P. 1
ÖZEL VERGİ HUKUKU - I -

ÖZEL VERGİ HUKUKU - I -

|Views: 14|Likes:
Yayınlayan: Murat Hoca
AOF Ozel Vergi Hukuku acik ogretim, donemlik yeni sisteme gore ozet ders notu, 2013
AOF Ozel Vergi Hukuku acik ogretim, donemlik yeni sisteme gore ozet ders notu, 2013

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Murat Hoca on Oct 06, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial
Liste Fiyatı: $4.99 Hemen satın al

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

03/25/2014

$4.99

USD

ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 1 – GELİR VERGİSİ I: KONU, VERGİYİ DOĞURAN OLAY VE MÜKELLEFİYET Gelirin Özellikleri Gelir, bir

gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. (Gelir Gerçektir, Kişiseldir, Yıllıktır, Safidir) 1- Gelir Vergisine göre gelir “Gerçek Kişi” tarafından elde edilir. Tüzel kişilerin elde ettikleri gelirler, kurumlar vergisine tabidir. Kollektif şirketin ve adi komandit şirketin ortakları gelir vergisi mükellefi olarak kabul edilmiştir. Paylı komandit şirketlerde de komandite ve komanditer ortaklar gelir vergisi mükellefi sayılmıştır. Komandit Şirketlerde sınırlı sorumlu ortaklara Komanditer (Payı; Menkul Sermaye İradı), sınırsız sorumlu ortaklara Komandite ortak (Payı; Ticari Kazanç) denir. Şirket alacaklılarına karşı sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılan ortak komanditer, sınırlandırılmayan ortak ise komandite ortaktır. Paylı komandit şirkette komanditer ortakların payı kurumlar vergisine tabi tutulur. 2- Gelir “Bir Takvim Yılında” elde edilmelidir. Her takvim yılı bir vergileme dönemi oluşturmaktadır. İstisnaları: • Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri; inşaat ve onarma işlerinde kar ya da zarar, ancak işin tamamen bitmesinden sonra ortaya çıkar • Ölüm, ülkeyi terk, işi terk 3- GVK’nin vergilendirilmesini öngördüğü gelir, kazanç ve iratların “ Safi Tutarı”dır. Safi tutar: Kazanç ve iratların elde edilmesi için yapılan masraflar ve zararlar düşüldükten sonra kalan kısımdır. 4- Gelir “Kazanç ve İratlar”dan oluşur. Kazanç; bedensel, zihinsel çalışma ile veya sermaye konularak elde edilen gelirdir. (Serbest meslek kazançları, ücretler, ticari kazanç ve zirai kazançlar). İrat; sermayenin başkasına kullandırılması neticesinde sağlanır. (Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı). Gelir Vergisine Konu Olan Kazanç ve İratlar 1. Ticari kazançlar, 2. Zirai kazançlar, 3. Ücretler, 4. Serbest meslek kazançları, 5. Gayrimenkul sermaye iratları, 6. Menkul sermaye iratları, 7. Diğer kazanç ve iratlar. 1, 2; Teşebbüs geliri. 3,4; Emek geliri. 5,6; Servet geliri. 7; nevi şahsına münhasır 1,2,3,4; emek ve sermaye bizzat sahibi tarafından kullanılmakta ve kazanç sağlanmakta 5,6; sermayenin başkasına kullandırılması sonucunda irat elde edilmekte

Gelirin Kapsamını Açıklayan Teoriler Gelirin kapsamının belirlenmesiyle ilgili olarak iki teori geliştirilmiştir: • Kaynak teorisi ve • Net artış teorisidir. Kaynak teorisine göre gelir: Kişilerin sahip oldukları üretim faktörlerinden (emek, sermaye, teşebbüs) devamlı bir şekilde elde ettikleri değerlerdir. Kaynak teorisi, miras, piyango ikramiyeleri, bağışları gelir olarak kabul etmez. Net artış teorisinde gelir: Bir kişinin, belirli bir dönemde net varlığında gerçekleşen artış veya azalışı ifade eden değişimdir. Gelir, kişinin ilgili dönemdeki tüketim ve tasarruf toplamı olarak alınmaktadır. Dolayısıyla bu teoride kaynak teorisinin aksine; piyango ikramiyeleri, miras hisseleri, sahip olunan servetteki değer artışları gibi sürekli kaynaklardan elde edilmeyen tüm arızi kazançlar da gelir olarak kabul edilir ve vergilendirilir. Gelir Vergisi Kanunu’nun “kaynak kuramı” esas almıştır. Ancak Diğer Kazanç ve İratlar dolayısıyla “net artış teorisi”ne de yer verilmiştir. GELİR VERGİSİNDE VERGİYİ DOĞURAN OLAY Gelir vergisinde vergiyi doğuran olay gelirin elde edilmesidir. Tahsil Esasına Göre Elde Etme Gelirin hukuken ve fiilen elde edenin kullanımına geçmesi anlamına gelir. (Paranın elde edene ödenmesi). Tahakkuk Esasına Göre Elde Etme

1

Gelirin hukuken elde edenin tasarrufuna geçmiş olmasıdır. Serbest meslek kazancının tespitinde tahsil esası ölçüt olarak alınmasına rağmen, aynı meslek erbabının KDV yükümlülüğü bakımından gelirin tahakkuk etmesi yeterli görülmektedir. 1- GELİR VERGİSİNDE TAM MÜKELLEFİYET Tam mükelleflerin, hem Türkiye’de hem de Türkiye dışında elde ettikleri gelirler dar mükelleflerin ise, sadece Türkiye’de elde ettikleri gelirler vergileme kapsamına alınmıştır. Kimlerin tam mükellef sayılacağı konusunda iki ölçü göz önünde bulundurulmuştur. Bunlardan birincisi ikametgâh, ikincisi ise tabiiyettir. a- İkametgâh İlkesi Gereği Tam Mükellefiyet İkametgâh ölçüsüne göre, Türkiye’de yerleşmiş olanlar tam mükellef olarak kabul edilirler. Bunlar: • İkametgâhı Türkiye’de bulunanlar ve • Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlardır. Buna karşılık, ülkede altı aydan fazla kalsalar da Türkiye’de yerleşmiş sayılmayacakları, dolayısıyla tam mükellef olmayacakları öngörülen bazı kişiler sayılmıştır: • Belli ve geçici bir görev veya iş için Türkiye’ye gelen; iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat amacıyla gelenler, • Tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan nedenlerle Türkiye’de alıkonulmuş veya kalmış olanlar. b- Tabiiyet İlkesi Gereği Tam Mükellefiyet Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye’de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup, bunların işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları tam mükellef olarak vergilendirileceklerdir. Örneğin, bir Türk bankasının Londra şubesinde veya bir inşaat şirketinin Moskova bürosunda çalışan elemanlar, tam mükellef olarak vergiye tabi olacaklardır. Burada sayılan Türk vatandaşlarının elde ettikleri gelirler için yurt dışında vergi ödemeleri halinde, bu gelirlerin ayrıca Türkiye’de vergilendirilmeyeceği öngörülmüştür. Bu hüküm çifte vergilendirmenin önlenmesi amacıyla konulmuştur. 2- GELİR VERGİSİNDE DAR MÜKELLEFİYET “Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler” dar mükellef olarak gelir vergisine tabi tutulmaktadır. Bu kişiler, Türkiye’de yerleşmiş olmamalarına rağmen gelir elde etmektedirler. Tam Mükellefiyet Türkiye’ye yerleşmiş olanlar Gerek Türkiye’de gerekse yabancı ülkelerde elde ettikleri gelirler üzerinden vergilendirilir Dar Mükellefiyet Türkiye’de yerleşmiş olmayanlar Sadece Türkiye’de elde ettikleri gelirler üzerinden vergilendirilir

DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİLERE ÖZGÜ DÜZENLEMELER Dar Mükelleflerin Türkiye’de Elde Edebilecekleri Gelir Çeşitleri 1- Ticari Kazanç: Dar mükellef, Türkiye’de ticari kazancı, açacağı bir iş yeri veya görevlendireceği bir daimi temsilci vasıtasıyla elde edebilir İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yer şeklinde tanımlanmıştır. Daimi temsilci, bir hizmet veya vekâlet akdi ile temsil edilene bağlı olup, onun nam ve hesabına, belli edilen veya edilmeyen bir süreyle ticari işlemler yapmaya yetkili olan kişidir. Ticari mümessil, tacir tarafından işletmeyi yönetmek ve temsil etmek üzere yetki verilen kişidir. Ticari vekil; ticari mümessil sıfatı olmaksızın işletmenin belirlenen bazı işlerini yapmak üzere yetki verilen kişidir. Acente, bağımlı bir sıfatı olmadan, belli bir sözleşmeye dayanarak, belirli bir yer veya bölgede daimi olarak bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya sözleşmeleri o işletme adına yapmayı meslek edinen kişidir. Ticari mümessiller; tüccar vekilleri, acente durumunda bulunanlar temsil edilenin daimi temsilcisi sayılırlar 2- Zirai Kazanç: Türkiye’ de yerleşmemiş olan bir yabancı gerçek kişinin, Türkiye’de zirai faaliyette bulunarak elde ettiği kazançlar 3- Ücret: Türkiye’de yerleşmemiş olan bir yabancı gerçek kişinin Türkiye’deki bir şirket için yaptığı danışmanlık hizmetinden elde ettiği gelir. 4- Serbest Meslek Kazancı: Türkiye’de yerleşmemiş olan bir yabancı sanatçının, Türkiye’de verdiği konserden elde ettiği gelirler. 5- Gayrimenkul Sermaye İradı: Türkiye’de yerleşmemiş olan bir yabancı gerçek kişinin, Türkiye’de sahip olduğu gayrimenkulünden veya bu mahiyetteki bir mal veya hakkını kiralamasından gelir elde etmesi 6- Menkul Sermaye İradı: Türkiye’de yerleşmemiş olan bir yabancı gerçek kişi, parasını Türkiye’de değerlendirerek, buradan kâr payı, faiz gibi gelirler elde etmekte ise.

2

7- Diğer Kazanç ve İratlar: Türkiye’de yerleşmemiş olan yabancı gerçek kişinin, Türkiye’deki gayrimenkulünü satması durumunda ortaya çıkacak değer artışı kazancı. Dar Mükelleflerin Vergi Matrahlarının Tespitinde Farklılıklar • İhracat İstisnası: Ticari kazanç elde eden dar mükelleflerden, ihraç edilmek üzere Türkiye’de satın aldıkları veya imal ettikleri malları, Türkiye’de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerden doğan kazançları Türkiye’de elde edilmiş sayılmaz (ihracat istisnası). Bu hüküm ihracatı teşvik düşüncesiyle getirilmiştir. • Türkiye’de iş yeri ve daimi temsilcisi bulunmayan dar mükelleflerin, hükümetin müsaadesiyle açılan sergi ve panayırlarda yaptıkları ticari faaliyetlerden ve serbest meslek faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar gelir vergisinden istisna edilmiştir. • Biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest meslek erbabının safi kazancının tespitinde, bu kişiler isterlerse, safi kazanç olarak bilet bedelleri (içindeki resimler düşüldükten sonra kalan) tutarının yarısı esas alınır. • Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında yaptıkları ulaştırma işlerinden elde ettikleri kazançlar, kurumlar vergisine tabi yabancı ulaştırma kurumlarının kazançlarının tayinine ait esaslara göre tespit olunur Dar Mükelleflerin Yıllık Beyanname ile Beyan Etmek Zorunda Oldukları Gelirler • Ticari kazançlar, • Gerçek usulde tespit edilen zirai kazançlar, • Vergi kesintisine tabi tutulmamış gayrimenkul sermaye iratlarıdır. Dar mükellefler yıllık beyannamelerini Türkiye’de vergi muhatabı mevcutsa, onun Türkiye’de oturduğu yerin, yoksa iş yerinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir. Yıllık Beyanname Verilmeyen Haller • Tevkif suretiyle vergilendirilmiş; ücretler, serbest meslek kazançları, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları. Burada sayılan kazanç ve iratlar, miktarı ne olursa olsun beyanname verme yükümlülüğü dışında tutulmuştur. • Diğer kazanç ve iratlar Dar mükellef gerçek kişilerin Türkiye’de elde ettikleri kazançlar üzerinden yapılacak tevkifat oranları: • Çok yıllı inşaat onarma işi yapanlara ödenen bedeller üzerinden %3, • Türkiye’de sergi ve panayırlardaki faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden %0, • Serbest meslek kazançları: Petrol %5, diğerleri %20, • Gayrimenkul sermaye iratlarından: Finansal Kiralama Kanunu kapsamındaki faaliyetlerden sağlanacak gayrimenkul sermaye iratları üzerinden: %1, diğerleri: %20; telif, imtiyaz, ihtira, işletme, ticaret unvanı, alameti farika ve benzeri gayrimaddi hakların satışı, devir ve temliki karşılığında alınacak bedeller üzerinden %15, • Dağıtılsın veya dağıtılmasın kâr paylarından... %15, • Dar mükellef kurumların ana merkeze aktardıkları tutar üzerinden %15, • Devlet tahvili ve hazine bonosu faizleri ve alım-satım kazançları üzerinden %10, • Repo, mevduat hesaplarına yürütülen faizler üzerinden %10, • Dar mükellef işletmenin yurt dışı ülkelere para transferi emsal üzerinden %30’dur. MÜNFERİT BEYANNAME Dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olmadıkları kazanç ve iratlardan, vergisi tevkif suretiyle alınmamış olan kazançların bildirildiği beyannamedir. Ayrıca, kur farkından doğan kazançlar dikkate alınmaz. İsteğe bağlı münferit beyannamenin konusunu ise vergisi kaynakta kesilen telif ve patent hakkının satışından elde edilen gelirler oluşturur. Münferit beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde, ilgili vergi dairesine verilerek aynı süre içinde ödemesinin yapılması zorundadır. Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşmaları Türkiye’de ve yurt dışında elde edilen kazançların tamamı üzerinden vergi alınması, yurt dışı kazançların elde edildiği ülkede de vergilendirilmesi durumunda, çifte vergilendirmeye sebep olmaktadır. Çifte vergilemeyi önleme anlaşmasının bulunmaması durumunda, “sınırlı mahsup yöntemi”ne göre, yabancı ülkede ödenen vergiler beyanname üzerinden hesaplanan vergilerden düşülmektedir Vergilendirme Yetkisinin Paylaşılması Çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşmaları ile hukuki anlamda çifte vergilemenin önlenmesi amaçlanmaktadır. Yapılan anlaşmalarla vergilendirme yetkisi paylaşılarak mükellefin iki kez aynı konu üzerinden vergi ödemesi önlenmeye çalışılmaktadır. Anlaşmalarda vergilendirme yetkisi: • Ya kaynak devlete, ya mukim devlete verilmekte veya ikisi arasında paylaşılmaktadır.

3

gelirin elde edildiği veya servetin bulunduğu ülkedir. 94 ve KVK. Kâr payı ödemesi yapılan ülke ile aramızda vergi anlaşması olması durumunda ise sadece anlaşmada yazılı olan stopaj oranı uygulanabilecektir. Mukim devlet ise geliri elde eden kişinin veya servet sahibinin ikamet ettiği ülkedir. Bu durumda gelir vergisi stopajını yapmayan hizmet alıcısının karşı taraftan “mukimlik belgesi” (hizmet satıcısının yurt dışında ikamet ettiğini ve vergilendirildiğini gösteren belge) talep etmesi gerekir. Aynı zamanda %18 oranında KDV stopajı da yapılacaktır. Yani Türkiye’de gelir vergisi stopajı yapılmayacaktır. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması Uygulamasına Somut Örnekler Serbest Meslek Kazançları Yurt dışından hizmet satın alınması karşılığında yapılan ödemeler serbest meslek kazancı olarak vergiye tabi tutulur. Bu belge vergi idaresi istediği vakit sunulmak üzere saklanacaktır. Ödeme yapılan ülke ile aramızda çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması olması durumunda ise hizmet verenin Türkiye’de ikamet edip etmediğine bakılacaktır: • Kişi yurt dışında ikamet ediyor (Türkiye’ye gelmeden hizmet vermiş) ise veya gelmiş ama 183 günden az kalmış ise vergilendirme yetkisi tam mükellef olduğu ülkeye aittir. faiz. • Hizmet veren kişinin Türkiye’ye gelmiş ve yıl içinde en az 183 gün Türkiye’de kalmış olması durumunda ise vergileme yetkisi tekrar kaynak devlete geçmektedir. Menkul Sermaye İratları Menkul sermaye iradı ödemesinin yapıldığı ülke ile aramızda çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması yoksa. Yani Türkiye vergileme yetkisini karşı ülkelerle paylaşmış olmaktadır. KDV kesintisi ise hizmet tüketiminin Türkiye’de olmasından dolayı yapılacaktır. ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 2 – GELİR VERGİSİ II: TİCARİ VE ZİRAİ KAZANÇLAR 4 . Türkiye’nin imzaladığı anlaşmalar genellikle stopaj oranını %10 gibi seviyelere indirmektedir. • Birleşmiş Milletler Modeli (1979). • ABD’nin uyguladığı modeller ve • Türkiye’nin geliştirdiği (1969). gayrimenkul alım-satımı gibi işlemlerden elde edilen değer artış kazançlarında vergileme yetkisini genellikle kaynak ülkeye vermektedir. Çifte vergilendirmeyi önleme konusunda: • OECD Modeli (1963). Hizmet karşılığı ödemenin yapıldığı ülke ile aramızda çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması yoksa %20 oranında gelir vergisi stopajı yapılır.Kaynak devlet. 30’da yazılı oranlarda stopaj yapılacaktır. kâr payı gibi ödemeler üzerinden GVK. Türkiye modeli olarak isimlendirilen anlaşma modelleri bulunmaktadır. m. hisse senedi alım-satımı. Değer Artış Kazançları Anlaşmalar. Gelir vergisi stopajının matrahı katma değer vergisinin de matrahı olacaktır.

• Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı veya yıllık satış tutarları 177. kazanç değil zarar söz konusu olmaktadır. yevmiye defterine kayıt edilen işlemlerin buradan alınarak. Bilanço esasına tabi mükellefler Yevmiye Defteri (Günlük Defter). Bu anlamda bilanço. hastane işletilmesi. Envanterde mal stokları.  Coberlik (borsa uzmanlığı) işleri. işlenmiş ya da yarı işlenmiş ürünlere dönüştürme eylemi” şeklinde tanımlarken büyük Larousse ticari faaliyeti. Bilanço aktif ve pasif olmak üzere iki taraftan oluşmaktadır. bir hesap döneminin başlama tarihinde ve sonunda işletmenin sahip olduğu. paraya dönüşme hızlarına (yani nakde dönüşme özelliklerine ve önceliklerine) göre en çok likitten en az likide. düzenlenen bilançolar da kaydedilir. çeşitli nesneler alıp satılması” şeklinde tanımlamıştır. aktifinde varlıklar. Daha özet bir ifadeyle bilançonun. Aktifte yer alan varlıklar. Aktif tarafında mevcutlar ile alacaklar (ve varsa zarar).000 5 . tüm gereçler.000 50. Envanter defterine. alım satım etkinliği. Defteri kebir. işletmeye başlangıçta konulan para veya para ile ifade edilen değerler toplamıdır. Maddesinde sayılmıştır. Bilanço Esasına Tabi Olan Ticaret Erbabı: Birinci sınıf tüccarların kazançları bilanço esasına tabidir. Bütün malları kapsar. Defteri Kebir (Büyük Defter) ve Envanter Defteri tutmak ve bilanço düzenlemek zorundadırlar.) işlemlerin tarih sırasıyla ve madde madde yazıldığı defterdir. Dönem Öz Sermayesinin Hesaplanması Bilanço esasında ticari kazanç. günlük (alış. pasifinde ise kaynaklar (sermaye. açıklanan tutarları aşanlar. “Teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır”. alacaklar ve borçlar sayılıp değerlendirilir Bilanço. Dönem sonunda hazırlanan bilançoda. denkliği sağlamak amacıyla bilançonun pasif tarafına yazılır.TİCARİ KAZANÇLARIN TANIMI Ticari kazanç. envanterde gösterilen kıymetlerin karşılıklı olarak özetlenmiş halidir. mal ve eşyanın. pasifte yer alan kaynaklar ise en kısa vadeli yabancı kaynaktan en uzun vadeliye doğru sıralanmaktadır. Varlıklar = Borçlar + Sermaye ‘dir. işletmenin dönem içi faaliyetlerinin sonuçları da görülür. Dönem başında kayıtlı sermaye ile işe başlayan işletme. yiyecek vb. Aktif taraf her zaman pasif tarafa eşit olmak zorundadır. değer. mal.000 60. alacakların ve borçların ayrıntılı olarak yazıldığı defterdir. usulüne göre hesaplara dağıtarak bu hesaplarda toplayan defterdir. değiş tokuşu. dönem içinde yaptığı işler sonucunda alacak-borç ilişkilerine girer. Bu durumda. borçlar) gösterilmektedir.000 60. Özel Olarak Ticari Kazanç Sayılan Gelirler:  Gayrimenkul alım-satım ve inşa faaliyeti ile devamlı olarak uğraşılması. • Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler hariç) • Kendi istekleri ile bilanço usulünde vergilendirilmeyi talep edenler. Yani. “çeşitli hizmet. Bu farkın olumsuz olması durumunda.  Özel okul. Yevmiye defteri. Envanter defteri. Sermaye= Varlıklar – Borçlar şeklinde ifade edilmektedir.  Kendi adına menkul kıymet alım-satım faaliyeti ile devamlı olarak uğraşılması. Md. Bilançonun aktifinde yer alan varlıkların tespitinin düzgün bir şekilde yapılabilmesi için envanter işleminin özenli yapılması gerekir. hammaddeler. satış vs. işletmenin belli bir tarihte çekilmiş fotoğrafı gibidir. İşletmenin kayıtlı sermayesi de. Tanım olarak Öz sermaye: İşletmenin bilançosundaki aktif toplamı ile borçlar arasındaki farktır.  Diş protezciliği Ticari Faaliyet: Gelir Vergisi Kanunu ticari faaliyeti “Ham maddeleri. Her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazançlardır. Örnek: AKTİF Kasa Banka Mal 30. Sermaye (kayıtlı sermaye). yarı mamuller. pasif tarafında ise borçlar gösterilir.000 70. Kimlerin birinci sınıf tüccar sayılacağı VUK’nun 117. Envanter: Bir işletmenin belli bir andaki varlıklarıyla borç ve alacaklarını ayrıntılı olarak gösteren bir listedir.000 PASİF Sermaye Yedek Akçe Amortisman 200.

geçmiş yıllardan devralınan sermaye mallarında meydana gelen aşınma ve eskimenin parasal değeri.Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat. 7.000 500. Ayrıca. hesap dönemi sonunda ve başındaki öz sermaye tutarları arasındaki farktır. hesap dönemi içinde işletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir. dışarıdan kiralama yoluyla edinilmiş de olabilir. damga. bu harcamaların “Kanunen Kabul Edilmeyen Gider” ismi altında matrahı oluşturacak kazanca ilave edilmesi gerekir.000 500. 4.000 = 380.Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler. oranın %20 olarak belirlenmesi durumunda. 2. resim ve harçlar: Bunların arasında bina. civar lokantalarda) yenmesi durumunda ise gider yazılmasına izin verilmemiştir 4.İşletme ile ilgili ödenen bazı vergi. 10.000 Karşılıklar Borçlar Kar Toplam 20. Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler Vergi matrahı hesaplanırken. yemeğin iş yerinde veya iş yerinin eklentilerinde yenmesi durumunda yapılan giderlerin tamamı düşülmektedir. 5. eşine.000 140. 5. sözleşme.İş yerinde veya iş yerinin eklentilerinde işçilerin barınması ve beslenmesi için yapılan giderler: Yemek giderleri ile ilgili olarak. Bu usulden.000 40. amortismana tabi tutulur. eşinin ve küçük çocuklarının işletmeden olan alacakları için yürütülecek faizler. ikramiyeler.Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar. 1. giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli. Normal amortisman yönteminde mükellefler amortismana tabi iktisadi kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa ederler. işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları. tekne. belediye vergileri. gider.000 + 20. uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları. sadece bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin yararlanmasına izin verilmiştir. 7. ziyan ve tazminatlar.000 200.İlişkili kişilere emsal fiyatın dışında mal ve hizmet satışı sonucunda işletme aleyhine oluşan farklar.İşletme sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları diğer değerler. işletmeye kayıtlı minibüs.İşle ilgili yapılan işin önemi ve genişliğine uygun seyahat ve konaklama giderleri. Boş arsa ve araziler amortismana tabi tutulmaz. seçimlik bir yöntemdir. reklam. küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar. kırtasiye. işletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. içme.000) Özsermaye = 500. mahkeme kararı veya kanun hükmü gereği ödenen zarar. (Yıpranma payı) İşletmeye kayıtlı olan gayrimenkullerin amortismanları gider yazılabilir. sigorta giderleri…vb. harçlar ve kaydiyeler sayılmıştır.Ticari kazancın elde edilmesi için yapılan genel giderler: işle ilgili aydınlatma. söz konusu taşınmaz 5 yıl içinde amorti edilmiş olmaktadır. %50’yi geçmemek üzere normal 6 . 9. maddesinde. ısıtma. Bu durumda.Teşebbüs sahibinin kendisine. İşletmelerin değer kaybeden aktifleri. işçilerin iş yerindeki tedavi. Bilanço esasına göre ticari kazanç. ilaç ve giyim giderleri.İşletmede kullanılan taşıtların giderleri: Bu taşıtlar bizzat işletmeye ait olabileceği gibi. işçiler için sosyal güvenlik kurumlarına ödenen pirimler.Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda. Ayrıca. kira. Yemeğin iş yerinde yenmeyip dışarıda (örneğin.000 Özsermaye = Aktif Toplamı – Borçlar Özsermaye = 500. azalan bakiyeler usulü ile amortisman ve fevkalade amortisman usulleri öngörülmüştür. işveren sendikalarına ödediği aidatlar.000 110. Amortismanların Ayrılması Amortisman: Üretim faaliyetleri sonucunda mal ve hizmetler yaratılırken. yemeğin iş yerinde hazırlanmasının veya dışarıdan getirtilmesinin önemi yoktur. sürat teknesi gibi motorlu deniz. Azalan bakiyeler usulü. kamyon. komisyonlar… vb.Demirbaş Gayrimenkul Alacaklar Toplam 20. Ticari kardan mali kara geçiş işleminin yapıldığı belgeye “Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflere Ait Ticari Kardan Mali Kara Ulaşmak İçin Yapılan Hesaplamayı Gösteren Belge” denilmektedir.Personel ücretleri. 6. arazi.Teşebbüs sahibinin. yatma ve tahsil gideri olarak ödenen paralar.İşle ilgili olmak şartıyla. 3. 8. Amortisman yöntemi olarak. 3. 6.000 – (40. İlan edilecek oranların tespitinde iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınır. Vergi Hukuku kurallarına göre hazırlanan bilançoya mali bilanço (vergi bilançosu) denir. kotra.Özel kişiler veya şirketlerin hesabına tahsilde bulunan öğrenciye yeme.İşverenlerin. 2.000 + 60.000 TL Uygulamada Ticaret Hukuku kurallarına göre hazırlanan bilançoya ticari bilanço. Örneğin. bu belgenin gelir vergisi beyannamesi ile birlikte idareye teslim edilmesi zorunluluğunu getirmiştir. haberleşme. kamyonet gibi araçlar için ödenen motorlu taşıtlar vergisi de gider olarak indirilebilir. Bu yönteme göre uygulanacak amortisman oranı. temizlik. MTVK’nın 14.000 – 120. (Bsözs – Dbözs + Ç – E) İndirilebilecek Giderler 1. normal amortisman. ücretler. Vergi idaresi.

yıl 2. yalnızca işletme defteri tutarlar. Gider kısmına: Dönem başındaki emtia mevcudu. 1. Karşılıklar: Oluşmuş veya olması beklenen fakat miktarı kesin olarak kestirilemeyen ve işletme için bir borç mahiyetini arzeden belli bazı zararları karşılamak maksadıyla hesaben ayrılan meblağlardır. iki taksit halinde (3. İşletme defterinin sol tarafına giderler. Ayrıca 281. Örneğin. satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetler karşılığında ödenen veya borçlanılan paralar ve işletme ile ilgili diğer bütün giderler. terzi. Bu usulde her yıl.96 100 Fevkalade amortisman uygulaması ise bazı özel durumlarda Maliye Bakanlığının izni ile mümkün olabilmektedir Örneğin. kaydolunur. yıl Amortisman Oranı 100x0. İşletme defterinin sol tarafına giderler. yıl 4. maddenin tanıdığı imkanla.40 100-64=36x0. İşletme Hesabı Esasında Bilanço Esasına Göre Farklılıklar: 7 . aylarda) ödenecektir. yalnızca işletme defteri tutarlar. açıklanmamışsa Merkez Bankasının iskonto haddi uygulanarak yapılmaktadır. tamirci.40 100-40 =60x0. ve 7. maddede yer alan şartlar dâhilinde belirli bir süre ertelenmesine imkân sağlar. satılan mal bedeli veya yapılan hizmet karşılığı olarak tahsil edilen paralarla tahakkuk eden alacaklar ve işletme faaliyetinden elde edilen diğer bütün hasılat. İŞLETME HESABI ESASINDA TİCARİ KAZANCIN TESPİTİ İkinci sınıf tüccarlar İşletme Hesabı Esasına tabidir. üzerinden amortisman hesaplanacak değer.40 100-87.04=12.6x0. Hasılat kısmına: Dönem sonundaki emtia mevcudu. berber. daha önce ayrılmış olan amortismanlar toplamının indirilmesi suretiyle bulunmaktadır. 2. sağ tarafına ise hasılat kaydolunur. berber. kasap gibi işletmeler yanında. kasap gibi işletmeler yanında. Yenileme fonu: VUK düzenlenen maddelerde ve amortismana tabi İktisadi kıymetin satıldığı anda doğan kârın vergilenmesinin. 1. Tutarı 40 24 14. Değersiz alacaklar: Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline imkân kalmayan alacaklardır Henüz işletmenin tahsil etmediği alacaklar üzerinden hem KDV hem de gelir vergisi ödenmektedir. sel felaketine maruz kalmış gayrimenkuller veya bir trafik kazasında hurda haline gelmiş işletmeye ait motorlu araçlar için bu yönteme izin verilebilmektedir.96 TOPLAM A. terzi. tersi durumda ise zarar söz konusu olacaktır.64 12. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda bulunan kazanç. Bu mükelleflerin ayrıca geçici vergi ödeme yükümlülüğü de bulunmaktadır. azalan bakiyeler usulü ile amortisman yöntemi seçilmişse: %20 x 2 = %40 (Normal amortisman oranının 2 katı) YIL 1. izleyen yılın Mart ayında verilecek beyanname ile bildirilecek. satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetler karşılığında ödenen veya borçlanılan paralar ve işletme ile ilgili diğer bütün giderler. 100 liralık bir motorlu taşıtın amortismanı için. yangına. yıl 5. Hasılat kısmına: Dönem sonundaki emtia mevcudu. Değerleme Değerleme: Vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir. manav. Kazancı bu esasta tespit edilenler (Ticaretle uğraşan bakkal. yıl 3. manav.4 8.40 100-78. tamirci. Gider kısmına: Dönem başındaki emtia mevcudu. vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacaklar değerleme gününün kıymetine düşürülmektedir. normal amortisman oranı %20 olan. Dönem sonunda gelir tarafının gider tarafından fazla olması durumunda kar.amortisman oranının iki katıdır. Bu indirim. bu etkiyi hafifletmeyi amaçlayan bir uygulamadır. fotoğrafçı gibi sanat erbabı). kaydolunur. sağ tarafına ise hasılat kaydolunur. bu kazanç üzerinden gelir vergisi tarifesine göre hesaplanan vergi. satılan mal bedeli veya yapılan hizmet karşılığı olarak tahsil edilen paralarla tahakkuk eden alacaklar ve işletme faaliyetinden elde edilen diğer bütün hasılat. bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki olumlu farktır. İkinci sınıf tüccarlar İşletme Hesabı Esasına tabidir. Reeskont uygulaması: Alacakların henüz tahsil edilmeden vergiye tabi tutulmasına karşı. senette faiz nispeti açıklanmış ise bu oranda. İşletme hesabı esasına göre ticari kazanç. Kazancı bu esasta tespit edilenler (Ticaretle uğraşan bakkal.4=21. Döviz cinsinden olan alacaklar için de reeskont yapma imkanı getirilmiştir. fotoğrafçı gibi sanat erbabı). 2.

