T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

KİMYA TEKNOLOJİSİ

KÜTLE ÖLÇÜMÜ

Ankara, 2012

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .................................................................................................................... ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. KÜTLE ÖLÇÜMÜ............................................................................................................... 3 1.1. Kütle ve Ağırlık ............................................................................................................ 3 1.1.1. Brüt Ağırlık............................................................................................................ 4 1.1.2. Net Ağırlık ............................................................................................................. 4 1.1.3. Dara ....................................................................................................................... 4 1.2. Laboratuvarda Kullanılan Tartım Araçları.................................................................... 6 1.2.1. Hassas Terazi ......................................................................................................... 7 1.2.2. Analitik Terazi ....................................................................................................... 7 1.3. Tartım İşleminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar .................................................. 8 1.4. Terazilerin Temizliği ve Bakımı ................................................................................... 9 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 10 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 14 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 16 2. BİR MADDEDEN BELİRLİ MİKTARDA TARTIM ...................................................... 16 2.1. Uluslararası Kütle Birimleri ve Dönüştürülmesi......................................................... 16 2.1.1. CGS Birim Sistemi .............................................................................................. 17 2.1.2. Uluslararası Birim Sistemi (SI) ........................................................................... 17 2.1.3. MKS Birim Sistemi ............................................................................................. 18 2.1.4. Diğer Birim Sistemleri ......................................................................................... 20 2.2. Belirli Miktarda Madde Tartımı .................................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 25 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 31 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 36

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
ALAN DAL MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK Kimya Teknolojisi Alan Ortak Kütle Ölçümü Bu modül belirli bir miktardaki maddeyi tartabilme, bir maddeden belirli miktarda tartım alabilme ile ilgili bilgilerin verildiği bir öğrenme materyalidir. 40/24 Bu modülün ön koşulu yoktur. Kütle ölçümü yapmak Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında maddelerden tartım işlemi yapabileceksiniz. Amaçlar 1. Belirli bir miktardaki maddeyi tartabileceksiniz. 2. Bir maddeden belirli miktarda tartım alabileceksiniz. Ortam: Temel kimyasal işlemlerini yapmak için gerekli donanım ve tüm donanımın bulunduğu laboratuvar, kütüphane, atölye, teknoloji sınıfı, bireysel öğrenme ortamları vb. Donanım: Analitik terazi, tartılacak madde, spatül, tartı kabı Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test, doğru-yanlış testi, boşluk doldurma, eşleştirme vb.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir.

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Evrende yer kaplayan ve kütlesi olan her şey madde olarak tanımlanmaktadır. 1 .GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Bu modül ile kazandığınız yeterliği bundan sonraki modüllerde sık sık kullanacağınızı unutmayınız. Bu modülle ölçü sistemlerine uygun olarak belirli miktardaki maddenin tartımını yapabilecek ve bir maddeden belirli miktarda tartım alabileceksiniz. Kütle Ölçümü modülü ile kütle kavramının ne olduğunu ve madde miktarlarının karşılaştırılmasında ne gibi ölçü sistemlerinin kullanılabileceğini öğreneceksiniz. Bu modülle kütle ölçümünde kullanılan teknolojik cihazları tanıyacaksınız. Günümüzde bilimsel ve teknolojik gelişmeler baş döndürücü hızla ilerlemektedir.

2 .

Bu standarttan kıyaslama ile yapılan çok hassas kopyalar. 1. Sanayide kütle ölçümünde kullanılan cihazları araştırınız. Osmanlı İmparatorluğu zamanında kullanılan batman. 1799 yılında daha pratik bir kullanım sağlamak amacı ile ağırlık biriminin platin ve iridyum alaşımından imal edilen bir referans kütle standardına aktarılması kararlaştırılmıştır. ARAŞTIRMA   Kütle ve ağırlık kavramlarını araştırarak aralarındaki ilişkiyi açıklayınız. Mısır’da tarih öncesi bir mezarda 7000 yıllık olduğu sanılan oyma taştan küçük bir kollu teraziyle kireç taşından yapılmış taş kütleler bulmuşlardır. Bu yeni ağırlık referans standardı da Fransa Cumhuriyeti'nin arşivlerinde korunduğundan ismi “Arşiv Kilogram” olarak adlandırılmıştır. yüzyıl ortalarında başlatılan çalışmalar 1793 yılında tamamlanmış ve referans ağırlık olarak +4 °C'deki 1dm3 (1 litre) suyun ağırlığının kabul edilmesiyle metrik sistemin temelini oluşturan ilk doğal ve evrensel ifade şekli ortaya çıkmıştır. Bu nedenle bilinçli ya da bilinçsiz olarak kütle ve ağırlık kavramları birbiri yerine 3 . okka. maddenin değişmez miktarıdır. Kütle ve Ağırlık Kütle. Diğer bir deyişle kütle. dirhem bunlardan sayılabilir.1. Yapılan kazılarda bunlara ait örnekler bulunmaktadır. Böyle olunca uluslararası ortak amaca hizmet edebilmek için uluslararası birimleri kullanma gereği doğmuştur. Arkeologlar.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında kuralına uygun olarak belirli bir miktardaki maddeyi tartabileceksiniz. Cisimlerin kütleleri hassas teraziler yardımıyla bu kopyalarla kıyaslanarak 2 / 108 hassasiyetle ölçülebilir. Eski çağlardan beri insanlar madde miktarlarının karşılaştırılmasında tartının güvenli bir yol olduğuna inanmışlardır. Arşiv kilogram. Kütle standartlarını oluşturmak için 17. KÜTLE ÖLÇÜMÜ 1. bir maddenin değişmez kimliği ve özündeki niceliklerin ölçüsüdür. İlk zamanlar her mil let kendine göre tartı birimleri seçmiştir. dünyanın her yanındaki standart laboratuvarlarına gönderilmiştir. Eşit kollu teraziyle kütleleri karşılaştırılan cisimlerin ağırlıkları da karşılaştırılmış olur. “m” sembolü ile gösterilir. Fransa’nın Sevres kentindeki Uluslararası Ağırlık ve Ölçmeler Bürosu’nda saklanmaktadır. Kütlenin ölçülmesinde belirli bir büyüklük seçip diğerleri ile karşılaştırmak gerekir.

