You are on page 1of 12

ARNAVUTLUK’TA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ

Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çağlayan

ÖZET Arnavutluk uzun bir zaman Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra 1912 yılında bağımsız bir devlet olarak kendi kendini idare etmeye başlar. Diğer Balkan ülkelerinde olduğu gibi burada da Türk dili ve kültürü ile etkileşim yaşanır. Bunun sonucu olarak çok sayıda Türkçe kelime kullanılır ve Türkçe bilmek şehirli ve münevver olmanın bir şartı gibi sayılır. Arnavutlar yalnızca Türk dili ve kültürü ile kaynaşmakla kalmaz Türk edebiyatının gelişmesine de önemli katkılar sağlar. Klasik Türk edebiyatında beş mesnevi yazarak hamse sahibi olan onaltıncı yüzyıl şairi Taşlıcalı Yahya ve daha yakın dönemde Türk dili ile ilgili birçok çalışması yanında Kamus-ı Türki adlı Türkçe sözlüğü ile tanınan Şemseddin Sami gibi daha pek çok Arnavut aydın vardır. Arnavutluk’ta Osmanlı döneminden gelen birikim ile aynı coğrafyada yer alan Türkiye arasındaki ilişkiler kolayca yürütülebiliyordu. Osmanlı’dan sonra farklı devletler olsa da iki ülke arasında dostça sürdürülen siyasi, ekonomik ve kültürel münasebetler devam etti. Yirminci yüzyılın ilk kuşağı ya buradaki eğitimleri ile ya da yükseköğrenimlerini İstanbul’da yaptıklarından Türkçe konusunda bir eksiklik yaşanmıyordu. Fakat yeni nesle eğitim vermeden bu durum devam edemezdi. Zaman içinde zayıflayan ilişkiler ve Türkçe bilen neslin giderek azalması Türkçe öğretimine olan ihtiyacın kuvvetli bir biçimde hissedilmesine yol açtı. Balkanların Osmanlı ile beş asırlık bir ortak tarihi vardır. Osmanlı, bürokrasisi iyi işleyen bir devlettir. Bundan dolayı tarih alanında araştırma yapmak isteyen Balkan ülkeleri Osmanlı kaynaklarından faydalanmak isterler. Yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı doğan Türkçe öğretimi ihtiyacı Arnavutluk’ta Tiran Üniversitesi Tarih Bölümü’nde açılan Türkçe kursları ile başlar. Daha sonra aynı üniversitede Türk dili ve edebiyatı eğitimi veren bir anabilim dalı açılır. Bugün Türkçe öğretimi çeşitli kurumlarda farklı şekillerde devam etmektedir Çalışmamızda Arnavutluk’ta yükseköğretim ve ortaöğretim kurumları ile kurslar şeklinde devam eden Türkçe öğretimi çalışmaları ele alınıp incelenecektir. Anahtar kelimeler: Arnavutluk, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, Türkçe kursu

Beder Üniversitesi Öğretim Üyesi, Tiran, ARNAVUTLUK, bunyaminc@gmail.com

This situation has led to a strong understanding of the need for the teaching of Turkish. as in other Balkan countries here too. Turkish course ARNAVUTLUK’TA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ İnsanlar topluluklar halinde yaşarlar. Farklı milletlere mensup insanların birbirleri ile konuşabilmeleri için ortak bir dil kullanmaları gerekir. The sixteenth-century poet Taşlıcalı Yahya has written five mesnevi and so he is hamse owner i n classical Turkish literature. Albanians not only merge the Turkish language and culture but they provides an important contribution to the development of Turkish literature. Turkish.ABSTRACT TEACHING TURKISH IN ALBANIA Albania remains a long time under Ottoman rule. Key words: Albanian. economic and cultural friendly relations continued between two countries. Ottoman state has a well-functioning bureaucracy. Bu durum bir tarafın veya her iki tarafın bir yabancı dil öğrenmesi ile mümkün olabilir. a large number of Turkish words use and to know Turkish is regarded as a condition of being enlightened and city dwellers. Therefore it was not a lack of Turkish. Turkish education continues today in different ways in various institutions. Located in the same geography relations between Albania and Turkey could carried on easily with accumulation from the Ottoman period in Albania. or they they had gone to Istanbul for high education. Then it starts to self-rule as an independent state in 1912. Balkans have a common history with Ottoman for five centuries. But this situation could not continue without training the next generation. ongoing in the form of courses and teaching Turkish studies will be examined higher and secondary education institutions in Albania. The first generation of the twentieth century had studied here. In our study. Relations and Turkish-speaking generation decreased over time. There are such many Albanian intellectuals. teaching Turkish begin with opening Turkish language courses in the Department of History at the University of Tirana in Albania. Thus. Interact with the Turkish language and culture occurs. Turkish Language and Literature. Birbirlerine karşı duygu ve düşüncelerini ifade etmek suretiyle anlaşmak en tabii ihtiyaçlarındandır. Şemseddin Sami is known for Turkish dictionary as named Kamus-ı Turki and he has many studies about the Turkish language more recent period. Even though they are different states after Ottoman Empire their maintained political. the Balkan countries wishing to do research in the field of history want to benefit from Ottoman sources. Turkish education needs is understood for the reasons given above. . As a result. Therefore. Aynı milletten kimseler anadillerini kullanarak kolayca anlaşabilirler.