Sınıf tüccarlardan) dileyenler. Dönem Sonu Mal Mevcudu: 60.1999 tarihinde yürürlüğe giren 4369 sayılı Kanun’la.(giderler + satılan emtianın alış bedeli) 8 .000 – 120. Basit Usulden Yararlanamayan Meslek ve Ticaret Erbabı  Kollektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları  Sarraflar. dolmuşçu gibi bazı hizmet işletmeleri için getirilen bir uygulamadır.1. Ayrıca belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine de imkan tanınmıştır. sadece. 3.000 10.000 Gider Dönem Başı Mal Mevc. hiç bir şekilde basit usule dönemeyeceklerdir. azalan bakiyeler amortisman usulü ile yok edebilirler.000 120.) 2. Ayrıca Basit usule tabi ticaret erbabından.000 150. satış ve hasılat tutarlarının Kanun’da belirlenen tutarları aşmaması ile ilgilidir.000 90. Örnek: İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellef (A)’nın dönem içinde yaptığı işlemler aşağıdaki gibidir. kendi işinde bilfiil çalışma şartı ihlal edilmiş olmamaktadır. Kazanç: Hasılat . Buna göre mükellef (A)’nın kar ya da zarar tutarı ne kadardır? Dönem Başı Mal Mevcudu: 90. sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler. terzi gibi küçük sanat erbabı ya da şehir içinde taşımacılık faaliyetinde bulunan taksici.000 Dönem İçinde Satılan Malın Değeri: 90. (kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamının) 2. Bu meslek sahipleri küçük esnaf olarak da anılmaktadır. ertesi yıldan itibaren gerçek usule (işletme hesabı esasına) geçmek zorundadırlar. kasap gibi küçük ticaret erbabıyla. Basit Usulde Gelirin Tespiti Basit usule tabi mükelleflerin belge alma ve belge verme yükümlülüğü olmasına rağmen defter tutma yükümlülükleri yoktur. Basit usulde vergilenen mükellefler.000 Dönem Giderleri: 10. tamirci.  Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar.  Her türlü ilan ve reklam işiyle uğraşanlar.000 Dönem İçinde Satın Alınan Malın Değeri: 20. bentte belirlenen miktarları aşmaması. geliri sınırlı bakkal.İş yeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması durumunda emsal kira bedelinin.Kendi işinde bilfiil çalışması veya bulunması (İş yerinde yardımcı işçi veya çırak çalıştırılması durumunda.000 Hasılata Dönem Sonu Mal Mevc. Dönem İçinde Alınan Mal Dönem Gideri Gider Toplamı 90. Basit usul. Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yanında çalışan kişiler diğer ücretli olarak vergilendirilecektir. zirai veya mesleki faaliyet dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi olmaması Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartları ise yıllık alış.İşletme hesabı esasında vergilenen mükellefler amortisman uygulamasından yararlanabilmelerine rağmen. amortismana tabi iktisadi değerlerini.000 TİCARİ KAZANCIN BASİT USULDE TESPİTİ 1. Basit Usule Tabi Olmanın Şartları Basit usule tabi olmanın şartları genel ve özel şartlar olmak üzere iki grupta toplanmıştır: Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları: 1. götürü usul yerine basit usul uygulamasına geçilmiştir.000. bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.000 Hasılat Giderden büyük olduğu için mükellef (A) Kar elde etmiştir Mükellef (A)’nın elde edeceği Kar 150.000 20. yukarıda sayılan şartları yıl içinde kaybederlerse.  Gayrimenkul alım satımı ile uğraşanlar.  Büyükşehir belediye sınırları içinde emtia alım satımı yapanlar. Dönem içinde Satılan Mal Hasılat Toplamı 60.Başka bir ticari. Ancak Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden (1. azalan bakiyeler usulü ile amortisman uygulamasından yararlanamazlar. Bu şekilde gerçek usule geçirilen mükellefler.000 = 30.

kilim. bu ikinci işten elde ettiği kazanç. örgü. esnaf muaflığı kapsamı dışında tutulmuştur. arazide.Pazar takibi suretiyle gıda. gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından yararlanamayacaklardır. • Dışarıdan işçi almamak ve makine gücü kullanmamak şartıyla oturdukları evlerde imal ettikleri tarhana. Bu mükelleflerin geçici vergi beyannamesi ve KDV beyannamesi verme yükümlülükleri ise bulunmamaktadır. dantel. Zirai faaliyetin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme. • 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını. • Bu kişilerden yapılan diğer mal alımları için %5. ayakkabı boyacısı. zirai kazançtır. sepet. tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan özürlülerin de bu haktan yararlanacağı belirtilmiştir. orman. Çiftçiye ait her türlü ziraat makine ve aletlerinin. dokuma mamulleri. şahsi ticari kazanç hükmündedir. satılmasını ifade eder. maddeye göre stopaj yapılmaktadır. Yapılacak indirimin tutarı. süpürge. halı. ayakkabı tamircisi. berber. Basit usulde vergilendirilen ticari kazanç sahiplerinin gelirleri verecekleri beyannameye göre tespit edilir. • Hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar. Ayda iki taksit halinde ödenir. Bu iki grup gelir sahiplerine yapılan komisyon. Zirai faaliyet. balık ve bunların mahsullerinin üretilmesini. simitçiler). . dikim. hasır. marangoz gibi kişiler gösterilmiş ve imalat. fotoğrafçı. gezici olarak milli piyango bileti satanlar. bunlar adına kapı kapı dolaşarak tüketiciye satanlar. hamallar gibi küçük sanat erbabı. ZİRAİ KAZANÇLARIN TANIMI VE BAŞKA KAZANÇLARA DÖNÜŞMESİ Zirai faaliyetlerden doğan kazançlar zirai kazançtır. bir de fabrika kurar ve bu fabrikada kendi ürettiği veya başkalarından satın aldığı zeytinleri işleyerek zeytinyağı yapıp satarsa. • Söz konusu kişilere havlu. çarşaf. başka çiftçilerin zirai üretim işlerinde çalıştırılması da zirai faaliyetlerden sayılır. kendi işinde bilfiil çalışıyor olanlar ve ticari. “sakatlık indirimi”nin bir yıllık miktarı olarak öngörülmüştür. tamirci.Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları. çilingir. Hesaplanan vergi 2. nalbant. boncuk işleme vs. kilim. örgü. 9 . çorap. zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tabi olanlar ve yukarıda sayılan işleri. sepet. bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (adi şirket ortakları dâhil) çiftçi ve bu faaliyetler sonucunda üretilen maddelere de mahsul (ürün) denir. işlerini ve her nevi turistik eşya. Zirai işletmenin boyutları. hayvan. mantı gibi ürünleri ve havlu. “özürlü indirimi”nden yararlanma imkânı getirilmiş ve örnek olarak terzi. her nevi nakış işleri ve her nevi turistik eşya. • Aynı kişilere değerli kâğıt satışları ile ilgili ödenen komisyon bedelleri üzerinden %20. Zirai faaliyetle uğraşan kollektif şirketlerin ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının şirket kârından aldıkları paylar. bakkaliye ve temizlik maddelerini satanlar ile . dantel. deniz. • Diğer hizmet alımları için %10 oranında stopaj yapılacaktır. Ticari.Sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar. halı. yapma çiçek ve benzeri ürünlerin alımı karşılığında ödenen emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2. Hiçbir Şarta Bağlı Olmaksızın Esnaf Muaflığından Yararlanacak Olanlar. Ve 6. çarşaf. avlanmasını. işportacılar. Bu belgeler üzerinden. ürettiği zeytinlerin satışından elde ettiği gelir. iş akdi ile bağlı olmaksızın. prim ve benzeri ödemeler üzerinden %20 oranında stopaj yapılmasına hükmedilmiştir.Ödeyecekleri vergi. örtü. lehimci. süpürge. Vergiden Muaf Esnaflardan Yapılan Tevkifat Bu kişilerden satın alınan mal ve hizmetler karşılığında yapılan ödemelerden. yıl boyunca topladıkları bu belgeler üzerinden hesaplanacaktır. zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi olmayanlar. taşınmasını. üretme yollarıyla bitki. değeri yüksek olan ev eşyalarını satanlar. bağlı oldukları esnaf ve sanat odasının da yardımıyla gelir tespiti yapılacak ve bu geliri izleyen yılın Şubat ayında verecekleri beyannameleri üzerinde göstereceklerdir. Basit usulde vergiye tabi mükelleflerden özürlü olanlara. sınai bir müessese genişliğinde olursa zirai kazanç değil. odun ve kömür kırıcısı. yapma çiçekleri dükkân açmaksızın satanlardan. ticari kazanç söz konusu olur. çorap. zeytin üreten bir çiftçinin. bakım. • Bir iş yeri açmaksızın. ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir. TİCARİ KAZANÇLARDA ESNAF MUAFLIĞI Esnaf Muaflığından Yararlanacak Olanlar: • Motorlu nakil vasıtası kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir iş yeri açmaksızın perakende ticaret ile uğraşanlar (örneğin seyyar satıcılar. musluk tamircisi. . hasır. göl ve nehirlerde. erişte. Örneğin. • İş yeri açmadan gezici olarak ve doğrudan doğruya tüketiciye iş yapan kalaycı. 94. ekim. Eğer bu çiftçi.

bu kişilerin ayrıca beyanname vermeleri söz konusu olmayacaktır. bu mükellefler yatırım imkanı gibi avantajlardan yararlanabilir. 10 . • Zirai araçların amortismanları Ayrıca işletmede üretilen mahsullerden teşebbüs sahibi ile eşi ve velayet altındaki çocukları tarafından tüketilen ürünler de indirim olarak yazılabilir İşletme hesabı yerine Bilanço esasının seçilmesi durumunda. ilaç. küçük çiftçi muaflığı. Stopaj Oranları (%) Hayvansal Ürünler Zirai Ürünler Borsaya Tescilliyse 1 2 Borsaya Tescilli Değilse 2 4 ZİRAİ KAZANÇLARIN GERÇEK USULDE VERGİLENDİRİLMESİ Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler. yem. zirai kazançların vergilenme rejimi önemli ölçüde sadeleştirilmiş ve bu vakte kadar uygulanan. diğeri ise işletmede kullanılan motorlu araçlarla ilgilidir. pancar ziraatında 300 dönüm olarak öngörülmüştür. tedavi. kıraç arazide 1700 dönümü geçmemelidir (Hububat ziraatinde. prim gibi isimlerle yapılan ödemeleri. Diğer taraftan. bulunmayan yerlerde tarım il veya ilçe müdürlüklerinden “çiftçi belgesi” alma zorunluluğu getirilmiş. Motorlu Araç Şartı Bu şarta göre mükellef hakkında beyan yoluyla vergilemenin doğmaması için: • Bir biçerdövere (veya bu mahiyette bir motorlu araca) veya • On yaşından küçük ikiden fazla traktöre sahip olmaması gereklidir. İşletme Büyüklüğü Şartı Bakanlar Kurulu bu ölçüleri beş katına kadar artırmaya veya kanuni hadden az olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkili kılınmıştır. yazılı olarak vergi dairesine başvurmaları halinde gerçek usule geçebileceklerdir. küçükbaş hayvan sayısının (bir yaşından küçük küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç) 750’yi aşmaması gereklidir. Ayrıca.Örneğin. bu belgeyi almayan çiftçilerin. ilaç ve benzeri maddelerin tedariki için ödenen veya borçlanılan paraları. • Tahıl ziraatı ile uğraşılıyorsa ekili arazinin yüz ölçümü toplamı. Yasa’nın belirlediği bazı büyüklük şartlarının aşılması durumunda ise stopaja ilave olarak gerçek usulde vergileme de söz konusu olmaktadır. • İşletmede çalıştırılanlara ücret. İşletme büyüklüğü ve motorlu araç şartlarına uyan çiftçilerin gelirleri üzerinden yapılan stopaj nihai vergi olarak kabul edilecek. izleyen vergilendirme döneminden itibaren gerçek usulde vergiye tabi olacaklardır. sübvansiyon gibi nakdi-ayni desteklerden yararlanamayacakları belirtilmiştir. • İşçilerin. taban arazide 900. Bu şartlardan biri işletme büyüklüğü. ziraat odasından. • Hayvanlar açısından ise büyükbaş hayvan sayısının (iş hayvanları ile iki yaşından küçük büyükbaş hayvanlar hariç) 150’yi. sigorta giderlerini. verilen avans. Gerçek usule tabi olup da işletme büyüklüğü ölçülerinin altına düşen mükellefler ise izleyen vergilendirme döneminden itibaren stopaj usulüyle vergilendirileceklerdir Bu usulde zirai kazanç. • Bu miktarlar. Bu araçlara sahip olup zirai işletmeye dahil edilmeyen bu araçlar ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir. Zirai kazanç elde eden mükelleflerin geçici vergi ödeme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Yeni düzenleme ile zirai kazançların vergilendirilmesinde stopaj esası. yine ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir Çiftçinin arazisini başkasının kullanımına bırakarak gelir (kira geliri veya üründen alınan pay) sağlaması durumunda ise bu gelir gayrimenkul sermaye iradı olarak vergilendirilir Zirai kazançlar ya stopaj usulüyle ya da gerçek usulde vergilendirilmektedir. kredi. kıraç arazinin işletme büyüklüğü ölçüsü). temel vergileme yöntemi olarak öngörülmüştür. çiftçinin ürettiği ürünleri bir dükkân veya mağaza açarak oraya götürüp satması durumunda elde ettiği kazanç. bu mükelleflerden işletme büyüklüğü ölçülerini aşanlar. gübre. • Zirai makinelerin çalıştırılması ile ilgili yapılan giderleri. ZİRAİ KAZANÇLARDA STOPAJ USULÜYLE VERGİLEME 4369 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik doğrultusunda. hesap dönemi içinde para olarak tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden hasılat ile ödenen veya borçlanılan giderler arasındaki olumlu farktır Kazancın tespitinde indirilebilecek giderler. satış tutarı ölçüleri ve götürü gider indirimi uygulaması yürürlükten kaldırılmıştır. • İşletme için alınan tohum. pamuk ziraatında 400 dönüm. fide.

Aralık ayı olarak belirlemiştir. tazminat. ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 3 – ÜCRETLER. izleyen yılın Mart ayında verecekleri beyannameleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinden düşeceklerdir. normal ödeme zamanı olan Mart.) Ücretin ödenek. ikramiye veya başka adlar altında ödenmesi onun mahiyetini değiştirmemektedir. prim. aidat. Temmuz ayları yerine Kasım. zam. avans. SERBEST MESLEK KAZANÇLARI Ücretin Tanımı: Ücret. Toplam gelir içindeki zirai kazançları %75 ve daha yüksek nispette olan” mükellefler için ödeme zamanlarını. (Ücret. işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.Geçici vergi: Gerçek usulde vergilendirilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme dönemlerinin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanıp ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır. Gerçek usulde vergilenen mükellefler. Ücretin Unsurları ve Özellikleri: 11 . emeğin üretime katılması sonucu elde edilen bir gelir türüdür. daha önce stopaj yoluyla ödedikleri vergileri.

doğum borçlanması da gerçek ücretin safi tutarının hesaplanması sırasında gider olarak indirilebilirler. İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi üyelerine ödenen veya sağlanan para.000’nin 10.000 Türk Lirası için T1. • Sporculara transfer ücreti ve diğer adlarla yapılan ödeme ve sağlanan menfaatler. Hizmet erbabının emekli olduktan sonra tekrar ücretli olarak bir işte çalışması hâlinde hizmet erbabından %7.000 Türk Lirasına kadar T25.500). 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı)’nın güvenlik şemsiyesi altına alınmıştır. maluliyet. fazlası için 15% 20% 27% 12 .Sendika Aidatları f. Mutlak Olarak Ücret Sayılan Ödemeler • Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunan sigorta şirketleri tarafından ödenen emekli.000 Türk Lirası için T4. fazlası için T58. Çalışma Gücü Kaybı %80 ve fazlası %60-79 %40-59 Sakatlık Derecesi Birinci Derece İkinci Derece Üçüncü Derece İndirim Tutarı 770 TL 380 TL 180 TL d. Hizmet Erbabının Belirli Bir İş Yerine Bağlı Olması: Hizmet erbabı emeğini. ücretin ödenmesi sırasında vergi sorumlusu sıfatıyla işveren safi tutar üzerinden hesapladığı vergi tutarını kaynakta keserek vergi dairesine yatırır. Hizmet Karşılığı Ödemenin Yapılması: Ücretten söz edebilmek için sunulan hizmet karşılığında mutlaka bir ödemenin yapılması gerekir.000’si için T4.500.000’in T25. gelirin gerçek ve safi tutarı üzerinden alınır. ödendiği ayda elde edilen ücretin % 10’unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için ödenen primlerde.Ordu Yardımlaşma Kurumu ve benzeri kurumlar için yapılan kesintiler Ücretlerde Verginin Hesaplanması ve Ödenecek Verginin Bulunması 10.Şahıs Sigorta Primleri ve Bireysel Emeklilik Katkı Payları: İndirim konusu yapılacak bireysel emeklilik katkı payları. hizmet erbabını işe alan. Vergi. Ücretin Safi Tutarının Tespiti Safi ücrete ulaşabilmek için brüt ücretten aşağıdaki indirimler yapılır.Emekli Sandıklarına ve Sosyal Güvenlik Kurumlarına Yapılan Ödemeler: Kişiler konumlarına göre 4/a (SSK). a. mal ve menfaatler.000’in 25.500. kuruma % 14 oranında bir katılım primi ödemeleri gerekmektedir. Gerçek usulde elde edilen ücretlerin vergilendirilmesi esas itibariyle kaynakta kesinti (tevkifat) yoluyla yapılır. • Daha önce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve mallarla sağlanan diğer menfaatler. mal ve menfaatler. Gerçek Usulde Vergilendirilme Ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde ilke olarak gerçek usul kabul edilmiştir. ödendiği ayda elde edilen ücretin %5’ini) ve asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. (ücret gelirlerinde T88. Askerlik borçlanması. • Bilirkişilere. Bu yöntemde. Çalışma gücü kayıp oranı asgari %40 ve üzerinde olanların ücret ve/veya kazançlarına girecekleri derecelere göre belirlenen miktarda indirimin uygulanmasıdır. işveren tarafından gösterilecek belirli bir işyerinde sunmak zorundadır. c.Sakatlık İndirimi: Hizmet erbabının kendisinin ve/veya bakmakla yükümlü olduğu sakat kişiler (eş. spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para. mal ve menfaatler.Hizmet Erbabının İşverene Tabi Olması: İşveren. dul ve yetim aylıkları. e. eksperlere. • Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla sağlanan para. (Tutar sınırlaması yoktur) b. çocuk) için tanınmıştır.5 oranında “sosyal güvenlik destek primi” kesintisi yapılır. Ücretlilerin 4/a ve 4/c maddesi çerçevesinde sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlanabilmeleri için. • TBMM. onu emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek veya tüzel kişidir. resmi arabuluculara.İşsizlik Sigortası Primi: İşsizlik sigortası işçiden yapılan %1 ve işverenden yapılan %2 oranında kesintiler ile %1 oranında devlet katkısından oluşur.