1. Yeryüzünde aynı yerde bulunan cisimlerin kütleleri eşitse ağırlıkları da eşittir. 1.78 m/s2 olan başka bir yerde aynı kütleli cismin ağırlığı 9.1. kavanozun kütlesi 250 gram ise pekmezin net kütlesi ne kadardır? 4 .1. Ağırlığın büyüklüğü “Paund. Kütle ölçümünde ilk iş kabın darasını almaktır. 1. Dara Boş kabın veya ambalajın kütlesine dara denir. Yine g= 9. Newton” gibi kuvvet birimleriyle ölçülür. bloku (m≠0) tekmelemek isterse zorlanacaktır. Net ağırlığı bulmak için.1.3.80 N’dir. Kütle çekim etkisinin yok olduğu yerlerde bir cismin ağırlığı sıfır olmakla beraber cismin kütlesi her yerde aynıdır.2. Bu vektörün yönü. Ağırlık hesaplamalarında kullanılan brüt ağırlık. Örnek: Kabıyla birlikte tartılan bir kavanoz pekmezin brüt kütlesi 1250 gram. kütle çekim kuvvetinin yönü ile aynıdır. m: kütle. isterse yer çekiminin olmadığı bir yerde olsun cismin üzerine aynı kuvveti etki ettirmek gerekir. Net ağırlık = Brüt ağırlık – Dara bağıntısı kullanılır. (W: ağırlık. Ağırlık ile kütle arasındaki bağıntı W= m. Farklı birimlerde değerler verildiyse uygun olan birime mutlaka çevrilmelidir. g: yer çekimi ivmesi) Dünya üzerinde farklı yerlerde g’nin değeri değiştiğinden m kütleli bir cismin ağırlığı da dünya üzerinde farklı yerlerde farklı değerlere sahip olur.80 m/s2 olan bir yerde ağırlığı 9. Net Ağırlık Cismin tek başına tartımı sonucu elde edilen kendi miktarına denir. Böylece 1 kg kütleli bir cismin g=9.kullanılabilmektedir. Kimya laboratuvarlarında tartım ile belirlenen nicelik için kütle terimi tercih edilmelidir. Brüt Ağırlık Cismin bulunduğu kap veya ambalajıyla birlikte tartımı sonucu ölçülen kütleye brüt ağırlık denir. dünyanın cisme uyguladığı kütle çekim kuvvetidir.g’dir. Ağırlık bir kuvvet olup vektörel bir büyüklüktür. Yer çekimi etkisinde bulunmayan bir uzay gemisinde büyük bir kurşun bloku (W=0) kaldırmak sorun değildir fakat bir astronot. Bir cismin ağırlığı. 1. net ağırlık ve dara terimlerinin iyi bilinmesi gerekir.78 N olur. Hesaplama yapılırken verilerin aynı birimden olmasına dikkat edilmelidir. Bir cismin kütlesi her yerde aynı olduğundan cismi hareketlendirmek için ister dünya üzerinde bir sürtünmesiz yatay yüzey üzerinde olsun.

Çözüm Brüt kütle = 1250 g Dara=250 g Net kütle = Brüt kütle -Dara Net kütle = 1250-250 =1000 gramdır. Kesme şeker kutusu 41 gram olduğuna göre 3 tane kesme şekerin net ağırlığı kaç gramdır? Çözüm Brüt ağırlık= 1 kg=1000 g Dara= 41 g Net ağırlık=? Net ağırlık= Brüt ağırlık – Dara Net ağırlık = 1000 g – 41g=959 g (200 tane kesme şeker için) 200 tane şeker 959 g ise 1 tane şeker 959/200= 4. Bir varilin darası 8.6=98.385 gramdır.795 g’dır. Örnek Bir kutu kesme şeker 1 kg’dır. 3 tane şeker 4.6 kg ise Net ağırlık= Brüt ağırlık – Dara Bir varil petrolün net ağırlığı= 107 – 8.795 x3=14. Örnek 3 varil petrolün brüt ağırlığı 321 kg’dır. Örnek Bir çay kutusu 500 gramdır.4 kg’dır.6 kg olduğuna göre 1 varil petrolün net ağırlığı kaç kg’dır? Çözüm 3 varil petrol brüt ağırlığı 321 kg ise 1 varil petrolün brüt ağırlığı= 321/3=107 kg 1 varilin darası 8. Darası 50 gram olan kutuda 100 adet poşet çay bulunduğuna göre 5 poşet çayın net ağırlığı kaç gramdır? Çözüm Brüt ağırlık= 500 g Dara = 50 gram Net ağırlık= Brüt ağırlık – Dara Net ağırlık = 500-50=450 gram ( 100 adet poşet çay) 5 . Bir kutuda 200 adet şeker bulunmaktadır.

II.200 g Net ağırlık= Brüt ağırlık – Dara Net ağırlık = 24.5 gramdır. yer çekimi ivmesinden bağımsızdır. Eskiden pek çok alanda sıklıkla kullanılan eşit kollu teraziler artık yerini elektronik terazilere bırakmıştır. iki adet 2 gramlık. Elektronik tartıda dengeleme kuvveti.5 gramdır. Günümüzde laboratuvarlarda en çok görülen terazi türü. ölçülecek kütle bilinen kütlelerle kıyaslanarak yapılır.75 g 450 g ise x g’dır. bir adet 50 miligramlık ağırlık kullanmıştır. Bu ek akımın büyüklüğü.2 + 0.100 =24. iki adet 100 miligramlık kullandığına göre tartı kabına konan maddenin net ağırlığı kaç gramdır? Çözüm Dara= 20 + 1 + 2 x 0.2. Örnek Kimya laboratuvarında eşit kollu teraziyle tartım yapan bir öğrenci. YOL 100 adet poşet çayın net ağırlığı 450 g ise 1 poşet çayın net ağırlığı 450/100=4. Laboratuvarda Kullanılan Tartım Araçları Bir cismin veya maddenin kütlesini ölçmeye yarayan alete terazi. Denge koşulunu yeniden sağlamak için elektromanyetik devreden ek bir elektrik akımı geçirilmelidir. Önce terazi kefesinde bir cisim yokken başlangıç tartım koşulu sağlanır. Yani eşit kollu teraziyle tartı dünya.5x 5= 22. hassas ve analitik teraziler olarak anılan elektronik terazilerdir. bir elektromanyetik devreden elektrik akımı geçirerek oluşturulan bir manyetik kuvvettir. Bir kefeye kütlesi ölçülecek cisim diğer kefeye bilinen standart kütleler konularak denge sağlanır. Tartı kabına tartılacak maddeyi koyduktan sonra diğer kefedeki gramların hepsini almış ve ölçüm için bir adet 20 gramlık.450 g Brüt ağırlık= 20 + 2 x 2 + 2 x 0.5 g’dır. 1. YOL 100 adet poşet çay 5 adet poşet çay X= 450 x 5 / 100=22. Eşit kollu terazide tartma.450 = 2. 6 . iki adet 200 miligramlık. tartı kabının kütlesinin ölçülmesi için bir adet 20 gramlık. ay ve diğer gezegenlerde yapılsa da aynı sonuçlar alınır. 5 adet poşet çay 4.050 = 21. Bu tartı sisteminde yer çekimi kuvveti her iki kefeye de aynı şiddette etki ettiğinden tartı. Eşit kollu terazilerde orta noktasında bir bıçak sırtı bulunan terazi kolu ve bu kolun uçlarına asılı duran iki kefe vardır. Tartılacak cisim kefeye konulduğunda başlangıç tartım koşulu bozulur. bir adet 1 gramlık.200 – 21.I. teraziyle kütle ölçme işlemlerine de tartma denir.