625.İnsanların tek başına yaşayamadıkları gibi ülkeler de tek başlarına ve başka ülkelerle çeşitli şekillerde ilişkilerde bulunmadan yaşayamazlar. 749. Buna ek olarak yeni tesis edilen eğitim sistemi içinde İmam-Hatip Okulu tarzındaki okullar İşkodra. insanlığın başlangıcıyla başlayan ve insanlar tarafından geliştirilen dinamik bir süreçtir. Arnavutlar Balkanların güneybatısında yaşayan ve uzun tarihi geçmişi olan bir millettir.) Bu yüzden her ülkede ihtiyaç duyulan yabancı dillerin öğretimi yapılmaktadır. s. Arnavutçadaki Türkçe kelimelerin sayısının 5. Halkının büyük bir kısmı İslam dinini kabul etmiş ve Türk idaresini benimsemekle kalmamış yetiştirdiği birçok devlet adamı ile yönetime ortak olmuştur. Kanuni dönemi büyük şairlerinden Taşlıcalı Yahya Bey. doğduğu günden itibaren çevresiyle ve diğer insanlarla etkileşim halinde olan. ticaret. (Akçadağ. Çünkü insan.000 civarında olduğunu göstermektedir. dolayısıyla kültürel değerlerle harmanlanmış yeni bir dünya düzeni gelişmeye başlamıştır. Günümüzde teknolojik ilerlemelerle beraber ulaşım ve haberleşme imkanlarının gelişmesi sonucunda ülkeler arasındaki münasebetler de çoğalmış ve bu durum yabancı dillere olan ihtiyacı daha da artırmıştır. ilim v. Elbasan gibi şehirlerde faaliyet gösteriyorlardı. Bu özellikleri ile ve yukarıda belirttiğimiz sebeplerle Arnavutluk’ta Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Boşnak ve Arnavut şair ve yazarlar tarafından çok sayıda Türkçe eser meydana getirilmiştir.s. 6. Aynı şekilde ilim ve sanat alanında da Osmanlı Devleti’nin ilerlemesinde emeği geçen Arnavut alim ve sanatkarlar vardır.) Türkiye ve Arnavutluk tarihi ve kültürel bağları olan ve aynı coğrafyada bulunan ülkelerdir. Bölgede zaman içinde Türkçe. onlara iletiler gönderen veya onlardan iletiler alıp bu iletileri yorumlam a ve anlamlandırma yeteneklerine sahip olan.( Yalçın. s. Arnavutluk Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı Devleti sınırlarına katılmıştır. 1924 yılında Arnavutluk Müslüman Komitesi’nin kurulması ve . İnsanların birbirleriyle olan iletişimi geliştikçe kültürler arası alışveriş de artmaktadır. farklı kültürlerin birbirlerini daha iyi tanımasını zorunlu kılmaktadır. Osmanlı Devleti’nin dağılması ile 1912 yılında bağımsız olarak kendi yönetimini kuran Arnavutluk’ta Osmanlı eğitim kurumlarında yetişen aydınlarla beraber Türkçe bilenlerin sayısı oldukça fazlaydı. Ülkeler arasındaki ilişkiler de dil vasıtası ile gerçekleştirilir. 2007. Her ülke başkaları ile siyaset. İletişim.b. Bu düzen. (İyiyol. Berat. konularında alışverişlerde bulunmak zorundadır. Yabancı dil konusunda eğitim alan kişiler milletleri adına diğer milletlerle münasebetlerde iletişimi sağlarlar. Türkçe bilmek eğitimli ve medeni olmanın bir ölçüsü sayılır hale gelmiştir. Tiran. Balkanların Osmanlı yönetimine girmesinden sonra Türkçe ortak bir dil olarak bölgedeki dilleri etkilemiş ve birçok Türkçe kelime Balkan dillerinde kullanılmaya başlanmıştır. Son çalışmalar. İstanbul Üniversitesi’nin önemli isimlerinden Hasan Tahsin ve Türk Dili ve Edebiyatı alanında önemli çalışmalara imza atan Şemseddin Sami hemen herkesin tanıdığı Arnavut simalardır. ayrıcalıklı ve sosyal bir varlıktır.) Diğer Balkan dillerinde de bu sayıya yakın Türkçe kelimeler yar alır. konuşulup yazılan bir dil haline gelmiştir.