. II.....01)] x 0.....1.15 = 138......14)......15) x 0. fazlası için 35% Yukarıdaki indirimleri dikkate alarak safi ücret ve hesaplanan vergiye ilişkin şöyle bir formül ortaya konulabilir: HV = SÜ x VO HV = [(BÜ..87 13 . Örnek: Fabrikada işçi olarak çalışan (A) aylık T1.. 103’teki tarifeye göre). Brüt asgari ücret..000’den fazlasının T88.500 x 0..01). ÖV = HV ..... Asgari Ücretin Yıllık Tutarının............5 Diğer çocukların (en fazla 2 çocuk) her biri için ayrı ayrı % 5 “Çocuk” tabiri mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler.14) .. 8............( (İNDİRİMLER)] x VO HV = [BÜ.50 x 0..000’den fazlasının T58...210 .....SGP .......... AGİ dikkate alınarak 2012 yılının Ocak ayında ödeyeceği gelir vergisini aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır..15 (İlk dilim) Ödenecek Verginin Bulunması: Ödenecek vergiye...... evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları ifade eder. 16 yaşından büyükler için 1.000 için T13...... Önce asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi bulunur.. yukarıda gösterildiği şekilde hesaplanan vergiden yine yukarıda gösterildiği şekilde bulunan indirilecek verginin düşülmesiyle ulaşılır.15 = (1....410.15 = 925 x 0.....(1. GV = (BÜ .. Hesaplamada kullanılan formül şöyledir: İndirilecek Vergi = Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı X AGİ Oranı X 0.. 124...........50 x 0...........İSP) x VO = [1.( (SGP + ÖSP + Sİ + İSP + SA + DK)] x VO Semboller.......500 ......İV HV = Hesaplanan vergi (matrah x vergi tarifesi) İV = AGİ tutarına göre hesaplanan indirilecek vergi ÖV = Ücretlinin ödenecek vergisi Örnek: Eşi çalışmayan ve üç çocuğu bulunan bir asgari ücretlinin....500 brüt ücret almaktadır..75 Asgari Geçim İndirimi (AGİ) Bireyin veya ailenin asgari geçim düzeyini sağlayacak bölümünün toplam gelirden düşülerek vergi dışı bırakılmasıdır...500 x 0....350 .Sİ .. derecede sakat olan (A)’nın aylık gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.....500 ..350 ......... 886.510).50’dir...000’i için T21.... (ücret gelirlerinde T88.......T58........50 Sigorta Primi İşçi Payı (886.... Ücretlinin kendisi için % 50 Çalışmayan ve geliri olmayan eş için % 10 İlk iki çocuğun her biri için ayrı ayrı % 7......(1..............11 İşsizlik Sigortası Primi (886..... HV = Hesaplanan Vergi SÜ = Vergiye Tabi Safi Ücret BÜ = Brüt Ücret = Gayrisafi Ücret SGP = Sosyal Güvenlik Primleri ÖSP = Özel Sigorta Primleri Sİ = Sakatlık İndirimi İSP = İşsizlik Sigortası Primi SA = Sendika Aidatı DK = Diğer Kesintiler VO = Vergi Oranı (GVK md.....2012 tarihinden geçerli olan asgari ücret T886.......

..........278.................................. 2012 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (886..İ.. • Birden fazla işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde eden ücretlilerden.... takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının %25’i olarak tespit edilir: • Kazançları basit usulde tespit edilen ticaret erbabı yanında çalışanlar.000’i aşan ücretliler....45 Ücretin Yıllık Beyanname İle Beyan Edilmesi Tek işverenden alınan ve kesinti yoluyla vergilendirilen ücret gelirleri için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmez.....526.......1.... 113......... • Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak amacıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri... • Serbest bölgelerde çalışanlar muaflığı.G...278..00 Asgari Geçim İndirimi Oranı % 80 ........... • Özel hizmetlerde çalıştırılan hizmetçilerin ücretleri...........40 Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (8....... sakatlık......96/12=). Yukarıdaki esaslara göre...... çalışılan günlere ait bir günlük katma değer vergisi hariç yemek bedelinin 2012 yılında 11...Mükellefin eşi için.Mahsup Edilecek A....... • Hizmet erbabına işyeri ve eklentilerinde bedava yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler ile işyeri veya eklentileri dışında yemek verilmesi hâlinde........ yıl içinde ödenen ücret üzerinden kesilen gelir vergisinin asgari geçim indirimi düşülmeden önceki tutarı mahsup edilir. • Toprak altı işletmesi hâlinde bulunan madenlerde çalışanların yeraltında çalıştıkları zamanlara ait ücretleri..........(124...58 Bu durumda Ocak ayı için...........03 ... • Sosyal Sigorta Kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler...... • Özel hizmetlerde çalışan şoförler........ tüm ücret gelirlerinin yıllık beyannameye dâhil edilmeleri gerekir. • Ücreti kesinti yoluyla vergilendirilmeyen yukarıda sayılanlar dışında kalan ücretliler....... ÜCRETLERDE MUAFLIK VE İSTİSNALAR • Diplomat muaflığı ve yabancı elçilik ve konsolosluklarda çalışanlar istisnası...Ödenecek Gelir Vergisi.......... birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı 25.......T6.Mükellefin kendisi için........... • Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri.......T113......58 . • Ücretlerini yabancı bir ülkedeki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı (istisna kapsamında olanlar hariç)..... • Üniversite ve yargı elemanları muaflığı........52 x 0....526.......Mükellefin çocukları için (%7....8... % 50 ..........52 Hesaplanan Gelir Vergisi (753.....5)+(%7.......................................... hastalık ve işsizlik ve işe başlatmama nedeniyle verilen tazminat ve yardımlar...... • Çırakların asgari ücreti aşmayan ücretleri.............. • Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli.............. asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde yapılır...T106..87)]... birden fazla işverenden kesintiye tabi ücret geliri elde edilmesi ve birden sonraki işverenden alınan ücret tutarının beyanname verme sınırını aşması hâlinde. • Maliye Bakanlığınca yıllık beyanname ile bildirilmesi zorunlu görülen ücret ödemesi yapılanlar................ 14 ... Diğer Usulde Vergilendirilme Aşağıda belirtilen hizmet erbabının safi ücretinin yıllık tutarı (matrahı)................... • Teknoloji geliştirme bölgelerinde çalışanlar muaflığı....... Tutarı............... 753... maluliyet. • İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri. • Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanlar. Bu işlemlerin takibi için hizmet erbabına vergi dairesi tarafından bir vergi karnesi verilir............ ...... Elde edilen ücret gelirleri nedeniyle beyanname vermek zorunda olanlar şunlardır..... • Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları.......658............96 Asgari Geçim İndiriminin Aylık Tutarı (1.Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi ...... yıllık ve safi olarak belirlenen ücretler üzerinden vergi hesaplaması yapılır ve bu vergi hizmet erbabı durumunda olan kişi tarafından vergi dairesine ödenir.50 x 12=) 10.... beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden... • Gemi adamları muaflığı............00 ..00 x % 80=)....Gelir Vergisi Matrahı [886................15)...... dul ve yetim aylıkları... % 10 ......11 + 8........70 TL kadar kısmı....5)+(%5)..... • Gerçek ücretlerinin tespitine imkân olmaması nedeniyle.03 Daha sonra AGİ dikkate alınarak kişinin ödeyeceği gelir vergisini bulunur......... % 20 Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (10. • Harcırah Kanunu’na tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak yapılan ödemeler.................. • Sporcu muaflığı..............106....40 x % 15=).. Danıştay’ın olumlu görüşü ve Maliye Bakanlığınca bu kapsama alınanlar.......... • Ölüm....658.

diş hekimliği. mali müşavirlik. yazıhane. • Serbest olarak mesleki faaliyette bulunmak üzere mesleki kuruluşlara kaydolmak Serbest Meslek Erbabı • Gümrük komisyoncuları. sigorta primleri ve emekli aidatı ile giyim giderleri. notere veya postaya para yatırılması ya da serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki veya müşterisine olan borcu ile takası da tahsil hükmündedir. adi komandit şirketlerde komanditeler. • Ödenen kıdem tazminatları. Bilimsel veya Mesleki Bilgi ve Uzmanlığa Dayanması Sermaye. sağlık memuru. • VUK’un 155’inci maddesinde belirtilen şartlardan en az ikisini taşıyan ebe.• Evlenme ve doğum nedeniyle hizmet erbabına yapılan yardımlar. ısıtma. noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar. icra dairesine. güzel sanatlar. çalışanların ücretleri gibi) • Hizmetli veya işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki iaşe (yemek-içmekle alakalı) ibate (barınma ile alakalı) giderleri. mühendis.Faaliyetin Bağımsız Şekilde ve Kişisel Sorumluluk Altında İcra Edilmesi 3. • Harp malullüğü zamları. Serbest Meslek Kazancının Tespit Şekli Serbest meslek kazancının tespiti. • Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller. sünnetçi. gerçek usulde yapılmaktadır. 2. bilumum borsa ajan ve acenteleri. • Kiralanan veya envantere dâhil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri (akaryakıt. SERBEST MESLEK KAZANCININ NİTELİĞİ VE KAPSAMI Serbest meslek faaliyeti. • Demirbaş olarak verilen giyim eşyası. • Devamlı olarak mesleki faaliyette bulunduğunu gösteren ilanlar yapmak. kırtasiye giderleri. • Serbest meslek faaliyeti dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları ile mesleki kuruluşlara ödenen aidatlar. • Çalışılan yere tabela. sermayeden ziyade şahsi mesaiye. ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. arzuhalci. noterler. sigorta gibi). tarım ve hayvan yetiştirilmesi gibi faydalı işleri teşvik amacıyla verilen ikramiyeler ve mükâfatlar. • Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirmek veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle serbest meslek kazancından hisse alanlar. • Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar. • İşle ilgili olmak şartıyla seyahat ve ikamet giderleri. doktor. • Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri. müşavirler. Serbest Meslek Kazançlarında İndirilecek Giderler • Gelirin elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderler. heykeltıraş gibi. demirbaş eşya ve envantere dâhil olan taşıtlar için Vergi Usul Kanunu’na göre ayrılan amortismanları. adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyetleri sonucu elde edilen gelirler. Serbest meslek erbabının haberdar olması şartıyla. rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar. Avukat. • Telif haklarından sahibi veya kanuni mirasçıların elde ettiği gelirler.Faaliyetin Sermayeden Çok Şahsi Mesaiye.Faaliyetin Devamlılık Göstermesi Serbest meslek faaliyetinin devamlı yapıldığını gösteren unsurlar • Muayenehane. bankaya. Serbest Meslek Kazancı elde edenler “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak “Serbest Meslek Makbuzu” düzenlemek zorundadırlar. kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları. • Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları bedeller. Serbest Meslek Faaliyetinin Unsurları 1. 15 . • Genel olarak nafakalar (alanlar için). kamu müessesesine. serbest meslek faaliyetinde ikinci plandadır. • Dava vekilleri. levha gibi işaretleri asmak. • Mesleki faaliyette kullanılan tesisat. atölye gibi özel iş yerleri açmak. • Şehitlerin dul ve yetimlerine yapılan ödemeler. • Spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeler. • Kollektif. kendi adına. Kazanç: Bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır. onarım. tedavi ve ilaç giderleri. Serbest Meslek kazancında Tahsil esası geçerlidir. (aydınlatma. • Spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler. veteriner. telefon. • İlim ve fen.

makale. b) İstisna Konusu Olan Eserler Kitap. G. serbest meslek kazancıdır. ücret söz konusu olur. levha gibi mesleki faali yete bulunulduğunu gösteren bir şey asmak. ücrettir.m. ressam. Mansup (iradi) mirasçılar.94'e göre stopaja tabi tutulur. hükümetin izniyle açılan sergi ve panayırda yaptıkları serbest meslek faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar. Serbest Meslek Kazançlarında İndirilemeyecek Giderler 1) Envantere dahil olmayan otomobillerin giderleri.Sergi ve Panayır İstisnası Türkiye'de yerleşmiş sayılmayan. Bu kişiler. bu hizmet akdinin kapsamı dışındaki eserlerinden kazanç elde ederse.V. 3) Gelir vergisi. Ancak burada sözü edilen istisna kapsamındaki eserlerden elde edilen gelir. yazdığı bir romanın telif hakkını satmasından sağladığı gelir ise.Teşvik Ödülü İstisnası İlim. Örneğin. Buna karşılık aynı yazarın. heykeltıraş. gelir vergisinden istisnadır.K. radyo ve televizyon senaryosu ve oyunu gibi eserler. vergi sorumlusu durumunda olan ticaret erbabı. gazete. hikaye. Ancak biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest meslek erbabına seçimlik bir hak getirilmiştir. bir makale yazarının gazeteye makaleler yazmasından elde ettiği gelir. avukata dava ücretini öderken (500 x 0. Proje aslının satılması ise telif kazancı hükmünde olacağından ayrı bir nitelik gösterir. • Bunun dışında yukarıdaki faaliyetleri köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5000'i aşmayan yerlerde yapanların elde etmiş oldukları kazançlar gelir vergisinden muaftır.V. • Devamlı olarak mesleki faaliyette bulunulduğunu gösteren ilanlar yapmak. Arzuhalci. kalan tutarın %50'sini safi kazanç olarak bildirebilirler. ilam ve sözleşmeye göre ödenen tazminatlar Kira ile tutulan işyerinin bir kısmının aynı zamanda ikametgâh olarak da kullanılması durumunda ödenen kiranın tamamı. eserlerin ve ihtira beratların satılması. Sünnetçi. Ancak tercüme eser niteliği taşımaz. aydınlatma ve ısıtma giderlerinin yarısı gider olarak yazılır. 4. bb) Kanuni mirasçılar: Eser sahibinin füruu. Ancak. 2. yaptığı bir proje nedeniyle birincilik ödülüne layık görülen bir mimarın aldığı birincilik ödülü vergi dışında kalır. bu istisnadan yararlanamazlar. röportaj.Ebe. bilet hasılatı toplamından bu bedeller içinde yer alan resimleri (belediye resmi) düştükten sonra.'nun 18. mütercim. bir hizmet akdi ile bir işverene bağlı olan kimseler. heykel. bu kazançlar da söz konusu istisnadan yararlanır. yazıhane. fen ve güzel sanatların gelişmesini teşvik amacıyla serbest meslek erbaplarına verilen ödüllerin miktarları ne olursa olsun vergiden istisna edilmiştir. Serbest Meslek Kazancında Muaflık ve İstisnalar 1. ilan ve reklam vergileri ile iş yerleriyle ilgili ayni vergi. bestekar ve mucitlerin bizzat kendileri ve. Hasılatın arızi olarak elde edilmesi dahi.• • Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek. atölye gibi özel iş yeri açmak.K. yani dar mükellef olan serbest meslek erbabının. • Çalışılan yere tabela. Rehber Muaflığı Bu kişilerin muafiyetten yararlanabilmesi için şu koşullardan en az 2 tanesine sahip olmaması gerekir: • Muayenehane. ana ve babaları ile bunların füruu ve büyük baba ve analar ile bunların füruu ve eser sahibinin eşi kanuni mirasçılardır.Telif Kazançları İstisnası a) İstisnadan Yararlanacak Olanlar aa) Müellif. hattat. G. karikatür. Sağlık Memuru. Kanun. Eserlerin. c) İstisnanın Uygulanması Telif kazançlarının bu istisnadan yararlanabilmesi için kazançlar. bilgisayar ve internet ortamı. şiir. yukarıda belirtilen kimselerce ve yukarıda sayılan eserlerden elde edilmiş olmalıdır. • Serbest meslek faaliyetinde bulunmak üzere mesleki kuruluşlara kaydolmak.20=) 100 16 . roman. nota. 3. devri ve kiralanması istisna uygulamasına dahildir. Söz konusu kişiler. film. istisna kapsamına alınmıştır. ödemeyi yapan kimseye bir hizmet ilişkisi ile bağlı ise serbest meslek kazancı değil. resim. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA TEVKİFAT Vergi sorumluları tarafından serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlara (noterler hariç) yapılan ödemelerin gayrisafi tutarları üzerinden (avans olarak ödenenler dâhil) %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmak zorunludur Örnek: Bir avukat gerçek usulde vergiye tabi bir birinci sınıf tüccarın ticari davasını T500 vekâlet ücreti karşılığında üstlenmiştir. resim ve harçlar. 2) Her çeşit para ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar. maddesine giren kazançlar stopaj yolu ile %17 oranında vergilendirilir. diğer şahsi vergiler ve AATUHK hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri Götürü Gider Usulü SMK’ları kural olarak gerçek usulde tespit edilir. Örneğin. radyo ve televizyon ve videoda yayınlanması. isterlerse. Bu durumda. dergi.