0. iki kefeli teraziler olmak üzere çeşitli gruplarda incelenebilir. laboratuarlarda. genellikle elektriksiz terazilerdir.2. Kabinin üst ve yanlarında açılabilen kapakları vardır. nicel analitik kimya laboratuarlarında) kullanılır. çalışma prensiplerine ve özelliklerine göre elektrikle veya elektriksiz çalışabilen teraziler.2. hassas terazi ve analitik teraziler olmak üzere iki grupta incelenir. Resim 1. Tek kefeli teraziler ise analog (mekanik) veya dijital (elektronik) olabilir. 1. Bunlar.01 mg duyarlıkta tartım yapabilen. Doğru ve hassas tartım alabilme. Laboratuvarlarda kullanılan teraziler. Analitik teraziler. yapılan analizlerin sonucunu doğrudan etkiler.001 mg ve daha duyarlı tartım yapabilen terazilerdir. Bu terazilerde hava akımını önlemek amacıyla kefenin etrafında koruyucu kabin bulunmaktadır. Çok hassas tartımlar gerektiren işlerde (örneğin. dijital ve analog veya tek kefeli.tartılacak cismin kütlesi ile orantılıdır ve terazi üzerinde görülen bir kütle okunmasına dönüşür.1.1: Hassas terazi 1. Tek kefeli ve elektronik olanlarda kütleyi doğrudan doğruya okumak mümkündür. Analitik Terazi Analitik teraziler. Hassas Terazi Hassas teraziler 0. Analitik kimya laboratuvarlarındaki en önemli gereçlerden biri terazidir. çok duyarlık gerektirmeyen işlemler için kullanılan terazilerdir.2.1 mg ve 0. Günümüzde kullanılan elektronik teraziler. 7 . Işıklı rakamlar bu kütleyi belirterek okumada kolaylık sağlar. İki kefeli eşit kollu veya tek kefeli olabilir. kuyumcularda kullanılır. tartılacak madde de öteki kefeye konur. Nitel Analitik Kimya Laboratuvar’ları için hassas teraziler yeterlidir. ilaç ve kimya sanayinde. Bunlardan çift kefeli terazilerde ayrı bir kutuda bu lunan gramlar kefelerden birine.

3.Resim 1. Terazi kullanılmadığında üzerinde ağırlık bırakılmamalıdır. Terazinin konumu gelişigüzel değiştirilmemeli. klima vb. Terazi yüzeyinin tartım öncesi temiz olması ve tartımdan sonra da temizlenmesi gerekir. düz ve sarsıntısız bir zemin üzerinde çalıştırılmalıdır. Tartım yapılmadan önce ortamdaki herhangi bir hava sirkülasyonu (açık cam.). gerekli durumlarda laboratuvar sorumlusundan yardım istenmelidir. esnemeyen. Tartım İşleminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Tartım işleminin doğru sonuç vermesi için aşağıdaki noktalara dikkat etmek gerekir:             Terazinin konumu belirlenirken nemsiz. Terazi. Deney ve analiz süresince aynı terazi kullanılmalıdır. maksimum tartım sınırının aşılmamasına özen gösterilmelidir. Terazi içinde mutlaka kurutucu bulundurulmalıdır (Bu amaçla nem çekici olarak genellikle susuz CaCl2 kullanılır.).) durdurulmalıdır. Çok sıcak ve çok soğuk örneklerin tartılmasından kaçınılmalıdır. ani ve sert yüklemeler yapılmamalı. Terazilerin.2: Analitik terazi 1. sert. Bozuk olması durumunda laboratuvar sorumlusundan yardım istenmelidir. direk gün ışığına maruz kalmamalı. su terazisinin ayarı mutlaka kontrol edilmeli eğer dengesi bozuksa ayak döndürülerek ayarlama yapılmalıdır. Terazi kalibrasyonu belli aralıklarla kontrol edilmelidir (Bu işlem sorumlu kişiler tarafından yapılmalıdır. 8 . korozif maddeler bulundurmayacak bir oda seçilmelidir. Hassas tartımların alındığı analitik terazilerin kefesine fazla kuvvet uygulanmamalı.

Temizleme için iyi bir fırça ve yumuşak bez kullanılmalı.4.1. 9 . Ancak yerine takılmadan önce iyice kurutulmalıdır. Temizlik ve bakım sırasında. Temizlik yapılırken terazi kefesi yavaşça yerinden kaldırılarak bir fırça veya hafif nemlendirilmiş yumuşak bez yardımıyla kefenin altı. Kefeye el ile basınç uygulanmamalı. Her kullanımdan sonra temiz bırakılmalı ve belli aralıklarla sorumlu kişilerce bakımları yapılmalıdır. Kullanma kılavuzundaki temizlik ve bakım ile ilgili talimatlara uyulmalıdır. Terazilerin Temizliği ve Bakımı Elektronik teraziler çok hassas ve pahalı cihazlardır. Kullanım esnasında dikkatli olunmalı. korozif maddelerle temizlik yapılmamalı. Bu nedenle alınacak tartımların güvenilirliği ve terazinin uzun ömürlü olması için temizliği ve bakımı büyük önem taşır.      İşleme başlamadan önce ilk olarak cihazın elektrik bağlantısı kesilmeli. Kefe suyla yıkanabilir. cihazın çevresi ve kasası temizlenmelidir. maddenin dökülüp saçılmamasına özen gösterilmelidir. Aşındırıcı.

Kullanılacak araç ve gereçler: Terazi. Öneriler  Laboratuvar önlüğünüzü giyerek çalışma ortamınızı hazırlayınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Belirli bir miktardaki maddeyi tartınız.  Terazi ayak vidalarını döndürerek ayarlayınız. düz ve sarsıntısız bir zemin üzerinde çalıştırınız. 10 . bakarak terazinin dengesini  Su terazisinin ayarını mutlaka kontrol ediniz.  Dengede değilse ayak vidaları yardımıyla dengeye getiriniz. esnemeyen. tartılacak madde İşlem Basamakları  Teraziyi düz bir zemine yerleştiriniz.  Su terazisine kontrol ediniz.  Terazinizi sert.

