı t
AB
V V V V
=
+
=
+
=
| |
1 2 1 2
300
2
2V
1
+ 2V
2
= 300
V
1
+ V
2
= 150
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 368
Problemler - Bölüm 13
Yetişme zamanı
t
AB
V V V V
=

=

=
| |
1 2 1 2
300
10
10V
1
– 10V
2
= 300
V
1
– V
2
= 30
V
1
+ V
2
= 150
V
1
– V
2
= 30 sistemini çözelim:
2V
1
= 180
V
1
= 90 km/saat
90 + V
2
= 150
V
2
= 60 km/saat
Doğru Seçenek D

� � ��� ��
� �
Şekildeki A ve B noktaları arasındaki uzaklık 450 km dir.
A ve B noktalarındaki iki otomobil birbirine doğru hareket
ederse 3 saat sonra karşılaşıyorlar. Aynı yönde hareket
ederse 9 saat sonra biri diğerine yetişiyor.
Buna göre, hızı daha az olan otomobilin saatteki hızı
kaç km dir?
A) 50 B) 60 C) 80 D) 90 E) 100
� � �


� ���� � ����
[BD] köprüsü üzerindeki C noktasında iken A nokta-
sından kendisine doğru gelen bir tren gören kişi kurtul-
mak için D ye doğru koşarsa D noktasında, B ye doğru
koşarsa B noktasında trenle buluşmaktadır.
Kişinin saatte 8 km koşabildiği ve 5|BC| = 3|CD|
olduğu bilindiğine göre, trenin saatteki hızı kaç km
dir?
A) 28 B) 30 C) 32 D) 34 E) 36
DNA 48

Çözüm
Trenin hızı = V
|AB| = y
5|BC| = 3|CD|
|BC| = 3x
|CD| = 5x alalım.
B noktasındaki karşılaşma için;
Karşılaşma zamanı t
1
ise,
y = V ⋅ t
1
3x = 8 ⋅ t
1

Taraf tarafa bölünürse,
y
x
V x y
V 3 8
3
8
= ⇒ = ...... (1)
YGS MATEMATİK 369
Problemler - Bölüm 13 Hareket Problemleri
D noktasındaki karşılaşma için;
Yetişme zamanı t
2
ise,
y + 8x = V ⋅ t
2
5x = 8 ⋅ t
2
Taraf tarafa bölünürse,
y x
x
V x y x
V
+
= ⇒ =
+ 8
5 8
5
8
8
...... (2)
( ) ( )
/
2 1
5
8
3
8
8
2
8
8
32
− ⇒ − =
+

⇒ =
⇒ =
x x y x
V
y
V
x V
V
V km saat
bulunur.
Yol = Hız x Zaman ⇒ Zaman =
Yol
Hız
D noktası için:
5
8
8 x y x
V
=
+
B noktası için:
3
8
x y
V
= sisteminden
2
8
8
32
x x
V
ve V km saat = = /
bulunur.
Doğru Seçenek C

� � �
�� ����

� �
[BD] köprüsü üzerindeki C noktasında iken A noktasından
kendisine doğru gelen bir tren gören kişi kurtulmak için
D ye doğru koşarsa D noktasında, B ye doğru koşarsa
B noktasında trenle buluşmaktadır.
Trenin hızının saatte 45 km ve 2|BC| = |CD| olduğu
bilindiğine göre, köprü üzerindeki kişi saatte kaç km
hızla koşabilmektedir?
A) 8 B) 10 C) 12 D) 14 E) 15

� �����
�� �����



��� �
Hızları dakikada 10 metre ve 8 metre olan iki
hareketli, çevresi 360 metre olan çembersel pistin
A noktasından aynı anda ters yönde hareket ettik-
ten kaç dakika sonra karşılaşırlar?
A) 10 B) 12 C) 15 D) 18 E) 20
DNA 49

Çözüm
Karşılaşma zamanı: t
|ACB| = 8t, |ADB| = 10t
|ACB| + |ADB| = Çevre
8t + 10t = 360 ⇒ 18t = 360 ⇒ t = 20 dakika
Doğru Seçenek E
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 370
Problemler - Bölüm 13

Hızları dakikada 8 metre ve 12 metre olan iki hareket-
li, çevresi 120 metre olan çember üzerindeki A nok-
tasından aynı anda, ters yönde hareket ettikten kaç
dakika sonra karşılaşırlar?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 8 E) 10
Çevresi 200 metre olan çembersel pistin A noktasın-
dan aynı anda , aynı yöne doğru harekete başlayan iki
hareketlinin hızları dakikada 18 metre ve 23 metredir.
Bu iki hareketli, harekete başladıktan kaç dakika
sonra ilk kez yan yana gelirler?
A) 24 B) 32 C) 40 D) 45 E) 50
DNA 50

Çözüm
t dakika sonra yan yana gelsinler.
Hızlı gidenin aldığı yol = 23 ⋅ t
Yavaş gidenin aldığı yol = 18 ⋅ t
Aldıkları yolların farkı = Pistin çevresi
(tur bindirme)
23t – 18t = 5t = 200
t = 40 dakika
Doğru Seçenek C

Çevresi 120 metre olan çembersel pistin A noktasından
aynı anda , aynı yöne doğru harekete başlayan iki hare-
ketlinin hızları dakikada 16 metre ve 21 metredir.
Bu iki hareketli, harekete başladıktan kaç dakika son-
ra ilk kez yan yana gelirler?
A) 24 B) 32 C) 40 D) 45 E) 50
Saatteki hızı 72 km olan 120 metre uzunluğundaki
bir tren, 900 metre uzunluğundaki tünele girdiği
andan kaç saniye sonra tünelden tamamen çıkar?
A) 50 B) 51 C) 52 D) 53 E) 54
DNA 51

Çözüm
��� � ��� �
��� �
���� �
�� ����
Trenin tünelden tamamen çıkması için alması gereken
yol, tünelin uzunluğu ve kendi boyunun toplamıdır.
Yol = Hız x Zaman
Problemde kullanılan hız, yol ve zaman birimleri aynı cins-
ten olmalıdır.
72 km = 72 ⋅ 1000 = 72000 metre
1 saat = 60 ⋅ 60 = 3600 saniye
72
72000
36000
20 km saat
metre
saniye
metre saniye / / = =
1020 = 20 ⋅ t ⇒ t = 51 saniye
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 371
Problemler - Bölüm 13 Hareket Problemleri

Saatteki hızı 120 km olan bir tren, 300 metrelik bir tünele
girdiği andan tamamen çıkıncaya kadar 15 saniye geç-
miştir.
Bu trenin boyu kaç metredir?
A) 130 B) 150 C) 175 D) 180 E) 200
Durgun suda bir saatte 4 km yüzebilen sporcu, akıntı
hızı saatte 2 km olan bir nehirde yüzecektir.
A noktasından kıyıya paralel olarak yüzüp tekrar
A noktasına yüzerek dönmesi gereken sporcu
suda 4 saat kalabileceğine göre, A noktasından en
çok kaç km açılabilir?
A) 4 B) 4,5 C) 5 D) 5,5 E) 6
DNA 52

Çözüm

� ����

� ����
� ��
� ���� � ����
Akıntı yönündeki hızı = 4 + 2 = 6 km/saat
Akıntıya karşı hızı = 4 – 2 = 2 km/saat
Zaman =
Yol
Hız
x x
6 2
4 + =
denklemi, gidiş ve dönüş zamanları toplamını verir.
Denklemin çözümünden, x = 6 km bulunur.
Doğru Seçenek E

Durgun suda saatte 9 km gidebilen bir motor, akıntı hızı-
nın saatte 1 km olduğu nehirde 20 km gidip tekrar aynı
noktaya dönecektir.
Yolculuk toplam kaç saat sürer?
A) 4 B) 4,5 C) 5 D) 5,5 E) 6
Saatteki hızı 55 km olan 20 m uzunluğundaki tır,
aynı yönde giden ve saatteki hızı 46 km olan treni
30 sn de geçiyor.
Trenin boyu kaç metredir?
A) 50 B) 55 C) 60 D) 65 E) 70
DNA 53

Çözüm
�� ����

�� ����

� �
Tırın treni geçmesi için:
30 sn de kendi aldığı yolla, trenin aldığı yol farkının, kendi
boyu ile trenin boyu toplamına eşit olması gerekir.
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 372
Problemler - Bölüm 13
x – y = 20 + b
x = 55000
1
120

y = 46000
1
120

55000
1
120
46000
1
120
20 ⋅ ⋅ − = + b
75 = 20 + b ⇒ b = 55
metre bulunur.
Doğru Seçenek B

Saatteki hızı 72 km olan 45 metre uzunluğundaki
bir tren, aynı yönde giden saatteki hızı 36 km olan
75 metre uzunluğundaki bir başka treni kaç saniyede
geçer?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 13 E) 14
125 basamaklı bir yürüyen merdiven yukarıya doğru
sabit bir hızla ilerlerken, Ali merdivenden yürüyerek
yukarıya çıkıyor.
İlk seferde merdivenin tepesine varana kadar 45
basamak, ikinci seferde ise 55 basamak çıkıyorsa,
Ali’nin ilk seferki hızının ikinci seferki hızına oranı
kaçtır?
A)
9
11
B)
9
25
C)
11
25
D)
63
88
E)
65
88
DNA 54

Çözüm
İlk seferde:
Ali, 45 basamak,
Merdiven, 125 – 45 = 80 basamak,
İkinci seferde:
Ali, 55 basamak,
Merdiven, 125 – 55 = 70 basamak hareket ediyor.
t t t
t
ve
1 2 1
2
80 70
8
7
= ⇒ =
V
1
⋅ t
1
= 45 ve V
2
⋅ t
2
= 55 olduğundan
V
V
1
2
63
88
=
bulu-
nur.
Doğru Seçenek D

120 basamaklı bir yürüyen merdiven yukarıya doğru sabit
bir hızla ilerlerken, Can merdivenden yürüyerek yukarıya
çıkıyor.
İlk seferde merdivenin tepesine varana kadar 50 basa-
mak, ikinci seferde ise 70 basamak çıkıyorsa, Ali’nin
ilk seferki hızının ikinci seferki hızına oranı kaçtır?
A)
5
7
B)
10
13
C)
25
49
D)
10
21
E)
15
14
YGS MATEMATİK 373
Problemler - Bölüm 13 Hareket Problemleri
TEST - 4
1. 1800 metrelik bir dairesel pistte; ters yönde git-
tiklerinde 30 saniyede bir karşılaşan iki kişinin
hızları toplamı kaç metre/saniyedir?
A) 50 B) 55 C) 60 D) 65 E) 70
2. Bir motor nehirde akıntı yönünde 60 km lik yolu
2 saatte, aynı yolu akıntıya karşı 3 saatte almakta-
dır.
Nehirdeki akıntının saatteki hızı kaç km dir?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
3. Saatteki hızı 5 km olan Ali’den yarım saat sonra aynı
noktadan koşmaya başlayan Bora’nın saatteki hızı
8 km dir.
Bora, Ali’ye koşmaya başladıktan kaç dakika
sonra yetişir?
A) 45 B) 50 C) 55 D) 60 E) 65
4. Aralarında 2 km uzaklık bulunan iki tren saatte
30 km hızla birbirine doğru hareket etmektedir. Saat-
teki hızı 60 km olan bir kuş trenler arasında durma-
dan gidip gelmektedir.
Trenler karşılaşıncaya kadar kuşun aldığı toplam
yol kaç metredir?
A) 1200 B) 1250 C) 1500
D) 1600 E) 2000
5. Bir araç 720 km lik yolun dörtte birini 3V km/saat,
kalan kısmını V km/saat hızla 20 saatte gitmektedir.
Buna göre, V kaçtır?
A) 20 B) 24 C) 25 D) 26 E) 30
6. A ve B noktaları arasındaki uzaklık 350 km dir.
A dan B ye doğru yola çıkan araç dönüşte hızını sa-
atte 20 km artırırsa dönüş süresi 2 saat azalmakta-
dır.
Bu aracın A dan B ye gidiş süresi kaç saattir?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
7. Bir araç A kentinden B kentine giderken normal hızı-
nı saatte 6 km artırırsa 4 saat önce, 6 km azaltırsa 6
saat geç ulaşmaktadır.
Buna göre |AB| yolu kaç km dir?
A) 360 B) 480 C) 600 D) 660 E) 720
8. Hızları sırasıyla V
1
, V
2
, V
1
+ V
2
olan üç araçtan
birincinin t saatte aldığı yol x, ikincinin 2t saatte
aldığı yol y olduğuna göre, üçüncünün t saatte
aldığı yol nedir?
A) x
y
+
2
B) x + 2y C) 2x + y
D)
x
y
2
+

E) 2xy
Hareket Problemleri
YGS MATEMATİK 374
Problemler - Bölüm 13
1.C 2.B 3.B 4.E 5.E 6.C 7.E 8.A 9.E 10.C 11.C 12.B 13.B 14.D
9. Saatteki hızları 2V ve 3V olan iki araç A kentinden B
kentine aynı anda yola çıkmışlardır.
Hızı fazla olan araç diğerinden 4 saat önce B nok-
tasına vardığına göre, hızı az olan araç B noktası-
na kaç saatte gitmiştir?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11 E) 12
10.
� � �
�� �������
�� �������
Hızları saatte 60 km ve 90 km olan iki araç A ken-
tinden B kentine doğru aynı anda hareket ediyorlar.
Hızlı olan araç B ye varıp hiç durmadan geri dönüyor
ve C noktasında diğer araçla karşılaşıyor.
Buna göre, |AC| uzunluğu , |BC| uzunluğunun
kaç katıdır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 8
11. 900 km lik yolun bir kısmı normal yol, bir kısmı oto-
bandır. Bu yolu gidecek aracın normal yoldaki ortala-
ma hızı 75 km/saat, otobandaki hızı 120 km/saattir.
Araç yolun tamamını 9 saatte aldığına göre, oto-
banda kaç saat gitmiştir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 7 E) 8
12. Bir araç A kentinden B kentine saatte 80 km hızla
gitmiş ve 120 km hızla dönmüştür.
Tüm yolculuk boyunca aracın ortalama hızı saat-
te kaç km dir?
A) 90 B) 96 C) 100 D) 102 E) 108
13. Aynı noktadan, aynı anda, zıt yönde hareket eden
iki aracın hareketlerinden bir saat sonra aralarında-
ki uzaklık 100 km olmaktadır. Aynı yönde hareket
ederlerse bir saat sonra aralarındaki uzaklık 20 km
olacaktı.
Buna göre daha yavaş giden aracın hızı kaç
km/saattir?
A) 36 B) 40 C) 45 D) 46 E) 48
14. Saatteki hızı 9 km olan bir aracın 18 dakikada al-
dığı yol kaç metredir?
A) 1800 B) 2000 C) 2400
D) 2700 E) 3000
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 YÜZDE - KÂR - ZARAR PROBLEMLERİ
375

GİRİŞ
Nasıl ki;
A sayısının
a
b
si: A
a
b
B ⋅ = ,
a
b
si K olan sayı: P
a
b
K ⋅ =
eşitliklerinden bulunuyorsa;
A sayısının % t si: A
t
B ⋅
100
=
% t si K olan sayı: P
t
K ⋅
100
=
eşitliklerinden bulunur.
250 sayısının % 30 u,
250
30
100
75 ⋅ =
tir.
% 30 u 60 olan M sayısı;
M M ⋅ ⋅
30
100
60 60
100
30
200 = ⇒ = =
dür.
A sayısının % t si B ise;
A
t
B ⋅
100
=
dir.
A liraya alınan mal % t kârla (zamla) B liraya satılıyorsa;
A A
t
A
t
B + =
+
= ⋅ ⋅
100
100
100
dir.
A liraya alınan mal % t zararla (indirimle) B liraya satılı-
yorsa;
A A
t
A
t
B − =

= ⋅ ⋅
100
100
100
dir.
A liraya satılmakta olan bir mala %10 zam yapan,
sonra da yeni fyatı üzerinden %10 indirim yapan
satıcının bu satıştaki kâr - zarar durumu nedir?
A) Ne kâr, ne zarar eder.
B) % 1 kâr eder.
C) % 1 zarar eder.
D) % 2 kâr eder.
E) % 2 zarar eder.
DNA 55

Çözüm
A liralık malın % 10 zamlı fyatı:
A A A A + =
+
= ⋅ ⋅ ⋅
10
100
100 10
100
110
100
A⋅
110
100
liralık yeni fyatın % 10 indirimli durumu;
A A A
A
⋅ ⋅ ⋅ ⋅

110
100
110
100
10
100
110
100
1
10
100
110
100
90
10
− = −






=
00
99
100
= A ⋅
A ⋅
99
100
, A nın % 1 zararına satış fyatıdır.
% 10 zamlı fyatı için;
110
100
ile,
% 10 indirimli fyat iin;
90
100
ile çarpılır.
A A ⋅ ⋅ ⋅
110
100
90
100
99
100






=
100 – 99 = 1 ve % 1 zarar.
Doğru Seçenek C
Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
YGS MATEMATİK 376
Problemler - Bölüm 13