Her şeyden önce Arnavutluk tarihi ile ilgili kaynaklar . (Truçi. Nihayet 1969 yılında Muqerem Janina ve Vexhi Buharaja tarafından Osmanlıca kursu açıldı. tapu. İtalyanca gibi diller okutuluyordu. 2010. Haki Sharofit ve Andrea Sahatçiut. 1949 anayasasında yapılan değişiklikler sonucu ibadetlere büyük ölçüde kısıtlama getirildi ve nihayet 1964 yılında Tiran Medresesi kapatıldı. Dashuri Murati. Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Bu isimlerden Ferit Duka.) Böylece resmi eğitim kurumlarında Türkçe öğretimine son verilmiş oldu. ticari ve kültürel ilişkilerin devamını gerekli kılıyordu. Shaban Çollaku tarafından verilen Türkçe dersleri değişik zamanlarda teşkil edilen gruplarla devam etti. 2007. 2009. 1945`ten sonra bu medreselerde 1964 senesine kadar sadece Arapça ve Rusça yabancı dil olarak okutuldu. Burada Şemsettin Sami üzerine bir konferans verdi. ortaöğretim. Stefan Vuçani.) 1990 yılından itibaren demokrasiye geçilmesi ile beraber Arnavutluk’ta daha düzenli bir Türkçe öğretimi yapılmaya başlanır. Dritan Egro ve Genciana Abazi Egro lisansüstü eğitimlerini Türkiye’de yapmışlardır. 107-108. Hajro Limaj.s. Kujtim Noro. Nezir Bata. Dritan Egro ve Lindita Latifi. Nezir Bata.) Bu çalışmalar daha önceki dönemlerde elde edilen birikimler sayesinde yapılabildi.) Tiran Üniversitesi Tarih-Coğrafya Bölümü’nde 1970-1971 öğretim yılından itibaren Türkçe kursları açılmaya başlandı. (Dritan. Genciana Abazi Egro. Milli Kütüphane’deki (Biblioteke Kombetare) AlbanolojiBalkanoloji Bölümü’nde (Albanlogji-Balkanolgjise) Zuber Bakiut Osmanlı dönemine ait belge ve kitaplar ile ilgili önemli çalışmalar yaptılar. . Ahmet Koka. Bu derece ihtiyaç bulunduğu halde yönetimin Türkçe öğretimi için bir çaba göstermemesi garip bir tezat olarak devam ediyordu. Fatmir Mata. kurslar ve diğer şekillerde Türkçe öğretimi olarak ayrı ayrı inceleyeceğiz. Devlet Arşivi’nde (Arkivin Qendror te Shtetit) Jonuz Tafilaj. İllirija Çaushi. Halbuki Arnavutluk’ta Türkçe öğretimine diğer birçok ülkeden daha fazla ihtiyaç bulunmaktaydı. Bu yüzden iki millet arasında yaşanan tatsız bir olay bulunmuyordu ve iyi ilişkilerin devamı için bir engel yoktu. 1963 yılında. Hamza Zülfikar 2-10 Haziran 1991 tarihleri arasında görevli olarak Arnavutluk Tiran Üniversitesini ziyaret etti. askerlik. Komünizm döneminde Tarih Enstitüsü’nde (Institutıt te Historise) Vexhi Buharaja ve Muqerem Janine.s.bu kuruma bağlı Tiran’da yeni bir medresenin açılması ile burada 1945 senesine kadar yabancı dil olarak Arapça. Bu kurslara katılarak Türkçe öğrenen isimlerden bazıları şunlardır: Aida Vishko. Kozeta Farmaqi. Arnavutluk’un bağımsız bir devlet olması Osmanlı yönetimine duyulan bir memnuniyetsizlikten dolayı çıkan kargaşa sonucunda gerçekleşmemişti. Farsça. nüfus.s. Fert Duka. daha sonra da İngilizce. 10. vergi ve mahkeme kayıtları gibi devletin hafızası durumundaki evraklar Osmanlı Türkçesi ile yazılmış durumdaydı. 108. (Egro. Bu çalışmaları yükseköğretim. Türkçe. Dr. Osmanlı Devleti’nin zayıflamasından dolayı Arnavutlar kendi idarelerini kurmak noktasına gelmişlerdi. (Küçük. Tarihi beraberlik ve coğrafi şartlar Türkiye ile Arnavutluk arasında siyasi. 2007. Çalışmaların devamı için yeni neslin de Türkçe/Osmanlıca öğrenmesi gerekiyordu.