 Teraziyi açınız. 11 .  Olabilecek hava sirkülasyonunu önlemek için kapakları mutlaka kapatınız.  Terazinin yan camını kapatarak terazinin ekranından ağırlığı okuyarak kaydediniz. işlem  Tartım için kullanılacak kâğıdın darasını alınız.  Tartacağınız maddeyi kefeye koyarken dikkatli olunuz.  Kullandığınız kabın veya kâğıdın terazinin diğer kısımlarına değmemesine dikkat ediniz.  Çalıştığınız cihazın çok hassas olduğunu unutmayınız.  Gösterge sabitlenmeden okumayınız.  Acele etmeyiniz.  Terazinin yan camını açarak tartılacak maddeyi terazinin kefesine koyunuz.  Gösterge sıfırlanmadan yapmayınız.  Terazi kapağını uzun süre açık bırakmayınız.  Göstergenin sıfırlanmasını bekleyiniz.

 Malzemeleri temizleyiniz.  Temizleme işleminde fırça kullanınız.  Rapor yazınız. 12 .  Teraziyi temizlerken terazi kefesine baskı uygulamayınız.  Terazinin kapaklarını uzun süre açık tutmayınız.  İşlem basamakları ve aldığınız notlardan faydalanarak raporunuzu hazırlayınız.  Kullanılan malzemelerin temizliğine dikkat ediniz.  Cihazın güç düğmesini kapatınız.  Terazi fişini çekmeyiniz. Okuduğunuz değeri kaydediniz.  Tartılan maddeyi kefeden alınız.  Cihaz ve çevresini temizleyiniz.  Tartılan maddelere çıplak elle dokunmayınız.  Teraziyi kapatınız.

Değerlendirme Ölçütleri İş önlüğünüzü giyip çalışma ortamınızı düzenlediniz mi? Teraziyi düz bir zemine yerleştirdiniz mi? Su terazisine bakarak terazinin dengesini kontrol ettiniz mi? Dengede değilse ayak vidaları yardımıyla dengeye getirdiniz mi? Teraziyi açtınız mı? Göstergenin sıfırlanmasını beklediniz mi? Terazi yan camını açarak tartılacak maddeyi terazinin kefesine koydunuz mu? Terazi yan camını kapatarak terazinin ekranından ağırlığını okuyarak kaydettiniz mi? Teraziyi kapattınız mı? Tartılan maddeyi kefeden aldınız mı? Cihazı güç düğmesinden kapattınız mı? Cihaz ve çevresini temizlediniz mi? Malzemeleri temizleyerek teslim ettiniz mi? Raporunuzu yazdınız mı? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 5. Bütün cevaplarınız “Evet” ise “Ölçme ve Değerlendirme” ye geçiniz. 3.KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız beceriler için Evet. 6. 13 . 7. 1. 8. 11. 14. 2. 12. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 13. 10. kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. 4. 9.

0. 6.5 kg olan sepete konarak taşınıyor.001 D) 0. 20 oC’de su ile dolu iken 35.60 g.01 C) 0.0. 5. 2.95 D) 10. B) Temizleme için iyi bir fırça ve yumuşak bez kullanılmalı.1 molarlık HNO3 ile yapılmalı. darası 3.95 B) 8. 4. +4 °C sıcaklıkta 1 dm3 (1 litre) hacimli saf suyun kütlesi aşağıdakilerden hangisidir? A) 1 g B) 1 kg C) 1 cg D) 1 hg 2 kg elma ile 4000 gram elma.00001 Terazilerin temizliğinde aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? A) İşleme başlamadan önce ilk olarak cihazın elektrik bağlantısı kesilmeli.95 C) 9.44 B) 8.95 Bir teneke içindeki tuzun brüt tartımı 8. Kişinin taşıdığı yük kaç gramdır? A) 8000 B) 8500 C) 9000 D) 9500 Bir piknometre boşken 25. C) Kefesine el ile basınç uygulanmamalı.76 D) 9. 3.1 B) 0.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.6 kilogramdır. 14 . D) Temizliği 0.55 g gelmektedir. Teneke darası 840 gram olduğuna göre tuzun net tartımı kaç kilogramdır? A) 9.2 Aşağıdakilerden hangisi analitik terazinin duyarlılığını belirtmektedir? A) 1 – 0.1 . 1.001.01 – 0.2 C) 7. Buna göre suyun net ağırlığı kaç gramdır? A) 7.

3975 C) 7. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Teraziler neyi ölçer? A) Hacim B) Uzunluk C) Basınç D) Kütle 9. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Kesme şeker kutusu 41 gram olduğuna göre 3 tane kesme şekerin net tartımı kaç gramdır? A) 7. C) Çok duyarlık gerektiren işlemler için kullanılan terazilerdir.0.01 mg’dır. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz.1925 B) 2.1063 D) 6. 15 . Bir kutu kesme şeker bir kilogramdır.1987 8. Bir kutuda 400 adet kesme şeker bulunur.7. Genellikle terazi içinde konulan kurutucu aşağıdakilerden hangisidir? A) Susuz CaCl2 B) Susuz CaCO3 C) Susuz CaH2 D) Susuz CaC2O2 Hassas teraziler için aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur? A) Duyarlılık aralığı 0. D) Nicel analitik kimya laboratuvarları için hassas teraziler yeterlidir. B) Kefesinin etrafında koruyucu kabin bulunur. 10.1 mg .