tapu siciline bağımsız ve sürekli olmak üzere ayrıca kaydedilen haklar. G. kum ve çakıl üretim yerleri. Voli mahalleri ve dalyanlar 17 . ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 4 – GAYRİMENKUL SERMAYE İRATLARI.80 B B = N/0. Medeni Kanun'dur.000 Brüt Tutar = Net tutar / 0. MENKUL SERMAYE İRATLARI.250 Bu durumda yapılan ödeme için (Y) Ltd. dükkan. gayrimenkul konusunu Medeni Kanun'dan farklı bir şekilde düzenlemiştir. net tutardan hareketle bulunacak gayrisafi tutar üzerinden yapılır. Net Tutar = Brüt .’ye yazmış olduğu rapor karşılığında net 1.000 TL istemiştir. madenler. tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatları gayrimenkul gibi değerlendirilir. Net Tutar = 1. menkul kavramı ise dar bir şekilde ele almıştır. vergi hukukunun bağımsızlığı ilkesinden hareket ederek. Bazı taşınır mallar. Serbest meslek faaliyetinin karşılığı net tutar olarak belirlenmesi hâlinde tevkifat.000 / 0.'ndaki gayrimenkul kavramı. yerinde sabit olan şeyler meydana getirmektedir. Bunun için aşağıdaki formül yardımıyla katsayı hesaplanması gerekir.K.Gelir Vergisi Tevkifatı (N = B ( T) N = B-( (B x 0. gibi varlıklar gayrimenkuldür. GVK.'a göre gayrimenkul mülkiyetinin konusunu.80 Brüt Tutar = 1.. vs. 250 TL tevkifat yapacaktır.'da kabul edilenden daha geniş ve kapsamlıdır.'nda gayrimenkul olarak sayılmıştır. araçlar ve haklar GVK. (Y) Ltd.20 B N = 0. GVK.TL tevkifat olarak keserek avukata net olarak 400 TL ödeyecektir.’nin hesaplayacağı tevkifat tutarı aşağıdaki gibi olacaktır. gayrimenkul kavramını geniş. Bu durumda yapılan ödeme için (Y) Ltd. Gayrimenkul Sermaye İradı Sağlayan Mal ve Haklar Çeşitli gayrimenkuller: Arazi. tuğla ve kiremit harmanları. ev. Şti. MK.20 B N = B-( 0. Arazi. memba suları. DİĞER KAZANÇ VE İRATLAR Gelir Vergisi Açısından Gayrimenkul Kavramı Gayrimenkul konusunu esas düzenleyen kanun. maden suları. Ancak. MK. Şti. bina.V.80 Örnek: Yeminli Mali Müşavir olarak çalışmakta olan Mükellef (K). taş ocakları.20) N = B-( 0. madenler ile kat mülkiyetine konu bağımsız bölümler.80 Brüt Tutar = 1. Şti.

her türlü teknik resim. vergi kapsamında olduğu sonucu çıkmaktadır. Hasılatın Tahsil Zamanı Geçmiş yıllara ait tahsil edilen kiralar da tahsil edildiği yılın iradı sayılır. Örneğin bir fabrikanın makinelerinin kiralanması hâlinde makineler teferruat olup. 2013 ve 2014 yılları kira gelirleri topluca 2012 yılında tahsil edilirse her yıla ait kira bedeli ilgili yılda beyan edilir. Genel bütçeye dahil daireler. korunmaları amacıyla bedelsiz olarak başkalarının ikametine bırakılması. Ayni olarak tahsilat: Emsal bedelle değerlendirmek suretiyle paraya çevrilir. emsal kira bedeli. model.000 olan bir apartman dairesinin. 2012. Buradan. Bu hakların sağladığı yetki sınırlı ise mülkiyetin dışında ayni haklar (sınırlı ayni haklar: irtifak hakları. 2012 yılının geliri olarak dikkate alınır. İşyeri kira bedellerinin ise tutarına bakılmaksızın yapılan tüm tahsilat ve ödemelerin banka veya postaneden geçirilmesi zorunludur.000 x 0. Bina ve arazide emsal kira bedeli yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kira. • Kiralamanın kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılması.C. il özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda emsal kira bedeli uygulanmaz. peşin tahsil edilen kiralar ise hangi yıla ait olarak verilmişse ilgili gelecek yılların hasılatı olarak kabul edilir. makine ve tesisat ile eklentileri Gayrimenkul Sermaye İradının Mükellefi Gayrimenkul ile menkul mal ya da hakların. kanuna veya ilama dayanarak ödenen zarar. özel bütçeli daireler. kullanma ve tasarruf etme yetkisi veren haklardır.05 =) 9. ziyan ve tazminatlar Konutların iktisap bedelinin %5’i: Konut olarak kiraya verilen gayrimenkulün iktisap (satın alma) yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin %5’i gayrisafi hasılattan indirilebilir. Hasılatın Tahsil Şekli Nakden tahsilat: Yabancı para ile tahsil edilen kira gelirleri. ticaret unvanı. sahipleri. asıl gayrimenkullerden ayrılabilen. desen. binanın eşin ikametine tahsis edilmesi durumunun. Gelecek yıllara ait olup. ancak takma veya başka bir şekilde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları. Ayrıca. Emsal kira bedelinin uygulanamayacağı durumlar: • Bina sahibinin binasını. Teferruat (eklenti). usul. bu suretle tespit edilmiş kira mevcut değilse VUK’a göre belirlenen vergi değerinin %5’i (diğer mal ve haklarda %10) yıllık kira bedelidir. gayrimenkulden ayrılmasına imkan olmayan parçalardır. irtifak (yüklenim) hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesi hâlinde elde edilen gelirler. resim ve şerefiyeler Kiraya verilen mal ve haklar için alınan borçların faizleri Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar Kiraya verenin yaptığı bakım ve onarım giderleri Kiraya tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutların kira bedeli Mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye. plan ile sinema ve televizyon filmleri vb. pencere. Kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerin belgelendirilmesi : Kira bedellerine ilişkin tahsilât ve ödemelerin bazıları banka veya postaneler aracılığıyla yapıldığının tevsik edilmesi zorunludur. tahsil edildiği gündeki T. Örneğin bir binanın duvar. Emsal Kira Bedeli Kira bedellerinin kiraya verilen mal ve hakların emsallerinin kira bedelinden düşük olmasını önlemek amacıyla asgari hasılatın tespitine yönelik bir vergi güvenlik müessesesidir. bu kişiler için gayrimenkul sermaye iradı olarak kabul edilir. 18 . Örneğin vergi değeri T180. ihtira beratı. füru veya kardeşlerinin ikametine tahsis etmesi. kiremitleri onun mütemmim cüzi sayılır.000 TL’dir. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar: Tapuya tescili gereken ve sahiplerine dilediği şekilde faydalanma. mutasarrıfları. tahsisatın konut olarak değil de iş yeri olarak yapıldığı tüm durumlar da vergi kapsamındadır. Merkez Bankasınca belirlenen döviz alış kuru üzerinden değerlendirilerek Türk Lirası’na çevrilmek suretiyle hesaplanır. taşınmaz yükü ve rehin hakları-ipotek) söz konusu olur. • Mal sahibi ile birlikte akrabaların da aynı evde veya dairede ikamet etmesi. Buna göre her bir konut için aylık kira bedeli üzeri olması hâlinde yapılan kira tahsilâtı ve ödemelerinin banka veya postaneden geçirilmesi gerekir. Örneğin. marka. alameti farika. Gemi ve gemi payları ile yükleme ve boşaltma araçları Her türlü motorlu araç. 009. • Boş kalan gayrimenkullerin. yıllık (180.Mütemmim cüzileri (bütünleyici parça). fabrika binası asılı oluşturur. 2010 ve 2011 yılları kira gelirleri topluca 2012 yılında tahsil edilirse. Sınai ve ticari haklar: Arama. Giderleri Giderlerin indirilmesi ile ilgili iki usul vardır: • Gerçek Gider Usulü • Götürü Gider Usulü (Hakları kiraya verenler hariç) Gerçek Gider Usulü Kiraya veren tarafından ödenen aydınlatma su ve asansör giderleri Kiraya verilen mallar için yapılan yönetim giderleri Sigorta giderleri ile ödenen vergi harç. kapı. haklar Telif hakları: eserin sahibi (yaratıcı) veya kanuni mirasçıları dışındaki kişiler tarafından kiraya verilmesi hâlinde alınan bedeller. zilyetleri (fiilen kullananlar).

Ancak. • İştirak hisselerinin tahakkuk etmemiş kar hisselerinin devrinde. sahibi tarafından istenildiği anda ödenecek duruma gelmesidir. götürü gider usulünü uygulayamazlar. resim ve harçlar. Buna göre. Bu nedenle bu belgeleri zaman aşımı süresi olan beş yıl süre ile saklaması gerekir. faizin tahakkuk ettirilip sahibinin alacağına kaydedildiği tarihte. ancak vergi dairesince istendiğinde bunları ibraz etmek zorundadır. Talepte bulunabilmek için kararlaştırılan bir sürenin dolması veya ödeme tarihinin gelmesi gerekir. Hukuki tasarruf: Gelirin sahibi tarafından talep edilebilir duruma gelmesidir. Hukuki tasarruf ile iç içedir. Götürü gider usulünü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna Binanın konut halinde kiraya verilmesi durumunda gayrisafi tutarın 3. vade sonunda alınacaksa vade tarihinde. ödenmesine başlanan tarihte. Mutlak Olarak Menkul Sermaye İradı Sayılan Gelirler • Kâr Payları: Hisse senetleri kâr payı. • Mevduat faizlerinde. Götürü gider usulü ile gerçek gider usulü arasındaki seçim tamamen mükelleflere bağlıdır. • Emekli kurumları tarafından yapılan ödemelerde. Eurobond. Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması durumunda istisna tutarı ortakların hisse tutarı önemli olmaksızın her bir ortak itibariyle ayrı ayrı dikkate alınır. • Diğer İratlar: Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satış bedelleri. hesap döneminin sonunda. Emeklilik kurumları tarafından yapılan ödemeler. zirai veya mesleki faaliyetleri dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde edilen kâr payı. gelirin hukuki ve ekonomik tasarruf imkânının doğmuş olmasına bağlanmıştır. Mirasın paylaşılmamış olması hâlinde. Her türlü alacak faizleri. faiz. Götürü Gider Usulü Vergiye tabi safi tutarın kolayca tespit edilebilmesi için hasılatın %25’i kadar bir götürü gider indirilmesine izin verilmektedir. Kurumların yönetim kurulu başkan ve üyelerine verilen kâr payları. faiz kuponunun üzerinde yazılı olan tarihte. Senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri. Katılım bankalarından kâr-zarar ortaklığı belgesi karşılığı elde edilen kâr payları. Hakları kiraya verenler. TOKİ tarafından çıkarılan menkul kıymet ve tahvil faizlerinde. her bir mirasçı istisnadan ayrı ayrı yararlanır. Ekonomik tasarruf: Ödemeyi yapacak olan bakımından gelirin. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Tevkifat Gayrimenkul olarak nitelenen mal ve hakların ticari. • Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışında satışın gerçekleştiği tarihte. ödemenin nakden veya hesaben yapıldığı tarihte. • Limited şirket ve kooperatiflerde dağıtılmasına karar verilen kârın nakden veya hesaben ödendiği tarihte. • Adi komandit şirketlerde komanditer ortakların kâr payları bilanço tarihinde.000 TL’sı vergiden istisnadır.Mükellef yukarıdaki gerçek giderlerine ait belgeleri beyannameye eklemez. İştirak hisselerinin sahibi adına tahakkuk etmemiş kâr payı devir ve temlik bedelleri. Repo gelirleri. Menkul Sermaye İradı Sayılmayan Gelirler • Menkul kıymetlerin kuponlu veya kuponsuz olarak satılması: • İştirak hisselerinin devir ve temliki karşılığı sağlanan iratlar Menkul Sermaye İratlarında Elde Etme Menkul sermaye iratlarında elde etme. • Hisse senetlerinde kâr paylarının nakden veya hesaben ödendiği veya ödemenin kararlaştırıldığı ve kâr paylarının emre hazır olduğu tarihte. satış veya temlikin yapıldığı tarihte. bunlar kiraya verene nakden veya hesaben yaptıkları ödemeler sırasında (avans olarak ödenenler dahil) %20 oranında tevkifat yapmak zorundadırlar. Ancak. kira veya benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır. Menkul Sermaye İratlarında İndirilebilecek giderler • Menkul kıymetlerin muhafaza giderleri • Kâr payı ve faizlerin tahsil giderleri • Menkul kıymetler ve bunların iratları için ödenen vergi. • Hazine bonosu. • Alacak faizlerinde faiz peşin alınmışsa bu tarihte. istisna haddi üzerinde kira geliri elde etmesine rağmen. • Kurumların yönetim kurulu başkan ve üyelerine verilen kâr paylarında. İştirak hisselerinden doğan kazançlar. iradın Türkiye’de emirlerine amade kılındığı anda elde edilmiş sayılır. Yatırım fonları katılma belgeleri kâr payları • Faiz ve Benzerleri: Her türlü tahvil faizleri. hazine bonoları ile toplu konut idaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi’nce çıkarılan menkul kıymet gelirleri. MENKUL SERMAYE İRATLARINDA İSTİSNALAR 19 . bunu beyan etmeyenler ile eksik beyan edenler konut istisnasından yararlanamazlar ve bir kişinin üç konutu olsa istisna üç konuttan elde edilen irat toplamına bir kere uygulanır. MENKUL SERMAYE İRADININ NİTELİĞİ VE KAPSAMI Sahibinin ticari. • Dar mükellefiyete tabi olanlarda. Mevduat faizleri. zirai ya da serbest meslek kazancı elde edenlere kiralanması hâlinde.

Ortaklık Haklarının veya Hisselerinin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: İstisnası 8.Kâr Payı İstisnası • Her nev’i hisse senedinin kâr payları. • Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları. elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan satıcının uhdesinden kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur.1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı halinde. yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemeler. • Kurumlar vergisi mükelleflerince 31. • Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz. Belirli Şartlarda Beyan Edilen Menkul Sermaye İratları 1.800 TL Değer Artışı Kazançlarında Safi Tutarın Tespiti Değer artış kazançlarında safi kazanç. repo. • Tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamı.2006 tarihinden sonra iktisap edilen menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar. elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından. Gelir 25. 25. • Dar mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları.800 TL’lik istisna tutarını aşan kısım vergilendirilir.000TL’lik Tutarı Aşması Halinde Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları: • 01. değer artış kazancı olarak vergilendirilir. maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin % 10’u. Tam mükellef kurumlardan elde edilen ve yukarıda sayılan kâr paylarının yarısı gelir vergisinden istisna olup. • Katılım Bankalarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları. • Dar mükellef gerçek kişilerin elde ettikleri menkul sermaye iratları. • Her çeşit senedin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri. Bireysel Emeklilik Ödemeleri İstisnası • Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat. • Kurumların kârlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kâr dağıtım işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kâr payları.01. 01.000 TL’yi aşıyor ise beyan edilir. maddesi kapsamında vergi kesintisine tabi tutulmuş olan. maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin % 25’i. kişiler) tarafından ne zaman olursa olsun elden çıkarılmasından doğan değer artış kazançları. gelir vergisinden istisna tutulmuştur MENKUL SERMAYE İRATLARININ VERGİLENDİRİLMESİ Tutarı Ne Olursa Olsun Beyan Edilmeyen Menkul Sermaye İratları Aşağıda sayılı menkul sermaye iratlarının tevkifat yoluyla vergilendirilmesi benimsenmiştir: • Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67. Repo gelirleri • Tahvil ve hazine bonosu (eurobond dahil) faizleri ile gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirler. mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler (3.01. • İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar. • Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller (01. gerçek kişilerce elde edilen kâr payları.290 TL’lik Tutarı Aşması Halinde Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları: • Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan her çeşit tahvil ve hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi. • Menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kâr payları.01.800 TL Faaliyeti Durdurulan İşletmenin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: İstisnası 8. karpayı v.). kalan tutar vergiye tabi gelirdir. • Mevduat faizleri. Eurobond Alım-Satımından Elde Edilen Kazançlar Hakların Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: 8.2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilenler). Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler. kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr payları. iştirak hisselerinden doğan kazançlar. • Her çeşit alacak faizleri. • Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları.b. Telif Hakları ve İhtira Beratlarının Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: Telif hakları ve ihtira beratlarının yazarları.800 TL Gayrimenkul ile Gayrimenkul Olarak Tescil Edilen Mal ve Hakların Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: İstisnası 8. 2012 yılı için 8. DİĞER KAZANÇ VE İRATLARIN NİTELİĞİ DEĞER ARTIŞI KAZANÇLARI Vergilendirilecek Değer Artışı Kazançları Menkul Kıymetlerin Elden Çıkarılmasından Doğan Kazançlar: İvazsız olarak iktisap edilenler ile tam mükellef kurumlara ait olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri hariç.12. • Eurobond faiz gelirleri.800 TL’lik istisna tutarını aşan kısmı vergilendirilir. 20 . • Türkiye’de kain ve merkezi Türkiye’de bulunan diğer sigorta şirketlerinden on yıl süreyle prim ödeyenler ile vefat.

KİRACILIK HAKKININ DEVRİ KARŞILIĞINDA ALINAN TAZMİNATLAR.Kazancı Bilanço Esasına Göre Tespit Edilen Ferdi Bir İşletmenin Sermaye Şirketince Devralınması Bu durumda ortaya çıkan değer artışı kazançlarının vergilendirilmemesi için. işte bu safi kazanç arızi kazanç olarak vergilendirilir. Burada yapılan giderler indirilmediği gibi istisna da UYGULANMAZ. E) GERÇEK USULDE VERGİLENDİRİLEN MÜKELLEFLERİN TERK ETTİKLERİ İŞLERLE İLGİLİ SONRADAN ELDE ETTİKLERİ KAZANÇLAR Bu şekilde elde edilmiş kazançlardan belgelendirilmiş giderler düşülür ve safi kazanç bulunur.Kollektif ve Adi Komandit Şirketlerin Sermaye Şirketi Haline Dönüşmesi Halinde Ortaya Çıkan Kazançlar Ancak bu tür kazancın vergilendirilmemesi için. D) ARIZİ OLARAK YAPILAN SERBEST MESLEK FAALİYETLERİ NEDENİYLE TAHSİL EDİLEN HASILAT Devamlı olarak yapılmayan (arızi olarak yapılan) serbest meslek faaliyetinden elde edilen hasılattan belgelendirilen giderler düşüldükten sonra safi kazancın. VERGİLENDİRİLMEYECEK DEĞER ARTIŞI KAZANÇLARI 1. B) GAYRİMENKULLERİN TAHLİYESİ.Ferdi Bir İşletmenin Kanuni Mirasçılara Devri İşletme sahibinin ölümü halinde. Şirket tarafından ferdi işletme sahiplerine hisse senedi yerine nakdi veya ayni ödeme yapılırsa. aradaki fark değer artışı kazancı olarak vergilendirilir. bunların elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumunca belirlenen Üretici Fiyat Endeksindeki (ÜFE) artış oranında artırılarak tespit edilir. varlıkların değerinde meydana gelecek artışlar değer artışı kazancı olarak vergiye tabi tutulmaz. ihale. Arızi Kazançlarda İstisna 21 . özsermayeler arasında bir fark bulunmaması ve kollektif şirket ile adi komandit şirket ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması gerekmektedir. İktisap bedelinin endekslemeye göre artırılabilmesi için artış oranının %10 veya üzerinde olması şarttır. Ancak.Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli. • Devrolunan işletmenin kazancının bilanço esasına göre tespit edilmesi.000 TL'yi aşan kısmı vergilendirilir. 2010 yılı için 20. • Ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında nama yazılı ortaklık payı alması gerekmektedir. henüz başlanmamış böyle bir faaliyete hiç girilmemesi. kanuni mirasçılar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri kayıtlı değerleriyle aynen devralarak işletmeyi devam ettirirlerse. devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayeden büyükse. belgelendirilmiş giderler düşüldükten sonra kalan kazancın. şirket tarafından verilen nama yazılı ortaklık paylan. Vergiye Tabi Arızi Kazançlar A) ARIZİ OLARAK YAPILAN TİCARİ FAALİYETLERDEN VEYA BU NİTELİKTEKİ FAALİYETLERE ARACILIK ETMEKTEN ELDE EDİLEN KAZANÇLAR Arada bir yapılan bu faaliyetlerin kazanç amacı ile yapılması gerekir.000 TL'lik istisna UYGULANMAZ. arttırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılattan.000 TL'yi aşan gelir arızi kazanç olarak vergilendirilir.000 TL'yi aşan kısmı vergilendirilir.000 TL'yi aşan kısmı vergilendirilir. Safi kazancın. 2010 yılı için 20. F) DAR MÜKELLEFLERİN ELDE ETTİKLERİ ARIZİ KAZANÇLAR Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapmış oldukları ulaştırma işlerini arızi olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar arızi kazanç olarak vergilendirilir. Bu orandan daha düşük bir artış olması halinde maliyet veya iktisap değerinde artırım yapma yoluna gidilmez. ortaya çıkacak değer artışı kazancı vergilendirilecektir. • Ferdi işletmenin sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması ve devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi. 2. 3. HAVA PARALARI Bu tür faaliyetler sonucu elde edilen hasılattan belgeye bağlanmış giderler indirildikten sonra. Burada 20. ARIZİ KAZANÇLAR Arızi kazançlar devamlı olarak yapılmayan veya arada bir yapılan ticari veya serbest meslek faaliyetlerinden doğan kazançlardır. C) TİCARİ VEYA ZİRAİ BİR İŞLETMENİN FAALİYETİYLE SERBEST MESLEK FAALİYETİNİN DURDURULMASI VEYA TERK EDİLMESİ HALİNDE ELDE EDİLEN KAZANÇLAR Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetiyle serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi. 2010 yılı için 20. tür değiştiren şirketlerin aktif ve pasifinin aynen korunması. 2010 yılı için 20.

ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 5 – GELİR VERGİSİNİN BEYANI. GELİRLERİN YILLIK BEYANNAMEDE TOPLANMASI Ülkemizde üniter gelir vergisi sistemi uygulanır. Tam Mükellefiyette Toplama Yapılmayan Hâller Şarta Bağlı Olmaksızın Beyan Dışında Bırakılan Gelirler • Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar 22 . ihale artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar için bu istisna uygulanmaz. işverenler veya vergi tevkifatı yapan diğer kimseler tarafından kesilen vergilerin matrahları ile birlikte. Üniter gelir vergisi: Gerçek kişilerin belli bir dönemde çeşitli kaynaklardan elde ettikleri her çeşit kazanç ve iratların bir araya getirilmek suretiyle bulunacak olan toplam safi gelirin bir defada vergilendirilmesidir. Münferit beyanname. yıllık beyanname vermek zorunda olmayan dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerin Türkiye’de elde ettiği değer artış kazançları ve arızi kazançlar kapsamına giren kazanç ve iratlarının bildirildiği beyanname şeklidir. Beyanname Türleri Yıllık Beyanname: Çeşitli kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların bir araya getirilip toplandığı ve bu suretle hesaplanan gelirin vergi dairesine bildirildiği beyannamedir Muhtasar beyanname. mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur. TARHI VE ÖDENMESİ Gelir vergisi. toplu olarak vergi dairesine bildirilmesine yarayan beyannamedir.Ancak gerçek usulde vergiye tabi yükümlülerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar ve dar mükellefiyete tabi olanların arızi ulaştırma faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ile henüz başlamamış olan ticari. zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi.

Tam mükelleflerin yurt dışı faaliyetleri sonucu doğan zararları. Zararlar.b.Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz. .000 TL’yi aşarsa) • Tevkifata tabi tutulmuş menkul ve/veya gayrimenkul sermaye iratları (25. .Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları.Zararların İndirilmesi • Aynı yıl meydana gelen zararların indirilmesi • Geçmiş yıl zararlarının indirilmesi. il özel idareleri. • Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri. eğitim ve sağlık harcamaları ve ARGE harcamalarından oluşur. 5. SGK’ye ödenen primler.Sakatlık İndirimi • Birinci derece sakatlar için 770 TL.Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri. kâr payı v. Dar Mükellefiyette Toplama Yapılmayan Hâller . .Bağış ve Yardımlar: Beyan Edilen Gelirin %5’i ile Sınırlı Olarak İndirilecek Bağış ve Yardımlar Gelir vergisi mükellefleri tarafından.Katılım bankalarınca kâr ve zarara katılma karşılığında ödenen kâr payları. bağış ve yardımlar. Tamamı Gelirden İndirilecek Bağış ve Yardımlar 23 .Tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücretler. köyler • Kamu yararına çalışan dernekler ve • Vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak üzere.Basit usule tabi olanlardan elde edilen kira gelirleri. Geçmiş yıl zararları 5 yıl boyunca indirim konusu yapılabilir • Yurtdışı faaliyetlerden doğan zararların indirilmesi.Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller (01/01/2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilenler). menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile kurumlardan elde edilen kâr paylarından. serbest meslek kazançları.).Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar ile kazanç ve iratların istisna haddi içinde kalan kısımlarından. . repo.Repo gelirleri. • GVK’nin geçici 67.Kıyı (off-shore) bankacılığından elde edilen faiz gelirleri.Sosyal Güvenlik Kurumuna Ödenen Primler 4. • Üçüncü derece sakatlar için 180 TL. . makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirim konusu yapılabilir. maddesi kapsamında vergi tevkifatı yapılmış olan. belediyeler.Bankalar ve aracı kurumlar vasıtasıyla menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının alım satımından kaynaklanan kazançlar. • Tarım ürünleri lisanslı depoculuk ürün senetleri kazancı Şarta Bağlı Olarak Beyan Dışında Bırakılan Gelirler • Tevkifata tabi tutulmuş birden fazla işverenden elden edilen ücretler ( 25. • Genel ve özel bütçeli kamu idareleri.İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar. menkul kıymetler yatırım fonları kâr payları.Her çeşit alacak faizleri. bu gelirler için beyanname verilmez YILLIK BEYANNAMEDE GELİRDEN YAPILACAK İNDİRİMLER Bu indirimler.000 TL’yi aşarsa) • Tevkifata tabi tutulmamış menkul ve/veya gayrimenkul sermaye iratları. . sponsorluk harcamaları. 2. Yukarıda sayılan kazanç ve iratlarının birkaçı veya tamamından oluşması hâlinde. • Diğer ücretler. . . 1. sakatlık indirimi.Özel Sigorta Primleri ve Bireysel Emeklilik Katkı Payları 3. .• GVK’nin 75/15 maddesinde sayılan tüzel kişiliğe sahip emekli sandıkları. Bir takvim yılında elde edilen ve toplamı 2012 yılında fata tutulmamış veya istisna kapsamında olmayan gayrimenkul sermaye iratları ve menkul sermaye iratları beyan dışında bırakılır Tevkifata tabi tutulmamış menkul ve gayrimenkul sermaye iratları şunlardır: . .Diğer kazanç ve iratlardan.Mevduat faizleri. • İkinci derece sakatlar için 380 TL. . .Kâr zarar belgesi karşılığı elde edilen kâr payları. . yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemeler • Kazanç ve iratların istisna haddi içinde kalan kısımları • Tek işverenden alınan ve üzerinden vergi tevkifatı yapılmış ücretler. özel sigorta primleri. . faaliyette bulundukları ülkede denetim yetkisi verilen kuruluşlarca rapora bağlanması ve bu raporun aslı ve tercüme edilmiş bir örneğinin Türkiye’deki ilgili vergi dairesine ibraz edilmesi hâlinde indirilebilir.

fazlası için %15 %20 %27 %35 Örnek: Mükellef (A) 2012 yılında 48.000) x % 27 = 6. fazlası için 58. basit usulde tespit edilen ticari kazançların başka kazanç ve iratlarla birlikte beyanı durumunda Yıllara yaygın taahhüt niteliğindeki inşaat ve onarım işlerinde Beyan Süresi İzleyen yılın Şubat ayının 25. Maliye Bakanlığının uygun görmesi halinde işyerinin bulunduğu yer vergi dairelerine beyanname verebilirler. profesyonel spor dalları için %50’si yıllık beyanname ile bildirilen gelirlerden indirim konusu yapılabilir. (ücret gelirlerinde 88.000 TL’den fazlasının 58. Türkiye’de yapılması şartıyla. il özel idareleri.000 TL’nin 25. Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye'de oturduğu yerin.araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 100’ü bildirilecek gelirlerden indirilebilir.Yabancı ülkelerde ödenen vergiler . edebiyat. temizlik. günü akşamına kadar İzleyen yılın Mart ayının 25. • Gezici olarak çalışanların ticari ve serbest meslek kazançları ile diğer ücretlerinin vergileri. sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan oluşuyorsa Gelir. kütüphane. bale vb.710 TL mükellefin hesaplanan toplam gelir vergisi olur. Buna göre matrahın 25.510 TL). Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen. günü akşamına kadar Beyannamenin Verileceği Vergi Dairesi • Tam mükellefler yıllık beyannamelerini. • İşyeri ve ikametgâhı ayrı ayrı vergi daireleri içinde bulunanlar. 8. giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı beyan edilen gelirden indirilebilir. kültür. (ücret gelirlerinde 88.500 TL).000 Türk Lirasına kadar 25. Hesaplanan vergiden şu indirimler yapılır . tarih. eş ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yaptıkları eğitim ve sağlık harcamalarının toplamı bildirilen gelirden indirebilmelerine olanak sağlanmıştır. diğerlerinden (işletme veya bilanço usulüne göre tespit edilen ticari.000 TL’nin 25. günü akşamına kadar İzleyen yılın Mart ayının 25.000 TL’sı için 1.500+6. kalan tutarın vergisi olan (48. ikametgâhlarının bulunduğu yer vergi dairesince tarh edilmemişse faaliyetlerini yürüttükleri vergi dairesince tarh olunur. • Doğal afetler nedeniyle yapılan bağış ve yardımlar • Türkiye Kızılay Derneğine yapılan nakdi bağış ve yardımlar • Özel kanunlar çerçevesinde yapılan bağış ve yardımlar 6. Hesaplanan gelir vergisi aşağıdaki gibidir. Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin bulunduğu vergi dairesine verilir.000 TL’lik matrah 58. serbest meslek kazancı.210 TL eklenir.25. 7.000 TL’nin 10. tiyatro. fazlası için 58.500 TL’ye. gayrimenkul sermaye iradı ve menkul sermaye iratları.000 TL vergiye tabi gelir (matrah) beyan etmiştir. ikametgâhlarının bulunduğu vergi dairelerine verirler.000 TL’den fazlasının 88.210) = 10.000 . Böylece toplam (4.000 TL’si için 4.Amatör spor dalları için tamamı. Ödenecek Gelir Vergisi Bulunurken. diğer kazanç ve iratlar) oluşuyorsa Gelir.500 TL.500 TL. alanlara yönelik yapılan her türlü bağış ve yardımlar beyan edilen gelirden indirim konusu yapılabilir.000 TL’sı için 4.000 = 23. belediyeler. kamu yararına çalışan dernekler. köyler.Diğer ücretlilerin ödedikleri vergiler Beyannamenin Verilme Zamanı Gelir Türü Gelir. günü akşamına kadar İzleyen yılın Mart ayının 25.000 TL için 13.000 TL’si için 21.000 TL’si için doğrudan tarifede hesaplanmış vergi olan 4. YILLIK GELİR VERGİSİNİN HESAPLANMASI VE ÖDENMESİ Verginin Tarhı (Hesaplanması) ve Vergi Tarifesi 10. opera.Ödenmiş geçici vergiler .410 TL. zirai.Tevkif edilen vergiler . kendisi. arkeoloji. 48.Mükelleflerin beyan edilen gelirin % 10’unu aşmaması.000 TL ile başlayan tarife dilimine girdiğinden bu dilime göre işlem yapılacaktır.• Kamu kurumlarına eğitim ve sosyal amaçlı yapılan bağış ve yardımlar • Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda. 24 . • Dar mükellefiyette ise vergi beyannamesi. • Genel ve özel bütçeli kamu idareleri. müze. sanat. sinema.