Mustafa Balcı. Trakya Üniversitesi de benzer yardımlar ile Arnavutluk’taki Türkçe öğretimine katkıda bulunan kurumlar arasındadır. Daha sonra Bologna sisteminin uygulanmaya başlanması ile birlikte öğretim süresi üç yıl oldu ve merkezi sistemle yapılan sınav sonuçlarına göre öğrenci kaydı yapılmaya başlandı.b. Yunus Emre Enstitüsü’nün kurulması ve 2009 yılında Tiran Yunus Emre Türk Kültür Merkezi’nin faaliyete başlaması ile Türkiye tarafından yapılan destekler daha çok bu merkez aracılığı ile yapılmaya başlanmıştır. Tiran Üniversitesi ile işbirliği yaparak 2010 yılında düzenlen uluslararası konferans da bu çerçevede sayılabilir. Turan Taştan. Bölümde bugüne kadar Türkiye tarafından görevlendirilen öğretim elemanı olarak Adalet Yavuzer. Bünyamin Çağlayan. TİKA her yıl yaz aylarında Türkiye’de düzenlediği yaz staj programlarına başarılı öğrencilerin ücretsiz olarak katılmalarını sağladı. Bölümde diğer fakülte ve bölümlerden Türkçe öğrenmek isteyen öğrencilere de ders verilmektedir. Büyük Türk Dili Kurultayı ile öğretim elemanlarına Türkiye’de verilen seminer ve başarılı öğrencilerin katıldığı yaz Türkçe kursu Türkçe öğretimini daha ileri noktalara taşıyan çalışmalar olarak kaydedilmelidir. Türkiye Cumhuriyeti Tiran Üniversitesi’ndeki Türkçe öğretimini baştan beri desteklemiştir. Türkiye. video cihazları ve Türk televizyonlarının seyredilmesini sağlayacak bir sistem ile bölümde daha iyi bir eğitim verilmesine yardımcı olunmaya çalışıldı. Son olarak 2013 yılında Bilkent Üniversitesi ve Tiran Üniversitesi’nin işbirliği ile gerçekleştirilen 8. Bölüm öğretim elemanlarına Türkiye’de seminerler vermek ve konferanslara katılabilmelerine maddi bakımdan yardımcı olmak suretiyle de eğitim desteğini sürdürdü. şekillerde yardımda bulunmuşlardır. teknik malzeme ve kitap bağışı. Türk kültürü ve tarihi ile Türk dili ve edebiyatı konularında bölümün ihtiyaçlarını karşılayacak ölçüde kitap ihtiva eden bir kütüphane kuruldu. . Hakkı Can. Abdulkadir Hayber ve Yüksel Özgen hizmet vermişlerdir. Milli Eğitim Bakanlığı ve TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı) öğretim elemanı görevlendirme. 2004 yılında TİKA tarafından fakülte içinde bir Türk Kültür Merkezi açıldı. Yüksek lisans programında da Türk Dili ve Edebiyatı dersleri yer alır. Başlangıçta dört yıllık bir lisans eğitimi veren bölümde öğrenci kayıtları fakülte tarafından yapılan sınav sonuçlarına göre yapılıyordu. Türkiye ve Arnavutluk arasındaki iyi ilişkiler ve iş imkanlarının artmasına bağlı o larak bölüme ayrılan kontenjan ve öğrenci kayıtlarında bir artış gözlenmektedir. sınıfların onarım ve tefrişi.A-YÜKSEKÖĞRETİMDE TÜRKÇE ÖĞRETİMİ 1-TİRAN ÜNİVERSİTESİ Tiran Üniversitesi Yabancı Diller Fakültesi Slav ve Balkan Dilleri Bölümü’nde 1996-1997 öğretim yılında Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı açılarak Türkçe öğretimine başladı. Bilgisayarlar. öğretim elemanlarının hizmetiçi eğitimi v.

Beşeri Bilimler Fakültesi’nde bazı derslerin Türkçe olarak verilmesi dolayısiyle bu öğrenciler de Türkçe öğrenmekte veya Türkçe bilgilerini ilerletmektedirler. Bölüm dersleri Türkiye’deki Eğitim Fakültelerinin müfredat programlarına uyumlu olması sağlanacak şekilde belirlenmiştir.( http://www. Üniversitede şu an itibariyle 30 000 civarında kitabı bulunduran bir kütüphane oluşturulmuştur. Eğitim dili Türkçedir. Yunanca ve Türkçe dersleri verilmektedir. Yunus Emre Enstitüsü de kitap bağışı ile kütüphaneye katkıda bulunmuştur. Eserlerin büyük bir kısmı Türkçe yayınlardan oluşmaktadır. İtalyanca. Yalnız subay ve astsubay seviyesindeki askeri personele verilen dersler temel Türkçe bilgileri verilmektedir. Öğrencilerin Türkçeyi kullanma becerileri Türkiye’de düzenlenen yaz okulu programları ile daha ileri düzeye getirilmeye çalışılmaktadır. Değişim programından öğretim elemanları da yararlanmaktadır. Kurslar her yıl altı ay süreli olarak düzenlenmektedir. Dersler Türk öğretim elemanları tarafından verilmektedir. Almanca. Eğitim süresi Bologna sistemine göre 3 yıldır. Türkiye’de anlaşma yapılan üniversitelerle ve Mevlana Değişim Programı ile öğrencilerin Türkiye’de bir sömestr eğitim almalarına imkanı sağlanmaktadır. Bölümde diğer bölümlerden Türkçe derslerini seçmeli olarak almak isteyen öğrencilere de ders verilmektedir. Burada NATO standartlarına uygun dil programları uygulanmakta ve: İngilizce.2. Farklı ülkelerden öğrenci kabul eden bölümde birinci sınıfta Türkçe bilmeyenlere yönelik yoğun bir Türkçe öğretim programı uygulanmaktadır.ASKERİ AKADEMİ (AKADEMİSË SË MBROJTJES “SPİRO MOİSİU”) 10 Mayıs 1958 tarihinden beri askeri eğitim veren ve bu gün Akademisë së Mbrojtjes “Spiro Moisiu” adı ile eğitimine devam eden akademide Yabancı Dil Merkezi bulunmaktadır. Fransızca. Bu özelliği . 4-BEDER ÜNİVERSİTESİ Tiran’da 2011 yılında eğitime başlayan üniversitenin Eğitim ve Filoloji Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü yer almaktadır. 3-EPOKA ÜNİVERSİTESİ 2008 yılında Tiran’da eğitime başlayan Epoka Üniversitesi’nde seçmeli ders olarak Türkçe dersleri yer almaktadır. Başka bölümlerdeki öğrenciler başarı durumlarına göre Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde yan dal veya çift anadal eğitimi alabilmektedirler.al/) Yabancı Dil Merkezi’nde 2000-2001 öğretim yılında başlanan Türkçe kurslarına halen devam edilmektedir.tradoc. Başarılı olanlar tekamül ve ihtisas kursları için Türkiye’ye gönderilmektedir.mil. Türk öğretim elemanları yanında Arnavut akademisyenler tarafından da ders verilmektedir. Bu kurslara bugüne kadar 116 personel katılarak mezun olmuştur.

Okul süresince spor karşılaşmaları. Ülkede özel okulların açılması demokrasiye geçilmesi ile beraber 1990’lı yıllarda başlar. konferans. 1994 yılında başka bir binaya taşındıktan sonra şimdiki binasında 2005 yılından beri . ikinci dönem beş saat. Onuncu sınıflarda birinci dönem on saat.ile kütüphane Arnavutluk’ta en çok Türkçe eser barındıran bir kuruluş olarak araştırmacılar ve öğrencilerin kaynak ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışmaktadır. piknikler ve yemek yapma gibi sosyal aktivitelerde de Türk görevliler öğrencilerin Türkçelerini geliştirmeye yardımcı olmaktadır. Ders dışında öğrenciler Türk belletmenleri ile Türkçe pratik yapma imkanı bulmaktadırlar. dilbilgisi. şiir. Bu yılki konferans 10 ülkeden 90 civarında akademisyenin katılımı ile gerçekleştirilecektir. hikaye. yazılara yer verilmektedir. panel. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri tarafından hazırlanan Katre adlı bir dergi yayınlanmakta ve burada şiir. 2. söyleşi.b. karma eğitim verenler ve kız erkek ayrı eğitim verenler vardır. röportaj v. B-ORTAÖĞRETİMDE TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Arnavutluk’ta ortaöğretimde Türkçe dersleri Türk Eğitim Şirketleri veya Vakıfları tarafından açılan özel okullarda veya işletmesi bu kuruluşlara verilen okullarda yapılmaktadır. onikinci sınıflarda iki dönem iki saat Türkçe dersi verilmektedir. Öğrenciler kardeş aile programı ile bir hafta süre ile Türkiye’ye gönderilmekte ve bu süre içinde üniversite tanıtım gezileri de yapılmaktadır. Yatılı olanlar. Doktora programının açılması için çalışmalar yürütülmektedir. Türkçe Olimpiyatlarına hazırlık için şarkı. Arnavutluk’un çeşitli şehirlerinden sınavla alınan öğrenciler yatılı olarak okumaktadırlar. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından kurulduğu ilk yıldan itibaren Uluslararası Dil ve Edebiyat Kongresi (UDEK) düzenlenmektedir. müzik programları çeşitli sosyal etkinlikler ile öğrencilerin Türk dili ve kültürünü daha yakından tanımalarına yardımcı olunmaya çalışılmaktadır. MEHMET AKİF ERKEK KOLEJİ (KOLEGJİ "MEHMET AKİF" DJEM) Mehmet Akif Erkek Koleji Kız Koleji ile aynı yıl ve aynı binada öğretime başladı. Bölümde profesyonel ve akademik master eğitimi programları bulunmaktadır. Böylece öğrenciler Türkçe bilgilerini yazı alanında uygulama imkanı bulmaktadırlar. Şu anda 228 öğrenci bu okulda eğitim almaktadır. onbirinci sınıflarda iki dönem üç saat. Bu okullara seçme sınavı ile öğrenci alınmakta ve başarı durumlarına göre burslu kayıt yapılabilmektedir. Şair ve yazarlar için düzenlenen anma programları. deneme. 1-MEHMET AKİF KIZ KOLEJİ (KOLEGJİ "MEHMET AKİF" VAJZA) Mehmet Akif Kız Koleji Şubat 1993 te düzenlenen bir törenle Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından Tiran’da hizmete açılarak öğretime başlamıştır. folklor ve özel beceriler dallarında yapılan seçme ve çalışmalar sırasında da Türkçe pratikler yapılmaktadır.

Bu okullar Türkiye’deki Anadolu İmam-Hatip Lisesi muadili eğitim kurumlarıdır. Şimdiye kadar bu . İstanbul Vakfı’na bağlı bir olmak üzere toplam 7 medresede Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Arnavutluk Diyanet İşleri Başkanlığı ile Sema Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından yapılan anlaşmalar neticesinde Sema Eğitim ve Kültür Vakfına bağlı eğitim veren 6 . Türkçe film veya dizi filmler seyrettirme gibi ders dışı faaliyetlerle öğrencilerin Türkçeyi kullanma becerileri geliştirilmeye çalışılmaktadır. Birkaç yıl sonra da ilköğretimin dokuz yıllık kısmı açıldı.eğitime devam etmektedir. spor salonu ve konferans salonları bulunan modern kampüsüne taşındı. sınıftan itibaren Türkçe olarak yapılmaktadır. 4. Haftalık ders saatleri Eğitim Bakanlığı’nın kararlarına göre değişiklik gösterebilmektedir. sınıflarda haftada 5 saat. 12. Seçmeli ders olarak Türkçe dersleri verilmektedir. Siyer. Lise kısmında 10. Türk ailelerini ziyaret. Okulda şu anda 506 öğrenci okumaktadır. dönem 6 saat Türkçe dersi verilmekte ve dini derslerden bazıları ( Fıkıh. Okulöncesi eğitimden liseye kadar öğrencileri bulunur. 7. sınıflarda 3 saat. Türkçe haftaları. Türk öğrenciler ise anadil Türkçe eğitimi almaktadırlar.TİRAN MEMORİAL ULUSLARARASI OKULU (MIST) (MEMORİAL INTERNATİONAL SCHOOL OF TİRANA Arnavutluk'ta uluslararası eğitim ihtiyacını karşılamak için "Turgut Özal Eğitim Şirketi" tarafından Arnavutluk Hükümeti izni ile 2001 yılında açılmıştır. Hadis. dönem 8 saat 2. Şubat 2006’da okulöncesi kısmı açılmıştır. Şu anda eğitim gören toplam 550 öğrenciden 165’i lise kısmında okumaktadır. 6. sınıfta 1. 2011 yılı Eylül ayında kütüphane. Okulun şu anda mevcut öğrenci sayısı 177’dir. Türkçe öğretimi maksatlı sadece Türkçe konuşulan gezi ve piknikler. Akaid. sınıflarda haftada dörder saat. Türkiye gezisi. 6. 9. hikaye kitapları okutma. 7 ve 8. sınıflarda haftada 2 saat Türkçe dersi verilmektedir. Türkiye’de düzenlenen Uluslararası Dil ve Kültür Şölenine hazırlama. 3-TİRAN TURGUT ÖZAL KOLEJİ 1993 yılında eğitime başladı. Hitabet) 11. 2002 yılında 9 yıllık ilköğretim kısmı eğitime başlamıştır. 11. Kız Koleji ile aynı program uygulanmaktadır.İŞKODRA HASAN RIZA PAŞA KOLEJİ Lise kısmı Eylül 2000 yılında açılan okul İşkodra şehrinde eğitim vermektedir. 5. sınıfta ise 3 saat Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Türkiye’de kutlanan milli ve dini bayramlar hakkında bilgi verme.DURRES TURGUT ÖZAL KOLLEJİ Eylül 2001 tarihinde Durres şehrinde eğitime başladı. 9 ve 10. 8.

Bugün Arnavutluk’ta devam eden Türkçe kursları şu kurumlar tarafından verilmektedir: 1-TİRAN YUNUS EMRE TÜRK KÜLTÜR MERKEZİ Tiran şehir merkezinde Yabancı Diller Fakültesi ve öğrenci yurtlarının bulunduğu semtte müstakil ve modern bir binada çalışmalarına başlamış ve burada devam etmektedir. Arnavutluk’ta bulunan medreseler ve Türkçe öğretimine başladıkları yıllar şu şekildedir: 7. konferans ve paneller.TİRAN MEDRESESİ (H. Başarılı kursiyerlere sertifika verilmekte ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı ile ortaklaşa gerçekleştirilen Türkçe Yaz Okuluna katılmaları sağlanmaktadır. sergiler. Avrupa dil standartlarına göre öğretim yapılan Türkçe kursları düzenlemektedir. kendileri için belirlenen şehirlerde Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER) tarafından verilen eğitimlere ve Türk kültürü ve yaşantısını öğrenmek amacıyla sosyal faaliyetlere katılıyorlar.okullardan mezun olan öğrenci sayısı 1500 civarındadır. Türkiye'ye gönderilen öğrenciler. 2009 yılında Tiran Yunus Emre Türk Kültür Merkezi’nin faaliyete başlaması ile TİKA önce Türkçe kurslarını daha sonra İşkodra Kültür Merkezi’ni devretmiştir. söyleşiler.b. Türkoloji projesi ile hem Tiran Üniversitesi Yabancı Diller Fakültesi’ne desteklerini sürdürmüş hem de Türkçe kurslarını yaygınlaştırarak devam ettirmiş ve 2008 yılında İşkodra’da Türk Kültür Merkezi’ni açmıştır. şiir dinletileri v. Yunus Emre Enstitüsü Sınav Merkezi tarafından hazırlanan Türkçe Yeterlik Sınavı (TYS) ve Enstitünün anlaşmalı olduğu Türk üniversitelerinde eğitim almak isteyen yabancı uyruklu öğrenciler için yapılan Yabancı Öğrenci Sınavlarının (YÖS) uygun koşullarda gerçekleşmesi sağlanmaktadır. müzik programları. Daha sonra da bütünü ile Türkoloji Projesi Yunus Emre Enstitüsü’ne devredilmiştir. Kurs gün ve saatleri ihtiyaca göre yoğun kurslar şeklinde de yapılabilmektedir. sosyal etkinliklerle desteklenmektedir.MAHMUD DASHİ) 2005 8-ELBASAN MEDRESESİ (LİRİA”-CËRRİK) 1995 9-KORÇA MEDRESESİ (MEDRESEJA “KORÇËS”) 2009 10-BERAT MEDRESESİ (VEXHİ BUHARAJA) 2011 11-KAVAJE MEDRESESİ (ERKEK BÖLÜMÜ) HAFİZ ALİ KORÇA 1998 12-KAVAJE KIZ MEDRESESİ (HAFİZ ALİ KORÇA) 2013 13-İŞKODRA HACI ŞEYH ŞAMİA MEDRESESİ 1991 C-KURSLARDA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Arnavutluk’taki Türkçe kurslarından Tiran Üniversitesi’nce açılanlar hakkında daha önce bilgi vermiştik. TİKA. Türk öğretim elemanları tarafından verilen dersler film izleme. Demokrasi döneminde halka yönelik olarak Türkiye Cumhuriyeti Tiran Büyükelçiliği tarafından kurslar açılmış ve bu faaliyet TİKA koordinatörlük ofisinin açılması ile bu kuruma devredilmiştir. .

tarihi. 5 Şubat 2013 tarihinde Luigj Gurakuqi Üniversitesi ile yapılan işbirliğiyle İşkodra’da Leksikograf Tahir Dizdari ve Arnavut Dili için Türkologlar Konferansı İşkodra’da düzenlendi. sempozyum. 3.Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından sağlanan Türkiye bursları ile Türkiye’de okuyacak öğrencilerin seçimi ve onlarla ilgili işlemler Arnavutluk’ta bu kurum ve Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri’nin işbirliği ile yürütülmektedir. 5. 1999 yılında Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) tarafından başlatılan ve ilk defa 2000-2001 öğretim yılında uygulamaya konulan Türkoloji projesi Yunus Emre Vakfı ile Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) arasında 20 Eylül 2011 tarihinde imzalanan protokol ile Vakfa devredilmiştir. yerel akademisyenlere destek verilmekte ve açılan bölümlere malzeme ve donanım desteği sağlanmaktadır.Türk üniversiteleri ile ilgili yabancı üniversitelerin Türkoloji alanında yapacakları proje ve faaliyetlere destek sağlanması. konferans vb. Yabancı Türkologlara araştırma.Başarılı öğrencilerin Türkiye’de gerçekleştirilecek Türkoloji Yaz Staj Programı’na davet edilmesi. 4. Bu çerçevede Türk Dili ve Edebiyatı/Türkoloji Bölümleri ile Türkçe Kurslarına Türkiye’den akademisyenler görevlendirilmekte.tr) 2-İŞKODRA YUNUS EMRE TÜRK KÜLTÜR MERKEZİ Yenilenen bir Osmanlı dönemi binasında faaliyet gösteren merkez Tiran ile aynı çalışmaları yürütmektedir. 7. 3. kültür ve sanat alanlarında çalışmalar yapılır. Türkoloji Projesi kapsamındaki destekler şu konularda yürütülmektedir: 1.com.yunusemrevakfi. .İSLAM DÜŞÜNCESİ VE MEDENİYETİ ARNAVUTLUK ENSTİTÜSÜ (INSTİTUTİ SHQİPTAR İ MENDİMİT DHE İ QYTETËRİMİT ISLAM) (AIITC) 1996 yılında faaliyete başlayan merkezde bilim. faaliyetlerde akademik destekler sağlanması. Yabancı Türkologların Türk dili. Genç Türkologların yetiştirilmesine katkı sağlanması.MERİDYEN KURS MERKEZİ (QENDRA E KURSEVE “MERİDİAN”) Eylül 2006’da Tiran’da açılan kurs merkezinde Avrupa dil standartlarına uygun Türkçe kursları düzenlenmektedir. ( http://www. 8. 2. Öğretim elemanı görevlendirilmesi. Başarılı öğrencilere burs verilmesi. 6. kültürü ve sanatı ile ilgili projelerinin desteklenmesi. Konferans. 4. Başka dillerin de öğretildiği merkezde dersler Türk öğretim elemanları tarafından verilmektedir. seminer. sergi ve yayın faaliyetleri yapılan Enstitü merkezinde Türkçe kursları da düzenlenmektedir. Bölüm ve programların eğitim araç ve gereç ihtiyaçlarının karşılanması.

ticaret. Tiran’daki öğrenci yurdunda daha kapsamlı bir eğitim uygulanmakta ve bu çerçevede yoğun bir Türkçe öğretimi yapılmakta ve dini dersler Türkçe olarak yapılmaktadır.) Günümüzde daha fazla kontenjan ayrılmak sureti ile yine aynı kuruluşlara ek olarak yeni ihdas edilen Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’nın çalışmaları ile Arnavut öğrencilerin Türkiye’de eğitim alması uygulaması devam etmektedir. Türklerin yoğun olduğu bir işyerinde çalışma. Bunun sonucu olarak geçmişte Türkçe Arnavutluk’ta da bilinen bir dil durumundaydı. . Ortaöğretim ve yükseköğretimde değişik alanlarda eğitim alan bu öğrencilere Türkçe öğretimi için dersler de verilmiştir. Puk.Tahir Dizdari’nin Türkçe kelime ve deyimleri sistemli bir şekilde derlediği “Fjalor i Oriantalizmave Në Gjuhën Shqipe” (Arnavut Dilinde Şark Kelimeleri) adlı eseri 2005 yılında Tiranda bu enstitü tarafından yayınlanmıştır. 2010. turizm ve evlilik gibi özel sebeplerle akademik seviyede olmasa da Türkçe öğrenilmektedir. Bu ihtiyacı karşılayacak Türkçe öğretimi İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 45 yıl kadar büyük ölçüde kesintiye uğradıktan sonra 90’lı yıllarda yeniden başladı. D-ÖĞRENCİ YURTLARI Arnavutluk’ta çeşitli okullarda okuyan öğrencilerin barınma ihtiyaçlarını karşılamak üzere sivil toplum kuruluşları tarafından Tiran. Kukes. Türkler ve Arnavutlar arasında tarihi bir beraberlik ve dostluk vardır. Yüksek Lisans yapmak üzere 21 öğrenci. Durres. Peshkopi şehirlerinde öğrenci yurtları açılmıştır. İmkanlar ölçüsünde diğer şehirlerde bulunan öğrenci yurtlarında da Türkçe öğretimi yapılmaktadır. SONUÇ Fertler arasında olduğu gibi milletler arasında da dil bir iletişim aracı olarak kullanılır. 7. İki millet arasında geçmişten gelen iyi ilişkilerin devamı için en azından belli bir kesim tarafından ortak bir dil üzerinden anlaşmaya ihtiyaç vardır. Prenjas. İlahiyat Fakültelerinde okutulmak üzere 133. E-DİĞER YOLLARLA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Arnavutluk’ta demokrasiye geçildikten sonra başta Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere diğer kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından sağlanan imkanlarla çok sayıda öğrenci Türkiye’de eğitim görmüşlerdir. s. İmam-Hatip Liselerinde okutulmak üzere 459. Bajram Curi. Diyanet İşleri Başkanlığınca 2010 yılına kadar Kur’an kurslarında okutulmak üzere 638. (Kılıç. İşkodra. Bu kurumlarda belli programlar çerçevesinde öğrencilere dini bilgiler ve Kur’an-ı Kerim dersleri de verilmektedir. Türk televizyonlarını veya Arnavutluk’ta yayınlanan Türk dizilerini seyretme. Kavaje. 2-3 ay süreli hizmetiçi eğitim kursuna tabi tutulmak üzere 167 din görevlisi Türkiye’ye getirilmiş ve 200 civarında öğrenciye de burs verilmiştir. Berat. Elbasan.

Volume.7) Küçük. Tiran. “Dűnyada http://www. 6/4 Fall 2011. Kemal Hakkı.s. Dritan..) ve Tűrkiye’de Kamu Diplomasisi”. Turkish Studies . Adem. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi. KAYNAKLAR Akçadağ. Mart 2010 – 131. “Arnavutluk Diyanet İşleri’nin Kuruluşu ve İşlevi”. Diyanet Avrupa Aylık Dergi. Historia Dhe İdeologia. Volume 4/3 Spring 2009) Truçi. Murat. Özel durumları sebebi ile Türkçe öğrenenler de bulunur. Ahmet M. “Balkan Dillerindeki Türkçe Kelimelerin Tanımlanması Problemi Üzerine Tespitler”. 2012. Literature and History of Turkish or Turkic.5-9 s. Şengül. Denizli Egro.org/. s.al http://www. Mart 2010 – 131 s. “Arnavutluk”.tradoc. 28–30 Eylül 2005. . Emine. Fatih .net http://www. Kesmeci. XIV. Sadullah “Arnavutluk’ta Yaşamış Bir Türkolog: Tahir Dizdari”. “Dilin İletişim Süreci İçerisindeki Rolü ve İşlevleri”. Bu yatırımlar arttıkça ve Türkiye ile Arnavutluk arasında ticari ve kültürel ilişkiler kuvvetlendikçe Türkçe öğretimine olan ihtiyaç ve ilgi de artacaktır. Diyanet Avrupa Aylık Dergi.Bugün Arnavutluk’ta farklı şehirlerde yükseköğretim ve ortaöğretim seviyesindeki okullarla kurslarda Türkçe öğretimi yapılmaktadır.mil. “Türkiye ve Dünyadaki Türkçe Öğretim Merkezleri ve Türkoloji Bölümleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Bütün bu eğitim faaliyetleri sonunda Türkçe bilenlerin sayısı artık binlerle ifade edilecek sayıya ulaşmıştır. Murat.aiitc. 2007 http://www.tr İyiyol.9-12 Yalçın. Betim. Turkey Kılıç.6. Tiran. p. s. Türk işadamları ve şirketlerinin Arnavutluk’ta yatırım yapması ve Türkçe bilen elemanlara ihtiyaç duyulması Türkçe öğrenme isteğini olumlu yönde etkilemektedir.com. Süleyman Kaan.International Periodical For The Languages. Uluslararası Dil Ve Edebiyat Çalışmaları Bildirileri / Kumtesat e Konferencës Ndërkombëtare të Gjuhës dhe Letërsisë.749-769) . Salih Kürşad . s. “Hamza Zülfikar’ın Özgeçmişi ve Eserleri. Öğrenim için Türkiye’ye gidenler de Türkçeyi öğrenmektedirler.Volume 2/2 Spring 2007.yunusemrevakfi.kamudiplomasisi. Balaban. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi .621-632 . Yılmaz. Turkish Studies International Periodical For the Languages. Literature and History of Turkish or Turkic.13-19 Dolunay.Turkish Studies / Türkoloji Araştırmaları.