Çünkü bütün büyüklükler kütle. bilimin anlaşılmasını ve gelişmesini zorlaştırmaktaydı.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında kuralına uygun olarak bir maddeden belirli miktarda tartım yapabileceksiniz. Ulusların kullandığı birimler çok çeşitliydi hatta çoğu bilimsel tanımdan yoksundu. ARAŞTIRMA   Uluslararası birim sistemini ve birimlerin birbirine dönüşümlerini araştırınız. 2. Her büyüklük. CGS mutlak birimler sistemi. MKS mutlak birimler sistemi ve uluslararası birim sistemidir (SI). Her bir büyüklük için diğerlerinden apayrı bir birim tanımlamaya da gerek yoktur. Bilimin gelişmesine katkıda bulunmuş bir bilim adamını anmak için tanımlanan birimin adı olan kelime. BİR MADDEDEN BELİRLİ MİKTARDA TARTIM 2. Newton’un adını anmak üzere tanımlanan kuvvet birimi newton (N). Uluslararası Kütle Birimleri ve Dönüştürülmesi Bir cismin kütlesini ve uzunluğunu sadece sayı olarak vermek hiçbir şey ifade etmez. Bu durum. Sözgelimi. Birim adlarının ve sembollerinin yazılışı konusunda birliği sağlayıcı uluslararası kurallar vardır. Kelvin’in adını anmak üzere tanımlanan sıcaklık birimi kelvin (K) . uluslararası anlaşmalarla önlenmiştir. Bir özel isme 16 .1. Temel büyüklüklerden türetilen büyüklüklere de türetilmiş büyüklükler denir. Sayının yanında birimi verildiğinde ancak bir anlamı olur. uzunluk (veya teknikte kuvvet) ve zamanın bi r fonksiyonu olarak ortaya çıktığından bunlara ait birimlerle ifade edilebilir. çok eski zamanlardan beri uluslarca kullanılmıştır.... anılan bilimcinin adıyla karışmasını önlemek amacıyla küçük harfle başlayarak yazılır. Ancak bu birimin kısaltılmış işareti mutlaka büyük harfle belirtilir.gibi. Bu karışıklık. Birimler. ölçü sayısı ve birim olmak üzere iki kısımdan oluşur (Vektörel büyüklüklerde ölçü sayısı ve birimi ile birlikte doğrultu ve yönünün de bilinmesi gerekir).. Birim sistemlerinden uluslararası anlaşmalarla kabul edilen ve en çok kullanılan üç tanesi. Bu büyüklüklere temel büyüklükler denir. Uluslararası birim sistemi dışında kalan ancak ülkemiz sanayi kuruluşlarında kullanılan birimler nelerdir? Araştırınız.

kütle. Uluslararası birim sistemi. Büyüklük Adı Uzunluk Kütle Zaman Elektrik akımı Termodinamik sıcaklık Madde miktarı Işık şiddeti Yüzey Hacim Hız Kuvvet Enerji Birim Sembolü l m t i T n I A V Ѵ F E Adı metre kilogram saniye amper kelvin mole candela metrekare metreküp metre/saniye newton joule Sembolü m kg sn.1.1: CGS mutlak birimler sistemi 2.1. MKS mutlak birimler sistemini kapsar. Birim Adı Sembolü Uzunluk santimetre cm Temel Kütle gram g Zaman saniye sn. Uluslararası Birim Sistemi (SI) Uluslararası Ölçüler Konferansı’nın 1971’de yaptığı toplantıda en temel büyüklüklerden (uzunluk.2: Uluslararası birim sistemi(SI) 17 . CGS Birim Sistemi Uzunluk.2. gram (g) ve saniye (s) kabul edildiğinden santimetre. santimetre (cm). Bu üç temel kavram için temel birim olarak santimetre (cm). saniye veya kısaca CGS sistemi adını alır. Ancak gelişen bilim ve teknoloji ile yerini giderek SI birim sistemine bırakmıştır.bağlı olmaksızın tanımlanan birim adları ve bunların işaretleri küçük harfle yazılır. SI birim sistemi en önemli birim sistemidir.1. kütle ve zaman temel kavramları üzerine kurulmuştur. gram (g) gibi. zaman) başka dört temel büyüklüğün daha birimlerini içine alan uluslararası birim sistemi tanımlanmıştır. A K mol cd m2 m3 m/s N J Temel Türetilmiş Tablo 2. 2. Söz gelimi. Yüzey santimetrekare cm2 Hacim santimetreküp cm3 Türetilmiş Hız santimetre/saniye cm/s Kuvvet dyne dyn Enerji erg erg Büyüklük Tablo 2. gram.

Elektrikte akım şiddeti de temel kavramlar arasına girer. d T t E.3: MKS mutlak birimler sistemi Birim Kütle Uzunluk Sıcaklık Zaman Enerji. kütle ve zamandır.3.1.4: CGS. Aşağıda MKS birim sistemlerinin birimleri gösterilmiştir.) Erg Dyne Esu/s bar Kelvin (K) Saniye (sn. zaman için saniye (sn. MKS Birim Sistemi Bu sistemde temel kavramlar yine uzunluk.) Joule (J) Newton (N) Amper (A) N/cm2 Tablo 2. İş Kuvvet Akım Basınç Sembol m l. kütle için kilogram (kg).) Joule (J) Newton (N) Amper (A) Pascal (Pa) Santimetre (cm) Metre (m) Kelvin (K) Saniye (sn. Büyüklük Temel Uzunluk Kütle Zaman Yüzey Hacim Hız Kuvvet Enerji Birim Adı metre kilogram saniye metrekare metreküp metre/saniye newton joule Sembolü m kg sn. MKS ve SI birim sistemlerinin karşılaştırılması 18 . m2 m3 m/s N J Türetilmiş Tablo 2.) ve akım için amper (A) kabul edildiğinden kısaca MKS veya MKSA sistemi olarak bilinir. Temel birimler olarak uzunluk için metre (m).2. W F I P MKS CGS SI Kilogram (kg) Kilogram (kg) Gram (g) Metre (m) Kelvin (K) Saniye (sn.

Ön ek ismi Sembol Alt Katlar mikro mili santi desi deka hekto kilo mega μ m c d da h k M 1010-3 10-2 10-1 10+1 10+2 10+3 10+6 6 Çarpan 0. onar onar küçülür.000 01 kg 0.001 0.1 g = 0.01 hg = 0.000 000 001 kg Kg 103 kg 102 kg 1 kg 10-1 kg 10-2 kg 10-3 kg 10-4 kg 10-5 kg 10-6 kg 10-9 kg Tablo 2.000 1 kg 0.001 kg 0.01 kg 0.6: Birimlerin az ve çok katları 19 .000 001 0.01 g = 0.1 kg 0.001 t Aşağıda SI birim sisteminde birimlerin alt ve üst katları aşağıda verilmiştir. 1g 1g 1g 1 dag 1 hg 1 kg 1t = 10 dg = 100 cg = 1000 mg = 10 g = 100 g = 1000 g = 1000 kg 1 dg 1 cg 1 mg 1g 1g 1g 1 kg = 0.1 10 100 1000 1000 000 Üst katlar Tablo 2.5:Kütle temel biriminin üst ve alt katları Kütle ölçüsü birimleri onar onar büyür.01 0.Birimin Adı Ton Kental Kilogram Hektogram Dekagram Gram Desigram Santigram Miligram *Mikrogram Birimin Simgesi t q kg hg dag g dg cg mg µg 1 Birim İçin 1t 1q 1kg 1hg 1 dag 1g 1 dg 1 cg 1 mg 1 µg Kg 1000 kg 100 kg 1 kg 0.000 001 kg 0.001kg = 0.001 g = 0.1 dag = 0.