Yanlışlıkla %25 indirim yaptıktan sonra hatasını dü-
zeltmek için yeni fyata %40 zam yapan tezgahtarın
kâr - zarar durumu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ne kâr, ne zarar eder.
B) % 15 kâr eder.
C) %15 zarar eder.
D) % 5 kâr eder.
E) % 5 zarar eder.
İndirim döneminde önce %30 luk, sonra yeni fyat
üzerinden %25 lik indirim yapan mağazanın yaptı-
ğı toplam indirim % kaçtır?
A) 55 B) 52,5 C) 50 D) 47,5 E) 45
DNA 56

Çözüm
Etiket fyatı A iken,
İlk indirimde: A⋅
70
100
İkinci indirimde: A⋅ ⋅
70
100
75
100






Son fyatı : A⋅
52 5
100
,
100 – 52,5 = 47,5
Toplam indirim: % 47,5
Doğru Seçenek D

Elektriğe iki ay art arda gelen %10 luk zamlar sonunda
toplam zam oranı % kaç olmuştur?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 21 E) 30
Alış fyatı x lira olan bir mal %20 kârla; y lira olan baş-
ka bir mal da %20 zararla aynı fyata satılıyor.
x ile y arasındaki bağıntı aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A) x = y B) 3x = 2y C) 2x = 3y
D) x = 2y E) y = 2x
DNA 57

Çözüm
x in % 20 kârlı satış fyatı: x ⋅
120
100
y nin % 20 zararla satış fyatı: y ⋅
80
100
x y
x y
⋅ ⋅
120
100
80
100
3 2
=
=
Doğru Seçenek B

A liraya alınan bir mal %25 karla, B liraya alınan bir başka
mal da %25 zararla aynı fyata satılmaktadır.
Buna göre,
A
B
oranı kaçtır?
A)
3
5
B)
3
4
C) 1 D)
4
3
E)
5
3
YGS MATEMATİK 377
Problemler - Bölüm 13 Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
Bir mağazadaki malların etiket fyatlarına % 40 indirim
yapıldığında, satışlarda % 50 artış olmaktadır.
Kasaya giren para miktarındaki değişim için aşağı-
dakilerden hangisi doğrudur?
A) Değişim olmaz. B) % 10 artar.
C) % 10 azalır. D) % 15 artar.
E) % 15 azalır.
DNA 58

Çözüm
İndirimden önce;
Tanesi A liraya, T tane satarken,
Kasaya giren para miktarı: A ⋅ T
İndirimden sonra;
A⋅
60
100
liraya, T⋅
150
100
tane satılmış.
Kasaya giren para miktarı:
A T ⋅ ⋅ ⋅
60
100
150
100
Yeni durum
Eski durum
Değişim oranı =
Değişim oranı:
60
100
150
100
9
10
90
100
A T
A T


= =
100 – 90 = 10
Kasaya giren para miktarı % 10 azalmıştır.
Doğru Seçenek C

Sattığı ürüne %20 zam yapan üretici, satış miktarında
%30 azalma görmüştür.
Kasaya giren para miktarındaki değişim için aşağıda-
kilerden hangisi doğrudur?
A) Değişim olmaz. B) % 10 artar.
C) % 10 azalır. D) % 16 artar.
E) % 16 azalır.
Yaz mevsiminde 100 km de 8 lt, kış mevsiminde
100 km de 9,2 lt benzin tüketen bir otomobil, kış
mevsiminde % kaç fazla benzin tüketir?
A) 5 B) 8 C) 10 D) 12 E) 15
DNA 59

Çözüm
Kış tüketimi
Yaz tüketimi
Değişim oranı =
Değişim oranı =
9 2
8
115
100
,
=
115 – 100 = 15
Kış mevsiminde % 15 daha fazla benzin tüketir.
Doğru Seçenek E
Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
YGS MATEMATİK 378
Problemler - Bölüm 13

Yaz mevsiminde 100 km de 8 lt, kış mevsiminde
100 km de 9,2 lt benzin tüketen bir otomobil, yaz mev-
siminde % kaç az benzin tüketir?
A) 13 B)
300
23
C) 14 D)
330
23
E) 15
203 sayısı, biri diğerinin % 45 i olan iki kısma ayrıl-
dığında sayılar arasındaki fark kaç olur?
A) 63 B) 77 C) 90 D) 105 E) 140
DNA 60

Çözüm
203 sayısının bir parçasına x dersek, diğer parçası
203 – x olur.
203
45
100
− = x x ⋅

x
x
+ =
9
20
203
29x = 4060
x = 140
203 – x = 203 – 140 = 63
Sayılar 140 ve 63 tür.
Aralarındaki fark: 140 – 63 = 77 olur.
Doğru Seçenek B

240 TL iki kardeş arasında, birinin aldığı para diğerinin
aldığı paranın % 60 ı olacak şekilde paylaştırılıyor.
Kardeşlerin aldıkları paraların farkı kaç TL dir?
A) 60 B) 90 C) 100 D) 120 E) 150
Bir A sayısı, B sayısının % 20 si olduğuna göre,
B sayısı A sayısının % kaçıdır?
A) 80 B) 120 C) 200
D) 250 E) 500
DNA 61

Çözüm
A B ve
B
A
= = = ⋅
20
100
100
20
500
100
B A = ⋅
500
100
bulunur ki, B sayısı A nın % 500 üdür.
Doğru Seçenek E

Bir X sayısı, Y sayısının % 50 si olduğuna göre, Y
sayısı, X in % kaçıdır?
A) 50 B) 100 C) 150 D) 200 E) 250
YGS MATEMATİK 379
Problemler - Bölüm 13 Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
40 oyuncak bir grup çocuğa eşit olarak dağıtılıyor. İki
çocuk daha olsaydı kişi başına % 20 daha az oyuncak
düşecekti.
Buna göre, başlangıçta her çocuk kaç oyuncak
almıştır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 8 E) 10
DNA 62

Çözüm
Başlangıçtaki çocuk sayısı: x olsun.
Her çocuğa düşen oyuncak sayısı:
40
x
İki çocuk katıldığında çocuk sayısı: x + 2
Her çocuğa düşecek oyuncak sayısı:
40
2 x +
% 20 az olması; % 80 ini alması demektir.
40 80
100
40
2 x x
⋅ =
+
denkleminden,
4
5
1
2
5 4 8
8
x x
x x
x
=
+
= +
=
çocuk var.
40 40
8
5
x
= =
Başlangıçta her çocuğa düşen oyuncak sayısı 5 tir.
Doğru Seçenek B

Aynı evi paylaşan bir grup öğrenci 1000 TL kira giderini
eşit olarak bölüşüyorlar. Evden bir arkadaşları ayrıldığın-
da kişi başına kira gideri % 25 artıyor.
Buna göre, ilk durumda kişi başına düşün ev kirası
kaç liradır?
A) 100 B) 125 C) 150 D) 200 E) 250
Benzinin litresi x TL dir.
Benzine % 5 zam yapıldığında x TL ye kaç litre
benzin alınabilir?
A) 1 B)
5
6
C)
10
11
D)
20
21
E)
25
36
DNA 63

Çözüm
x
x
TL ⋅
105
100
21
20
= zamlı fyat
Eski fyat
Zamlı fyat
Alınacak benzin miktarı =
x
x 21
20
20
21
= litre benzin alınır.
Doğru Seçenek D

1 kg pirinç A liradır.
Pirince % 10 zam geldiğinde, A liraya kaç kg pirinç
alınabilir?
A) 1 B)
9
10
C)
10
11
D)
5
6
E)
11
12
Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
YGS MATEMATİK 380
Problemler - Bölüm 13
a sayısı c den % 50 fazla, b sayısı da c den % 25
fazladır.
Buna göre, a sayısı b den % kaç fazladır?
A) 15 B) 20 C) 25 D) 30 E) 35
DNA 64

Çözüm
a c
b c
=
=


150
100
125
100

a
b
= =
150
125
120
100
120 – 100 = 20
a sayısı, b den % 20 fazladır.
Doğru Seçenek B

A sayısı C nin % 40 ı, C sayısı da B nin % 25 idir.
Buna göre, A sayısı B nin % kaçıdır?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 25 E) 30
Bir malın etiket fyatı üzerinden % 25 indirim yapıldı-
ğında, satıcının kârı % 20 oluyor.
Bu satıcı, etiket fyatını % kaç kârla hesaplamış-
tır?
A) 45 B) 50 C) 60 D) 75 E) 90
DNA 65

Çözüm
Alış fyatı: A ise;
% x kârla hesaplanan etiket fyatı =
A
x

100
100
+
% 25 indirimli fyatı =
A
x
⋅ ⋅
100
100
75
100
+ 





% 20 kârlı satış fyatı =
A⋅
120
100
A
x
A
x
x
⋅ ⋅ ⋅
100
100
75
100
120
100
100 160
60
+ 





=
+ =
=
% 60 kârla hesaplanmıştır.
Doğru Seçenek C

Bir malın etiket fyatı üzerinden % 30 indirim yapıldığında,
satıcının kârı % 40 oluyor.
Bu satıcı, etiket fyatını % kaç kârla hesaplamıştır?
A) 45 B) 55 C) 60 D) 70 E) 100
YGS MATEMATİK 381
Problemler - Bölüm 13 Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
Bir işyeri % 60 kapasiteyle ve günde 15 saat çalış-
tırıldığında 12 günde ürettiği ürünü, % 75 kapasi-
teyle ve günde 6 saat çalıştırıldığında kaç günde
üretir?
A) 12 B) 16 C) 20 D) 24 E) 25
DNA 66

Çözüm
İşletmenin % 100 kapasiteyle 1 saattlik üretimi Ü ise;
% 60 kapasiteyle ve günde 15 saat çalıştırıldığında 12
günde ürettiği ürün:
Ü ⋅
60
100
⋅ 15 ⋅ 12
% 75 kapasiteyle ve günde 6 saat çalıştırıldığında x gün-
de ürettiği ürün:
Ü ⋅
75
100
⋅ 6 ⋅ x
olur.
Ü ⋅
60
100
⋅ 15 ⋅ 12 = Ü ⋅
75
100
⋅ 6 ⋅ x
⇒ x = 24 gün
bulunur.
Doğru Seçenek D

Bir işyeri % 84 kapasiteyle ve günde 12 saat çalıştırıl-
dığında 10 günde ürettiği ürünü, % 70 kapasiteyle ve
günde 18 saat çalıştırıldığında kaç günde üretir?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
Can, kalemin satış fyatından % 20 indirim yapıldığın-
da, elindeki parayla indirimsiz fyattan alabileceği ka-
lemden 2 tane daha fazla kalem alabilmektedir.
Can, elindeki parayla indirimli fyattan kaç tane ka-
lem alabilir?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
DNA 67

Çözüm
Can, normal fyatı x lira olan kalemlerden y tane alabili-
yorsa;
% 20 indirimli fyatı x ⋅
80
100
olan kalemlerden y + 2 tane
alabilir.
x y x y
y y
y
⋅ ⋅ = +
= +
=
80
100
2
5 4 2
8
( )
( )
Can’ın alabileceği kalem sayısı;
y + 2 = 8 + 2 = 10
dur.
Doğru Seçenek C

Mert, silginin satış fyatına % 20 zam yapıldığında, elinde-
ki parayla zamsız fyattan alabileceği silgiden 2 tane daha
az silgi alabilmektedir.
Mert, elindeki parayla zamlı fyattan kaç tane silgi ala-
bilir?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 14
Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
YGS MATEMATİK 382
Problemler - Bölüm 13
Bir satıcı 6 tanesini 5x liraya aldığı limonların, 2 tane-
sini 3x liradan satıyor.
Bu satıcı, bu satıştan % kaç kâr etmektedir?
A) 50 B) 60 C) 70 D) 80 E) 90
DNA 68

Çözüm
Bir limonun alış fyatı =
5
6
x
Bir limonun satış fyatı =
3
2
x
Satış fyatı
Alış fyatı
Kâr oranı = = = =
3
2
5
6
18
10
180
100
x
x
180 – 100 = 80
% 80 kâr eder.
Doğru Seçenek D

Bir satıcı 3 tanesini 4x liraya aldığı limonların, 5 tanesini
6x liradan satıyor.
Bu satıcı, bu satıştan % kaç zarar etmektedir?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 25 E) 30
Bir sınıftaki öğrencilerin % 93 ünden fazlası kızdır.
Bu sınıfta en az bir erkek öğrencinin bulunduğu
bilindiğine göre, sınıfta en az kaç öğrenci vardır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
DNA 69

Çözüm
% 93 ünden fazlası kız ise erkek öğrenci sayısı % 7 den
azdır.
Sınıftaki öğrenci sayısına x dersek ;
x ⋅
7
100
1 ≥
olmalıdır.
7 100
100
7
14 28
x
x
x


≥ , ...
x in alabileceği en küçük pozitif tamsayı değeri 15 tir.
Doğru Seçenek B

Bir sınıftaki öğrencilerin % 84 ünden fazlası kızdır.
Bu sınıfta en az üç erkek öğrencinin bulunduğu bilin-
diğine göre, sınıfta en az kaç kız öğrenci vardır?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
YGS MATEMATİK 383
Problemler - Bölüm 13 Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
TEST - 5
1. Bir A sayısı B nin % 25 i olduğuna göre, B sayısı
A nın yüzde kaçıdır?
A) 50 B) 75 C) 125 D) 200 E) 400
2. % 12 kârla satılmakta olan bir malın satış fyatında
168 TL indirim yapıldığında %12 zarar edilmektedir.
Bu malın alış fyatı kaç TL dir?
A) 500 B) 600 C) 700 D) 800 E) 900
3. Bir grup çocuğa bir miktar kalem eşit olarak paylaş-
tırılıyor. Gruba iki çocuk katılırsa her birinin payının
% 20 azalacağı hesaplanıyor.
Buna göre, başlangıçta bu grupta kaç çocuk var-
dır?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
4. Bir musluk, boş bir havuzu 12 saatte doldurmakta-
dır.
Musluktan birim zamanda akan su miktarı % 20
artırılırsa, boş havuz kaç saatte dolar?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
5. A Dershanesi kurs ücretlerini her yıl % 20 artırmak-
tadır.
Bu yıl kurs ücreti 2 160 TL olduğuna göre, iki yıl
önceki ücret kaç TL dir?
A) 1250 B) 1400 C) 1500
D) 1600 E) 1750
6. Bir işyerinde çalışanların % 99 u beyaz gömlek giy-
mektedir. Beyaz gömlek giyenlerin bir kısmı ayrıldı-
ğında kalan kişilerin % 96 sının beyaz gömlek giydiği
gözleniyor.
İşyerinde çalışanların yüzde kaçı ayrılmıştır?
A) 60 B) 65 C) 70 D) 75 E) 80
7. 19 sayısının % 99 u ile, 99 sayısının % 19 u arasın-
daki fark d dir.
d için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) d < –1 B) d = –1 C) –1 < d < 1
D) d = 1 E) d > 1
8. Kilogramı 70 kuruşa alınan yaş incir kuruyunca % 30
fre vermiştir.
Kuru incirin kilogramı kaç TL den satılırsa % 25
kâr elde edilir?
A) 1 B) 1,2 C) 1,25 D) 1,3 E) 1,5
Yüzde - Kâr - Zarar Problemleri
YGS MATEMATİK 384
Problemler - Bölüm 13
9. Bir Afrika köyünde 800 kadın yaşamaktadır. Bun-
ların % 3 ü bir tek küpe takmaktadır. Geriye kalan
% 97 den yarısının bir çift küpesi vardır, diğer yarısı-
nın ise hiç küpesi yoktur.
Bu köyde kadınların taktıkları küpelerin toplamı
kaçtır?
A) 400 B) 600 C) 800
D) 1000 E) 1200
10. Bir malın mal oluş fyatı x lira, satış fyatı y liradır.
y = 5x – 720
bağıntısının varlığı bilindiğine göre, % 40 kâr ile
satılan bu malın satış fyatı kaç liradır?
A) 200 B) 260 C) 280 D) 320 E) 380
11. 150 TL ye alınan bir mal, %20 kar konularak etiket-
lendiriliyor.
Bu mal satış sırasında etiket fyatı üzerinden
% 10 indirim yapılarak kaç TL ye satılır?
A) 160 B) 162 C) 164 D) 165 E) 166
12. Bir satıcı elindeki malın % 25 ini arızalı olduğu için
% 40 zararla, kalan kısmını % 60 kârla satmıştır.
Satıcının toplam satıştaki kârı yüzde kaçtır?
A) 20 B) 25 C) 35 D) 40 E) 42
13. Bir sınıftaki kızların sayısı, erkeklerin sayısının % 20
sidir. Sınıfa 4 kız öğrenci daha geldiğinde kızların
sayısı erkeklerin sayısının % 40 ı olmaktadır.
Bu sınıfta başlangıçta kaç erkek öğrenci vardır?
A) 4 B) 8 C) 12 D) 16 E) 20
14. Bir mağazada x ve y liraya satılmakta olan ürünler
için iki seçenek vardır. Birincisi 90 liralık, ikincisi
% 15 lik indirimdir.
Müşteriler x lirada % 15 indirim, y lirada da 90 lira
indirim tercih ettiklerine göre, aşağıdakilerden
hangisi doğrudur?
A) x < 600 < y B) x < 900 < y
C) y < 600 < x D) x < y < 900
E) 900 < x < y
15. Binde 8 i 5 olan sayı kaçtır?
A) 600 B) 625 C) 650 D) 675 E) 700
16. Bir mal x liradan satılırsa % 25 kâr, y liradan satılırsa
% 25 zarar edilmektedir.
Buna göre,
x
y
oranı kaçtır?
A)
3
4
B)
3
5
C)
4
3
D)
5
3
E) 2
1.E 2.C 3.B 4.E 5.C 6.D 7.C 8.C 9.C 10.C 11.B 12.C 13.E 14.C 15.B 16.D
YGS MATEMATİK
PROBLEMLER - BÖLÜM 13 KARIŞIM - FAİZ PROBLEMLERİ
385
KARIŞIM PROBLEMLERİ

GİRİŞ
Karışım oranı =
Saf madde miktarı
Karışımın tümü
% 25 lik şekerli suda;
x gr karışımda, x ⋅
25
100
şeker, x ⋅
75
100
gr su vardır.
Bir başka deyimle;
% 25 lik şekerli suda: 1 ölçü şeker, 3 ölçü su vardır.
Karışım problemlerinde, karışımlar içinde bulunan saf
madde miktarları üzerinden işlem yapılır.
Karışım oranı % a olan A litre karışımla,
karışım oranı % b olan B litre karışım karıştırıldığında,
karışım oranı % x olan yeni bir karışım oluşuyorsa:
A
a
B
b
A B
x
⋅ ⋅ ⋅
100 100 100
+ = + ( )
olur.
Eşitlikte paydalar kısaltıldığında;
A ⋅ a + B ⋅ b = (A + B) ⋅ x
olur.
1 kg tuz, 3 kg suya karıştırıldığında oluşan karışı-
mın tuz oranı yüzde kaçtır?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 25 E) 30
DNA 70

Çözüm
Karışım oranı =
Saf madde miktarı
Karışımın tümü
=
+
= =
1
1 3
1
4
25
100
Karışımdaki tuz oranı % 25 tir.
Doğru Seçenek D

3 kg suya, 2 kg şeker katılarak oluşan karışımdaki
şeker oranı % kaçtır?
A) 20 B) 25 C) 30 D) 35 E) 40
Şeker oranı % 30 olan 300 gr şekerli suda kaç gr
şeker vardır?
A) 50 B) 60 C) 70 D) 80 E) 90
DNA 71

Çözüm
Karışım oranı =
Saf madde miktarı
Karışımın tümü
⇒ Saf madde miktarı = (Karışımın tümü) ⋅ (Karışım oranı)
300
30
100
90 ⋅ = gr
şeker vardır.
Doğru Seçenek E

Asit oranı % 5 olan asit - su karışımı 500 gr dır.
Bu karışımda kaç gr saf asit bulunur?
A) 10 B) 15 C) 20 D) 25 E) 30
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 386
Problemler - Bölüm 13
% 30 u şeker olan 50 gr lık bir karışıma 20 gr daha
şeker ilave ediliyor.
Elde edilen yeni karışımın şeker oranı yüzde kaç
olur?
A) 35 B) 40 C) 45 D) 50 E) 60
DNA 72

Çözüm
Verilen karışımdaki şeker miktarı: 50
30
100
⋅ gr
Eklenen şeker miktarı: 20 gr
Yeni karışımın miktarı: 50 + 20 = 70
Yeni karışımın şeker oranı: % x
Verilerle denklemi kurduğumuzda;
50
30
100
20 50 20
100
50 30 20 100 70
70 3500
50
⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
+ = +
+ =
=
=
( )
x
x
x
x
buluruz.
Doğru Seçenek D

% 20 si tuz olan 150 gr lık bir karışıma 10 gr daha tuz
ilave ediliyor.
Elde edilen yeni karışımın tuz oranı yüzde kaç olur?
A) 20 B) 24 C) 25 D) 26 E) 30
% 30 u kakao olan 50 gr kakao-süt karışımına 10 gr
daha süt ilave ediliyor.
Elde edilen yeni karışımın kakao yüzdesi kaç
olur?
A) 15 B) 16 C) 18 D) 20 E) 25
DNA 73

Çözüm
Verilen karışımdaki kakao miktarı: 50
30
100
⋅ gr
Eklenen kakao miktarı: 0 gr
Yeni karışımın miktarı: 50 + 10 = 60
Yeni karışımın kakao oranı: % x
Verilerle denklemi kurduğumuzda;
50
30
100
0 50 10
100
50 30 60
25
⋅ ⋅

+ = +
=
=
( )
x
x
x
buluruz.
Doğru Seçenek E

% 20 si tuz olan 150 gr lık tuz - su karışımına 50 gr daha
su ilave ediliyor.
Elde edilen yeni karışımın tuz oranı yüzde kaç olur?
A) 10 B) 12 C) 14 D) 15 E) 16
YGS MATEMATİK 387
Problemler - Bölüm 13 Karışım - Faiz Problemleri
% 15 i tuz olan 150 gr lık tuz - su karışımı kaynatılarak
içindeki su buharlaştırılıyor.
100 gr kalan yeni karışımın tuz oranı yüzde kaç
olur?
A) 15 B) 17,5 C) 20 D) 22,5 E) 25
DNA 74

Çözüm
Verilen karışımdaki tuz miktarı: 150
15
100
⋅ gr
Eklenen tuz miktarı: 0 gr
Yeni karışımın miktarı: 100
Yeni karışımın tuz oranı: % x
Verilerle denklemi kurduğumuzda;
150
15
100
0 100
100
22 5 ⋅ ⋅ + = ⇒ =
x
x ,
buluruz.
Doğru Seçenek D

% 20 si şeker olan 400 gr lık şeker - su karışımı kaynatıla-
rak içindeki su buharlaştırılıyor.
80 gr su buharlaştırıldığında yeni karışımın şeker ora-
nı yüzde kaç olur?
A) 20 B) 25 C) 26 D) 28 E) 30
40 litre % 15 lik bir karışım ile, 60 litre % 30 luk aynı
türden başka bir karışım aynı kaba konulduğunda,
yeni oluşan karışımın yüzdesi kaç olur?
A) 20 B) 24 C) 25 D) 26 E) 28
DNA 75

Çözüm
I. karışımdaki saf madde miktarı: 40
15
100

II. karışımdaki saf madde miktarı: 60
30
100

Oluşan karışım miktarı: 40 + 60 = 100
Oluşan karışımın yüzdesi: % x
Verilerle denklemi kurduğumuzda;
40
15
100
60
30
100
40 60
100
40 15 60 30 100
100 2400
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
+ = +
+ =
=
=
( )
x
x
x
x 2 24
buluruz.
Doğru Seçenek B

72 litre % 25 lik bir karışım ile, 48 litre % 20 lik aynı tür-
den başka bir karışım aynı kaba konulduğunda, yeni
oluşan karışımın yüzdesi kaç olur?
A) 21 B) 22 C) 23 D) 24 E) 25
% 20 lik 40 litre karışıma, kaç litre % 60 lık karışım
eklenirse % 44 lük bir karışım elde edilir?
A) 40 B) 45 C) 50 D) 55 E) 60
DNA 76
YGS MATEMATİK 388
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
% 60 lık karışım miktarına x dersek,
40
20
100
60
100
40
44
100
800 60 1760 44
16 960
60
⋅ ⋅ ⋅ + = +
+ = +
=
=
x x
x x
x
x
( )
buluruz.
Doğru Seçenek E

Alkol oranı % 40 olan 30 kg karışıma, alkol oranı
% 75 olan kaç kg karışım eklenirse yeni karışımın al-
kol oranı % 60 olur?
A) 40 B) 45 C) 50 D) 54 E) 60
Alkol oranı % 5 ve % 9 olan iki karışımdan alkol oranı
% 6 olan 48 gr karışım elde edilecektir.
% 5 lik karışımdan kaç gr alınmalıdır?
A) 12 B) 16 C) 31 D) 36 E) 40
DNA 77

Çözüm
x x
x x
x
x
⋅ ⋅ ⋅
5
100
48
9
100
48
6
100
5 432 9 288
4 144
36
+ − =
+ − =
=
=
( )
Doğru Seçenek D

% 15 ve % 95 alkol içeren iki ayrı karışım kullanarak
% 45 lik 10 kg bir karışım elde ediliyor.
Bunun için % 15 lik karışımdan kaç kg kullanılmıştır?
A) 3,75 B) 4,25 C) 5,5
D) 6,25 E) 6,5
Asit oranı % 24 olan A karışımına bu karışımın
1
8
i
kadar B karışımı ekleniyor.
Elde edilen yeni karışımın asit oranı % 30 olduğu-
na göre, B karışımının asit oranı yüzde kaçtır?
A) 76 B) 77 C) 78 D) 79 E) 80
DNA 78

Çözüm
A karışımından A ölçek.
B karışımından B ölçek.
B
A
=
8
A B
x
A B
A
A x A
x
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
24
100 100
30
100
24
100 8 100
9
8
30
100
192 2
+ = +
+ =
+ =
( )
770
78 x =
Doğru Seçenek C
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 389
Problemler - Bölüm 13

Şeker oranı %10 olan şeker - un karışımının
1
3
ü alınarak
yerine aynı miktarda şeker ekleniyor.
Yeni karışımın şeker yüzdesi kaçtır?
A) 20 B) 25 C) 30 D) 35 E) 40
X kg tuz, Y kg un ile karıştırılıyor.
Bu karışımın ağırlıkça yüzde kaçı undur?
A)
100
X Y +

B)
X Y
X Y

+

C)
X Y +
100
D)
100⋅ X
X Y +
E)
100⋅ Y
X Y +
DNA 79

Çözüm
Karışım miktarı = Tuz + Un = X + Y
Un oranı =
Y
X Y +
Yüzde oranı =
M
100
dersek,
M Y
X Y
M
Y
X Y 100
100
=
+
⇒ =
+

dir.
Doğru Seçenek E

15 kg şeker ile 75 kg undan homojen bir karışım elde edi-
liyor.
Bu karışımın yüzde kaçı şekerdir?
A)
9
10
B)
10
9
C)
5
3
D)
50
3
E)
25
3
20 gr tuz ile 90 gr undan homojen bir karışım elde
ediliyor.
Bu karışımın 1 gramında kaç gr tuz bulunur?
A)
2
9
B)
2
11
C)
9
11
D)
1
5
E)
4
7
DNA 80

Çözüm
Karışım miktarı = Tuz + Un = 20 + 90 = 110 gr
Tuz oranı =
20
20 90
2
11 +
=
11 gr lık karışımın 2 gr tuz ise 1 gramında
2
11
gr tuz var-
dır.
Doğru Seçenek B

60 kg şeker ile 90 kg undan homojen bir karışım elde edi-
liyor.
Bu karışımın 10 kilogramında kaç kg şeker vardır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 390
Problemler - Bölüm 13
FAİZ PROBLEMLERİ

GİRİŞ
A: Ana para
f: Faiz
n: Zaman (yıl)
t: Yıllık faiz oranı (% t)
A liranın, yıllık %t faiz oranıyla bankaya yatırılan paranın
n yılda getirdiği “basit faiz”:
f
A n t
=
⋅ ⋅
100

liradır.
Basit faiz, yalnız anaparaya uygulanan faizdir.
(Bankaların birikime uyguladığı faiz)
n: Zaman ay olarak verilirse,
f
A n t A n t
= =
⋅ ⋅ ⋅


100 12 1200
dür.
Bileşik faiz, dönem sonunda kazanılan faizin anaparaya
eklenmesiyle oluşan toplama faiz verilmesidir.
(Bankaların kredilere uyguladığı faiz)
A f A
t
n
+ = +






1
100
Bileşik faiz.
100 TL nin % 40 tan 2 yıllık basit ve bileşik faizleri
arasındaki fark kaç TL dir?
A) 14 B) 15 C) 16 D) 17 E) 18
DNA 81

Çözüm
Basit faiz: f
A n t
=
⋅ ⋅
100
f TL = =
100 2 40
100
80
⋅ ⋅
Bileşik faiz:
100 100 1
40
100
100
49
25
196
2
+ = +






= = f ⋅ ⋅
f = 96 TL
Fark = 96 – 80 = 16 TL
Doğru Seçenek C

1000 TL nin % 15 yıllık faiz oranı ile 3 yıl sonunda ge-
tirdiği bileşik faiz, basit faizden kaç lira fazladır?
A)
8567
8

B) 1000 C)
4321
4
D) 9753 E) 8934
Yıllık %20 faiz oranı ile bankaya yatırılan bir mik-
tar para, kaç ay sonra kendisinin
1
10
u kadar faiz
getirir?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
DNA 82
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 391
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
f
A n t A n t
= =
⋅ ⋅

⋅ ⋅
100 12 1200
Aylık basit faiz
f
A n A
ve n ay = = =
⋅ ⋅ 20
1200 10
6
Doğru Seçenek B

Yıllık % 18 faiz oranı ile bankaya yatırılan bir miktar
para, kaç ay sonra kendisinin
3
10
u kadar faiz getirir?
A) 20 B) 24 C) 26 D) 28 E) 29
Recep parasının
1
3
ünü yıllık % 20 den A bankasına,
geri kalanını ise yıllık % 24 ten B bankasına 6 aylığına
faize veriyor.
Bankalardan aldığı faizlerin farkı 140 TL olduğuna
göre, Recep’in A bankasına yatırdığı para kaç TL
dir?
A) 1000 B) 1500 C) 2000
D) 2500 E) 3000
DNA 83

Çözüm

2
3
6 24
1200
3
6 20
1200
140
A A
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
− =
7
150
140 3000
A
ve A TL = =
Doğru Seçenek E

Kaya parasının yarısını A bankasına yıllık % 20 den, di-
ğer yarısını B bankasına yıllık % 18 den 1 yıllığına faize
yatırıyor.
Bankalardan aldığı faizlerin farkı 200 TL olduğuna
göre, Kaya’nın bankalara yatırdığı toplam para kaç TL
dir?
A) 10000 B) 15000 C) 20000
D) 25000 E) 30000
Bir banka, Dolar olarak yatırılan paraya yıllık % 5,
TL olarak yatırılan paraya yıllık % 20 faiz vermektedir.
Doların 1,2 TL olduğu dönemde 2000 Doları olan kişi
parasını Dolar olarak bir yıllığına bankaya yatırıyor.
Bu kişi bir yıl sonunda parasını faizi ile birlikte çek-
tiğinde zararlı çıkmaması için Doların yıl sonunda
değeri en az kaç TL olmalıdır?
A) 1,3 B) 1,37 C) 1,371
D) 1,3714 E) 1,4
DNA 84
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 392
Problemler - Bölüm 13

Çözüm
2000 Dolar, % 5 ten 1 yılda;
f Dolar =
⋅ ⋅
=
2000 1 5
100
100
faiz getirir.
Yıl sonunda faizi ile birlikte,
2000 + 100 = 2100 Dolar
olacaktır.
Elindeki Doları, TL ye çevirip bankaya yatırsaydı;
2000 ⋅ 1,2 = 2400 TL
f TL =

=
⋅ 2400 1
100
480
20
faiz getirirdi.
Yıl sonunda faizi ile birlikte;
2400 + 480 = 2880 TL
olacaktı.
2800
2100
13714
TL
DOLAR
≅ ,
Doğru Seçenek E

Bir banka, EURO olarak yatırılan paraya yıllık % 4,
TL olarak yatırılan paraya yıllık % 20 faiz vermektedir.
EURO nun 1,92 TL olduğu dönemde 2000 EURO su olan
kişi parasını EURO olarak bir yıllığına bankaya yatırıyor.
Bu kişi bir yıl sonunda parasını faizi ile birlikte çekti-
ğinde zararlı çıkmaması için EURO nun yıl sonunda
değeri en az kaç TL olmalıdır?
A) 2,21 B) 2,2153 C) 2,2165
D) 2,2213 E) 2,2345
x, yıl olarak zamanı,
y, yıllık faiz oranını (% y)
göstermek üzere; bir bankanın vadeli hesaplara uygu-
layacağı yıllık faiz oranını belirleyen fonksiyon,

y
x
x
=
+
+
2 75
2
dir.
Kaçıncı yıldan sonra yıllık faiz oranı % 15 in altına
düşer?
A) 2. B) 3. C) 4. D) 5. E) 6.
DNA 85

Çözüm
Verilen fonksiyonda; y < 15 olmalıdır.
2 75
2
15
2 75 15 30
13 45
3
x
x
x x
x
x
+
+
<
+ < +
>
>
Doğru Seçenek B

x, yıl olarak zamanı,
y, yıllık faiz oranını (% y)
göstermek üzere; bir bankanın vadeli hesaplara uygula-
yacağı yıllık faiz oranını belirleyen fonksiyon,
y
x
x
=
+
+
5 75
2 3
tür.
Kaçıncı yıldan sonra yıllık faiz oranı % 10 un altına
düşer?
A) 2. B) 3. C) 4. D) 5. E) 6.
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 393
Problemler - Bölüm 13
TEST - 6
1. Tuz oranı % 15 olan 20 litre tuzlu su kaynatılarak tuz
oranı % 25 e çıkarılmıştır.
Buna göre, kaynatma sırasında kaç litre su bu-
harlaşmıştır?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 8 E) 10
2. Şeker oranı % 25 olan 5 litre şekerli suya başka bir
karışımdan 10 litre katılıyor.
Yeni oluşan karışımın şeker yüzdesi % 35 oldu-
ğuna göre, ikinci karışımın şeker yüzdesi kaçtır?
A) 36 B) 40 C) 42 D) 45 E) 48
3. % 20 si şeker olan X kg un - şeker karışımına, % 5 i
şeker olan Y kg başka bir un - şeker karışımı katıla-
rak % 10 u şeker olan bir karışım oluşturuluyor.
Buna göre,
X
Y
oranı kaçtır?
A) 4 B) 2 C)
1
2
D)
1
4
E)
1
5
4. Alkol oranı % 10 olan 50 litre alkol - su karışımından
X litre alınarak yerine aynı miktarda su katılıyor.
Yeni karışımın alkol oranı % 4 olduğuna göre, X
kaçtır?
A) 20 B) 24 C) 28 D) 30 E) 32
5. Kakao oranı % 40 olan 35 gr kakao - süt tozu karışı-
mına, kakao oranı % 20 olan 15 gr başka bir karışım
ekleniyor.
Yeni karışımın kakao oranı yüzde kaçtır?
A) 28 B) 30 C) 32 D) 34 E) 36
6. 30 gr tuz ile 50 gr undan oluşan homojen tuz - un
karışımının 1 gramında kaç gr tuz vardır?
A)
1
3
B)
2
5
C)
3
5
D)
3
8
E)
3
10
7. 320 gr şekerli suya 224 gr şeker eklendiğinde, karı-
şımın şeker oranı % 50 olmuştur.
Buna göre, ilk karışımın şeker yüzdesi kaçtır?
A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 E) 25
8. 10 gr tuz ile 70 gr undan homojen bir karışım elde
ediliyor.
Karışımın tuz yüzdesi kaçtır?
A) 10 B)
32
3
C) 12 D)
25
2
E)
27
2
Karışım - Faiz Problemleri
YGS MATEMATİK 394
Problemler - Bölüm 13
9. A musluğu tuz oranı % 40 olan tuzlu su akıtarak bir
havuzu 3 saatte, B musluğu tuz oranı % 66 olan tuz-
lu su akıtarak 10 saatte doldurmaktadır.
İki musluk birlikte boş havuzu doldurduklarında
havuzdaki tuz oranı yüzde kaç olur?
A) 43 B) 46 C) 49 D) 52 E) 60
10. 9000 TL nin bir kısmı yıllık % 40 tan, kalanı da yıl-
lık % 60 tan bir yıllığına bankaya yatırıldığında
4400 TL faiz geliri elde ediliyor.
Buna göre, % 40 tan yatırılan para kaç TL dir?
A) 5000 B) 4900 C) 4800
D) 4700 E) 4600
11. Bir miktar paranın
1
3
ü yıllık % 30 faiz oranı ile
2 yıl, kalan kısmı yıllık % 40 faiz oranı ile 3 yıl basit
faizle bankaya yatırılıyor.
Bu paranın tümünden elde edilen faiz geliri 6400
TL olduğuna göre, bankaya yatırılan paraların
toplamı kaç bin TL dir?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8
12. Yıllık % 75 faizle bankaya yatırılan bir para kaç ay
sonra kendisinin yarısı kadar faiz geliri getirir?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12
13. Bankaya 8 aylığına yatırılan paranın kendisi ka-
dar faiz getirdiği bilindiğine göre, yıllık faiz oranı
% kaçtır?
A) 50 B) 75 C) 100 D) 125 E) 150
14. Tuz oranı % 20 olan tuzlu-su karışımına, 40 kg su
konulursa, elde edilen karışımın tuz oranı % 10 olu-
yor.
Buna göre, su katılmadan önceki karışım kaç kg
dır?
A) 20 B) 30

C) 40

D) 50 E) 60
15. Bir miktar suda 7 gr şeker eritiliyor ve karışımın şe-
ker oranı % 36 dan % 50 ye çıkıyor.
Bu karışıma 20 gr daha şeker atılıp eritilirse, yeni
karışımın şeker oranı yüzde kaç olur?
A) 65 B) 60

C) 55

D) 50 E) 45
16. Bir miktar paranın
1
3
ünü yıllık % 60 tan 9 aylığına,
2
3
ünü yıllık % 90 dan 6 aylığına bankaya yatıran bir
kişi 4050 TL faiz geliri elde ediyor.
Buna göre, bankaya toplam kaç lira yatırılmış-
tır?
A) 10000 B) 9000

C) 8000


D) 7000 E) 6000
Karışım - Faiz Problemleri
1.D 2.B 3.C 4.D 5.D 6.D 7.C 8.D 9.B 10.A 11.D 12.B 13.E 14.C 15.A 16.B
YGS MATEMATİK
PERMÜTASYON, KOMBİNASYON,
BİNOM, OLASILIK - BÖLÜM 14
SAYMA PROBLEMLERİ
395

GİRİŞ
Permütasyon - Kombinasyon matematiğin en zevkli ve uy-
gulaması en çok olan konularından biridir.
Sayı yazma problemleri, sıralama soruları, seçme soruları
gibi sorular bu bölümde incelenecektir.
Yukarıda saydığımız tüm soruların temelinde sayma işle-
mi bulunduğundan, biz de sayma problemlerinin yöntem-
leri ile bölümümüze başlayacağız.
Hazine 1
Toplama Yöntemi:
Bir E olayı, A veya B olaylarından birinin gerçekleşme-
siyle oluşmakta iken,
A olayı için n seçenek,
B olayı için m seçenek varsa,
E olayı için n + m seçenek vardır.
E = A ∪ B ve A ∩ B = ∅ için,
s(E) = s(A ∪ B) = s(A) + s(B) = n + m
A ∩ B ≠ ∅ ise,
s(E) = s(A ∪ B) = s(A) + s(B) – s(A ∩ B)
Işık 1
A kentinden B ye kara veya havayollarından biri ile
gidilebilmektedir. 3 ayrı karayolu, 2 ayrı havayolu bu-
lunmaktadır.
Buna göre, A dan B ye kaç farklı yolla gidilebilir?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
DNA 1

Çözüm
� �
����
����������
������
�����
����
����
����
A kentinden B ye, kara veya havayollarından biri ile gidi-
lebileceğinden,
Toplama yöntemi gereği,
karayolu için 3 seçeneğimiz,
havayolu için 2 seçeneğimiz olduğundan,
3 + 2 = 5
farklı yol vardır.
Doğru Seçenek B

Pınar, Pazar günü saat 14 ile 17 arasında sinemaya gidip
flm izlemeyi veya evde kalıp ders çalışmayı planlamıştır.
Sinema için gidebileceği iki ayrı sinema, evde kalırsa çalı-
şabileceği üç ayrı dersi bulunmaktadır.
Pınar’ın belirtilen saatler içinde, plan dahilinde yapa-
bileceği kaç farklı şey vardır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
A = {(x, y): x
2
+ y
2
≤ 5, x, y ∈ Z}
kümesi kaç elemanlıdır?
A) 8 B) 12 C) 21 D) 25 E) 29
DNA 2
Sayma Problemleri
YGS MATEMATİK 396
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

Çözüm
Kareleri toplamı 5 veya 5 ten küçük tam sayı ikililerinin
sayısı istenmektedir.
İki tam sayının kareleri toplamının alabileceği değerleri
incelediğimizde; en küçük değer 0 dır.
x
2
+ y
2
= 0 için,
(0, 0) 1 tane
x
2
+ y
2
= 1 için,
(1, 0), (–1, 0), (0, 1), (0, –1) 4 tane
x
2
+ y
2
= 2 için,
(1, 1), (–1, 1), (1, –1), (–1, –1) 4 tane
x
2
+ y
2
= 3 için,
– Yok
x
2
+ y
2
= 4 için,
(2, 0), (–2, 0), (0, 2), (0, –2) 4 tane
x
2
+ y
2
= 5 için,
(2, 1), (–2, 1), (2, –1), (–2, –1),
(1, 2), (1, –2), (–1, 2), (–1, –2) 8 tane
21 tane
+
x
2
+ y
2
toplamının 5 veya 5 ten küçük olmasını sağlayan
(x, y) tam sayı ikililerinin sayıları toplamı 21 dir.
Doğru Seçenek C

A = {(x, y): x + y ≤ 2, x, y ∈ N}
kümesi kaç elemanlıdır?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
Hazine 2
Çarpma Yöntemi:
Bir E olayı, art arda A ve B olaylarının gerçekleşmesiy-
le oluşmakta iken,
A olayı için n seçenek,
B olayı için m seçenek varsa,
E olayı için n ⋅ m seçenek vardır.
s(E) = s(A x B) = s(A) x s(B) = n ⋅ m
Işık 2
A kentinden C ye, önce B kentinden geçmek koşuluy-
la gidiliyor.
A dan B ye 3 yol,
B den C ye 2 yol
varsa, A dan C ye kaç değişik yoldan gidilebilir?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
DNA 3
YGS MATEMATİK 397
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Sayma Problemleri

Çözüm








A kentinden B ye ve B den de C kentine giden yollar
tek tek yazıldığında;
(a, 1), (a, 2), (b, 1), (b, 2), (c, 1), (c, 2)
dir. Bu ikililer {a, b, c} ve {1, 2} kümelerinin kartezyen çar-
pımının elemanlarıdır.
Çarpma yöntemi gereği; istenen yol sayısı,
3 ⋅ 2 = 6
dır.
Doğru Seçenek C

Pınar, Pazar günü saat 14 ile 17 arasında sinemaya gidip
flm izlemeyi ve saat 17 den sonra eve gidip saat 19 a ka-
dar ders çalışmayı planlamıştır. Sinema için gidebileceği
iki ayrı sinema, evde çalışabileceği üç ayrı dersi bulun-
maktadır.
Pınar’ın belirtilen saatler içinde, plan dahilinde yapa-
bileceği kaç farklı şey vardır?
A) 3 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9
En az iki basamağı aynı olan dört basamaklı kaç
doğal sayı vardır?
A) 4464 B) 4536 C) 4500
D) 5000 E) 5672
DNA 4

Çözüm
Dört basamaklı bir doğal sayı yazılırken; binler basama-
ğına sıfır dışında 9 rakamdan biri, yüzler, onlar ve birler
basamaklarına da 10 ar rakam yazılabileceğinden;
Çarpma yöntemi gereği;
__ __ __ __
9 ⋅ 10 ⋅10 ⋅ 10 = 9000 sayı yazılabilir.
Basamakları farklı dört basamaklı bir doğal sayı yazmak
için; binler basamağına sıfır dışında 9 rakamdan biri, yüz-
ler basamağına, kullanılan rakam dışında kalan 9 rakam-
dan biri, onlar basamağına, kullanılan iki rakam dışında
kalan 8 rakamdan biri, birler basamağına da, kullanılan üç
rakam dışında kalan yedi rakamdan biri yazılır.
__ __ __ __
9 ⋅ 9 ⋅ 8 ⋅ 7 = 4536 sayı yazılabilir.
Yazılabilecek tüm dört basamaklı doğal sayıların adedin-
den, rakamları farklı olanlar çıkarıldığında; en az iki ba-
samağı aynı olan dört basamaklı doğal sayıların adedi
bulunur.
9000 – 4536 = 4464
tane en az iki basamağı aynı olan dört basamaklı doğal
sayı vardır.
Doğru Seçenek A

Üç basamaklı doğal sayılardan kaç tanesinde 0 raka-
mı kullanılmıştır?
A) 160 B) 171 C) 196 D) 345 E) 729
Sayma Problemleri
YGS MATEMATİK 398
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
A ve B kümeleri için,
s(A) = 3
s(B) = 4
olmak üzere, A dan B ye kaç tane fonksiyon ta-
nımlanabilir?
A) 7 B) 12 C) 64 D) 81 E) 256
DNA 5

Çözüm









A daki,
1. eleman, B deki 4 tane elemandan biriyle,
2. eleman, B deki 4 tane elemandan biriyle,
3. eleman, B deki 4 tane elemandan biriyle
eşlenebilir.
Çarpma yöntemi gereği;
A daki her eleman, B deki dört elemandan biri ile eşlene-
bileceğinden, tüm eşlemelerin sayısı:
4 ⋅ 4 ⋅ 4 = 4
3
= 64
tanedir.
Doğru Seçenek C

s(A) = 2
s(B) = 5
olmak üzere, A dan B ye kaç tane fonksiyon tanımla-
nabilir?
A) 7 B) 10 C) 25 D) 30 E) 32
{0, 1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin elemanları ile üç basamaklı kaç doğal
sayı yazılabilir?
A) 100 B) 120 C) 160 D) 180 E) 200
DNA 6

Çözüm
Yüzler basamağına:
0 dışında beş rakamdan biri,
Onlar basamağına:
altı rakamdan biri,
Birler basamağına:
altı rakamdan biri yazılabileceğinden;
5 ⋅ 6 ⋅ 6 = 180
sayı yazılabilir.
Doğru Seçenek D

{0, 1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin elemanları ile üç basamaklı, rakamları tek-
rarsız kaç doğal sayı yazılabilir?
A) 100 B) 120 C) 160 D) 180 E) 200
YGS MATEMATİK 399
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Sayma Problemleri
TEST - 1
1. A kentinden B kentine 5, B kentinden de C kentine
6 değişik yolla gidilebilmektedir.
B kentine uğramak koşuluyla, A kentinden
C kentine kaç değişik yolla gidilebilir?
A) 10 B) 11 C) 12 D) 25 E) 30
2. A kentinden B kentine 5, B kentinden de C kentine
6 değişik yolla gidilebilmektedir. Ayrıca A kentinden
C kentine B ye uğramadan gidilebilen 5 farklı yol
daha vardır.
A kentinden C kentine kaç farklı yoldan gidilebi-
lir?
A) 11 B) 16 C) 30 D) 35 E) 36
3. Üç kişinin katıldığı bir sınav başarı yönünden kaç
farklı şekilde sonuçlanabilir?
A) 3 B) 6 C) 8 D) 9 E) 12
4. 1 den 100 e kadar olan doğal sayılar bir listeye yazı-
lıyor.
Bu listede toplam kaç tane 9 rakamı vardır?
A) 24 B) 27 C) 30 D) 36 E) 40
5. Bir düzgün sekizgenin köşelerini köşe kabul
eden kaç tane dikdörtgen çizilebilir?
A) 3 B) 6 C) 12 D) 16 E) 24
6. Üç basamaklı doğal sayılardan kaç tanesi 5 ile
kalansız bölünür?
A) 90 B) 120 C) 180 D) 210 E) 240
7. 0, 1, 2, 3, 4
rakamları kullanılarak 3 basamaklı kaç değişik
doğal sayı yazılabilir?
A) 100 B) 120 C) 125 D) 160 E) 200
8. Bir torbada 4 kırmızı, 5 mavi top vardır. Bu torbadan,
rengine bakmadan toplar çekiliyor.
Çekilen toplardan en az birinin kırmızı olmasını
garantilemek için bu torbadan en az kaç top çe-
kilmelidir?
A) 1 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Sayma Problemleri
YGS MATEMATİK 400
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
9. Bir torbada 4 kırmızı, 5 mavi, 6 sarı top vardır. Bu
torbadan, rengine bakılmaksızın toplar çekiliyor.
Kırmızı topların tamamının çekilmiş olmasını ga-
rantilemek için bu torbadan en az kaç top çekil-
melidir?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 11 E) 15
10. 450 ile 700 arasında yalnız 3, 4, 5, 6, 7, 8 rakamları
kullanılarak yazılabilen kaç tane tek sayı vardır?
A) 32 B) 37 C) 45 D) 48 E) 96
11. Beş basamaklı kaç tane çift doğal sayı vardır?
A) 33333 B) 45000 C) 50000
D) 75000 E) 90000
12. Üç basamaklı kaç değişik doğal sayı vardır?
A) 100 B) 450 C) 899 D) 900 E) 901
13. Üç basamaklı kaç değişik çift doğal sayı vardır?
A) 100 B) 450 C) 500 D) 620 E) 750
14. abcba şeklinde sayılara “yansıyan sayılar” denir.
Beş basamaklı doğal sayılardan kaç tanesi yan-
sıyandır?
A) 450 B) 500 C) 750
D) 900 E) 1200
15. Beş basamaklı yansıyan doğal sayılardan kaç ta-
nesi çifttir?
A) 225 B) 400 C) 500 D) 600 E) 900
16. 8 erkek, 9 kız arasından; bir erkek veya bir kız
öğrenci kaç değişik şekilde seçilebilir?
A) 8 B) 9 C) 17 D) 72 E) 2
16
1.E 2.D 3.C 4.C 5.B 6.C 7.A 8.E 9.E 10.D 11.B 12.D 13.B 14.D 15.B 16.C
YGS MATEMATİK
PERMÜTASYON, KOMBİNASYON,
BİNOM, OLASILIK - BÖLÜM 14
PERMÜTASYON (SIRALAMA)
401
PERMÜTASYON (SIRALAMA)

TANIM
A = {a
1
, a
2
, ..., a
n
}
kümesinin 0 ≤ r ≤ n olmak üzere, elemanlarından r tanesi-
nin sıralanmasına n elemanın r li bir permütasyonu denir
ve P(n, r) ile gösterilir.
Hazine 3
P n r
n
n r
n n n n r ( , )
!
( )!
( )( ) ... ( ) =

= − − − + 1 2 1 ⋅ ⋅
P(n, 0) = 1 ve P(n, n) = n!
Örneğin,
A = {a, b, c, d}
kümesinin 3 lü permütasyonlarını incelediğimizde;
P(4, 3) = 4 ⋅ 3 ⋅ 2 = 24
tane olduğu görülür.
abc bac cab dab
acb bca cba dba
abd bad cad dac
adb bda cda dca
acd bcd cbd dbc
adc bdc cdb dcb
E = {a, b, c, ..., x, y, z}
26 harfi İngilizce abc sinde 21 sessiz, 5 sesli harf var-
dır.
İlk ve son harferi farklı sesli harferden, diğerleri
farklı sessiz harferden oluşan 5 harfi kaç sözcük
yazılabilir?
A) 79800 B) 80100 C) 85400
D) 125400 E) 159600
DNA 7

Çözüm
İlk ve son harferde:
5 sesli harften ikisi; P(5,2)
araya: 21 sessiz harften üçü;
P(21,3)
şekilde sıralanabilir.
Hepsi birlikte:
P(5, 2) ⋅ P(21, 3) = 5 ⋅ 4 ⋅ 21 ⋅ 20 ⋅ 19 = 159600
şekilde sıralanabilir.
Doğru Seçenek E

7 erkek, 3 kız öğrenci yan yana 3 kız bir arada olacak
biçimde kaç değişik biçimde sıralanabilir?
A) 7! B) 8! C) 2! ⋅ 8!
D) 3! ⋅ 8! E) 9!
Aralarında 2 subayın bulunduğu 7 kişilik bir asker gru-
bu yanyana fotoğraf çektireceklerdir.
İki subayın yanyana gelmemesi koşulu ile bu grup
kaç farklı şekilde fotoğraf çektirebilir?
A) 5040 B) 3600 C) 2880
D) 2520 E) 1440
DNA 8
Permütasyon (Sıralama)
YGS MATEMATİK 402
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

Çözüm
2 subayın yanyana gelmemesi için, 2 subayın arasına 1
asker, 2 asker 3 asker, 4 asker ve 5 asker olduğu du-
rumları tek tek incelememiz gerekir. Bunun yerine çözüme
bizden istenenin tam terisini bularak ulaşacağız. Yani su-
bayların yanyana olduğu durumları bulup tüm durumlar-
dan çıkaracağız. Hiç bir koşul olmadan 7 kişi yanyana
P(7, 7) = 7! = 5040
farklı şekilde fotoğraf çektirebilir.
İki subayın yanyana olduğu durum için bu iki subayı iple
bağlayalım, yani tek kişi olarak düşünelim. 5 asker ve 1
subay olmak üzere 6 kişi
P(6, 6) = 6!
farklı şekilde fotoğraf çektirir. Tek kişi gibi düşündüğümüz
iki subay da 2! farklı şekilde dizileceğinden
6! 2! = 1440
farklı şekilde fotoğraf çektirebilir.
Tüm durumların sayısından iki subayın yanyana geldiği
durumları çıkarırsak iki subayın yanyana gelmediği durum
sayısı ortaya çıkar.
5040 – 1440 = 3600
Doğru Seçenek B

Bilgisayar için monitör ve televizyon üretimi yapan bir fr-
ma, birbirinden farklı 2 monitörü ve birbirinden farklı 4 te-
levizyonu fuarda sergileyecektir.
Bir masa üzerinde düz bir sıra halinde dizilecek olan
2 monitörün arasına en fazla 3 televizyon yerleştirile-
cek biçimde bu altı elektronik cihaz kaç farklı şekilde
dizilebilir?
A) 144 B) 288 C) 360 D) 672 E) 720
{1, 3, 5, 7}
kümesinin elemanları ile rakamları tekrarsız yazı-
labilen tüm doğal sayıların toplamı kaçtır?
A) 106656 B) 106672 C) 107200
D) 117856 E) 118974
DNA 9

Çözüm
Bir basamaklı: P(4, 1) = 4 tane
İki basamaklı: P(4, 2) = 4 ⋅ 3 = 12 tane
Üç basamaklı: P(4, 3) = 4 ⋅ 3 ⋅ 2 = 24 tane
Dört basamaklı: P(4, 4) = 4 ⋅ 3 ⋅ 2 ⋅ 1 = 24 tane
sayı yazılabilir. Hepsi birlikte:
4 + 12 + 24 + 24 = 64
tane sayı vardır.
Bir basamaklıların toplamı: 1 + 3 + 5 + 7 = 16
İki basamaklıların toplamı: 12 tane sayının her basama-
ğında, her rakam 12 : 4 = 3 er kez kullanılmıştır.
Toplam:
3 ⋅ 16 ⋅ 10 + 3 ⋅ 16 = 528
Üç basamaklıların toplamı: 24 tane sayının her basama-
ğında, her rakam 24 : 4 = 6 şar kez kullanılmıştır.
Toplam:
6 ⋅ 16 ⋅ 100 + 6 ⋅ 16 ⋅ 10 + 6 ⋅ 16 = 10656
Dört basamaklıların toplamı: 24 tane sayının her basama-
ğında, her rakam 24 : 4 = 6 şar kez kullanılmıştır.
Toplam:
6 ⋅ 16 ⋅ 1000 + 6 ⋅ 16 ⋅ 100 + 6 ⋅ 16 ⋅ 10 + 6 ⋅ 16 = 106656
Tümünün toplamı:
106656 + 10656 + 528 + 16 = 117856
dır.
YGS MATEMATİK 403
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Permütasyon (Sıralama)
Yazılabilecek sayıların ortalamaları, sayı adedi ile çarpıla-
rak toplam bulunur.
Bir basamaklıların toplamı:
1 7
2
4 16
+
= ⋅
İki basamaklıların toplamı:
13 75
2
12 528
+
= ⋅
Üç basamaklıların toplamı:
135 753
2
24 10656
+
= ⋅
Dört basamaklıların toplamı:
1357 7531
2
24 106656
+
= ⋅
Tümünün toplamı:
106656 + 10656 + 528 + 16 = 117856
dır.
Doğru Seçenek D

{1, 3, 5, 7}
kümesinin elemanları ile rakamları tekrarsız yazıla-
bilen dört basamaklı sayılar küçükten büyüğe doğru
sıralandığında, baştan 19. sayı kaçtır?
A) 7135 B) 7153 C) 7315
D) 7351 E) 7513
DÖNEL SIRALAMA
Hazine 4
s(A) = n ve 0 ≤ r ≤ n olmak üzere, r elemanın dönel
sıralama sayısı:
Q n r
P n r
r
( , )
( , )
=
dir.
Q n n
P n n
n
n ( , )
( , )
( )! = = −1
A = {a, b, c, d} kümesinin 3 lü permütasyonlarının,
P(4, 3) = 4 ⋅ 3 ⋅ 2 = 24
tane olduğunu görmüştük.
Aynı kümenin 3 lü dönel sıralamalarının sayısı:
Q
P
( , )
( , )
4 3
4 3
3
4 3 2
3
8 = = =
⋅ ⋅
tanedir.
5 erkek, 3 kız öğrenci yuvarlak masa etrafına sırala-
nacaktır.
Erkeklerden Ali ile kızlardan Bahar’ın yanyana ol-
ması istendiğine göre, sıralama kaç değişik şekil-
de yapılabilir?
A) 720 B) 900 C) 1080
D) 1440 E) 1620
DNA 10

Çözüm
Ali ve Baharı bir eleman olarak düşündüğümüzde, diğer
6 kişi ile birlikte yuvarlak masa etrafına sıralanacak 7 kişi
vardır.
Q(7, 7) = (7 – 1)! = 6!
Ali ve Bahar da kendi aralarında 2! şekilde sıralanır. Tümü
bir arada düşünülürse: 6! ⋅ 2! sıralama vardır.
6! ⋅ 2 = 1440
Doğru Seçenek D
Permütasyon (Sıralama)
YGS MATEMATİK 404
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

5 erkek, 3 kız öğrenci yuvarlak masa etrafına sıralana-
caktır.
Erkeklerden Ali ile kızlardan Bahar’ın yan yana olması
istenmediğine göre, sıralama kaç değişik şekilde ya-
pılabilir?
A) 720 B) 900 C) 1080
D) 1440 E) 3600
6 evli çift yuvarlak masa etrafına sıralanacaktır.
Herhangi iki bayanın yan yana gelmesi istenme-
diğine göre, kaç değişik şekilde sıralama yapıla-
bilir?
A) 6! B) 2 ⋅ 6! C) 5! ⋅ 6!
D) (6!)
2
E) 6! ⋅ 7!
DNA 11

Çözüm
Önce 6 bayan yuvarlak masa etrafına;
Q(6, 6) = (6 – 1)! = 5!
şekilde sıralanır. Sonra bayanlar arasında kalan 6 yere
erkekleri 6! şekilde sıralayabiliriz. İkisi birlikte düşünüldü-
ğünde; 5! ⋅ 6! şekilde sıralama yapılabilir.
Doğru Seçenek C

6 evli çift yuvarlak masa etrafına sıralanacaktır.
Eşlerin birbirlerinden ayrılmaları istenmediğine göre,
kaç değişik şekilde sıralama yapılabilir?
A) 5! B) 6! C) 2 ⋅ 5!
D) 2 ⋅ 6! E) 2
6
⋅ 5!
TEKRARLI PERMÜTASYON
Hazine 5
n tane elemandan r
1
, r
2
, ..., r
n
tanesi aynı ve
r
1
+ r
2
+ ... + r
n
= n olmak üzere n elemanın tekrarlı
permütasyonlarının sayısı:
P n r r r
n
r r r
n
n
( ; , , ..., )
!
! ! ... !
1 2
1 2
=
⋅ ⋅ ⋅
dir.
A = {a
1
, a
2
, ..., a
n
}
kümesinin r elemanlı tekrarlı permütasyonlarının sayısı:
1. sıraya, n tane elemandan biri;
2. sıraya, n tane elemandan biri;
...
r. sıraya, n tane elemandan biri yazılabileceğinden
r tane n nin çarpımı olan (n
r
) dir.
Işık 3
YGS MATEMATİK 405
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Permütasyon (Sıralama)
A = {a, b, c}
kümesinin 2 li tekrarlı permütasyonları kaç tane-
dir?
A) 5 B) 6 C) 8 D) 9 E) 12
DNA 12

Çözüm
A kümesinin 2 li permütasyonlarını yazdığımızda;
aa, ab, ba, ac, ca, bb, bc, cb, cc
olmak üzere, 3
2
= 9 tanedir.
Doğru Seçenek D

Yanyana 4 ev, 6 renk boya ile kaç değişik şekilde bo-
yanır?
A) 10 B) 24 C) 6
4
D) 4
6
E) 10
4
a, a, a, b, c harferi ile 5 harfi kaç kelime yazıla-
bilir?
A) 3 B) 8 C) 15 D) 16 E) 20
DNA 13

Çözüm
5 harf sıralanacak, bunlardan 3 tanesi aynı.
P( ; , , )
!
! ! !
5 3 1 1
5
3 1 1
5 4 20
=
= =
⋅ ⋅

Doğru Seçenek E

2 tane 0, 3 tane 1, 5 tane 2 rakamıyla, 10 basamaklı kaç
şifre yazılabilir?
A) 1250 B) 1460 C) 1640
D) 2520 E) 2680



A dan B ye, C den geçme koşulu ile en kısa yoldan
kaç değişik şekilde gidilebilir?
A) 18 B) 20 C) 32 D) 35 E) 40
DNA 14
Permütasyon (Sıralama)
YGS MATEMATİK 406
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

Çözüm






� �


Yatay yollar: 1 sembolü ile,
Dikey yollar: 0 sembolü ile gösterildiğinde;
A dan, B ye en kısa yol: 4 tane 1, 3 tane 0 sembolü ile
yazılabilecek şifre sayısı kadardır.
1101001 gibi.
P( ; , )
!
! !
7 4 3
7
4 3
35 = =

C den geçmek koşulu ile:
A dan, C ye:
P( ; , )
!
!
3 2 1
3
2
3 = =
C den, B ye: P( ; , )
!
! !
4 2 2
4
2 2
6 = =

A dan, C ye ve C den, B ye: 3 ⋅ 6 = 18 yoldan gidilebilir.
Doğru Seçenek A




A dan B ye, C den geçmemek koşulu ile en kısa yol-
dan kaç değişik şekilde gidilebilir?
A) 17 B) 18 C) 19 D) 20 E) 21
6 tane özdeş portakal, 3 çocuğa kaç değişik şekil-
de dağıtılabilir?
A) 26 B) 28 C) 30 D) 32 E) 36
DNA 15

Çözüm
Portakallar 0 sembolü ile , ayıraçlar 1 sembolü ile gösteri-
lirse; iki tane ayıraç, altı portakalı üç bölüme ayırır.
Örneğin: 00100010 yazılımında;
1. çocuk 2,
2. çocuk 3,
3. çocuk 1 portakal almıştır.
6 tane 0, 2 tane 1 sembolü ile yazılabilecek şifrelerin sa-
yısı;
P( ; , )
!
! !
8 6 2
8
6 2
28 = =


dir.
Doğru Seçenek B

6 tane özdeş portakal, 3 çocuğa, her çocuk en az bir
portakal almak koşuluyla kaç değişik şekilde dağıtı-
labilir?
A) 6 B) 8 C) 10 D) 12 E) 16
YGS MATEMATİK 407
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Permütasyon (Sıralama)
TEST - 2
1. 2 rakamı kullanılmadan yazılan ve 4 ile bölünebi-
len üç basamaklı kaç değişik doğal sayı vardır?
A) 124 B) 132 C) 136 D) 148 E) 152
2.



Yukarıdaki şekil, bir şehrin birbirini dik kesen sokak-
larını göstermektedir.
Buna göre, A dan B ye, O dan geçmek koşulu ile
en kısa yoldan kaç değişik şekilde gidilebilir?
A) 20 B) 40 C) 60 D) 80 E) 84
3. Beş tane madeni 1 TL, 8 farklı kumbaraya kaç de-
ğişik şekilde atılabilir?
A) 40 B) 72 C) 792 D) 5
8
E) 8
5
4. Oya’nın aralarında bulunduğu 7 kişi yan yana sırala-
nacaklardır.
Oya 4. sırada olmak üzere bu sıralama kaç deği-
şik şekilde yapılabilir?
A) 4! B) 5! C) 6! D) 7! E) 8!
5.


Yukarıdaki şekil, bir şehrin birbirini dik kesen sokak-
larını göstermektedir.
Buna göre, A dan B ye en kısa yoldan kaç değişik
şekilde gidilebilir?
A) 16 B) 18 C) 24 D) 32 E) 34
6. 10 farklı ders kitabından, 4 ü Matematik, 3 ü Fizik,
3 ü de Türkçe kitabıdır.
Aynı dersin kitapları bir arada olmak üzere, bu
kitaplar yan yana kaç farklı şekilde sıralanabilir?
A) 3! ⋅ 3! ⋅ 4! ⋅ 3! B) 10!
C) 3! ⋅ 4! ⋅ 3! D)
10
3 4 3
!
! ! ! ⋅ ⋅
E)
3 4 3
2
! ! ! ⋅ ⋅

7. 4 kişi yuvarlak masa etrafına kaç farklı şekilde
sıralanabilir?
A) 4 B) 6 C) 12 D) 24 E) 30
8. 123456 sayısının rakamlarının yerleri değiştiri-
lerek yazılabilen altı basamaklı doğal sayılardan
kaç tanesinde, 3 rakamı 4 rakamının solunda yer
alır?
A) 120 B) 240 C) 360 D) 480 E) 720
Permütasyon
Permütasyon (Sıralama)
YGS MATEMATİK 408
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
9. A ülkesinden B ülkesine 3 farklı karayolu, 3 farklı de-
miryolu ve 2 farklı havayolu ile gidilebilmektedir.
Buna göre, A ülkesinden B ülkesine kaç farklı
yolla gidilebilir?
A) 6 B) 8 C) 9 D) 18 E) 72
10. A = {0, 1, 2, 3, 4}
kümesinin elemanları kullanılarak oluşturulmak
istenen rakamları tekrarsız, üç basamaklı bir sa-
yının yüzler basamağına kaç farklı rakam gelebi-
lir?
A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1
11. Bir bilgisayar satıcısında 9 tip monitör ve 6 tip bilgisayar
kasası vardır.
Bir monitör ve bir bilgisayar kasası alacak biri
için kaç tane monitör - bilgisayar kasası seçene-
ği vardır?
A) 2 B) 9 C) 27 D) 54 E) 108
12. Her gün tişört giyen bir öğrencinin 5 farklı tişörtü var-
dır.
Ard arda iki gün aynı tişörtü giymeyen bu öğren-
ci hafta içi kaç farklı şekilde tişört giyebilir?
A) 4
5
B) 5 ⋅ 4
4
C) 5
4

D) 4 ⋅ 5
4
E) 5 ⋅ 5
4
13. 5 ⋅ 10 ⋅ 15 ⋅ ... ⋅ 150
çarpımının faktöriyel formunda yazılışı aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) 5
150
⋅ 30! B) 5
60
⋅ 7! C) 5
30
⋅ 30!
D)
150
50
!
!
E) 150! – 50!
14. 0! + 1! + 2! +...+ 105!
toplamının birler basamağındaki rakam kaçtır?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
15. P(2n, 2) = 22 ⋅ n
olduğuna göre n kaçtır?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) 10
16. 10 tane evli çift yuvarlak masa etrafında her çift
birlikte olmak şartıyla kaç farklı şekilde oturabi-
lir?
A) 9! B) 2 ⋅ 9! C) 2
8
⋅ 9!
D) 2
10
⋅ 9! E) 3
10
⋅ 9!
1.C 2.B 3.E 4.C 5.E 6.A 7.B 8.C 9.B 10.B 11.D 12.B 13.C 14.D 15.A 16.D
YGS MATEMATİK
PERMÜTASYON, KOMBİNASYON,
BİNOM, OLASILIK - BÖLÜM 14
KOMBİNASYON - BİNOM
409
KOMBİNASYON

TANIM
n, r ∈ N ve 0 ≤ r ≤ n olmak üzere, n elemanlı bir A küme-
sinin r elemanlı alt kümelerinden her birine A kümesinin
r li bir kombinasyonu denir. n elemanlı bir kümenin r
elemanlı kombinasyonlarının sayısı C(n, r) veya
n
r






bi-
çiminde gösterilir.
Hazine 6
n elemanlı bir kümenin r’li kombinasyonlarının,
(r elemanlı alt kümelerinin) sayısı,
C n r
n
r
n
r n r
( , )
!
! ( )!
=






=

dir.
8 elemanlı bir kümenin 4 elemanlı kombinasyonla-
rının sayısı kaçtır?
A) 70 B) 110 C) 150 D) 180 E) 210
DNA 16

Çözüm
C n r
P n r
r
n
r n r
( , )
( , )
!
!
! ( )!
= =
⋅ −
olduğundan soruyu her iki formülü de kullanarak bulalım.
C
P
olur Veya
C
( , )
( , )
!
. ,
( , )
!
! (
8 4
8 4
4
8 7 6 5
4 3 2 1
70
8 4
8
4 8
= =
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅
=
=
⋅ − 44
8 7 6 5 4
4 4 3 2 1
70
)!
!
!
=
⋅ ⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ ⋅
=

olur.
Doğru Seçenek A

7 elemanlı bir kümenin 5 elemanlı kombinasyonlarının
sayısı kaçtır?
A) 18 B) 21 C) 28 D) 35 E) 42


n n
n
n
n 0 0 0
1






=
⋅ −
= =
!
! ( )!
!
!

olduğundan C (n, 0) = 1 dir.


n
n
n
n n n






=
⋅ −
= =
!
! ( )!
!
!
1
0
1

olduğundan C (n, n) = 1 dir.

n
r
n
r n r






=
⋅ −
!
! ( )!
ve

n
n r
n
n r n n r
n
n r r −






=
− ⋅ − +
=
− ⋅
!
( )! ( )!
!
( )! !
olduğundan
n
r
n
n r






=








n
x
n
y
ise x y n ya da x y dir






=






+ = = .

n n
n
n dir
1 1






=







= .

n
r
n
r
n
r
dir








+
− 





=






1
1
1
.
Işık 4
Kombinasyon - Binom
YGS MATEMATİK 410
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

8 8
3 4 x x






=







olduğuna göre x in alabileceği değerlerin toplamı
kaçtır?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 8
DNA 17

Çözüm
İki durum mümkün ya x ve 3x – 4 değerlerinin toplamı 8
dir, ya da x ve 3x – 4 birbirine eşittir.
x + 3x – 4 = 8 ise 4x = 12
x = 3 tür.
x = 3x – 4 ise 2x = 4
x = 2 dir.
Alabileceği değerlerin toplamı 2 + 3 = 5 olur.
Doğru Seçenek D


n n n
2 3
1
4
10
4






+






+
+ 





=






olduğuna göre n kaçtır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
6 kişilik bir topluluktan seçilen 3 kişi bir sıra halin-
de kaç farklı şekilde sıralanabilir?
A) 40 B) 60 C) 80 D) 100 E) 120
DNA 18

Çözüm
Önce 6 kişiden 3 kişiyi seçeceğiz. Daha sonra bu 3 kişiyi
sıralayacağız.
6 kişiden 3 kişi
6
3







farklı şekilde seçilir.
3 kişi 3! farklı şekilde sıralanabilir.
O halde 6 kişi içinden seçilen 3 kişi
6
3
3
6 5 4
3
3 6 5 4 120






⋅ =
⋅ ⋅
⋅ = ⋅ ⋅ = !
!
!
farklı şekilde sıralanabilir.
Doğru Seçenek E

5 basketbolcudan 3 kişi ve 4 voleybolcudan 2 kişi seçile-
rek bir hatıra fotoğrafı çekilecektir.
3 basketbolcu arkada ve 2 voleybolcu önde olmak
üzere kaç farklı poz verilebilir?
A) 180 B) 360 C) 720 D) 960 E) 1440
YGS MATEMATİK 411
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Kombinasyon - Binom
10 sorudan oluşan ve soruların seçmeli olduğu bir sı-
navda bir öğrenciden 6 soru seçerek cevaplandırması
istenmektedir.
İlk 4 sorudan en az üçünü cevaplamak zorunda
olan bu öğrenci kaç farklı seçim yapabilir?
A) 60 B) 80 C) 95 D) 115 E) 135
DNA 19

Çözüm
İlk 4 sorudan en az üçünü cevaplamak zorunda olduğun-
dan iki durum söz konusudur.
I. durum: ilk 4 sorunun 3 ünü cevaplarsa kalan 3 soruyu 6
soru içinden seçecektir.
O halde,
4
3
6
3
4 3 2
3
6 5 4
3
4 5 4 80













=
⋅ ⋅

⋅ ⋅
= ⋅ ⋅ =
! !
olur.
II. durum: İlk 4 sorunun 4 ünü cevaplarsa, kalan 2 soruyu
6 soru içinden seçecektir.
O halde
4
4
6
2
4 3 2 1
4
6 5
2
1 15 15













=
⋅ ⋅ ⋅


= ⋅ =
! !
olur.
Toplam seçim sayısı
80 + 15 = 95
olur.
Doğru Seçenek C

10 sorudan oluşan ve soruların seçmeli olduğu bir sınavda bir
öğrenciden 8 soru seçerek cevaplandırması istenmektedir.
İlk 4 soruyu cevaplamak zorunda olan bu öğrenci kaç
farklı seçim yapabilir?
A) 15 B) 30 C) 45 D) 60 E) 120
5 evli çift arasından içinde sadece 1 evli çift bu-
lunan 4 kişilik bir ekip kaç değişik biçimde seçi-
lebilir?
A) 60 B) 90 C) 120 D) 180 E) 240
DNA 20

Çözüm
Sadece bir evli çift olacağından bu bir evli çifti, 5 evli çift
arasından seçelim. Bu seçimi,
5
1
5






=
farklı şekilde yapabiliriz. Böylece ekip için 2 kişi seçmiş
olduk. Ekip 4 kişi olacağına göre, iki kişi daha seçmeliyiz
ve bu iki kişinin birbiriyle evli olmama koşulunu sağlama-
lıyız.
Geriye kalan 4 evli çiftten 2 çift seçip, bu çiftlerden de birer
kişi seçersek, birbiriyle evli olmayan 2 kişi seçmiş oluruz.
Bunu,
4
2
2
1
2
1
4 3
2
2 2 24


















=

⋅ ⋅ =
!
4 çiftten
2 sini seç
Diğer çiftten
1 kişi seç
Bir çiftten
bir kişi seç
farklı şekilde yapabiliriz.
Kombinasyon - Binom
YGS MATEMATİK 412
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
O halde 5 evli çift arasından içinde sadece 1 evli çift bulu-
nan 4 kişilik ekip
5 ⋅ 24 = 120
farklı biçimde seçilebilir.
Doğru Seçenek C

4 evli çift arasından içinde evli çift bulunmayan 3 kişi-
lik bir ekip kaç değişik biçimde seçilebilir?
A) 12 B) 16 C) 24 D) 32 E) 36
Bir çember üzerindeki 6 nokta en çok kaç doğru
geçer?
A) 10 B) 12 C) 15 D) 18 E) 20
DNA 21

Çözüm
Bu altı nokta çember üzerinde olduğundan herhangi üçü
doğrusal değildir.
6
2
6 5
2
15






=

=
!
olur.
Doğru Seçenek C

Bir çember üzerindeki 5 nokta en çok kaç doğru be-
lirtir?
A) 5 B) 10 C) 12 D) 15 E) 18
Şekildeki yarım çem-
ber üzerindeki 8 nokta
en çok kaç doğru be-
lirtir?
A) 15 B) 18 C) 21 D) 23 E) 27
DNA 22

Çözüm
4 tane doğrusal nokta
8
2
4
2
1
8 7
2
4 3
2
1 28 6 1 23













+ =



+ = − + =
! !
Doğru Seçenek D

Şekilde d
1
ve d
2
doğruları A
noktasında kesişmektedir.
Bu doğrular üzerindeki 8 nokta en çok kaç doğru be-
lirtir?
A) 14 B) 16 C) 17 D) 18 E) 20
YGS MATEMATİK 413
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Kombinasyon - Binom
Şekildeki çember üze-
rindeki 7 noktayı köşe
kabul eden kaç tane
üçgen çizilebilir?
A) 18 B) 24 C) 27 D) 35 E) 48
DNA 23

Çözüm
Noktalar çembersel olduğundan, herhangi üçü doğrusal
olmayan noktalardır.
O halde bu noktaları köşe kabul eden
7
3
7 6 5
3
7 6 5
3 2 1
35






=
⋅ ⋅
=
⋅ ⋅
⋅ ⋅
=
!
tane üçgen çizilebilir.
Doğru Seçenek D

Şekildeki yarım çember üzerindeki 9 noktayı köşe ka-
bul eden kaç tane üçgen çizilebilir?
A) 62 B) 68 C) 74 D) 78 E) 84
Farklı 4 noktası belirlenmiş bir d doğrusu ve farklı 5
noktası belirlenmiş bir k doğrusu birbirine paraleldir.
Bu 9 nokta en çok kaç üçgen belirtebilir?
A) 40 B) 45 C) 50 D) 60 E) 70
DNA 24

Çözüm
9 noktadan, d doğrusundaki 4 tanesi ve k doğrusundaki 5
tanesi kendi aralarında doğrusaldır.
Belirtilebilecek üçgen sayısı,
9
3
4
3
5
3
9 8 7
3
4
1
5 4
2
84 4 10 70




















=
⋅ ⋅
− −

= − − =
! ! !
bulunur.
Doğru Seçenek E

Üzerinde 2 nokta belirle-
nen d doğrusu ile d doğru-
suna paralel olan ve üze-
rinde 4 nokta belirlenen k
doğrusu veriliyor.
Bu 6 nokta ile en çok kaç üçgen oluşturulabilir?
A) 12 B) 14 C) 16 D) 18 E) 20
Kombinasyon - Binom
YGS MATEMATİK 414
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
BİNOM AÇILIMI
Hazine 7
• (x ± y)
n
açılımında (n + 1) tane terim vardır.
• (x – y)
n
açılımında y nin tek kuvvetlerinden işa-
ret negatif olacağından katsayıların işaretleri
+, –, +, –, + , – ... sırasıyla gider.
• x in üsleri n den sıfıra kadar her terim de 1 azalır-
ken, y nin üsleri sıfırdan n ye kadar her terimde 1
artar.
• Her bir terimdeki x ve y nin üslerinin toplamı n
dir.
• Baştan ve sondan eşit uzaklıktaki terimlerin kat-
sayıları eşittir. Yani
n
r
n
n r






=







dir.
Hazine 8
(x + y)
n
ifadesi x in azalan kuvvetlerine göre sıralanır-
sa baştan (r + 1). terim,
n
r
x y
n r r






⋅ ⋅

olur. Bu terim, aynı zamanda sondan (n – r +1) inci
terimdir.
(3x – 2y)
6

ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre sı-
ralanırsa baştan 4. terimin katsayısı aşağıdakiler-
den hangisi olur?
A) –4320 B) –3240 C) –2700
D) –2160 E) –1620
DNA 25

Çözüm
Baştan 4. terim,
6
3
3 2
6 5 4
3
3 2
20 27 8
6 3 3 3 3 3 3
3






⋅ ⋅ − =
⋅ ⋅
⋅ ⋅ ⋅ − ⋅
= ⋅ ⋅ −

( ) ( )
!
( )
(
x y x y
x )) ⋅
= −
y
x y
3
3 3
4320
olur.
O halde baştan 4. terimin katsayısı – 4320 dir.
Doğru Seçenek A

(x + 3y)
5
ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre sırala-
nırsa baştan 3. terimin katsayısı kaç olur?
A) 72 B) 84 C) 90 D) 102 E) 114
(x – 2y)
8
ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre sı-
ralanırsa sondan 3. terimin katsayısı kaç olur?
A) 1792 B) 1680 C) 1568
D) 1512 E) 1344
DNA 26
Binom
YGS MATEMATİK 415
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Kombinasyon - Binom

Çözüm
Sondan 3. terimin baştan kaçıncı terim olduğunu bula-
lım.
r + 1 = 3 ise r = 2 olduğundan sondan 3. terim, baştan
(n + 1 – r) = 8 + 1 – 2 = 7. terimdir.
Baştan 7. terim
8
6






katsayısıyla başlayacağından
8
6
2
8
2
64
8 7
2
64
1792
8 6 6 2 6
2 6






⋅ ⋅ − =






⋅ ⋅ ⋅
=

⋅ ⋅ ⋅
= ⋅

x y x y
x y
( )
xx y
2 6

olur.
O halde sondan 3. terimin katsayısı 1792 dir.
(x – 2y)
8
ifadesini (–2y + x)
8
biçiminde yazarsak sondan
üçüncü terim baştan üçüncü terim olur. Yani (–2y + x)
8

ifadesinde baştan 3. terimi arıyoruz. Baştan 3. terim
8
2






katsayısıyla başlayacağından,
8
2
2
8 7
2
2
28 64
1792
8 2 2 6 6 2
6 2
2






⋅ − ⋅ =

⋅ − ⋅ ⋅
= ⋅ ⋅ ⋅
= ⋅ ⋅

( ) ( ) y x y x
y x
x yy
6
olur.
Doğru Seçenek A

(2x – y)
8

ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre sırala-
nırsa sondan 2. terimin katsayısı kaç olur?
A) –64 B) –48 C) –24 D) –16 E) –8
(x – 2y)
6
ifadesinin açılımında ortanca terimin katsayısı
kaçtır?
A) –80 B) –100 C) –120 D) –140 E) –160
DNA 27

Çözüm
Üs 6 olduğundan açılım 7 terimlidir. Buna göre ortanca
terim hem baştan hem sondan 4. terimdir.
Baştan 4. terim
6
3






katsayısıyla başlayacağından,
6
3
2
6 5 4
3
8
160
6 3 3 3 3
3 3






⋅ ⋅ − =
⋅ ⋅
⋅ ⋅ − ⋅
= − ⋅ ⋅

x y x y
x y
( )
!
( )
olur.
Doğru Seçenek E

(x – y)
8
ifadesinin açılımında ortanca terimin katsayısı kaçtır?
A) 60 B) 70 C) 80 D) 92 E) 110
Binom
Kombinasyon - Binom
YGS MATEMATİK 416
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
x ve y bilinmeyenler, a ve b sabit gerçek sayılar ve
n ∈ N
+
olmak üzere, (ax + by)
n
açılımının katsayılar
toplamını bulmak için x ve y yerine 1 yazılır.
Buna göre, (ax + by)
n
açılımının katsayılar toplamı
(a + b)
n
dir.
Işık 5
(2x – 3)
3
ifadesinin açılımında katsayılar toplamı kaçtır?
A) –6 B) –2 C) –1 D) 1 E) 6
DNA 28

Çözüm
Tek değişken olan x yerine 1 yazalım.
Katsayıları toplamı,
(2x – 3)
3
= (2 ⋅ 1 – 3)
3
= (–1)
3
= –1
olur.
Doğru Seçenek C

(x – 2y)
4

ifadesinin açılımında katsayılar toplamı kaçtır?
A) –6 B) –2 C) –1 D) 1 E) 6

x
x
3
2
10
1
+






ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre ya-
zıldığında x
15
li terim baştan kaçıncı terim olur?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7
DNA 29

Çözüm
x
15
li terim baştan (r + 1). terim olsun. Buna göre,
15 olmasını istiyoruz.
10 1 10
10
3 10
2
30 3 2
r
x
x
r
x x
r
r
r
r r






⋅ ⋅






=






⋅ ⋅
=



− − −
( )





x
r 30 5
olur.
x
15
li terimi aradığımızdan,
30 – 5r = 15
5r = 15
r = 3
olur.
O halde x
15
li terim baştan 4. terimdir.
Doğru Seçenek B


x
x
3
11
1







ifadesinin açılımı x in azalan kuvvetlerine göre yazıldı-
ğında x
5
li terim baştan kaçıncı terim olur?
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8
YGS MATEMATİK 417
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Kombinasyon - Binom
TEST - 3
1. 7 elemanlı bir kümenin 3 elemanlı kombinasyon-
larının sayısı kaçtır?
A) 14 B) 21 C) 28 D) 35 E) 48
2. 8 kişilik bir topluluktan 4 kişilik bir grup kaç farklı
şekilde oluşturulabilir?
A) 40 B) 50 C) 60 D) 70 E) 80
3.
9
2 5
9
2 x x −






=
+






olduğuna göre, x in alabileceği değerler toplamı
kaçtır?
A) 12 B) 11 C) 7 D) 6 E) 4
4. 4 erkek ve 3 kız arasından 3 kişilik bir grup kaç
farklı şekilde seçilebilir?
A) 20 B) 24 C) 35 D) 48 E) 75
5. 10 kişiden 6 kişilik bir grup ve grup içinden de bir
lider seçilecektir.
Buna göre kaç farklı seçim yapılabilir?
A) 840 B) 1050 C) 1260 D) 1470 E) 1680
6. Bir pansiyonda biri 4 kişilik, ikisi 3 kişilik 3 boş oda
vardır.
10 kişi bu pansiyona kaç farklı şekilde yerleşebilir?
A) 4200 B) 3800 C) 3600 D) 2800 E) 2400
7. 5 yönetici, 4 satış müdürü ve 6 personelden se-
çilecek 2 yönetici, 2 satış müdürü ve 1 personel
yuvarlak bir masa etrafında kaç farklı şekilde otu-
rabilir?
A) 7200 B) 7920 C) 8280 D) 8640 E) 9360
8. Bir sınıftaki kızların sayısı, erkeklerin sayısının 2
katıdır. Bu sınıftaki kız öğrencilerle yapılacak 2 şerli
grupların sayısı, erkek öğrencilerle yapılacak 2 şerli
grupların sayısının 6 katıdır.
Buna göre, bu sınıftaki toplam öğrenci sayısı
kaçtır?
A) 4 B) 6 C) 9 D) 15 E) 18
Kombinasyon - Binom
YGS MATEMATİK 418
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
9. 5 elemanlı bir kümenin en çok 2 elemanlı alt kü-
melerinin sayısı kaçtır?
A) 16 B) 18 C) 24 D) 32 E) 36
10. A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin 3 elemanlı alt kümelerinin kaç tane-
sinde 1 elemanı bulunur?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
11. A = {1, 2, 3, 4, 5}
kümesinin 3 elemanlı alt kümelerinin kaç tane-
sinde 2 elemanı bulunmaz?
A) 4 B) 6 C) 8 D) 9 E) 10
12.
ABC üçgeni üzerin-
deki 12 noktadan
herhangi üçünü köşe
kabul eden kaç deği-
şik üçgen çizilebilir?
A) 220 B) 190 C) 160 D) 130 E) 100
13.
Şekilde, çember üzerinde 6 nokta ve çemberin dışın-
daki doğru üzerinde 4 nokta işaretlenmiştir.
Köşeleri bu noktalardan herhangi üçü olan en
çok kaç tane üçgen çizilebilir?
A) 96 B) 108 C) 116 D) 128 E) 144
14. (2x
2
– y
2
)
6
açılımında ortanca terimin katsayısı kaçtır?
A) –180 B) –160 C) –80 D) 80 E) 320
15.
x
x
3
2
6
2







ifadesinin açılımında x
3
lü terimin katsayısı kaçtır?
A) 320 B) 160 C) 80 D) –80 E) –160
16.
x
x
3
5
8
2
+






ifadesinin açılımındaki sabit terim kaçtır?
A) –448 B) –224 C) –112 D) 224 E) 448
1.D 2.D 3.B 4.C 5.C 6.A 7.D 8.B 9.A 10.B 11.A 12.B 13.C 14.B 15.E 16.E
YGS MATEMATİK
PERMÜTASYON, KOMBİNASYON,
BİNOM, OLASILIK - BÖLÜM 14
OLASILIK
419
OLASILIK

TANIM
Sonucu belli olmayan bir deneyde elde edilmesi mümkün
olan bütün sonuçların kümesine örnek uzay denir.
Madeni bir parayı attığımızda;
E = {Yazı, Tura} = {Y, T}
Madeni iki para attığımızda;
E = {YY, YT, TY, TT}
Bir zar atıldığında;
E = {1, 2, 3, 4, 5, 6}
Bir çift zar atıldığında;
E = {(1, 1), (1, 2), (1, 3), ..., (6, 5), (6, 6)}
Madeni bir para atıldığında karşımıza 2 durum, iki para
atıldığında 2 ⋅ 2 = 4 durum;
bir zar atıldığında karşımıza 6 durum, iki zar atıldığında
6 ⋅ 6 = 36 durum çıktığına dikkat ediniz.
Örneğin; sınava giren bir öğrenci başarı yönünden iki du-
rumla karşılaşır. Başarılı veya başarısızdır. Aynı sınava
giren beş öğrenci için,
2 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅ 2 = 2
5
= 32
durum söz konusudur.

TANIM
Örnek uzayın herhangi bir alt kümesine olay denir.
∅: İmkansız Olay E: Kesin olay
Örnek uzayın ayrık iki alt kümesine ayrık olaylar denir.
Bir çift zar atıldığında zarın üst yüzüne gelen sayı-
ların aynı gelme olayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) {(1, 1), (1, 2), (1, 3), (1, 4), (1, 5), (1, 6)}
B) {1, 2, 3, 4, 5, 6}
C) {(1, 2), (2, 1), (2, 3), (3, 2), (3, 4), (4, 3), (5, 6), (6, 5)}
D) {(1, 1), (2, 2), (3, 3), (4, 4), (5, 5), (6, 6)}
E) {(1, 2), (2, 3), (3, 4), (4, 5), (5, 6)}
DNA 30

Çözüm
Bir çift zar atıldığında zarlardan birinin üst yüzüne 1 gel-
diyse diğeri de 1, 2 geldiyse diğeri de 2 gelmeli ve böyle
devam etmeli.
O halde olayımız,
{(1, 1), (2, 2), (3, 3), (4, 4), (5, 5), (6, 6)}
dır.
Doğru Seçenek D

Bir çift zar atıldığında zarın üst yüzüne gelen sayıların
toplamının 9 dan büyük olma olayı aşağıdakilerden
hangisidir?
A) {(4, 6), (5, 5), (5, 6), (6, 4), (6, 5), (6, 6)}
B) {(4, 6), (5, 5), (5, 6), (6, 5), (6, 6)}
C) {(4, 6), (5, 6), (6, 5)}
D) {(4, 6), (5, 5), (5, 6), (6, 6)}
E) {(4, 6), (5, 6), (6, 4), (6, 5)}
Olasılık
YGS MATEMATİK 420
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

TANIM
Örnek uzayın bütün alt kümelerinin kümesinden [0, 1] ara-
lığına tanımlanan ve aşağıdaki aksiyomları sağlayan her
P fonksiyonuna olasılık fonksiyonu, A ⊂ E olayının P(A)
görüntüsüne A nın olasılığı denir.
O
1
: A ⊂ E ise 0 ≤ P(A) ≤ 1
Herhangi bir olayın gerçekleşme olasılığı en az sıfır,
en çok birdir.
O
2
: P(E) = 1
Kesin olayın gerçekleşme olasılığı 1 dir.
O
3
: A ∩ B = ∅ ise P(A ∪ B) = P(A) + P(B)
Ayrık olaylardan birinin veya diğerinin gerçekleşme
olasılığı, iki olasılığın toplamına eşittir.
P(∅) = 0
A ⊂ B ise P(A) ≤ P(B)
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) – P(A ∩ B)
P(A′) = 1 – P(A)
Bir olayın gerçekleşme olasılığı ile gerçekleşmeme
olasılıkları toplamı 1 e eşittir.
Işık 6

TANIM
Örnek uzayı oluşturan deneylerin olasılıkları eşit ise;
Yani, E = {a
1
, a
2
, ..., a
n
} için,
P(a
1
) = P(a
2
) = ... = P(a
n
)
ise E örnek uzayına eş olumlu örnek uzayı denir.
Hazine 9
E eş olumlu örnek uzay, A ⊂ E,
s(A) olması istenenlerin sayısı,
s(E) olabileceklerin sayısı,
P(A) olayın gerçekleşme olasılığı ise,
P(A) =
s(A)
s(E)
dir.
Bir çift zar atıldığında üstte okunan sayılar topla-
mının 8 olma olasılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
5
36
C)
1
9
D)
1
12
E)
1
18
DNA 31

Çözüm
Deneyde örnek uzay;
E = {(1, 1), (1, 2), ..., (6, 6)}
s(E) = 36
A = {(2, 6), (3, 5), (4, 4), (5, 3), (6, 2)}
s(A) = 5
P A
s A
s E
( )
( )
( )
= =
5
36
dır.
Doğru Seçenek B
YGS MATEMATİK 421
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık

Bir çift zar atıldığında üstte okunan sayılar toplamının
10 olma olasılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
5
36
C)
1
9
D)
1
12
E)
1
18
6 kırmızı, 4 beyaz, 8 mavi top bulunan torbadan aynı
anda 3 top çekiliyor.
Çekilen topların üçünün de kırmızı olma olasılığı
kaçtır?
A)
1
68

B)
1
51

C)
5
204
D)
1
34

E)
7
204
DNA 32

Çözüm
6K + 4B + 8M = 18 top
18 top içinden üç top,
s E ( ) =






=
18
3
18 17 16
3 2 1
⋅ ⋅
⋅ ⋅
farklı şekilde alınabilir.
İstenen, 6 kırmızı top arasından üç kırmızı top almak.
O da,
s A ( ) =






=
6
3
6 5 4
3 2 1
⋅ ⋅
⋅ ⋅
farklı şekilde alınabilir.
P A
s A
s E
( )
( )
( )
= = =
6 5 4
18 17 16
5
204
⋅ ⋅
⋅ ⋅
tür.
Doğru Seçenek C

6 kırmızı, 4 beyaz, 8 mavi top bulunan torbadan aynı anda
3 top çekiliyor.
Çekilen topların üçünün de beyaz olma olasılığı kaç-
tır?
A)
1
68
B)
1
51
C)
5
204
D)
1
34
E)
1
204
6 kırmızı, 4 beyaz, 8 mavi top bulunan bir torbadan çe-
kilen top geriye atılmaksızın, art arda 3 top çekiliyor.
Birinci topun kırmızı, ikincinin beyaz ve üçüncü-
nün mavi olma olasılığı kaçtır?
A)
4
17
B)
3
17
C)
3
34
D)
2
51
E)
5
68
DNA 33

Çözüm
Çekilen ilk topun kırmızı olma olasılığı:
torbadaki 18 toptan 6 tanesi kırmızı olduğundan,
6
18
1
3
=
İkinci topun beyaz olma olasılığı:
torbadan kalan 17 toptan 4 tanesi beyaz olduğundan,
4
17
Üçüncü topun mavi olma olasılığı:
torbada kalan 16 toptan 8 tanesi mavi olduğundan,
8
16
1
2
=
dir.
Olasılık
YGS MATEMATİK 422
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
Üç olayın art arda gerçekleşme olasılığı:
1
3
4
17
1
2
2
51
⋅ ⋅ =
dir.
Doğru Seçenek D
Bu DNA’da bizden istenen, torbadan alınan üç topun
farklı renklerde olmasından farklıdır.
Çekilen topların farklı renkte olma olasılığı:
C C C
C
dir
( , ) ( , ) ( , )
( , )
.
6 1 4 1 8 1
18 3
4
17

=

Uyarı
Bu olasılık da;
KBM, KMB, MKB, MBK, BKM, BMK
olaylarının tümü gerçekleşmektedir.

6 kırmızı, 4 beyaz, 8 mavi top bulunan bir torbadan çeki-
len top geriye atılmaksızın art arda 3 top çekiliyor.
Birinci ve ikinci topun kırmızı, üçüncü topun beyaz
olma olasılığı kaçtır?
A)
1
68
B)
1
51
C)
5
204
D)
34
35
E)
7
204
A nın problemi çözme olasılığı
4
5
, B nin
2
3
, C nin
3
7

dir.
Üçü de uğraştığında problemin çözülmüş olma
olasılığı kaçtır?
A)
4
105
B)
1
35

C)
101
105
D)
34
35

E)
67
70
DNA 34

Çözüm
Problemi çözememe olasılıkları:
P A
P B
P C
( )
( )
( )



= − =
= − =
= − =
1
4
5
1
5
1
2
3
1
3
1
3
7
4
7
Üçünün de problemi çözememe olasılığı:
P A B C ′( ) ∩ ∩ = ⋅ ⋅ =
1
5
1
3
4
7
4
105
Problemin çözülmüş olma olasılığı:
1
4
105
101
105
− =
tir.
Doğru Seçenek C

Ali’nin problemi çözme olasılığı
2
5
, Berk’in problemi
çözme olasılığı
3
4
olduğuna göre, problemin çözül-
müş olma olasılığı kaçtır?
A)
3
20
B)
17
20
C)
4
5
D)
2
3
E)
19
22
YGS MATEMATİK 423
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık

TANIM
B olayının gerçekleşmiş olması halinde, A olayının olasılı-
ğına A nın, B koşullu olasılığı denir.
Hazine 10
P A B
P A B
P B
s A B
s B
( \ )
( )
( )
( )
( )
=

=

dir.
Benzer şekilde; B nin, A koşullu olasılığı:
P B A
P A B
P A
s A B
s A
( \ )
( )
( )
( )
( )
=

=

dır.
Aşağıda şema ile verilen deneyde her sonuç bir nokta ile
gösterilmektedir.



E örnek uzayı için;
s(E) = 16 ⋅ 10 = 160
A ⊂ E olayı için;
s(A) = 6 ⋅ 10 = 60
B ⊂ E olayı için;
s(B) = 5 ⋅ 5 = 25
s(A ∩ B) = 1 ⋅ 3 = 3
olsun.
P A
s A
s E
P B
s B
s E
P A B
s A B
( )
( )
( )
( )
( )
( )
( )
( )
= = =
= = =
∩ =

60
160
3
8
25
160
5
32
ss E
P A B
P A B
P B
s A B
s B
P B A
P A B
P A
( )
( \ )
( )
( )
( )
( )
( \ )
( )
(
=
=

=

=
=

3
160
3
25
))
( )
( )
=

= =
s A B
s A
3
60
1
20

TANIM
P(A \ B) = P(A) ve P(B \ A) = P(B)
olma durumunda:
P A B
P A B
P B
P B A
P A B
P A
( \ )
( )
( )
( \ )
( )
( )
=

=

eşitliklerinden,
P(A ∩ B) = P(A) ⋅ P(B)
bulunur.
Bu koşulu sağlayan A ve B olaylarına bağımsız olaylar
denir.
I nolu torbada; 2 siyah, 3 beyaz top, II nolu torbada;
1 siyah, 1 beyaz top bulunmaktadır.
Torbaların rastgele birinden bir top çekiliyor.
Çekilen topun siyah olduğu bilindiğine göre, I nolu
torbadan alınma olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
1
5
C)
3
5
D)
2
5
E)
4
9
DNA 35
Olasılık
YGS MATEMATİK 424
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

Çözüm
Deneyi ağaç çizelgesi şeklinde gösterelim:
���������
� ����
�����
�� ����
�����
����� ���
����� ���
����� ���
����� ���
���
���
���
���
���
���
���
����
���
���
Top çekilecek iki torba bulunduğundan torbaları seçme
olasılıkları;
P I ve P II ( ) ( ) = =
1
2
1
2
dir.
I nolu torbadan;
Siyah top çekme olasılığı: P S ( ) =
2
5
Beyaz top çekme olasılığı:
P B ( ) =
1
2
II nolu torbadan;
Siyah top çekme olasılığı:
P S ( ) =
1
2
Beyaz top çekme olasılığı:
P B ( ) =
1
2
Çekilen topun, I nolu torbadan ve siyah top olma olasılı-
ğı:
P I S P I P S ( ) ( ) ( ) ∩ =
=
=


1
2
2
5
1
5
Çekilen topun, II nolu torbadan ve siyah olma olasılığı:
P II S P II P S ( ) ( ) ( ) ∩ =
=
=


1
2
1
2
1
4
P I S
P I S
P S
P I S
P I S P II S
( \ )
( )
( )
( )
( ) ( )
=

=

∩ + ∩
=
+
=
1
5
1
5
1
4
4
9
Doğru Seçenek E

I nolu torbada; 2 siyah, 3 beyaz top, II nolu torbada,
1 siyah, 1 beyaz top bulunmaktadır.
Torbaların rastgele birinden bir top çekiliyor.
Çekilen topun siyah olduğu bilindiğine göre, II nolu
torbadan alınma olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
1
5
C)
5
9
D)
2
5
E)
4
9
Aynı örnek uzayına ait A ve B olayları için;
P(A) = 0, 3 ve P(B) = 0,2 iken P(A ∩ B) = 0,1 dir.
Buna göre, P(A′ ∩ B′) kaçtır?
A) 0,1 B) 0,3 C) 0,4 D) 0,6 E) 0,9
DNA 36
YGS MATEMATİK 425
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık

Çözüm
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) – P(A ∩ B)
olduğundan,
P(A ∪ B) = 0,3 + 0,2 – 0,1 = 0,4
bulunur.
P(A ∪ B) + P(A ∪ B)′ = 1 ve
P(A ∪ B)′ = P(A′ ∩ B′)
olduğundan,
P(A ′ ∩ B′) = 1 – 0,4 = 0,6
dır.
Doğru Seçenek D


P A ve P B ( ) ( ) = =
1
4
1
4
olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A)
P A B ( ) ∪ =
1
2

B)
P A B ( ) ∪ ≤
1
2
C) A ∩ B = ∅ D) A = B
E) P(A ∩ B) = 0
E örneklem uzayı ve A ⊂ E olmak üzere,
P(A) + 3⋅ P(A′) =
7
3
olduğuna göre, P(A′) kaçtır?
A)
7
24
B)
1
3
C)
5
12
D)
3
5
E)
2
3
DNA 37

Çözüm
P(A) + P(A′) = 1 olduğundan,
P A P A
P A P A P A
P A
( ) ( )
( ) ( ) ( )
( )
+ =
+ + ⋅ =
+ ⋅ =

3
7
3
2
7
3
1 2
7
3
2
1
⋅ ′
′ ′

    
PP A
P A
P A
( )
( )
( )



= −
⋅ =
=
7
3
1
2
4
3
2
3
olur.
Doğru Seçenek E

E örneklem uzayında A ⊂ E olmak üzere,
4 5
23
5
⋅ + ⋅ = P A P A ( ) ( ) ′
olduğuna göre, P(A) kaçtır?
A)
7
24
B)
1
3
C)
2
5
D)
3
5
E)
2
3
Olasılık
YGS MATEMATİK 426
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
Bir zar masaya atılıyor. Zarın üst yüzüne gelen sa-
yının asal ve tek sayı olma olasılığı kaçtır?
A)
1
3
B)
1
6
C)
1
9
D)
1
18
E)
1
36
DNA 38

Çözüm
Zarın asal sayı gelme olayına A, tek sayı gelme olayına
B diyelim.
A = {2, 3, 5}, B = {1, 3, 5} ve (A ∩ B) = {3, 5} olup A ve B
bağımlı olaylar olacağından,
P A B
s A B
s E
( )
( )
( )
∩ =

dir.
Bir zar atma deneyinde,
E = {1, 2, 3, 4, 5, 6}, s(E) = 6 ve (A ∩ B) = {3, 5} olduğun-
dan zarın asal ve tek sayı olma olasılığı
P A B
s A B
s E
( )
( )
( )
∩ =

= =
2
6
1
3
olur.
Doğru Seçenek A

Bir zar masaya atılıyor.
Zarın üst yüzüne gelen sayının asal ve çift sayı olma
olasılığı kaçtır?
A)
1
3
B)
1
6
C)
1
9
D)
1
18
E)
1
36
İçinde 3 kırmızı, 4 mavi ve 5 sarı bilye bulunan bir
torbadan rastgele seçilen üç bilyenin her birinin
farklı renkte olma olasılığı kaçtır?
A)
1
22
B)
3
22
C)
2
11
D)
3
11
E)
6
11
DNA 39

Çözüm
Kırmızıyı K, maviyi M, sarıyı S ile gösterelim. İstenen du-
rumlar KMS, KSM, MKS, MSK, SMK, SKM olup 6 durum
söz konusudur. Bu durum aslında KMS harferinin farklı
dizilişlerinin sayısıdır. Yani KMS harferiyle
3! = 6
farklı diziliş elde edileceğinden KMS nin olasılığını bulup 6
ile çarparsak sonuca ulaşırız.
3
12
4
11
5
10
1
22
⋅ ⋅ =
K

M

S

İstenen olasılık
6
1
22
3
11
⋅ =
olur.
Doğru Seçenek D

İçinde 4 mavi, 4 yeşil, 4 sarı bilye bulunan bir torbadan
rastgele seçilen üç bilyenin her birinin farklı renkte
olma olasılığı kaçtır?
A)
16
55
B)
12
55
C)
4
25
D)
8
55
E)
3
25
YGS MATEMATİK 427
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık
Bir zar atıldığında üst yüze gelen sayının 4 ten kü-
çük olduğu bilindiğine göre, bu sayının asal sayı
olma olasılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
1
4
C)
1
3
D)
4
7
E)
2
3
DNA 40

Çözüm
Bir zar atıldığında,
E = {1, 2, 3, 4, 5, 6}
olur. Zarın üst yüzüne gelen sayının 4’ten küçük bir sayı
geldiği bilindiğine göre,
B = {1, 2, 3}
olur. Asal sayı gelme olayı ise A olsun.
Buna göre,
A = {2, 3, 5} tir.
A ∩ B = {2, 3}
olacağından
P A B
s A B
s E
( )
( )
( )
∩ =

=
2
6
ve
P B
s B
s E
( )
( )
( )
= =
3
6
olur.
P A B
P A B
P B
( / )
( )
( )
=

= =
2
6
3
6
2
3

tür.
s(A ∩ B) = 2 ve s(B) = 3
olduğundan
P A B
s A B
s B
( / )
( )
( )
=

=
2
3
olur.
Doğru Seçenek E

Bir zar atıldığında, zarın üst yüzüne gelen sayının çift
geldiği bilindiğine göre, bu sayının asal sayı olma ola-
sılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
1
4
C)
3
7
D)
3
7
E)
1
3

4 bayan, 3 erkek yüzücü ve 5 bayan, 12 erkek paraşütçü
arasından rastgele bir kişi seçilecektir.
Seçilen kişinin bayan olduğu bilindiğine göre, yüzücü
olma olasılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
5
24
C)
3
8
D)
4
9
E)
5
9
Bir kapıyı içinde 6 anahtar bulunan bir anahtarlıktan
sadece ikisi açabilmektedir.
Bu kapıyı açmayı deneyen birinin ikinci deneme-
sinde kapıyı açma olasılığı kaçtır?
A)
1
5
B)
4
15
C)
3
10
D)
2
5
E)
9
10
DNA 41

Çözüm
Kapı ikinci denemede açıldığına göre ilk denemede açıl-
madı demektir. İlk denemede kapının açılma olasılığı
2
6
,
açılmama olasılığı
4
6
dır. Açılmadığına göre yanlış anah-
tarlardan biri elendi demektir. Geriye 3 yanlış 2 doğru
anahtar kaldı.
O halde aradığımız cevap,
4
6
2
5
8
30
4
15
⋅ = = tir.
Doğru Seçenek B
Olasılık
YGS MATEMATİK 428
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14

Bir kapıyı içinde 5 anahtar bulunan bir anahtarlıktan sade-
ce ikisi açabilmektedir.
Bu kapıyı açmayı deneyen birinin ikinci denemesinde
kapıyı açma olasılığı kaçtır?
A)
1
5
B)
4
15
C)
3
10
D)
2
5
E)
9
10

Bir kapıyı içinde 6 anahtar bulunan bir anahtarlıktan sade-
ce ikisi açabilmektedir.
Bu kapıyı açmayı deneyen birinin en çok ikinci dene-
mesinde kapının açılma olasılığı kaçtır?
A)
1
5
B)
4
15
C)
3
10
D)
3
5
E)
9
10

Birbirine paralel olan d
1
ve d
2
doğrularından, d
1
doğ-
rusu üzerindeki 4 nokta ve d
2
doğrusu üzerindeki 6
nokta ile mümkün olan bütün üçgenler oluşturuluyor.
Oluşan üçgenlerden rastgele seçilen birinin yal-
nızca bir köşesinin d
1
doğrusu üzerinde olma ola-
sılığı kaçtır?
A)
3
8
B)
1
2
C)
5
8
D)
3
4
E)
7
8
DNA 42

Çözüm
d
1
ve d
2
doğrusu üzerindeki noktalarla oluşturulacak tüm
üçgenlerin sayısını bulalım.
d
1
doğrusu üzerinde bir nokta seçersek d
2
doğrusu üze-
rinde iki nokta seçmeliyiz. Ya da d
2
doğrusu üzerinde bir
nokta seçersek d
1
doğrusu üzerinde iki nokta seçmeliyiz.
O halde oluşacak tüm üçgenlerin sayısı
4
1
6
2
4
2
6
1
4
6 5
2
4 3
2
6
60 36
96













+













= ⋅

+


= +
=
dır.
Sadece bir köşesi d
1
doğrusu üzerinde olan üçgen sayısı,
4
1
6
2
4
6 5
2
60













= ⋅

=
olur.
Buradan, istenen cevap,
İstenen durum sayısı
Tüm durumların sayısı
= =
60
96
5
8
bulunur.
Doğru Seçenek C

Birbirine paralel olan d
1
ve d
2
doğrularından, d
1
doğrusu
üzerindeki 5 nokta ve d
2
doğrusu üzerindeki 4 nokta ile
mümkün olan bütün üçgenler oluşturuluyor.
Oluşan üçgenlerden rastgele seçilen birinin yalnızca
bir köşesinin d
1
doğrusu üzerinde olma olasılığı kaç-
tır?
A)
1
7
B)
3
8
C)
3
7
D)
5
8
E)
3
4
YGS MATEMATİK 429
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık
TEST - 4
1. E = {a, b, c, d} örnek uzayı için;
P(a) = 3 ⋅ P(b)
P(b) = 3 ⋅ P(c)
P(c) = 3 ⋅ P(d)
olduğuna göre, P(d) kaçtır?
A)
1
40
B)
3
40
C)
9
40
D)
27
40
E)
1
4
2. P(A) = 0,9
P(B) = 0,6
olduğuna göre, P(A ∩ B) nin en küçük değeri
kaçtır?
A) 0,3 B) 0,4 C) 0,5 D) 0,6 E) 0,8
3. {1, 2, 3, ..., 25}
kümesinden seçilen bir sayının 6 ya bölündü-
ğünde 1 kalanını verme olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
1
5
C)
1
6
D)
1
8
E)
1
25
4. Bir zar üç kez atılıyor.
Üstte okunan sayıların toplamının 6 olma olasılı-
ğı kaçtır?
A)
5
108
B)
1
36
C)
7
108
D)
2
27
E)
1
12
5. Telefon numaralarının 0,1 veya 9 ile başlamadığı
ve yedi basamaklı olduğu bir ülkede bir telefon
numarasının 5 ile bölünebilme olasılığı kaçtır?
A)
1
6
B)
1
5
C)
1
4
D)
1
3
E)
1
2
6. Bir zar peşpeşe üç kez atılıyor.
En az bir kez yazı gelmesi olasılığı kaçtır?
A)
1
8
B)
3
8
C)
5
8
D)
7
8
E)
11
16
7. İçinde aynı büyüklükte 6 siyah, 4 beyaz, 2 kırmızı
top bulunan torbadan alınan iki topun aynı renkli
olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
4
D)
1
5
E)
1
6
8. Bir torbada 3 mavi ve 4 kırmızı top vardır.
Bu torbadan aynı anda alınan iki topun farklı
renkli olma olasılığı kaçtır?
A)
2
7
B)
3
7
C)
4
7
D)
4
9
E)
5
14
Olasılık
YGS MATEMATİK 430
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
9. İçinde 1 den 10 a kadar numaralandırılmış 10 kart
bulunan torbadan çekilen bir karttaki numaranın
çift sayı olması durumunda 3 e bölünebilme ola-
sılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
4
D)
1
5
E)
1
6
10. 1 den 10 a kadar olan (1 ve 10 dahil) sayılardan
rastgele seçilen farklı iki sayının toplamının tek
sayı olması olasılığı kaçtır?
A)
1
9
B)
4
9
C)
5
9
D)
5
18
E)
11
18
11. Bir sınıfta 5 i sarışın olmak üzere 20 kız, 6 sı sarışın
olmak üzere 30 erkek öğrenci vardır.
Bu sınıftan rastgele seçilen bir öğrencinin sarı-
şın olduğu bilindiğine göre, erkek olma olasılığı
kaçtır?
A)
5
11
B)
6
11
C)
7
22
D)
9
22
E)
9
44
12. Dört evli çift arasından iki kişi seçilecektir.
Seçilecek iki kişinin evli çift olma olasılığı kaç-
tır?
A)
1
7
B)
2
7
C)
3
7
D)
4
7
E)
5
7
13. Ahmet ve Mehmet’in bir hedef ilk atışta vurma
olasılıkları sırasıyla
1
3
ve
1
4
olduğuna göre, ikisi-
nin birden birer atış yaptıktan sonra hedefn vu-
rulmuş olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
4
D)
1
5
E)
1
6
14. Üç çocuklu bir ailenin üç çocuğunun da erkek
olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
4
C)
1
6
D)
1
8
E)
1
12
15. Üç çocuklu bir ailenin çocuklarından en az ikisi-
nin kız olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
4
C)
1
6
D)
1
8
E)
1
12
16. 6 kırmızı, 4 beyaz, 8 mavi top bulunan bir torbadan
çekilen top geriye atılmaksızın art arda 3 top çekili-
yor.
Çekilen toplardan en az birinin kırmızı olma ola-
sılığı kaçtır?
A)
149
204
B)
25
34
C)
51
68

D)
77
102

E)
91
135
1.A 2.C 3.B 4.A 5.B 6.D 7.B 8.C 9.D 10.C 11.B 12.A 13.A 14.D 15.A 16.A
YGS MATEMATİK 431
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14 Olasılık
TEST - 5
1. İki zar atıldığında üst yüze gelen sayıların çarpı-
mının çift sayı olma olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
1
2
C)
3
4
D)
7
36
E)
5
36
2. Üç madeni para havaya atıldığında 2 yazı, 1 tura
gelme olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
1
3
C)
3
8
D)
2
3
E)
3
4
3. Bir zar ile bir madeni para birlikte atılıyor.
Paranın tura ve zarın çift sayı gelme olasılığı kaç-
tır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
4
D)
1
5
E)
1
6
4. Bir madeni para 4 defa atılıyor.
Bu atışlardan en az birinin yazı gelme olasılığı
kaçtır?
A)
1
16
B)
5
16
C)
7
16
D)
11
16
E)
15
16
5. Bir madeni para 4 defa atılıyor.
En az iki kez yazı geldiği bilindiğine göre, üç kez
yazı bir kez tura gelmiş olma olasılığı kaçtır?
A)
5
11
B)
4
11
C)
2
8
D)
5
16
E)
1
4
6. Bir madeni para ile bir zar birlikte atılıyor.
Paranın tura veya zarın 4 ten büyük gelme olası-
lığı kaçtır?
A)
5
6
B)
2
3
C)
3
4
D)
1
3
E)
1
4
7. Üç zar birlikte bir masaya atılıyor.
Zarların üst yüzüne gelen sayıların üçünün de
farklı gelme olasılığı kaçtır?
A)
125
216
B)
25
36
C)
1
6
D)
5
9
E)
5
54
8. Yüzleri 1 den 6 ya kadar numaralandırılmış bir hileli
zarda her sayının gelme olasılığı bu sayı ile doğru
orantılıdır.
Bu zar peşpeşe 2 kez atıldığında, ikisinin de 6
gelme olasılığı kaçtır?
A)
8
49
B)
1
7
C)
6
49
D)
4
49
E)
3
49
Olasılık
YGS MATEMATİK 432
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık - Bölüm 14
9. Bir zar ard arda 3 kez atılıyor.
Bu atışların ikisinde 4, birinde 6 gelme olasılığı
kaçtır?
A)
1
6
B)
1
18
C)
1
36
D)
1
72
E)
1
108
10. İki zar bir masaya atılıyor.
Zarların üst yüzüne gelen sayıların farklı olduğu
bilindiğine göre, bu sayıların toplamının 8 olma
olasılığı kaçtır?
A)
1
10
B)
4
15
C)
1
9
D)
1
6
E)
2
15
11. İki zar bir masaya atılıyor.
Zarların üst yüzüne gelen sayıların farklı olma
olasılığı kaçtır?
A)
6
7
B)
5
6
C)
5
7
D)
2
3
E)
4
7
12. Bir zar ve iki madeni para birlikte atılıyor.
Zarın üst yüzüne gelen sayının asal ve paralar-
dan en az birinin yazı gelme olasılığı kaçtır?
A)
1
4
B)
3
8
C)
1
2
D)
5
8
E)
3
4
13. Bir zarın 3 yüzü beyaz, 2 yüzü siyah, 1 yüzü de mavi
renklidir.
Bu zar 3 kez atıldığında üst yüzüne gelen renkle-
rin üçünün de farklı olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
6
D)
1
9
E)
1
12
14. Bir torbada 2 kırmızı, 2 beyaz ve bir sarı top bulun-
maktadır. Torbadan çekilen top geri bırakılmaksızın
ardarda 2 tane top çekiliyor.
İkinci çekilen topun sarı olma olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
4
C)
3
5
D)
2
5
E)
1
5
15. Tura gelme olasılığı
1
3
olan hileli bir madeni para
ile hilesiz bir madeni para düzgün bir zemine birlikte
atılıyor.
İkisinin de yazı gelme olasılığı kaçtır?
A)
1
2
B)
1
3
C)
1
4
D)
1
5
E)
1
8
16. Hileli bir zar üst yüzünde 1 sayısı varken atıldığında
6 gelme olasılığı
1
3
olmaktadır. Üst yüzünde 1 sayı-
sı yokken atıldığında bütün sayıların gelme olasılık-
ları eşittir.
Bu zarı, bir kez zara bakarak bir kez de bakmadan
peşpeşe atan ve hileyi bilen birinin her iki sefer-
de de 6 atma olasılığı kaçtır?
(Zarı atan kişi, zarın 6 gelmesini istemektedir.)
A)
1
36
B)
1
18
C)
1
9
D)
19
36
E)
7
216
1.C 2.C 3.C 4.E 5.B 6.B 7.D 8.D 9.D 10.E 11.B 12.B 13.C 14.E 15.B 16.E

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->