geçici vergi ödeme yükümlülüğü getirilmiştir Ödenecek geçici verginin oranı. • Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı. günü akşamına kadar (yani 3 ayda bir) verebilirler. 25 . kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde. Tevkifat usulünün şu yararları vardır: • Tevkifat usulünde vergi mükellefi. sair kurumlar. Temmuz ve Ekim aylarının 23. • Yıllık beyannamede vergiyi doğuran olay ile verginin ödenmesi arasında süre oldukça uzundur. • Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapanlara ödenen istihkak bedellerinden %3 • Telif niteliğindeki ödemelerden %17 • Serbest meslek kazançlarında %20 Muhtasar beyanname ertesi ayın 23. gerçek usulde gelir vergisine tabi olan ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı için. kooperatifler. Günü akşamına kadar ödemesinin yapılmış olması gerekmektedir. • Bu usulde. içinde bulunulan yılda bildirilen üçer aylık kazançlar üzerinden %15’dir. • Tevkifat usulünde yapılan ödemeler gider niteliğinde olduğundan. iş ortaklıkları. • Dernekler. vakıflar. üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14. Tevkifat Oranları GVK’nin 94. idare ile karşı karşıya gelen mükellef sayısı azalır. bu usul aynı zamanda vergi güvenliğini sağlar ve vergi kaçağını önler. Tevkifat Yapmak Zorunda Olanlar • Kamu idare ve müesseseleri. yapacakları tevkifatla (zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç) ilgili muhtasar beyannamelerini her ay yerine Ocak. dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri. Günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine beyan edilmeli ve aynı ayın 26.Yıllık Gelir Vergisinin Ödenmesi Basit Usul: Şubat – Haziran. gelir vergisinde özellikle ücretlilerin vergi borçlarının ödenmesinde. İsteğe bağlı münferit beyannamenin konusunu ise vergisi kaynakta kesilen telif ve patent hakkının satışından elde edilen gelirler oluşturur. gelirini vergisi kesilmiş olarak elde edeceği için vergi yükünü kendi beyanı ile yapacağı ödemeye oranla daha az duyar. günü akşamına kadar beyan edilir ve on yedinci günün akşamına kadar ödenir. • Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler. kaynaktan kesme). Münferit beyanname. Çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar. • İktisadi kamu müesseseleri. Ancak Bakanlar Kuruluna bu oranı her bir ödeme ve gelir unsuru için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye ve bir katına kadar artırmaya yetkili kılınmıştır. maddesinde tevkifata tabi ödemelerden yapılması gereken vergi kesintisi oranı %25 olarak belirlenmiştir. • Ticaret şirketleri. Hesaplanan geçici vergi. cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere. ilgili vergi dairesine verilerek aynı süre içinde ödemesinin yapılması zorundadır. gelir henüz sahibinin eline geçmeden verginin kesilmesini ifade eder. Tevkifat usulünde ise vergiyi doğuran olay ile verginin kesilmesi arasındaki süre ortadan kalkar. yatırım fonu yönetenler. Geçici Vergi Basit usulde vergilenenler hariç. Nisan. vergisi tevkif suretiyle alınmamış olan kazançların bildirildiği beyannamedir. Gerçek Usul: Mart – Temmuz MUHTASAR BEYANNAME VE VERGİ TEVKİFATI UYGULAMASI Tevkifat Usulü ve Yararları Tevkifat: (Stopaj. MÜNFERİT BEYANNAME Dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olmadıkları kazanç ve iratlardan.

paylı komandit şirketler ve limitet şirketler ile aynı mahiyetteki yabancı kurumlardır.ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 6 – KURUMLAR VERGİSİ I: KONU.Sermaye Şirketleri Anonim şirketler. İş merkezi. Ülkemizde kurumların ayrı bir kanunla vergilendirilmesi. 21. pazarlama. Yeni Kanun hükümleri 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır. tedarik. Kanuni merkez. kurum kazancı adı altında birleştirilerek ticari kazancın vergilendirilmesi hükümlerine göre vergilendirilir. kooperatifler. vergiye tabi kurumların ana tüzüğü veya sözleşmelerinde veya teşkilat kanunlarında gösterilen merkezdir. Dar mükellef: Kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye’de bulunmayan kurumlardır.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5520 sayılı yeni Kurumlar Vergisi Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. İSTİSNA VE MUAFİYETLER KURUMLAR VERGİSİNİN KONUSU VE TARİHÇESİ Kurum kazançları. 1. üretim. Alman Kurumlar Vergisi Kanunu’ndan yararlanılarak hazırlanan 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile başlamıştır. MÜKELLEFİYET. Kurumlar Vergisinde Tam ve Dar Mükellef Ayırımı Tam Mükellef: Kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan kurumlardır. hisse senetlerine sahip olunan şirketler kontrol edilmektedir. iş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği yerdir. personel eğitimi gibi birimler kurulabilmektedir. 1949 yılında. Holding bünyesinde bağlı şirketlere hizmet vermek üzere. 26 . hangi kaynaktan sağlanırsa sağlansın. Anonim şirket şeklinde kurulan holdingler. iktisadi kamu kuruluşları. “yatırım anonim şirketi” şeklinde de isimlendirilebilir.6. Holdingler vasıtasıyla. KURUMLAR VERGİSİNİN MÜKELLEFLERİ Sermaye şirketleri. ARGE. dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ve iş ortaklıklarıdır.

Siyasi amaçlı dernekler ‘parti’. TCMB: %54 hissesi Hazine’ye ait olan. sınai ve zirai işletmeler iktisadi kamu kuruluşlarıdır. Vakıflar mal topluluğudur. özel idarelere. değişik yıllarda en fazla kurumlar vergisi ödeyen mükellef unvanını elde etmiştir.Kooperatifler Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım. iktisadi devlet teşekkülü (İDT) ile kamu iktisadi kuruluşunun (KİK) ortak adıdır.Holding: Yatırım anonim şirketi şeklinde de isimlendirilebilir. sermayesinin tamamı Devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür. ancak özel bankalar ve kişilerin de hissedar olduğu bir anonim şirkettir. • Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi. kültürel.İktisadi Kamu Kuruluşları Devlete. Halk Bank gibi devlet kuruluşları ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da kurumlar vergisi mükellefidir. genel kurul. Bağlı Ortaklık. dernek statüsünde olan Kızılay kurumlar vergisi mükellefi değildir. Dernek (Cemiyet): Kazanç paylaşma dışında. 4. sınai ve zirai işletmeler kurmaları durumunda ortaya çıkmaktadır. • Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması. ilmi. • Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması. Kamu iktisadi teşebbüsü (KİT). sportif amaçlarla kurulmakta olup iktisadi amaç taşımazlar. siyasi.Dernek ve Vakıflara Ait İktisadi İşletmeler Dernek ve vakıflar. Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kurulan yatırım fonları da. dernek ve vakıfların amaçlarını gerçekleştirebilmek için. belge sahipleri hesabına. Kamu iktisadi teşebbüsü (KİT). Örneğin. yönetim kurulu. altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulan malvarlığına Yatırım Fonu adı verilir. kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere. taşınmaz mal veya paranın) belli bir amacın gerçekleştirilmesine tahsis edildiği tüzel kişiliklerdir. İşin müştereken yapılması taahhüt edilmemişse ve ortakların sorumlulukları sınırlandırılmışsa iş ortaklığı değil konsorsiyum söz konusu olur. sportif amaçlı dernekler ‘spor kulübü’. Vakıfların “idare uzvu”nun bulunması mecburiyeti vardır. gayrimenkul. TCMB.İş Ortaklıkları (Joint Venture) İş ortaklığı: Belli bir işin birlikte yapılması müştereken taahhüt edilir. vakıf senedinde vakıf için. belediyelere ve diğer kamu idarelerine ve müesseselerine ait veya tabi olup faaliyetleri devamlı olan ticari. Yatırım fonu: Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca halktan katılma belgeleri karşılığında toplanan paralarla. en az yedi gerçek veya tüzel kişinin oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. Holdinglerin sahip oldukları hisse senetlerinden elde ettikleri kâr payları “iştirak kazançları istisnası” adı altında vergi dışında tutulmuştur. dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir. ama Kızılay’a bağlı Afyonkarahisar Maden Suyu İşletmesi’nin gelirleri kurumlar vergisine tabi olmaktadır. Ziraat Bankası. • Yalnızca ortaklarıyla iş görülmesine ilişkin hükümler bulunması şartı ile kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır 3. Kural olarak kurumlar vergisine tabi olan kooperatifler ana sözleşmelerinde. Kurumlar vergisi mükellefiyeti. 2. kural olarak bazı sosyal. denetim kurulu oluşturulması da kararlaştırılabilir. 5. riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları. İktisadi Devlet Teşekkülü. kamusal kaynakları kullanmak yoluyla ekonomik alanda faaliyet gösteren devlet kuruluşlarını ifade eder. Vakıflar: Bazı malların (taşınır. mesleki dayanışma amaçlı dernekler ise ‘sendika’ şeklinde isimlendirilmektedir. sermaye şirketi olarak kabul edilmiştir. gayrimenkul. ticari. Yatırım ortaklıkları: Sermaye piyasası araçları. İş ortaklıkları genellikle büyük bayındırlık işleri için kurulurlar. Mükellefiyet kapsamına alınan bu fonların ve aynı kategoride değerlendirilen yatırım ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Vergiden Muaf Kurumlar: 27 . altın ve diğer kıymetli madenler portföylerini işletmek amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır. İş ortaklığından söz edilebilmesi için taraflardan birinin mutlaka kurumlar vergisi mükellefi olması gerekir. sermayesinin tamamı Devlete ait iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan. kamu iktisadi teşebbüsüdür. İş ortaklıklarının hukuki varlığı yapılacak işin tamamlanmasıyla sona ermektedir. İdare uzvuna ilave olarak. Konsorsiyumun da kurumlar vergisi mükellefiyetini seçme imkânı bulunmamaktadır. Kamu İktisadi Kuruluşu (KİK). Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlere de Bağlı Ortaklık denilmektedir.

elektrik. üniversiteler (vakıf üniversiteleri de). Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde beş vergilendirme dönemi. ÇVÖ Amaçlı İstisnalar 1. sanatoryum. Yerel idarelere yönelik: belediyeler ve köyler ile bunlara bağlı müesseseler tarafından işletilen su. Bu iade edilen paralar risturn adını almaktadır. tiyatrolar. 2. çocuk bakımevleri.. Teşvik amaçlı: münhasıran küçük ve orta ölçekli işletmelere kredi teminatı sağlamak üzere kurulan kurumlar. mezbahalar. Ancak gelir gider farkı ortaklara iade edilebilir. özel eğitim ve orta öğretim özel okulların işletilmesinden elde edilen kazançlar. kültür amaçlı faaliyet gösteren kamu kuruluşları: okullar. ceza ve ıslah evleri atölyeleri.. anonim şirketlerde bedelsiz hisse senedi. Diğer İstisnalar 1. sosyal güvenlik ve spor amaçlı kamu kuruluşları: hastane. tescil edilmiş spor kulüplerinin idman ve spor faaliyetlerinde bulunan iktisadi işletmeleri ile sadece idman ve spor faaliyetlerinde bulunan anonim şirketler. havagazı işletmeleri. kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.• • • • Eğitim. limited şirketlerde bedelsiz ortaklık payı verilir.İştirak kazançları istisnası: Kurumların. Türkiye’ye transfer edilen ve yurt dışında en az %15 gelir ve kurumlar vergisine maruz kalmış kazançları 2. Sağlık. Diğer: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ). itibari değerini aşan kısmı 3. Türkiye’ye transfer ettikleri iştirak kazançları. kurumlar vergisinden istisna edilmiştir Ülkeye Döviz Girişini Teşvik Amaçlı İstisnalar 1. tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine iştiraklerinden elde ettikleri kazançlar 2.Kurumların yurt dışında bulunan iş yeri veya daimi temsilcisi aracılığı ile elde ettikleri. Bedelsiz Hisse Senedi menkul sermaye iradı değildir. klinik. öğrenci yurtları. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü. en az bir yıl süreyle %10 veya daha fazla oranda iştirak eden kurumların.Risturn İstisnası: Risturn. sosyal sigorta kurumları.Bedelsiz hisse senedi: kaynaklardan sermayeye ilave edilen değerler karşılığında ortaklara. 28 .. Kâr amacı gütmeyen kooperatiflerde kâr dağıtımı söz konusu olmaz... Eğitimi Teşvik Amacı Taşıyan İstisna Okul öncesi eğitim. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı..Emisyon primi istisnası: Anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin. ilköğretim.Yurtdışı iştirak istisnası: Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limitet şirketin sermayesine. okul atölyeleri. en az %15 oranında kurumlar vergisi benzeri vergi yükü taşıması kaydıyla. belediye sınırları içindeki yolcu taşıma işletmeleri. montaj işleri ve teknik hizmetlerden sağlanan ve Türkiye’ye getirilen gelirler istisnası Sermaye Piyasasını Teşvik Amacı Taşıyan İstisna Menkul kıymetler yatırım fon ve ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları. onarım.Yurt dışında yapılan inşaat. askeri fabrika ve atölyeler. konservatuarlar.

Yukarıdaki 3 işlemden sonra ulaşılan kâr rakamının içinde. Ticari kârın hesabında. gider olarak kabul edilmiyorsa. • Bazı kıymetlerin amortisman oranı düşürülmüş (örneğin radyatör gibi ısıtıcıların eski uygulamada %20 olan amortisman oranı %4’e düşürülmüştür). KAZANÇ TESPİTİNDE KABUL EDİLMEYEN İNDİRİMLER 29 . öz sermaye karşılaştırması yoluyla o yılın kârı bulunmaktadır (vergi öncesi ticari kâr). geçmiş yıl zararları bulunan kurumlar. istisna ve indirimler. • Bazı kıymetlerin amortisman oranları değiştirilmemiş (örneğin iş yerlerinde kullanılan mobilya ve demirbaş eşyanın amortisman oranı eski uygulamada olduğu gibi %20 olarak belirlenmiştir). 3. bu zararlarını da düşebilecektir. Yeni düzenleme ile. aşağıdaki sıraya göre işlem yapılmaktadır: 1. gelir vergisi mevzuuna giren gelir unsurlarından oluşmaktadır Matrah Tespiti Kural Olarak Ticari Kazanç Hükümlerine Göre Yapılır Kurumların vergi matrahının tespitinde. Örneğin cep telefonu eski uygulamada %20 amortisman oranına tabi iken yeni uygulama da oran %33.ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 7 – KURUMLAR VERGİSİ II: KURUMLAR VERGİSİ MATRAHININ BELİRLENMESİ Kurumlar vergisinin konusunu. Listede yer almayan iktisadi kıymetler için ise mükelleflerin. Eski uygulamada esas olarak tek amortisman oranı (%20) yürürlükte iken yeni uygulama ile her iktisadi kıymet için ayrı amortisman oranları belirlenmiştir. bulunan rakamdan düşülecektir. kurumun başka bir kuruma iştirak etmesinden sağladığı iştirak kazancı varsa. Arkasından. “kanunen kabul edilmeyen gider” olarak ticari kâra ilave edilmesi gereklidir (Bu tip giderler. Örtülü Sermaye ve Diğer Kabul Edilmeyen İndirimler). Ticari kârın bulunmasında indirim konusu yapılan giderler. kurumların kazançları oluşturur. • Bazı iktisadi kıymetlerde ise amortisman oranı yükselmiştir. Öncelikle kurumun ticari bilançosu üzerinden. bu miktarın da düşülmesi gerekir. vergi kanunlarının izin verdiği bazı giderler dikkate alınmamış olabilir. 2. Yukarıdaki 4 işlemden sonra kalan kurum kazancından. Maliye Bakanlığına müracaat ederek amortisman oranı belirlenmesini istemeleri gerekmektedir. 4. 5. Kurum kazancı da. 6.33’e yükselmiştir. Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı.

sanat faaliyetlerinin desteklenmesi için yapılan bağışlarda olduğu gibi. öğrenci yurdu gibi tesisler için ve kültür. hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı. • Her türlü para cezaları. • Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle. Diğer İndirimler • Araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının %100’ü (yani tamamı) tutarında AR-GE indirimi. vakıf ve derneklere ve üniversitelere makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımlar: (İndirilebilecek tutar.  Emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek veya düşük bedeller üzerinden kiralama ya da yüksek veya düşük komisyonlarla ödünç para alma veya verme. bazı durumlarda yapılan bağışın tamamı gider yazılabilmektedir.  Kurum. sağlık. 2. transfer fiyatlandırılması kapsamına girmektedir. Diğer Kabul Edilmeyen İndirimler • Öz sermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faizler. • Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat. hizmet ve gayri maddi hakların ilişkili kişiler arasında el değiştirmesi durumunda uygulanan fiyat transfer fiyatlandırmasıdır. geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan zararlar indirim konusu yapılmaktadır. Vergi idaresi yapacağı denetimler sonucunda bu durumları tespit ettiği zaman.Örtülü Sermaye Kurumların.) Zarar Mahsubu: 5 yıldan fazla nakledilmemek koşuluyla. İndirilebilecek Giderler • Hisse senetleri ve tahvil ihraç giderleri. vergi cezaları ve gecikme faizleri ve zamları. hak ya da mali fon ve benzeri kıymet transferlerinde uyguladıkları fiyatlar. • Sigorta şirketleri için geçerli olan teknik ihtiyatlar. ayrılan yedek akçeler. uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları. ancak eğitim. Bu konuda yararlanılacak harcamaların kapsamını ve belirlemek üzere Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir. ikramiye. tekne. müdürü veya yüksek memuru olarak çalışan ortaklarına veya onların yakınlarına. amatör spor dalları için tamamı. fesih ve tasfiye giderleri. emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek aylık. ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır. • Menkul kıymetlerin. sürat teknesi gibi motorlu deniz taşıtlarından. Mal.Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Transfer fiyatlandırılması: Kurumların kendi bölümleri arasında ya da ilişkili bulunduğu diğer kişi ve kurumlar arasında mal. iktisadi kıymet. kotra. ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların. • Bazı kamu kurumlarına. profesyonel spor dalları için %50’si. kayba uğradığı vergiye ilave olarak vergi cezası ve faizleri de ilgili kişilerden talep edecektir. 30 . hizmet. • İlk kuruluş ve örgütlenme giderleri. Örtülü olarak kazanç dağıtma halleri  Emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bir bedel üzerinden mal veya hizmet alımında veya satımında bulunma. • Sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere suçlarından doğan maddi ve manevi zarar tazminat giderleri. ücret gibi ödemelerde bulunma. • Sponsorluk harcamalarının. kural olarak o yıla ait beyan edilecek gelirin %5’ini geçememekte. itibari değerlerinin altında satışından doğan zararlar ile ödenen komisyonlar ve benzeri her türlü giderler. • Paylı komandit şirketlerde komandite ortağın kâr hissesi. kendi içinde yönetim kurulu başkanı veya üyesi. • Hangi isimde olursa olsun. birleşme.

yani kurumun kanuni veya iş merkezinin bulunduğu yer vergi dairesidir. TARHI. • Kurumun kârlılığına ilişkin bilgi formu. Hesap dönemi. Beyannamenin verilme yeri. 31 . mükellefin bağlı olduğu. Buna göre. normal olarak takvim yılıdır. • Yabancı ülkelerde ödenen vergilere ilişkin belgeler. Yıllık beyanname.ÖZEL VERGİ HUKUKU ÜNİTE – 7 – KURUMLAR VERGİSİ III: BEYANI. İnşaat ve Onarma İşleriyle Uğraşanlar Açısından Yıllık Beyanname Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde takvim yılı yerine işin bitimi vergilendirmeye esas alınmıştır. • İnşaat ve onarım işi başkalarının hesabına ve taahhüde bağlı olarak yapılmalıdır. • Geçici vergiye ait bildirim. inşaat ve onarım işi olmalıdır. söz konusu inşaat ve onarım işlerine ait gelirler ve giderler diğer işlerden ayrı bir hesapta izlenmekte. • İnşaat ve onarım işi birden fazla takvim yılına sirayet etmelidir. • Ayrıntılı gelir tablosu veya işletme hesabı özeti. günü akşamına kadar verilerek ay sonuna kadar ödenir. kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilmekte ve tüm gelir işin bittiği yılın geliri olarak o yıla ait yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilmektedir. bazı gelirlerin beyan dışında kalması imkânı bulunmamaktadır. Yıllara sari inşaat ve onarım işi yapanlara yapılan hakediş ödemesinden %3 oranında stopaj yapılır. • Stopaj yoluyla ödenen vergilere ilişkin belgeler. Yıllara sari inşaat ve onarma işlerinden elde edilen kazançlar geçici vergiye tabi değildir. hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın 25. unvanları ve ikametgâh adreslerine ilişkin liste. • Ortakları arasında dar mükellef ortağı bulunan kurumların bu ortaklarının adları. Yıllık Beyannamenin Ekleri • Ayrıntılı bilanço. ÖDENMESİ Kurumun Tüm Kazançları Beyana Tabidir kurumlar vergisinde gelir vergisinde olduğu gibi. Yıllık Beyannamenin Verileceği Yer ve Zaman Kurumlar vergisi mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur. Bir işin yıllara sari inşaat ve onarım işi kapsamında değerlendirilebilmesi için aşağıdaki koşulları taşıması gerekmektedir: • Faaliyet konusu iş. müşterek genel giderler ve amortismanlar Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan kurallara göre dağıtılmakta.

Hesaplanan Kurumlar Vergisinden Daha Önce Ödenen Geçici Vergiler ve Stopaj Yoluyla Ödenen Vergiler Düşülür 2. Bu miktardan daha önce ödenen vergiler düşülür. tertip yedek akçe ayırma ve asgari kâr payı dağıtımı yükümlülüğüne sıra gelmektedir. • Kurumlar vergisi istisnası. Kurumların yapacakları gelir vergisi stopajının matrahı. Tasfiye dönemi. Ödenmiş sermayenin %20’sine ulaşıncaya kadar. • Yeniden değerleme. • Kurumun mevcutları paraya çevrilir. Bakanlar Kurulu %20 olan normal kurumlar vergisi oranında %90’a kadar indirim yapabilecektir. Kurumlar Vergisi Oranı ve İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması Kurumlar vergisinin oranı %20dir. Tertip Kar Payının” da ödenmesi zorunludur. • Alacakları toplanır. Bu kazançlar • Birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara yapılan hak ediş ödemelerini (%3). KURUMLARIN TASFİYESİ VE YENİDEN YAPILANMALARI DURUMUNDA (BİRLEŞME.Yıl İçinde Ödenen Geçici Verginin Mahsup ve İadesi Üçer aylık dönemler hâlinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi. Kurumların Birleşmesi ve Devri 32 . Tertip Yedek Akçe” olarak ayrılır. • Vakıflara. • Borçların ödenmesinden sonra para veya mal kalırsa. Tasfiye hâlindeki kurumların vergi matrahı. kurumun tasfiye hâline girdiği tarihten itibaren başlar. hesaplanan kurumlar vergisinin düşülmesinden sonra kalan ve dağıtılan kâr paylarıdır. kurum kazancından. yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edildikten sonra mahsup edilemeyen tutar mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Hazine Müsteşarlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi imkânı tanınmıştır. 30 gün içinde nihai tasfiye beyannamesi verilir ve kesin vergi borcu bulunur. Her takvim yılı bir tasfiye dönemi sayılır. Tasfiye işlemlerinin tamamlanmasından sonra ise. Vergilendirme için. tasfiye kârıdır. BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ) VERGİLENDİRME Kurumların Tasfiyesi Tasfiye. Tertip yedek akçe” olarak ayılması zorunludur. Ayrıca ortakların haklarının korunması amacıyla işletmenin ödenmiş sermayesinin %5’i tutarında “I. DAHA ÖNCE ÖDENEN VERGİLERİN DÜŞÜLMESİ 1. tasfiye memurları tarafından her tasfiye dönemi sonunda “tasfiye beyannamesi” verilir. Stopajın oranı ise yüzde 15’tir. derneklere. safi karın %5’ini “I. arkasından da ya ilave vergi ödenir ya da fazla vergi ödenmişse iade alınır. • Tam tasdik.2006 tarihinde yatırım indirimi uygulaması kaldırılmıştır.03. 15’te yazılı stopajların yapılması da gerekmektedir. yatırım indirimi konusundaki tasdik raporlarının da beyanname verme süresinin bitimini izleyen iki ay içinde vergi dairesine teslim edilmesini öngörmüştür.Fazla Ödenen Stopajlar Mahsubu ve İadesi Kazancın kurumlara ödenmesi esnasında KVK m. tasfiye dönemi sonundaki servet değeri ile tasfiye döneminin başındaki servet değeri arasındaki olumlu farkı ifade eder. Tasfiye kârı. KURUMLAR VERGİSİNDEN.  30. KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİNDE KAR DAĞITIMI VE VERGİLEME Kurum kazancı üzerinden kurumlar vergisi (%20) hesaplanmasının arkasından ikinci aşamada 1. Beyanname üzerinden hesaplanan vergiden daha önce yapılan stopajlar düşülecektir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi hâlinde mükellefe iade edilir. Tertip yedek akçe ayrıldıktan sonra kalan karın 1/10’u “II. bunlar da ortaklara dağıtılır Kurum tasfiye hâline girmişse vergilendirme dönemi “tasfiye dönemi”dir. kurumların tüzel kişiliklerinin sona ermesi olayıdır. • Vergiden muaf olan kurumlara dağıtılan kâr paylarını (%15). 3.• Kurum ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine ilişkin liste yer almaktadır Bu belgelere ilave olarak yeminli mali müşavirlerce hazırlanan. kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığı yapılan ödemeleri (%20). I. • Borçları ödenir. Tasfiye süresi içinde. Dağıtılan Kârlar Üzerinden Stopaj Yapılması Kârın dağıtılmayıp sermayeye eklenmesi ve kâr payının tam mükellef kurumlara ve Türkiye’de iş yeri veya daimi temsilcisi bulunan dar mükellef kurumlara yapılması stopaj dışında tutulmuştur.

özel ve muhtasar beyanname olmak üzere üç tip beyanname verilmesi söz konusu olabilir. Beyan. ihraç edilmek üzere Türkiye’de satın aldıkları malları. Türkiye’de iş yeri olan veya daimi temsilci bulunduran dar mükellefiyete tabi kurumların. Bu istisnanın amacı. • İnfisah eden kurumun devir tarihindeki bilanço değerlerini. dar mükellef yabancı kurumların vergiye tabi kazancının. • Türkiye’de elde edilen menkul sermaye iratları. Beyannameler Dar mükellef kurumların gelirleri için. Hisse Değişimi Tam mükellef bir sermaye şirketinin. ihracatın teşvik edilmesidir. • Türkiye’de elde edilen serbest meslek kazançları • Gayrimenkullerin. • Birleşilen kurumla infisah eden kurumun kanuni veya iş merkezlerinin Türkiye’de bulunması. diğer bir sermaye şirketinin hisselerini. • Ya A şirketi tüzel kişiliğini sona erdirip bir başka şirket olan B şirketine katılır. şirketleşmeleri teşvik etmek amacıyla devir müessesesini kabul etmiştir. Türkiye’de açacağı bir iş yeri veya görevlendireceği bir daimi temsilci vasıtasıyla ticari kazanç elde edebilir • Dar mükellef kurumun Türkiye’de bulunan zirai işletmesinden elde edilen zirai kazançlar. Buna göre. dar mükellef kurumlara da uygulanmaktadır. yani her iki kurumun da tam mükellef olması. bunlar hesabına Türkiye’deki müdür veya temsilcileri. • Türkiye’de elde edilen diğer kazanç ve iratlar. alacaklarını ve borçlarını kayıtlı değerleri üzerinden mevcut veya yeni kurulacak iki veya daha fazla tam mükellef sermaye şirketine devretmesi ve karşılığında iştirak hisseleri verilmesidir. vergilerini yıllık beyanname vererek öder. Bu iki şekilde olabilir. müdür veya temsilcileri yoksa kazanç ve iratları yabancı kuruma sağlayanlar adına tarh olunmaktadır Kazanç tespitinde. hisse senedi satışı. Yıllık Beyanname Türkiye’de ticari ve zirai kazanç elde eden dar mükellef kurumlar. Safi Kurum Kazancının Tespiti Dar mükellefiyete tabi yabancı kurumların vergisi.Birleşmede birden fazla kurum bir tek tüzel kişilik altında toplanmaktadır. gayrimenkul satışı gibi diğer kazanç ve iratlardan (telif. Kısmi Bölünme Bir sermaye şirketinin bilançosunda yer alan taşınmazlar ile en az iki tam yıl süreyle elde tutulan iştirak hisseleri ya da sahip oldukları üretim veya hizmet işletmelerini aynî sermaye olarak mevcut veya yeni kurulacak tam mükellef bir sermaye şirketine devretmesidir. Kurumlarda Bölünme ve Hisse Değişimi Tam Bölünme Tam mükellef bir sermaye şirketinin tasfiyesiz olarak infisah etmek suretiyle bütün mal varlığını. tam mükelleflerle ilgili indirilebilecek ve indirilemeyecek giderlere ilişkin düzenlemeler. ihtira benzeri gayri maddi hakların satışı karşılığında alınan bedeller hariç) oluşması durumunda verdikleri beyannamedir 33 . • Ya da hem A hem B şirketi tüzel kişiliklerini sona erdirir ve yeni bir şirket olan C şirketini kurar. hakların ve menkul malların Türkiye’de kiralanmasından elde edilen iratlar. aşağıdaki şartların varlığı hâlinde vuku bulan birleşmeler devir olarak kabul edilmiştir. birleşilen kurumun kül hâlinde devralması. izleyen yılın Nisan ayının 25’inci günü akşamına kadar beyan edilerek ay sonuna kadar ödemesi yapılır. yani alacaklarını olduğu kadar borçlarını da üstlenmesi gereklidir. Özel Beyanname Özel beyanname. Türkiye’de satmaksızın yabancı memleketlere göndermelerinden doğan kazançları kurumlar vergisinden istisna edilmiştir (ihracat istisnası). Bu durumlarda infisah eden kurumlar bakımından tasfiye söz konusu olmaktadır. yıllık. imtiyaz. bu şirketin yönetimini ve hisse çoğunluğunu elde edecek şekilde devralması ve karşılığında bu şirketin hisselerini devreden ortaklarına kendi şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hisselerini vermesidir DAR MÜKELLEFLERE ÖZGÜ DÜZENLEMELER Gelir Unsurları Dar mükellefiyet kapsamına giren kazanç ve iratlar aşağıdakiler olabilir • Dar mükellef kurum. Kanun.

Bu şekilde. Muhtasar Beyanname Dar mükellef kurumların ticari. Kazanç ve iratları dar mükellef kuruma ödeyen kurum veya kişiler söz konusu tevkifatı yaparak takip eden ayın yirmi üçüncü günü akşamına kadar verecekleri muhtasar beyanname ile bildirecekler ve vergiyi de aynı ayın yirmi altıncı günü mesai saati bitimine kadar ödeyeceklerdir Diğer Hususlar 8. ana merkeze (kuruma veya ortaklara) aktarılan tutarı üzerinden %15 oranında gelir vergisi stopajı yapılması öngörülmüştür. Tarhı. dar mükellef kurumun dağıttığı kâr payları. Türkiye’de %32 vergi yüküne maruz kalmış olmaktadır. zirai ve diğer kazanç ve iratları dışında kalan kazanç ve iratları kurumlar vergisi tevkifatına tabidir. Ünite . Ödenmesi Dar mükellef kurumların kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kazancının.Özel beyanname. kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde. 34 . yabancı kurum veya Türkiye’de onun adına hareket eden kimse tarafından vergi dairesine verilerek aynı süre içinde ödenmek zorundadır.Kurumlar Vergisi III: Beyanı. Stopaj oranı temel olarak %15 şeklinde belirlenmiştir. Verilen beyanname üzerinden tahakkuk eden verginin tamamı aynı süre içinde ödenecektir.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->