55 kg = ? g 2172 μg = ? g Çözüm 642g = 0. Libre olarak da adlandırılır.6959 psi =10 N/cm²=1 Bar 20 . 1 psi = 0.4. 1 atm=14. Pounddan daha küçük ağırlık birimi ise 'ounce' (ons . 1 ons= 1/16 lb = 28. 454 = 644.349 g 1 pound (lb) = 0. Diğer Birim Sistemleri SI birim sistemi dışında da şartlara bağlı olarak değişik birimler kullanılabilir.592 kg 2.1.454 kg ise x kg x = 248. PSI Basınç. İngiliz ağırlık ölçü birimi olup sembolü lb’dir.454 kg = 454 g Örnek: 1.4. Ülkemizde bazı sanayi alanlarında sıklıkla kullanılmaktadır.1. Örneğin.gram gibi) dur. PSI pound/ inç2 olarak basıncı gösterir.Örnek: Aşağıdaki kütle ölçüleri arasındaki çevirmeleri yapınız.55 kg =1550 g 2172 μg =2.42 lb kaç gramdır? Çözüm: 1 lb 14.172. İngiliz sisteminde birimi psi (pounds per square inch).2 lb 454 g ise xg x = 14. uluslararası sistemde (SI) N/cm² (Newton per square inch)’dir. 642 g = ? kg 1.068 atm.10 -3 g 2. ülkemizde bazı sanayi alanlarında farklı bir ağırlık ölçü birimi olarak pound kullanılır.454= 112. 642 kg 1.68 g Örnek: 248 lb gelen katı kaç kg’ dır? Çözüm: 1 lb 248 lb 0. 0. maddenin belirli bir yüzeyine etki eden kuvvet olarak tanımlanır.2 .1.

Bu ölçünün değeri ise otomatik olarak 3x2. hacim hesaplamalarında ise inç küp adını alır. Uzunluk değeri sistemden sisteme değişebilir. 2. 1 inç yaklaşık 0.02778 yardaya (1 yarda 36 inç’tir). Genelde mesafeleri ifade etmek için kullanılır.) ye eşittir.62 cm uzunluğundaki Mg şeridinin boyu kaç inç’tir? Çözüm 2.4. Mühendislik ölçülerinde 3" ile gösterildiğinde bunun manası 3 inç’tir.54=7.62 cm’dir. Çözüm 1 bar yaklaşık olarak 14. Puroların çapı birçok ülkede inç ile ifade edilmektedir.9144 m' ye eşit olan "uluslararası yarda"dır. Bisiklet ve otomobil lastiklerinin çapları. Bugün en büyük sıklıkta kullanılan yarda. Gramofon plakları. İnç’in uluslararası standart sembolü in'dir.). 1 yarda 3 ayak ya da 36 inç’tir.62 cm X X= 7. Yarda Bir uzunluk ölçüsü birimidir. Alan hesaplamalarında inç kare.08333 font (1 foot 12 inç’tir. İnç İnch 'parmak' anlamına gelir.7 = bar 147 / 14. Uzunluk değeri sistemden sisteme değişebilir.4. Bazı durumlarda inç (") çift kesme işaretiyle gösterilir.3937 uluslararası inç’tir. hacim hesaplamalarında ise yarda küp adını alır. 1 inç 2. Floppy disketlerin genişliği. 1 inç yaklaşık 0. uzunluk değeri 0.1. Boruların çapları. Bu basınç değerinin bar olarak karşılığını bulunuz. bir inç başparmak genişliğini ifade eder.7 = 10 bar 2.62/2.7 psi’dir.1.3.54 santimetre (1 santimetre yaklaşık 0. Alan hesaplarında yarda kare. PSI / 14.Örnek: Basınç göstergesinde okunan değer 147 PSI’dır.54 = 3 inç’tir. Örneğin. Örnek: 7. 21 .       Televizyon ve bilgisayar ekranlarının çerçeve oranları.2. Metrik sistemin kullanıldığı ülkelerde bile bazı durumlarda inç kullanılmaktadır.54 cm 1 inç ise 7.

İngiliz Milletler Topluluğu Ülkeleri.5 kulaca (1 kulaç 2 yardadır. 1 fit 0.4.3333 ayak 3.2808 0.4.) eşittir. 3 ayağa (1 ayak yardanın üçte biridir.0254 0. Yaklaşık 1 metrenin üçte biri uzunluktadır.) 36 inç’e 0.48 cm) hâle geldi. İngiliz birim sisteminde kullanılan bir uzunluk ölçüsü birimidir.02778 1 0. Fit. Örnek: 0.     0.7: Uzunluk birimleri arasındaki dönüşümler 22 . 1 yarda. Ayak (Fit) Ayak.9144 0.48 cm Örnek: Laboratuvarın uzunluğu 8 ayak olarak ölçülmüştür. Buna göre laboratuvar kaç m’dir? Çözüm Aşağıdaki tablo size uzunluk birimlerindeki dönüşümler hakkında özet bir bilgi verecektir: 1 metre 1 inç 1 yarda 1 ayak metre 1 0.3048 metreye eşit (30.0833 3 1 Tablo 2.9144 metre olarak tanımladılar. Dolayısıyla.0936 0.3 yarda kaç cm ve kaç inç’tir? Çözüm 2.9144 metreye (1 metre yaklaşık 1.3048 m = 30. 1 ayak (fit) = 0.1 uluslararası yarda. 3 fite eşit olup 1 fit. 1 yarda'nın uzunluğunu 0.3048 inç 39.1.0936 uluslararası yardadır. (ft) veya bazen (') şeklinde kısaltılır.37 1 36 12 yarda 1.). 12 inç’e eşittir.

200 gram olarak kabul edilmiş ve metrik karat olarak adlandırılmıştır. Ons.46 inç3 e eşit bir hacim tutar.345 pound (1 pound=453. 1. zümrüt. Örnek: 86 karatlık kaşıkçı elması kaç gramdır? Çözüm 2. Amerikan galonu 231 inç3.6. Ons Ons.7. 23 .60 g) veya 3.349 g gelmektedir.4. safir gibi değerli taşlar ve yarı değerli taşlar için de kullanılmaktadır. altın ve platin gibi değerli metallerin veya elmas.1.1 gram = 1.00 troy ons Örnek: 5 ons (oz) kaç gramdır? Çözüm: 2. Karat.785 kg ağırlık çeker. bir İngiliz galonu: 4. İngiliz galonu 277.5. Karat Karat elmasın kütle veya ağırlığını ölçmek için kullanılan bir ölçü birimidir. yakut gibi değerli taşların ağırlıklarının belirlenmesi için kullanılan ölçü birimidir. Metrik birimler cinsinden bir galon değeri. Troy ons 31. genellikle gümüş.2. Bir Amerikan galonu su +4°C’de 8. Galon Galon bir sıvı hacim ölçü birimi olup çoğunlukla akaryakıt vb.1. bir Amerikan galonu: 3. troy ons ve normal ons olmak üzere iki farklı şekilde kullanılmaktadır.349 gram = 1.4. Karat birimi önceleri sadece elmaslar için kullanılıyor olsa da günümüzde yakut. normal ons (oz) 28.4. 1907 yılında 0.1 g.00 gram = 0.00 ons (oz) 31.78543 l.035 ons (oz) 28.1. sıvı maddelerin taşımacılığında kullanılır.54345 l şeklinde verilebilir. değişik ülkelerde kullanılmakta ve her bir ülkede farklı kütlelere tekabül etmektedir.

5274.85026 0. Kapak kapatılır. Göstergenin sabitlenmesi beklenir.).10-5 0.5 1 15.79 = 45. Kapak açılır.10-3 2204.62 ons (oz) 35.48 l benzin kullanılır. 10-3 1000 lb 2.99885026 - Tablo 2. Terazi kapağı kapatılır. Cihaz güç düğmesinden kapatılır.20462 lb 1 ons = 0. 10+3 karat 4998. Aşağıdaki tablo size ağırlık birimlerindeki dönüşümler hakkında özet bir bilgi verecektir: 1 kg 1 lb 1 ons 1 grain 1 karat 1g 1 ton kg 1 0. 1 Amerikan galonu yaklaşık 3. tartı kabı ile dışarı alınır.20462 1 0. Aşırı madde koymamak için gösterge izlenir.Örnek: Bir şirket kullanmak üzere haftalık 3 galon benzin alıyor. Açma kapama düğmesi (on-off) ile açılır.2857.02835 6.4286. Bu nedenle doğru ve güvenilir tartım almak için aşağıdaki işlem basamaklarına dikkat etmek gerekir.0625 lb = 437.10-2 35274 grain 15432 7000 437. 24 .20462.10-3 3.432 15432.0625 1. Eğer madde istenilen miktara ulaşmamışsa madde ilavesine devam edilir.) Çözüm Bir ayda 4 hafta vardır. Buna göre 12.45359 0. Haftalık 3 galon kullanıldığına göre bir ayda 4.79 l’dir. Gösterge sabitlendikten sonra dara (tare) düğmesine basılır.48. Eğer madde istenilen miktarı aşmışsa kapak açılarak spatülle (kefeye baskı uygulamadan) madde istenilen miktara getirilir (Terazi içine madde dökülmemesine özen gösterilmelidir. Kapak kapatılır. laboratuvarlarda sıklıkla kullanılmaktadır. Göstergenin sıfırlaması beklenir. Belirli Miktarda Madde Tartımı Belirli miktarda madde tartımı.2.32393 1 4. Cihaz kapağı açılır. Bu şirketin aylık benzin kullanımı kaç litredir? (İşlemlerinizi Amerikan galonu üzerinden yapınız.3 = 12 galon benzin kullanılır. 3. Cihaz göstergesinin sıfırlaması beklenir. Temiz ve kuru bir spatülle azar azar istenilen madde tartı kabı içine konur. Terazi fişi prize takılarak güç düğmesi ile elektrik bağlantısı sağlanır. Temiz bir kâğıt ya da tartı kabı kefenin ortasına konur. Cihaz ve çevresi temiz olarak terk edilir. Madde.5 grain 2.274 16 1 2.2.10-3 1.             Terazinin ayaklarının zemine tam olarak oturduğu kontrol edilir.10-4 2. 8: Kütle birimleri arasındaki dönüşümler Tablodaki dönüşümlere örnekler: 1 kg = 2.

 Çalışma ortamınızı hazırlayınız.  Terazi ayaklarını döndürerek ayarlayınız. maskenizi ve eldiveninizi takınız. tartılacak madde.  Teraziye enerji girişini sağlayınız. Kullanılan araç ve gereçler: Terazi.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Bir maddeden belirli miktarda tartım alınız.  Teraziyi ayarlayınız.  Su terazisinin ayarını mutlaka kontrol ediniz. 25 . Öneriler  İş önlüğünüzü giyiniz.  Terazi fişini prize takarken dikkatli olunuz. spatül İşlem Basamakları  Teraziyi düz bir zemine yerleştiriniz. tartı kabı.

 Gösterge sıfırlanmadan işlem yapmayınız. Teraziyi açınız. 26 .  Göstergenin sıfırlamasını bekleyiniz.  Terazi kapağını uzun süre açık bırakmayınız.  Çalıştığınız cihazın çok hassas olduğunu unutmayınız.  Tartı kabını ya da temiz bir kâğıdı kefenin ortasına koyunuz.  Kullandığınız kabın veya kâğıdın terazinin diğer kısımlarına değmemesine dikkat ediniz.  Terazinin yan camını açınız.

 Gösterge sabitlendikten sonra tare düğmesine basarak göstergeyi sıfırlayınız.  Terazi yan camını kapatınız.  Bir yandan göstergeyi kontrol ediniz.  Olabilecek hava sirkülasyonunu önlemek için kapakları mutlaka kapatınız.  Gösterge sıfırlanmadan işlem yapmayınız.  Maddeyi ekleme işlemini küçük vuruşlarla yapınız.  Maddenin etrafa saçılmamasına özen gösteriniz. spatülle azar azar tartı kabı içine ekleyiniz.  Gösterge sabitlenmeden okuma yapmayınız.  Göstergenin sabitlenmesini bekleyiniz. 27 .  Tartılacak maddeyi.

 Kapakları kapatarak istenilen değere ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol ediniz.  İstenilen miktardan az ise ilaveye devam ediniz.  İşleminizi kısa sürede bitirmeye çalışınız. 28 .  Yan camları uzun süre açık tutmayınız.  Kefeye yapılan baskı. terazinin kalibrasyonunu ve hassasiyetini bozabilir. terazi kefesine baskı uygulamadan ve maddeyi dökmeden alınız.  Yan camları açınız.  Dikkatli çalışınız.  Dikkatli olunuz. İstenilen miktar aşılmışsa spatül yardımıyla.  İstenilen değere ulaşıldığında teraziyi kapatınız.  Maddenin etrafa dağılmamasına dikkat ediniz.

 Terazi fişini çekmeyiniz. ile magnezyum miktarını  Dolu krozenin tartımını not ediniz.  Cihazın güç düğmesini kapatınız. 29 .  Tartı kabındaki maddelere çıplak elle dokunmayınız.  Teraziyi temizlerken terazi kefesine baskı uygulamayınız.  İşlem basamakları ve aldığınız notlardan faydalanarak  Raporunuzu teslim ediniz. tartı kabı dışına alınız. Maddeyi.  Raporunuzu öğretmeninize teslim ediniz.  Tartım miktarı hesaplayınız. raporunuzu hazırlayınız. ediniz.  Temizleme işleminde fırça  Kullandığınız malzemeleri temizleyerek teslim kullanınız.

6. 17. 2. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 14. 16. 18. 15. 30 . Değerlendirme Ölçütleri İş önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? Teraziyi düz bir zemine yerleştirdiniz mi? Teraziyi ayaklarını döndürerek ayarladınız mı? Teraziye enerji girişini sağladınız mı? Teraziyi açtınız mı? Göstergenin sıfırlamasını beklediniz mi? Terazinin yan camını açtınız mı? Tartı kabını ya da temiz bir kâğıdı kefenin ortasına koydunuz mu? Gösterge sabitlendikten sonra tare düğmesine basarak göstergeyi sıfırladınız mı? Tartılacak maddeyi spatülle azar azar tartı kabı içine eklediniz mi? Terazi yan camını kapattınız mı? Göstergenin sabitlenmesini beklediniz mi? İstenilen miktar aşıldıysa spatül yardımıyla terazi kefesine baskı uygulamadan ve maddeyi dökmeden aldınız mı? İstenilen miktardan az ise ilaveye devam ettiniz mi? İstenilen değere ulaşıldığında teraziyi kapattınız mı? Yan camları açtınız mı? Maddeyi. 13. kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. 20. 5. 19. Bütün cevaplarınız “Evet” ise “Ölçme ve Değerlendirme” ye geçiniz. 7. 8. 12. 11. tartı kabının dışına aldınız mı? Cihazın güç düğmesini kapattınız mı? Kullandığınız malzemeleri temizleyerek teslim ettiniz mi? Raporunuzu teslim ettiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 10. 3. 9. 1.KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız beceriler için Evet. 4.

08 kilogram kaç gramdır? A) 8 B) 80 C) 800 D) 8000 2. 4.1 kg D) 1000μg = 1 g 763 miligram kaç gramdır? A) 0.763 B) 7. 1. 6. 31 .01 kg kaç gramdır? A) 0. 5.1 g B) 1 g C) 10 g D) 100 g Hangi birim sisteminde kütle birimi gramdır? A) MKS B) CGS C) SI D) Hiçbiri Aşağıdaki dönüşümlerden hangisi yanlıştır? A) 1000 g = 1 kg B) 1000 kg = 1 t C) 100g = 0.63 C) 76.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. Aşağıdakilerden hangisi SI birim sistemine göre temel bir büyüklük değildir? A) Zaman B) Uzunluk C) Kütle D) Hız Aşağıdakilerden hangisi SI birim sistemine göre türetilmiş bir büyüklüktür? A) Hız B) Kuvvet C) Hacim D) Hepsi 0. 7.3 D) 7630 0. 3.

5 inç kaç santimetredir? A) 1. 4. C) Cihaz açılır açılmaz tartılacak madde konur. 10.8184 Terazinin kullanımı ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Terazinin ayaklarının zemine tam oturmalıdır.286 3 kg kaç pounddur? A) 2.143 B) 11. VE DEĞERLENDİRME 32 . Cevaplarınızın tümü doğru ise “Modül Değerlendirme” ye geçiniz.2046 B) 4. D) Cihaz ve çevresi temiz olarak terk edilir.6138 D) 8. 9.43 C) 22.4092 C) 6. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.8.86 D) 2. B) Açma kapama düğmesi (on-off) ile açılır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.

33 . Her varilin darası 8.50 g olarak tartılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi SI birim sistemine ait değildir? A) gram B) metre C) saniye D) amper Uluslararası birim sistemine aşağıdakilerden hangisidir? A) G B) Kg C) Mol D) lb Kilogram ne birimidir? A) Uzunluk B) Kütle C) Hacim D) Alan 0.6 kilogram olduğuna göre petrolün net tartımı kaç kilogramdır? A) 344.94 g C) 44. (SI) göre madde miktarının sembolü 5.94 g D) 0.8 B) 293.94g B) 2.1 g B) 1 g C) 10 g D) 100 g 4. 3.6 2. 1. 6.01 kg kaç gramdır? A) 0.2 C) 310.4 D) 327. Analiz sonunda ise içinde katı madde bulunan kroze 23.194 g 3 varil petrolün bürüt tartımı 319 kilogramdır. Gravimetrik bir tayinde krozenin boş kütlesi 21.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.44 g geldiğine göre katı miktarı aşağıdakilerden hangisidir? A) 1.

10. 34 . 9. Aşağıdakilerden hangisi hacim ölçü birimidir? A) Yarda B) Karat C) Ons D) Galon Psi aşağıdakilerden hangisinin ölçüm birimidir? A) Ağırlık B) Hacim C) Uzunluk D) Basınç Aşağıdakilerden hangisi kütle ölçüm birimidir? A) Yarda B) Pound C) İnç D) Günümüzde. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.7. uluslararası ölçüm birim sistemi aşağıdakilerden hangisidir? A) CGS B) MKS C) SI D) MKF 8. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 B D C C D D A A C D ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D C B D A B B C C MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 A B A C B C D D B C 35 .

Ostim Mesleki Eğitim Merkezi.KAYNAKÇA KAYNAKÇA      DEMİR Mustafa. Şahinde DEMİRCİ. Analitik ve Sınayi Kimya Laboratuvarı. Devlet Kitapları. Paşa Yayıncılık. 2001. İstanbul. 2006. Kimya 9 Ders Kitabı. Ankara. Palme Yayıncılık. F. Ankara. 2004. Arkadaş Yayınları. . Ali USANMAZ. Genel Kimya İlkeler ve Modern Uygulamaları. HARWOOD. KARACA Faruk. HALLİDAY David. Ankara. 36 . 1991. Ankara. Fiziğin Temelleri. PETRUCCİ Ralph H. 2005. William S. DEMİR Mustafa. Analitik Kimya Laboratuvarı Nitel Bölüm. Robert RESNİCK. Geoffrey HERRİNG.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful