EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi BÖTE DERS NOTLARI

HAZIRLAYAN Öğr.Gör. Mehmet KARAHAN

Malatya, 2001

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM: Teknoloji Tarihi
Teknolojinin Tanımı, Kapsamı, Önemi Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler Endüstri Devrimi ve teknolojik Gelişmeler Zamanımızda Teknolojinin Durumu

II. BÖLÜM: Bilişim Kavramları
Veri ve Bilgi Bilişim Bilgi Teknolojileri Bilgi Paylaşımı Bilgi Toplumu

III. BÖLÜM: Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri ve Sosyal Yapı
Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi Toplumunda Ekonomik Sistem Bilgi Toplumunda Kültürel ve Politik Sistem Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye

IV. BÖLÜM: Eğitimde Bilgi Teknolojileri
Eğitimde Yeni Teknolojiler Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu/Olumsuz Etkileri Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Eğitim

V. BÖLÜM: İnternet Kullanım Alanları
e-mail Web Chat FTP e-ticaret ve Bankacılık Değişik İnternet Uygulamaları (Reklam, Dayanışma, Askeri, Siyasi vs.)

2

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

VI. BÖLÜM: Eğitim Ortamlarında İnternet’ten Yararlanma
Temel Kavramlar İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları Web Destekli Eğitim Çalışmaları

VII. BÖLÜM: İnternet’in Birey ve Sosyal Yaşama Etkileri
Birey Üzerindeki Etkileri Toplum Üzerindeki Etkileri İnternet’in Türkiye’deki Durumu İnternet Etiği

3

Zamanımızda Teknolojinin Durumu 4 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan I. Teknolojinin Tanımı Kapsamı Önemi 2. BÖLÜM: TEKNOLOJİ TARİHİ 1. Endüstri Devrimi ve Teknolojik Gelişmeler 5. Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri 3. Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler 4.

Teknolojinin Tanımı Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. olayın oluş gerekçelerini ortaya koyar. Bu sayede birçok olayın gerçek sebebi ortaya çıkmakta ve olayın meydana gelmesi için gerekli şartların neler olduğu belirlenmektedir. bu bilginin insanlığın hangi sorununu çözmede etkili olacağı. insanın. insanın kişisel merakını gidermeye yönelik bir uğraşıdır. 1.Kullanıma sunulmasıdır. Düşünebilme yeteneğinde olan insan. TEKNOLOJİNİN TANIMI KAPSAMI VE ÖNEMİ 1.1. İnsan. Ancak bu bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren. Bilgilerin Üretilmesi Hayatı kolaylaştırmak amacıyla herhangi bir araç ya da gerecin ortaya çıkarılabilmesi için öncelikle bilgilerin üretilmesi gerekmektedir. hazır bilgilerin insanlığın hizmetine 1. Üretilen yeni bilgiler sayesinde insanların çevre-sinde sürekli olarak oluşan. Çünkü bir olayın oluş mekanizmasını açıklamak. sürekli olarak hayatını daha rahat ve daha kolay devam ettirebilmenin yollarını aramıştır. 1. hayatında karşılaştığı hangi olayın.1. Hayat nasıl daha kolay hale getirilir? Bu sorunun cevabı ancak üç farklı aşamadan geçilerek verilebilmektedir. bu bilgi sayesinde daha kolay hale geleceği konusunda herhangi bir şey söylemez.1.Bu nedenle üretilen her yeni bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağının. Hergelen gün hayatı daha da kolaylaştıracak bir aracı. Bilim adamlar sürekli olarak yeni bilgiler üretmek konusunda çaba harcamaktadırlar. bu özelliğini dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren kullanmaya başlamıştır.Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi 3. düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır.1. hem yeni bilgilerin üretilmesini zorunlu kılmakta hem de kolaylaştırmaktadır. Bu canlılar içerisinde insan. geliştirmiş ve kullanıma hazır hale getirmiştir. Üretilen Bilgilerin Kullanıma Hazır Hale Getirilmesi Bilim adamları tarafından üretilen bilgiler çoğu zaman bir olayın neden ve nasıl olduğu üzerin-de durur. Düşünce uf-kuğun çok fazla genişlemesi ise hayatı daha kolay kılabilecek unsurların neler olabileceğinin daha kolaylıkla ortaya konulması sonucunu doğurmaktadır.Bilgilerin üretilmesi 2.2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Tek başına hiçbir anlam ifade etmez. Yeni bilgilerin üretilmesi insanlara yeni ufuklar açmakta. sürekli olarak hayatı daha kolay kılmıştır. Bu aşamalar sırası ile. insanların düşünce alanlarını genişletmektedir. yani bilginin insanlığın hizmetine nasıl verileceğinin de araştırılması gerekir. Üretilen her yeni bilgi. gereci bulmuş. ancak nasıl ve neden oluştuğu bilinmeyen olayları açıklamak mümkün hale gelmektedir. Tüm düşünce gücünü bu yönde yoğunlaştıran insan. Önemli olan üretilmiş 5 . Bilgi üretme işlemi bilimin göreve olarak algılanmaktadır.

o bilginin insanlığın hizmetinde nasıl kullanılacağı ve o bilgi ile insan hayatının nasıl kolaylaştırılabileceği üzerinde durur. insanlığın hizmetine sunulabilmektedir. daha kolay yasayabilmesini sağlayan önemli bir işlev yerine getirilmiştir. 6 . teknoloji ve endüstride sürekli olarak gelişmeler olmaktadır. Bu nedenle. şu şekilde şema tize etmek mümkündür: Buraya kadar verilen bilgilerden. insanların daha rahat ve kolay yaşamaları için yeterli midir? İnsanlığın hizmetine verilmeye hazır hale getirilen bilgi. düzenli bir şekilde üretilmesi ve insanlığın hizmetine verilmesi gereklidir. Böylece insanlığın daha rahat. herhangi bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. üretilen bilgi iki aşamadan geçerek insanlığın hizmetine verilir. o günün teknolojisi veya endüstrisindeki yetersizliklerden dolayı kullanılamayan bilgiler. Endüstri. insanlığın hizmetine sunulabilir hale gelmektedir. Çünkü bilimin ürettiği bilgiden yararlanarak teknolojinin ortaya koyduğu bir hizmetin. hizmeti sürekli bir şekilde üretmek için organize olur ve in-sanlığın hizmetine sunar. 0 halde teknoloji. 0 halde üretilen bir bilgi.3. Kullanıma Hazır Bilgilerin İnsanlığın Hizmetine Sunulması Kullanıma hazır bilgiler.O halde endüstri. "bir sıvı içerisine batırılan bir cisim. bilim alanındaki çalışmalar süreklilik göstermekte. batırıldığı cismin yoğunluğuna bağlı olarak kendi hacmi kadar bir kuvvetle yukarı doğru itilir" seklinde ortaya konan bir bilgi.Bu ise endüstrinin ilgi alanıdır. ilk bulunduğu anda. üretildikten çok daha sonra kullanışlı hale getirilerek. Buna göre üretilen bir bilginin.1. Bazı durumlarda ise üretilen bilgi. teknoloji teriminin genellikle bilimin üretmiş olduğu bilgilerin. sadece bildi olarak kalır. Oysa yukarıda ifade edilen bilgiler üzerinde çalışarak. bunun yollarının araştırılması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olan bilginin in-sanlığın kullanabileceği bir hale getirilmesi. insanlık tarafından kullanılabilir hale getirilmesi ile ilgili olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Sözgelimi. daha kolay ve daha iyi yaşamalarını sağlamak için yeterli değildir. insanlığın hizmetine verilemeden. bilgiler üretilmektedir. ya teknoloji ya da endüstri aşamasında uygun yöntemler bulunamadığı için. Bu gelişmelerin sonucunda. Yine bu bilgi sayesinde deniz taşımacılığı geliştirilmiştir. İşte bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağının bilinmesi. çoğu zaman insanların daha rahat. bilimin ürettiği bilgilerin insanlığın hizmetine sunulması teknolojinin konusudur. Ancak bilim. teknolojik olarak ortaya konan bir bilginin düzenli şekilde insanlığın hizmetine verilmesi için gerekli faaliyetlerin tümüdür. bu hali ile sadece olayın mekanizmasını açıklamakta. Böylece. ancak bu bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağını belirtmemektedir. 1. o bilgiden nasıl yararlanılacağının ortaya konmasıdır. üretilmesinden itibaren insanlığın hizmetine sunulmasına kadar geçirdiği aşamaları. bu bilgi ile gemilerin yapılabileceği ortaya konmuştur. Elde edilen bu bilgiler günün teknolojik imkanlarına bağlı olarak kullanıma sunulmaktadır.

Barınmaya ilişkin uğraşılardır. Ya da bir başka anlatımda "teknolojinin kapsamı insan yaşamı ile ilgili faaliyetlerin bütünüdür. 1. Çünkü in-sanlık dünya üzerinde bulunan her şeyden yararlanmaya çalışmaktadır. iplik teknolojisi. dinleme ve eğlenmeye ilişkin uğraşılar olarak ele almak mümkündür. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılan ise. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşıları: a. o konunun teknolojisi olarak belirtilmektedir. Kapsamı. Bu bakımdan teknoloji oldukça geniş bir alanı kapsamaktadır. her dönemde mutlaka var olmuştur. yararlandığı her konunun bir teknolojisi bulunmaktadır. insan yaşamı ile sınırlıdır. hamur teknolojisi. Teknolojinin Kapsamı Kısaca bir bilginin insanlığın hizmetine verilebilecek bir mal ya da hizmet haline getirilmesine ilişkin çalışmalar bütünü olarak tanımlanabilen teknolojinin kapsamı çok geniştir. İnsanın hizmetine sunulmuş bulunan her mal ve hizmetin mutlaka bir üretim tekniği vardır. Bu 7 . uygulamaya konul-ması yönündedir. Bu üretim tekniğine bağlı olarak mal ve hizmetlerin üretilme yöntemi de o konunun teknolojisini oluşturmaktadır. ekmek teknolojisi. Bazı durumlarda da o çok sınırlı alanla ilgili olan uygulamalar." Çevrenizde bulunan teknoloji ürünlerini gözden geçiriniz. Teknolojinin Önemi Teknoloji doğrudan doğruya insan ile ilgilidir kavramdır. görünürde insanın yaşaması için mutlak gerekli uğraşılar olmamakla birlikte. gibi. Genel bir terim olan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan teknoloji. hangi aşamalardan sonra hizmete sunulmuş olabileceğini tartışmış. İnsanın yaşamında daha rahat. çoğunlukla çözüm bulduğu alanla ilgili olarak isimlendirilmektedir. giyim teknolojisi. Teknoloji insan yaşamının bütün evrelerini kapsamaktadır. Dinlenme ve eğlenmeye yönelik uğraşılar. 0 halde insanın uğraştığı. Dolayısı ile herhangi bir konuda üretilen her bilgi.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılar. Beslenmeye ilişkin uğraşılar b. barınma teknolojisi. Örneğin. bilgisayar teknolojisi gibi. gayreti. Bu nedenle teknoloji yasamın kendisidir.3.2. Bir insanın yaşamının bütün evrelerinde yararlandığı her türlü mal ve hizmet mutlaka bir teknoloji ürünüdür. Giyinmeye ilişkin uğraşılar c. Beslenme teknolojisi. özlemi hayatını daha kolaylaştıracak tekniklerin bulunup.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılar. sonuçta herhangi bir şekilde insanlığın hizmetine verilmektedir.İnsanın yaşamı boyunca bütün çabası. daha kolay ve daha iyi yaşamayı sağlayabilmek uğraşlarını başlıca iki ana konuda toplamak mümkündür: 1. 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.

Bu ise teknoloji sayesinde olmaktadır. Burada da yapılan temel işlev. Dinlenme ve eğlenme gibi uğraşılarla meşgul olmaktadır. çocuklar aşık kemiği. onun hizmetine sunulmuştur. ya da ortam daha uygun hale getirilerek sağlanmaktadır. Barınma d. Teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı bir toplumda.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan uğraşılar. insanın yaşamını devam ettirebilmesi için bir zorunluluktur. insanın varlığı ile ortaya çıkan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan uğraşılardır. İşte bu farkı teknoloji sağlamıştır. O halde esas olarak insanın giderilmesi gereken temel ihtiyacı değişmemekte. Teknolojinin. insanin sürekli olarak meşgul olduğu bu uğraşıları. Bu uğraşılar insanın yaşamını devam ettirebilmesi için gerekli olan ihtiyaçlar bütünüdür. söz konusu ihtiyaç daha kolay bir şekilde giderilebilir hale gelmektedir. Giyinme c. insanin ilk var olduğu andan itibaren çeşitli yollarla giderilmeye çalışılmış ve giderilmiştir. İşte bu nedenle. Teknolojinin gelişmesi sonucu ise. daha kolay bir şekilde yerine getirebilmesi için ortamı daha uygun hale getirmeye çalışmaktadır. geçmişte giderilme biçiminden oldukça farklıdır. yine her dönemde üzerinde en fazla durulan uğraşılardır. dinlenme ve eğlenme uğraşının yerine getirilmesidir. Bu ihtiyaçların giderilmesi. Bu durum ihtiyacın giderilme biçimi değiştirilerek. ya da çelik çomak gibi çok basit araç ve gereçleri kullanarak oyun oynarlarken. Ayni ihtiyaçların günümüzde giderilme biçimi. Yine sözgelimi. Ancak bu ihtiyacın giderilme biçimi hergelen gün değişmekte. Beslenme b. Bu nedenle bu uğraşıları da insanin yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılardan ayırt etmeden incelemek daha doğrudur. besin maddeleri kontrollü bir şekilde üretilmeye başlanmış ve insanın kolaylıkla elde edebileceği şekilde. günümüzün modern toplumlarında bilgisayar ile oynamaktadırlar. İlk insan beslenmesi için gerekli olan besin maddelerini avlanmak. dinlenme ve eğlenme ihtiyacının giderilmesi için en başta yapılan islerden birisi oyundur. onun beslenme ihtiyacıdır. günümüz insanı ayni işlemi son derece modern fırınlarda yerine getirmektedir. söz konusu bu ihtiyaçlar. İşte teknoloji. İnsan beslenme ihtiyacını gidermek için bir uğraş vermek zorundadır. Söz konusu bu uğraşılar sürekli olarak vardır. 0 halde insan. Örneğin. Bir başka anlatımla. Yine ayni ihtiyacın gelecekte giderilme biçimi de günümüzde giderilme biçiminden mutlaka çok farklı olacaktır. Çünkü bunlar. Ancak bu uğraşın yerine 8 . o ihtiyacın giderilmesi için ortam daha uygun bir hale getirilmektedir. ya da doğada kendiliğinden yetişen besin maddelerini toplamak suretiyle gidermeye çalışmıştır. tüm yaşamı boyunca ve sürekli olarak. insanın temel ihtiyaçlarından birisi. Bu farklılığı da teknoloji sağlayacaktır. tüketebileceği şekle getirmek için ocaklardan yararlanırken. ilk insanın besin maddelerini. a. insanin beslenme ihtiyacının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişiklikle-re ilişkin olarak verilen bu örnekleri çoğaltmak ve diğer alanlara ilişkin olarak da birçok örnek vermek mümkündür. sabit kalmaktadır. Gelecekte de var olacaktır. Sözgelimi.

daha çok teknolojinin konusu olarak algılan-maktadır. İnsanın yaşamını iyileştirmeye yönelik olduğu için de çok geniş bir alanı kapsamaktadır. insan bu temel uğraşılarını herhangi bir şekilde yerine getirmektedir. 1. iste bu uğraşıların daha kolay. güzelleşerek mükemmele doğru gidecektir. örnekler düşününüz. Bu amaçla. onu arayışlara sürüklemiştir. Bu yeni sorunun çözümü için yeniden uğraşılmış ve böylelikle teknoloji sürekli yenilerek gelişmiş güzelleşmiştir. Bu suretle teknoloji. Bu amaçla insan daha rahat yaşabilmek için çevresinde bulunan her türlü maddeden yararlanma yollarını aramış. giyinme 3. Aslında bir başka yönü ile konuya yaklaşıldığında yeni üretim teknikleri geliştirme zorunluluktan doğ-muştur. üretilen bilgileri kullanıma hazır hale getirmiş. Teknoloji. Bu uğraşıların daha rahat bir ortamda. Teknoloji aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmektedir? 9 . kolaylaşmış. insanin temel ihtiyaçlarının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişikliklere ilişkin. İnsan. eğlenme ve dinlenme gibi uğraşıların gideriliş biçimini değiştirmektedir. Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. insanlığın hizmetine sunmuştur.4. 2. dolayısı ile bu uğraşıların insanlara yük olmadan yerine getirilmesini sağlamaktadır. değişik ve seçenekli olarak insanların hizmetine sunmakta. O halde insanın yaşamı süresince mutlaka yerine getirdiği temel uğraşıları vardır. 1. 1. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren yaşamını daha rahat. İnsan yaşamının her döneminde karşılaştığı sorunları çözmek için uğraşmıştır. Bu uğraş sonucunda yeni üretim teknikleri geliştirmiştir. yaşadığı çevreyi kontrol altına almaya çalışmıştır. Teknolojinin. düşünebilme yeteneği sayesin-de. Yani önce sorun ortaya çıkmış bu sorunun çözümü için uğraşılmış böylece yeni bir teknik ortaya çıkmış ve teknoloji gelmiştir. insanların yaşamlarında sürekli olarak yerine getirdikleri. kullanıma hazır hale getirilen bilgileri. Bu canlılar içerisinde insan düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. daha düzenli bir şekilde yerine getirilmesi için uygun ortam hazırlamaktadır. Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi. bilgi üretmiş. Bunların geçmişteki biçimleri ile bugün arasında kıyaslama yaparak. beslenme 2. tartışınız. daha rahat. Ayrıca bu uğraşıları renkli.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan getirilme biçimi teknoloji sayesinde çok değişmiş. 1. 0 halde teknoloji gelişerek. Teknolojinin Gerekliliği İnsanın daha rahat yaşama isteği. renklenmiş ve çeşni kazanmıştır. Değerlendirme Soruları Cevaplandıramadığımız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Her yeni çözüm mutlaka yeni bir sorunu da beraberinde getirmiştir. 3. daha düzenli hale getir-menin yollarını aramış ve bulmuştur. barınma 4. daha kolaylıkla yerine getirilmesi için ortam hazırlamaktadır.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan A) insanların ihtiyaçlarını gidermektedir B) İnsanların ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır. endüstri ise sen üretimine ilişkin uğraşlarla ilgilidir. D) Teknoloji bilgi üretir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi teknoloji ile endüstri arasındaki farkı ortaya koymaktadır? A) Teknoloji ve endüstri aynı kavramın değişik ifade ediliş şeklidir. endüstri ise bilgiyi kullanır. Sözlük Ve Kavram Dizini Teknoloji uğraşıların bütünü Endüstri : Kullanıma hazır hale getirilmiş bilgilerin. C) insanların ihtiyaçlarını gideriş biçimini değiştirmektedir D) insanların ihtiyaçlarını değiştirmektedir 2. C) Teknoloji bir bilginin seri üretimine. insanlığın hizmetine verilmesi için seri üretim yapabilmek amacıyla kurulmuş organizasyon : Üretilen bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesi ile ilgili 10 . endüstri ise kullanıma hazır hale getirilmesine ilişkin uğraşılarla ilgilidir. B)Teknoloji bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesine. Aşağıdakilerden hangisi insanların temel ihtiyaçlarından birisi değildir? A) Dinlenme B) Beslenme C) Barınma D) Giyinme 3.

Teknoloji insanla başlamakta ve sürekli olarak in-sanın yaşamını daha kolay hale getirmek yönünde gelişmektedir. İnsanın olduğu her yerde teknoloji vardır. 2. insanın yaşamını kolaylaştırmaya dönüktür.Çok yönlü nitelikleri vardır. makine üretebilmesi. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla materyal. Bu tanımlardan da görüldüğü gibi teknoloji doğrudan doğruya insanı ilgilendiren bir kavramdır. malzeme ve insan kaynaklarını. Teknolojinin çok yönlü niteliklerini tanımak suretiyle teknolojiyi anlamak kolaylaşır. alet.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. bilgi ve yeteneklerini kullanması. materyal 11 . Teknoloji hangi kaynaklardan yararlanarak gelişir? Teknoloji gelişmesini sürdürürken. insan 2. TEKNOLOJİNİN NİTELİKLERİ VE İŞLEVLERİ Teknolojinin Nitelikleri Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Sanat Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin İşlevleri İnsana Kolaylık Sağlama Yaşama Düzeyini Yükseltme Toplumu Bütünleştirme Verimlilik Karar Verme Boş Zamanları Değerlendirme Değer Kazandırma Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 2. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla. İnsan tarafından meydana getirilir ve insanın hizmetine sunulur. Teknoloji bir ülkenin kaynağıdır.1. Günümüzde teknoloji terimi ile aşağıda belirtilen tanımlar anlatılmak istenmektedir: 1. bilimsel esaslar doğrultusunda disiplinli olarak kullanması. Teknolojinin Nitelikleri Teknoloji. 1.

Bu aletler kullanılarak ağaçlar kesilmiş. alet ve materyal üreterek teknolojiyi geliştirmiş ve bugünkü düzeyine ulaştırmıştır. yaşamı daha kolay kılabilecek önlemleri olmaktadır. sürekliliği olan bir işlevdir. daha fonksiyonel ve yaşamı daha kolay hale getiren aletler üretilmiştir. el öğünür" atasözümüz bu durumu en açık bir biçimde açıklamaktadır.1. daha güvenli bir hale getirilmiştir. Böylece şekillendirilen taşlar ve ağaçlar kullanılarak. taşlar kolaylıkla kırılmış.Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri insan sosyal bir varlıktır. İnsanın. Böylece sürekli olarak bir önceki alet yardımı ile daha komplike.1. yaşadığı ortamı ve çevresini kaynakların başında neler gelmektedir? değiştirebilmesinde yararlandığı 2. yaşamının herhangi bir aşamasında kullanır. ağaçlara kolaylıkla istenen şekiller verilmiştir. Doğada bulunan her türlü materyali. Teknoloji insanın olduğu yerde. taşıma araçları. kazma. İnsan. insan için vardır. Yaşamı sürdürebilmesi için birçok şeye ihtiyacı vardır.sürekli olarak yaşadığı ortamı ve çevresini yenilemiş.1.İnsanı. çekiç gibi aletler üretilmiştir. Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin temel kaynağı insandır.2. beceri derecesi ne kadar yüksek olursa olsun. İlk insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla çok basit bir alet geliştirmiştir. taşlara. Sonuçta ise günümüzün teknolojik düzeyine erişilmiştir. yaşamı daha kolay hale getirmiştir. Teknolojinin başlangıcı insanın kendisinin başlangıcıdır. değiştirmiş. barınaklar yapılmış ve yaşam daha kolay. Mehmet Karahan O halde teknolojinin niteliklerini söz konusu bu dört ölçüte göre incelemek mümkündür. 2. Böylelikle teknoloji sürekli olarak ilerlemekte. Bugünkü yaşam kolaylığı doğrudan doğruya üretilen bu aletlere bağlıdır. diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünebilme yeteneğidir. "Alet işler. 12 . yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirebilmekte. Söz konusu bu aletlerin olmadığı bir ortamda. her gün yeni aletler üretilmekte ve bu aletler yardımı ile başka aletler yapıl-maktadır. böylelikle yaşamı daha kolay hale getirme. Bir alet üretme ve üretilen bu aletler yardımı ile yeni bir alet üretme. yeni başka materyallerin üretilmesinde de kullanmıştır. Bunu yapa-bilmek için de başvurduğu kaynakların başında alet ve materyal üretme gelmektedir. Sözgelimi. Günümüzün teknolojisinde de yaşamı kolaylaştırmaya yönelik. insanın bilgi. yaşam insanlar için her geçen gün daha kolay hale gelmektedir. Daha sonra bu alet yardımı ile daha komplike aletler yapılmıştır. Bu nedenle materyal üretmiştir. doğada kendiliğinden bulunan düzgün taşlar kullanılarak düzgün olmayan taşlar yontulmuştur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 3. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. yaşamı kolaylaştırmaya dönük bir işlev görmesi hemen hemen olanaksızdır. Yontulan bu taşlara şekil verilmiş ve bu taşlardan balyoz. Ürettiği materyali yaşamını kolaylaştırmaya dönük olarak kullandığı gibi. bilim 4. Bu suretle. Düşünebilme yeteneği sayesinde insan.

neslini sürdürürken. Ancak. 2. toprak gibi doğal materyalleri kullanmıştır. yanılma yolu ile elde ettiği bilgileri kullanarak ihtiyaçlarını karşılamış ve yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. ya da sınama yanılma yolu ile teknoloji ortaya çıkmıştır ancak kullanılan teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapılabilmiştir. Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri İnsan. Yine teknolojik gelişmelere bağlı olarak. doğada kendiliğinden bulunan taş. ama bu teknolojiyi kullanarak yaşamlarını kolaylaştırmışlardır. Bu suretle yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. Bu nedenle. Doğal olaylar. Sözgelimi. dünya üzerinde bulunan diğer tüm canlılar gibi. henüz bilimsel çalışmalar başlamadan önce. yaşamını devam ettirmeye ve neslini sürdürmeye alışmıştır. On sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen süre içerisinde meydana gelen teknolojik gelişmelerin. Yani bu zamana kadar. teknoloji büyük bir aşama kaydetmiştir. Sözgelimi bilimin başlı başına bir kurum olarak ortaya çıktığı on sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen sure içerisinde . yıllarca tekerleğin neden çok daha az bir kuvvetle çok daha fazla yük taşıdığını ya da tulumbanın nasıl olup da suyu emerek yukarılara çıkardığını açıklayamamışlar. dünya üzerinde görüldüğü ilk andan itibaren. yaşamını devam ettirir. doğal kaynaklar yardımıyla yapay materyaller üretmiştir.Pusulaların kullanıldığı gemi .Ulaşım .Matbaa . Sözgelimi tekerleğin ve emme basma tulum-banin bulunu§u oldukça eskidir. insan yaşamına çok büyük kolaylıklar getiren bu teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapabilmiştir. Ancak. teknoloji bir önceki bölümde anlatılan bilim -teknoloji-endüstri sürecine bağlı kalmaksızın gelmiştir. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirmeye çalışmıştır. Yani insanlar. Bu amaçla doğada bulduğu her şeyi kullanmıştır.Zamanla doğal kaynaklar kalite veya kantite (miktar) bakımından yeterli olmayınca. sınama. ilk insan barınak yapmak amacıyla. briket. diğer canlılardan farklı olarak düşünebilme yeteneğine sahip olduğu için.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insan materyal üretmede özellikle doğal kaynakları kullanmıştır. İnsanın ihtiyacı olan her alan için materyal üretmenin söz konusu olduğunu ve bu konunun teknolojinin önemli bir niteliği olduğunu belirtmek gerekir.Porselen ve cam üretim 13 . tuğla. İlk anlarda doğada gördüğü bir çok olaydan etkilenmiş ve bu olayların oluş sebeplerini bilmeden. ağaç. İnsan. kerpiç. Zamanla söz konusu bu doğal materyaller kalite ve kantite bakımından yeterli olmayınca. bu olaylardan kendi isteği doğrultusunda yararlanmıştır.1.Rüzgar ve su gücünden yararlanma .3. çimento gibi değişik materyaller üretilmiş ve barınaklar bu materyaller kullanılarak yapılmaya başlanmıştır. bilimle çok az ilişkisi olmuştur. her geçen gün yeni materyaller üretilmekte ve barınak yapmak amacıyla kullanılan materyallerin kaliteleri artırılmaktadır.

ve 20. insanlığın hizmetine verilen ve onun ya§amini kolaylaştıran bu teknolojilerin.4. Ancak şunu da belirtmekte yarar vardır: Teknoloji sadece bilimin uygulanmasıyla gelişmemektedir. Düşüncenin estetik unsurları da ihtiva edecek bir şekilde yansıtılmasıdır. Teknoloji. bir çok buluşun çok kısa bir zaman sonra uygulamaya konmasını mümkün hale getirmiştir. Teknoloji bilime bilimsel buluş yapabilmesi için materyal ve malzeme sağlamaktadır. teknolojide yeni gelişmelere imkan verdiği gibi. Bu nedenle bilim ve teknoloji ile yaşamayı öğrenmek bir zorunluluktur. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiş.endüstri sureci normal yoluna girmiştir.teknoloji. teknolojide oluşan yenilikler de bilimsel çalışmaları yönlendirmektedir. Sözgelimi fotoğraf bulunduktan 112 yıl sonra uygulamaya geçilirken. Teknoloji. Teknoloji de yaratıcılığa dayalı bir olaydır. Teknolojik olarak ortaya çıkarılan eser.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . Bu nedenle bilim adamları teknolojik problemlerle daha fazla ilgilenmekte ve teknik elemanlar da bilime daha fazla önem vermektedirler. Sanat doğayı zaman ve uzay faktörlerini dikkate olarak düzenler.Değeri kendi içerisinde saklıdır. Teknolojinin Sanat Kaynaşma Dayalı Nitelikleri Sanat insanin yaratıcı gücüne dayalı bir olaydır. insanin yaratıcı gücünü kullanarak eser ortaya çıkarmasıdır. Buluş ile uygulama arasında geçen surenin kısaltılması. Yani etkileşim tek yönlü değil iki yönlü olmaktadır. radyo için 35 radar için 15.fonksiyonel . Teknoloji de insanin yaratıcı gücüne bağlıdır ve insanin yaratıcı gücünü geliştirir. Bilimsel çalışmalar teknolojiye uygulanarak. 19. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiştir.ekonomik 14 . yüzyıllar da ise teknolojinin gelişmesinde bilimin çok büyük katkıları olmuştur. Sanat kendi başına bir sondur.Barınak üretim teknolojileri gibi bir çok teknoloji kullanılmıştır. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarında teknoloji bilimin uygulama alanı olmuştur. kendi alanında da kendisini daha ileriye götürecek buluşlar yapmaktadır.1. televizyon için 12 ve nihayet transistor için ise 5 yıl olmuştur. insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için. Bilim teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışması bulu§ ile uygulama arasında geçen zamanı kısaltmıştır. kalite ve kantite bakımından hızla yükselmiştir. bilimsel olarak açıklamaları çok sonraları yapıldıktan sonra söz konusu bu teknolojiler çok kısa zamanda. bu rakam telefon için 56. Bir kurum olarak bilim teknolojiden binlerce yıl sonra olu§mu§tur. Teknoloji hangi yüzyılda bilimin uygulama alanı olmuştur? 2. çok büyük gelişme göstermiş ve insanlığın ya$amini kolaylaştırma işlevleri. adeta bir bütünün ayrılmaz iki par^asi haline gelmiştir. Kullanılan. Bugün bilim ve teknoloji günlük yaşantımızın temelini oluşturmaktadır. . Böylece bilimsel çalışmaların daha fazla ve daha verimli yapılabilmesi için ortam hazırlanmıştır. Yani ancak bu tarihte bir önceki bolümde anlatılan bilim .İplik üretim Mehmet Karahan . Günümüzün bilimi ise yarının teknolojisi haline gelmektedir. Bilim daha üst düzeye erişmek için mevcut teknolojiden yararlanmaktadır.

işsizliği önler. Yeni iş kolları ortaya çıkarır. Teknolojik ürünler insanin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla üretilir. Toplumda yaşayan bireylerin iş bulmalarını sağlar. Bu surete insanin yaşamı kolaylaşır.2. Teknoloji. Teknoloji sayesinde insanlar günlük yaşamlarında yapmak zorunda oldukları veya yaptıkları bir çok işi makineler ile yaparlar. Teknoloji insanlara yeni ufaklar apar. Ulaşım alanında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ile insanların bir yerden diğer bir yere gitmeleri 15 .estetik olmalıdır. Teknolojinin İşlevleri Teknoloji insanla birlikte başlar. Toplumu bütünleştirme Teknoloji. 2. Mehmet Karahan Teknolojinin ortaya çıkardığı eserde olması arzu edilen estetik olma öğesi doğrudan doğruya teknolojinin sanat kaynağına dayalıdır. Teknoloji insan tarafından insan için üretilir. Bu suretle teknolojik olarak ortaya konan urunun fonksiyonel ve ekonomik olma özelliği yanında estetik olması da sağlanmış olur. Bilim ve teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışmasının önemi nedir? 2.2. ürettiği eseri tasarlamada ona biçim vermede sanattan yararlanır. hemen her evde fırınlı ocak varken teknolojik gelişmelerin çok yüksek olmadığı ülkelerde evlerde bulunan fırınlı ocak şayisi azalmak-tadır. Yaşama Düzeyini Yükseltme Teknolojinin gelişmesi ile insanların yaşam düzeyleri yükselir. Sanatın ortaya koyduğu kuralları kullanır. İnsana Kolaylık Sağlama Teknolojinin ana amacı insanin yaşamını kolaylaştırmaktır. İnsanların kullandığı adale gücü miktarını en aza indirir. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır.3. İnsanın kendisine ayıracak daha çok zamanı kalır.Teknoloji sayesinde insanlar daha insancıl olurlar. teknolojik ürünlere sahip olma ve sahip olunan teknolojik ürünleri kullanım sıklığını etkiler. Yine sahip olunan bu urunu kullanma sıklığı da yaşam düzeyi yükseldikçe artmaktadır. Teknolojik gelişmelerin çok fazla olduğu ülkelerde hem teknolojik ürünlere sahip olma hem de sahip olunan teknolojik ürünleri kullanma sıklığı artar. Teknolojinin ana gayesi insanın yaşamını daha kolay hale getirmektir. "teknolojinin gelişmesine paralel olarak artar. teknolojik gelişmenin az. Bu yüzden teknolojik gelişmelerin fazla olduğu ülkelerde yaşam düzeyi oldukça yüksektir. Teknolojik gelişmelerin yüksekliği. İnsanların daha fazla mekanik güç kullanmalarını sağlar. İnsanin yaşamı suresince yararlandığı alanlardan birisi de ulaşım alanıdır. Teknolojinin kaynağı insandır. İnsanın yaşamını daha kolay hale getirmek amacıyla üretilen teknoloji bazı işlevler kazanmıştır.2.2. 2. Mekanik güç kullanımı oranı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri .1. Bu durum doğrudan doğruya yaşam düzeyi ile ilgilidir. dolayısı ile yaşam düzeyinin düşük olduğu bir yörede ula§im yaya olarak sağlanır. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Sözgelimi teknolojik gelişmenin yüksek olduğu bir yörede insanlar ulaşımlarını otomobiller ile sağlarken. insan yaşamında gerekli olan her alan ile ilgilidir. Sözgelimi teknolojik gelişmelerin yüksek olduğu ileri sanayi ülkelerinde. Günümüzde insan ihtiyaçlarını teknoloji aracılığı ile karşılamaktadır.2. 2.

Bu saye-de dünyanın herhangi bir köşesinde meydana gelen bir olay önemine göre. Teknoloji sayesinde gelişmiş bulunan kitle iletişim araçları ile toplum ve hatta giderek toplumlar bütünleşmektedir. teknolojik ürünler. Tüm bunlar iş kolların da verimliliği artıran unsur olmuşlardır. ya da sevinçli bir olayla herkes ayni anda sevinmektedir. kuruluşları. o konuda uzman olmaktır Bu nedenle. teknoloji. Bütün bu gelişmeler toplumu ve giderek toplumları bütünleştirmeye yöneliktir. teleks. Teknoloji sayesinde insanların bir arada. Son yıllarda bilgisayar teknolojisinde meydana gelen gelişmeler sonucunda bir çok konu dünya çapında bilgisayar ağı içerisine alınmıştır.2. Verimlilik Teknoloji iş yaşamında karşılıklı ilişkileri artırarak bireyleri. Bu suretle değişik bölgelerde yaşayan insanların birbirleri ile doğrudan temasa geçmeleri. kaynaşmaları ortaya çıkmıştır. Böylece olayın olduğu yere çok uzakta bulunan birisi bile televizyon sayesinde haberdar olmaktadır. bölgeleri ve nihayet ulusları kendi aralarında yarışmaya zorlamaktadır. birbirlerine bağımlı olarak. faks gibi modern haberleşme cihazlarında son yıllarda yapılan teknolojik gelişmeler sonucunda dünyanın her hangi bir yöresi ile haberleşmek. 2. insanların en önemli işlerinden birisi olan karar verme işlerini de yerine getirmeye hazırlanmaktadır. bireyin nasıl davranması gerektiği konusunda karar üreten bilgisayarlar kullanılmaya başlanmıştır. onun daha önce adale gücü ile 16 . belirli değişkenleri dikkate alarak karar vermektedirler. olu§undan hemen birkaç dakika sonra televizyon sayesinde dünyanın her tarafına yayılmaktadır.2. orada çıkan en son bir yayını elde etmek.5. bilgi alış verişi sağlamak. Bu bütünleştirme ise teknoloji sayesinde olmaktadır. birbirlerinin işlerini tamamlayarak en verimli bir şekilde çalışmaları sağlanmıştır. uydu kanallarının yardımı ile yapılan televizyon yayınlarıdır. Bir yarışta başarılı olabilmenin ön şartı ise. Böylelikle üzücü bir olayla herkes ayni anda üzülmekte. Günümüzde ileri teknoloji ürünü olan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kolaylaştırmaktadır.4. ya da buradan herhangi bir yayını göndermek artık çocuk oyuncağı haline gelmiştir. 2. Bu suretle toplumlar birbirlerinin yapılan hakkında bilgi sahibi olmaktadır. Kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile ülkeler hatta dünya çok küçülmüştür. Yine kitle iletişim araçlarında görülen bir diğer teknolojik gelişme. Zamanı Değerlendirme Teknoloji sayesinde insanin çalışma süresi kısalmıştır. teknoloji sayesinde iş alanlarında uzmanlaşma ve iş bolumu yapma sayesinde bir iş kolunda çalışan bireyler sadece belli bir işin en iyi bir şekilde yapılabilmesi için iş akış alanları yapılmıştır. Çevrenizde ve dünyadaki olaylar hakkında sizi bilgilendiren kitle iletişim araçlarındaki teknolojik gelişmelerin boyutlarını tartışınız. 2.2.6. Karar Verme Teknolojik gelişmeler sonucunda gelinen aşama ile. insanin en önemli özelliği olan düşünme işlevi de bu amaç için özel olarak geliştirilmiş bilgisayarlara bırakılmaya başlanmıştır.Teknolojinin asil amacı insanin daha rahat yaşamasını sağlamak olduğundan. Teknolojik gelişmeler sonucunda bir çok konuda insanın bizzat kendisi yerine. Telefon.

materyal 3. Bu teknolojik işlem soncunda buğdaya bir değer kazandırılmaktadır. ayni zaman zarfında eskiye oranla çok daha fazla iş üretir duruma gelmiştir. buğdaydan un ve pasta yapmak daha fazla teknik bilgi isteyen bir işlemdir. Teknolojik bir işlem sonucunda buğdayın durumu değiştirilerek buğday. Ayni örnek devam ettirilirse. her zaman çok kaliteli 1 kg unun fiyatı 1. 0 halde bir ürüne çok fazla değer kazandırabilmek için çok üstün teknolojiye ihtiyaç duyulmaktadır. Bugün teknoloji bireyin hem iş hayatında ve hem de boş saatlerini değerlendirmede önemli bir yer tutmaktadır. bilim 4.5 kg buğdaydan çok daha pahalı olmaktadır. Aradaki fiyat farkı teknolojik işlemden kaynaklanmaktadır.2. Teknolojik bilgi ne kadar yüksek olur ise ürünün durumu da o kadar fazla beceri isteyen bir ürüne dönüştürülmektedir. Boş vakitleri değerlendirmek için binlerce çeşit ürün üretilmektedir. Sözgelimi buğday bir urundur. bu iş için uygulanan teknolojik sistemim aynı ürüne ikinci bir kez değer kazandırılmaktadır. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Günümüzde bireyin boş vakitleri değerlendirmesi ayrı bir endüstri kolu haline gelmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapmış olduğu bir çok iş mekanik ya da elektronik olarak yapılabilir duruma gelmiştir. insan 2. 2. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır.5 kg buğday kullanılmasına rağmen. Birey daha az enerji sarfı ile da-ha verimli olarak. undan. Bunun sonucunda da bireyin çalışma suresi kısalmış buna karşılık boş zamanı artmıştır. Sözgelimi buğdaydan un ve ekmek yapılabileceği gibi. buğdaydan pasta yapılmakla buğdaya kazandırılan değer çok daha fazladır. 1. un da buğdaydan daha pahalıdır.7. Özet Teknoloji insanin yaşamını kolaylaştırmaya dönük faaliyetler bütünüdür. insan için üretilir ve insanin hizmetine sunulur Teknoloji insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için sürekli olarak gelişmektedir. Çünkü çok kaliteli 1 kg un elde etmek için yaklaşık olarak 1. Bu gelişmeyi sağlarken de. Teknoloji insan tarafından. unun durumu değiştirilerek ekmek yapılmakta. Böylece o ürünü insan daha kolay kullanabileceği bir şekle sokmaktadır. İşte teknolojinin bir üründe uyguladığı her durum değiştirme olayı sonunda o ürünün değeri artmaktadır. Daima ekmek. Ancak. un haline getirilmektedir. Dolayısıyla söz konusu ürüne kazandırılan değer de o oranda yüksek olmaktadır. Değer kazandırma olayı teknolojik bilgi üstünlüğü ile orantılıdır. Teknoloji herhangi bir urunun durumunu değiştirmektedir. Ekonomik dilde buna değer kazandırma denmektedir. Teknoloji bireyde önce ilgi uyandırmakta ve daha sonra bu ilgiye uygun araçlar üretmektedir. Değer Kazandırma Teknolojinin sahip olduğu önemli işlerden birisi de değer kazandırmasıdır. Teknoloji bir ülkenin temel kaynağıdır. 17 .

Aşağıdakilerden hangisi teknolojik olarak ortaya çıkacak bir eserde olması gereken özelliklerden birisi değildir? A) Fonksiyonel olma B) Ekonomik olma A) İnsan A) Verimlilik sağlama B) Sanat C) Estetik olma D)Verimli olma 2. Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin işlevlerinden birisi değildir? B)Bilimi kullanma C) Karar verme Sözlük Ve Kavram Dizini Nicelik miktar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsan. Yaşama Düzeyini Yükseltme 3. vasıf. 18 . : Varlıklar arasında bulunan ve nicelikle ilgisi olmayan ayrımları şu ya da bakıma göre oluşturan durum. 1. mahiyet. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. : Nitelik : Miktar : Bir nesnenin gördüğü iş. ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumu. kalite. İnsana kolaylık sağlama 2. Nitelik bu Kalite Kantite İşlev : Bir şeyin sayılabilen. Değer Kazandırma Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. Karar Verme 6. Verimlilik 5. keyfiyet. iş görme yetisi. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. bilim ve sanat kaynaklarından yararlanarak sürekli olarak gelişen teknoloji bazı işlevler yerine getirmektedir. Boş Zamanları Değerlendirme 7. materyal. Teknolojik gelişmeler aşağıdaki kaynaklardan hangisinden yararlanmaz? C) Bilim B)Endüstri D) İnsana kolaylık 3. Toplumu Bütünleştirme 4.

kendilerini doğaya uydurmaya çalışır. Teknolojik gelişim bakımından önemli olan ilk insanin hangi aleti. Vücut yapılarını değiştirmeyi başaramadıkları zaman ise yok olurlar. beslenmek. yaşamlarını devam ettirebilmek ipin vücut yapılarını değiştirirler. Alet yapmak insanin kendine özgü özelliklerinden ileri gelmektedir. alet. doğayı kendisine nasıl uydurmaya çalışmıştır? İnsan doğa ile olan uyumsuzluğunu kendi geliştirdiği araçlar ile gidermeye çalışır. tarihsel süreç içerisinde ne gibi bir gelişme gösterdiğini anlayabilmek için. hangi koşullarda yaptığıdır. İnsan. insanin önemli vasıflarından olan yürüme. doğadaki diğer canlıların yavruları arasında en aciz olanıdır. Buna karşılık dünya üzerinde yaşayan diğer canlılar ise değişen hayat şartlarına karşın.1. Ancak insan hangi tarihte ortaya çıkarsa çıksın. giyinmek kısaca yaşamını devam ettirebilmek için silah. Dünya üzerinde yaşayan canlılar arasında sadece insan alışkanlıklarını yeni hayat şartlarına uydurmak yeteneğine sahiptir. barınmak. İnsani diğer çalılılardan ayıran önemli özelliklerinden bir başkası da kişisel bakımdan biyolojik olarak gelişmesinin gecikmesidir. insanin gelişim surecini incelemek gerekir. İnsanin dünya üzerinde görülmesiyle başlayan teknolojinin. İnsan ve Doğa • Yontma Taş Devri • Cilalı Taş Devri • Bronz Devri • Demir Devri • Feodal Donem SÜREÇ İÇERİSİNDE TEKNOLOJİK • Coğrafi Keşifler ve Etkileri • Özet • Değerlendirme Sorulan • Kavram Dizini • Yararlanılacak Kaynaklar 3. konuşma yetenekleri doğumdan çok sonra ortaya çıkar ve olgunlaşır. teknolojinin insan tarafından. TARİHSEL GELİŞMELER • Canlılar. Canlılar. insan için üretildiği ve insanin hizmetine verildiği belirtilmiş idi. 19 . doğayı kendisine uydurmaya çalışırken.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. insan kendini savunmak. yaşamını devam ettirebilmek işin alet yapmıştır. İnsan yavrusu. İnsan Ve Doğa Bundan önceki ünitelerde teknolojinin insan ile başladığı insanin olduğu her yerde teknolojinin olduğu.İşte insan ile diğer canlılar arasındaki en önemli fark budur. İnsanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. plan yapar ve ortaya koyduğu bu düşünceleri uygular. diğer canlılar. İnsan.

Göçler çeşitli buluşların yapılmasını ye karma aletlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. her bağımsız toplulukta ayrı gelişmiş. Kültürel benzerliklerin ve bir ölçü de kültürel zenginleşmenin bir nedeni de bu ilkel teknoloji transferidir. İnsanin ilk buluşlar. insan. yaşamı için gerekli olan aletleri yapabilir duruma gelmiştir. ustalık ve beceriye ihtiyaç göstermektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsanin kendi kendisini besleyebilmesi ve üreme yeteneğinin gelişmesi ipin yılların geçmesi gerekir.kültür tipleri kadar çok farklılık göstermiştir. sosyal gelenek formlarının değişmesine bağlıdır. beyinle birlikte koordineli olarak çalışabilme yeteneğini kazanmıştır. çok basit görünmesine rağmen. derecelendirme. Bu suretle soyut kavramlar ortaya çıkarmak mümkündür. Onu bu aciz ve savunmasız durumunda tabiata karşı koruyacak. İnsan yavrusunun büyüyüp. Çevrenin özellikleri alet ve işlemlerdeki değişiklikleri ortaya çıkarmıştır. İnsanin diğer canlılara göre daha korumasız oluşu. Yine bu aletlerin yapılması sırasında kullanılan organlar. kendi kendine yeterim hale gelebilmesi için çok uzun yılların geçmesi gerekir. Yine bu nedenle insan. karşılaştırma vardır. neden gruplar arasında ve diğer canlılara göre daha facia sosyal ilişkiler kurarak yaşar? 20 . dil sayesinde olmuştur. Bu sosyal grup ailedir. belli bir kültür içinde veya bölgede hemen ayni şekilde yapılıp kullanılması bu çok yavaş ilerleyen gelişmenin bir kanıtıdır. Bulunan ve geliştirilen aletlerin bulundukları yörede bir kuşaktan diğerine aktarılması ise. bakacak bir sosyal gruba ihtiyaç gösterir. Ancak.Teknoloji transfer etmelerine rağmen. İnsan yavrusu uzun yıllar ebeveyninin koruması altında kalmaya ve sürekli bakıma muhtaçtır. topluluk içinde yaşadığı ve çok gelişmiş bir beyin yapısına sahip olduğu için çıkarmış olduğu bazı seslere özel anlamlar vermiştir. Diğer canlılar da bazı sesler çıkarabilmek yeteneğindedir. Böylece insan. mızrak veya avlanma düzeni çok yavaş ilerleyen bir gelişme surecinin sonun-da ortaya çıkmıştır. göçlerle veya diğer temaslarla esas yapısını hiç değiştirmemiştir. yaşam biçiminin ortaya konmasında çevreden çok fazla yararlanılmıştır. Böylece insan diğer canlılar arasından mükemmel beyin yapısına sahip olur.Alet yapmak için düşünce yoğunlaşmış ve gelişmiştir. gelişebilmesi. istikrarlı bir aile kurumu kurmuştur. Avcı toplulukların. Bu koruma ve bakim suresince insanin beyinsel gelişmesi sürekli olarak devam eder. Bir taş balta. gelişmesi çok uzun yıllar aldığı için. besleyecek. onun yaşamını devam ettirmesi için bazı aletler geliştirmesini gerekli kılmıştır. Böylece diller ortaya çıkmış ve diller akil yürütmeyi geliştirmiştir. Her tipten aletin. Dil. Bu sure içerisinde mutlak bir bakim ve korumaya muhtaçtır. İnsan. Ancak insan. Daha sonra alet yapımında kullanılan organlar. gruplar arasında yaşamış ve diğer canlılara oranla daha fazla sosyal ilişkiler oluşturmuştur. Bu formlardan biri olan dil. Çünkü dilin özünde sınıflandırma.İnsan yavrusu doğadaki diğer canlılar arasında en acili olduğu. teknik ilerleme sınırlarına varıldığında tam bir kültürel kaynaşma olmaması. özellikle eller hassaslaşmış ve bir çok fonksiyonu yerine getirebilir duruma gelmiştir.

cilalı taş devri (Neolithic) olarak bilinmektedir. Yine bu arada av ölülerini gömme gibi vesilelerle törenler yapmışlar ve duvar resimleri. çiğ eti çok miktarda yiyemeyen ve iyi sindiremeyen insan. yay. Av bölgelerinde mevsimlik siteler kurabilmekte ve banmakların yapımında deri. Bu önemli bir gelişmendir. Beslenme konusunda en büyük teknolojik gelişme ise avların pişirilerek yenmesi olmuştur. o güne kadar üretimde kullanılan araç-gerecin yapıldığı taşı yetersiz kılmıştır.1. soğuklarda giyebilecek elbiseler yapabilmekte idiler.1.1. Neolithic donemin karakteristik unsuru köylerin oluşmasıdır. Bu donemde ekonomi tükettiğinden fazlasını üretebilir bir düzeye erişmiştir. kemik. Bu donemde insanların ulaştığı en yüksek taş donemi. iğne.2. ağaç. Cılalı Taş Devri Gelişme devam etmiş ve avcılık. Bundan başka kemik. Üretim fazlası insanlığın sanata eğilmelerine yol açmış böylece sanatsal çalışmalar önemli bir olgu olarak insanlığın gündemine girmiştir. 3. ip kullanmakta idiler. keskinliği devam ettirilemiyor. pişmiş eti hem daha çok yemiş hem daha kolay sindirmiştir.3. Bunun sonucunda beyin ve sinir sistemi daha iyi gelişmiştir. Neolithic donem uygarlık diye adlandırılan donemin temel öğelerine sahiptir. Jetlerin yapılış şekline bakılarak yontma taş devri olarak adlandırılan bu devir jeoloji devirlerinden Pleistocene dönemine denk gelmektedir. sus eşyaları gibi sanat eserleri ortaya koymuşlardır. Beyni geliştikçe daha iyi beslenmesine ve daha rahat yaşamasına imkan verecek buluşları yapmıştır. Bu donemde tarım. Taama dayalı ilk toplumlar dokuz bin yıl önce belirmiştir.1. olmuşlardır. Bu donemde insanlar taş uçlu mızrak. heykelciler. Dördüncü buzul çağının bitmesiyle yontma taç devrinin (Paleolithic) insanlarının en üst teknolojisi ortaya çıkmıştır. bu istikrarsız donemde yontma taş kültürü ile büyük bir sınav vermiş ve sınavı baban ile atlatarak yok olmaktan kurtulmuştur. esneklik gösteremiyor. Bu durumda söz konusu özelliklere sahip bir hammadde olarak bakır bulunmuş ve kullanılmaya başlanmıştır. hayvancılığın önemi azaltılarak. Yontma Taş Devrı İlk insan kültürlerinin temel hammaddesi. Bronz Devri Teknolojinin hızla gelişmesi. Köyler sonradan uygarlığa adini 3. tabiatta serbest olarak bulunan çeşitli taşlar. kınlınca bir daha işe yaramıyordu. insan. tahta ve deriler de ilk kullanılan hammaddeler. İyi gıda ve düzenli hayat şartları nüfusun çoğalmasına ve sosyal ilişkilerin gelişmesine yol açmıştır. özellikle çakmaktaşları olmuştur. hayvancılık önem kazanmıştır. çünkü taşa istenilen şekil verilemiyor. yaşam tarım ve hayvancılığa dayandırılmıştır. iplik. Bu kültürlerin ilk aşaması yontma taş devridir. ok.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. 21 . Pleistocene donemi bir milyon yıldan fazla surmuş bu donem boyunca dünya dört büyük buzul çağı yaşamıştır.

kral mezarları. Buna bağlı olarak savaş ve savaşa bağlı olarak ganimet. esir alma. Bu zorunluluk astronomi biliminin ortaya çıkmasına ve gelişmesine neden olmuştur. Madencilik ve dokumculuk yeni ve önemli bir iş kolu olarak ortaya çıktı. Ocağın ısıtmadan başka iki önemli fonksiyonu daha vardı. Söz konusu bu bilimlerin ortaya çıkarak. 1. Silahların etkinliği arttı kılıç bronz çağının urunu bir silah olarak ortaya çıktı. Saraylar. Ayrıca tekrar eritilip kullanılabiliyor ve hiç ziyan olmuyordu. bu teknolojilerin gereği olarak binlerce insanin çalıştırılmasını gündeme getirmiştir. hamur pişirilen çömlekler dayanıksız oluyordu. ay. toprak ele geçirme gibi faaliyetler bir ekonomik faaliyet olarak gelişti. Bu büyük yapıların gerçekleşmesi önemli mühendislik ve yöneticilik sorunlarının çözümün gerekli kildi. kullanışlılığından dolayı her alanda çok fazla kullanıldı. güneş ve yıldızların hareketlerinin incelenme-si ve bu hareketlerden sonuçlar çıkarılması hava hareketlerinin takip edilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bakir metalürji ekmek ve çömlek pişirmenin doğal bir uzantısı olarak ortaya çıktı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Erimiş bakir istenilen kalıba dökülebiliyor ve istenen geçil verilebiliyordu. biyoloji ve coğrafya bilimlerinin temeli sayılabilecek ilk sistematik bilgiler de bu donemde ortaya çıkmıştır. Bronz dolaylı veba dolaysız olarak bütün sektörlerde verimi arttırdı. kaleler. araziye uygulanması. 1100-1200°C arasında isi veren yeni fırınlarda sadece bakırın yanında kalay. Böylece ilk kez sen üretim. vb. ekmek ve seramik yapımına uygulandı. talan. Bu durum kapalı fırınların bulunup geliştirilmesini zorunlu kildi. Her meslek grubunda in-sanlar daha şok ve daha kaliteli ürünler vermeye başladılar. Binlerce insanin verimli bir şekilde çalıştırılabilmesi için gerekli yönetim ve denicim esasları ise yazı ve aritmetik sayesinde kurulabilmiştir. 22 . Ancak bakir çok yumuşak olduğundan taşlardan yapılmış aletler kullanılmaya devam ediliyordu.tapınaklar.Şehir devletlerinin alt yapıları. Bu donemde ısı.kanallar. yollar. Ancak açık ocaklarda isi elde ediliyor. açık ocaklarda odun yakarak elde edilmekte idi. kimya. büyük yapılar meydana getirmeye başladı. koruklu-kapalı fırında isi elde etme teknikleri sayesinde mümkün olmuştur. Ancak bu donemde söz konusu bu metaller bilinmesine rağmen bronz. Aritmetik ise yazıdan çok daha önce ortaya çıktı. Ekmek yapmak ve gıdaları pişirmek & Seramik malzemeleri pişirmek. özellikle geometrinin geliştirilmesini zorunlu kildi. Tahmin mevsimlere bağlı olması nedeniyle. Bronz çağının önemli teknolojik gelişmelerinden birisi de bayındırlık faaliyetleri alanında oldu. tarım ve inşaat teknolojilerinin devreye girmesi. Tip. gümüş ve altın gibi metallerde ergitildi ve çeşitli alaşımlar elde edildi. kurşun. Ölçüm ve planların yapılması. Maden eğritme-karıştırma teknikleri. Özellikle sulama kanalları bu toplumlarda çok fazla önem kazandı. Bunları yapmak ve devam ettirmek ekonomik yaşamın vazgeçilmez bir gereği oldu.Yine tarıma dayalı yerleşik toplulukların. tarımla ilgili ihtiyaçlarına cevap verebilmek amacıyla astronomi ortaya çıkmıştır.

hangi zorunluluklarla ortaya çıkmasına neden olmuştur? 3. önemli iyileştirme yapılmıştır. Bu teknik durgunluk döneminde demirin özellikleri ve kullanım şekli iyice belirlenmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Böylece toplumlarda bilimi.4. dan uzak doğuya kadar büyük bir bölgede. hayat tarzı üzerinde çok önemli bir etki yaratmıştır. 2700-600 yıllan arasındaki donemi kapsayan bu teknik durgunluk döneminde Avrupa-. 3.Demir pulluklar sayesinde aluvyal toprakların dışında çok geniş bir arazi tarıma açılmıştır. silahların kalitesini miktarını ve çeşidini arttırdı. İcatların yaşandığı donemin 500 yıl kadar surmuş olmasına rağmen hemen bunun arkasından gelen teknik durgunluk donemi yaklaşık 2000 yıl kadar devam etmiştir. Bronz çağındaki gelişmeler. bütün bunları yapamayanlar ise sadece emeklerini ortaya koyarak çalışmışlardır. Demir. M. yazıyı. hangi bilimlerin. Ancak teknolojik alanda koklu değişmeler olmamıştır. Bu nedeni gemilerin demir teknolojisinin bir yan urunu olduğunu söylemek mümkündür. Böylece söz konusu teknik durgunluk donemi.ürünü bollaştı. ticareti. yönetimi bilen ile bütün bunları bilmeyen iki değişik sınıf ortaya çıkmıştır. Marangozluk aletlerinin iyileşmesi ve çivilerin kullanıma girmesi daha büyük ve daha iyi tekne-lerin yapılmasını mümkün kıldı böylece denizcilik çok gelişti. Bu çağda düşünce metodu ve yazı dili ana hatlarıyla belirmiş. Feodal Dönem Bin yıldan daha uzun suren Avrupa’daki Feodal ortaçağda. tahta günlük yaşama girmiştir. 23 . ticareti. bilgi alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Bunun en büyük nedeni ise enerji kaynaklarının insan ve hayvan enerjisiyle sinirli kalmasıdır. özellikle demir üretiminde kullanılan odun kömürü elde etmek amacıyla ormanların kesilmesi hızlanmış. Bilimi.6. demir çağı adi verilen donem ile aşılmıştır. yazıyı hesaplamayı. Bu önemli teknik ilerlemeleri başlıca iki grupta toplamak mümkündür. bütün metal aralar ayni formu muhafaza etmektedirler. Ancak bu durgunluk döneminde. tarım ve marangozluk aletlerinin iyileşmesi ile her turlu tarım urunu orman.1. Demir teknolojisinin gelişmesinin ne tur etkileri olmuştur? Demir teknolojisinin gelişmesi. durgunluk dönemini aşacak stratejik icatların tohumları atılmış ve birikim meydana getirmiştir. Demir Devri Demirin teknolojik yaşamda yaygınlaşmasının ilk etkileri tarımla görülmüştür. yönetimi bilenler egemen olmuşlar. Demir çağında teknolojide gerçek anlamda önemli etkileri görülen icatlar değil.2. hesaplamayı. Bu donemde üretimin esasları henüz tüm anlamı ile bilimsel bir platform oturtulmadığı için zamanla üretime yabancılaşma olgusu gündeme gelmiş ve uzun bir donem bilim ve teknolojide bir duraklama sureci yaşanmıştır. Demir baltanın icadı ile. çok yavaş fakat uzun donemde önemli ekonomik etkileri olan teknik ilerlemeler meydana gelmiştir.

Venedik ve Cenova benzeri şehirler Akdeniz’in Avrupa içleriyle en uygun bağlantı noktalarında kurulmuşlar. Rönesans hareketinin ana felsefesi nedir? 24 . İtalya gibi akarsuları fazla olmayan ve akarsu rejimi düzgün sayılmayan Akdeniz kıyısı ülkelerde yel değirmenleri daha kullanışlı olmuştur.Şehir devletlerinin tarihsel süreç içerisinde yüklendiği rollerin de bu konuda önemli etkileri olmuştur. Su değirmenlerine ek olarak kökeni VII. İlk kez M. Tarım Tekniklerinde Meydana Gelen İlerlemeler Feodal tarımda meydana gelen değişmeler başlı başına büyük bir çığır açmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. II.2. Orta çağın bitimi sayılan Rönesans sadece Avrupa’nın ortaya çıkan ekonomik dinamizminin değil ayni zamanda bundan sonraki birikimlerin de başlangıcı olmuştur. Avrupa’nın bu oransal az gelişmişliği XVI. Çeşitli tip ve büyüklükteki değirmenler sadece tarımda değil. bilim ve teknik alanlardaki gelişmelere harcamışlardır. Pirinç ve narenciye Sicilya ve İspanya’da bağcılık şarapçılık ise kuzey bölgelerde yaygınlaşmıştır. yüzyılda İngiltere’de 5600 kadar su değirmeni olduğu sanılmaktadır. Kuzey Avrupa toprakları tarıma açılmıştır. Ekonomilerini tamamen ticarete dayayan bu şehirler ticari zenginliklerini fikir. Nadas yaygınlaşmıştır. XI. ayni zamanda demir. Yüzyılda Roma'da su değirmenleri bulundu. yüzyıla kadar ekonomik bir yaygınlığa ulaşamadı. Doğudaki toplumların her bakımdan gerisinde bulunmaktadır.S. taş.2. daha belirgin olarak da XV. Yine bu donemde yeni ürünler Güney ve Kuzey Avrupa ya girmiştir. Daha sonra sürekli rüzgar alan Hollanda kıyılarında yel değirmeni teknolojisi her alana sokularak bu teknolojinin fiziki sınırlarına varılmıştır. ila III. Bu doneme kadar başlıca enerji kaynağı insan ve hayvan gücü idi. yüzyıllarda meydana gelen ve çeşitli alanlarda bir çok örneklerle zenginleştirilebilecek örneklere rağmen Bati toplumları. 3. iklim ve toprak özellikleri dolayısı ile.Demirin tarımda pulluk gibi tarım araçlarında daha çok kullanılması ile Akdeniz bölgesindeki klasik ikili rotasyon terkedilmiş yerine üçlü rotasyon ilkesi getirilmiştir. Ancak su değirmenleri XI. ayrıca Asya ve Afrika'ya oldukça yakın bir konumda olmuşlardır. derin kazan yeni bir cins pulluğun üretimi zorunlu hale gelmiştir. Bu suretle toprakların daha derin kazılması ve yeni toprakların tarıma açılması. yüzyıldan başlayarak hızla değişmeye başlamıştır. tarımdaki diğer teknik ilerleme unsurları ile birleştirilerek tarımsal verim artışında önemli bir başarı sağlanmıştır.1. biçki makinesi ve koruk olarak da kullanılmıştır. Yine bu arada öküzden daha güçlü olan at da tarımda kullanılmaya başlanmıştır. Bunu yaparken zenginliklerini devam ettirmek ve arttırmak amacını gütmüşlerdir. sanat.2. Bu toprakların. yüzyıldan itibaren. yüzyılda Perslere varan yel değirmenleri de ayni devreler içerisinde yaygınlaştı.3. Demirin tarımda kullanılması ile hangi teknikler gelişmiştir? 3. Coğrafi Keşifler Ve Etkileri Savaş tekniklerinin gelişmesi feodal üretim biçiminin dağılmasında önemli rol oynamıştır. Ancak X-XIII. Enerji Kaynaklarında Meydana Gelen Teknik ilerlemeler Bunlar su ve yel değirmenleridir. çekici.

Burjuva sınıfı adı altında yeni bir sosyal sınıf oluştu. Avrupa'da görülen ekonomik gelişme sonucunda daha fazla mala. yüzyıllarda Rönesansçın meydana getirdiği kültür temeli üstünde. Ancak bir çok noktalar ortak bir ekonomi politikası. Teknik ilerlemenin önemini kavrayan İngiliz ve Fransız Merkantilistlerin etkisiyle. Bu olaylar dizisi büyük coğrafi keşiflerdir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Rönesans hareketinin ana felsefesi. dolayısı ile yeni pazarlar ve yeni mallar üretildi. Ancak bu sebeplerin en önemlileri şunlardır. XVI. yüzyılda önemli bir fiyat enflasyonu ortaya çıkardı. Kalifiye işgücünün dışarıya göç etmesi hukuki kayıtlara bağlandı. ilk bilim akademileri. 3. ekonomik her ülkede merkantilistler. madencilik gibi bir çok alanda deneysel bilimlerin gelişmesini ve uygulamaları teşvik ettiler. Bu sorunların çözümü için harcanan gayretler 25 . Bilim alanında tam anlamıyla bir patlama meydana geldi. Akdeniz havzası ve Asya karayollarının Türkler ve/veya Müslümanlar tarafında Hıristiyan Avrupalılara kapatılması nedeniyle Hindistan'a gitmek için başka bir yola ihtiyaç duyulması. Gemicilik ve denizcilik tekniklerinde okyanuslara açılabilecek düzeyde ilerlemelerin meydana gelmesi. 1. Avrupa'da. Modern bilimler XV. 2. Bilimde meydana gelen bu patlama da şüphesiz kendiliğinden ve tesadüfen ortaya çıkmadı. yüzyıl sonlarında gelişmeye başlayan dünya deniz ticareti ve artan sosyal talebin bir türevi olarak. Yeni toprak parçalan. ülkeye yerleşecek kalifiye iş gücü teşvik edildi. yüzyıl başlarında Avustralya hariç bütün kıtalar.Bu zenginleşme isteği o tarihler de dünyanın çehresini ve kuvvetler dengesini değiştiren bir seri olaya sebep olmuştur. Büyük keşifler ve onun getirdiği yenilikler sonucu artan talep ve deniz ticareti bazı teknolojik sorunlar ortaya çıkardı. Bu gelişmeyi hazırlayan ve hızlandıran birçok birikimler meydana geldi.Yine bu donemde teknoloji transferi ve beyin göçü olayının varlığı da ilk defa saptandı ve önlenmesi için gerekli tedbirler alınmaya çalışıldı. zenginleşme motifini ve bu hayata donuk yaşama düzenini yaymak. birbiri arkasına gelen büyük bilimcilerin çalışmaları ile modern bilimler ortaya çıktı. adalar ve başlıca su yolları keşfedildi. çeşitli disiplinler. paraya ve pazara ihtiyaç duyulması. Bunun sonucunda XVI ve XVII. Bu etmenler kapitalizmin gelişmesini sağlayan önemli sonuçlar ortaya çıkardı. ortaya çıkan milli devletler ve sömürge ticareti. Burjuva sınıfı. hakli göstermek ve bunun yollarını araştırmaktır. Büyük coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasında birçok sebep etkili olmuştur. bütün kıta Avrupa'sında ve İngiltere’de çeşitli adlar ve değişiklikler taşıdı. Bu bilim akademi ve okulları ile birlikte planlı araştırma ve araştırmanın bilimsel yöntemlerle teknolojik sorunlara yöneltilmesi problemi gündeme geldi. Buna bağlı olarak bankacılık gelişti. hızla gelişme durumunda kalan bazı teknikler yönünde ve onları destekleyecek biçimde ilerlemeye başladı. bilim ve teknik yüksekokulları kuruldu.teknik yeniliklerin önemi ve kısa zamanda endüstriye uygulanmasının gereği üzerinde durdular. Diğer yan ve yukarda belirtilen temel sebeplerin zorlamaları sonucunda coğrafi keşifler hızlandı ve XVI. Keşiflerin bir sonucu olarak büyük miktarda kıymetli maden Avrupa'ya getirildi Avrupa'ya getirilen bu kıymetli madenler. Merkantilistler ulaşım.icadın.

kuyulara hava vermek. cilalı taş.3. astronomi ve kartografça. madenlerin yerlerini belirlemek ipin ayrıntılı coğrafya atlasları çizmek. Bu etkileşim sonucunda hem bilimde hem de teknolojide büyük ilerleme ve gelişmeler meydana geldi. Alet yapmak amacı ile önceleri çevresinde bulduğu maddelerden yararlanmıştır. trigonometri.Taşı önce yontarak daha sonra taşı birbiri üzerine vurarak ve daha kaliteli ürünler elde etmiştir. Böylece temel bilimler. dünya üzerinde görüldüğü andan itibaren alet edevat yapmaya ve bu suretle yaşamını kolaylaştırmaya başlamıştır. demiri bulmuş ve bu madenleri kullanarak yaşamı işin gerekli olan aletleri üretmiştir. Deniz Savaşlarının Getirdiği Sorunlar Ticaret yollarının ve pazarların korunması sürekli donanmalar ve ordular meydana getirmeyi zorunlu kildi. Böylece insanlık tarihi boyunca yontma taş. Artan Deniz Ticaretinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar Bu sorunlar daha çok.1.3. sosyoekonomik gelişmeye paralel olarak ilerlemeye başladı. Ancak insan. Her donemde teknoloji bir öncekine göre daha ustun bir hale gelmiştir. demir gibi devirlerden geçilmiştir. kanal inşa etmek için haritalar yapmak. kuyulardaki suyu çekmek. kültürü geliştikçe ve gereklilikler onu zorladıkça bakırı. Açık denizde seyre sefer. denizlerde kullanabilmek için temel trigonometrik problemlerini çözmek gerekir.3. Ayrıca bu gemilere savaş silahı olarak topların monte edilmesi gerekliliği ortaya çıktı. topçuluk ve balistik fizik ve matematik.Tıp ve tarım. Bu sorunları şu üç başlık altında toplamak mümkündür: 3. daha verimli ergitme usulleri geliştirmek gerekti. Daha sonraları bilgisi.2. açık denizlere dayanıklı. Artan demir talebini karşılamak için daha derin kuyular açmak.fizik.kimya ve biyolojideki gelişmelerden yararlandı. med cezir hareketleri ile magnetik sapmaları hesap edecek harita. 3. Bilim ile teknoloji giderek daha fazla artan bir oranda işbirliği içerisine girdiler ve sorunları karşılıklı olarak çözmeye başladılar. yönünü doğrulukla saptayabilmek. daha fazla sayıda ve daha büyük toplara ihtiyaç duyulması demir talebini çok artırdı. Bunlardan başka gemi. Savaş tekneleri de ticaret gemilerinin karşılaştığı sorunlar ile karşı karşıya kaldı. bronz. Gelişen teknolojiye ve ihtiyaçlara bağlı olarak sosyal 26 . Daha tesirli ve isabetli toplar için gerekli bilgiler bilimi zorladı ve birçok matematiksel problemin çözümünü olanaklı kildi.İlk kullandığı hammadde taş olmuştur. bu gemilerin açık denizde yerini. tablo ve seyrüsefer teknikleri konulanında belirdi. Madencilikte Ortaya Çıkan Teknolojik Sorunlar Gemi inşaatında kullanılan demir miktarının artması. bronzu. manevra yeteneği fazla gemiler inşa edebilmek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan teknolojide yeni ve önemli aşamaları meydana getirdi. 7. yol. maden ve meteoroloji kimya alanındaki gelişmeleri zorunlu kıldı. İnsanlık adına endüstri devrimi dediğimiz bir çağa girdi Coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasına neden olan sebeplerin en önemlilerini ve bu keşiflerin sonuçlarını sıralayınız? Özet İlk insanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur.

Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. 1. ekonomik düşünce yöntemi olarak kendini gösteren düşünce Merkantilist : Merkantilizm görüşüne ilgi duyan kimse 27 . Coğrafi keşiflerin insanlık tarihine çok önemli etkileri olmuş ve bunun sonucunda teknolojide çok büyük endüstri devrimi meydana gelmiştir.Aşağıdakilerden hangisi insanin özelliklerinden birisi değildir? A) İnsan doğayı kontrol etmeye çalışır B) Insan yavrusu doğadaki canlılar arasında en aciz olanıdır C) Insan zor doğa koşulları karşısında fiziki bünyesini değiştirmez biyolojik olarak erken gelişir 2. Köylerin kurulması aşağıdaki dönemlerin hangisinin karakteristiğidir? A) Yontma taş devri C) Bronz devri B)Cilalı taş devri D)Demir devri D) İnsan 3.Feodal üretim biçiminin dağılmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin etkisi yoktur? A) Savaş teknikleri B) Şehir devletlerinin yüklendikleri roller D) Hepsi C) Feodal üretim biçiminin modasının geçmesi Sözlük Ve Kavram Dizini Poloeolithic devir : Yontma taş devri Neolithic devir : Cilalı taş devri Merkantilizm : Avrupa'da ortak bir ekonomi politikası. Sosyal yapı ve ekonomik düzen zorlaması ile büyük coğrafi keşifler yapılmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan düzen ve ekonomik yapı da şekillenmiştir. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.

Endüstri devrimi hangi olgularda değişimler meydana getirmiştir? Endüstri devrimi: 1. Endüstri Devrimi Sanayi devrimi olarak da bilinir. herhangi bir teknolojinin seri üretim yapmak amacıyla organize olmuş şekli olarak tanımlamak mümkündür. 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşanan ekonomik dönüşümü. Sosyoekonomik alanda 3. üretim biçimini alışılmış kalıpların tamamen dışına çıkarmış ve üretim hacimcini birdenbire. İngiliz ekonomist Arnold Toynbee'nin. yüzyılda İngiltere'de o güne dek el sanatları çerçevesinde elle yapmış olduğu ürünleri.1. Kültürel alanda değişimler meydana getirmiştir. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. insanlık tarihinde endüstri devrimi olarak bilinmektedir. Endüstri devrimi terimi daha önce bazı Fransız yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. kerelerce arttırmıştır. Bu nedenle tam bir devrim niteliğinde görülen bu olay endüstri devrimi olarak nitelendirilmiştir. Daha sonra bu seri üretim organizasyonu diğer ülkelere yayılmıştır. seri olarak üretmek amacıyla organize olmuştur. Endüstriyi. bu sözcüklerle anlatmasından sonra günlük dile girmiş ve zamanla anlamı genişlemiştir. Tarım ve zanaata dayalı üretim yapan insan ilk kez 18. 28 . sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçiş sureci. Bu olay toplumlarda tam bir şok etkisi yapmış.Teknoloji alanında 2.İş Bölümünün Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri Devriminin Aşamaları Özet Değerlendirme Soruları Kavram Dizini 4.ENDÜSTRİ DEVRİMİ VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER Endüstri Devrimi Endüstrinin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler Yeni Makinaların Derinleşmesi Ortaya Çıkması Fabrikaların Kurulması.

Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler 18. Demir ve çeliğe olan talebin artmasını coğrafi keşifler ve ulusal devletlerin ortaya çıkmasına bağlamak mümkündür. yüzyılda demire olan talep. Endüstri devrimi ile birlikte hem tüketimde kullanılan hammaddenin cinsi değişti ve özellikle demir ve çelik stratejik öneme haiz ham maddeler oldular. Ancak demir üretiminde ve tüketiminde asil büyük sıçrama endüstri devrimi ile olmuştur. 18. 4.1. Bu dar-boğazı aşmak için alternatif enerji kaynaklan aramaya başlandı. ilk akla gelen yakıt taş kömürü oldu ve taş kömürünün kullanılabilmesi için çalışmalar başladı. Bu gelişmeye paralel olarak demir endüstrisi ormanlık bölgelerden. Bunu sağlamak içinde demir üretimi ormanlık bölgelerde yoğunlaşmışçı. Yine tarımı daha iyi ve kolay yapabilmek için gerekli her turlu araç ve gereç de el sanatları çerçevesinde. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. Demir üretiminde en büyük sıkıntı. Bilgi henüz bilim aşamasında idi ve teknolojik olarak kullanılmamış idi. sinirli miktarda üretilmekte idi. Orta çağın bir kaç bin tonluk üretimi ile kıyaslanırsa 100-180 bin tonluk üretimler çok büyük rakamlardır. Gerçi taş kömürünün demiri erittiği teorik olarak bilinmekte idi. demiri ergitecek miktarda odun bulamamaktan kaynaklanıyordu. Bunun üzerine demiri ergitmek için bir başka madde aranmaya başlandı. zanaatkarlar tarafından. 1700 yıllarında ise tüm Avrupa’nın üretimi ancak 145 ila 180 bin ton kadar olmuştur. 0 güne kadar şartlarda zorlamadığı için bu bilginin teknolojik olarak kullanılabilmesi üzerinde çalışılmamıştı. Fakat henüz endüstri devrimine gelmeden 17.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Demir sanayi giderek çökmeğe başladı. Ancak demire olan talebin artması ormanların hızla tahrip olmasına ve odun fiyatlarının aşırı yükselmesine neden oldu.2. Endüstri Devriminin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Endüstri devriminin teknolojik alanda meydana getirdiği değişiklikleri altı ana başlık altında incelemek mümkündür. yüzyıl başında taş kömürü kok kömürü haline getirildi ve demir üretiminde kullanılmaya başlanarak iyi kalite demir elde edilmeye başlandı.2. 1525 yılında tüm Avrupa’nın demir üretimi 100 bin ton kadardı. Ancak şartların zorlaması ile demir üretiminde yeni alternatif bir yakıt aranmaya başlanınca. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. kömür madenlerinin bulunduğu bölgelere kaydı. İngiltere’de yeni demir fırınlarının kurulması yasaklandı. 4. Bu nedenle yaygın olarak tüketilen maddeler de tarımda kullanılan maddeler idi. Ancak uygulamada büyük zorluklar vardı. üretimde bir darboğaz yaratmış ve zamanın üretim teknolojisi ile talebi karşılayacak demiri üretmek son derece zorlaşmış idi. hem de tüketimde kullanılan demir ve çeliğin miktarı kerelerce arttı. 29 .2. Bu nedenle demiri ergitmek için çok fazla oduna ve odun kömürüne ihtiyaç duyulmakta idi. Ancak bu yüzyılda aşırı bir talep olunca mevcut teknolojik imkanlarla üretimi karşılamak imkansız hale geldi. Bu konudaki uzun ve yorucu çalışmaların sonucunda 18.2. Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Endüstri devriminin başlamasına kadar toplumlar tam toplumu karakteri göstermekte idiler.

Örneğin. Bu zorunluluğun sonunda da buhar makinaları bulunarak sorun çözümlenmiştir. demir talebinin artışı odun kömürünün yerine kok kömürünün kullanılmasını zorunlu kalırken. Çünkü bu kadar çok üretim düzeyinde o güne kadar insan gücü. Buna karşılık hem demir cevheri hem de taşkömürü yatakları bakımından daha uygun bir durumda olan Almanya'da gelişmemiştir. insanin daha rahat yaşama arzusu burada yaşanmış bir tarih örneği olarak görülmektedir. Endüstri devrimi ile üretim artışı çok fazlalaşmış. Çünkü o yıllarda deniz ticaretine İngilizler hakimdir. Bu doğal kaynaklardan yararlanabilmek. kömür talebinin artması da buhar makinaları teknolojisinin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Buhar makinesi üretiminde ilk başarılı sonucu Savery elde etmiştir. Maden kuyularındaki suyu boşaltabilmek için yeni bir teknolojinin kurulması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Nihayet J. yeterince işleyebilmek için kömür dışında enerji kaynaklanma da ihtiyaç duyulmuş ve bu zorlama petrol. seri üretim başlamış ve bunun gereği olarak da doğal kaynaklardan yararlanma çok fazlalaşmıştır. Demir üretimi bu asırda İngiltere’de gelişmiştir. Böylece o güne kadar sadece bilgi olarak bilinen bu bilgiler. Bu üretim düzeyi maden kuyularını su basması sorununu ağırlaştırmıştır. 18. Demire olan talebin artması ile İngiltere’nin 16 yüzyılda yaklaşık 200 bin ton civarında olan kömür üretimi. 1769 da patentini aldığı çift hareketli buhar makinasinın üretimi ile bu konudaki teknoloji son derece iyileşmiş ve bu marinalar fabrika sisteminin güç kaynağı haline gelmiştir. Daha önceki bolümde teknolojinin gelişme nedeni olarak anlatılan. Dolayısıyla İngilizlerin hem deniz ticaretinde kullandıkları gemiler hem de ticaret filolarını korumak için kurduklar donanmalar için bol miktarda demire ihtiyaçları vardır. Üstelik taş kömürü kullanarak demir elde etmeye çalışan Almanlar bile bu çalışmalarını Alman-yaverine Ingilterede gerçekleştirmeye çalışmışlardır.Vatt'in 1764 de tasarlayıp. Abraham Darby 1709 da kok kömürü ile demir üretimine başlamıştır. Bu yeni enerji kaynaklarını 30 . 1677 de yine bir Alman olan Blauenstein İngiltere’de bir fırın kurmuş ve patent almıştır. hayvan gücü veya akarsu gücü ile çalışan depolar veya mekanik pompaların yapmış olduğu su tahliyesi yetersiz kalmaya başlamıştır. elektrik enerjisi gibi yeni enerji kaynaklarının kullanılmasını sağlamıştır. kok kömürü elde edebilmek konusunda başarılı olamamıştır. Ancak bu değişimde yine talep zorlamasının sonunda olmuştur. Daha sonra Newcomen haraketIi parçaları olan daha verimli bir buhar makinesi yapmıştır. Newcomen'in ürettiği makine üzerinde en önemli iyileştirmeyi Humprey Patter gerçekleştirmiştir. Daha sonra güçlü körükler ve fırınlar kurarak demir üretiminde başarılı sonuçlar elde etmiştir. 0 çağda demir İngilizler için stratejik bir maddedir. Buhar makinalarının bulunmasında vakum ve pnomatik bilgilerden yararlanılmıştır. Yine daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi bir teknolojik gelişme beraberinde bir başka teknolojik gelişmeyi de getirmiş ya da zorunlu kıldırmıştır. yüzyılda 3 milyon tonu geçmiştir. Sturtevant 1612 de demirin kömürle ergitilmesi konusunda çalışmış ancak. insanin kullanacağı. Yine aynı yüzyılda İngiliz Dudley bu konuda oldukça ileri çalışmalar yapmıştır. Bu zorlama demir teknolojisinin burada gelişmesinin başlıca nedeni olmuştur. Yokluğu veya kıtlığı ekonomiyi zor durumda bırakacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Demirin kömürle ergitilmesi için çalışmalarda bulunan kişilerin başında Alman asilli Sturtevant gelmektedir. yararlanabileceği bir hale getirilmiştir.

dolayısı ile ilk fabrika sisteminin ortaya çıktığı sektör olarak büyük bir önem kazandı. Bunun sonucunda da pamuk üretiminde mekanizasyon teknolojileri geliştirildi. İngiltere'de ürün teknolojisini değiştirdi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kullanabilmek için elektrik türbinleri. Tekstil sektöründe hammadde olarak pamuk girdi ve yunun yerini aldı. Bu durum hammadde olarak pamuğa olan talebi artırdı. yüzyıl sonunda söz konusu bu doğal güç kaynaklan da yeterli olmamaya başladı. Ülkelerin ekonomilerinde tarım yerine endüstri önem kazanmaya başladı. yeni tekstil makinalarının bulunup ortaya çıkarılmasını sağladı.3. sentetik liflerin de pamuk üreticilerini etkilemesi sonucunu ortaya çıkardı. Yün İngiltere'nin geleneksel dokuma maddesi idi. Geleneksel olarak İngiltere’de tekstil sektörü yun dokumacılığına dayanmakta idi. 31 . Tekstil ürünlerine karşı olan çok hızlı talep artışı. Tekstil makinalarında geleneksel olarak kullanılan insan gücünden başka. üretimin büyük bir bolumu ihraç edilmeye başlandığında. Pamuklu tekstil endüstrisi çok fazla gelişti ve yaygınlaştı. Bu durum daha önce pamuk üreticilerinin yun üreticilerini etkilediği gibi. Bu durum tekstilde yeniden bir teknolojik değişme meydana getirdi. Yeni makinelerin Ortaya Çıkması Endüstri devriminin başlaması ile ihtiyaçlar çoğaldı ve çeşitlendi. Pamuk üretiminde yeterli işgücü sağlanamamaya başlandı. yüzyıla gelindiğinde tekstil teknolojisinde yeni bir. Böylece İngiltere dünya piyasalarına açıldı. ağırlıklı olarak kullanılmaya başlandı. ilk modern endüstriyel kütle üretiminin. sadece soğuk iklimlerin giyeceği olarak tüketilmektedir. düzenli ve büyük ölçekli marinalara ihtiyaç duyuldu ve buhar makinaları tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Endüstri devrimi ile doğal kaynaklardan yararlanma arasındaki ilişkiyi açıklayınız? 4. her durumda kullanılmaktaydı. 20. 18. Verimlilik çok fazla arttı. Bu nedenle tekstil.urun değişikliği meydana geldi. Bunun sonucunda tekstil alanında bir dizi mekanik buluş ortaya çıktı. buna karşılık pamuklu ürünlere karşı talep çok fazladır. Bağlı olarak refah arttı. Bu durum üretim teknolojilerini de etkiledi. Ancak yüne karşı olan talep sınırlı kaldığından. Bu etki 19 yüzyılda güçlendi. Hammaddenin tamamı ithal edilip. içten yanmalı motorlar gibi yeni güç kaynakları üretilmiş ve insanlığın hizmetine verilmiştir. Pamuklu ürünler her yerde. su gücü.2. On sekizinci yüzyılda tekstil sektöründe ortaya çıkan üretim teknolojisi. yünlülerin yerini alması talep yapılarını değiştirdi. Hammadde olarak sentetik lif. iş gücünü sanayi merkezlerine çektiler. İnsanlar giyimlerine daha fazla önem verir oldular. Bu nedenle yünlü yerine pamuklu tekstil endüstrisi hakim durumuna geçti. Öte yandan milli devletler düzenli ordularına üniforma giydirmeye başladılar. Dünya siyasetinde yeni dengeler meydana geldi. Üretim teknikleri vasıfsız işçileri ve hatta çocukları bile istihdam edebilecek şekilde geliştirildi. Bu zorlama öncelikle tekstil endüstrisinin gelişmesini sağladı. Bunun üzerine tüm fabrikayı çalıştırabilecek. Toplumda yaşayan bireylerin gelir düzeyleri yükseldi. elektrik motorları. hayvan gücü gibi yeni güç kaynaklan da kullanılmaya başlandı. Bunun sonucunda toplumların tekstil ürünlerine olan ihtiyaçları arttı. Pamukların.

Endüstri devrimi neden ilk kez tekstil alanında gelişmiştir? 4.Yine 17. yüzyıl sonlarında Fransız zanaatkarlar tarafından İngiltere ye getirildi. İpekli dokumacılık 17. Ancak ipek kozası ithal etmek. 1716 yılında John Lombe İtalya’ya giderek bu makinaları gizlice gördü. Hammadde bakımından ipek de aynen pamukta olduğu gibi dışarıya bağlı idi. Dokuma d. 18. Fakat ipek kozasından. Daha sonra bu üretimleri toplayarak büyük bir üretim merkezinde son işlemleri yaptırmakta idi. Böylece büyük endüstrinin nehir kenarlarında ve kırda gelişip yaygınlaşmasının ilk temeli atılmış oldu.2. Fabrikaya buhar gücü uygulandı. Bu durum tekstil teknolojisinin ev üretimi biçiminden çıkıp. 32 . ipek iplik ithal etmekten çok daha ucuzdu. İngiltere’nin ilk fabrikası İtalyan tasarımlarından yararlanılarak John Lombe ve kardeşi tarafından 1717 de Derby yakınlarındaki Dervent ırmağı üzerinde küçük bir ada da kuruldu. Ancak Dervent'te kurulan bu fabrika endüstri devriminin başlatıcısı olamadı. nasıl iplik çekileceği bilinmiyordu. Bunlar: a. beliril parçalara bölerek birbirlerinden bağımsız ailelere. çünkü fabrikanın üretimi yanlış belirlenme§ti. Tekstilde görülen bu mekanik icatlar ilkel de olsa mevcut üretim düzenini sarsmaya başlamış.yüzyıl başlarında Hollandalı göçmenlerin İngiltere’ye getirmiş oldukları dokuma tezgahlan. Lonca sisteminin dışında kalan aile endüstrisi ise. Üretimi devam ettirmek.4. Bu talebi karşılayabilmek işçin ev üretiminin yeni-den organize olması gerekiyordu. tekstile karşı olan talep artmış. Bu sistemin esasini oturuculuk oluşturuyordu. Fabrika sisteminin ilk örnekleri ipeklide ortaya çıktı. İşveren belli bir işi. çok pahalı olduğu için bu makinaları edinip kullanamamıştır. Fabrikaların Kurulması. b. tekstil endüstrisinde ilk yenilikler olmuştur. Oysa üretici giderek fiyatlan artan üretim araçlarını ve ana girdileri karşılayamıyordu. 1598de William Lee örgü makinesini icad etmiştir. gerekse görüntüsü ile içinde bulunduğu zamanın görkemli bir tesisi idi. gizlice resimlerini çizdi ve bu resimleri maceralı bir şekilde Ingilterede kaçırdı. 0 günün şartlarında bu teknolojiyi İtalyanlar biliyorlardı. Lifleri eğirme (iplik yapma) c. gerek inşaat teknolojisi. ailelerin iş gücü ve ustalığına göre vermekte idi. Böylece tarihin ilk önemli casusluğu gerçekleşti. Üretim projesi içerisinde etkin bir urun üretmiyordu. Yine bu yıllarda adına aile endüstrisi denen bir üretim sistemi geliştirildi. Lifleri hazırlama Bitirme aşamalarıdır. piyasa büyümüştür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tekstilde kullanılan hammadde turu ne olursa olsun dört temel üretim aşaması bulunmaktadır. Fabrika. bükme tezgaha vardı ve uçsuz işçi çalışıyordu. tekstil loncaları tarafından reddedilmiştir. Çok büyük bir. Fabrika 170 metre uzunluğunda ve 6 katli idi. sadece ilk oncusu oldu. İşbölümünün Derinleşmesi İlk tekstil makinaları. yüzyıla kadar dünyanın her yerinde ve her gelişmişlik düzeyinde tekstil teknolojisi çok küçük değişiklikler ile ayni idi. Dervent'te kurulan ipek ipliği fabrikası motor gücünü akarsudan alıyordu. artan talebi karşılayabilmek için yeniden organize olmaya bunun için de sermayeye ihtiyaç vardı. fabrikasyon sistemi içerisine geçmesine neden oldu ve ilk fabrikalar kuruldu.

1799 da 43. 18. Fabrika belirli bir asgari üretim yapmak zorundadır. 1779 da Samuel Cromp-ton yeni bir iplik makinesi geliştirdi. Bu yeni makine ile iplik üretiminde verim öncekilere göre 8.5 milyon Libreye. Bu yüzyılın ilk önemli icadı John Koly tarafından 1733 de icad edilen uçan mekiktir. Çünkü dokuma tezgahlan hala su ve insan gücü ile çalışıyordu ve üretim kapasitesi sinirli idi. yan sanayi şeklini almıştır. Örneğin 1700 de bir milyon Libre olan pamuk ithalatı 1785 de Cart-wright'in makinesi devreye girdikten hemen sonra.5 kat arttı. talebi karşılayamamaya başladı. Bu teknolojik 33 . Bu durumda tekstil endüstrisinde darboğaz iplik üretiminden dokuma üretimine geçti. diğerinin önüne geçmiştir. daha ustun ve yeni ürünler ortaya çıktı. Hem üretim teknolojisinde hem de urun teknolojisinde önemli gelişmeler meydana geldi. Talep çok daraldığında aileler devre dışına çıkarılmaktadır. Eğer fabrika varsa sadece üretim ile yekinilmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ancak bu sistem homojen değildi. Aile endüstrisi sistemi fabrika sistemine göre daha esnek bir yapıdadır. Pamukçu dokuma miktarlarındaki artıların yanılıra iplik ve kumaş niteliğinde önemli gelişmeler. Ancak bu makine çok başarılı olamadı 1769 da Arkwright ve 1770deHargreaves tarafından iplik eğirme makin alan geliştirildi.5 milyon Libreye çıktı. Hem dokumaların enlerinin artması hem dokuma hızının yükselmesi ipliğe olan talebi artırdı. 1789 da 32. iplik üretiminde meydana gelen artış yüzünden üretilen bu ipliklerin tamamını doku-ya bilecek dokuma tezgahlarının üretilmesi için çalışmalar başladı. Bu sistem sadece tekstilde değil. Pamuklu dokuma tüm tekstili bir endüstri devrimine sokmuştur. Bir iplik teknolojisi. 1802 de 60. Ancak bu sistemden çıkarak fabrika sistemine geçen ilk üretim kolu pamuklu dokuma olmuştur. Bu olgu daha sonraları ana sanayi. Ancak aile endüstrisi sisteminde üretim çok daha kolaylıkla kontrol altına alınabilmektedir. Bilinen iplik tekno-lobisi ile yapılan üretim. Bunun üzerine İngiltere’de pamuk ithalatı çok büyük sıçramalar gösterdi. yünlüde aile üretiminin verimini yükseltmek için yapılmıştır. Bu amaçla 1738 de Wyattve L. Uçan mekik dokumacının verimini en az bir misli yükseltti ve daha enli dokumaların yapılmasına olanak sağladı. Bu marinalar sayesinde pamuklu dokumacılığın iplik taleplerine cevap verebilir duruma gelindi. yüzyılın ilk mekanik icadları. 1785 yılında Cartwright makineli dokuma tezgaha için patent aldı. tekstil fabrikalarına. Küçük işletmeler talep azalmasının ve işsizliğin ilk şoklarını karşılayan birer tampon görevi üstlenmişlerdir. Aileler tüm yaşamlarını tekstile bağlamışlardı. Ancak hiçbir zaman dokuma projesini oluşturan teknoloji bir bütünlük kazanmamıştır. bir dokuma teknolojisi. iplik üretiminin artırılması için yeni teknolojiler aranmaya başlandı. çünkü bu donemde aile üretimi çok yaygındır ve yünlü en çok üretilen tekstil urunudur. Özellikle tarım. Bu durum endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirildi. diğer üretim kollarında da görülmüştür. özellikle pamuklu dokuma sanayice uygulanması ile çok büyük miktarlarda pamuk işlenerek tüketime sunulmaya başlandı. Böylece kömür madenlerindeki suyu dışarı çıkarmak amacıyla icad edilen buhar makinasinın. bitim işlemlerinde mekanizasyon sayesinde üretim artışı. hammadde hazırlama kumaş ve iplik boyama. Büyük talep değişmelerine kolaylıkla dayanamaz. Paul ipliği eğirmek için bir iplik eğirme makinesi geliştirdiler. esas ya da yan gelir durumunda idi.

yüzyılın sonlarına doğru pazar ve üretim imkanları daha da genişlemiş. açıklayınız? 4. endüstri devriminden daha önce başlayan bilim devriminin sonuçlarıdır.6.Bu iş birliğinin ilk ve önemli örneğini veren mucit Watt olmuştur. Buna bağlı olarak insanların daha fazla mal tüketme istekleri ve yetenekleri arttı. Bu durum ülkeler içerisinde ve ülkeler arasında ticaret hacminin artmışına yol açtı. bunun sonucunda da bilim ve teknoloji arasındaki işbirliği daha kuşetli bir hale gelmiştir. yeni yollar yapıldı. sorunun olmadığı bir yerde ilerlemenin. Bilimler pratik sorunlara cevap ararlarken. sanayi ve ticaret merkezlerinde yoğunlaşmaya başladı.2. sıkıntı. Endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirilen gelişmeleri özetleyiniz. teknoloji dallarından mezun olanların oranı yükselmeye başlandı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan dengesizdik aslında teknolojik ilerlemenin dinamiğidir. Buhar makinesinin mucidi olan Watt bilimden yararlanan bir mekanisyendi. Ticaret hacminin artması. Graham Bell telefonu icat etti. Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri devriminin en önemli işlevlerinden birisi de bilim. Watt ve diğer birçok önemli mucidi. Bu ilerleme madde başlıkları halinde şu şekildi sıralamak mümkündür. Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri devriminin etkileri sadece endüstri ile sinirli olarak kalmadı ve yaşamın diğer dallarına da yansıdı. Aile endüstrisi denilen sistem daha sonra hangi sanayi şekillerine dönüşmüştür. endüstri devrimi sırasında ve daha sonraki a§amalarda et-kilerken bilimsel buluşlar ve gelişmeler. yüzyılın ikinci yarısında ise bilime dayalı endüstrilerde bilimsel araştırma faaliyetleri üretim faaliyetlerinin bir kolu haline gelmiştir. gelişmenin olmak mümkün değildir. Böylece haberleşmeye hız kazandırıldı. Bu suretle son derece kalifiye elemanlar ile hiçbir teknik niteliği olmayan işçiler fabrika sistemi içerisinde bir araya getirilmekte ve üretim yapılabilmektedir. 19. Buna bağlı olarak ulaşım araçları. 18. Böylece "bilim bilmek teknoloji yapmak içindir" sözü geçerliliğini yitirmiştir. Böylece bilim adamı teknolog ilişkileri geleneksel üniversite muhitlerinde değil. 34 .5. Kurulan bu ilişki mühendislik sayesinde gerçekleştirilmiştir. Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Üretim teknolojisinin gelişmesi üretilen malların miktar ve çeşitlerini arttırdı. teknolojik olarak ortaya konan bir?ok buluşlar da bilimsel teorilerin başlangıçları olmuşlardır. yüzyıldan itibaren karşılıklı etkileşmenin birçok örnekleri ortaya konmuştur. 20. 4. Büyük üniversitelerin bilim dallarından mezun olanların oranlan düşerken. ulaşım araçlarının gelişmesini zorunlu kildi. Endüstri devriminin başlangıcında teknik ilerlemenin oluşumuna dolaylı yoldan katkıda bulunan pozitif bilimler doğrudan doğruya üretim ile ilişki kurmuşlardır. İnsanların refah düzeyleri yükseldi. endüstri işbirliğinin sıkıştırılması olmuştur. teknoloji.2. Haberleşme konularına ağırlık verildi. Haberleşme daha kolay bir hale geldi. Bir çok alanda ilerlemeler görüldü. Çünkü zorlama. 4.3.

16401648 yılları arasında yaşanan ekonomik gelişmeler de esnek bir kamu maliyesi ve ekonomik sistemi ortaya çıkarmış idi. Bu suretle tarım dışında kalan da-ha büyük bir nüfusun daha iyi beslenebilmesi imkanı ortaya çıktı. Bu temeller üzerinde. makine yapımı. Kentlerin nüfusları ve önemleri arttı. grev. Tüketim ekonomisi oluştu. Insan. Daha çok İngiltere ile sinirli kalmıştır. nitelikçi işçi ve üretim teknikleri ihracatını yasakladı.Tarım alanındaki gelişmeler: Endüstri devrimi sayesinde bulunan yeni üretim teknolojisi ve urun teknolojisi sayesinde tarımsal verim artışı sağlandı.Toplumsal değişiklikler: Endüstri devrimi ile birlikte tarımın önemi azalmaya başladı. d. Kültürel değişiklikler: Çok kapsamlı kültürel bir dönüşüm gerçekleşti. El aletleri ile çalişan zanaatkar olmaktan çiktilar. Bu şartlar endüstri devriminde İngiltere'nin oncu bir rol almasını sağladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan a. sermaye ve nitelikçi işgücü birikimine yol açtı. c. Tarımda çalışan aile şayisi azaldı. İşçiler yeni ve birbirlerinden farklı beceriler kazandilar. demir yollan gibi ağır sanayi kuruldu. özellikle de tekstilde başladı. İşleriyle ilişkileri degişti.İşçi sınıfı harareti gelişti. Otorite kullanımında yeni dengeler oluştu. Uluslararası ticaret hacmi büyüdü. 1760-1830 yılları arasındaki donemi kapsar. Psikolojik değişimler yaşandı. Adına işçi sınıfı denen yeni bir sosyal tabaka oluştu. Bu durum devletlerin politikalarına yansıdı. Otorite kullanımında söz sahibi olmak konusunda mücadele vermeye başladı. ortadan kalktı. Tarım sektöründe çalışan insan sayısı da buna paralel olarak azaldı. Ekonomik değişiklikler: Endüstri devrimi ile milletlerin refah düzeyleri arttı. 0 güne kadar geçerli olan birçok değer yargılan değişime uğradı. iş güvenliği gibi yeni kavramlar girdi. verim've örgütlenme bilgisinin artmasına. Bu konularda oncu olduğunu bilen İngiltere makine. Bireylerde tüketim bilinci yerleşmeye başladı. Ulusların ekonomileri toprak mülkiyetine bağlı olmaktan çıkıp endüstriye bağlı bir hale gelmeye başladı. b. Servet dağılımından daha geniş kesimler pay almaya başladı. Daha sonra teknolojik buluşlar ve sektörde üretimin tümüyle yenilenmesine.4. Bir önceki yüzyılın tarım devrimi kentsel büyümeyi ve ucuz işgücü depolarının oluşmasını sağlamıştır. Ancak bazı İngiliz işadamları yurtdışında daha karlı yatırımlar 35 . Birinci endüstri devrimi. Artan endüstri üretimi karşısında serler kaynağı olarak toprağın önemi azaldı. Endüstri Devriminin Aşamaları Endüstri devrimini birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere başlıca iki aşamada incelemek mümkündür. Tarımsal uğraşların yoğun olarak yapıldığı kırsal kesimlerden endüstrilerin yoğunlaştığı yörelere doğru bir göç olayı yaşandı. demir üretimi. İngiliz endüstri devriminde marinalaşma ve fabrika sistemine geçiş. Tüketim giderek ulusların yaşamında daha önemli bir unsur haline geldi. Yerine yeni değer yargıları oluştu ve gelişti. Fabrika disipliline bagli makine oparatorleri hali-ne geldiler. Toplumların yaşamına sendika. Nüfus daha ağırlıklı olarak kentlerde yaşamaya başladı. 4. daha az kuruluş sermaye-si gerektiren daha geniş bir tüketim pazan olan ve ilk yatırımını daha çabuk amorti edebilen hafif sanayide. doğal kaynaklardan yararlanma ve doğaya egemen olma konularında kendisine daha çok güvenmeye başladı. Böylelikle endüstride çalışabilecek işgücü yaratıldı. lokavt. Çok kapsamlı toplumsal değişimler yaşandı.

Daha hafif metaller yeni alaşımlar. Ancak 20 yüzyılda daha belirgin olarak görülmeye başlanma§tir. yüzyılın sonunda Almanya çelik üretiminde Ingiltereyi geride bıraktı. Kuramsal düzeyde bazı değişiklikler oldu. Endüstri devrimi Fransa'da daha yavaş ve daha eksik oldu.Çok önemli bir olay olan endüstri devrimi toplumların yapısında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Makine araç ve gereçlerde çok büyük gelişmeler oldu. siyasal bakımdan birliğini sağlayamadığı için endüstri devrimine çok geç. Tam otomatik fabrikalar ortaya çıktı. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. Böylece Avrupa da ilk endüstri devrimi Belçika'da başladı ve aynen İngiltere’de olduğu gibi temelinde demir. Buna rağmen 1948'e gelindiğinde Fransa bir endüstri ülkesi konumunu kazanabildi. yeni buluşları ve yatırımları önledi.sosyoekonomik alandaki değişiklikler 36 . Yine bazı Avrupalı iş adamları da İngiliz üretim bilgisini kendi ülkelerine çekmek için çaba harcamaya başladılar. Örneğin. Alman-ya büyük demir ve kömür yatırımlarına sahip olmasına rağmen.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapabileceklerini fark ettiler. Ancak Almanyanin endüstri üretimi çok büyük bir hızla arttı. 1917 ihtilalinden sonra Rusya endüstri devrimi konusunda önemli ba§anlar elde etti. Sanayi toplumlarının ihtiyaçlarını karşılamak için hükümetler sosyal refah ve sosyal devlet kavramlarına yöneldiler. Temel maddeler bakımından daha önce kullanılmayan doğal ve sentetik birçok kaynaktan yararlanılmaya başlandı. Endüstri devriminin toplumların yapısında meydana getirdiği değişiklikleri. Bir çok Avrupa ülkesinde ekonominin temeli bazı sektörler kamulaştırıldı. plastik gibi yeni sentetik ürünler ve yeni enerji kaynaklan kullanılmaya başlandı. Almanya'ya benzer biçimde 19 ve 20. Bilgisayarlar etkin olarak üretime katildi. yüzyıllarda Amerika Birleşik Devletleri sanayisi çok güçlendi ve Avrupa’yı çok gerilerde bıraktı. İkinci endüstri devrimi: Yeni endüstri devrimi de denilmektedir. Diğer Avrupa ülkeleri endüstri devrimi konusunda daha da gerilerde kaldılar. Ayni şekilde Japonya'da Meici restorasyonunun sağladığı siyasal ön şartlara dayanarak önemli bir başarı gösterdi ve endüstri devrimini başaran ilk Asya ülkesi oldu. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçişi simgeler. 19. 1807 yılında William ve John Cockerill adındaki iki İngiliz Liege'de atölyeler kurarak endüstri devrimini Belçika'ya taşıdılar. Önemli ölçüde birinci endüstri devrimi ile birleşmektedir. ancak 1870 yılından sonra başlayabildi. Kimya sanayiinde dünyada ilk sıralara yerleşti. Üretim araçlarının mülkiyetinde önemli değişimler görüldü. kömür ve tekstil vardı. yüzyıl ortalarında Çin ve Hindistan gibi ülkelerde endüstri devrimi konusunda önemli yol alanlar. Endüstri devrimi ilk kez İngiltere de ortaya çıkmış ve buradan diğer ülkelere yayılmıştır. Endüstri devrimi sanayi devrimi olarak da bilinmektedir. 1-teknoloji alanindaki değişiklikler 2. ve Cumhuriyetin ilanından itibaren geçen 60 yıl içerisinde çok önemli yol aldı. üretim birimlerinin hisse senetlerini satın almalar nedeni ile mülkiyet oransal olarak yaygınlaştı. Fransız devrimi ve onu izleyen Napeleon döneminin siyasal belirsizlikleri. Bireylerin ve sigorta şirketlerinin. Ülkemizde ise endüstrileşme Cumhuriyetle birlikte hız kazandı. 20.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3.yeni makinaların ortaya çıkmasında 4. A) Teknoloji A) Tekstil C) Kimya A) Almanya Devletleri Sözlük Ve Kavram Dizini Endüstri Zanaat Stratejik Patent ithalat İhracat : Sanayi : El emeği ile yapılan üretim ü : Hayati öneme hazir : Yeni bir bulgu ya da tek elden yapılması istenen bir iş için verilen belge : Diş alim : Diş satım B) Sosyoekonomik B)Ağır sanayi D) Metallurji B) Fransa C)İngiltere D) Amerika Birleşik bulunuz. Cevaplandıramadığınız 1.ulaşım ve iletişim araçlarında 6. toplumsal alanda kültür alanda da önemli değişiklikler meydana getirmiştir. 1-temel Maddelerde 2. Endüstri devrimi ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır? 37 . tarım alanında ekonomi alanında. Endüstri devrimi ilk kez hangi alanda gelişmişim? 3. Endüstri devriminin etkileri aşağıdaki alanlardan hangisinde hissedilmiştir? C) Kültürel D)Hepsi 2. Endüstri devrimi bundan başka.kültürel alandaki değişiklikler olarak üç grupta toplamak mümkündür. teknoloji işbirliğinin kuvvetlenmesinde önemli değişiklikler meydana getirmiştir.fabrikaların kurulmasında. iş bölümünün derinleştirilmesinde 5.yakıt ve mekanik güç üretiminde 3. Endüstri devrimi teknolojik alanda.bilim. Endüstri devriminin birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere iki aşaması bulunmaktadır Değerlendirme Soruları Aşağıdaki sorulana doğru cevaplarını sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.

1. Yüzyılda haberleşme ve iletişim alanına damga vuracak olan radar ve televizyon gelişmiştir. 20. robotlar. 1903'de ilk uçak uçurulmuş daha sonra uçaklara gaz türbinleri eklenerek jet uçağı haline dönüştürülmüştür.Yüzyılda Teknolojinin Durumu Yirminci yüzyılda teknoloji çok büyük bir hızla gelişmiştir. bilgisayar teknolojisinin yaşantının başta üretim olmak üzere her aşamasına soktuğu ürünler olmuşlardır.1957'de Sputnik I ile uzayçagi başlamiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.1.1945'den Günümüze Teknolojik Değişmeler Bu donemdeki gelişmeleri şu şekilde özetlemek mümkündür: 1947'de transistor bulunmuştur. Bu durumun doğal bir sonucu olarak da elektrik enerjisinin üretimi ve tüketimi çok büyük miktarlara ulaşmıştır. 1901'de radyo. 1907'de elektronik lamba geliştirilmiştir. bilimsel araştırmaların ve giderek günlük yaşamın ayrılmaz parçalan haline gelmişlerdir. Uçak teknolojisinde görülen çok hızlı gelişmeler sayesinde 1960'li yıllarda ses den hızlı uçabilen uçakların üretimi mümkün kılınmıştır. Teknolojinin yirminci yüzyılda gelişmesini 1945'e kadar olan gelişmeler ve 1945'den günümüze kadar olan geçme-ter olarak iki gruba ayırarak incelemek mümkündür. elektronik cihazların kaliteleri artmış ve ebatları oldukça küçülmüştür.1. 1895'de X ışınlarının bulunmasıyla başlayan radyoaktiviteye ilişkin buluşlar serisi 1938'de çekirdek bölünmesinin bulunması ile nükleer donemin yolunu açmıştır. ZAMANIMIZDA TEKNOLOJİNİN DURUMU İçindekiler Zamanımızda Teknolojinin Durumu Enerji Türünde Meydana Gelen Değişmeler Makinaların Kontrol Sisteminde Meydana Gelen Değişmeler Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya çıkan Değişmeler Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 5. 1928'de penisilin. yapay kauçuk ve yapay elyaf üretimi hızla artmıştır. Günümüzde çok büyük bir ivme kazanan teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmeye devam etmektedir.1.1. Bilgisayar teknolojisinde. İnsanlık tarihinde ilk kez atom bombasının kullanılmış olduğu 1945 yılını. daha sonraki yıllarda tümleşik devre geliştirilmiş bu sayede çok yaygın olarak çok küçük boyutlarda üretilebilen mikroişlemciler. Böylece modern teknolojinin en önemli buluşu haline gelen elektronik teknolojisinin temeli atılmıştır. Bu sayede elektroniğin uygulama alanları çok genişlemiş.1961'de Vostok I ile ilk insanlı uzay uçuşu gerçekleştirilmiştir. 5. 1943 yılında antibiyotik keşfedilmiş ve böylece sağlık alanında çok önemli ilerlemeler sağlanmıştır. nükleer çağın başlangıcı olarak kabul etmek mümkündür.1900-1945 Döneminde Görülen Başlıca Teknolojik Gelişmeler Bu donemde öncelikle birincil enerji kaynaklarının kullanımı azaltılmış yerine ikincil enerji kaynaklarının kullanımı artmıştır.Bu sayede 20. Transistorun keşfi elektroniğin her alanını çok yakından etkilemiştir. 1913'de petrolün ilenmesinde kraking yöntemi bulunmuş ve plastik. Transistorun bulunması en çok bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. 1966'da Lunik I ile aya insansız ilk 38 . Otomasyon.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yumuşak iniş yapılmıştır. Birincil enerji olarak tanımlanan kömürün kullanımı azalırken. endüstride kullanılan tüm enerji ihtiyacı. Yine güneş enerjisini elektrik enerjisine çevirip. Bu donemde birincil enerji kaynaklarının kullanıldığı sistemlerde hala bulunmaktadır. Fakat bütün bu zorluklara rağmen ikincil enerji kaynağı ulaşım sektörüne de girmiştir ikincil enerjinin bu sektörde kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. Uzay teknolojisinde görülen gelişmeler 1981 de uzay mekiğinin geliştirilmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. gücü doğrudan doğruya makineyi çevirirken. doğal gaz. Bu makinalar temelde birincil enerji kaynağını kullanmaktadırlar. jeotermal ve su enerjisi giderek artan oranlarda kullanılmaya başlandı. Apollo II uzay araci ile aya ilk kez ayak basan insan olmuştur. oradan da elektrik enerjisiyle hareket sağlayan trenlere geçilmiştir.2. tüm birincil enerji kaynaklan. Enerji Türünde Meydana Gelen Degişmeler Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme enerji alanında yaşanmıştır. Önceleri oldukları şekilleri ile kullanılan birincil enerji kaynaklan daha sonra ikincil enerji kaynağı olarak isimlendirilen elektrik enerjisine dönüştürülerek kullanılmaya başlandı. yaygın olarak kullanılabilmesi için ileri düzeyde çalışmalar devam etmektedir. uçak veya dozer. Sözgelimi elektrikçi trenler. bu elektrik enerjisini kullanarak hareketi sağlayan otomobillerin ilk örnekleri kullanılmaya başlanmıştır. dizel motorlu hareket sağlayan dizel lokomotiflere. modern sistemde. Elektronik teknolojisinin temeli kabul edilen buluşlar Transistorun bulunması en çok hangi teknolojiyi etkilemiştir? hangileridir? 5. elektrik enerjisi ile karşılanacak şekilde sistemler değiştirildi. Çünkü ikincil bir enerji kaynağı ile ulaşım sektörünü hareket ettirmek oldukça zordur. Karayolu ulaşımında ise petrol türevlerini kullanarak hareket enerjisi sağlayan içten yanmalı motorlar hali hazırda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sistem-lere günümüzde daha çok ulaştırma alanında rastlanmaktadır. otomobil. yine birincil enerji kaynaklan olan petrol. nükleer yakıt. Elektrik enerjisi üretim teknolojisinin gelişmesi ile. Ancak bu konuda da elektrik enerjisi kullanımı ile hareket sağlayacak otomobiller üzerinde çalışmalar devam etmektedir. elektrik enerjisi ile fabrikada bulunan her turlu makineyi hareket ettirmede kullanılmaya başlandı. bu elektrik enerjisini hararet enerjisi haline getirerek hareketini sağlayan trenler. Daha önce su. hareket enerjisine çevirerek trenleri hareket ettiren buharlı lokomotiflerden. ya da kendi dizel motoruyla elektrik enerjisi verip. bu konudaki tipik örneklerdir. ya da kömür ısısı ile elde edilen buharın hareket ettirdiği makinalar. Bu değişimi açık bir şekilde trenlerde görmek mümkündür. Uzay teknolojisinde görülen bu başarılar gezegenlere yönelen insansız uçuşlarla devam etmiş 1969 Nesil Armstrang. Günümüzde kömür artık birincil enerji kaynağı olarak elektrik enerjisi üretiminde_kullanılmaya başlanmıştır. Ancak ulaştırma alanında kullanılan kamyon. bir sistem olmaktan çok birer makinadirlar. içinde yaşadığımız yüzyılın ortalarında kömür 39 . Kömür enerjisi ile üretilen sudan. bagli oldukları diğer makinalara hareket sağlarken. Bu asırda görülen en önemli ve bir o kadar da tartışmalı teknolojik gelişmelerden birisi de genetik mühendislik alanında olmuştur. Bu konudaki ilk örneklerde hali hazırda elde edilmiş olup. Yirminci yüzyılda buhar makinesi yerini içten patlamalı motorlara bırakmıştır.

Böylece günümüz teknolojisinde standart enerji kaynağı elektrik enerjisi olmuştur. 1. Elektrik enerjisi sayesinde çok sayıda makine veya üretim sistemi ayni anda merkezi bir komuta ile işletilip kontrol edilebilir hale gelmiştir. sadece endüstride enerji kullanımını etkilemekle kalmamış. ayni zamanda endüstrinin üretimini de etkilemiştir. kirliliği olmayan. Üzerinde her turlu iyileştirmenin yapılmış olmasına rağmen düşük basınçlı buhar makinesi. dayanıklı tüketim mallarının bu derece çeşitlenmesi ve yaygınlaşması mümkün olamaz idi.Çünkü elektrik enerjisi. pişirme işlerinde kullanılan ocaklara kadar her turlu makinenin hareketini sağlayan enerji kaynağıdır. 1974yilinda dünyada ya§anan büyük petrol şokundan sonra kömür. Elektrik enerjisi kaynağının kullanımı elektrikli diş fırçası yapımına kadar yaygınlaştırılmış ve çeşitlendirilmiştir.3. hiçbir zaman buhar makinesi geri gelmemiştir.Makinaların Kontrol Sistemınde Meydana Gelen Değişmeler 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşayan ve bir dizi teknolojik gelişmeye ve buna bagli olarak da ekonomik değişmeye yol açan ve adına birinci endüstri devrimi denilen olaylar dizisi-nine. dayanıklı tüketim malları endüstrisi de olmazdı demek mümkündür. Belirli bir donem için görevini yapmış ve misyonunu tamamlamıştır. Evlerde temizlikte kullanılan çamaşır. Ancak. bulaşık makinalarından. en büyük özelliklerinden birisinin. Böylece elektrik enerjisi doğrudan doğruya birincil enerjiyi hareket enerjisi haline çeviren makinalarda ve modern iş makinalarında yaygın olarak kullanılan. elektrik enerjisinin böylece vazgeçilmez bir enerji kaynağı haline gelmesi. 3. birincil enerji kaynağı olarak yeniden önem kazanmaya başlamiştir. Günümüzde evlerde kullanılan her turlu makine elektrik enerjisi ile çalışmaktadır. birincil enerji kaynağı olarak petrolün kullanımını yaygınlaştırmıştır. çok kolaylıkla sabit mekanlara taşınarak her an kullanıma hazir halde bulundurulabilir 4. Yukarıda sayılan bu özelliklerden dolayı elektrik enerjisinin kullanımı hızla yaygınlaşmıştır. kullanıldıktan sonra herhangi bir artık bırakmayan bir enerjidir. kendi teknolojisinin son sınırına varmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üretiminde meydana gelen oransal bir fiyat yükselmesi. insan ve hayvan gücünün yerine. Germekte elektrik enerjisi olmasıydı. Sözgelimi dayanıklı tüketim mallan olarak bilinen ve aslında her birisi birer özel ev aleti olan pek çok makine elektrik enerjisi ile çalışacak şekilde tasarlanmış ve üretilmiştir. her eve taşımak ve evde ekonomik olarak kullanımını sağlamak imkansız olurdu. kullanımı kolay.Çünkü buhar makinasinın modern gereklere cevap vermesi mümkün değildir. Elektrik enerjisi daha çok makinenin. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. daha çok ve çeşitli iş yapacak biçimde tasarlanmasına olanak sağlamıştır. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. 2. 40 . Elektrik enerjisinin kullanımı hangi özelliklerden dolayı hızla yaygınlaşmıştır? 5. buhar makinesi veya benzeri bir başka enerji kaynağı kullanılarak bu aletleri bu kadar küçültmek. buhar veya mekanik gücü koyması olmuş idi.

Hali hazırda yaşayan ve gelecekte yaşanacak olan sibernetik çağın temelinde. İlk kez 1907 yılında elektronik lamba geliştirilmiştir. pikap ve benzeri araçlar ile. ileri endüstri toplumu olmanın göstergesi olarak da günümüzde elektronik ürünlerin tüm sektörlerde kullanılma oranlan alınmalıdır. Bu oran ise doğrudan doğruya elektronik sistemlerin daha çok makineyi kontrol ederek veya yöneterek. Ayni zamanda elektronik ürünlerden azami yararlanma oranıdır. cep hesap makinalarından oluşan binlerce elektronik tüketim malı da elektronik endüstrisinin son ürünlerini oluşturmaktadır. o ülkenin endüstrileşme ölçütünü veren önemli göstergeler olarak alınmaktadır. 50 yılı biraz geçen tarihi içerisinde dünya elektronik endüstrisi en hızlı gelişen dallardan birisi olmuştur. Böylece elektroniğin temelleri atılmıştır. Bilgisayar teknolojisinin ürettiği ürünlerin kullanımı giderek daha kolaylaşmakta ve kullanım alanı süratle yaygınlaşmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Yirminci yüzyıl da başlayan ve adına ikinci sanayi devrimi denen olaylar dizisinin ise en önemli özelliklerinden birisi endüstride elle kontrolün yerine elektronik kontrolü koymuş olmasıdır. Günümüzde dünyanın hemen her yerinde endüstri öncesi toplumlardan endüstrileşmenin ilk basamaklarında bulunan ekonomilere kadar. Bundan kırk yıl sonra 1947'de transistor bulunmuş ve elektronik sanayi bir anda çok büyük bir gelişme göstermiştir. elektronik tüketim mallarının kullanımı ve montaj turu üretimi. Elektronik sanayicin bir yan kolu olarak ortaya çıkan ve günümüzde başlı başına bir endüstri kolu haline gelen bilgisayar teknolojisi ve endüstrisi halen dünyada en hızlı gelişen bir daldır Bu endüstri kolu her yıl bir önceki yıldan yüzde elli daha ileri gitmektedir. Elektronik teknolojisi büyük ölçüde çok disiplinli ve elektrik teknolojisine göre çok daha fazla araştırma yoğun bir alandır. endüstriyel kontrol test Araçlarını. bilim ve araştırma amacıyla yapılmış binlerce elektronik aleti kapsamaktadır. Bu gelişmenin sağlanabilmesi bu yüzyılda elektronik alanında çok büyük ilerlemelerin meydana gelmesiyle başlamiştir. Daha ilerdeki çağlarda belki de uçuncu endüstri devriminin en önlemli özelliklerinden birisi olarak. Transistorun bulunması özellikle bilgisayar teknolojisini çok fazla etkilemiştir. Elektronik. dijital ve analog bilgisayarları. 41 . elektrik teknolojisinin içerisinde. elektronik sermaye malları vardır. geleneksel teknolojiler kadar yaygındır. Telsiz telgrafın yaygınlaşıp radyo biçiminde bir tüketim malı haline gelmesi ile aynı bir işkolu olmuştur. tüm faaliyetlerin ve kararların insan yapısı sistemler tarafından yerine getirileceği bir çağ öngörülmekte ve bu çağa şimdiden sibernetik çağ denmektedir. Kullanım oranı kavramı ile anlatılmak istenen sadece elektronik ürünlerin kul animin artması anlamında değildir. önce telgraf ve telefon haberleşmesi olarak bir hizmet sektörü niteliğinde ortaya çıkmıştır. Elektronik sermaye malları elektronik seri işleme cihazlarını. Radyo ve televizyon alıcılarından teyp. Klasik ya da modern endüstrilerde demir enerji üretimi makine yapımı. Günümüzde elektronik kontrol toplumsal ve ekonomik hayatin çeşitli kesimlerinde farklı düzeylerde gelişmiş durumdadır. Zamanca gelişerek yaygınlaşmış ve bilgisayarlara uygulanması ile de otomatik kontrol mekanizmaları olarak her türlü marinada mutlak bulunan ve kontrol görevini yapan üniteler olarak yerlerini almışlardır.

Ancak bu konuda şimdiden varsayımlarda bulunmak yanıltıcı olabilir. Bunun sonucunda büyük ölçüde mekanik işlemlere dayanan modern üretim ünitelerinin optimal ölçüleri giderek büyümektedir. büyük bir computer bir kibrit kutusu büyüklüğünde üretebilen. bazı malların üretiminde kullanılması önümüzdeki yüzyılda ölçüleri şimdiden bilinmeyecek bir yaygınlığa ulaşabilir. ya da kuyruk parçasının üretilerek.Bu etkilerden biri endüstriyel üretim ölçülerini büyütme yönünde olmuştur.Bunun 42 . bilgisayarlar. içinde bulunan bu üretim aşamasında urunun hacmi son derece küçük ve maliyet de o oranda düşüktür. yani endüstriyel robotların kullanımından sonra başlamıştır. işlem bilgisayar ortamında değerlendirilerek. surecinden. CAM (Computer Aided Manufacture = Bilgisayar Destekli Üretim). kısa bir zamanda verilmektedir. Düşük ürün hacmi. bir mikroskobik elektronik devreler üretim teknolojisine gelinmiştir. Gerçi bu konuda henüz hala bir başarı kazanılmamıştır. sonuç çok ekonomik olarak. verilen parçaların geliştirilmesini ve bazı testlere karşı durumlarını bilgisayar ortamında kontrol ederek sonucu kısa zamanda bildirmektedir. Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli etkileri nelerdir? Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli özelliği. Bu suretle örneğin bir uçağın kanat. Bu konuda hazırlanmış bilgisayar programlarına işlevleri verilen çeşitli parçaların çiziminden sonra. Günümüzde bu konu ile ilgili çalışmalar CAD (Computer Aided Design) (Bilgisayar Destekli Tasarım) olarak bilinmekte ve uygulanmaktadır. Fakat bilinen gerçek elektronik alanının bir kolu olarak ortaya çıkan bilgisayar teknolojisinin. Tarımdan günlük hayata.Bu kadar küçülmüş ucuzlaşmış ve artık bir ara urun haline gelmiş olan bu mallar binlerce makine veya makine sistemini kontrol edebilme yeteneğindedirler. CAD. Bundan otuz yıl önce 30-50 bin ton/yıl optimal kapasite ile çalişan petrol kimya ve evde kullanılan eşyaların çeşitlenmesini.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan çok daha fazla insanin makine başında onu kontrol etmek amacıyla beklemesinin önüne geçilmesi ile ilgilidir. Ancak gelişmeler yakın bir gelecekte bu konuda da başarı kazanılacağını göstermektedir.Elektronik komutaların sağladığı kolaylıklar nedeni ile daha çok makine daha az insanla kontrol edilebilir ve çalışabilir hale gelmiştir. Endüstriyel robotların bazı hizmet dalları ile. bu mikro sistemler ile düşünce üretmek mümkündür. Daha da önemlisi bu araçlar yardımıyla yeni ürünlerin. örneğin ev işlerine ve eğitime kadar her alanda robotlar görev alabilirler. yaygınlaşmasını sağlamıştır. yeni sistemlerin ve yeni işlemlerin tasarımlarını yapmak. Camiin doğal bir sonucudur. Günümüzde. gelecekte insanların yaşamında bugünkünden daha fazla ve aktif rol yükleneceğidir. Aslında CAD. düşük ürün maliyeti mikro işlemcilerin her alana girmesine neden olmuştur. Öte yandan makinelerin tek tek ve makine grubu olarak iş görme kapasiteleri ve hızları da elektronik alanındaki gelişmelere bağlı olarak çok fazla artmıştır.elektrik motoru ve enerjinin endüstriye uygulanmasının ortaya çıkardığı etkilerdir. rüzgar tünelinde test edilmesine gerek kalmadan sanki bu parça gerçekte üretilmiş ve rüzgar tünelinde test edilmiş gibi. CAD programlan yardımı ile özellikle makine tasarımlarında önemli başarılar elde edilmektedir.

pahalı. 43 .hacimli.Elektronik endüstrisinin araştırma geliştirmeye harcadığı para kendisine gelişerek geri dönmüş bu durumda da araştırma geliştirmeye ayırılan ödenek arttırılmıştır.Böylece çok üstün teknoloji kullanan imalathaneler ortaya çıkmıştır.Üretim makineleri 2.ancak fabrika ve maden ocaklarına büyük işletmelere kurulan tesisat techizat ve diğer yatırım malları şeklinde idi. Elektronikteki gelişmelerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan sonuçları özetleyiniz? 4.Bu amaçla araştırma geliştirme birimleri kurulmuş ve buralarda yapılan araştırmalardan elde edilen sonuçlar bekletilmeksizin uygulamaya alınmıştır.Örneğin klasik akan band sisteminde bir motor gövdesinin üzerindeki çeşitli işlemler. Böylece makineler yaptıkları işe ve niteliklere göre.CAM’ler yaygınlaştıkça üretim miktarı ve hızıda daha büyütecek yönde etki yapacaklardır. 1.Bu yy en çok elektronik ile ilgili faaliyetlerde bulunan firmaların araştırma geliştirme faaliyetlerine önem verdikleri ve bu üniteleri düzenli ayırdıkları fonlarla sürekli olarak canlı tuttukları anlaşılmaktadır.Böylece çok yetenekli bazı makineler küçük imalathaneler bu anda ekonomik olmuşlardır.Bu yüzyılda araştırma geliştirme faaliyetlerinede fazla önem verilmiş ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkmaya başlamıştır.CAM’ların iş yapma yetenek ve hızları mekanik kontrolden daha fazladır. İlk prototipleri olarak makineağır.Öte yandan esnek olmayan sadece belirli işlemleri tekrarlayan mekanik kontrol yerine giderek bilgisayar kontrollü makineler veya makine sistemleri geçmektedir. Elektronikteki gelişmelerin diğer endüstriyel sektördeki yeniliklerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan bir diğer sonuçta bazı üretim mallarının küçülmesi yönünde olmuştur. Firmalar kurmuş oldukları bu araştırma geliştirme ünitelerine her yıl belli miktarlarda finansal kaynak ayırmışlardır.sırasıyla ayrı ayrı tezgahlarda ayrı işçiler için proglanmış makineler veya makine grubu bütün işlemleri daha az işçiyle ve daha hızlı yapabilmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sonucunda da özellikle metal işleyen alanlar da üretim ölçüleri büyümüştür.İşlevleri her ortamda en ekonomik bir şekilde yapılabilir hale getirildi.Dayanaklı üretim makineleri Elektrik endüstrisinin özellikleri ve kullanım kaynağı elktronik alanın kontrol edebilme rahatlığı sonunda makinelerin boyutları küçültüldü.Örneğin bir dikiş makinesinin bir evin ya da tek başına çalışan bir terzinin hizmetine girebilmesi için üstün teknoloji ile donatılarak verilmesi gibi.Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya Çıkan Değişmeler Yirminci yüz yılın en önemli özelliklerinden biriside teknolojinin ortaya konulmasında görülen değişmeler olmuştur.

19 1990.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Özet Mehmet Karahan Yirminci yüzyılın en önemli teknolojik gelişmesi elektronik alanında olmuştur. Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme. 6.Bilim Araştırma Teknoloji V. Teknolojinin Ekonomi Politiği Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi 2. Beş yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Planlama Teşkilatı Yayın No: DPT.Yayın No: 151. Yirminci yüzyılda en yaygın olarak kullanılan enerji turu aşağıdakilerden hangisidir? A) Kömür B)Elektrik C) Hidrolik C) Füzyon 2. aşağıdakilerden hangisinde olmuştur? A) Elektronik B)Makine C) Metalürji D) Tekstil 3. 1988. 1983 s. 4.BASALLA. Elektronik komuta cihazları birçok makineye bağlanmıştır. Bu sayede makinelerin kontrolü insandan çıkmış elektronik devrelere geçmiştir. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.Bilim Araştırma Teknoloji V. G. The Evolution of Technology.E. Elektronik alanında götürülen bu gelişme bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. 248 p. 44 . ISBN 0521 22855. Yirminci yüzyılda özellikle elektronik alanında görülen çok süratli gelişmenin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Bu dalın yeni olması verilmesi D) Hiçbirisi B)Araştırma geliştirmeye önem C) Bu konuda çok fazla çalışılması Kaynaklar 1. Cambridge University Press.C. 301-237 5. 3. araştırma geliştirme çalışmalarına kaynak ayırmışlar ve bu suretle teknolojinin hızla gelişmesine olanak sağlamışlardır. Yirminci yüzyılda görülen bir önemli değişiklik de teknolojinin üretiliş biçiminde ortaya çıkmıştır.TURKCAN. 1. özellikle elektronik alanında çalışan birçok firma. T. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. Ekonomi Fakultesi Yayın No: 1981/1 258 s. 1981. Beş Yıllık Kalkınma Planı ihtisas Komisyonu Raporu. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Yayın No DPT 1922 OIK. Birçok endüstri firması. C.Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi.7.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri 1922 O.5 45 . 1990.24Aralik1990S.DALGIÇ T.2S. Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi Yayın No: 203.YAZICIOGLU Y. 8. Teknoloji ve Endüstri Eğitimi" Araştırma Aylık Bilim ve Teknoloji Dergisi C. 180s. 237-301 Mehmet Karahan 7.K.I. S. Sevinç Matbaası Ankara 251 S. 1982 Bilim ve Teknoloji. 1983 Teknoloji Eğitimi.DOGAN H. 1983. Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi No: 128. 9.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2.Bilgi Toplumu 46 . BÖLÜM : BİLİŞİM KAVRAMLARI 1.Veri ve Bilgi 2.Bilişim 3.Bilgi Paylaşımı 4.

temsil eden. rast gele bir araya gelmemiş bulunan sembollerden oluşan bir grup olarakta tanımlanır. eylemleri. Bu gösterimler sayısal veya alfanümerik karakterler ya da semboller olabileceği gibi çeşitli biçimlerdeki grafik çizimler ve diğer tüm grafik gösterimler şeklinde de olabilir. Veri bilginin ham maddesidir. yani bilgiye dönüşürler. bir araştırma amacıyla yapılan ankette elde edilen materyal veridir. Dönüşüm Türleri Veriler Veri Toplama Analiz Saklama Sunum Bilgi Türleri Raporlar Yeni Dosyalar Grafiksel Gösterimler Tablo 2 : Verilerin Tabi Tutulduğu İşlemler ve Üretilen Sonuçlar 47 . Veri genellikle analiz edilebilecek ya da daha ileri işlemler için kullanılabilecek ham bilgi olarak bilinmektedir. Örneğin. Genellikle “veri” ve “bilgi” kelimeleri yanlış olarak eş anlamlı olarak kullanılır. gözlemlerin veya oluşumların her türlü gösterimidir. Veri ve Bilgi İşlenmemiş ham bilgi de denilen veri “data” karşılığı olarak kullanılan ve “datum” söcüğünün çoğulu olan bir kavramdır. Gerçekte bu iki kelime arasında önemli bir fark vardır. Veriler çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra hem anlam hem de değer kazanır. Tablo 1’de verilen karşılaştırmalı tablo veri ve bilgi arasındaki farkı ortaya koymaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Veriler bilgiye dönüştürülürken hem insan aklı hem de bilgisayar verileri seçen ve onları anlamlı bilgiye dönüştüren birer işlemci vazifesi görür. miktarları. tesadüfi olmayan. Daha sonra çeşitli istatistiksel testlere tabi tutulan bu verilerden elde edilen sonuçlar bilgidir. olguları vs. Elde edilen bu bilgi insanlar tarafından karar vermek amacıyla kullanılır. çeşitli durumların. Veri Hammadde Aktif değil (yoruma açık değil) Değişik kaynaklardan toplanmış Bilgi Sonuç Aktif (yoruma açık) Veriden dönüştürülmüş Tablo 1 : Veri ve Bilginin Karşılaştırılması Bilginin ham maddesi olan veri. Verilerin bilgisayar tarafından bilgiye dönüştürülmesinden sonra karar vericiler için temin edilen bazı bilgi türleri Tablo 2’de gösterilmiştir. Veri kavramı.

Enformasyon (information) Enformasyon. işlenerek bir anlam taşıması gerekir. T. Uzayın derinlerine. kulağımız ile bunları algılayamıyoruz ama elimize bir radyo. Birincisi. o da içinde bir takım düzensizliklerin olduğudur. Burada “bir sonraki sayı. anlamlı bir biçimde işlenmiş verilerdir. Bilgi Nerede Olabilir? Etrafımızdaki her şeyin bir çeşit bilgi taşıdığını hiç düşündünüz mü? Oturduğunuz odanın içinde belki de binlerce radyo yayını var. 1. 0. dizisini takip eden ne olmalıdır ” gibi sorular orta öğretim için sık karşılaşılan sorulardandır. Düz bir çizgiyi ele alalım. Şimdi birde bir sürü salınım yapan kırık çizgiler kümesini düşünelim. Aynı soruyu DNA kodlarında kullanarak A. T. 0. anlamlı hale dönüştürülmüş veridir. dizisini ne takip eder? Bu daha zor bir sorudur. 5. 1. dizisi için sorabiliriz. duyulur. tam o sırada bizim kullandığımız bandı dinliyorsa mesajımızı alacak. Ya da benzer soruyu rast gele sayılardan oluşan 1. 3. oluşturulan enformasyon kararlara ilişkin faktörlerdeki belirsizliği azaltarak belli bir davranış değişikliğine neden olmalıdır.2. S. T. Bunda bilgi vardır ama çok azdır. 8.3. Benzer şekilde 1. G. Sayı dizisi halindeki form içindeki bilgiyi kolayca yakaladık. 1. 48 . 7. G. sıcaklık değişimini gösteriyor olabilir. A. A. 1. bir zekâya bir mesaj göndermeye çalışsak gene aynı elektromanyetik dalgaları kullanacağız. 0. veriler tek başına bir anlam taşımazlar. 0. Bunun cevabı yoktur. 1. ve G sembollerinin bir dizisi için sorabiliriz. 4. rast gele sayılar tablosu enformasyondur. T. Örneğin. bir televizyon gibi bir araç alınca birden bire daha önce varlığından bile haberdar olmadığımız mesajlar bize görünür. Eğer karşımızdaki. Bu veriler. bir öncekini takip eden tam sayıdır” genellemesi yapılabilir ve bir sonraki sayıya 6 olarak karar verilebilir. “1. 1. Düzen-Düzensizlik-Kaos Formun bir tek özelliği olacaktır. 9. S. İkincisi. T. Mesajı almak aslında işin basit yanı olacaktır tıpkı bizim bilmediğimiz bir dilde yayın yapan bir radyoyu dinleyip anlamaya çalışmamız gibi. 0. kısaca düzenli ve kullanılabilir veriler olarak tanımlanabilir. çoğunlukla sahip olunan bilgi olarak kullanılmaktadır. enformasyonu kullanacak yöneticinin bu günkü ve gelecekteki kararları için gerçek bir değer taşıyan. 0. 3. Örneğin kalpte bir ritim bozukluğunu görebiliriz. dizisi için “bir önceki sıfır bloğundaki sıfırlardan bir fazla sıfır” genellemesi ile bir sonraki sayının 1 olmasına karar verebiliriz. 0. G. Şimdi çizgimizin salınımlarını rast gele olarak arttıralım. Bunların enformasyon haline gelebilmesi için. 6. 2. 2. algılanır oluyor. 5. sayılar veri iken. 0. Enformasyonun iki önemli özelliği bulunmaktadır. ya da borsada hiç alım satımı olmayan bir hisse senedini gösterebilir. Enformasyon. S. S. Bu atan bir kalbin.1. ya da beyin işlevlerini. 0. 2. Bu çizgi belki bir ölünün kalp atışlarını. Biz gözümüz. Karşı tarafın elinde sadece içinde bir bilgi olduğu düşünülen bir form vardır. Bu çizgiye bakıp bazı anlamlar çıkarabiliriz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Enformasyon. 2. Bir noktadan sonra çizgimizin içindeki bilgi anlamsızlaşmaya başlayacaktır.

rakamlar veya diğer iletiler. Değişen Bilgi Kavramı • • • • • • • • • Artık gelişen olanaklarının elvermesiyle bilgi bölünmeden ortaklaşa paylaşılabilmekte. Bir iletinin bilgi olabilmesi için. sizin için bir değeri yoktur. Etkileşimli ortamlarda oluştuğu anda bilgisayara aktarılan bilgi sürekli olarak kendiliğinden artmakta ve sonsuz ölçülere varmakta.4. erişebildiği sonsuz oylumdaki bilgi karşısında ezilmeyip hazıra konması olası değil. ‘varlıklarda değer değişimine neden olan iletiye denir. İşimize gerçekten gerekli olan ve bize yarayacak bilgi öncelikle kendi yakın çevremizde oluşur. Örneğin. Bir durumu eksiksiz tanımlama ya da eksiksiz kopyalama için gerekli şeyi bilgi olarak tanımlayalım. Sizin hareketlerinizi veya sahip olduğunuz varlıkların değerini herhangi bir şekilde değiştirmiyor veya etkilemiyordur. Peki ama bilgi nedir? Bilginin değişik tanımları olabilir. 49 . Kendi ortamındaki bilgiye hakim olmayanın. gözlem veya düşünce paketine verilen addır. Bu bir iletidir. İleti (message). Bilgi. sizde bir durum veya konum değişikliğine neden oluyorsa. Henüz elindeki bilgiyi kullanmasını bilmeyene eriştiği bilginin pek bir yararı olmaz. bu size bir değer aktarımıdır ve aktarılan değeri içeren iletinin adı da bilgidir. nelere demiyoruz? Bilgi. düzensizlikle bir ilgisi olduğunu anladık.5. 1. Eğer ileti herhangi bir değer değişimine neden olmuyorsa. bir telefon rehberinde yer alan iletiler bilgi değildir. Ancak sizin ne Nambiya’da paranız vardır. Bu durumda ilginç noktalar yakalamak olasıdır. ilanlar. Sizde bir değer değişimine neden olmuyordur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Özet olarak bilgi. bilgi değildir. bir varlıktan ötekine aktarılan’ veri. Genelde sanıldığının tersine hazır bilgi pek bir işe yaramaz. Bunların bilgi olabilmesi için. Gazetede Namibya parasının değerinin %0. nede bu para birimine ilginiz. ondan yararlanmasını bilmek umulduğu kadar kolay gerçekleşmez. 1. yeni bilgi oluşturmak. bu takdirde ortada bilgi sayılabilecek bir ileti yoktur. Bilgi güncelleşmeli her zaman en son durumu gösterir biçimde tutulmalı. Eğer gözünüze. Bilgi Nedir? Bilginin. alan kişide bir değer değişimine neden olması şarttır. çünkü her şeyden önce değerini bilemez. Bizim buradaki tanımımız biraz haberleşme anlamındadır. 1. O halde bu veri size aktarılan basit bir iletidir. Her gün gazetelerde yer alan haberler.3 arttığını okudunuz. İleti. Bilgi geleceğin hakimi. Bilgi Devrimi Gelecek bin yılın görünebilir her yerinde bilgi olacak. Sonsuz ölçüdeki bilgi içinden ise yarar olana erişim üstesinden kolay gelinemeyen büyük bir sorun. aşırı düzen veya aşırı düzensizliği sevmez.6. Dolayısıyla bu iletinin. bilgi değildir. değer içermemektedir. Bilgi değildir. fazla düzen ile aşırı düzensizlik arasında bir yerdedir. Veriyi işlemek. Peki bilgi nedir? Bilgiyi nasıl tanımlıyoruz? Bilgi bu kadar önemli? Nelere bilgi diyoruz. değer değişimine neden olması şarttır. kulağınıza veya başka herhangi bir duyum organize gelen ileti.

içinde taşıdıkları bilgi miktarına göre bir sıralama yaparsak beklenti ile bilginin değeri arasında bir paralellik açıkça görülür. Tüm varlıklar. Burada önemli olan. alfabeyi on rakam ekleyerek genişletelim. Kullandığımız alfabe bunun en güzel örneğidir.9. Bilgi. insanoğlunun tekelinde değildir. Bilgi eğer çok değerli ise. 1. ancak kendi denetimimiz altındaki bilgiyi eğer çok özen gösterirsek. Yazı ile yayılan bilgi yavaş gidiyordu.”Yarın dolar kuru azalacak” gibi beklenmeyen durumlarda daha fazladır. 50 . Ama “Yarın İzmir’de 50 cm kar yağacak” tam anlamı ile beklenmedik bir bilgidir. Bu düşünceyi biraz daha ileri götürüp “Her zaman beklenen durumda bilgi yoktur” diyebiliriz. doğal hızla toplum içinde dolaştı ve belirli bir tabana yayıldı. “Yarın dolar kuru artacak” gibi beklenen durumlarda bilgi daha azdır. İnsanlar birbirlerine yazıyla. Bilgi kavramı konusunda algılamamız yeterli değilse bilgiden yararlanma da söz konusu olamaz. ileti paketleri biçiminde doğal yollarla aktarıldı. Bu haberler. zaten bildiğiniz. Bu rakamlarla bütün tam sayıları gösterebiliriz.ürettikleri veya sahip oldukları bilgiyi aktardılar. konumunu değiştirir. Bu bilgi teknolojisinde yazının icadından sonraki en önemli gelişmeydi ve yine bir devrim yaratacak nitelikteydi. Bu. zaman kısıtlamaları gibi nedenlerle bilginin yayılması kolay olmadı. Çünkü yazıların üretimi elle yapılıyordu. en hızlı şekilde kulaktan kulağa yayılıyordur. beklediğiniz bir durumdur. 1. hep aldıkları bilgi sonucu değiştirirler. Bilgi Nasıl Ölçülür? Örneğin varsayalım ki yarın İzmir’e gideceksiniz. Matbaa ile birlikte ileti aktarma hızı arttı. içinde bulundukları konum ve durumu. Peki Neden Bilgi Devrimi? Yüzyıllardır bilgi. Sonra matbaa icat edildi. 1. Geçersiz bilgiyi ayırt etmek neredeyse olanaksız. medya değiştirdi ve basılı ortama geçti. Yakın çevremizde yalın veriler üzerinde en temel sayılacak işlemleri oluşturmadan bilgi üretimi başlayamaz ve verimlilik sağlanamaz. Bilgi. Bilginin Gösterilmesi Bilgi bir takım sembollerle gösterilir. sonlu sayıda sembollerden oluşan bir sembol alfabesi ile sayılar gibi sonsuz sayıda niceliği gösterebilmektir. zaman ve emek alan bir işlemdi. Bu şekilde bilgi. Size “Yarın İzmir’de güneş doğacak” bilgisi verilse pek de yararlı bir bilgi almış olmazsınız. Bu kadar az sayıda sembol kullanarak her şeyi anlatabilmek ilginç değil mi? İsterseniz. geçerliği olmayan bilginin kullanımı yarardan çok zarar getirir. dolayısıyla geçerli tutabiliriz.7. Ancak her üretilen bilginin. Böylece ileti. vereninde durumunu. “Hava parçalı bulutlu olacak” belkide sizin için daha anlamlı bir bilgidir.8. Basılı bilgi aktarma yöntemi keşfedildi. sözle veya diğer iletim metotlarıyla. bu konuda çok sistemli bir yaklaşımımız olursa güncel. sadece bilgiyi alanın konumunu değil. üretildiği noktadan aktarıldığı noktaya iletimi. hareketlerini. seri üretim başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • Mehmet Karahan Güncel olmayan bilginin geçerliliği çabuk ortadan kalkar. Türkçe’de 29 harf kullanarak bütün duygu ve düşüncelerimizi anlatabiliyoruz. Bu yüzden fiziki uzaklıklar.

Bu sınıf da. Bazen bu kısaltmalar daha da ileri gidip “Lütfen cevap verin” yerine LCV olarak kısaltıyoruz. İş üretiminin artması insanoğlunun refah düzeyininde artmasına neden olmuştur. Örneğin birisine gideceğimiz zaman “Eğer gelemezsem haber veririm” diyerek sadece beklenmeyen durumu iletip. Bunun için karar işlemi görevlere (task) bölünmekte ve her bir karar uzmanı kendi sahasının.Karar üretiminin artması. senarist hepsi birer uzman yöneticidir. geliştirilen makineler ve diğer mekanik araçlar sayesinde. Tıpkı bir zamanlar sanayileşme ile birlikte iş üretiminde yaşanan patlama gibi. uzman yöneticidir (operatör). O subrutinin uzman bir operatörüdür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Nasıl yazının icadının. Böylece karar üretiminde büyük bir patlama yaşanacaktır. kas gücünün yerine geçmiştir. kendi portföyünün yöneticisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Her dizayn mühendisi üretimin bir parçasının (görev) sorumluluğunu alır ve onun bütünü ile uyumlu şekilde çalışmasını garantileyecek dizaynlar üretir. yani uzman yönetici. 1. Mali ve türev piyasalarda kararlar çok seri şekilde. film yapımında çalışan bir yönetmen yardımcısı. üretimi katlayan bir faktör olmuş ve dünya bilgi devrimi ile tanışmıştır. en az ama yeterli bilgiyi karşı tarafa aktarmak önem kazanmaktadır. Biz bunu bilmeden zaten yapıyoruz. beklenen durumu iletmeme kuralını kullanıyoruz ya da çok acelemiz olduğunda “Beni lütfen karşılar mısın” yerine “Beni karşıla” şeklinde kısaltmalar kullanıyoruz. refah düzeyinin artmasına neden olacaktır. anında verilmektedir. Matbaanın icadından sonra insanlık. Reklam ajansında çalışan bir art direktör. Yazılım piyasasında da aynı şekilde her bir yazılım uzmanı kendisine seçtiği bir subrutin bölgesinde kod geliştirmektedir. ellerindeki bilgi teknolojisi araçlarını kullanarak. önce Rönesans devrini yaşamış. sonra buhar gücünden doğan sanayileşme devrimini yaşayıp. insanları tarihin başlangıcına getirdiği kabul ediliyorsa matbaanın icadının da insanları yeni çağa getirdiği düşünülür. Bunun paralelinde işlenecek kaynakların artması ve üretim talebininde genişlemesi gerekmiştir. gerek yazılım ve eğlence piyasalarında görülmektedir.Karar altına alınacak kaynaklar artacak ve karar üretim talebide genişleyecektir. Uzman yöneticiler. kendi pozisyonunun. çok daha hızlı ve verimli karar üreteceklerdir. yirminci yüzyılda bilgi çağına ulaşmıştır.10. Dolayısıyla bilgi devrimi. Bu kişilerin her biri aslında birer karar operatörüdür. bilim ve teknolojinin gelişmesine tanık olmuş. Burada da aynı durum söz konusudur. Onsekizinci ve ondokuzuncu yüzyılın işçi sınıfının (workers) yerini gelecekte uzman yöneticiler alacaktır. O da aynı şekilde bir uzman yöneticidir. 51 . Böylece iş bölümünü (division of labor) artırarak. Dizayn sektöründe durum farklı değildir. montaj uzmanı. Buhar gücü. kreatif direktör. Bilgi Ekonomisi Günümüzde. önümüzdeki yüzyıllarda adını işçi sınıfı kadar çok sık duyacağımız yeni bir sınıf tanımının ortaya çıkmasına neden olacaktır. Karar mekanizmasında görev bölümü (tasking) yapılması artacak ve ortaya ‘kalifiye uzman yöneticiler’ (qualified operators) çıkacaktır. Halen bu durum gerek mali ve türev piyasalarda.

Kullanım ilkelerinin birliği bakımından bir bütün olarak işlev gören bilişim dizgesi. Bu durum. 2. insanoğlunun teknik.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Doğruluk veya yanlışlık : Bilgi gerçek olabilir ya da olmayabilir. 2.11.2. Düzeltici olması : Bilgi. özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve rasyonel biçimde işlenmesi bilimidir. mevcut olan bilgilere yenilerini ekler veya onları düzeltebilir. bilgiyi alanın bilginin doğruluğu üzerindeki güven duygusunu arttırması açısından önemlidir. bir iletişim ağındaki bilgi gönderiminin hızı ve etkinliği ya da doğru gönderim ve iletimi ile ilgili kuramdır. alan için tamamen yeni ve önemli olabilir. Bilişim Kuramı Kullanılan iletişim kanalı türüne göre. Dağıtılmış Bilişim Dizgesi • • • • Donanım. 52 . ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişimde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin. eski veya yanlış bilgileri düzeltebilir. Eğer yanlış olan bilgiyi alan kişi doğru olduğuna inanırsa. Doğrulayıcılık : Yeni gelen bilgi varolan bilgiyi tastik edebilir. 2.1. Yenilik : Bilgi. bununla birlikte Donanım ve yazılım uyumluluğu.3. Kurulacak bilgi sisteminin değerlendirilmesinde verilen bu özellikler göz önünde bulundurulmalıdır. Veri yapılarının biçimsel özdeşliği. Bilişim Bilişim. Bilişim Dizgesi Belli bir konuya ya da örgüte ilişkin verilerin bir düzen içinde bilgisayar ortamında saklandığı ve kullanıcı olarak tanımlanan kişilerin bilgi gereksinimlerini karşılamak üzere dönem ya da başvuruldukça raporlar üreten ya da gereksenen veriye onanabilecek kısa bir süre içinde erişim olanağı sağlayan belli bir donanım üzerinde işletimsel durumda yazılım ve veriler topluluğudur. onun etkisi bilginin doğru olması ile aynıdır. Miktarın artması : Bilgi. yazılım ve veri kaynaklarının örgütsel yapıya uygun biçimde dağılmış birçok merkezde ayrı ayrı odaklaştığı. 2. Bilginin Özellikleri • • • • • • Bilgi sistemi açısından bilgilerin önemli önemli olan bazı özellikleri aşağıda verilmiştir.

9. hem de bilgi aktaran bir süreçtir. envanter planlaması. üretim. sayışım. analiz ve canlandırma konularına destek olmak amacıyla verinin toplanması. Tümleşik Bilişim Dizgesi Özellikle yönetim bilişim dizgesi (YBD) kavramı ile ilgili olarak. tüm alt dizgeler arasında eşgüdüm ve uyumun tasarım aşamasından başlanarak sağlandığı. karar vermesine destek olur. para depozitleri. Bilişim Sistemleri Bilişim sistemleri.7. özellikle türlü düzeylerdeki yönetim katlarına taktik ve stratejik kararlarını başarılı kılacak nitelikte sürekli bilgi akıtmayı amaçlayan bilişim dizgesidir. vb. 2. Bilişim çağını yaşadığımız bu dönemde eğitimin temel amacı bireylere bilişim toplumunun gerektirdiği 53 .4. kan analizi vb. 2. psikolojide ve öteki bilim dallarının tümünde yer almasından dolayı önemi gittikçe artmaktadır. 2. kontrolüne. kredi kararları ve fabrikadaki malzemenin akışı gibi temel aktivitelerini ve işlemlerini izler. örneğin personel. Komuta ve Kontrol Bilişim Sistemi Kontrol ve komuta amaçlı askeri otoritelere destek olan bilişim sistemi. 2. 2. saklanması. istatiksel analiz. Hastane Bilişim Sistemi Hastane personeli arasında iletişim.6. tıpta. • Bilgi seviye sistemleri : Organizasyondaki veri işçilerini ve bilgileri destekler.8. ticarette. koordinasyon.5. • İşlemsel seviye sistemleri : Organizasyonun satışları. Yönetim Bilişim Dizgesi Bir örgütün yönetimi ile ilgili veri kaynaklarını bir dizge bütünlüğü içinde toplayıp örgütün gündelik işlerine bilgi işlem desteği sağlayan. gibi işlevleri yerine getirmek üzere hastane ve sağlık kuruluşlarında uygulanan otomasyon sistemidir. bir örgütün yönetimi ile ilgili tüm verileri kapsamı içine alacak biçimde. • Yönetim seviye sistemleri : Orta kademe yöneticilerin olayları izlemesine. satış. bir organizasyonda karar verme. • Stratejik seviye sistemleri : Tepe yöneticilerin firma içi ve dış çevredeki stratejilerini belirlemelerine yardımcı olur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. işlenmesi ve kazanılan bilginin dağıtılması için ilişkili parçaların oluşturduğu küme olarak tanımlanabilir. Eğitim hem beceri kazandıran. stok denetim. 2. Bilişim Sistemleri Tipleri Farklı organizasyonel seviyelerde servis veren dört tip bilişim sistemi vardır. genellikle merkezcil ve örgütün üst yönetimine sağlanabilecek stratejik desteğe özellikle önem veren bilişim dizgesidir.10. kontrol. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Eğitim bugün yaşamımızın her alanında sanayide.

Bilgisayarın eğitimde en geniş kullanım alanı. Bilgi teknolojilerinin amacı. korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan bir başka program türü de eğitici oyunladır. kavram veya olayları öğretmede bir araç olarak kullanılır. Bilişim çağının insanları. Bilgi teknolojilerinde araç gereç önemli değil insan önemlidir. Bu eğitimde en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesine ve alıştırma yapılmasına dayananlardır. özellikle bilgisayardır. Bu yöntemle hazırlanmış programlar öğrencinin gerçek yaşamını seçilmiş yönleri üzerinde yoğunlaşabilmelerini sağlamaktadır. 2. Yani maddi ürün yerine bilgi üretiminin önem kazanmasıdır. Bu programların tek başına kullanımı söz konusu değildir. içinde yaşadığı çağa uyum sağlayacak ve toplumun beklentilerini karşılayacak davranışlara sahip bireyler yetiştirmektir. bilgiyi düzenleme. Burada bilgisayar ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanılmaktadır. a) Türk Bilişim Vakfının Hedefleri • Bilişim yatırımlarının genel ekonomi içindeki payının Avrupa Biriliği ülkelerinin ortalama düzeyine çıkması. 54 . Burada bilgisayar normal eğitim sürecinde öğrencilere verimesi gereken beceeri. Bu program türleriyle öğrenci belli bir sonuca yol açan olayı veya kişiyi bulabilmek için çeşitli olasılıkları düşünerek. Eğitimde bilgisayar uygun koşullarda kullanıldığı zaman etkili olur. Bilişim toplumunda bireyleri yetiştirmede kullanılan en büyük yardımcı. 3. kendilerini sürekli yenilemekte ve bilişim çağına ayak uydurmaya çalışmaktadır. olaylar arasında bağlantı kurmaya çalışmaktadır. Bilişim Çağı Günümüzdeki teknolojik gelişmeler yeni bir çağı yani bilişim çağını oluşturmaktadır. bu programların eğitimi destekleyici ve yardımcı olduğudur. bilgiyi kullanması kısacası bilgiye sahip olması gerekmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan nitelikleri kazandırmaktır. yeniden elde edilmesi. varlığını sürdürebilmesi için bilgiye ulaşması. biriktirilmesi. bilgisayar destekli eğitimdir. Burada unutulmaması gereken şey. Doğal olarak günümüzde bu da bilgisayar ve internetle mümkün olmaktadır. işlenmesi. yayılması. bilgiyi değerlendirme ve bilgiyi sunmayla mümkün olmaktadır. Bu da bilgiye ulaşma.11. Özellikle iletişim ağlarıyla bilginin taşınması ve paylaşılması bunun bir sonucudur. Bunun için nitelikli öğretmen ve yazılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde aktarılmaktadır ama öğretmen insan değil bilgisayar olunca durum çok farklı olmaktadır. Bilgisayar destekli eğitim programlarında kullanılan bir diğer yöntemde benzetim yöntemidir. Bilgi Teknolojileri Bilginin yaratılması. toplanması. Bilgi tenolojilerinde insan. Bu çağın en önemli özelliği bilgi teknolojilerinin yaygın olarak kullanılmasıdır.

İletişim hizmetlerinin özelleştirilmesi ve rekabete açılması için çaba harcamak. Türk Hukuk Sistemi içinde yer alması için çalışmalar yapmak. bilgisayar vb. bunları duyurmak ve izlemek. bunların gerçekleşmesi yönünde çalışmak. sayılarıyla ). TBV ‘nın vizyonu ve misyonunu paylaşmalarını sağlamak. Yazılm evlerini uluslararası kalite standartları ile yazılım geliştirme metodolojileri ve araçları kullanmaları yönünde özendirmek. Nitelikli bilgi kullanımını engelleyen nedenleri ortadan kaldırmaya yönelik politikalalar üretip. Bilgi toplumunun gereği olarak bireyin. toplumun bilgisayar okuryazarlığının arttırılması (Ölçüm : Kişi başına düşen TV. Toplumun bütün kesimlerine bilişim kültürünün yayılması. Akademi sanayi işbirliğini geliştirecek modeller ortaya koymak ve bu bağlamda bilişim sektöründe araştırma geliştirme faaliyetlerini özendirmek amacıyla teknoparklar kurulması çalışmalarına destek vermek. Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında bilişim alanın da köprü görevini üstlenmek ve AB ‘nin bu konuda iş ortağı olmak. Yazılı ve sözlü basının bilişim konusuna ilgisini çekmek . b) Türk Bilişim Vakfının Stratejileri • • • • • • • • • • • Strateji ve politikalar üretmek. İlgili kamu ve gönüllü kuruluşların. Türkiyenin bilişim alt yapısını geliştirecek çözümler üretmek. telefon. Yetişkin insan gücü açığının giderilmesi için projeler üretmek ve hayata geçirmek. c) Türk Bilişim Vakfının Projeleri Projenin Adı : Bilgisayar Destekli Eğitim Raporu Projenin Amacı : MEB tarafından yürütülen ve eğitimde bilgisayardan yararlanılması amacıyla okullara bilgisayar laboratuarı kurulmasını amaçlayan proje için ilgililere yol göstermek. Türkiye’de bilginin serbestçe dolaşım ve paylaşımı için gerekli alt yapının oluşturulması (2003 yılına kadar yasal ve yapısal değişikliklerin yapılması). kamu ve özel kesimdeki her düzey yöneticinin sağlıklı karar alabilmesi için gerekli olan bilgiye gerekli zamanda erişebilmesi. 55 . Siyasi partilerin seçim beyannameleri ve programlarına girmesi istenilen görüşleri bir çalışma dokümanı haline getirerek sunmak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • • Mehmet Karahan Devletin yeniden yapılanması için gerekli bilgi ve iletişim teknolojileri desteğinin sağlanması (2000 yılına kadar Ulusal Birey Kayıt Sisteminin hayata geçmesi). Her tür eğitimde toplumun bireylerine bilginin etkili kullanımının öğretilmesi ve bunu sağlayacak alt yapının oluşturulması. Bilişim Hukukunun. yanlışlıklara dikkat çekmek ve kamu oyunu bilinçlendirmek. Projenin Kapsamı : Proje kapsamında yukarıdaki noktaları içeren bir raporun hazırlanması ve bunun kamuoyuna duyurulması yer almaktadır.

Bu hızla gelişim süreciyle birlikte bilgiye ulaşmaya ve bilgi paylaşımına ilişkin bir çok uygulama. bu konudaki gelişmeleri doğru algılayıp okuyuculara aktarması zor olmaktadır. Seminerler bilişim sektöründeki firmaların konusunda uzman elemanları tarafından verilecektir. Bu işleyişin en doğru ve kısa sürede gerçekleşmesi için internet teknolojisi çok kısa sürede önem kazanmış ve artık günlük yaşamdan. internet servisleri de kurulmaya başlanmıştır. Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler sonucu oluşan bilgi. 4. Artık “bilgi toplumu” terimi günlük hayatta sık kullanılmaya başlanmış ve yöneticiler karar mekanizmalarının içerisine bilgi teknolojisini de ekleme ihtiyacı duymaya başlamışlardır. Bu çalışmalardan birisi de. ticaret ve işbirlikleri yapabilme imkanına kavuşacaklardır. internette entegre şekilde gelişmeye ve girdilerini internetten alır ürünlerini sunar halde işlemeye başlamıştır. Hem her seminerin sonunda hem de tüm seminerler tamamlandıktan sonra sınav yapılacak ve başarılı olanlara sertifika verilecektir. Bilişimin teknik bir konu olması nedeniyle basın mensuplarının. zaman ve emek maliyetlerinin azalması. Oluşturulan Bilgi Hizmetleri Dairesi tarafından yapılan projeler ve çalışmalar sonuçlandığında. Bunun yanında Türkiye’nin yurt dışında daha etkin tanıtımına katkıda bulunmak ve yabancı yatırımcıları da ülkemize çekmek amacıyla. Bunun doğal sonucu olarak işletmeler bilgiye en kısa zamanda ve daha ucuz erişmenin yollarını aramaya başlamışlardır. Projenin Adı : Basın Bilişim Okulu Projenin Amacı : Projenin amacı basında bilişim konusunda uzman gazeteci yetiştirmek. Bilişim konusunun geniş kesimlere yayılmasında yazılı ve görsel basının önemi yatsınamaz. Ahmet ŞİMŞEK (Koç Üniversitesi). bilgi teknolojisi kullanılarak oluşturulan bilgi ağları sayesinde. 4. Proje Yöneticisi : Tuncer ÜNEY (TBV Projeler Koordinatörü). Ülkemizde de dünyadaki bu gelişmelerin dışında kalmamak için en yakın zamanda başlanmıştır. Bu proje ile bilişim sektörüyle ilgilenen basın mensubu arkadaşlarımızın bilişim konusundaki bilgilerini arttırmak amaçlanmaktadır Projenin Kapsamı : Proje arka arkaya verilecek bir dizi seminerlerden oluşmaktadır. Ekonomik faaliyetlerin tüm dünyada küreselleştiği günümüzde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Projenin Yöneticisi : Dr. bilimsel çalışmalara uzanan bir çerçevede bilgiye ulaşmanın en etkili ve akılcı yolu haline gelmiştir. bilgiye ulaşmak ve dolaşımını sağlamak tüm sistemlerin işleyebilmesi için ön koşul olarak ortaya çıkmştır. bilginin paylaşımı çok hale gelmiştir. İnternette Bilgi Paylaşımı Günümüzde yaşamın her alanında. özel sektörün yasal en üst düzey temsilcisi TOBB bünyesinde “Bilgi Hizmetleri Dairesi” kurulmasıdır. Seminerlerde katılımcılara konuyla ilgili seminer notları dağıtılacaktır. bilgi teknolojisinin de küreselleşme sürecinde entegrasyonun en etkili yolu. ağları ve özellikle gelişen internet olanakları sayesinde. özel bir bilgisi ve eğitimi yoksa. üretim. uluslararası ticaretin boyutlarını genişletmiştir. tümünde bilginin toplanması ve duyurulmasına yönelik merkezlerin kurulmuş olduğu görülür. Bilgi Paylaşımı Çağımızda teknolojik açıdan gelişmiş toplumlara bakıldığında. her sektörde 56 .1. işletmelerimiz uluslararası rekabet ortamında daha bilinçli ve bilgili olarak yatırım. Öyleki.

gereksinim duyanlara doğru. Örneğin. Bilginin kayıt edilmesinde aynı kuralların kullanılması uluslararası düzeyde tek biçimliliği sağlayacaktır. Etkileşimli iletişim öğrencilere katılımcı olarak derslerde yer alma. Bibliyografik Denetim ve Kataloglama Bilginin. Ülkemizde eğitim problemleri göz önüne alındığında. kuruldukları ilk yıllarda her büronun ayrı kataloglama kuralı kullanması standartlaşmayı engelleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. eğitim konusunda oldukça önemli imkanlar sunuyor. öğrencilerin istedikleri her konuda derinlemesine bilgi edinmelerine olanak tanıyor. Sanal bir kütüphane genelde çok yetersiz olan okul kütüphanelerine iyi bir alternatif olacaktır. Bigi nerede üretilirse üretilsin kataloglanmasında aynı kuralların uygulanması ve kataloglama büroları arasındaki işbirliğinin sağlanması sonucunda bilgiye erşim daha kolay olacaktır. Bu gelişmelere paralel olarak bilginin paylaşılması sürecinde artık geleneksel eğitim şekileri yerine web tabanlı eğitim olanaklarının geçmesi kaçınılmazdır. eğitimde internetten bahsetmenin anlamsız olduğu düşünülebilir. tekbiçimliliğin sağlanması için tek çözüm olmamıştır. Bunun yanında zengin bilgi kaynakları. yayınların bibliyografik denetiminde tam bir başarı sağlanmasına bağlıdır. Bilgi Paylaşımında Sanal Okul İnternet. 4. bilgilerin paylaşılması ve ürünlerin pazarlanması anlamında interneti en üstün araç olarak kulanmayı gerekli kılmaktadır. Aksine. Bu noktada. Tek biçimde oluşturulan kayıtlar da makine ile okunabilirliği ve katalog fişlerindeki standartlaşmayı gerçekleştirecektir.2. ilk adım olarak öğrenci ve öğretmenlere bilgi paylaşımı imkânı sunacak platformlar oluşturulabilir. Bilgi toplumunun kaçınılmaz kıldığı bu gelişim. Bunun çözümü için tüm ulusal kataloglama bürolarının aynı kataloglama kuralını kullanmaları gereklidir. hızlı ve eksiksiz olarak ulaştırılması. Fiziksel engelleri ortadan kaldırarak öğrencileri interneet üzerinde sanal bir ortamda bir araya getirerek ve katılan herkesin aynı kalitede eğitim almasını sağlamak mümkün. Bu başarı ise. Bu bağlamda özellikle bilgisayar teknolojisine yönelik eğitimleri yine bilgisayar teknolojisiyle entegre edilmesinin sağlanacağı internete dayalı eğitim modelleri yaygın eğitim sürecinde en iyi ve etkili sonuca ulaşılmasını sağlayacaktır. ancak nispeten yeterli donanımla birlikte internet bağlantısına da sahip olan okul sayısıda hiç de az değil. 57 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan internet teknolojisinin kullanılmasıdır. kendileri arasında paylaşma ve gerektiğinde eğitmenleri ile bire bir iletişim kurma imkanları sunuyor. ülkenin pek çok yerinde temel eğitim araçları konusunda bile sıkıntılar yaşanırken. Üstelik öğrenci ve öğretmenler bu hizmetlere evlerindeki ya da internet cafe’lerdeki bilgisayarlardan da ulaşabilirler (Chip Mart 2001 sayısı). Kataloglamada uluslararası standartlaşmanın sağlanması için ilk şart olarak belirlediğimiz ulusal kataloglama bürolarının kurulması.3. 4. interneti eğitim sistemimiz içerisinde etkin şekilde kullanmanın yollarını aramamız gerektiği ortaya çıkıyor. her ülkede ulusal kataloglama bürolarının oluşturulması ve kullanılan kataloglama kurallarında standartlaşmanın sağlanması ile gerçekleşebilir. girdilerin temini. Bibliyografik kayıtların oluşturulması. Bu yatırımların fayda sağlayacak şekilde kullanılmaları eğitim standardının yükseltilmesi büyük önem taşıyor.

ulusal düzeydeki çalışmaların başarısına bağlıdır. Bibliyografik denetimin temeli olan yayınların kontrolü ve onlara erişim için gerekli temel öge bilgi taşıyıcısının en kısa ve en açık yoldan nitelenmesidir. Gelen bu ekonomik yüklerin nedenleri. Bu nedenle dünyanın neresinde olursa olsun erişilebildiği kadarıyla tüm kütüphane materyalleri. Kataloglamada. Artık günümüzde kataloglama bilgisayar yardımıyla gerçekleştirilmekte ve fiş kataloglarının yerini bilgisayar bellekleri başlamaktadır. Bunun için kütüphaneler elektronik. Yalnız kütüphanede tüm metaryalleri alabilmeleri olanaksızdır. Dolayısıyla kütüphane derme geliştirme politikalarının geleneksel şekli değişmiş. Eskiden elle tutulabilir somut bilgi kaynakları varken şimdi yalnızca bilgisayar ekranlarından izleyebildiğimiz ama elle tutamadığımız bilgi kaynakları herkesce bilinen bir olgudur ve kullanımı hıla yaygınlaşmaktadır. bir yayının kataloglanmasında yer. Bu bilgi kaynakları yerel kütüphanelerde ya da kampüs ortamında bir bilgisayarın ana belleğine aktarılabilirler. Nitelenmenin temelini ise kataloglama oluşturur. Bilgi Paylaşımında Kütüphaneler ve Elektronik Bilgi Kaynakları Kütüphanecilerin görevi kullanıcılarına bilgiyi erişebilir kılmaktır. Bu çalışmaların ilk adımı kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesidir. zaman ve katalogcular açısından farklılıklar olsa bile. Kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesi ile işlemlerde standartlaşma sağlanarak gereksiz tekrarlar önlenir. kurmuş oldukları iş birliği projeleri ile kullanıcılarına diğer kütüphanelerde bulunan bilgi kaynaklarını sunma olanağı bulmuşlardır. elektronik bilgi kaynaklarının varlığı ve tüm bu organizasyonların kütüphane içinde yerleştirilmesi şeklinde açıklanabilir. yeni yazılı metinleri oluşturulmaya başlanmıştır. kütüphane dermelerini oluşturmaktadır artık. standartlaşma ilk önce bölgesel ve ulusal boyutlarda yapılmaya çalışıldı. hep bilgiye erişim ve kullanımı içindir. Çalışmalar yüzyılımızın başlarında biraz daha gelişerek uluslararası düzeye ulaştı. 58 . basılı ya da diğer formatlarda toplayacağı bilgi kaynaklarının neler olacağına yol gösteren politika metinleri hazırlamaya başlamışlardır. Bu nedenle derme geliştirme çalışmaları değişik bir boyut kazanmıştır. kütüphaneler yeni teknolojik olanaklar sayesinde. Hatta kendi kullanıcılarının bile tüm gereksinimlarini karşılayamazlar. Kütüphaneciler ve öteki ilgililer kataloglamanın maliyetini düşürmek ve zamanı kısaltmak için çalışmalar yapmışlardır.4. Tüm bu ekonomik yüklere karşı. Çünkü son zamanlarda kütüphane bütçesine ek mali yükler gelmiştir. tartışma listeleri ya da yayıncısının ev sayfasında izlenebilirler. Hatta uzaktan erişim ile elde edilip kullanılabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan avrenselleştirilmesi ve belirli standartların geliştirilmesi. Kataloglama işlemleri çok pahalıya mal olamakta ve uzun zaman almaktadır. Ulsal düzeydeki başarıların kendi sınırları içinde kalması bibliyografik denetimin evrenselliğine ve gerçekleşmesine gölge düşürür. artan bilgi miktarı nedeniyle daha fazla kaynağın satın alınması zorunluluğu. Dolayısı ile bunun planlanması kütüphanecilerin temel görevlerinden biridir. Evrensel Bibliyografik Denetimin gerçekleşmesi ise. Yine bu şekilde. Kayıt edilmiş bilgiye erişim isteği Evrensel Bibliyografik Denetimin gerekliliğini daha açık ortaya koymuştur. 4. işlemler sırasında aynı kuralların uygulanması ile aynı sonuca ulaşım sağlanacaktır. Kütüphane dermeleri son zamanlarda büyük değişiklikler göstermiştir. web siteleri.

üretilen. büyük ölçüde. “sibernetik kapitalizm”. bazıları da eskiye oranla giderek artan toplumsal dolaşımdaki bilgi miktarını göz önünde bulundurarak kültürel ağırlıklı tanımlara yönelmektedirler (webster.Öte yandan “bilgi toplumu” terimini herkes farklı tanımlamaktadır.” 5. Selâhattin Kurul Bilişim toplumunu şöyle açıklıyor: “Bilgi Toplumu. bazen de bir ülkedeki Gayri Safi Milli Hasılanın (GSMH) kaçta kaçının bilgi sektöründen geldiğine ya da bilgi ile ilgili işlerde çalışan insan gücünün toplam iş gücüne oranına bakılarak ekonomik ya da mesleki ağırlıklı tanımlar yapılmaktadır. Kısacası “Bilgi Toplumu. el değiştiren. Ekonomisi Bilgiye Dayalı Olan Bir Toplumdur”. 1996). sanayi toplumunun ekonomisi sanayie dayalıdır.1. “kontrol devrimi” gibi terimler çoğu zaman “bilgi toplumu” terimi ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. tüketilen en önemli ve topluma damgasını vuran bir değer haline gelmiştir. “ postmodernizm”.Nasıl ki tarım toplumunun ekonomisi tarıma. Özetle bireylerin günlük yaşamlarında bilgi ve iletişim teknolojileri önemli bir yer tutar .Bazen bilginin işlenmesinde.2. aslında sanayi toplumlarının bir ileri aşamasını temsil etmektedir. İnternet’te bilgiye ulaşılmasını. Bilgi toplumunda eğitim bilgisayar desteklidir.Yine ağ üzerinden bankaya gitmeden oradaki işlemler yapılır. Bilgi toplumuna gelinmesinde en önemli iki faktör bilgisayarlar ve İnternet’tir. Bu yaklaşıma göre sanayi toplumu ile bilgi toplumu arasındaki fark bir nitelik farkı değil. üzerinde herkesin anlaşmaya vardığı. bilginin el değiştirilmesini alınıp satılmasını kolaylaştırmıştır.İnternet üzerinden uzaktan eğitim ortaya çıkmıştır. Bilgi Toplumunun Doğuşu Günümüzdeki bilgi toplumu tartışmaları. politikacılar bürokratlar arasında da çok gündemde olan bilgi toplumu kavramı. Alışveriş büyük oranda İnternet üzeriden evden çıkmadan dünyanın her yerinden yapılır.Bir çok iş kolunda iş yerine gitmeden evden İnternet üzerinden çalışılır.kamuoyunda sadece sosyal bilimciler arasında değil iş adamları.Yurttaşlar ağ üzerinden görüşlerini bildirerek karar mekanizmalarına katılır. olsa olsa bir derece 59 . sınırları belirli bir tanıma kavuşturulmuş değildir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Bilgi Toplumu 5. bilgi toplumunda da ekonomi bilgiye dayalıdır. depolanmasında ve dağıtımında son yüzyılda meydana gelen teknolojik gelişmeler ön plana çıkarılarak bilgisayar ve iletişim teknolojisi (bilgi teknolojisi) ağırlıklı bir bilgi toplumu tanımı yapılmakta. ikinci dünya savaşı sonrasında yaygınlaşan sanayi toplumu tartışmalarının.Bilgisayarlar bilgili yaygın olarak depolanmasını ve işlenmesini.Diğer bir ifade ile bilgi. Dr. Bilgi Toplumu İle İlgili Değişik Tanımlamalar Günümüzde “sanayi ötesi toplum”. kullanılan. TBV Yürütme Kurulu üyesi Prof. Yaşamda Zaman ve Mekân Sınırlarını Kaldırmıştır.Bazı kimseler ağların “zamanı ve mekânı sıkıştırmak” suretiyle hızlı veri iletişimine olanak sağladığına dikkât çekerek bilgi toplumu terimini mekânsal (spatial) açıdan tanımlamakta. yeni teknolojik gelişmelere uyarlanmış şekli olarak görülebilir. Kimilerine göre bugün bilgi toplumu olarak adlandırılan oluşum.alınıp satılan.

3. bilgi ve sistematik bilgi üretilmektedir. “Fabrika” ve “konut” olarak ayrılmış birimlerde gerçekleştirilmesi ve bu yüzden kuruluş ve yerleşim yerlerinin birbirinden ayrılması gibi unsurlarca belirlenmekteydi. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. -İşbölümüne dayalı üretimde uzmanlaşma ve –Üretim ve tüketimin. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. bilişim teknolojisine dayalı iletişim ağ.”denmektedir. -Pazara yönelik mal üretimi için sermaye birikimi. sanayi devrimindeki gibi. sanayi toplumundaki temsilî demokrasi yerine. bilgi toplumunda bu yapı değişmektedir:-Maddî mallar yerine. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için.sanayi devrimi gibi geçmişle bağlantılarını kopartan köklü bir dönüşüm olarak değil. bireysel keyfîlik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. Böylece emek. İletişim-ağ sistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. bilişimsel ve sistematiğe bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir.-Birikmiş bilginin sinercik etkisi. Sanayi toplumunda ekonomik yapı. sanayie kayan girdi ağırlığı.-Sonuçta ekonomik yapı sanayi toplumunun mübadele ekonomisinden. iletişim ağları içinde taşınabilir.-Bilişim teknolojisine dayalı olarak kullanıcının üretilebildiği bilgi aktarma ve bilginin birikimi sağlanmaktadır. Bilişim Teknolojisi Sayesinde Bilgi Üretimi Önem Kazanacaktır. bilgi toplumunun sinercik ekonomisine dönüşmektedir. Sanayi maddî mallar kullanımı yerine. Bilişimsel bilgi. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. belli merkezlere bağlı nokta-ağ sistemi ve ağ. 5. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. gerek üretim gerekse tüketim faaliyetleri için. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. Sanayi toplumu ile. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. Bilgi toplumunun iletişim altyapısı. olsa olsa mevcut toplumsal ve iktisadî yapıda var olan bazı eğilimlerin ivme kazanması olarak değerlendirilebilir. Yeni teknolojik gelişmeler. öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. Kısacası.Bilgi toplumunda. katılımcı 60 .Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. sanayi toplumunda ön planda olan “maddî” ürünler yerine bilgi toplumunda. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. Oysa ki. bilgi kullanılarak bilginin üretimi ön plana çıkmaktadır. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi.sistemleri oluşturacaktır. ileri dönemde ise bilişimsel bilgiye kayma durumundadır.sistemlerinden oluşacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan farkıdır. bilgi üretimi ve bilgiden yararlanmayı daha da hızlandırmaktadır. Bilişimsel bilgi. Bilgi Toplumunun Özellikleri Temel özelliklerinden birisi.Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz.İngiltere’de bu görüşün öncülüğünü yapan Rosenbrock ve arkadaşlarının hazırladıkları bir rapora göre “günümüzde önemli teknolojik gelişmeler görülmekle birlikte bu değişikliklerin. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. Bilgi toplumunda.bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. bilgi üretiminin.Sanayi toplumunun pozitif biliminde olmuş olayların açıklaması yapılırken. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. Sanayi toplumunda fabrika üretimi. toplumsal hayatın bütününü kökten değiştirecek nitelikte olduğunu söylemek mümkün değildir. doğal girdilerden (topraktan). Fabrikaların yerini.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

demokrasiye geçilirken, katılımcı sadece vatandaş katılımı ile oluşan gönüllü kuruluşlar düzeyinde değil, çok farklı düzeylerde gerçekleşeceği dikkâte alınmalıdır. Sanayi toplumunun mekânik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddî üretimi yerine, bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bilgi üretimi geçmektedir. Sanayi toplumunun mekânik teknolojisi, fiziksel emeği ikame ederken; bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun maddî malları fabrikalarda üretilirken, bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Sanayi toplumu, yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken; bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir.

5.4. Bilgi Toplumunda Entegre Sosyo Ekonomik Geliştirme Alt Süreçleri a) Bütünleşme Süreci
Bilgi toplumunda, bilgi teknolojisinin bilişimin altyapısının gelişmesi, bilgi aktarım ve akısının hızlanmasıyla bilgi sektörünün ekonominin en güçlü sektörü durumunda dönüşmesinin sosyoekonomik bütünleşmeyi hızlandırması beklenmelidir. Çünkü iletişim ve ulaşımdaki inanılmaz gelişmeler, piyasaların (mal, hizmet piyasaları; bilgi,sermaye para ve işgücü piyasaları) yalnızca bölge veya ülke çapında değil, dünya çapında bütünleştirerek küreselleşme sürecini doğurmuştur. Diğer yandan iletişim teknolojisinde ortaya çıkan gelişmeler, yerel değer ve özelliklere önem kazandırmaktadır. İletişim ve kitlesel haberleşmedeki dev yenilikler “kültürel bütünleşme” yi yalnızca ulusal değil yine uluslararası boyutta etkilemektedir. Böylece bilgi toplumuna ulaşmış dünyanın değer ve normlarının, modernleşme süreci olarak, çok daha kolay bir biçimde gelişmekte olan ülkelere aktarımı ve bu yolla küresel bütünleşmeye yönelim artacaktır. Ayrıca, bilgi toplumunun sağladığı bilgi akısı, bireylerin daha hızlı bilgiye ulaşabilmesi ve politik ve ekonomik güç yoğunlaşmasını azaltırken, katılımcılık ve çoğulculuğu artıran bir bütünleşme süreci yaratmaktadır. Yine çoğulcu ve katılımcı özelliği ile sınıfsal ve bölgesel farkların azalmasına, zaman süreci içinde katkıda bulunarak sosyal bütünleşmeye de hizmet etmektedir.Bilgi toplumunda, ülke ve bölgeler daha çeşitlenmiş yerel özellikler göstermesine karşın, artık sosyal sınıf ve ideolojilere dayalı keskin bir kutuplaşma yaşanmayacaktır.

b) Yığılma Ekonomileri
Bilgi toplumunda, bir yandan iletişim ve ulaşımda sağlanan hız ve benzeri üstünlükleri; diğer yandan bilişim ağına erdem ile girebilmenin yarattığı fırsatlar ile büyük yığılma merkezlerinde olumsuz dışsal ekonomiler gibi maliyet artırıcı unsurların varlığı, yığılma sürecinin sanayi toplumundaki belirleyici konumunun kısmen kaybolmasına neden olmaktadır. Ancak, yığılma merkezlerindeki yoğun talebin yol açtığı yüksek talep potansiyeli nedeniyle, yığılma merkezlerinin yakın çevresi ve banliyöleri önem kazanacaktır. Bu olgu, şehirleşme yapısı ve sürecini de aynı şekilde etkileme şansına sahip olacaktır.

c) Entegre Gelişme Yayılma ve Genişleme Süreçleri

61

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumu; sosyoekonomik gelişmenin mekânda yaygınlaşması ve genişlemesine hızlandırıcı bir etki yapmaktadır. Bununla bölgesel dengesizlikler azalmakta ve mekânsal bütünleşme hızlanmaktadır. Ancak bu sürecin, bilgi toplumunun ilk döneminden çok olgunluk döneminde daha etkili olması söz konusudur. Bilgi toplumunda bilgi teknolojilerinin yarattığı küreselleşme sonucu boyutunu genişletmiştir. Bilgi toplumunun mekân boyutu ulusal ekonomi ile sınırlı değildir. Bölgesel bloklar ve Dünya Ekonomisi yeni mekânsal birimler olarak dikkâte alınmalıdır. Bu durumda ekonomik karar birimlere dört düzeyde karşımıza çıkmaktadır: Ulusal düzeyde; bölgesel bloklar düzeyinde; küresel düzeyde ve uluslar arası veya çokuluslu şirketler düzeyinde.

d) Entegre Gelişmede Yoğunlaşma Süreci
Sanayi toplumunda sosyoekonomik gelişmenin yoğunlaşmasını, teknik yenilikler ve organize bilginin yığılma merkezlerinden derinlik kazanması, yani eski teknolojilerin bırakılarak sürekli yeni ve üstün teknolojilere geçiş süreci olarak tanımlamıştık. Bu nedenle, bilgi toplumunda entegre gelişmenin yoğunluk kazanması, firmaların yenilikçi uygulamalar için esneklik derecesinin yüksekliğine bağlıdır. Bunun için büyük yığılma merkezinde olmak değil, uluslararası rekabete ve sürekli yenilenmeye açık olmak, yenilikçi olmak gerekmektedir.

e) Entegre Gelişmede Sanayileşme Süreci
Her ne kadar, bilgi toplumunun şekillenişi, yapılanışı ve sosyoekonomik gelişmenin dinamizmi bilgi sektöründen kaynaklanıyorsa da sanayi sektörü bilgi toplumunun yine önemli bir sektörü olarak kalacaktır. Bilgi toplumunun değiştirdiği organizasyon içinde, sanayicinin bütünleşme durumu, yatay ve dikey bütünleşmesi, sektördeki rekabet yapısı gibi unsurları önemli olacaktır. Çünkü bilişim destekli olmakla birlikte, ihraç edilen ürünleri çoğu sanayi ürünü olarak önemini koruyacaktır.

f) Entegre Gelişmede Şehirleşme Süreci ve Göçler
Bilgi toplumunda bu süreç, bilgi ve iletişim ağının şehirler dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması ve uydu kentlerden ana merkezlere ulaşımın bir sorun olmaktan çıkması nedeniyle, şehirlerden çevreye doğru yönelen bir yayılma ve genişleme sürecine dönüşecektir. Böylece gerek kuruluş yerleri, gerekse yerleşim yerleri, büyük şehirlerin dışına, daha optimal büyüklükteki şehirlere doğru bir kayma gösterecektir. Büyük şehirlerin cazibe merkezi olması önemini yitirecektir. Ancak yenilik ve bilgi merkezlerinin yoğunlaştığı şehirler çekiciliğini koruyacaktır ve hatta arttıracaktır.

g) Entegre Gelişmede Yatırım Süreci

62

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumunda, maddi üretim ve sermaye değil, bilgi üretimi esas olacaktır. Bilginin kaynağı ile bilimsel düşünce, bilişim teknolojisi, bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı olarak gerçekleşecektir. Böylece sanayi toplumunun “Yatırım Humması” yerini bilgi toplumunun bilgi üretmeye yönelik “yenilik hummasına” bırakacaktır. Böylece büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil; yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. Bilişim altyapısının ülke içinde yaygınlaştırılması açısından olduğu kadar dış dünya ile bağlantılarının sağlanmasına yönelik “kamusal yatırımlar” kalkınma sürecinin önemli belirleyenlerinden birisi olmaya devam edecektir. Çünkü bilgi toplumunu sürükleyici gücü olan yenilikler, üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirilmektedir.

h) Entegre Gelişmede Bilgi, Yenilik ve Bunların Yayılması Süreci
Teknolojinin belirleyici rolüne rağmen, sanayi toplumunun ana karakteri sermaye birikimi ve yatırımlara dayalı sanayileşme olmuştur. Oysa bilgi toplumunda bilginin birikimine dayalı yenilik süreci önem kazanırken yenilikler sürekli üretilmektedir. Ayrıca yeniliklerin merkezi büyük şehirler değildir. Daha çok üniversite kentleridir. Bilgi toplumunda yeni teknolojilerin yarattığı dönüşüm, yüksek verimliliği artışları sağlamaktadır. Açıkçası, verimlilik artışlarının kaynağı yeniliklerdir: Yeniliklerin kaynağı ise, teknolojide, örgütlenmede, yönetimde yetirilen yeni fikirlerdir. Bilgi toplumunda yeniliklerin hızlanması yanında, yeniliklerin ortaya çıktığı ortam, rekabet ve küreselleşme gerçeği ile tamamlamaktadır. Bilgi toplumunda yaşanan küreselleşmenin ağırlıklı olarak taşıyıcısı uluslararası düzeyde faaliyette bulunan şirketlerle, çokuluslu şirketlerdir.

i) Entegre Gelişmede Büyüme Süreci
Sanayi toplumunda büyüme, milli gelirde artış olarak tanımlanırken büyümenin belirleyenleri olarak temel üretim faktörleri olan sermaye iş gücü ve teknik ilerleme dikkâte alınmıştır. Sanayi toplumundaki üretim, maddî üretime dayanırken, temel girdi olarak sermayenin ağırlığı ön plana çıkmıştır. Bu nedenle yatırımlar büyümenin temel kaynağı olarak ele alınmıştır. Oysa ki, bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi, temel çıktı da bilgidir. Bilgi toplumunda, ulusal bilgi düzeyindeki artışı büyüme olarak tanımlama durumundayız. Bu tür bir büyümenin temel kaynağı yenilik; yeniliğin kaynağı da rekabet olacaktır. Yeniliğe motive edilmiş, kendini kanıtlamak isteyen kişiler arası rekabet yenilik ve bilginin ana kaynağı olacaktır. Bilişim teknolojisine dayalı olarak üretilen bilgi, sanayi toplumunun sermayesi gibi kıt değildir. Bu yüzden bilgi üretiminde ölçeğe göre azalan getiri değil; aksine ölçeğe göre artan getiri söz konusudur.

5.5. Bilgi Toplumunda Üniversitelerin Rolü ve Bilgi Hizmetleri
Bilgi toplumunda en önemli görev üstlenen kurumlardan birisi, belki de birincisi üniversitelerdir. Çünkü üniversiteler bilgi ekonomisinin “hammadde” si olan bilginin üretiminde ve dağıtımında sorumlu temel kurumlardır. Bilgi teknolojisi diğer bütün kurumları olduğu gibi üniversiteleri de kökten bir biçimde etkilemektedir. Daha birkaç yıl öncesine kadar üniversitelerimizdeki çoğu öğrenci ve öğretim üyesinin

63

Türk toplumunun bilgi toplumuna geçebilmesi için politik. sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle ortaklaşa saptamak. yerleşik demokrasinin temel koşulları olan yönetimdeki açıklık ve saydamlığı yeterince yaratılıp alınan kararlarda vatandaşın daha etkin katılımının ve katkısının sağlanması. bilgi sistemi. sosyal ve kültürel alandaki gelişimleri ve değişimleri sağlayabilmek için gereken yeniden yapılanmaları ilgili bakanlıklar. eğitsel. devletin vatandaşa verdiği hizmetin daha etkin hale getirilmesi. bilginin bireyin. amacıyla Bilgi Toplumu Bakanlığının kurulmasını sağlamak. halkın ve toplumun aleyhine olacak şekilde kullanımının önlenmesi. kurum ve kuruluşları ile bilgi çağına girerken küresel rekabette üstünlük sağlanması ve insanlarımızın yaşam düzeyinin yükseltilmesi. gereken çalışmaların düzenlenmesi ve izlenme ve yönlendirilmesi. Türkiye’de bilgi toplumu oluşturulması için kamu ve özel sektör ile sivil toplum kuruluşları ve akademik kesimin de görüş. bilginin üretimi. bilgi okuryazarı bir Türk toplumu oluşturmak. b) Görevleri: • • Türkiye’nin bilgi ve bilgi teknolojilerine olan kısa. uygulanması çalışmalarında ilgili bakanlıklar arasında işbirliği ve eşgüdümün sağlanması. konular ile ilgili yasal ve teknik alt yapıların oluşturulması. bilgi teknolojinin üniversiteler üzerindeki etkisi daha kolay anlaşılabilir.6. öneri ve katkıları ile gereken stratejinin belirlenmesi ve bu stratejilere uygun olarak hükümetçe saptanan politikaların uygulanmasına özel yetki ve sorumluluğu olan bir bakanlığın oluşturulması. ulusal bilgi güvenliği. bilginin paylaşımı. Türkiye’de bilgi toplumu. her işin ve yönetimin bilgi çağına girebilmesi için gereken bilgi altyapısını yaratmak. ülke düzeyinde halkın bilgiye adil ölçülerle ve kısıtsız. elektronik ticaret vb. evin ve okulun. kuruluş ve görevlerine ilişkin esaslar düzenlemektedir. üniversitelerde sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği ortamı yaratılması. kamu yönetiminde açıklık ve saydamlık. bilgi teknolojileri ve bilgi toplumu alanında kamu. ekonomik. 5.özel sektör. • • 64 . Bilgi Topumu Bakanlığı Kuruluş Çalışmaları ve Görevleri a) Kuruluş Amacı: Türkiye’nin birey. bilgi altyapısı. toplumunun her bireyindeki potansiyelin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için gereken bilgi alt yapısının oluşturulması. teknolojik. Türkiye’de bilgi. orta ve uzun vadeli ihtiyacını makro ölçekte belirlemek Avrupa düzeyinde tanımlanan e-Avrupa amaçlarına ve ölçütlerine uygun bir şekilde her vatandaşın. bilginin halk yararına kullanımı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yabancı olduğu İnternet teknolojisinin günümüz eğitim ve araştırma dünyasındaki yerini ve önemini düşünecek olursak. kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör. ucuz ve kolay erişebilmesi için gereken düzenlemelerin ve özendirmelerin yapılması.

1999 . bilgi toplumunda da bilginin gücünü harekete geçirmek ve bu kaynaktan en verimli bir şekilde yaralanmak zorundadır. (1994) . kullanıma sunulmasında. bu bilgileri “bilim-teknoloji-üretim” çevrimini daha hızlı döndürmek için kullanan toplumlar bilgi çağında “güçlü” olacaklardır. s. düzenlenmesinde. Bir ülkede bilgi toplumunun yaratılması. 2. 5. ülke bireylerinin günlük yaşamlarının her aşamasında bilgiyi üreten. Erdoğan .107. Dikkat edilecek olursa. Bilgisayar Eğitimine Giriş . Daha şimdiden “bilgi toplumu” deyimiyle sanayi toplumunun ötesine geçen ve teknolojide gelişmiş toplumlar tanımlanır olmuştur. Kaya . paylaşan veya yayan bir kimlik kazanabilmesiyle mümkündür. 65 . s. tarım ve sanayi toplumlarında kimin “güçlü” olduğu insan gücü kaynağını kimin en verimli biçimde kullandığıyla yakından ilgilidir. bilgi çağına. paylaşılmasında. Benzer bir şekilde. Mehmet . bu teknolojilerden doğrudan yarar sağlayabilen bireylerle oluşturulabilir.105.166. Geçmişteki gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler ayrımını andırır şekilde daha şimdiden bilgi fakiri/zengini denilen yeni bir tür ayrımcılık ile karşı karşıyayız.s. (1989) . Böylesi bir değişim ve gelişim toplumlar ve bireyler için yeni fırsatlar yarattığı kadar yeni riskleri de beraberinde taşımaktadır. Kaynaklar 1. (1998) . yeni teknolojiler geliştirilmesini ve böylece bilgi toplumunda ekonomik gelişmenin sürdürülmesini kolaylaştıracaktır. bilgi toplumunda da güç. s. Davis ve Botkin . girmekte ve önemli bir değişim ve dönüşüme uğramaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan c) Bakanlığın Oluşumundaki Genel Gerekçe: Bilindiği gibi tüm dünya tarım çağı ve sanayi çağının ardından yeni bir çağa. 4. Karahan . Gerekli bilgileri mümkün olan en kısa sürede üreten. Böyle bir toplum ancak bilgi ve bilgi teknolojilerinin önemini benimsemiş. sorgulayan. Bilgi toplumunda bilginin toplanmasında.1-2. s.. (1989) . Harcar .. Tarım ve sanayi toplumlarında insan gücünü harekete geçiren ve bu gücü daha verimli kullanan insanoğlu. 3.55. Bu tür bir uzmanlık mevcut bilgilerden yararlanarak yeni bilgiler üretilmesini. Özet olarak. işlenmesinde. kullanan. Böylesi bir ayrım ülkeler olduğu kadar tüm ülkelerdeki bireyler için de söz konusudur. Malatya . bilgi sahip olanların elinde olacaktır denilebilir. kısacası bilginin yönetiminde uzmanlık gerekmektedir. Bilgi üretimi ve kullanımındaki artan hız ve boyut yanında bilgi teknolojileri araçları dediğimiz bilgisayar ve bilgi iletişim araçlarındaki hızlı gelişim tüm toplumları hatta bireyleri yakında etkilemektedir. bu teknolojileri kolaylıkla kullanabilen.

htm 66 .html 12. Peter Kelman Nacny Roberts Thomas F. Coburn.Camuse. My Students us Computers Reston Publishing Company Inc. İnternet Eğitimine Giriş .html 11. Snyder Daniel H. URL Adresi: http://www. (1996). Arbak . (2001) . s.bidb.zqwyx. Hunter. 18.edu.org.73. 17.cs.com 10. 20. URL Adresi: http://www. Virgina. Mehmet.16-21.tbv. (Chip Mart 2001)“Sanal Okul. Dr. Learning and Teaching With Computers. 19. URL Adresi: 9. Pretice Hall Inc.odtu. Malatya .ankara. 7.tbv.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6.3. Watt.tr/~toreci/yazil.F.tr/turkish/main/frame_projeler. Inc. Bevery. Virginnc. Digital Devlet Semineri.hun. Türk Bilişim Vakfı’nın Bilişim Std. Elektronik ve Bilgisayar Terimleri Sözlüğü URL Adresi: http://www. Töreci.tr/dptweb/ekutup96/ cobanh/biltop.dpt.org. ZQWYX İnternet Publishing Inc URL Adresi: http://www. Peter. Kubbealtı Yayıncılık. 1982.html URL Adresi: 13.tr/ 14.tbv.gov.tr:80/rectorate/tez/data/d-atilgan/1.edu. Prf. Addison Wesley Publishing Company Inc. Yayın Koordinatörü Sungurtekin.digitaldevlet. 1984. ODTÜ /Hizmetler/Bilgi İşlem Daire Bşk. Türk Bilişim Vakfının Projeleri ve Hedefleri URL Adresi: http://www. Hasan. (14 Mart http://www. O’Shea Thim John Self. (1995) . 1983. Pratical Gude to Computers in Education. Bilter. Çoban. Using a Microcomputer in the Classroom Reston Publishing Company. g.htm#3pppp 2000).Gory. Karahan. Haluk. Cherly Weiner.(çeviri). URL Adresi: http://www. Türkiye Bilişim Vakfı’nın Vizyonu. Gerçek Eğitim” 21.edu. 16. Ankara Üniversitesinde Yayınlanan Tezlerden Alınmıştır. http://www. Ersin (Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği Bölümü) URL Adresi: http://ata.tr/turkish/main/frame_projeler. Gökun . Bingöl.org. Türk Bilişim Vakfının Devam Eden Projeleri.tr/servisler/sozluk/ 15. Ruth A.com/sss.html 8. s. Virgina 1983./Elektrik. (1999).

[Basın Bidirisi] URL Adresi: http://www. 1993.41-46). Ersin. Yıldızdoğan. Eczacıbaşı. sayı:16. 67 . Stratejik Ülke. 25.gov. Hüsnü. Bilgi Toplumunda Türkiye. Ankara. F. “Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 22.tr/basin/basn-5-haziran. URL Adresi: http://inet-tr. Türkiye İş Bankası Yayınları. “Bilişim Toplumuna Adım Atarken” (Bilişim/Mart 1998.tubitak.org.3.. Töreci. Ulusoy. Prf. s.. s. F. Erkan. (1998).tr:80/inetcont3/kutuphan.14-16). Dr. s. sayı:55. 26. “Bilişim Tolumuna Doğru” (Bilişim/Ekim 1994.htm 23. 24.pdf.tuena.. M.

Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri 2. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 5. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapi 4. Bilgi Toplumunda Sosyal Yapi 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 3 BİLGİ TOPLUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ ve SOSYAL YAPI 1. Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 68 .

yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. gerekse tüketim faaliyetleri için. İletişim-ağsistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. bilgi toplumunda. İletişim sistemlerinin ülke sınırlarını küçültmesi. sanayiye kayan girdi ağırlığı. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. Temel özelliklerinden birisi. ileri dönemde ise bilişimse bilgiye koyma durumundadır. nitelikli işgücü ön plana çıkmakla birlikte. Bilgi toplumundan. Bilişimsel bilgi. Bilgi toplumunun ilk döneminde. bilgi ve iletişim teknolojisinin yarattığı ortam içinde ekonomik faaliyet küreselleşme (globelleşme) eğilimine girdi. örneğin 69 . bilgi üretiminin. bölgesel gruplaşmalara dayalı bütünleşme eğilimlerini beraberinde getirdi. Sanayi toplumu ile. insan emeğinin bilişim teknolojisi ile artan ölçüde ikamesi ve tamamlayıcılık alanlarının daralması sonucunda üretilmiş (programlanmış) bilimsel bilginin ağırlığı daha da artacaktır. Bilgi toplumunun iletişim alt yapısı. Küreselleşme sürecinde. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. Sanayi toplumunda fabrika üretimi öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. araştırma merkezlerine. aşırı boyutlarda hızlanmakta ve kolaylaşmaktadır. gerek üretim. Bunu için bir “iletişim ağı alt yapısı” gerekli olup. bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. bilgi toplumunun bilişim teknolojisi ile geleceğin öngörüsü içinde. bilişim teknolojisine dayalı. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. girdilerin temini ve çıktıların pazarlanması için gündeme gelen piyasalar artık dünya çağında düşünülmektedir. Kısacası. iletişim ağları içinde taşınabilir. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. Fabrikaların yerini. bilimsel ve sistematik bilgi üretmektedir. bireysel keyfilik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilişim teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumunun temel özellikleri burada burgulanmaya çalışacaktır. sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. bu ağ. doğal girdilerden (topraktan). sanayi toplumundaki temsili demokrasi yerine. Bilgi toplumunda. bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretimi önem kazanacaktır. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. Sanayi toplumundaki bazı örgütlenmelerin. Böylece emek. belli merkezlere bağlı nokta-ağ-sistemi ve ağ-sistemlerinden oluşacaktır. katılımcı demokrasiye geçilecektir. Bilgi toplumunda. bilişimsel ve sistematize bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. Sanayi toplumunun pozitif biliminde “olmuş” olayların açıklaması yapılırken. Bilişimsel bilgi. iletişim ağ-sistemleri alacaktır. Sanayi toplumunun maddi mallar kullanımı yerine. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. data banklara bağlı olmaktadır. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. Kurulan iletişim ağı ile bilgiye ulaşım. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi.

2. Sosyal Yapı Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. Sanayi toplumu. bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir.1. Sanayi toplumunun mekanik teknolojisi. Ancak yok olacaklarını varsaymak pek kolay değildir. Sanayi toplumunun mekanik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddi üretimi yerine bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bili üretimi geçmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sendikaların içerik ve fonksiyonunun değişeceği düşünülmektedir. yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken. Moslow’dan beri dikkate alınan. fiziksel emeği ikame ederken. fiziksel emeği ikame ederken. Tablo 1’de görüldüğü gibi. bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem 2. ihtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde 70 . bilgi toplumunun mekanik teknolojisi. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun maddi malları fabrikalarda üretilirken.

Bilgi toplumunda. Pratik bilgi mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. rekabet yarışı içinde olmadığı. Bu sosyal grupların. Yoğun bilgi üretimi. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültüre ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. 71 . ortak. Bu nedenle bireyin duygusal tatmininin sağlandığı bir aile yapısı veya yaşama birlikteliği devamlılığını sürdürecektir. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. Ayrıca bilgi toplumunda bireylerin meslek rolleri de değişime uğrayacaktır. sanayi toplumuna göre. meslek rolleri. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. duygusal tatmin bulduğu bir sıcak ortama ihtiyaç duyacaktır. İnsanların kendini kanıtlama yarışının. Bireyin. Kariyere dayalı. Çıkar çatışmasında çok. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Ancak sosyal gruplar arası zıtlaşma. öğrenilmiş bir mesleğin sürdürülmesi yerine. meslekteki hızlı teknolojik gelişmenin etkisinde kalacaktır. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. Meslek sahibi için okul ve üniversite. Oysa bilgi toplumunda.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yer alan. Ancak insanoğlu. Geleceğe yönelik bilgi. sosyal. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. uzmanlık. Ancak. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir. geleceğe yönelik olacaktır. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. sanayi toplumunun sınıf çatışması düzeylerine hiçbir zaman ulaşmayacaktır. meslek sahibinin mesleki bilgisini sürekli yenilemesi gerekecektir. olmuş olayların açıklanmasına yönelik olmaktan çok. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. sanayi toplumunda olduğu gibi. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme (feed forward) şeklinde işleyecektir. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak daha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. insanın kendini kanıtlaması. küçük gönüllü kuruluşların yarattığı sosyal grupların oluşturduğu alt kültürlerden yansıyan gerilimlerin yaşanması ve bireysel teröre başvuran kişi ve grupların her zaman sosyal sorunlar yaratmaya devam etmesi beklenmelidir. bireyin kendini kanıtlamak. kendini yenileme ve değişen teknolojiye uyum sağlama ve amaçlarını başarma yeteneğine bağlı olacaktır. gelecekteki amaçları gerçekleştirmesi “hedefe kilitlenmeler” şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. bilgi üretiminin devamlılığını sağlayan rekabet yarışı şeklinde olması beklenmelidir. Çatışmaların çözümü için. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. özellikler. pratik bilgiden çok. sanayi toplumunun meslek yapısında daha farklı bir meslek yapısı oluşması söz konusudur. Meslek sahibinin. Meslete başarı.

Yenilikçi bilgi sektörünün yoğunlaştığı merkezler. sağlıklı çevreye yönelme gibi eğilimler yerleşim yerlerinin. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edeceklerdir. doğal. Böylece kitle iletişim araçlarını ve bilgi merkezlerini kontrol eden yerleşim merkezleri ön planda olacaktır. büyük şehirlerin gürültü. tarım. diğer yandan iletişim teknolojisinin yaratacağı fırsatlar sebebiyle ekonomik faaliyetler belli kuruluş yerlerinde kümelenmekten çok iletişim ağı sisteminde yoğunlaşacaklardır.ağı altyapısı önem kazanacaktır. maddi. bilgi teknolojisinin her türlü avantajından yararlanmakla birlikte. Yerleşim Şekli Bilgi toplumunda. tüketim. Zira buralar. arkasında iş gücü ve nüfusu da çekerek büyük sanayi şehirlerinin doğmasına yol açmıştı. sanayilerin kuruluşlarını yoğunlaştığı yerler. sanayi. şehirleşme deseninin oluşumunda. Kuruluş yeri belirlenmesinde yeterli ve nitelikli bilgi ağına girebilme ve tüketiciyle bağlantı kurabilmesi öncelikli kriterler olacağı gibi. Bilgi toplumu. nüfusun “Hareket Serbestisi”ni genişletirken. Sanayi toplumunda. sanayi. kirlilik gibi etkileri de önemli olumsuz kriterler olarak ön plana çıkacaktır. 2. Bilgi toplumunda büyük şehirlerin cazibe merkezi olması kısmen önemini yitirecektir. Bilgi ve iletişim ağının şehirlerin dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması şehirlerden çevreye doğru yönelen yayılma ve genişlemeye etki edecektir. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirmesi. gibi diğer faktörlere çok bağlı olmadan sürükleyici rol oynayabileceklerdir. Bilgi toplumunda. sosyo-ekonomik gelişmenin çevreye yayılması nüfusun belli büyük şehirlerde ve yığılma merkezlerinde toplanmasına sebep olmuştur. Oysa bilgi toplumunda bir yanda üretimin evlerde gerçekleştirilebilecek olması ve çevreyi daha az kirleteceği. Mesela. hizmetler ve bilgi sektörlerinde yapılacak üretim. Sanayi toplumunda. personel. fakat yakınındaki yerleşim ve kuruluş yerlerini daha avantajlı konuma getirecektir. sanayi toplumundan farklı bir yapılaşma gösterecektir. yığılma merkezlerinin 72 . büyük şehirlerin eski mahalleri daha niteliksiz çevre nedeniyle düşük gelir gruplarının yerleşim yeri olarak ön plana çıkacaktır. Türkiye’de İstanbul ve çevresi ana yığılma merkezi olmuş.2. öncelikle yığılma merkezi dışında. Yerleşim yerlerinin belirlenmesinde bilgi. Bilgi toplumunda ideal kuruluş ve yerleşim yeri kavramları köklü değişime uğrayacaktır. Gelecekte niteliksiz iş gücü daha düşük gelir seviyesine sahip olacağından. nüfus vs. hizmet ve nüfus burada hızla yoğunlaşma göstermiştir. Bilgi toplumunda araştırma merkezleri ve üniversitelerin yoğunlaştığı yerleşim yerlerinin daha geniş istihdam yaratması nedeniyle göçlerin bu türdeki şehirlere yönelmesi söz konusu olacaktır. Ulaşım ağındaki hızlı ve güvenli yenilikler. Böylece gerek kuruluş da gerekse yerleşimde büyük şehirler yerine daha optimal büyüklükteki şehirler tercih edilecektir. şehirlerin dış çevresine doğru kaymasına yol açacaktır. bilişim ve kurumsal altyapıları içinde ve sanayi toplumundakinden farklı bir mekanda gerçekleşecektir. bilgi teknolojilerinin sağladığı yeni fırsatlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Çalışanların çoğunluğu sağlık. bölüşüm kaynak dağılımı ve bilgi aktarımı fonksiyonları.

insani sermayesinin esas kaynak olacağı. Bilgi toplumunda bireyleri ve girişimcileri bilgi üretmeye yönelten temel motivasyon. Bu sebeple ekonomik faaliyetlerde bölgesel gelişmeler dikkate alınmalıdır. kendine gerçekleştirmeye yönelik başarı olacaktır. daha yaratıcı sürekli yenilenmelere fırsat veren esnek üretim sistemine geçilmektedir. Bu merkezler sanayi yanında. Bilgi toplumu. Ekonomik Sistem Bilgi toplumu yeni meslek yapıları. yeni üretim ilişkileri ve yeni sosyal yapıları ile yoğun olarak bilginin üretildiği ekonomik sistem olarak ortaya çıkacaktır. Sanayi toplumunun yarı becerili insan yığınının ürettiği standartlaşmış ürünlerden uzaklaşılmakta. Bilgi sektöründeki gelişmelere paralel olarak tarım sanayi ve hizmet endüstrilerindeki üretimlerde de gelişmeler olacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olumsuz yönlerinden etkilenmeyeceklerdir. 73 . Bilgi toplumunda üretimin ağırlığı araştırma merkezlerinde yoğunlaşmakta birlikte bilişim ağına bağlanarak evlerden üretime katılmak daha kolay olacaktır. kıtlaşan doğal kaynakları ikame ederek sanayi toplumunun dünyadaki tahribatını önleyecektir. Bilgi toplumunda yer kavramı mili ekonomi ile sınırlı olmayacaktır. tüm dünyanın potansiyellerine ulaşabilme şansını getirecektir. Ekonomik sistem ismini bu özellikten alarak “Yenilikçi Piyasa Ekonomisi” alacaktır. Hizmet sektörü içinde yer alan sağlık ve eğitim gibi alanlarda köklü değişimler yapacak olan bilişim teknolojileri. Sanayi sektörünün ürettiği ürünlerde yapay maddelerin artması sebebiyle sanayi ürünleri daha hafifi daha ucuz ve daha dayanıklı olarak üretilecektir. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapı 3. bunun yerini çok amaçlı robotlarının kullanıldığı. yerel mekanın potansiyelleri ile sınırlı kalmak yerine. Sanayi toplumunda ekonomik yapı pazara yönelik mal üretimi sermaye birikimi iş bölümü arz talep ilkesi ve rekabet gibi unsurlarca belirlenmektedir. birlikte üretim ve kaynakta paylaşımın olacağı toplumsal yararı gözetmenin önemli olacağı gibi temel özellikler ekonomik yapıyı oluşturacaktır. 3. Bilgi toplumunun getirdiği globalleşme hareketi yerleşim boyutunu genişletecektir. ulusal seviyede. bölgesel bloklar seviyesinde. Bu durumda ekonomik kara birimleri dört seviyede karşımıza çıkacaktır. öğrenme ve diğer yeteneklerinin geliştirilmesine önemli katkılar yapacaktır. Bilgi toplumunda maddi malların üretimi yerine bilgiye dayalı üretimin ön plana çıkacağı. Diğer yandan bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler. insanın gelecekteki amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik çabaları bilişim teknolojisinin imkanları ile sürekli bilgi üretirken. insanın sağlık ve niteliğinin geliştirilmesine. Bilgi sektörünün getirdikleri yeniliklerle üretilen “yapay” yeni materyaller. hatta ondan da önemli olarak yeni bilgi üreten yenilikçi merkezler olacaktır.1. Söz konusu başarı rekabeti şeklinde olacak ve yalnız yerel seviyede değil global seviyede gerçekleşecektir. sistemin temel özelliği yenilikler olacaktır. global seviyede ve uluslararası veya çokuluslu şirketler seviyesinde olacaktır. Bunlar.

bilgi makinaları. reklamcılık. gazete ajanları. sanat endüstrileri ve etik endüstrilerdir. muhasebeciler. Dördüncü endüstri (bilgi tabanlı endüstriler) Gazete-reklam endüstrileri İletişims el bilgi Özel olarak iletilen bilgi Bilgi projesi ve hizmet Basın-yayın endüstrileri Bilgi makinaları endüstrileri Özel olarak iletilen bilimsel Bilimsel Bilgi Araştırma geliştirme Eğitim endüstrileri Gazete-reklam endüstrileri Araştırmacılar. danışmanlar Tasarımcılar Bilgi depoları. Bunlar bilgi endüstrileri. Bilgi toplumunda gelişmeler ilerledikçe bugünkü haberleşme ve basın yayın endüstrilerinde bir durgunluk olacaktır. 74 . terminal Ekipmanı Avukatlar. ciltleme Gazeteler. Henüz sanayileşmemiş ülkelerinin bilgi toplumuna geçişlerinde ise sıkıntılar çıkmaktadır. bilimsel bilgi endüstrileri.2. Az gelişmiş ülkelerin bilgi toplumuna geçmeleri ancak kalkınma stratejilerinde önceliği. iletişim kursları. bilgi ve bilişime dayalı gelişme sürecinde daha gerçekleştirme şansını yakayıp. araştırma enstitüleri Okullar. seminerler 3. Gelişme ve Sanayileşme Sanayi toplumu olmanın aşamalarını tamamlamış ülkeler kolay biçimde bilgi toplumuna geçmiş ve geçebilmektedir. bu şansı iyi kullanabilen ülkelerin bilgi toplumuna giden yolu aşabilme şansı olacaktır. Software evleri Baskı makinaları. yazarlar Baskı. Bu dört alt endüstriden bilgi ve bilimsel bilgi endüstrileri geleceğin anahtar endüstrileri olacaktır. dizgileme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tarım sanayi ve hizmet endüstrilerini etkileyen ve geleceğin önde gelen endüstrisi olacak bilgi tabanlı endüstriler yada diğer adıyla dördüncü endüstri kabaca dört ana endüstri grubuna ayrılacaktır. Bilimsel bilgi endüstrileri grubuna giren eğitim araştırma-geliştirme faaliyetleri bilgi toplumunun temeli olacaktır. Halkla ilişkiler Bilgisayar merkezleri. sermaye ve finansmandan kısmen bilgiye kaydırarak. bilgisayar.

Yani sanayi sektörü. Eğlence ve boş zamanı değerlendirmeye yönelik elektronik aletler. bilgi sektöründe karlılığa yönelik özel yatırımlardan oluşacaktır. Bilginin kaynağı ise bilimsel düşünce. üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirileceğinden eğitim yatırımları sürekli artacaktır. Bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi. Bunun doğal sonucu bilgi toplumunda ekonomik eğitim seviyesi yüksek olacaktır.3.4. Bilgi toplumunda. altyapısı lokomotif görevi yapacaktır. bilişim alt yapısını oluşturmaya yönelik daha çok kamu ağırlıklı yatırımlarla. Bilgi toplumu olma yolundaki gelişmiş ülkelerde 1991 verilerine göre22-24 yaş grubundaki gençlerin ABD’de %76’sı. Yenilikçilik farkı hizmet yada işler için yeni fırsatları elde etmek için kullanıldıkları bir alet gibidir. bilişim teknolojisi bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı gerçekleşmektedir. 3. bilgisayar. ayrıca yeni malzeme üreten sanayilerin canlanması beklenmelidir. 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin terk ettikleri eski teknolojileri almaya dayalı sanayileşme stratejileri yerine bilgi toplumu ve bilgi teknolojilerinin dinamizmini canlandırıcı “yenilikçi strateji” ye geçmeleri ve bu amaçla politikalar geliştirme ye yönelmeleri gerekmektedir. Girişimcilik kişilerin farklı bir özelliğini yansıtır. Japonya’da %31’inin Yüksek öğrenime devam ettiği bilinmektedir. Tüm gelişmeler bilgi sektörü ve bilişim. robotlar ve diğer yeni malzemelerin üretimi ön plana çıkacaktır. temel çıktıda bilgi olacaktır. Sanayi toplumunda tarımın önemi azalmasına rağmen tarıma dayalı sanayinin geliştiği gibi. Böylece sanayi toplumunun yatırım humması yerini bilgi toplumunda yenilik üretmeye yönelik yenilik hummasına bırakacaktır. Eğer böyle yapılırsa ekonomik güçler halinde de gelmesi de mümkündür. Girişimcilik Bilgi toplumuna geçiş aşamasında olunan bugünlerde kişisel ve bilgiye dayalı girişimcilik hızla gerçekleşmektedir. Bilgi toplumunun sürükleyici gücü olan yenilikler. Almanya’da ^36’sı. Bilgi toplumunun yatırımları. 75 . bilgi toplumunda da bilgiye dayalı sanayi gerçekleşecektir. yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. bilgi toplumunda önemli bir sektör olarak devam edecektir. yazılım programları ve mikro elektroniğe yönelik sanayilerin. yeniliğin temel kaynağı da başarı rekabeti şeklinde olacaktır. Ancak bu özellik sadece kişisel bir hususiyet olmayıp öğrenme ile kazanılabilen bir özelliktir. bilgi üretimi esas olacaktır. ulusal bilgi seviyesinde artış büyüme olarak tanımlanırken bu tür büyümenin temel kaynağı yenilik. Aynı yılan verilerinde Türkiye’de bu oran %15’dir. Bilgi toplumunda iletişim araçları üreten sanayilerle. Yatırımlar ve Büyüme Bilgi toplumunda maddi üretim ve sermaye değil. Bu gelişmelere bağlı olarak büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil. Halen bilgi toplumu olma yolundaki ABD’de 1970-1990 yılları arasında açılan iş alanları %90’ı bilgiiletişim sektöründe gerçekleşmektedir.

insanın kendini kanıtlaması. sanayi toplumunda olduğu gibi. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 4. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. Yenilikçi girişimcilikte kullanılan bilgi. Çıkar çatışmasından çok.ha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. 76 .1. mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. geleceğe yönelik olacaktır. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. Başka bir ifadeyle bilişim sisteminden geçerek elde edilmiş bilgi ön plana çıkacaktır. 4. pratik bilgiden çok. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. bireyin kendini kanıtlamak. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edecektir. Meslek sahibi için okul ve üniversite. ortak özellikler. Çatışmaların çözümü için. Çalışanların çoğunluğu sağlık. Pratik bilgi. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir . Bireyin gelecekteki amaçları gerçekleşmesi "hedefe kilitlenmesi" şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. Bu sosyal grupların. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme şeklinde işleyecektir. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak da. Oysa bilgi toplumunda. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Girişimciliğin amaçlı bir şekilde yenilik kaynaklarını araştırmaya ihtiyacı vardır. iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin yoğun bir şekilde kullanımı ile elde edilecek ve değerlendirilecektir. İhtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde yer alan. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. sanayi toplumuna göre. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. olmuş olayların açıklamasına yönelik olmaktan çok. Geleceğe yönelik bilgi. Yoğun bilgi üretimi. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. Bilgi toplumunda insanlar istedikleri bilgiye ulaşabilecekleri için yenilikçi girişimcilik yaygınlaşacaktır. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. sosyal. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirilmesi.

bilişip altyapı donanımından doğrudan elde edilebilecek ve kırtasiyecilik belli ölçüde sona erecektir. yoğun ve kolay olarak devreye sokulabilecektir. Bu olgu küreselleşme sürecinde. 4. iletişim teknolojisinin yarattığı olanaklar içinde küreselleşmeye yönelecektir. paralel örgütlerle dünya çapında iletişim ve etkileşim bağlantısı olacaktır. kitle örgütleri ve birliklerin katılımı ile yaygınlaşacaktır. Bilgi Toplumunda Politik Sistem Kişilerde amaçların önem kazanması gibi. sanayi toplumunda yerini ulusal meclisler ile yasama. Geleneksel toplumun asiller .işveren şeklinde sürdürmüştür.katılım ve bilgi gücü geçecektir. Politik ve ekonomik gücün yerine. Ancak. Bakanların politik gücü.Geleneksel toplumun mutlakıyetçi kralları.) şeklindeki örgütlenme (organizasyon) devrimi bilgi toplumunda. kitle örgütleri ve birliklerin temsilcilerinin katılımı ile değişime uğrayacaktır. bilişim sistemi içindeki bilginin kötüye kullanımına ilişkin yeni suç ve ceza sistemleri gelişecektir.serfler şeklindeki sınıflı yapısını. bugüne göre azalacaktır. bilişim teknolojisi sayesinde daha sık. katılımcılık ve örgütlenme.2. bugünkü bakanlıkların etkisini. daha çok "merkezi. Bilgi toplumunda yaşanan yerelleşme ve katılımın yanında bilişim sisteminden elde edilebilen kamusal hizmetlerin artması. işçi . politik gücün kullanımının yerelleşerek katılımcılığa yönelmesine neden olacaktır . Sanayi toplumunun bu yapısı.temsili-demokrasiye bırakmıştı. politikada doğrudan veya dolaylı belirleyici olacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. kural ve davranışlara karşı bireyin özgürlüğünü korumak bir gereklilik olmuştur. Birleşmiş Milletler' in yeni bir yapı ve işleyiş kazanmasına yol açacağı gibi. diğer önemli bir kesimi de bilişimi sistemi ve bilgi bankalarından. Bu durum merkezi bürokrasiyi küçültecektir. norm. yürütme ve yargı şeklindeki kuvvetler ayrılığına dayalı parlamenter. eşitlik ve adalet ihtiyacı gündeme gelmiştir. Toplumdaki refah ve maddi kaynakların dengesiz dağılımına karşı. Şimdiden yaşanan birlikler (dernekler. belli amaçlar için bir araya gelmiş sosyal gruplar. yerel birim ve örgütlerin katılımı ile katılımcı demokrasiye dönüşecektir. teknik uzmanlığa dayalı bir kontrol merkezine dönüştürecektir. bloklar şeklindeki bölgesel örgütlenmelerin de ön plana çıkmasına neden olacaktır. işlev. Bilgi toplumunun devlet örgütünde çalışanların sayısı azalacak.3. merkezi bürokrasinin yükünün önemli bir kesimi yerel birimlere ve örgütlere aktarılırken. Klasik parti yapısı ve merkezi parlamentonun bileşimi ve işleyişi. doğrudan ulaşılabilir duruma gelecektir. bireyin özgürleşmesinden yola çıkmasına karşın. Yerelleşen. Kanunun ürettiği politik kamusal mallar ( idari hizmetler) ile ekonomik kamusal bilgi aktarımı. ve etkinlik açısından önemleri giderek artış gösterecektir. Bilgi Toplumunda Kültürel Sistem Sanayi toplumu. Bu durum politik ve sosyal düzeyde katılımcılığı sınırlandırmıştır. Merkezi bürokrasideki yapısal değişim klasik rüşvet olaylarının bir kesimini ortadan kaldıracaktır.ulusal" düzeyde gerçekleşmiştir Oysa bilgi toplumundaki katılımı yerel düzeyde gerçekleşecektir. Parlamenter temsili demokraside katılım. Bireyi sınırlandıran ve bağımlı kılan değer. geniş ölçüde organizasyon.odalar vb. Ayrıca katılım. Yerelleşmiş düzeydeki seçim ve kalıtım mekanizması. sayı. 77 . sendikalar. yapı ve kurumlaşması toplum düzeyinde (ulusal düzeyde) gerçekleşmiştir. Uluslar üstü ve uluslar arası örgütlerin. Ortak amaçlı yerel örgütlerin.

modern" dönemi gündeme getirecektir. “Splash” adı verilen bu balina. Maddi değerlerden. Değer yargılarında çeşitleşme ve çoğulculaşma. fosilin restorasyon işleminin başlaması için izin verdiler. Ancak. Diğer yandan. balina iskeletinin kendilerine hediye edilmesinden çok mutlu olduklarını. 4. Gönüllü kuruluşlar ve örgütlerin geliştirdiği ortak değerler. 4-9 milyon yaşında bir balina. kültür ve sanatta. sosyal grupla bütünleşen bireye yönelim ağırlık kazanacaktır. Burada sanat. yakındaki bir inşaat alanında bulundu. okulun bahçesinde yatıyor. uzlaşma.5 metre 78 . toplumsal dinamiğin olumsuz yönde kullanımına yol açmıştır. Ancak. İnşaat işçileri tarafından bulunan balina iskeleti. bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Zıt kutuplarda oluşan kültür kalıpları. engin Pasifik okyanusuna tepeden bakan bir okul. hoşgörü. belirli testleri yaptıktan sonra öğrencilere. Yaklaşık 5000 kg ağırlığındaki fosil. 9 metre uzunluğunda. sanayi toplumunun kültürü bir anlamda bir tepki kültürü olmuştur. Ulus veya sınıfla bütünleşen bireyden. Ayrıca toplum yapısının kalıtımcı ve çoğulcu olması. bilgi toplumunda grupsal değerler ve inançlar yaygınlık kazanacaktır. Açlık ve yoksulluğa karşı mücadele. Okulun teknoloji kaynakları öğretmeni. refah amacını ön plana çıkarmıştır. Yapay algılamalar dünyası.4. gerek sosyal grup. balina iskeletinin tamam olduğunu belirttiklerini ve çok nadir bulunan bu örneğin. hoşgörü ve katılımı yaygınlaştıracaktır. paleontologların. bilgi toplumunun değer ve davranış kalıplarını şekillendirecektir. dini ve ahlaki değerlere de yeni boyutların gelmesi söz konusu olacaktır. hayal gücünün yarattığı. güvenlik ihtiyacını doğurmuştur. insanın boş zaman değerlendirmesinde önemli bir yere sahip olacaktır. Maddi değerler üzerine kurulan ahlak anlayışı ve normlardan maddi olmayan değerlere yönelim gündeme gelecektir. Paleontologlar. Bu nedenle. kültürde çeşitlenme. bilgi toplumunun geleceğe ve amaçlara yönelik olması ve bu yönelimleri bilgisayar tasarım modelleri ve benzetim modelleri ile "olmayan " alana yöneltmesi. Fen derslerine ağırlık veren bu okul. öğrenciler için yaşayan bir laboratuar niteliği taşıyor. yapay algılamalar dünyasında insanlara hoş vakitler geçirmesine hizmet edecektir. Hedef Düzey Teknoloji Okulu Kaliforniya’daki Richard Henry Dana İlkokulu.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Toplumdaki belirsizlik ve kavga . öğrencilere zengin öğrenme ortamı yaratacağını belirtiyor. Çünkü insanlar arsındaki çatışmada zıtlaşmaların çoğu. okyanus ve getirdiği doğal zenginliklerle. çoğunluk ve katılımın daha kolay elde edilebilir oluğu bir kültürel ortamı getirecektir. grupsal değerler ön plana çıkacaktır. Sanayi toplumunun ulusal veya sınıfsal değerleri karşısında. Richard Henry Dana İlkokulu’na hediye edildi. Yalnız bu balina. Bilgi toplumunda. toplumun değerler sistemini değiştirecektir. zaten şimdi de başlanmış olan " post . yarısı toprakla kaplı. zihinsel geliştirmenin yol açtığı yeni ufuklar içinde. 4. Adeta yaşamlarının doğal bir parçası. çoğu kez mutlakçı ve zıtlaşmacı olmuştur. Pasifik’in buz mavisi rengindeki sularında değil. Zıtlaşmacı konum ve yapılar. Bu okuldaki öğrenciler için bir yunus ya da balina görmek çok olağan. bilgi ve insancıl değerlere olan yoğun yönelim. kısa bir süre önce hiç beklenmedik bir balina ortaya çıktı. Oysa bilgi toplumu. gerekse bireyin daha gevşek düzeylerde ulus ve küre ile bütünleşmesi de ağırlık kazanacaktır. Yarısı taş.

çocuklar. Balinaların beslenme alışkanlıklarından. Splash’i eski ve yeni balinalar. İspanyolca ve teknoloji dilleri. Ayrıca. iyi bir şekilde öğretilirken. Ayrıca. dijital kameralarını. Okulda. Splash laboratuarındaki aktiviteler öğrencilerin İngilizcelerini de geliştirmeye yardımcı oluyor. Splash laboratuarında öğrenilen derslerden biri. okulun iki dilde yapılan (İngilizce ve İspanyolca) diğer web sitesinde de yer alıyor. Fakat. her geçen gün. çocukların geleceğine ışık tutacak olan bu üç dil. Meksika ve Filipinlerden de çocuklar bu siteye bağlanıyor. paleontoloji ve deniz biyolojisi gibi derslere entegre etmeye çalışıyor. Paleontologlar okula gelerek seminerler veriyor ve öğrencilere yöntemleri anlatıyorlar. göç davranışlarına kadar pek çok bilginin yerleştirildiği site. bu siteye bağlanan öğrencilerle paylaşılıyor. Bu web sitesinde de. Burada. Splash laboratuarına döndüklerinde. 30 iMac’in yer aldığı bir bilgisayar laboratuarının tam yanında yer alan Splash laboratuarında. küçük aletlerle fosilin kemiklerini temizleyerek ortaya çıkardıkça. 79 . öğrenmesi gereken üç dil var: İngilizce. Okulda. multimedya sunular ve videolar hazırlıyorlar. sanat ürünleri yer alıyor. Splash aktiviteleri. video kameralarını kullanarak verileri kaydediyorlar. fosili restore etme süreçlerini yaşarken. bu sitenin İspanyolca olması nedeniyle İspanya. üç yıl gibi bir süre devam edecek olan balinanın restorasyonunda. depremler. topladıkları bilgileri kullanarak. verileri çeşitli şekillerde kaydediyorlar. yavaş yavaş şekil alıyor. Fosil restorasyonunu belgelemek için öğrenciler bir web sitesi geliştirdiler. hazırladıkları Splash web sitesine de aktarıyorlar. kendileri için anlamlı olan bir süre bu heyecanı paylaşıyor ve geleceği düşünüyorlar. bir taraftan fosili restore ederken diğer taraftan da bilimsel sözcükleri öğreniyor ve İngilizcelerini geliştiriyorlar. Ayrıca. öğrenciler. Çocukların birçoğu. bilimsel çalışmalar ve yaparak öğrenmeye de çok önem veriliyor. VCR’lar. Ayrıca.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan genişliğindeki balina iskeleti. Splash. jeolojik zaman. çocukların. yanardağlarla ilgili bilgiler. tamamıyla öğrenciler tarafından hazırlanmış ve yönetiliyor. fen bilgisi öğretmeni Robin Davis. Buldukları kemik parçacıklarını adlandırıyor ve gruplandırıyorlar. Pasifik kıyıları ile ilgili diğer bilgiler. Daha sonra. Internet’i. coğrafya. Sonra. Paleontoloji. deniz biyologu ya da paleontolog olma hayalleri kuruyor. Tabii. bilgileri. dia şovları. öğrencilerin çoğunun birinci dili İspanyolca olduğu için ayrıca. şu anda bilim adamı. bütün dünyadan. ayrıca ABD’de federal hükümetten de fon alıyor. lazer disk oynatıcılar ve Internet bağlantılı bir bilgisayara bağlı 30 inçlik bir monitör de bulunuyor. balina anatomisi. sitede Kaliforniya ile ilgili tarih. Çocuklar. çeşitli CD-ROM’ları ve multimedya (çoklu ortam) sunuları kullanarak. kültürel bilgiler. Richard Henry Dana İlkokulunda. Okulun bulunduğu bölgede. fosilden çok bir çamur toprak yığınına benziyor. çalışma alanına kadar getirdikleri Apple eMate taşınabilir bilgisayarları. Bir ilkokulda ilk defa kurulmuş bir paleontoloji laboratuarı olan “Splash Laboratuarı”. Ve asılında. Öğrenciler.

Oysa Türk toplumu. yenilik getirmek demektir. Kültürel alan. düşünce biçimleri. örneğin . Arap ve çöl kültüründe insan. ne de bilgi toplumunun teknolojisini kendisi üretmektedir. Oysa Türkiye’de. bilişim teknolojisinin yeni olanakları ile hızla gerçekleştirilirse. Bu yüzden bizim insanımız var olanı gözlemekle yetinen bir gözlemcidir(empristtir). doğaya egemen olma yönünde teknoloji üretmeye yönelmeyip gelişmiş ülkelerden. Doğaya teslim olmak yerine. kültürel gecikmeye neden olur. sosyal ve politik unsurlar daha hızlı değişirken. hissetmesi önemlidir. dünya görüşü ve davranış kalıplarını kapsar. 5. Pratik zekası 80 . ekonomik.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 5. yaratıcılık peşinde koşma ve başarı rekabetine yönelme olmadığını görürüz. hazır bulduğu teknolojiyi ithal edip. yani fiziksel çevreye egemen olmak demektir. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Kültürel Gecikme Türk toplumunun teknoloji üretmeyişinin. Gördüğünü duyup. doğanın nimetlerinden yaralanma kültürü bir üst aşamadır. İşte bu durum. Türk toplumunun davranış kalıpları açısından önemli olan ve dünya görüşünü bütünleyen bir noktaya daha değinmekte yarar vardır. Oysa Türk toplumunda yenilik peşinde. değer. teknoloji ile doğaya egemen olma ve doğayı değiştirme uğraşı içindedir. bu alandaki düşüncede bir yenilenme teknoloji üretmedeki temel darboğazımızı hızla kaldıracaktır. ne sanayi toplumunun. Teknoloji üretmek. tüm kültür değerlerini aniden değiştirmek zorunda değildir. bu unsur ayrıca . Buna karşın. doğanın sunduğu nimetlerle yetinmiştir. insanlara geçmiş kuşaktan miras kalan.2. dünya görüşü bilimselleştirici bir eğitim ve kültür politikası. stratejik bir öneme sahiptir. Gözlem onun için önemlidir. bir kültür gecikmesi yatmaktadır. Ancak toplumsal gelişmede insan. Sanayi toplumunda teknoloji üretmek. Bu teknolojik gecikmenin temelinde. norm. Doğanın nimetleri ile yetinirken. Bu amaçla sürekli yeni teknolojiler üretmektedir. Ancak doğayı değiştirmeye yönelmediği için teknolojiyi üretemez. Batı uygarlığı. teknolojik değişim girdisi olarak gündeme gelen “düşünce kalıpları ve dünya görüşünün” bir boyutuyla değişimi yeterlidir. doğanın sunduğu fırsatlardan yararlanmaya yöneliktir. üretmeye değil. yani teknolojik gecikmenin temelinde kültürel gecikme(cultural lag) yatmaktadır. doğaya. Görmediğini de düşünemez ve bu yüzden yaratıcı değildir. Türk insanının. Teknolojik değişmeden kültürel değişmeye uzanan yolda. sanayileşmeyi ithal teknoloji ile bugünkü aşamasına ulaştırdığı ve bilişim teknolojisinin de ithal teknoloji olarak kullanıldığı görülmektedir. ondan yaralanmıştır. doğaya teslim olmuştur. İnsanoğlu sahip olduğu kültür normlarından kolay kolay vazgeçemez.1 Bilgi Toplumu Olma Yolunda Teknolojik Gelişmeler Türkiye’nin sanayileşme sürecinde baktığımızda yarı sanayileşmiş bir toplum olduğu. Bunların içinden. Göçebelikten gelen Türk insanı ise.

Gerek piyasa ekonomisinin merkezi ekseni olan rekabetin ve bağımsız insan kişiliğinin yeterli yaygınlıkta olmayışı. yine söz konusu. Her ne kadar bilişim devriminin karşı etkisi bu yapıyı sarsıyorsa da hızla bilgi toplumuna geçebilmek için önemli bir engel oluşturmaktadır. 81 . rekabet ve başarı motivasyonlarının topluma kazandırılması teknoloji üretmenin yollarını açabilecektir. ticarete yönelmesi bundandır. bilimsel düşünce ile çalışma. yaratıcılık. Örneğin. uygun eğitim ve kültür politikaları yanında etkin bir rekabet politikasının hızla uygulamaya aktarılması gereklidir. ancak yenilik ve yaratıcılığı sınırlıdır. Bu nedenle toplumda başarı motivasyonu. ancak ilişki toplumu olabilmiştir. insanların üretmekten çok. bilgi toplumu için uygun olmaktan uzaktır. değer. Ancak bilişim teknolojisinin olanaklarının. Oysa değinilen yapı. Türkiye’de girişimciliğin önemli ölçüde tüccarlık düzeyinde kalması. Hata Türkiye’de bağımlı insan ilişkileri içinde. gerekse sosyalleşmiş bir piyasa ekonomisinin bazı unsurları bulunmaktadır.3. Bu nedenle.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üstün. Bu alanda toplumu. Bununla birlikte. Bu yapı bilgi toplumu ile taban tabana zıt bir yapıdadır. 5. düşüncede bir yenileme(koantum sıçraması) ile kırılırken. yukarıda değinildiği yönde daha bilim bazlı bir düşünce kalıbına yönlendirmesi için bilinçli politikaların hızla uygulamaya aktarılması gerekli olacaktır. İş yerindeki kişi egemenliği(özel ya da kamu hiç fark etmez). davranış ve kültür kalıbının yönetim alanına yansımasıdır. Kültürel alandaki gecikme. norm. rekabetçi düşünce rekabetçi mantık ve uygulama yeterli olmaktan çok uzaktır. partilerdeki kişi egemenliği bu durumun politik alana yansımasıdır. rekabet ve yeniliklere yönelebilmesi için. fırsatçılık ve bağımlılığa dayalı ilişkilerde geçerliliğini sürdürmektedir. Türkiye kültür ve teknolojik gecikmeyi kapatabilmek için. sanayi toplumunda daha büyük ve hızlı etki yaratan teknolojiler ve olanaklar sunmaktadır. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri toplumu bu yönde kökten etkileyecektir. yeteneğin engellenmesi yanında. kişi egemenliği nedeniyle insanı ve yeteneği harcayan bir mekanizma işlenmiştir.başarı ve üretime dayanmak yerine. Bu yüzden Türk toplumu başarı toplumu değil. yenilikçi ve rekabetçi piyasa ekonomisini olgunlaştırma yönünde. Bilgi toplumunda. bu yönüyle bilgi toplumuna uyum programı geliştirmeli ve hızla uygulamaya aktarılmalıdır. Bununla birlikte piyasa sisteminin etkinliği sağlayacak rekabet süreci. üretkenlik. gerekse söz konusu noktaların uzantısı olarak yenilikçi ve yaratıcı kişiliğin olmayışı. Bu nedenle bilgi toplumu olma yolundaki gelişme bu uygun olmayan yapıdan olumsuz olarak etkilenecektir. çalışma. Örneğin. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Ekonomik Sistemi Türkiye’de de gerek serbest. insanların ve yenilikçiliği ön palanda olacaktır. toplumu yöneten ve yönlendiren kesimlerin. bilgi toplumu olma yolunda önemli engellerdir. bağımlılık ve fırsatçılık yerine.

Sınıf egemenliği yerine. girişimcilik açısından bireysel. Egemen sınıfın kuralları. hatta kural ve ilkelere dayalı uzun dönemli palan ve düşünce geliştirmeyi önlemektedir. Bilişim teknolojisinin olanaklarından yararlanarak. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Politik Sistemi Sosyal yapımızdaki. milli şeflik ve parti başkanlarında gözlenen davranış kalıpları. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’de Girişimcilik Türkiye’nin ekonomik yapısının gelişme düzeyi.4. Yalnızca fırsatçılık ve bağımlı insan tipinin olduğu bir ortamda. Sınıf egemenliği organize bir sistem yaratır. Bilgi toplumunun sınıfsız yapıya doğru yönelmesi. sosyal ilişki geliştirmeye ve bağımlılığa güdülemektir. Toplumda bireyi. Aksi durumda.5. başarıya. “ilişkiye dayalı”. bey ve padişah gibi kurumlaşmalar ile Cumhuriyetten sonrada. Sınıf egemenliği yerine.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. toplumumuzda kişi egemenliğinin geçerli olduğunu gösterir. yaratıcılığa güdülemek yerine. bireysel emirlere. Ülkemizde insanın yeteneğini geliştirici olmaktan çok. ilkelere ve sistemlere uyan bir kurumlaşma (kurumsak altyapı) politikası oluşturulması gereklidir. örgütlü toplum olmayı ve sistematik olmayı engellemekle. Ancak kendi geleneksel toplum yapısı. Türk toplumunda kişi egemenliği. ilke. üstünlüğü geçici olmuştur. Böylece toplumumuz. aşırı uzmanlaşmış ve iş bölümüne gitmiş bilgi toplumunun örgütlenme ve işleyişini gerçekleştiremeyiz. Oysa ki bilgi toplumunun katılımcı demokrasisi ortak çıkar ve değerlere sahip sosyal grupların örgütlü katılımı ile gerçekleştirmektedir. başarıya dayalı rekabet toplumu olmaktan çok. aldığı topraklardaki feodal yapıyı kırarken serflere özgürlük getirmiştir. Bu nedenle. bilgi toplumunun örgütlü yapısını yaratacak. Ancak Türkiye dıştan ithal edilen teknolojilerin etkisiyle de bilgi toplumu ile karşı karşıya gelmiştir. Türk girişimciliği bugün. yatırımcı ve manager tipi girişimciliğin yan yana ve bazen de iç içe birlikte var olduğunu gösterir. 5. kural. Çünkü ülkemizde var olan “kişiye bağımlılık” bireyin yeteneğini açığa çıkarma ve geliştirme şansını azaltmaktadır. Bu nedenle hızlı bir yayılma göstermiştir. yasa ve sistemden çok. ne bilgi toplumu. kişi ve aile egemenlikleri ile bireysel bağımlılıkların bilgi toplumu açısından avantaj ve avantajsızlıkları söz konusudur. teknoloji üretmekten yoksun olduğu için. yeni bir girişimci tipi yetiştirme yönündeki eğitim ve 82 . ne de küresel rekabet süreci yaratılabilir. Bilgi toplumu ile geçmişteki Türk toplumunun en büyük paralelliği bu noktada yatmaktadır. Türk toplumunun geçmişteki sınıfsız yapısı ile yüzeysel olarak çakışmaktadır. Bu nedenle. halk deyimi ile “torpil” ve çıkar ilişkisine dayalı bir yapı sergilemektedir. ağırlıklı biçimde kişisel girişimcilik ile yatırımcı girişimciliğin özelliklerini taşımaktadır. yeniliğe. Aynı neden. aşiret reisi. Sınıf egemenliğine sahip olmayan Osmanlı. kişi(veya ailesi) egemenliğinin yol açtığı temel özellikler söz konusudur. frenleyici ve köreltici bir eğitim sistemi egemendir. ne bilişimci girişimcilik. kurallara. Türkiye’de bilişimci girişimciliği geliştirmek için. toplumsal yapıyı oluşturur. kişilere ve dolayısıyla keyfiliğe dayalı olarak.

bilgi toplumunun ön koşullarını hazırlayıcı diğer sosyo-kültürel politikalara önem vermemiz kaçınılmazdır. İspanya’da 110 dolar düzeyinde iken. Bu değişim başlamıştır ve hızla evrimleşmektedir. Başarı rekabetine yeniliğe ve yaratıcılığa dayalı bir toplumun temel değer ve motiflerini topluma kazandırıcı bir eğitim ve kültür politikası ile topluma başarı yeteneğini teşvik edici kurumsal politikalar gereklidir. Sanayileşmiş ülkeler milli gelirlerinin %3’ünü bilişim harcamasına ayırırken. Türkiye’de 1992’de 103 bin dolayında olan kişisel bilgisayar satışını 1993’te 150-180 bin düzeyinde gerçekleştiği tahmin edilmektedir. bilişim devriminin gerçekleşmesini sağlayıcı bir strateji oluşturup. Ancak son ekonomik krizin bu satışları olumsuz etkilemesi ve bu yüzden söz konusu ilk tahminlerin aşağı çekilmesi kaçınılmaz olacaktır. bundan böyle az gelişmişliğin en belirgin göstergesi olarak değerlendirilecektir. Diğer yandan Türkiye iletişim sektöründe. bilgi toplumunun getirdiği sınırsız olanaklarla birleştirecek ve buluşturacak bir yenileme stratejisi süratle uygulamaya konulmalıdır. Türkiye’de sadece 10 dolar olarak hesaplanmıştır. 1994’de bu sektördeki satışların 200 bini aşacağı tahmin ediliyordu. Türkiye’de binde 5-6 olan bu oran süratle arttırılmalıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretim kadar. yükselme arzusu ve dinamizmini. 1992 yılı itibariyle bu gösterge ABD ve Japonya gibi ülkelerde 400. Buna karşı Türkiye’de son yılların en canlı pazarı kişisel bilgisayar sektörü olmuştur. Türkiye’nin toplam bilgisayar donanımındaki ilk on sıradaki kuruluşun 9 ’u bankadır. milli gelirlerinin %5 -%6 dolayında bir oranını bilişim harcamalarına ayırırken. 5. özellikle telekomünikasyonda son 10 yılda hızlı bir atılım gerçekleşmiştir. kişi başına bilişim harcamasıdır. Türkiye’deki toplam bilgisayar donatımı satışlarının %30-35’ini çok kullanıcılı sistemler oluşturmaktadır. bilişimci girişimcilerin özel bir yeri olacağı unutulmamalıdır. bu stratejinin uygulanması için yeni programları gün geçirmeden uygulamaya koymalıdır. Aksi takdirde gelecek kuşaklarla olan sorumluluğumuzu yerine getirmemiş oluruz.6. 5. bilişimci.7. Ayrıca Türk insanının. Buna bağlı olarak özellikle bankalar hızlı bir bilgisayarlaşma yaşamışlardır. İsviçre’de 580. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Bilim ve Teknoloji Politikası Bilgi toplumuna geçişin temel göstergelerinden birisi. Gelişmiş ülkeler. Türkiye sadece binde 5’ini ayırabilmiştir. Bu politikaları oluşturmadan. 83 . bilgi toplumuna taşımakta. Yakın bir gelecekte tümüyle değişecek dünyaya başka türlü ayak uydurmak olanaksızdır. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Kalkınma Stratejisi Ülkemiz bilgi toplumu olmak istiyorsa. Ülkemizde halen 116 kişiye bir bilgisayar düşmektedir. Ülkeyi. Gecikme kabul etmeyen bu değişimde geri kalmak. ilerleme. Gerçi son yıllarda bilişim sektöründe %30’lara varan büyüme hızları gerçekleşmiştir. Türkiye teknoloji açığını kapatabilmek için kültürel gecikme ile birlikte bilişimci girişimcilikteki gecikmeyi de birlikte aşmak zorundadır. girişimci gelişmeden bilgi toplumunu kurmamız zordur.

“Bölgesel Gelişme Stratejileri ve Türkiye’nin Kalkınma Politikası”. “İnternet Eğitimine Giriş”. Bilgi toplumunu dönüşüm tercihinin gerekliliği ve bu amaçla yapılması gerekenler vurgulanmaktadır. Kılıçbay Ahmet. 3.”Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”. Mimarlık Fakültesi.tr/koseyazisi/bilgitoplumu.htm 6.H (1987).1999) 12. eğitim. (1994). “Sosyo Ekonomik Gelişme”. Kamunun mevcut araştırma kurumları ile üniversiteler. (Basın Bildirisi.D. daha kapsamlı politikalar içinde konuya yaklaşılmalıdır. araştırma kurumlarının geliştirilmesi ile bilim politikası hedeflerinin belirlenmesi esas amaçlar olarak ortaya konmuştur. Bu politikaları ile bağdaştıran entegre stratejiler belirlenmelidir. (1990). İzmir 4. “Sosyal Piyasa Ekonomisi”.tr/bil_der/dir_1999/sayi_72/html/makale_4.İ. Ankara Yayınları 13.com/~bahadirakin/bilgitop. Adeneur Vakfı. Bilgi Toplumunda Türkiye: Stratejik Ülke.tripod.tbd. K. url: http://members.Ü. “Bilgi TeknolojisininYerleştirilmesi”.Ü. Alper Matbaası.tr/kamp/yil4/gelin-latin1. bilim ve kültür politikaları oluşturulmalıdır.html 8. H (1991).org. çalışma ve başarıyı ödüllendiren. rekabetçi ve yenilikçi. url: http://www. Kaynaklar: 1.html 7. yeni bir dünya görüşü. DPT Özel İhtisas Komisyon Raporu. Kültür Yayınları 11.F.Ulusal Bölge Planlama Kongresi. İzmir 5.Türkiye İş Bankası. Sf:15-20.İzmir Erkan . kalite ve rekabetin geliştirilmesi. ülkede bilim ve teknoloji planlamasının yapılması. “Ekonomi Sosyolojisi”. (1998). İstanbul 2. url: http://www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan DPT’nin 1998 yılında yayınlanan “bilim-Araştırma-Teknoloji Ana Planı Özel İhtisas Komisyon Raporu” bilim ve teknolojideki gecikmeleri ayrıntılı olarak ele almaktadır.B. Bilişim teknolojilerinin geliştirilmesi. (2001). yenilikçi kültür politikaları ve motivasyonlar oluşturarak.imed.İ. Erkan.htm 9. Hüsnü Erkan. Malatya 10. yeni bir arayış ve yaklaşım içinde. Erkan. (31 Ağustos-1 Eylül 1987). İ.T.edu. verimlilik.E. Yayını. I. Türkiye’deki bilim ve teknoloji politikasının yenilenmesi yepyeni bir arayış. Ankara 84 . url: http://www. Karahan Mehmet. H (1987-c).org. “Politika ve Ekonomi”.H (1987-a).bilkent. Erkan . Türkiye İş bankası Yayınları.

Eğitimde Teknolojik Gelişmeler 2. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 4. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı 3. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 85 . BÖLÜM: EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullan ımın ın Eğitime Katkıları) 1. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.

124. teknolojinin ayrım noktalarının belirlenmesini güçleştirmeye başlamıştır(Demirel ve diğerleri. öğretimi programlama ve insan gücü alanların olmak üzere beş ana kategoride toplanabilir(Alkan. ağırlıklı olarak eğitim amaçlı geliştirilmemiş olmasına karşın. ağ sistemlerine bağlanabilmesi) dünya ülkelerini biri birlerine yakınlaştırmıştır (Göktaş.1.57) Yeni teknolojilerin eğitim sürecinde yerini alması veya yansımasında Eğitim Teknolojisi disiplini temel ve önemli bir rol üstlenmiştir denilebilir. özelde öğrenme durumuna egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin işe koşulmasıyla öğrenme yada eğitim süreçlerinin işlevsel olarak yapısallaştırılması.2).1 EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullanımının Eğitime Katkıları) 4. bu sistemlerin televizyondan uyduya ve bilgisayara kadar çok çeşitli boyutlarda insan yaşamına girdiği görülür. Bu kategorilendirme içerisinde yeni teknolojik sistemlere bakıldığında. Kamera ve daha sayılabilecek birçok ek donanımlar ile çok yönlü kullanıma olanak sağlaması yanında. Bu sistemler içerisinde bilgisayar teknolojisi. Temelde bilgisayarların yapısına entegre edilerek oluşturulan yeni ve farklı işlevsel boyutları olan bilgi teknolojileri (Video disk gösterici. Eğitim sürecinin bir ürünü olarak da değerlendirilebilecek teknolojik gelişim aynı zamanda eğitim sürecinin de yapısını değiştirmiş. eğitim orytamları. Çünkü eğitim sürecinin boyutlarının ve aşamalarının sistematik olarak çerçevesinin çizildiği program geliştirme sürecinde eğitimin yürütülmesi basamağını oluşturarak eğitsel hedeflerin kazanılmasını sağlamada görev almaktadır.1 Eğitimde Teknolojik Gelişmeler İnsanların daha çağdaş bir ortamda yaşama beklentisi teknolojideki hızlı gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. Bu gelişim süresince kısaca kültürleme ve kültürlenme süreci olarak tanımlanan eğitim lokomotif görevini üstlenmiştir.. Bilgi toplumunun oluşumunda temel rolü olan yeni teknolojiler bilgisayar ve haberleşme-iletişim teknolojileri ise hızlı bir şekilde birbirleri ile bütünleşerek tümleşik yapılar oluşturarak. s.17)şeklide tanımlanmaktadır.. Temelde nasıl öğretelim?sorusuna yanıt arayan Eğitim Teknolojisi disiplininin özellikle ortam boyutu daha çağdaş ve sınırları genişleyen bir boyut kazanmıştır. 1994. Şimşek. s. 1995 .”(Alkan.1987. s. işlevini yerine getirmeye yönelik gelişmeler. tanımda belirtilen işlevsel biçimde yapılaştırmayı gerçekleştirmeye çalışmış olmasıdır.5). Günümüze kadar gelişerek gelen teknolojik gelişim süreci içerisinde teknoloji. Modem.genelde eğitimi.öğretme-öğrenme süreçleri. eğitim anlayışına farklı bir bakış açısı getirmiştir.. yeni teknolojik sistemler. günümüzde diğer sistemlerin yanında bilginin iletimindeki hızı ve çok yönlü işlevselliği nedeniyle günümüzün vazgeçilemez teknolojisi olmuştur. günümüzde bu anlayış yavaş değişim göstermeye başlamıştır.1996. 86 ..s. Burada dikkat edilmesi veya üzerinde durulması gereken nokta. Günümüzde eğitim teknolojisi alanında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.s. Temel hedefi eğitimi etkili verimli kılma yanında yeni olanaklar ile seçenekler üretmek olan eğitim teknolojisi “. eğitim teknolojisinin kuram ve uygulama bütünlüğü içerisinde öğretme-öğrenme süreciyle ilgili sorunlara sistematik biçimde yaklaşarak.1995.

Birincisi. teknolojinin sunmuş olduğu olanakların eğitim sürecinde etkili ve işlevsel olarak işe koşulmasının yetişmiş insan gücüne bağlı olduğu sonucunu ortaya koymaktadır (Hızal. bilgisayar uygulamalarının bütünleştirerek eğitimde verimliliği sağlamaktır.1. kültürel perspektif açısından bakarak yarının bilgisayar okur-yazar toplumlarına katılabilmek için temel ihtiyaç olarak gösterilmesidir. söz konusu teknolojilerin bulunduğu noktanın ve buna verilen önemin haklılığı ortaya konulmuş olur. 7-11). Belirtilen sorunlardan hareketle araştırmanın temel problem cümlesini “Eğitimde yeni teknolojilerin özellikleri ve öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır.eğitime anlam ve ruh veren. İkincisi. programlama veya gerçek bilgisayar programları kullanmanın akli yetenekleri geliştirdiği inancı yönündeki düşüncedir (Cavalier and Reeves. her ne kadar eğitim sürecindeki önemi ve işlevi büyükse de “.. Çünkü. ss. gerek programlara aktif katılımlarını ve gerekse okullarda aktif hale getirilmeye çalışılan bilgi teknolojilerinin disiplinlerin öğretiminde aktif kullanımlarını sağlamak için öncelikle öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı olan yaklaşımlarının ve değişen öğretmen profilinin değişik boyutlarıyla ortaya konulması gerekmektedir. 147-160). Bilgisayar. 87 .gelecekte yüksek eğitim ve sonraki kariyerde başarı sağlayabilmek için ön gereklidir. Eğitimde Yeni Teknolojiler ve Eğitsel Özellikleri Eğitimde yaygın olarak kullanılan ve gittikçe de yaygınlaşmaya başlayan yeni teknolojiler çerçevesi içerisinde Televizyon. Öğretmenlerin. Günümüzün çağdaş teknolojilerini oluşturan yeni bilgi teknolojilerinin. eğitimde yeni teknolojilerin daha verimli ve aktif kullanımı için gerekli yapılanmaların sağlanması açısından önem ve gereklilik göstermektedir. 1995.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgi teknolojilerinin belirtilen ve benzeri fonksiyonları dikkate alındığında. s. yapılan çeşitli değerlendirmeler. Dördüncü rasyonalite ise. ss.1993. eğitimde kullanılan yeni teknolojilerin eğitsel özelliklerini ve öğretmenlerin bu teknolojilere karşı olan yaklaşımlarını genel olarak ortaya koymak genel amacından hareketle aşağıdaki sorulara yanıt aranacaktır: 1. Video. bilgi teknolojilerini yönetecek ve öğrenciyle bilgi teknolojileri arasındaki bağlantıyı gerçekleştirecek önemli bir işleve sahiptir. etkili ve verimli kılan temel unsur öğretmendir” (Alkan ve Hacıoğlu. Bu araştırmada. İnternet. 1993. 15). onu işlevsel. ancak araştırmaların bütün olarak incelenip ulaşılan sonuçların değerlendirilerek eğitimde yeni teknolojilere karşı olan öğretmen yaklaşımlarının ve profilinin ortaya konulması.. Üçüncüsü. Eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojiler ve bunların eğitsel özellikleri nelerdir? 2. Öğretmenlerin eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojilere karşı yaklaşımları nasıldır? 1. Burada öğretmen. Becker’de eğitimde bilgisayarlaşma için dört temel rasyonalite tanımlanmaktadır. Etkileşimli Video. E-Mail gibi teknolojileri sayabiliriz. Bu doğrultuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır.

1995. Bilgisayar Bilgi teknolojilerinin her gün biraz daha gelişip yaygınlaşmalarında önemli yeri olan bilgisayarlar.1. Şekil.2. açık lise.2 88 . TV’ nin eğitsel amaçlı kullanımıyla birlikte. Açık üniversite.1. s. 1. Bu teknolojilerden eğitimde yaygın olarak kullanılmaya başlayan teknoloji örnekleri kısaca tanıtılarak eğitsel özellikleri tanıtılmıştır. denilebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Belirtilen teknolojiler değişik özellikleri dikkate alınarak değişik alan uzmanları tarafından sınıflandırılmakla beraber bu sınıflandırmalardan Şimşek(1995)’in Lee ve Barta (1994)’dan aktardığı biçimiyle yalın teknolojiler ve tümleşik teknolojiler araştırmanın amacına uygunluğu nedeniyle dikkate alınmıştır. Temel eğitimin çözümünde seçenek olması. Eğitim hizmetlerinde maliyeti düşürme. Televizyon Teknolojik gelişim sürecinin ivme kazanmasında belki de temel kabul edebileceğimiz TV dünyasının hatta evrenin sınıf ortamına taşınmasında etkili olmakla birlikte ev ve iş yerlerinin hatta ulaşım araçlarının da eğitim amaçlı bir sınıf ortamına dönüştürülmesine öncü olmuştur denilebilir. robot. Çeşitli ek donanım bağlanmasına açık olan bilgisayarlar bu sayede çok amaçlı işlevselliğini sürdürmektedir. Eğitsel mekanlardan tasarruf sağlama. tele-üniversite gibi uygulamalarla geniş kitlelere eğitim Şekil. veri bankası. Eğitim hizmetlerinde niteliği yükseltme (Alkan. 1. birçok yeni bilgi teknolojisinin oluşumunda ana öğe olmaktadır.1 olanağı sunmaktadır. uydu televizyon. TV’ ni bu eğitsel katkılarına karşılık her ne kadar tüm sınıf ortamlarına koyma açısından maliyetin yüksek olması programa müdahale olanağı tanımaması gibi olumsuz yönleri olsa da özellikle öğretmenlerin kendilerini yenilemeleri ve gelişmeleri izleyerek çağdaş bir bakış açısına sahip olmalarında önemli bir görev aldığı gerçektir. 1995) gibi temel işlevleri yerine getirerek eğitsel sürece katkı sağlamaktadır.89) sistemleri yer almaktadır. bilgisayar ağı.1. Tümleşik teknolojileri ise etkileşimsel video. • • • • • Öğretmenin yeni bilgilerden haberdar olması. Burada yalın teknolojiler kapsamında bilgisayar. çoklu ortam ve telekonferans (Şimşek. etkileşimsel televizyon. video ve televizyon yer almaktadır.

Yazılımlar aracılı ile öğrenilen konuya özgü resim. Etkileşimli Video Bilgisayar ve video disk göstericisinin bir araya getirilmesi ile oluşturulan yeni bir teknolojidir. kendi öğrenmelerinde aktif yer alabilirler. yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya konulmuştur. Diğer taraftan eğitsel yazılım hazırlanması konusunda uzman eleman yetersizliği ve yazılım şirketlerinin eğitsel yazılım standartları olmasına karşın bunları dikkate almadan yalnızca bilgisayar uzmanlarına dayalı olarak yazılım hazırlamaya çalışmalı. Eğitilenler konuyu istediği zaman aynı şekilde tekrarlama olanağına sahiptir. animasyon.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Eğitim sürecine damgasını vuran ve yaygınlaştırılması konusunda büyük projeler ve çalışmalara girişilen bilgisayarlar özellikle etkili eğitsel yazılımların hazırlanmasıyla öğretme-öğrenme sürecine önemli katkılar sağladığı. Video diskteki görüntüyü ekrana taşıyarak klavye ve mause ile programa müdahale olanağı tanır. Gerek öğrencinin kendisini ve gerekse öğretmenin öğrencinin öğrenme düzeyini takip olanağı tanıması. Her ne kadar bilgisayarların eğitsel ortamlarda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ve gerekli öğretmen eğitimi konusunda nitelik ve nicelik olarak tartışmalar ve eleştiriler söz konusu ise de.2. Verilen eğitim kalitesi her zaman ve her yerde aynıdır. Ayrıca mikrofon ve video kamera aracılı ile bireysel çalışmaların oluşturulmasına ve etkileşimin sağlanmasına olanak tanıması bu teknolojinin eğitsel ortamlarda önemini gün geçtikçe arttırmaktadır. hareketli gerçek görüntü filmleri vb. Çünkü mevcut araştırmalarda incelendiğinde bilgisayarların. Diğer eğitsel ortamlara nazaran daha kalıcı yaşantılar kazandırması. • • • • Bireyin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanır. Ancak hemen belirtelim ki bilgisayar teknolojisinin hızlı gelişimi yeni oluşturulan yazılımların eski teknolojiler tarafından desteklenmeyerek yeni teknolojileri gerektirmesi maliyetin artmasına eğitim sürecinde sürekli ve etkili kullanımını sınırlayabilmektedir. • • • Öğrencinin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanıması. 1. olanakları sunarak öğrenmeyi daha kısa ve etkili biçimde gerçekleştirme. Özellikle öğretimin bireyselleşmesinde katkı sağlayan bu teknolojinin eğitsel katkılarını Körnes (1991) aşağıdaki gibi sıralanmaktadır. 89 .1. bilgisayarlaşma sürecinin eğitsel ortamlarda yerini alma süreci hızla devam etmektedir. piyasada niteliksiz ve eğitsel özellikleri konusunda yetersizlikleri olan yazılımların oluşmasına neden olmaktadır. • gibi olanakların sunduğu söylenebilir. İyi hazırlanmış eğitsel yazılımlarında bireyler.

bu yöndeki çalışmalar umut vericidir. Dolayısıyla konu eğitsel olarak ele alındığında. • • • • • • • • • Öğretmen ve öğrencilerin araştırmalarında geniş olanaklar sunması. Özellikle kendi WEB sayfalarına hazırlamada teknolojinin getirdiği kolaylıklar ile yaratıcılığı ve paylaşımcılığı arttırması. 121-126). Belirtilen eğitsel yararlar yanında kaliteli bir yazılım hazırlamadaki yetersizlikler her ne kadar maliyetlerde düşme olsa da yine de sistemin eğitsel ortamlarda yoğun olarak kullanılması için yüksek maliyete sahip olması bu teknolojinin istenilen düzeyde ve eğitsel amaçlar doğrultusunda kullanılmasına engel oluşturmaktadır.4. teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber mevcut teknolojinin belirli sınırlılıklar doğurmasıyla teknolojiyi belirli aralıklarla yenileme gereği. Öğretmenlerin. E-mail aracılıyla anında posta ve dosya transferine olanak tanıması. ses. Her ne kadar eğitsel amaçlı olarak istenilen düzeyde bir yaygınlık sağlanamamışsa da.1. Dünyanın değişik yerlerindeki meslektaşları ile veya ilgi alanlarıyla ilgili kişi. resim. İnternet İnternet çok sayıda bilgisayarın birbirine bağlı olduğu büyük bir bilgisayar ağı olarak tanımlanabilir. Başta olmak üzere daha sıralanabilecek birçok olanak sunmaktadır. İnternet ile yalnızca bölgesel düzeyde değil. Günümüzde çok amaçlı olarak her yerde ve düzeyde kullanılan internet özellikle eğitim açısından hızla yaygınlaşmakla beraber sunduğu olanaklarla da vazgeçilemez teknoloji haline gelmiştir denilebilir. Öğretmenlerin eğitimde kullanılan yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları 90 . Gelişmeleri anında ve hızlı şekilde takip edebilmeleri. Cep telefonlarına mesaj gönderme olanağı tanıması. dünya ile bütünleşmek ve dünyanın hemen her yerindeki (Ağa bağlı olması halinde) bilgi. Değişik bilgelerde gerçekleşen konferanslara aktif ve görüntülü olarak katılabilmeleri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • Mehmet Karahan Hareket. öğrencilerin öğrenmelerini takip etmelerine olanak tanır. grafik gibi olanaklar konunun özelliği doğrultusunda verilebilir. Uzaktan eğitim olanaklarına sahip olmaları. 1. Eğitim kademesinde rolü olan herkesin kendini yenilemesine olanak tanıması. kurum ve kuruluşlarla iletişim olanaklarına sahip olmaları. Ancak tüm bu avantajları yanında ağ sistemindeki yetersizlikler. Bilgi yanında beceri ve davranış kazandırma olanağı tanır (ss. internet kullanımı karşılığındaki ücretleri (her ne kadar düşük tutulmaya çalışılsa da) getirdiği mali yük ve alt yapı gereği internet ‘in kullanım olanaklarını da sınırladığı söylenebilir. Görüldüğü üzere bilgi teknolojileri çeşitli sınırlılıklarına rağmen sağladığı geniş olanaklar sayesinde eğitimde önemli ve haklı bir yer edinmiştir. müzik. kurum ve kuruluşlara hatta kişilere ve bunların özel çalışmalarına ulaşmak mümkündür.

bilgisayar destekli eğitimin başlamasını istemektedirler. Ayrıca. Tüm bu olumsuzluklara rağmen mevcut araştırmalar öğretmenlerin yeni teknolojiye karşı olumlu yaklaşım sergiledikleri bu yöndeki çalışmaları ve çabaları destekledikleri söylenebilir. sergilenen teknoloji korkusu gerek öğretmenlerin ve gerekse teknolojinin aktif kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir. öğretmenlerin teknolojiden uzaklaşmasında bir etken olmuştur denilebilir. Yapılan araştırmalar genel hatlarıyla incelendiğinde. Bu durum ise eğitim geleceği açısından sevindiricidir. bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının yaygınlaştırılması yönünde görüş belirtmişlerdir. yeni girmeye başlamış olup daha az sayıda görülmektedir. Araştırmanın bu bölümde yapılan bir çok araştırma sonuçlarına yer verilmiş ve bu sonuçlar genel olarak değerlendirilmiştir. öğretmenlerin beşte dördünden fazlasının bilgisayar sahibi olmak istediklerini belirtmeleri bilgisayar karşı ve dolayısıyla yeni teknolojiye karşı olan açıklığın veya olumlu yaklaşımın bir göstergesi olarak düşünülebilir. Aynı araştırmada. Mevcut yapıdaki olumlu yaklaşıma karşı. denilebilir. Bunun nedeni. bu teknolojinin eğitim ortamlarında yerini almasına engel teşkil etmiş ve konuyla ilgili araştırmaların yapılmasını olumsuz yönde etkilemiştir . Diğer taraftan Evans (1995) tarafından yapılan bir araştırmada sınıf öğretmeni ve yöneticilerin formatör öğretmenlerin çalışmalarını destek oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum yeni teknolojilerin yaygınlaştırılmasında ve etkili kullanılmasında öğretmenlerin özveri içerisinde çalıştıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. bilgisayar diğer bilgi teknolojilerin oluşumunda ana öğe olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü gerek etkileşimli video ve gerekse ağ sistemlerinin oluşturulabilmesi için gerekli olan ana öğe bilgisayardır. Özellikle genç öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı daha olumlu yaklaşım sergilemeleri bu öğretmenlerin yeni teknolojileri eğitsel ortamlarda daha aktif kullanabilecekleri yönünde olumlu bir profil çizeceklerinin göstergesi olarak düşünülebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğretme-öğrenme sürecinde önemli rol oynayan öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı sergiledikleri yaklaşım mutlak surette eğitsel ortamlara yansıyacağı düşüncesinden hareketle çeşitli bilimsel düzeyde araştırmalar yapılmıştır. teknoloji konusunda birçok öğretmenden bir adım önde olması. yeni teknolojiler kapsamında yer alan bilgisayar teknolojisinin çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Gerçi son zamanlarda donanım maliyetlerinin düşmesi bu sayının artmasında etkili olmakla beraber gerekli ve istenen nitelikte yazılım üretilmemesi ve teknolojideki hızlı değişim araştırmaların ağırlıklı olarak ve eğitim ortamlarına ilk giren bilgi teknolojisi olarak bilgisayarlar üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştur. Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin bilgi teknolojilerinin tüm olanaklarından aktif olarak evlerinde de yararlanabilmeleri sonucunda. Diğer taraftan internet ‘in yaygın kullanımına rağmen getirdikleri ek maliyet ve donanım. her ne kadar bilgi teknolojilerinin yer aldığı eğitsel ortamların iletişimi 91 . Diğer sistemleri oluşturmak için ek donanıma ihtiyaç vardır ve beraberinde maliyeti de getirmektedir. Diğer taraftan. Hızal (1989) tarafından yapılan araştırmada öğretmenler. Dolayısıyla bilgisayar dışındaki bilgi teknolojileri eğitim ortamlarına yeni.

yer öğrenci karşısında zorlanan. Öğretmen-öğrenci iletişimi boyutunda ve öğretme-öğrenme ortamında öğretmen etken. Bu vakıf. Bu proje kapsamında ilköğretim ve orta öğretim okullarının bilgisayar donanımı sağlanmış ve bilgisayar kullanımı konusunda öğretmenlere dönük hizmet içi eğitim programları düzenleştirilmiştir. eğitim teknolojisinin gelişiminin yavaş ve güç olduğu söylenebilir. Öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimleri sırasında çağın en iyi teknolojileriyle donatılmış ortamlarının sağlanılması ve bunun gelişimler doğrultusunda sürekli değişkenlik göstermesi gerekmektedir. Üniversiteler internet’ e bağlanarak öğretim elemanları ile öğrenciler bilgisayar ağından yararlanmaya başlamışlardır. Bunların yanı sıra. cd . Devlet Planlama Teşkilatı nca hazırlanan kalkınma planları ile Türkiye Bilim ve Araştırma 92 . Eğitimde yeni teknolojileri eğitsel amaçlı kullanılabilmesi için gerekli yazılımların uzmanlar tarafından hazırlanarak öğretme-öğrenme ortamlarına kazandırılması gerekmektedir. Eğitim teknolojiyle ilgili çalışmalar 1980‘ li yıllara dek büyük ölçüde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından planlanıp gerçekleştirilmiştir. bilgisayar okuryazarlığı ve internetten yararlanma konularında eğitim programları düzenlemektedir. kendini daha çok ve hızlı şekilde yenilemesi gereken bir yapı içerisindedir. Görülen o ki. Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü Türkiye’de eğitim teknolojisiyle ilgili çalışmaların başlangıcının Cumhuriyetin ilk yılları olmasına karşılık. 1. ilköğretim okullarında da 1998 yılında 2000 dolayında bilgisayar bulunmaktadır. öğrenci edilgen durumdan öte karşılıklı etkileşimin ve öğretmenin kılavuzluk ettiği bir yapıya doğru gelişimin söz konusu olduğu. Orta öğretim kurumlarında 1991 yılında 8000 dolayında bilgisayar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan artırdığı yönünde bulgular olsa da geleneksel yapıdan kaynaklanan “öğretmen her şeyi bilir” mantığının henüz aşılamamış olması ve teknolojideki baş döndürücü hız öğretmenlerin bir noktadan sonra teknolojiyi takip edememelerine neden olduğu. ayrıca öğretmenin daha çağdaş bir profil sergilediği veya çaba gösterdiği. çeşitli dersler için öğretim yazıları geliştirilmiştir. Ayrıca.2 . Üniversiteler eğitim teknolojisiyle ilgili araştırmaların yapıldığı.rom üretimi çalışmaları başlamıştır. İlköğretim ve orta öğretim kurumlarına yeni bilgi teknolojilerinin girmesi bilgisayar destekli eğitim projesi ile 1984 yılında olmuştur. Bunlardan birisi Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı dır. 1789 sayılı milli eğitim temel kanunu ile altıncı ve yedinci beş yıllık kalkınma planlarında her tür ve düzeydeki okullarda eğitimde niteliğin verimliğin arttırılması için eğitim teknolojisinin olanaklarından yararlanması gereği vurgulanmıştır. yayınların yapıldığı hizmet içi eğitim programların uygulandığı ve bilgi teknolojilerin en çok kullanıldığı eğitim kurumlarıdır. daha doğrusu göstermek durumunda olduğu söylenebilir. İnternet aracılığı ile üniversiteler değişik eğitim çalışmalarında bulunmaktadırlar. Ulaşılan bu sonuçlardan hareketle eğitimde yeni teknolojilerin aktif olarak kullanılabilmesi için. öğretmen artık öğrenciyi zorlayan değil yer. düşünülebilir. Ülkemizde son yıllarda ulusal bilgi alt yapısını oluşturmaya yönelik çalışmalara önem verilmektedir. Örgün eğitim kurumları dışında çeşitli kuruluşlarda ülkemizde teknoloji kullanımına yaygınlaştırmak amacıyla etkinlikler bulunmaktadır.

Bu noktada “eğitimde sınırlı bir etkinlikle kullanılacaksa bilgisayar almanın gereği var mı? Sorusunu sormak gerekiyor. Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) de üniversitelere ve araştırma kurumlarına bilgi ve belge sağlayan önemli bir kuruluştur. etkili kullanmanın yollarını kimsenin bilmemesi nedeni ile. Donanımlar alındıktan sonra “herkesin gelecekte program yazması gerekebilir”.başlangıçta okullar. bilgisayar programcıları tarafından yazılmış komutların kontrolü altında işlem yapmak sureti ile verileri alıp daha sonraki kullanım için saklayabilen ve 93 . Bu aşamada en önemli konu ise bilgisayarları eğitimde nasıl kullanacağımızla ilgili ilkeleri belirlemek. bu aşamalar sırasında yapılabilecek yanlışları ve yaşanacak sorunları tarihsel bir sıralama ile gösterebiliyor. Öğrencilere program yazmayı öğretip öğretmemenin ne yarar getireceği de bu konunun dikkatle geçirilmesi gereken yönlerden biri.Bir kimse ancak. Bu açılardan bilgisayarların okuldaki işlevini ayrıntılı bir biçimde sorgulanması gerekir. 2. Bu aşamada bilgisayarların okula hangi amaçla sokulduğunun sorgulanması gerekiyor. Bilgisayar eğitim programlarının özünü mü oluşturacak. bilgisayarların okula girmesi ile çok harika işler yapabileceği düşüncesi ile çok sayıda donanım alıyorlar. Çok yüksek maliyetlerle alınan bilgisayarların okulda bir yerlerde tozlandığı.2 Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Günümüzde. Bu. Günümüzde pek çok ülke eğitim sistemini bilgisayarlarla destekleme yönünde çalışmalar yapıyor. ABD de bilgisayarları eğitime sokma konusunda öncü ülkelerden biri bu nedenle ABD’ nin deneyimleri bilgisayarın eğitime girmesi aşamalarını.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kurumunun uzun dönemli araştırma planlarında bunu görmek olanaklıdır. kullanılmadığı görülebilir. dünyadaki ülkelerin çoğu eğitim sistemlerinde önemli yenilemeler yapmaya çalışıyor. program yazarsa bilgisayarları anlayabilir. Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar. Alfred Bork’a göre.”haydi okulumuzu bilgisayarlarla donatalım”gibi bir yaklaşım sonucunda okula alınan çok sayıda bilgisayarın öğretim/öğrenme sürecine katkısını hangi yönde olacağını kestirmek güç değil.1. Ancak bilgisayarları. California Üniversitesi’nden Alfred Bork teknolojinin ABD’nin eğitim sisteminde kullanılması ile ilgili aşamaları bu bakış açısıyla gözden geçirmiş.”Gibi düşüncelerle öğrencilere program yazmak öğretiliyor. Bu yenilemelerde de en büyük rolü bilgisayarlara veriyorlar. Bununla ilgili olarak birçok üniversite Türk Üniversite ve Araştırma Kurumları ağı (TÜVAKA) ile BİTNET’ e bağlanmış ve öteki ülkelerden veri elde etme olanağına sahip olmuşlardır. yoksa tamamlayıcısı mı olacak?İşte bu soruya bir yanıt bulmak gerekiyor. 4. Bu gibi tutumlar.”Ya da “program yazmak sorun çözme becerilerini arttırıyor. bilgisayarların okulda yalnızca bilgisayar okur yazarlığı amacıyla kullanılmasına yol açar. teknoloji ile başa çıkmaya (!)çalışırken eğitim ikinci plana düşmüş oluyor.1. bilgisayarın öğretim amacıyla nasıl kullanılabileceği hakkında çok fazla bilgi sahibi olmayan öğretmenlerin ve yöneticilerin tutumundan kaynaklanan bir durumdur. Eğitim sisteminde yenilemelere gidilen ülkemizde de bilgisayarların eğitimde kullanılmasından sıkça edilmeye başlandı.

göze ve kulağa seslenir. öğretmene konuyu genişleterek anlatma ve daha anlaşılır hale getirme olanağı yaratabilir. İşte. bilgisayar yazılımlarının okul yönetiminde. 94 . bir değişme gerekiyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insanlar tarafından müdahaleye gerek kalmadan veriler üzerinde aritmetik ve mantık işlemleri icra edebilen elektronik bir cihazdır. Kabul görmeyişinin nedeni. Bazen yukarıdaki durumda olduğu gibi teknolojinin kabul edilmesi güç oluyor. bilgisayarların eğitimde kullanılmasının gündemde olduğu bu günlerde bilgisayarları da bu tip sorunlar bekliyor.2. 2. yarattığı ya da yayımladığı bir ortam olduğunun unutulmaması gerekiyor. Bu konunun en önemli yönlerinden biridir. Karatahta. daki okul ve sınıf yapısına uygun değildi. Ancak. 20. Bilgisayarların eğitimde kullanımından ne anlaşıldığı bu noktada önem kazanıyor. Bu kullanım nerede ise bir devrim niteliğini taşıyor. Bu teknoloji 19. Bildiğimiz karatahtadan başka bir şey değil. Öncelikle bilgisayarın. günümüzdeki tartışmalar da en çok bu konuda yoğunlaşıyor. eğitim uzmanlarının önemli uyarıları var.Forcier. Richard G. her yenilenme hareketinin gerektirdiği gibi öncelikle bakış açılarında bir yenilenme.üzerinde işlem yaptığı. yalnızca bir araç olduğunun ve kullanıcının bilgiyi aldığı. Hem ölçen hem de hesap yapan bilgisayarlarda vardır. günümüzde de sınıfta etkin bir biçimde kullanılıyor. Karatahtadan Bilgisayara Bundan 142 yıl önce. bazen de kabul edilse bile teknoloji hakkında yeterince bilgi sahibi olunmamasından ötürü etkili bir biçimde kullanılamıyor. Oysa 1855’ de öğretmenlere ilk tanıtıldığı sıralarda pek de kabul görmemişti. verilmek isteneni anlamadığı zaman. Bilgisayarların ancak bu bakış açısıyla yola çıkıldığında.yy.değiştirdiği. Bilgisayarlar eğitimde nasıl kullanılmalı? Bu konuda.bunlarda melez bilgisayarlardır. öğretmenlerin bu yeni teknolojiden korkması yada onu kullanmayı bilmemesinden kaynaklanmıyordu. da öğrenciler yaşlara göre ayrılmış sınıflarda eğitim görmeye başladığında. Karatahta örneğinde olduğu gibi yeni bir teknolojinin uygulanmaya başlanması yada önceden varolan bir teknolojinin yeni bir alanda uygulanmaya başlanması sırasında bu tür sorunların yaşanması söz konusu olabiliyor. Öğrenci. y.y. Dijital bilgisayarlar dijital işlemlere uyarlanmışken analog bilgisayarlar fiziksel nicelikleri ölçer. Bunun için dikkati toplama alışkanlığını doğal yoldan geliştirir. Bilgisayarlar iş dünyasında ve sanayide etkili bir biçimde kullanıyor. bu çocuklara küçük gruplar halinde ilgileniyordu. veriler ışığında çok kısa zamanda çözebilir. öğretiminde/öğrenmede ve eğitim araştırmalarında kullanılabileceğini öne sürüyor. Ayrıca pek çok eğitimci bilgisayarın eğitime plansız olarak girmesinin yarardan çok zarar getireceğine inanıyor. depoladığı. öğretme/öğrenme uygulamalarında yararlanabilecek bir araç olduğuna inanılıyor. o dönemde karma yaş uygulaması vardı ve sınıftaki 5-17 yaş arasındaki çocuklar birlikte eğitim görüyordu. bazen teknoloji kullanılmaktan korkuluyor. eğitimde kullanılması düşünülen yeni bir teknoloji tanıtılırken şu ifadeler kullanılıyordu: Bu araç. Sözü edilen araç ne televizyon ne de bilgisayar. İnsan emeği ile sonuçlandırılması çok uzun zaman alan kimi karmaşık soruları. Günümüzde ise bilgisayarların eğitimdeki yenilenme hareketlerinde önemli bir rol üstleneceği düşünülüyor. Öğretmen. Çünkü. karatahtada yaşamımızdaki yerini aldı.

Öğretmen odaklı öğretim yönteminde bilgisayar. Öğretimde Bilgisayarlar Nasıl Kullanılabilir? Öğretimde bilgisayarların nasıl kullanılabileceği konusundaki bu kısa özette. Örneğin.2. kitaplarda yer 95 . Bu konulara değinmemizin nedeni. yeni öğrenilen kavramların uygulanmasına ve önceden öğrenilmiş olanların pekiştirilmesine kolaylık sağlıyor. Bir öğrenciye bir öğretmenin ders vermesine benzer biçimde hazırlanmış yazılımlar ise. özellikle bilgisayarların özel yeteneklerinin uygulamasını görmek isteyenlerce verilmesine rağmen. 2. benzetim. Belli alanlarda anlama ve öğrenme süreci.3. öğrenme ve uygulama ideal bir yöntemdir. hatta fiziğe değin pek çok alanda. Bu yöntemleri beş ana başlık altında toplayabiliriz: öğrenme ve uygulama. bazı temel beceri ve bilgilerin öğretilmesinde yararlı olabilir. bilgisayarın yaptığı işleri farkında olma ve işlevsel olarak kullanma şeklinde tanımlanıyor. Ayrıca alıştırma ve uygulamalar. 2. bilgisayar okuryazarlığı kazandırma. otomatik hale getirmesini gerektirir. geleneksel bazı öğretim yöntemlerinin haksız yere hor görülmesi ve yeni yaklaşımlar konusunda aşırı istek gösterilmesi olgusudur.3. kişinin öncelikle bazı bilgi ve beceri kazanarak otomatik hale getirmesini gerektirir. Bu nitelikteki bilgi ve becerilerin kazanılmasında öğrenmede becerilerin kazanılmasında.bilgisayar destekli öğretim. oyun. öğrenme kurumlarına uygun biçimde uygulanıyor. siyaset bilimine. öğrenci kayıtları. bütçe. Öğretim ve öğrenme konusunda. Veri Üretimi Antropolojiden sosyolojiye. Günümüzde okullarda en çok kabul gören ve ev yaygın biçimde yapılan uygulama budur. ilk önce kullanılanlardan birisidir. iletişim kütüphanenin kitap dağıtımı ve halka açık kütüphane katalogu düzenleme amaçlarıyla bilgisayar kullanılabiliyor. Bilgisayarların öğretimde kullanılabileceği çeşitli tollar vardır. bilgisayarın araç olarak kullanılması. Bu yöntemlerin her biri. Öğrenme ve Uygulama Bilgisayara dayalı öğretim yöntemleri arasında. öğrenci kavramlarla ilk kez karşılaşacağında bile kullanılabiliyor. belli bir konunun öğrenimi açısından destekleyici. öğretimde bilgisayarların kullanımındaki çeşitli yöntemler üzerinde duracağız. soru bankası oluşturma ve sınav hazırlama ile öğretim materyalin planlanması amaçlarıyla kullanılabiliyor. öğretmen odaklı öğretim ve öğrenci odaklı öğrenme amaçlarıyla bilgisayar kullanımı gerçekleştirilebiliyor. Bilgisayarlar gelişi güzel kullanıldığında. istatistiğe. gelecekte daha başarılı biçimde uygulanabilir. veri üretme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Okul yönetiminde.bu yöntem. 2. Geleneksel olarak bu iş. öğrencilerin süreçleri ve içerdikleri kavramları daha iyi anlamaları için verileri analiz edebilmeleri istenir. geçmişte çeşitli başarılar kazanmıştır ve eğer doğru biçimde uygulanırsa. veri işleme ve bilgi düzeltme işlevlerini kullanarak. Bu nitelikteki bilgi ve beceri kazanarak.1. sosyolojik araştırma yöntemleri öğretilirken öğrencilerin temel kavramlar konusundaki bilgilerini verilerini analiz ederek ve yorumlayarak test etmesi istenir. Bilgisayar destekli öğretim. yardımcı olmayabilirler. Bilgisayar okuryazarlığı.envanter.3.

96 . 2. Öğrencilerde kendi işlerini yaparken bilgisayar kullanmayı öğrenmelidir.3. bilgisayar destekli eğitimdir. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmasını öğrenmeleri göreli olarak güç bir işti. araştırmacıların bu konuya eğilimleri yenidir. öğrencinin fen derslerinde bilgisayar kullanmayı öğrenmeleri bir yıl veya daha fazla zaman yer alıyor. Veri üretiminde. bilgisayarların var olan eğitim sisteminin amaçlarını uygun biçimde belirlenmiş ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanımı söz konusudur. muhasebeciler ve öteki meslek sahipleri günlük işlerinde bilgisayar kullanmaktadır. kişinin belli bir karışıma araç olarak kullanıldığı maddeden. Böyle bir programı uygulayan öğrenci. Bilgisayarın Araç Olarak Kullanılması Bilgisayarların yukarıda sözü edilen kullanımları. bilgisayarın sadece sınırlı bir örnek sağlamaya yaradığı kullanıcılar tarafından açıkca bilinir. bunları içeren oyunlarla öğretebiliriz. Oyun Bilgisayar oyunları pek çok alanda üst düzeyde bilgi ve beceri kazandırma amacıyla kullanılabilir. 2. bilgisayarlar verilerin doğruluğunun araştırıldığı bir veri arşivi veya veri bankası olarak görev yaparlar. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmalarını istemeleri giderek yaygınlaştırmaktadır.4. Titrasyon. Ancak. göreli olarak çok küçük çaplı veri setleri ile yapılır. Yakın zamana kadar. Verilerin gerçeklere uygunluğu beklenmez. 2. Genelde Bilgisayar Öğretimi Bilgisayarların eğitimde en geniş kullanım alanı.4. Çok sayıda eğitim amaçlı bilgisayar oyununun geliştirilmiş olmasına karşın. Titrasyon öğreten bir program bu konuda örnek olarak verilebilir. belli bir eğitim amacına uygun olarak hazırlanmış bilgisayar programlarının varlığına bağlıdır. renk değişimi veya elektrik ölçümü ile belirlenecek reaksiyon gerçekleşinceye değin devam eden dinamik bir süreçtir. şimdiye kadar anlattıklarımızdan daha da önemli bir biçimi vardır. Benzetimde ise. Öğretmenleri.5. mühendisler. Bilgisayar destekli eğitimde (Computer Assisted Learning ).3. Bu programlar için “oyun” sözlüğünün seçimi bu sözcüğün pek çok kişide çağrıştırdığı olumsuz anlam nedeniyle şansız bir seçimdir. Eğitimde bilgisayar kullanımının.3. öğrencinin daha geniş bir veri setiyle çalışmasına olanak sağlar. Bu yöntem bilgisayarın doğrudan araç olarak kullanımıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan alan.3. Genelde. “gerçek” titrasyon yapmadığını ancak “gerçek “ için gerekli olan beceriyi kazandığının farkındadır. Bazen vermek istediğimiz kavram ve beceriyi. Bu yöntemde bilgisayarlar normal eğitim çerçevesinde öğrencilere verilmesi gereken beceri kavram veya olayları öğretmede bir araç kullanılmaktadır. bilgisayarların problem çözümünde kullanımını çok kolaylaştıran programların geliştirilmesine yol açmıştır. Benzetim Benzetim pek çok açıdan veri üretimine benzer. belirli miktarda ekleyerek. öğrenci sonuca ulaşabilmek amacıyla bilgisayarla diyaloga girmektedir. 2. kişisel bilgisayarların yaygın biçimde kullanılabilmesi ve daha büyük sistemlerle terminaller kanalıyla bağlantı kurulabilmesi. Bilgisayarların kullanımı. Bilim adamları.

1. zor” olarak öğrenciye üç seçenek sunulmakta böylece öğrenci programın düzeyini kendi saptayabilmekte veya saptamayı öğretmen yapmaktadır. veri saklama ve veri akımı yöntemlerini belirledi. okuma. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun. Eğitimde tek başlarına kullanılmaları söz konusu değildir. heceleme veya öteki temel beceri konularında öğrencilerin bilgilerinin yeniden gözden geçirmelerine ve çok ve çok sayıda alıştırma yapmalarına olanak veren programlar en çok kullanılan türlerdir. insan değil de bilgisayar olduğu için durum çok farklı olmakta elbette. Bilgisayar üretiminin çehresini baştan başa değiştirdi. bilgisayar teknolojisinde gerçekleştirilen atılımların etkilerini çok daha yoğun ve yaygın bir biçimde yaşıyor. çeşitli sinyaller. Unutulmaması gereken şey. bu programların eğitimi destekleyici yardımcı unsurlar olduğudur. bilgisayar konuya ilişkin bilgi vermeye daha başka sorular sormaya devam etmektedir. Anacak bu eleştirilerin kaynağı program yapımcılarının eğitime bağlarının zayıflılığı veya tersine eğitimcilerin iyi programcılar olmayışıdır. Ardından bilgisayar teknolojisinin harikalar yaratan ürünü "mikrobilgisayar" piyasaya çıktı ve insanların 97 . Bu yöntemle hazırlanan programlardan öğrenciler kendi bilgi düzeyleri değerlendirerek programın işleyiş düzenini kendileri seçebilmektedir. Örneğin bir çarpma programında “kolay. bu sakınca ortadan kalkacaktır. 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgisayar destekli eğitimde. Matematik. Bu yöntemle hazırlanan programların soru yanıt olarak sürüp gittiği bu nedenle sıkıcı olduğu ve öğrencinin dikkatinin kolayca dağıtılabildiği gibi eleştiriler vardır. bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde hazırlanabilmekte. Bu tip programların. ancak sorular sınırlı cevap olasılığını içerecek şekilde saptanmaktadır.1. orta. öğrenci yanlış yanıt verdiğinde veya aynı tip yanlışları tekrarladığında. Bu tip programların özellikle belli bir konuya giriş veya konunun gözden geçirilmesi amacıyla kullanımları daha yararlı olacaktır. öğrencilerin sınırlı sayıda olası yanıt vermeye yönlendirdiği bu nedenle de konunun derinliğine öğrenilmesi engellendiği yolunda eleştiriler bulunmaktadır. yanıtlar seçenekli olarak öğrenciye verilmekte ve program boyunca öğrenciyle kurulan diyalog çok sınırlı olmaktadır. Belki de öğrenciler sıkıcı kötü biçimde hazırlanmış programları düzeltecektir. programı öğrencinin verebileceği yanıtları içerecek biçimde düzenleyebilmektir. Çağdaş dünyanın veri üretme. ardından konuya ilişkin sorular sorulması biçiminde düzenlenmekte. Programlarda. örgütleme biçimlerini bir anda rafa kaldırdı. Ama öğretmen. en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesinde ve alıştırma yapılmasında dayananlardır. Özellikle batılı toplumlar. doğru yanıt vermeyi özenleştirici yan unsurlarla bu tip programlar daha çekici hale getiriliyor. Büro dünyasının alışılmış iş yapma yöntemlerini. Bu tip programlarda en önemli nokta. Öğrencinin verdiği yanıta bağlı olarak da. Bu nedenlerle de. Müzik. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 3. Böylesi programları ise mikrobilgisayarlar için hazırlamak güç olduğu kadar olası yanıtları saptayabilmek için de uzun süreli bir alan çalışması gerekmektedir.3. Bu tip programlar genellikle belli bir konunun öğrenciye aktarılması. konuya ilişkin kısa açıklamalar tekrarlanarak verilebiliyor. Bilgisayar kültürünün okullarda yaygınlaştırılmasıyla da. Olumsuz Etkileri Bilgisayar teknolojisinde sağlanan hızlı gelişmeler tüm yaşantımızı etkileyecek boyutlara ulaştı.

4 Bilgisayarların eğitim üzerindeki dolaylı/dolaysız etkilerinin yönü. eğilimine sürüklüyor. Bilgisayarlar zamanla ucuzladı. Yazılım üreten bir şirketten tam geliştirilmiş paket program biçiminde ders malzemesi satın alınabilse de. giderek daha çok kopma. Testler ve alıştırmalı öğretim 98 ."İçe kapanık. Günümüzde. Yorgunluktan bitkin düşünceye dek. Onlarda en basit yiyecekler olan fastfoodlar. Görüldüğü gibi günümüz bilgisayarları. toplum ilişkileriyle sorunlarına yabancılaşan yeni bir tür insan üretildiğinden korkulmakta. Bilgisayar çağının yabancılaştırdığı. Şekil. Sonuçta ise okulların dayandığı. Böylece bilgisayarlar ev eşyaları arasına girerek kendini hayatımıza kabul ettirdi. kumarbazın zarları yakalamasına benzer ihtiras ve coşkuda. bu kopuşun. Yaygınlaşan bilgisayar kullanımı yoluyla. bilgisayar oyunları karşısında çekiciliğini yitirecek ve çocuklarda olumsuz bir tutum oluşturacaktır. Bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve dergilere dayalı kültüre ayıracak zamanı azaltacaktır. boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarını da alt üst etti ve bilgisayarlar olumlu/olumsuz etkileri ile yaşamımıza hızla yerleşti. Yiyecek unutulmuştur. ancak getirilirse farkında olunmadan yenilir. gelişmiş batı toplumunun zaten toplumdan. ilişkilerden ve iletişimden kopmuş insanı. Çoğunlukla coca cola ve sandviçtir. bilgisayarların eğitimde kullanımını doğrudan etkiliyor. gerekli yazılımları ya da bilgisayar programlarını bulma ve geliştirme güçlükleridir. Uyku oda yalnızca birkaç saatliğine ve bilgisayara en yakın köşeye bitkin düşmektir. daha bir yalnızlaşma. Bilgisayar. bilgisayar teknolojisinin eğitimi ve konuları belli bir derecede ve belli bir biçimde mutlak etkileyeceği tartışmasız bir gerçek olarak kabul ediliyor artık.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan günlük yaşamını etkilemeye başladı. bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve kültüre dayalı zamanı azaltacaktır. Toplumda bilgisayar kullanımının yaygınlaşması. Bilgisayar masasına dayanmış ucunda uzanan kollar. çağdaş gençliğin uyuşturucu tutkusu gibi görüyor. Bu son gelişme insanların eğlenme. eğitimi dolaylı olarak etkilerken. Şiddete yönelik bilgisayar oyunlarının. karmakarışık görünüşleriyle yığınla zeki genç. "kişisel bilgisayarlar" kavramları da gündelik konuşma dilimizde yerini aldı. temel aldığı yazılı kültür yıpranacak ve zamanla yok olacaktır. bireyci bencilliğin bir aracı olarak görülmekte. "Ev bilgisayarları". içe kapalı bilgisayar tutkulularını bir bilim adamı şöyle resimliyor. bilgisayar başında. Bazılarına göre. Eğitimin bu gelişmenin dışında kalması düşünülemezdi. saatlerce ekran karşısında. Tuşlar üzerindeki parmakları. Bilgisayar çağında yalnızlığını ancak ekranla paylaşan. Sonra yine bilgisayara. Bilgisayarın öğretim amacıyla kullanımında önemli sorunlardan biride. parmakları ateşleyecekmiş gibi gergin. Okullardaki eğitim. bu yalnızlaşmanın. daha bir bencilleşme. şiddete hayran çocukların yetişmesine neden olacaktır. ayakta. niteliği ise henüz tartışma konusu. Bilgisayarın eğitim üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar şöyle başlıyorlar:Yaygın biçimde bilgisayar kullanımı hesap yapma yeteneğini köreltecektir. içe çevrilmiş gözleriyle. böylece sağlanan program her sınıfa ya da her eğitim programına uygun olmayabilir. daha kolay elde edilebilir hale geldi.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

için genel bir çerçeveyi içeren ve gerekli ayrıntıların sonradan okul ya da öğretmence eklenebileceği hazır çerçeve programlar edinmekte olanaklıdır. Bu sistemin sakıncası ise; her derste testlerin ve soruların hep aynı kalıbı incelemesi sonucu öğretimin gereğinden çok yinelemeli ve sıkıcı olmasıdır. Yazılım eğitim kurumlarında geliştirilebilir, yani okul ya da öğretmenler kendilerine özgü gereksinimlere tümüyle uyacak programlar üretebilirler. Ancak bu da pahalı ve zaman alıcıdır, ayrıca eldeki programlama becerisi yetersiz kalabilir. Gerçekte sözü edilen olumsuz etkiler bilgisayar da değil, onları kullanım biçimlerinden bilgisayara bakış açısının yanlışlığından kaynaklandığı unutulmamalıdır

3.2. Olumlu Etkiler
Günümüzde bir yandan bilgisayarlı toplumun tehlikeleri, insanı insandan uzaklaştıran olumsuzlukları, ilişkileri mekanikleştiren özü tartışılırken, bir yandan da bilgisayarlı eğitime geçme yarışının sürdürüldüğü gözden kaçmamalı. Bilgisayarın en yoğun, en yaygın kullanıldığı alanların başında da eğitim ve okullar yer alıyor. Kullanışlı mikrobilgisayarların gelişmesiyle ilkokullardan üniversitelere her aşamadaki okullarda, hatta okul öncesi programlarda, bilgisayarlı uygulamalar yaygınlaştı. Çünkü eğitimde kullanılan bilgisayarın, bir takım yenilikler ve kolaylıklar getireceğinin farkına varıldı. Böylece 1960'larda bilgisayarlar eğitimde ilk defa kullanılmaya başlandı. Öğretim bilgisayarları temel olarak iki biçimde kullanılabilir. Bilgisayar ya öğrenciye doğrudan doğruya veri sağlar, ya da öğrencinin kavramasını denetleyen bir öğretmen rolü üstlenir. Bilgisayar öğretmen rolüne programlanmışsa, öğrenciye bir soru yöneltir, öğrenci sorunun yanıtını bilgisayara geçirir ve hemen yanıtın karşılığını alır. Yanıt doğru ise, öğrenci daha çetin problemlere yöneltilir. Yanıt yanlış ise, çeşitli bilgisayar mesajları işlemdeki yanlışı belirtir ve öğrenci bu alanda ustalık kazanıncaya dek program daha karmaşık soruları atlar. Böylece öğrencinin başkalarının etki ve sıkıntısından kurtularak konuyu kavraması sağlanır. Faydalarının bir diğer yönü ise; öğrencinin teke tek etkileşim sağladıkları gibi, verilen yanıtların hemen karşılık getirebilmeleridir. Bununla öğrencilerin kendi kavrama hızlarıyla ilerlemeleri sağlanır. Özellikle bol alıştırma gerektiren konularda öğretmenlerin derslik çalışmalarında harcadıkları zamanı azaltarak öğrencilere daha çok bireysel zaman ayırmalarına imkan verirler. Bilgisayar programı, öğrencilerin öğrenme sürecindeki sorunu saptamak amacıyla kullanılacak kapasitededirler. Sorun bir defa belirlendikten sonrada çalışma sorunla alana kaydırılır. Ayrıca bilgisayarın sağladığı yakınlık ve bireysel ilgiden ötürü kimi öğrenciler, herkesin içinde yanlış yanlış yanıt vermenin ya da bir konuyu sınıf arkadaşlarından geç kavramanın sıkıntısından kurtulmuş olurlar. Bilgisayarın eğitimdeki yerinden bahsederken, gözardı edilmemesi gereken bir konuda insan etkileşimleridir. Bunun yok edilmemesi gerekiyor. Bilgisayarın uluslar arası ağlarla biribiri ile bağlantılı olması, insanlarla etkileşimi arttırmaya katkıda bulunabilirler. Buna örnek olabilecek uygulamalardan biri Teksas'taki bir okulda öğrenciler üzerinde yapılmış. Bu öğrenciler Almanya Emden'deki bir lisenin öğrencilerine Nazi döneminin nasıl olduğunu sormuşlar. Almanya'daki öğrenciler büyük babalarıyla konuşarak onların Nazi dönemine ilişkin anılarını bilgisayar yardımıyla iletmişler. Bu öğrenme deneyimi Teksas'taki
99

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

öğrencilerin Nazi döneminden kitaptan okumaya kıyasla daha çok etkilenmelerini sağlamış. Bu örneğin benzerleri başka konularda da uygulamaya konulabilir. Fransızca veya İngilizce gibi yabancı dil derslerinde bu dilleri konuşan insanlarla iletişime geçilebilme yoluna gidilebilir. Sanat derslerinde grafik, desen ve yeni görüntüler yaratmada kullanabilme olanaklarından yararlanabilir. Uluslar arası ağlar, Öğrencilere etkileşim olanağı sağlama yanında, öğretmenlere de çok sayıda kaynak elde etme olanağı sunuyor. Eğitimciler, bilgisayarın öğrencinin etkinliğini arttırdığını ve etkileşime açık olması nedeniyle geliştirici olduğunu belirtiyorlar. Yani öğrencilerin yaratıcılıklarını ortaya koymalarına fırsat doğuyor. Elbette ki öğrenciler yalnızca verilenleri alan bireyler değil, aynı zamanda bilginin yaratıcıları olduğu unutulmamalıdır. Bir hesaba göre insan beyninin 10-10 birim bilgi depolamaya ve işlemeye müsait olduğu, fakat genelde bunun ancak %20'sinin kullanıldığı söyleniyor. O halde halen uygulanmakta olan klasik eğitim sistemleri ile insanı bilgi ile yüklemek için sarf edilen 20-30 yılın kısaltılması için bilgisayarlardan yararlanılabilir. Bu suretle insanın daha uzun süre üretici olabilmesi mümkün olabilir. Kim bilir bu yolla düşünsel kabiliyetin daha büyük bir kısmından yararlanma yolu açılabilir. Bunları yaparken her şeyi bilgisayardan bekleyerek beyin jimnastiğinin azalması tehlikesi hatırdan çıkarılmamalıdır.

4.1.4. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması 4.1. Teknoloji Nedir?
Yaşamın çeşitli alanlardaki üretim süreçlerinin, girdi ve çıktı evreleri arasında kullanılan tekniklerin, gereçlerin, makinelerin ve yöntemlerin amaca en uygun en ekonomik biçimde değerlendirilmesi. Teknik bilim, mühendislik bilimleri yada üretim süreçlerinin bilimi olarak da adlandırılmaktadır. Dar anlamda ise çeşitli tekniklerin inceleyen ve yeni teknikler araştıran bilimdir. Bir sanat yada bir bilimde kullanılan yöntemler bütününe teknik denir; tekniklerin tümü ise teknoloji diye adlandırılır. Teknoloji terimi ayrıca bir sanayi dalında, belirli ürünlerin yapımı için gerekli araçların, işleme yöntemlerini incelemesini belirtir. Sanayinin çeşitli dallarında kullanılan takımların, işleme usullerini ve metotlarını incelenmesi. Bilimlere, sanatlara ve mesleklere has teknik terimlerin tümü.

4.2. Bilgi Teknolojileri Nedir?
Bilgi teknolojisini bilginin yaratılması, toplanması, biriktirilmesi, işlenmesi, yeniden elde edilmesi, yayılması, korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bunlar her alan için geçerlidir. Burada araç gereç değil insanın önemi ve bu teknolojiyi oluşturmak için belirlenen hedefler vurgulanmaktadır. Karmaşık ve yarışmacı bir dünyanın üyesi olan insan yaşamda kalmak ve varlığını sürdürebilmek için önemli nitelik ve nicelikte bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma kısacası bilgiye sahip olma gereksinimi içerisindedir. İnsanın bu gereksinmesini gidermede en önemli sorun, bilginin nasıl elde edileceği, nasıl dağıtılacağı ve nasıl saklanacağıdır. Buda bilgi teknolojilerinin hızlı gelişmesinin en önemli nedenini oluşturmaktadır. Günümüzde gereksinmemiz olan bilgi üretmek, toplamak, depolamak ve dağıtmak için bir çok teknoloji geliştirilmiştir. bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:
100

Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • •

Mehmet Karahan

Bilginin elde edilmesinde, dağıtılmasında video kamera, kaset çalar, televizyon, uydu sistemleri Bilginin depolanmasında optik diskler, elektronik arşivlerle veri tabanı programları Bilginin işlenmesinde bilgisayarlar

Teknolojilerde hızlı gelişmeler sonucu ortaya çıkan en önemli ürün kuşkusuz bilgisayarlardır. Ancak bize bilgiyi ulaştıran, bilgiyi iyi kullanmamıza yardım eden tüm öteki araçlara, teknolojilerde bilgi teknolojilerinin kapsamına girer. İnsanlar arasında haberleşmeyi sağlamaya yönelik olan iletişim teknolojileri günümüzde oldukça çeşitlidir. Bunlara matbaanın bulunuşundan başlayarak düzenli posta sistemlerinden, telefon ve telgrafa, televizyon, radyo, sinema gibi araçlara dek birçok örnek verebiliriz. Kimi iletişim araçları yalnız yazılı sembollere olanak verirken , kimileri ses ile birlikte görüntünün iletilmesine olanak vermektedir. Yazılı sembollerin iletilmesinde kullanılan iletişim teknolojileri matbaayla gelişmeye başlamış zaman içerisinde posta hizmetlerine yönelik telgraf gibi araçlar üretilmiştir. Sesin iletimi için gramofon, telefon, telsiz, radyo gibi araçlar üretilmiştir. Görüntü ve sesin birlikte iletmede de televizyon, video gibi araçlar ön plana çıkmıştır. İletişim araçlarının gelişimini kronolojik olarak incelediğimizde, yeni teknolojilerin daha çok sayıda duyu organına seslenmediklerine ve daha etkili olduklarını görüyoruz. İletişim teknolojisini bilgisayar teknolojilerinin katılmasıyla önemli niteliksel sıçramalar olmuştur., bilgi teknolojilerinin kullanımı da hızlanmıştır. İletişim teknolojisiyle bu gelişmeler bireyleri edilgen bir alıcı olmaktan çıkarmış ortama katmıştır. Bu özellikte de eğitim süreci açısından çok büyük öneme sahiptir.

4.3.Bilgi Teknolojileri ve Eğitim
İnsanoğlu varoluşundan bu yana bilgi üretmekte ve dağıtmaktadır. Geçmişte bilginin dağıtılmasında güvercinden, dumandan, mors alfabesine dek bir çok araç kullanılmıştır. Gerçekte bunların tümü bilgi teknolojisi örnekleridir. Günümüzde ise bunların yerini bilgisayarlar, uydu antenleri, çağrı cihazları, cep telefonları gibi araçlar almıştır. Ancak unutmamak gerekir ki artık yalnızca bilgisayarlara değil, iletişim ağları, çoklu ortamlar, elektronik haberleşmeye dayalıdır. Eski teknoloji ile yeni teknoloji arasında temel fark bilginin dağıtımındaki hızdır. Yeni teknolojilerin sağladığı yüksek hız bilgi miktarının artmasına da yol açmıştır. Bütün bu değişimler mikro elektronik teknolojinin büyümesinin sonucudur. Başka bir deyişle, bilginin elde edilmesinde ve kullanımında mekanik araçlardan elektronik araçlara geçiş yapılmıştır. Eğitim yaşamımızın her alanında, sanayide, orduda, ticarette, tıpta, psikolojide ve öteki bilim dalların tümünde yer almaktadır. Eğitim, hem beceri kazandıran hem de bilgi aktarılan bir süreçtir ve bu süreçte bilginin dağıtımı temel olmaktadır. Genelde bilgi teknolojileri, özellikle de bilgisayarlar, öğretme ve öğrenme sürecinde yardımcı araç olarak işlev görmektedir. Eğitim kurumları, toplumsal değişme ve gelişmeleri hem başlatan hem de yönlendiren kurumlardır. Bu özellikleriyle eğitim kurumları, teknolojik gelişmeleri de izlemek, bu teknolojileri de kullanmak ve bunların nasıl kullanıldığını öğrenmekle
101

Böyle bir eğitim çocukları temel bilgisayar teknolojilerinde uzmanlaştırmak yerine onların bu teknolojilerin tüm bilimler için gerekli olduğunu anlamalarını sağlamalıdır. İlköğretim bunlar içerisinde özel bir yere sahiptir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yükümlüdür. bilgi toplumunun özelliklerini göz önünde tutarak geliştirmelidir. Daha çok bu teknolojiler okulda 102 . temel kültürel becerilerin kazandırıldığı kurumlar olarak kabul edilmektedir. Avusturya eğitim sisteminde teknolojik gelişmelerin izlenmesine ve bunların öğretimde kullanılmasına önem verilmektedir. bu ülkede yeni bilgi teknolojilerinin ilköğretimde öğretilmesi ve kullanılması konusunda büyük bir titizlik gösterilmektedir. Bir çok Avrupa ülkesinde yeni bilgi teknolojilerinin hangi amaçlarla. Modern insan değişime ayak uydurmak. Yeni bilgi teknolojilerinin iyi bir öğretmenin yerini tutamayacağı bilinmemektedir. Bu nedenle de. Gelecekte her öğrenci yeni bilgi teknolojilerinden yararlanarak eğitim almalıdır. • • Öğretme-öğrenme sürecinde bilgi teknolojilerinin etkilerinin büyük ölçüde öğretmene bağlı olduğu kabul edilmektedir. Türk eğitim sisteminde yeni bilgi teknolojileri ile ilgili yapılan ve yapılacak olan çalışmalara. grafiklere ve görüntülere serbestçe ulaşabilmiştirler. teknik ve araçları kullanmışlardır. özel yaşamında ve meslek yaşamında kendini geliştirmek zorundadır. 4. Eğitim temel becerileri kazandırmalı ve geliştirmelidir. öğrencileri bilgi çağına uygun. Bunun için hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kullanmaları için hazırlanmış kılavuzlar kullanılmıştır. Belçika. nasıl ve hangi yoğunlukta öğretilmesi tartışma ve araştırma konusu olmuştur. Avrupa Ülkelerinde Bilgi Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması Günümüzde birçok Avrupa ülkesinde bütün eğitim basamaklarında yeni bilgi teknolojilerinin öğretilmesine ve kullanılmasına yer verilmektedir. Daha açık bir deyişle eğitim kurumlarının toplumun gereksinmeleri doğrultusunda. Bilgisayarların evrensel bir araç olacağına inanılmalıdır. Uygulama sonunda bilgisayarın belirli bir süre öğretimde kullanılmasının yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. Almanya’da ilköğretim okulları. Öğrenciler bu kılavuzlar yardımıyla bilgisayar kullanarak yazılı bilgilere.4. Öğretmenler de kılavuzlar yardımıyla derslerle yazılımlar arasında ilişki kurmada önerilen yöntem. eğitimcilere ve özellikle öğretmenlere ışık tutması amacıyla Avrupa ülkelerinde ilköğretim kurumlarına yönelik olarak neler yapıldığını incelemekte yarar vardır. Bunun için Almanya. İngiltere’deki uygulamalara ana çizgisiyle bakalım. Bu amaçla bütün okullarda uyulması için bazı ilkeler belirlenmiştir. Danimarka. Ayrıca eğitim yaratıcı ve yenilikçi düşünmeyi de öğretmelidir. Bu tartışma ve araştırma sonuçlarına dayanarak ilköğretim kurumlarının programlarında yeni teknolojilerinin öğretimine önem verilmiştir. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz. • Genel eğitim içinde yeni bilgi teknolojileri de yer almalıdır. Öğretmenler öteki destek gereçlerini kullandıkları gibi bilgisayarı da öğretimde kullanabilmelidir.

araştıran bir neslin yaratıcısı olarak düşünülmelidir. çocukların bilgisayar kullanarak sorun çözmeyi denemesine ve sorun çözmeyi görmesini sağlamaktadır. Tamamen tahtaya ve ders kitabına dayalı eğitimde öğretmenlerin yeterince etkili olmadıklarına inanılmaktadır. Aynı zamanda yine bu dersle. kişisel bilgisayar destekli eğitim. Diğer taraftan eğitimimiz içerik olarak da ele alınarak ezberden uzak. Bilgi teknolojisinin yanında. edilmesi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretmene ve öğrencilere yardımcı araçlar olarak görülmekte ve değişik amaçlarla kullanılmaktadır. sorgulayan. Bilgi teknolojisi dersinde şu etkinliklere yer verilmektedir: • • • • • • • Uygun olan her yerde çocuklara bilgi teknolojisi ile ilgili düşünce ve bilgilerin aktarılması. kaydedilmesi. Başta bilişim teknolojileri olmak üzere tüm teknolojik gelişmelerden yararlanarak eğitim yeniden organize edilmelidir. (CD-ROM’ a dayalı eğitim. yerel iletişim ağı destekli eğitim ve video eğitimi) potansiyel öğrenci kitlesinin ilgi ve yeteneklerine en uygun bilginin. Bilgilerin elde yorumlanması. tasarım gibi estetik etkinliklerde bilgi teknolojisi sistemlerine uygun biçimde kullanılması. çocuklara ve gençlere ilgileri doğrultusunda yetiştirme ve mutlu bir yaşam geçirme olanağı sağlamaktadır. yüy yüze eğitimde dahil en uygun 103 . uygun olan öteki kaynakların kullanılarak çevresel değişkenlerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi. Bu bağlamda eğitimi daha etkili kılmada yani bilgi teknolojilerinden yaralanmanın birincil önem taşıdığı kabul edilmektedir.Teknoloji Destekli Eğitim Eğitimde yapı değişikliği sağlanarak problemimizin sadece bina ve araç olmadığı bilinci tüm ulusumuzca kabul edilerek çağdaş eğitim için bilinçli bir kamuoyu yaratılmalıdır. bilgisayar kullanmanın olanaklarını. çağdaş eğitim ve iletişim teknolojilerinden olabildiğince yararlanan. Bilgi teknolojisi kullanımı ile ilgili etik konuların ve kimi sosyal değişimlerin ele alınıp tartışılması. Gerçek yada imgesel bir durumun bilgisayarla sunumunun açıklanması. Teknoloji destekli eğitim. Çocukların ve gençlerin gelecekte mutlu bireyler olarak yaşamalarında da eğitimde bilgi teknolojilerini kullanmanın son derece önemli olduğuna inanılmaktadır.5. Danimarka’da bilgi teknolojisi dersi. değiştirilmesi ve Veri tabanı sistemlerini de içeren değişik kaynaklardan bilgiler sunulması ve bu bilgilerin eleştirel olarak değerlendirilmesi. Belçika’da ilköğretimde çocuklara kazandırılmak istenen bilgi ve becerilerin düzeyinin sürekli olarak arttırılması amaçlanmaktadır. etkilerini ve sonuçlarını değerlendirmede alt yapı kazanmaktadır. O nedenle eğitim uzmanlarına öğretmenleri yeni bilgi teknolojilerinin nitelikleri ve seçimi konularında bilgilendirme görevi verilmiştir. Çizim . İngiltere’de eğitimin temel işlevi. ulaşılması. 4.

ortaya konulan ürünün niteliğinde olumsuzlukları beraberinde getirmektedir. 4. Birçok araştırmaya göre. Gerçekte kullanımı karmaşık veya zor olan bir program öğrenme sürecini olumsuz yönde etkileyebilir.1. işitsel sistemlerde. Konuşma yöntemi materyallere oranla soyut iletişim için daha etkili. Ara yüzeylerin somut ve görünebilir olması.. Dolayısıyla sunulacak olan materyalin özelliğine bağlı olarak farklı bir sistem veya farklı bir yapıda materyal kullanmak mümkündür. Zaman paylaşımlı sistemler yerine mikrobilgisayar ağlarını içeren veri paylaşımlı bilgisayar ağlarını gerçekleştirilmesi 2. sezgilerinden. Diğer yandan. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 5. görsel olanlara oranla not almak daha kolaydır. yüksek performanslı mikrobilgisayarlar geliştirilmesi. sadece eğitimci tarafından üretilmesi.1. tasarımcı. Üniversite bilgisayar ağına bağlanacak kullanımı kolay. Bilgisayarların öğretim için kullanılması eğitim ile tümleştirilmesidir. basitlik ve uyumluluk ilkelerine uygun olması. özellikle soyut düşünce ve kavramları anlamada daha iyi sonuç sağlamaktır. Reinhardt(1987)bilişsel öğrenmenin bilgisayar ekranından etkileşimli metin okumu yöntemiyle daha iyi gerçekleştiğini video görüntülerinin ise daha çok duyuşsal öğrenme alanında etkili olduğunu bulmuştur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yöntem ve tekniklerle en kısa süre içinde en etkili öğrenme olanaklarıyla verildiği bir eğitim sistemidir. iyi bir bilgilendirme ve kontrol sağlaması tasarımcının en çok dikkate alınması gereken etkenlerdendir(Altun-Zarak. Birçok durumda tasarımcı kendi kişisel deneyiminden. Kullanıcının ara yüzeyi birkaç dakika içinde kavrayıp çözebileceği varsayılmaktadır. mevcut teknoloji ve ortamdan yararlanmaktadır.5. Örneğin. sadece tasarımcı. video görüntüleri bazı öğrenme durumları için oldukça etkili olabilmektedir. Örneğin üniversitelerde yoğunlaşmaktadır: yeni bilgi ortamının oluşturulması 3 aşamada 1. Bu nedenle de. öğrencinin bir kerede işleyebileceği bilgi miktarının sınırlı olmasıdır. etkili bir yönlendirme sağlaması. Ancak birçok programda kullanıcı sorunlarla karşılaşmaktadır. psikolog veya eğitimcinin bir araya gelerek birlikte ürettikleri yazılımlar mevcut değildir. üstün grafik yetenekli.1999). geri bildirim sağlaması. Ekran tasarımını önemli ölçüde etkileyen etmenlerden biri. Dolayısıyla bu alandaki araştırmalar daha az stresli ara yüzeyler yaratmaya yöneliktir. öğrencinin programı nasıl kullanacağından ziyade içerik üzerinde yoğunlaşmasına olanak sağlar. Elektronik ortamda sunulan bilgi kullanılan sistemin yapısına bağlıdır. esnek bir yapı içermesi. Gagne(1978)’ye göre resimler uzun süreli belleği harekete geçirmekte ve gerçekçi dramatik sunumlarla tutum değişikliğini etkileyebilmektedir. Diğer bir deyişle öğrenci pasif bir alıcı durumundan öğrenme süresince aktif olarak katıldığından öğrenmenin daha iyi olacağı eğitimcilerce de kabul edilen bir gerçektir. Henüz uzman programcı. Öğretimde Destek Amaçlı Geliştirilen Yazılımların Önemi ve Materyal Hazırlanışında Dikkat Edilecek Konular Öğretimde destek amacıyla geliştirilen yazılım ürünlerinin genelde bu alanda uzman olmayan kişilerce üretilmesi veya sadece programcı. bilişsel öğrenmede 104 . Flagg(1990) ‘a göre kullanıcıya dost bir program. 3.

öğrenme stratejileri. farklı yazı biçimleri. Ülkemizde geliştirilen yazılım programlarında genellikle ders kitaplarından alınan bilgiler doğrudan bilgisayar ortamına yansıtılmakta öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi. düz yazıyı hatırlama üzerine pozitif bir etkisi olduğunu belirtmişlerdir. her ekrandaki ana başlıklarda uyumlu ve doğru olmalıdır. Resim(hareketli veya hareketsiz) ve metni birlikte içeren çalışmalardan bilgisayar kullanımı sayesinde yazı.sunulan bilgilerin birbiriyle ilişkili olmasına ve sunumun öğrencinin dikkatini çekebilmek amacıyla uyarıcı öğe kullanma yarışına girmemesine dikkat etmek gerekir. video veya tümünün birlikte kullanımı konusu gündeme gelmiştir. Tasarlanan programın özellikle içeriğinin öğrenmeyi kolaylaştırma. Araştırmalar ayrıca. Farklı medya ürünlerini birleştirip bir arada sunmak öğrencinin öğrenme kapasitesini arttırmada etkili olabilmektedir. Bu tür düzenlemelerde renkler. gibi psikolojik nitelikler dikkate alınmamaktadır. Hareketsiz ekranlar ayrı birer sayfa olarak ve her sayfa bir mesaj veya bir düşünce içerecek şekilde düzenlenebilir. Amaç öğrencilerimizin daha iyi ve eşit bir eğitim alabilecekleri. Kısaca bilgisayarın eğitimde başarılı kullanımından. müzikten sanata kadar olabilecek katkılarına örnekler vermeye çalışılmalıdır. özellikle çocuklarda düz yazı alakalı resimlerin. video görüntüleri daha çok ses geri bildirimi veya öğrencide bir tutum değişikliği hedefleniyorsa tercih edilmelidir. grafik. resim gibi eklemeler yaparak öğretmenlerin gözünü boyamaya çalışmışlardır. Bilgisayar ortamın materyal hazırlama konusunda çeşitli deneyimler yaşayan Yıldız (1999) anlam bütünlüğü içinde anlatılması gerektiğini söylemiştir. çizgiler veya diğer grafiksel semboller kullanılarak başarı sağlanabilir. özümseme. Bununla birlikte.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bilgisayar ortamında sunulacak metin ve grafiklerin kelime ve sembollerle sunulması daha verimli iken. öğrenme kapasitesini arttırabilmektedir. simetri ve planlama stilinin tutarlılığını gösterecek şekilde seçmeli. bazı öğrenciler sırf hoş gözüksün diye projelerine ses. etkili ve yeterli şekilde sunması gerekir.. Bunu gerçekleştirmek için de tasarımcı bilgiyi süreklilik. Diğer bir görsel materyal kullanım tarzı ise farklı şekildeki görüntüleri birlikte kullanmaktır. güdüleme. öğrenmeye teşvik edici. okuma yazmadan fen bilgilerine. Menü veya giriş sayfası öğrenciye öğrenme amaçlarını başarmasını sağlayacak bilgi içermektedir. Öğretmenlerinde bu yüzden öğrencileri değerlendirmede zorlandıkları görülmüş. Anglin ve Stevens(1987) ileri yaştaki öğrenciler üzerinde yaptıkları araştırmada düzyazı+resim sunulan öğrencilerin son test başarı puanlarının sadece düz yazı sunumlara oranla çok daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. geliştirmeli ve düzenlemelidir. Menüler hatırlamayı kolaylaştırmak amacı ile başlıklar içermeli. Örneğin. Sunulan materyaller anlamlı olmalıdır ayrıca özetleme bir daha gözden geçirme ve son testler uygulanarak sunulan bilginin kısa süreli bellekte kalması ve gerektiğinde erişilmesi sağlanabilir. zihinde tutma ve tekrar kullanıma açık şekilde düzenlenmesi ve mutlaka bilgiyi uyarıcı. bilgilerini paylaşabilecekleri demokratik bir ortam yaratmaktır.. Farklı formlardaki bilgiler birlikte kullanıldığında . dikkat çekme. 105 . aynı konu ile ilgili görsel ve işitsel bilgi içeren materyalleri birlikte kullanmak.

video kayıtlarının aktarımı. Projenin ikinci ayağında ise öğrencilerin yaptıkları bu sunu çalışmalarının internet üzerinde bir web sayfasında gösterimi sağlanarak bilginin maksimum paylaşımının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. o kadar temiz. detaylı ve güzel bir görüntü sağlanır. tarayıcıdan (scanner) bilgilerinin aktarılması gibi yararlı becerilerinde kazandırılması amaçlandırmıştır.1. bilgisayar ortamına ses ve video görüntülerinin aktarımı. Piksellerin sayısı projektörün gösterebileceği satır ve 106 . ses kayıt cihazlarının ana makine üzerinde ortak kullanımı mümkün olmuştur. öğrencilerin dosya alışverişi. Ayrıca bu çalışmada. dijital görüntüyü oluşturacak küçük noktacıklar olan piksellerin sayısı anlaşılmalıdır.1. 5.1. Tüm bilgisayarlarımızda internet bağlantısı bulunduğundan gerekli bilgilerin çalışmalara da eklenmesi de mümkün olmuştur. yine bu ağ sayesinde tarayıcı.3. Bu amaçla üniversitelerimizde verilen bilgisayar uygulamaları derslerinde öğretmen adayı öğrencilerimize ileride mesleki çalışmalarında en büyük yardımcı olabilecek. bilgi paylaşımı sağlanmış. Projektör alırken nelere dikkat edilmeli? Şekil: ……. Öğretmen yetiştirmekle görevli eğitim fakültelerimizin bu ihtiyaçlara cevap verebilecek niteliklerde elemanlar yetiştirmesi asıl vazifeleri olması gerekir. Ders Materyali Hazırlamada Gerekli Araç Gereçler 5. Ders Materyalleri Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı ve Yazımı Geliştirme Uygulama Projesi Öğrenme kalitesini öğrenci başarısını arttırmak ve etkin bir öğrenme ortamının sağlanmasına yönelik olarak yazılım hazırlama çalışmaları için gerekli insan kaynaklarına ihtiyaç giderek artmaktadır. Çözünürlüğü anlamak Çözünürlük denildiğinde. Ne kadar çok piksel varsa.3. öğretmen adaylarına sunu hazırlarken ders sırasında eğitim teknolojilerini yakından ilgilendiren tepegöz. öğrencilerinin daha fazla dikkatlerini toplayabileceklerini materyaller hazırlamak amacı ile bilgisayar ortamında yapılabilen ayrıca her yerde kolaylıkla bulabilecekleri bir sunu programı seçilmiştir. Son olarak çalışmalar bittiğinde öğrencilere meslek hayatlarında yararlanmaları için CD’ye kayıt edilerek kendilerine verilmektedir. datashow. yazıcı.3.2. Çalışmalarımız sırasında sınıfımızdaki 20 adet bilgisayarımız yerel ağ bağlantısı ile birbirlerine bağlanmış. öğrencilerine konularını anlatırken daha yararlı ve etkin bir şekilde anlatabilmelerini sağlayan materyaller hazırlayabilecekleri (çoklu ortamda).Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. 5.

8 107 . CAD-CAM çizimleri. Standart projektörler düşük maliyetli olabilmesi için VGA standardında üretilmişlerdir.2. Günümüzde pek çok netebook tipi bilgisayar SVGA ekranlara sahiptir. bu projektörle birlikte kullanacağınız bilgisayarın çözünürlüğü ile doğrudan ilişkilidir. kontrast ve renk gibi detaylar daha ön plana çıkar. Taşınabilirlik ve Ağırlık Eğer seyahat ediyorsanız. projektörünüzün ekrana aktaracağı görüntüden bir miktar fedakarlık ederek çok hafif. 5. Fakat ihtiyacınıza en iyi şekilde cevap verecek projektörü her zaman doğru seçemeyebilirsiniz. Böyle bir durumda projektörün parlaklığı önemli bir kriter olur. Örneğin SVGA 800*600 çözünürlük 800 piksel dikey kolon. Bu projektörler SVGA ya da XGA görüntüleri özel metotlarla VGA standardına düşürmek suretiyle gösterirler.3. Karşılaştırma yapabilmek için. arasında büyük bir kalite ve detay farkı oluşmasına neden olur. Eğer Şekil. Eğer çok sık seyahat ediyorsanız.1. Diğer bir taraftan ise projektör ihtiyacınız.7 projektörünüz bir konferans ya da toplantı odasında tavana asılı olarak kullanılıyorsa ağırlık sizin için satın almada daha geri sıralara düşer ve görüntü kalitesi. projektör seçiminde en büyük faktör ağırlık olacaktır.1. Sonuçta SVGA çözünürlük 172800 piksel gibi oldukça büyük bir görüntü farkı doğurur. mimari tasarımlar. clip artları ve fotoğrafları göstermek için çok yüksek güçte ve pahalı bir projektöre ihtiyacınız yoktur. Eğer sadece bilgisayarda hazırladığınız slayt showları. Projekte ettiğiniz görüntünün mümkün olan en iyi kalitede olmasını istersiniz. medikal resimler. civarında bir projektör sahibi olabilirsiniz. SVGA bir projektör VGA çözünürlüğünde çalışan bir projektörden çok daha kaliteli bir görüntüyü projeksiyon perdesine aktarma özelliğine sahiptir.3Parlaklık Prezentasyonların (sunum) çoğunda dinleyiciler kolaylıkla not alabilsin ve konuşmacının yüzünü görebilsinler diye odanın ışıkları mümkün olduğu kadar açık tutulur. 600 piksel yatay satırdan oluştuğunu ifade eder ve toplamda 480000 piksel vardır. Bazı üretici firmalar 97 modelleri içerisinde gerçekten çok hafif ve mükemmel görüntü kalitesine sahip projektörler üretmişlerdir. Diğer bir taraftan işimiz mühendislik. 5. Şekil.3. Bu da perdede oluşan görüntünün monitörünüzdeki görüntüyle. VGA çözünürlükte 640 sütuna karşılık 480 satır mevcuttur ve toplamda 307200 piksel görüntüyü oluşturur. 4 kg.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sütunu ifade eder. parlaklık. artistik grafik çalışmaları kritik grafik gösterimlerinde ihtiyacınız olan şey paranızın satın alacağı en iyi projektördür.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Parlaklık ANSI Lümen (American National Standart Institute) birimiyle ifade edilir. Fakat akılda tutulması gereken önemli bir nokta vardır. Pek çok üretici firma ANS sorularını kendinize sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu sorunların cevabını kendiniz verin. Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen doğru olarak renk adreslemesi yapmadığını, pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.4. Contrast (Zıtlık,Kontrast)
Parlaklık ve çözünürlük tek başlarına,projektörlerde her şeyi ifade etmezler.Görüntünün gerçekçi ve askına uygun olabilmesi açısından projektörün görüntü kalitesinin belirleyici özelliklerinden biri olan kontrast ,en parlak ve en karanlık bölgeler arasındaki renk farklılıklarının oranıdır.İyi projektörler ekran üzerinde en az 100/1 oranında kontrasa sahiplerdir. Fakat kontrast bazen yanıltıcı olabilir.Odanın içine birazcık ışık girse,projeksiyon perdesi üzerinde kontrast oranı düşer.Projektör tercihi yaparken kontrast oranı en az 100/1 olan projektörü tercih etmelisiniz.Projektörünüzü kullanırken odanın ışıklarını mümkün olan en karanlık seviyede tutmanız,projeksiyon perdesi üzerine düşen görüntünün kalitesine birebir katkıda bulunur.

5.3.1.5. Renk
Projektör seçilirken,satıcılar projektörlerin renklerini abartarak anlatırlar.Renk canlı bir tanıtım seyrederken karar vermemizde önemli bir rol oynayacak ana faktörlerdendir.Projekte edilen görüntü ile bilgisayarınızın ekrandaki rengi karşılaştırarak fikir sahibi olmaya çalışın ve kendinize iki görüntünün benzer olup olmadığını sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu soruların cevabını kendiniz verin.Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen renk adreslemesi yapmadığını,pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.6. Görüntü Kalitesi
Görüntü kalitesi hakkında fikir sahibi olabilmek için ekran üzerindeki görüntüye bakarak kendinize bazı sorular sormanız gerekir. Görüntü olması gereken gibi dikdörtgen mi? Görüntünün merkezinde ve köşelerinde aynı anda metlik sağlanabiliyor mu? Görüntünün üzerindeki renklerde kayma ve/veya renkler arasındaki farklardan dolayı bantlaşma var mı? Görüntünün herhangi bir yerinde hotspot (ışık kaynağının en belirgin olarak görüntüyü etkilediği yer) var mı? Görüntünün köşelerinde piksellerden kaynaklanan boşluklar var mı? Görüntü net ve keskin mi? Veya görüntüde gölgelenme var mı?

108

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Şekil.10

Mehmet Karahan

Diğer bir yaklaşımla projektör siyah bir görüntü verirken ekranın tamamı siyah mı? Bunu diğer renkler için de deneyin. Görüntü kalitesini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de, ne tip bir video, grafik ve renk sinyali gönderdiği veya projektör tarafından ekrana aktarıldığıdır. Tüm bunlar projektörünüzün görüntü kalitesini test ederken önemli rol oynarlar. Fakat tüm bunlar sizin projektörünüzün tek başına çalışmadığını göstermez. Onu en az birkaç kez değişik ortamlarda test etmenizde fayda vardır.

5.3.1.7. Projeksiyon Perdesinin Görüntü Boyu
Görüntü boyu denince, projeksiyon perdesi üzerindeki görüntünün köseden köseye en büyük ve en küçük ölçüsü anlaşılmalıdır.

5.3.1.8. Perde Arkasından Gösterebilme Özelliği
Projektörün sabit bir pozisyonda özel projeksiyon perdesinin gösterebilme özelliğine sahip olup olmadığı araştırılmalıdır. arkasından

5.3.1.9. Anında Bilgisayar ve Video Sinyallerini Kabul Etme Özelliği
Anında video ve bilgisayar sinyallerini kabul etme özelliği denince projektörünüzün kaç çeşit farklı giriş konvektörüne ve kaç değişik tipte sinyali anında kilitleme özelliğine sahip olduğunu anlamak gerekir. Örneğin projektörünüze aynı anda bir notebook bilgisayar, bir masa üstü bilgisayar ve iki tane video kaynağı bağlamak isterseniz, sizin de projektörünüzün yalnızca bir bilgisayar ve bir video kaynağı bağlamaya imkanı varsa ne yapardınız? Tek çareniz bilgisayarlardan ve videolardan ısı bitenin kablosunu çıkarıp yerine yenisini takmaktır.

5.3.1.10. Multi Sistem Olma Özelliği
Var olan video sinyal tipleri 4 tanedir. NTSC, SVIDEO (American), PAL ve SECAM (Avrupa) standardı olup tüm dünyaca bu standartların çeşitli versiyonları kullanılır. Sizin projektörünüzün tüm bu standartları gösterebiliyor olması gerekir.

5.3.1.11. Kablosuz Uzaktan Kumanda
Uzaktan kumanda aleti basit ve kullanımı kolay mı? Kontroller ekran üzerindeyse mönü seçenekleri anlaşılır mı? Sunumlarınızı uzaktan kumanda üzerinden kontrol

109

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

edebiliyor musunuz? (bilgisayarınıza uzaktan kumanda ile müdahale edebiliyor musunuz?)

5.3.1.12. Tavana Asılma Özelliği
Bir toplantı salonu hazırlıyorsanız projektörünüzü tavana asmanız gerekebilir. Bu durumda seçtiğiniz projektörün görüntüyü baş aşağı gösterebilme özelliği olması gerekir. Pek çok projektör bu özelliğe sahiptir.

5.3.1.13. Üniversal Güç Kaynakları
Üniversal güç kaynağı denince projektörün değişik elektrik gerilimlerinde herhangi bir ara çeviriciye ihtiyaç duymadan otomatik olarak kendisini ayarlayabilmelidir. Örneğin, Amerika’da 110 volt ve Avrupa’da 220 volt gerilimle otomatik olarak çalışabilmelidir.

5.3.1.14. Fiyat
Son olarak fakat en son kriter olmamakla beraber projektörün fiyatı önemli bir faktördür. Projektörlerin fiyatları bir projektör için 1000$’dan 100.000$’a kadar değişmektedir. Projektörlerin çoğu 5000$’dan 40.000$’a kadar olan bir fiyat aralığı içinde satılmaktadır. Bizim önerdiğimiz özelliklerde ultra hafif, parlaklık ve kullanım kolaylığı üzerine odaklanmış bir projektör 6000$-9000$ arasında satılmaktadır. Fakat unutulmaması gereken bir şey var ki ne kadar para öderseniz o denli iyi projektöre sahip olursunuz. Ödediğiniz para direkt olarak elde edeceğiniz görüntünün kalitesine, projektörün ışık gücüne ve yüksek çözünürlüğüne (XGA) sahip sahip olmanızı sağlayacaktır. Bu arada seçim sonrasında; satış sonrası işletme maliyetleri, lamba değiştirme maliyeti, tamir ve bakım giderleri unutulmaması gereken önemli noktalardandır. Genelde en büyük işletme giderleri lamba değiştirmeye harcanan paradır. Ufak tip projektörlerde 40 saat çalışan 25$ değerinde halojen lambalar kullanılır. Yeni üretilen projektörlerde ise 3000 saat çalışan 500$ ile 700$ arasında değişen civa buharlı lambalar kullanılmaktadır. İşletme giderleri düşünüldüğünde halojen lambaları aslında hiç de ekonomik olmadığı görülmektedir. Ayrıca halojen lamba kullanılan projektörlerin görüntülerinin sarı tonlarda olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. DLP projektör lambaları da halojen lambalardan farklı değildir. DLP projektörlerde kullanılan pek çok metal buharlı lambanın en fazla 250- 400 saat arasında çalıştığı bilinmektedir. Ve aradan geçen zaman içerisinde parlaklık seviyesi gözle görülür bir şekilde 150 saat içerisinde düşer. Bir de projektörünüzün lambası kullanıcı tarafından değiştirilebilen tipte değilse servis merkezinde değiştirmeniz gerekecektir. Buda size ekstra bir maliyet getirecektir. Projektörler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: www.symbol.com.tr/haberler/lcd vp.htm www.mkn. itu.edu. tr/ht/salonlar.html www. mkn. İtu. edu. tr/t-tsalon. Htm. Tepegözler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: web. ttnet. net. tr/ users/MBAKAN/transparan. htm

110

Tunç BALMAN "Öğretim Ortamında Etkileşimli Uç Kullanımı". No: 1021. (Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü). Akkoyunlu Buket. B. Türkiye Bileşim Derneği Dergisi (1983). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. No:11. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Akkoyunlu. 178-183 9. İstanbul:Özel Kültür Okulları Eğitim – Araştırma – Geliştirme Merkezi. ODTÜ Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildiriler Kitabı. 1991. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Doç. Mehmet. Ankara: Önder Matbaacılık. Fırat Üniversitesi Dergisi .. 2. "Eğitimde Teknolojik Gelişmeler" Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Ö. Erden. s. Ankara: Kadıoğlu Matbaası. Akkoyunlu BUKET (1998). B.”İnternet’ in Öğretim Sürecinde Kullanımı”. Ankara.30-33 13.ss. 5. “Yazılımın Tasarım Standartlarının Bilgisayar Ortamında Öğrenmeye Etkisi”. Çilenti. Alkan. Mellisa-Andris (www. 7782 12. 8. İstanbul 17.html) . 13-14 Nisan 1991. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Akkoyunlu. Alişan.html 14.. s. “Eğitimde Bilgisayar Kullanımı” URL Adresi: http://home.1989. Using a Microcomputer in the Classroom. Kamuran Eğitim teknolojisi ve Öğretim. Gürol. 11. Eğitimde Arayışlar 1.net/~myildiz/Presentation2. Aylin GÖRGÜN BARAN (1998) “Bilgisayar Kullanımının Türkiye Eğitim Kurumu Üzerindeki Etkileri” Bilişim Dergisi Ankara. Bilgisayar Eğitimi ve Bilgisayar Destekli Öğretime İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi.org/Publications/JRCE/jrce28. Eğitim Teknolojisine Giriş . Nurettin Şimşek ve Deniz Deryakulu. Ankara: 1994. Keser. Hızal.. Camuse. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Nurettin. Bilgisayar (Dergi) Sayı 155. ınc. “Eğitim Aracı Olarak Bilgisayar İlişkin Öğretmen Görüş ve Tutumları”.(1999). C:5(1). Evans. 1984. Eğitim Teknolojisi Ders Notları.Kaptan. Emin. M.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1. Sempozyumu’nda Sunulan Bildiri Metinleri. Aksoy.(1999). Demirel. 1988 4.”Eğitimde Nitelik Geliştirmede Bilgisayar Destekli Eğitim ve Ders Yazılımlarının Rolü”. 1995. 6. Melda (1999). 1991. Genişletilmiş Altıncı Baskı.1995.att. M. Hafize. Gory Ruth A. Yıldız. Şimşek. 111 .” Bilgisayar Kursundan Geçen Öğretmenlerin Bir Eğitim Aracı Olarak Bilgisayara İlişkin Tutumları”. Anadolu Üniversitesi Yayınları. ss. Virgina. Eskişehir 16. 1989. Reston Publishing Company. 3.iste. 1995. Bitter G. 10.1. F. Cevat.1994 15. 159-178. Dr. 7.

Watt.Önümüzdeki Yol. Bursa. "Avrupa Ülkerinde Yeni Bilgi Teknolojilerinin İlköretimde Kullanılması". Servet (1999). My students Us Computers reston Publishing Company Inc. Practical Gude to Computers in Education. John Self. Daniel H. "Öğretim Teknolojisinde Görsel Materyal Kullanım Örnekleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri.203-210 22.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 18.s. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı: Bir EğitimcininTecrübeleri URL adresi: _ HYPERLINK http://home. Zeki (1998).F. Asan.29 27.att. Snyder.net/myildiz/Presentation2. Eralp-Zavrak.s. Malatya 112 . Bayram.html_ 29. Çağdaş Eğitimde Yeni Tennolojiler. Arkadaş Yayınevi. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Hunter. Peter. "Kimya üğretiminde Bir İzlence tasarımı Çalışması ve Değerlendirmesi. No: 1021.43 26. Ankara s. Coburn. Kademe Okullarında Okumakta olan Hayat Bilgisi Dersini Destekleyici Bir EğitimYazılımı Tasarımı ve Geliştirilmesi".145 25. Prenticehall Inc. Akpınar. Bill (1999). "Bilişim Teknolojileri ve Eğitim". Cherly Weiner.36 24. Beverly. 1983 21. Yavuz. O'Shea.(1999) Bilgisayar Eğitimine Giriş. S.s. Lerning and Teaching with Computers.Bursa. Aşkın (1999) "İlköğretim 1. Ankara. Ankara. Kazandır Bekir (1999). Kaya. Addison-Wesley Publishing Company.s. Peter Kelman. Bursa. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. Inc.att. Thomas F.13 28. 1999. Nancy Roberts. Thim. 19. Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri. "Bilgisayar Destekli Öğretim ve Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri.html __http://home. Gates. Eğitimde Bilgi Teknolojileri SempozyumuBildiri Özetleri. Eskişehir. Murat (1999). s.141-153 23. KARAHAN Mehmet. Virgina 1983 20. Yıldız Melda (1999). Altun.net/myildiz/Presentation2. 1982.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.BÖLÜM INTERNET KULLANIM ALANLARI 1-E-MAİL 2-WEB 3-CHAT 4-FTP 5-E-TİCARET VE BANKACILIK 6-DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALRI 113 .

1.. Kaynaklara Erişimde kullanılan mekanizmanı.exe 5.1 World Wide Web (www) İnternetteki birçok bilgi www formatındaki bilgilerden oluşur. 2.2 Html’ye Giriş HTML.1. FTP veya WAIS sunucularını bulmak için kullanılır. HTML ile dokümanlar oluştururken. FTP. organizasyon vb. Tim Bernes-Lee tarafından CERN’de geliştirildi ve Mosaic tarayıcısı tarafından popüler hale getirildi. Örnek ftp://ftp. ses. 114 . kişi. Genel olarak üç parçadan oluşur. Bu sayfalara çok yönlü metin bağlantıları ve kullanıcıları etkileşimleri eklenebilir.tr/pub/internet/winzip.4 Html(Hypertext Markup Language) WWW’ deki çok yönlü metin dökümanlarının yazıldığı. Kaynağın yolu ile birlikte adı.1 İnternet İle İlgili Terimler 5. 1.5 URL(Universal Resource Identifier) Kaynaklar Web’de kullanılabilirdir. şirket. Örneğin.1. 5. Gopher.> karakterleri ile sınırlanan birimler içerisinde yazılmalarıdır.3 Http(Heypertext Transfer Protokol) Çok yönlü metin transfer iletişim kuralları ve http istemci/sunucu etkileşimlerini sağlar. Bir evrensel kaynak konumlandırıcı (URI) vasıtasıyla şifrelenebilir.. metin sayfalarına belirli taglar yerleştirerek HTML dokümanlarını hazırlayan bir işaretleme dilidir. Bu formattaki sayfalarsa resim. internet üzerinde dağıtılıp hizmete sunulmasını sağlamak için düşünüldü. isimlendirilmiş şeması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. HTML komutlardan oluşur. diğer programlama dilerinde olduğu gibi mantıksal ünitelerden oluşur. Çok yönlü metin dokümanlarının hızlı bir şekilde tasarlanıp.1. sayfaları web formatındadır. görüntü vb.1.2 URL (Unıform Resource Locators) URL üniform kaynak konumlandırıcı anlamındadır.edu. 5. HTML dokümanlarının diğer dokümanlardan farkı. <. Diğer internet araçları.1.WAIS veya Gopher gibi http de bir istemci sunucu iletişimi kurallarıdır.1.WEB 5. Kaynakları sunan makinanın adı 3.1. birçok materyal bulunabilir. Bu komutlara özel olarak tag denir.istanbul.1. İnternet sunucu kaynağının nerede olduğunu bulan ve nasıl belirleneceğini tespit eden bir şemadır. WWW’de adreslenmiş internet kaynaklarına erişimimizi sağlar. 5. bir dosyanın hangi makinede nasıl bulunacağını gösterir.1. İnternette sayfası olan hemen hemen bütün kuruluş. HTML bir metin dokümanının mantıksal organizasyonunu belirlemek için tasarlandı.1.1.1. 5. Yeni bir internet iletişim kuralıdır. URL.

. Kullanımı: <Head>. Kullanımı: <Tr> 115 . Kullanımı: <Br> 5.2...2. Head elemanı içerisinde bulunması zorunlu tek eleman Title elemanıdır..</P> 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.2.8 Font Elemanı Yazılacak yazının büyüklüğünü..4 Body Elemanı Bu eleman.. metin bir HTML dokümanı olduğunda işaret eder.9 Br Elemanı Paragrafın yeni bir satırdan başlanmasını sağlamak için kullanılan..2...7 Hr Elemanı İstenilen özelliklerde yatay çizgi çizmek için kullanılır.. Kullanımı: <Font size=5>.1.. en dıştaki elemandır. Kullanımı: <Body>..1. HTML dokümanı içerisindeki tüm paragrafları listeler ve diğer elemanları içerir..1..1..1 Html Elemanı HTML.</Body> 5...2 Head Elemanı Dokümanın içeriği hakkında bilgi verir..</Title> 5.6 P Elemanı Bir paragraf metninin başlangıcıdır.. Kullanımı: <Title>.</Font> 5.1..1. H1 en büyük H6 ise en küçük fontlu başlıktır. bu bilgi dokümanın bir parçası gibi Web tarayıcısından görünemez..1....10 Tr Elemanı Bir satırın sonu ve diğer satırın başını belirlemek için kullanılır.. rengini ayarlamak için kullanılır.1. Web sayfasını gösteren programa HTML dilinin versiyonunu belirtir. Ayrıca bu eleman.2.5 Hn Elemanı H1 ile H6 arasındadır.1. Bu eleman sayfanın üst başlığını belirler.</Hr> 5.2.2..</H1> 5. Kullanımı: <Hr>.. Paragrafın başlangıcını işaretler.... 5. Kullanımı: <H1>.. satır kesici elemandır. Bu eleman.3 Title Elemanı Dokümanın başlığı belirlenir.2.. Normal Font büyüklüğü 3’tür. Kullanımı: <P>..</Head> 5.2.1.. Her dokümanın bir title bloğu olmalıdır..2.

Kullanımı: <Meta> 5. I Elemanı I elemanı... mesela internet explorer’da bir diyalog kutusu ile karşılaşırız.1.2...12. Bu kutudan open file (dosya aç) 116 ..Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.</U> 5.11. HTML dokümanı içerisinde belirtmek için kullanılır.2.1. Kullanımı: <Img src= “Dosya adı”> 5. Kullanımı: <I>.14. link eklenen satırlar parlaktır.. Dokümanı indekslemek ve kataloglamak amaçlı kullanım için olanak sağlar. Kullanımı: <U>.16 A Elemanı Sayfamıza hypertext linkleri eklemek için kullanılır.1.</Code> 5..1. bir blok tekstin italik yazı tipinde yazılmasını sağlamak için kullanılır. kullanılır....2. Bu satırlara çift tıklandığında linklere ulaşılabilir..2. Kullanımı: <Code>.2. Code Elemanı Bir programlama dilinden alınmış satırları..15 Img Elemanı Sayfamıza resim eklemek için kullanılır. Kullanımı: <A href= “bağlanacak link adı”> çift tıklayınız(link bağlanacak satır) </A> Örnek Bir Web Sayfasının Html Kodu İle Yapılması { { { {   Bu kodları yazı editörümüzde yazdıktan sonra sayfamızı uzantısı html veya htm olarak kaydetmemiz gerekir.. U Elemanı Belirlenen bir blokun altı çizgili yazılması için kullanılır.13. Meta Elemanı Diğer. Sayfamızı kaydettikten sonra görüntüsünü web tarayıcısı kullanırken Open (aç) seçeneğini seçtiğimiz takdirde..1.</I> 5.1. Head elemanları içerisinde tanımlanamayan meta-bilgiyi koymak için kullanılan bir elemandır..2.

Şekil 2. Bu sayfayı diğer yazı editörlerinde de (wordpad.3 Explorer’da Açılan Html Dokümanı Bu sayfa not defterinde html taglarıyla yazdığımız sayfanın explorerdaki görüntüsüdür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan seçeneğini tıklayıp HTML dokümanımızın nerede ise onu bulup seçmemiz gerekmektedir. Şekil 2. 117 .2.2 Explorer’da Html dokümanını açmak Sayfamızın İnternet Explorer’daki görüntüsü aşağıdaki gibi olur. Sayfamızın adresini yazarak sayfamızı açabiliriz. Nestscape de ise görünüm (view) menüsünden kaynak sayfa (page source) tıklanır. word gibi) rahatlıkla html kodlarını yazarak hazırlayabiliriz.2. Sayfamızın html dilindeki halini görmek için internet explorerda görünüm (view) menüsünün altındaki kaynak tıklanır.

1. Project web sihirbazı ile ise Frontpage tarafından hazırlanan sayfalar koleksiyonundan oluşan bir projeyi. HTML ve ön görünüm adını taşıyan üç panel ile karşılaşırız. 3. Programı çalıştırdığınızda normal.3. amacınız doğrultusunda düzenlememizi sağlar. Corporate presence wizard seçeneği ile ise bir firmanın tanıtımı amacı ile oluşturulacak web için kullanılan bir seçenektir. daha önceden hazırlanan bir sitenin sayfalarını Front page ortamına taşımamızı sağlar. Custumer support web seçeneği ile müşteri hizmetlerini yönetebileceğiniz bir web sayfası hazırlayabiliriz. Import web wizard seçeneği ile ise. 5. 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Microsoft Frontpage 2000 programı ile gelen yeniliklerin en önemlisi web sayfaları sihirbazıdır. 7.1.3. File ⇒ New ⇒ Web seçeneğinin altındaki şu sihirbazlardan yararlanabiliriz. 118 .1. 6. Şekil 2.3 Microsoft Frontpage İle Web Tasarımı Frontpage programı. Empty web seçeneği ile amacınıza göre belirleyeceğiniz boş bir web sayfası hazırlamamızı sağlar. isterse menüleri veya kısayol butonlarını kullanarak web sayfası hazırlamaya olanak sağlayan bir yazılımdır. Discussion web wizard seçeneği ile tartışma sitesi hazırlamamızı sağlar.1 Yeni Bir Web Oluşturmak Yeni bir web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web seçeneklerini takip ederek boş bir web veya web sihirbazını kullanarak içerisinde sayfalar olan bir web oluşturabilirsiniz. 4.1 Frontpage Express Editörünün Görüntüsü 5. Personal web size özel bir site oluşturmak için bu seçenek kullanılır. ister HTML kodu yazarak.

OECD.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.2.1. Lizbon.3. İnternet üzerinde dönen ekonomi her geçen gün artmaktadır. ödeme işleminin internet üzerinden yapıldığı alış-satışları içermektedir. Yapmanız gereken tek şey. Amazon. Mart 2000. Yahoo gibi örneklerin 1-2 yıl içerisinde.Ülkemizde de.1 One Web Page (Bir Sayfalık Web Oluşturmak) Bir sayfadan oluşan web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web ⇒ one page web seçeneklerini takip edip. güvenli kredi kartı kullanımı. elektronik iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler (akıllı kart-smart card-. Başka bir görüşe göre ise e-ticaret. ok butonuna tıklanır. ya HTML kodu yazarak ya da normal paneli üzerine başlıklar. Bu çalışmalarda. Dixons. globalleşen dünyada e-ticaretin ne kadar önemli olduğunu görmekteyiz.1. e-ticaret (ECommerce). ayrıca kurumlara ve 119 . Bazı görüşlere göre. kullanıcılar ve müşterilerin elektronik ticarete güvenlerinin artması (kişisel bilgilerin güvenliği. Tıklamadan önce liste kutusundan diskte bir konum belirlenir.Bu ve benzeri örnekler ve açıklamalara baktığımızda. POS terminalleri. İnternetin ticari ürünleri satmada kullanımı. elektronik ticaret için oluşturulan bilgi/iletişim altyapısının geliştirilmesi.com. 1998'den sonra. index. web ve eposta uygulamalarının e-ticaretin doğal mekanı haline geldiğini söyleyebiliriz.2. htm üzerini çift tıklayarak. resimler veya elemanlar yerleştirerek web sayfanızın girişini hazırlayabiliriz. Ancak. birden bu denemeleri ve hayalleri gerçeğe dönüştürüverdi. 5. internet üzerinden yapılan elektronik ticaretin globalleşmesi ve sağlıklı bir yapıda gelişmesi konusunda 1990'lı yılların sonlarından beri stratejik toplantılar yapmakta ve ortak eylem planları geliştirmeye çalışmaktadırlar. Frontpage sadece index. Portekiz).ELEKTRONİK TİCARET VE BANKACILIK 5.2010 yılına kadar. Avrupa Topluluğu bünyesinde. e-ticaret ile ilgili konularda 20 milyon yeni iş olanağı yaratılacağı tahmin edilmektedir (EU Summit. Avrupa Topluluğu. internetin e-ticaret için kullanılması çok yenidir (1997'lerden beri).ecommerce. Sonuçta. Elektronik iletişim teknolojileri ticari hayatta aslında uzun yıllardır (1980'lerden beri) kullanılmaktadır. internet'in yaygınlaşması ile birlikte. Hatta. E-Ticaret Nedir? E-Ticaret için verilebilecek tek bir tanım yoktur. az maliyet vb sebebiyle) enflasyon oranının azaltılmasında rol oynadığı saptanmıştır. dijital ekonomi. elektronik ekonomi (e-ekonomi) olarak tanımlanmaktadır. ilk başta "belki olabilir" türünden ve süslü web sayfalarından oluşan birtakım denemelerden ibaretti. E-Ticaret yoluyla oluşan ekonomi de. htm ve iki alt klasörden oluşan alt yapıyı hazırlayacaktır. müşteri haklarının korunması vb). Zaten internet asıl gelişimini (patlamasını) ticari kullanımı artmaya başladıktan sonra yaşamaya başlamıştır. Ama. sadece internet üzerinden sattıkları servislerle birer büyük şirket şekline gelmeleri. her türlü malın ve servisin bilgisayar teknolojisi. faks gibi) kullanarak satılması ve satın alınmasını kapsayan bir kavramdır.gov ) internet ekonomisinin (ucuz girdi ve iş gücü. geleneksel ticari faaliyetlerin yapılabilmesi için geliştirilmiş/düzenlenmiş yasa ve kuralların elektronik ticari pazara da hitap eder hale gelmesi. elektronik ticaretten alınacak verimin arttırılması gibi unsurlar göz önünde tutulmakta ve bu konularda hükümet politikalarına yön verecek kararlar alınmaktadır. elektronik fon transferi -EFT-. ABD gibi ekonomiler. 1999 yılında Amerikan Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmada (http://www. bazı büyük alışveriş merkezleri İnternet üzerinde satış mağazaları açmışlar.

3 İnternet İmkanlari. çeşitli güvenli haberleşme protokolleri ve güvenlik sistemleri kullanarak sağlanabilmektedir.2. internet haberleşme araçlarını (web bilgi sayfaları. grup posta haberleşme araçları (liste servisleri). e-iş ilişkilerinin yürütülebilmesi için gerekli iletişim imkanlarına sahiptir. E-İş ve E-Ticaret arasındaki farklar nelerdir? E-iş. işçiler. Gerçekten E-İş Ve E-Ticaret Yapmak İçin Yeterli Mi? İnternet. e-ticaret) olarak düşünülmelidir. Ayrıca. sanal proje grupları yoluyla. Basın ve bankacılık alanlarında.2. 5. e-mail. ödeme yapılması vb gibi imkanlar klasik anlamdan daha farklı boyutlara gelmiştir. pazarlama/reklam vb gibi konularda internet teknolojilerini kullanmak anlamına gelir. para akışının önemli bir kısmi kredi 120 . Yani. haber öbekleri) kullanarak. E-iş büyük oranda. e-ticaret alanında da yatırımlarını (2000'lerin başlarında) hızlandırmışlardır. net bir para akışı vardır. Elektronik posta yoluyla çok hızlı haberleşme yapılabilmekte. faks ve data haberleşme sistemleri kullanarak vb). her türlü iş bağlantıları ve bunlarla ilgili kısımların elektronik ortamda yürütülmesini tarifleyen bir kavramdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bireysel girişimcilere elektronik dükkan (e-dükkan) kiralayan servis sağlayıcılar ortaya çıkmaya başlamıştır. yeni iş bağlantı yazışmaları ve benzeri her şey elektronik ortamda gerçekleşir (e-posta kullanarak. İletişimde bilgilerin güvenliği de. internet üzerinde sunulan senkron ve asenkron tartışma ortamları yoluyla çalışılan bilgisayar ve mesafeden bağımsız çalışma grupları oluşturulabilmektedir. Kısaca. Elektronik ortamda (büyük çapta İnternet üzerinde) para kazanacak aktiviteleri içerir. 5. internet ortamı. ortaklar arasındaki ilişkiler. bir iş ortamının parçaları olan müşteriler. kendi ticari yöntemlerini kendisi oluşturmuştur. Altyapı internet protokolleriyle sağlanırken. insanlarla tanışma ve iş yapma mekanıdır. erişilebilecek insan kitlesi ticaret yapılmaya değer boyutlara ulaşmıştır. reklam. E-ticaret sonucunda. satış öncesi ve sonrası servis. aranılan bir konuda iş yapan firmalara web arama araçları kullanarak erişilebilmektedir. potansiyel müşterileri elde tutmak. Ancak. web. ticari kazanç sağlamak (para akışı. E-ticaret ise. Kredi kartları. İnternet kullanımının yaygınlaşması ve web'in bilgi aktarmada kullanılan ortak bir ara birim olmasıyla. e-iş bağlantılarının doğal uzantısı.2 E-İş Nedir? E-İş (E-Business). potansiyel müşterilerle ilişkiye geçmek ve kısa/orta/uzun vadede işinizi geliştirmek. akilli kart uygulamaları. Modern haberleşme imkanları zaten e-iş ve e-ticarette kullanılıyordu. elektronik fon transferi gibi kavramlara iş hayati pek de yabancı değil. yeni müşteriler kazanmak ve müşterilerle ilişkileri geliştirmek hizmet. Zaten günlük hayatımızda da. konularında öncü niteliği olan bazı kuruluşlar. E-İş sonunda illa ki bir para akışı olmayabilir. satış ve bilgilendirme servisleri ile mümkün olan en kısa zamanda müşterilere ulaşmak üretimde ve her türlü iş prosesinde maliyeti düşürüp verimi arttırmak gibi konularda internet/intranet ve özellikle web teknolojilerinin kullanılmasını içerir.

web) dir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kartları yoluyla olmaktadır. Bu belli oldu. e-ticaret söz konusu olduğunda. iletişim teknolojilerinin sağladığı hız. 5. Çünkü e-iş ve e-ticaret modelleri şirketlerin yeni pazarlara açılmasına yardım etmektedir. güvenli veri iletimi ile birleştirildiğinde. 2000'li yıllarda. web. 121 . E-Ticaret. ucuzluk ve güven pazarlama stratejileriyle birleştiğinde. (I) kolay pazar bulma (II) hızlı bilgi erişimi (III) geniş ölçekli pazarlar (IV) kolay. Uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme imkanı olacaktır. Şimdi. global olarak. e-dükkanı olmayan.2. karşımızda internet var. Otomatik bilgi dağıtım sistemi yardımıyla. 5.5 Bankacilikta İnternet 5.5. satış öncesi ve sonrası destek ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha efektif kullanılabilecektir. Yoksa. İnternet. PC ayarlarındaki kullanıcı sorunları. uzmanların tahmininden 2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır. Ticaret ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle internet teknolojilerinin kullanılmasıyla. işlerini geliştirmede ve kar etmede.2. Global olarak. Mevcut iş imkanları büyüyecektir.Günümüzde çok bankada şube yapısında client/server PC tabanlı uygulamalar kullanılmaktadır ancak bu tür sistemlerin işletme masrafları çok yüksektir. bilgisayar okuryazarı olan ve internet kullanan herkesin kullanabildiği standart bir bilgiye erişim ortamı sunmaktadır. iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır. pazar payları düşecek ve kimseyle iş yapamaz hale geleceklerdir.5.1. hayatlarının önemli bir kısmında internet kullanan yüz milyonlarca insandan oluşmaktadır ve burada herhangi bir coğrafi sınır da yoktur.1 Şubeleri WEB tabanlı sistemlere terfi ettirebilir Elektronik bankacılık sistemimiz banka sistemi ile entegrasyon sağlandıktan sonra şubelerde arayüz olarak kullanılabilmektedir. Bu. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer almak zorundadırlar. Ayrıca. işletmelerin karlılığını arttırmaktadır. ürün tanıtım. Neden E-Ticaret? Buna İhtiyacım Var Mı? Bana Yararı Olacak mı? E-ticaret konusuna tüm iş çevrelerinin dikkat etmesi ve bunu ciddiye almaları gerekir. İnternet'in sunduğu en önemli teknolojik girdi world wide web (www. Yeni bankacılık enstrümanları imkanı sunar Artan bireysel işlemlerin operasyonel masrafını azaltır Müşteri veritabanı oluşturma imkanı verir Banka imajını artırıcı unsurdur 5. Halen pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak ve reklam. Yakın gelecekte. artı e-ekonomidedir. İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılacaktır.2.1 Internet Hizmetleri Bankacılığa Neler Katar? Bire-bir iletişim imkanı sağlar Kişiselleştirme ile müşteriye önemli olduğunu hissettirebilir sistemlerinizin ek fonksiyonlar getirir. e-ticaret için gereken çok kullanışlı ve ucuz bir ortam ortaya çıkmaktadır. e-posta kullanmayan ticari kuruluşlar muhakkak ki. müşterilere ve daha geniş kitlelere kolayca ulaşılabilecektir. yeni iş bağlantıları kurmada çok zorlanacaklardır.2. hızlı ve ucuz iletişim (V) yeni iş imkanları (VI) kolay destek imkanları gibi konuları özellikle ön plana çıkarmaktadır. Global ekonominin geleceği.4. Bu yeni pazar.

Başka hesaplara havale ve EFT işlemlerine ait dekontları. disket sürücüsüz ve browser üzerinde yüklü cihazlar ucuz olarak bulunabilmektedir. 122 . kur bilgileri. Kur Bilgileri. kaldı ki artık disksiz. birincisi klasik host çözümüdür ancak pahalı ve açık olmayan bir yöntemdir. Bireysel Kredi Faiz Oranları. TCMB Kur Bilgileri. takip eden 1 iş günü ile 3 ay sonrasına kadar alabilirsiniz.. Kampanya Bilgileri.2.Bu tip cihazlar ve webbank ile sahip olma maliyetlerinizi en az dörtte bir oranında düşürebilirsiniz 5. Internet bankacılığının amacı para çekme ve yatırma hariç tüm bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden dünyanın her yerinden yapılmasıdır Bilgi Alma işlemleri Mevduat ve repo oranları. Dekont Alınabilir Mi ? İnternet Şubesinde gerçekleştirdiğiniz kredi Kartı ödemeleri. Kesin Satış Oranları. Bizce şube personelinin önünde sadece bir browser çalıştıran cihaz olmalıdır ve bilgi işlem personeli yanlızca bu browser’ı çalışır vaziyette tutmalıdır. kesin satış oranları bireyse Mevduat ve Repo Oranları. kurum faturası ödemeleri.Bu da bir PC’ yi ayakta tutmaktan son derece kolaydır. Başvurular İçin Neler Gerekli Kimlik bilgileri ve hesap numaranız başvuru için yeterlidir.. Buna rağmen bu tarz sistemlerin çalışır vaziyette tutulması için önemli personel kaynağı ayrılması gerekmektedir. TCMB kur bilgileri. Bu zor problemin iki çözümü var . Hiçbir özel yazılım ve donanıma ihtiyacınız olmadan internet şubesinde işlem yapabilirsiniz.2 İnternet Bankacılığı İnternet bankacılığında bankaların internet şubesi ile bankacılık hizmetlerinden yararlanmanız için zaman ve mekan sınırlamasını ortadan kaldırıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeni versiyon yazılımların dağıtılması ve kullanıcıların müdahale imkanlarının kısıtlanması için bir çok pahalı tedbirlerin alınması zorunlu olmuştur. ikincisi WEB tabanlı çözümlerdir. Kaç Tane Şifre Alınabilir ? Bireysel müşterilerimiz sadece bir Şifre alabilir.5.

Markaların tek amacı hedef kitlelerine en etkili ve en hızlı bir şekilde ulaşabilmektir. İnternet reklamcılığı. Etibank’ın Ana Web Sayfası Eti bank ana web sayfasından İnternet şubesine tıklarız gelen sayfada İnternet işlemlerinizi yapabilirsiz. Şekil 5. Yalnız daha önceden başvurup bir kullanıcı adı ve şifre almanız gerekir. DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALARI 5.2.3.1 İnternet Ve Reklam Dünya’da ve Türkiye’de hızla yaygınlaşan İnternet teknolojisinin bir getirisi olan İnternet’te reklam hayatımıza girmiş ve gün geçtikçe önem kazanmaya başlamıştır. internet kullanıcı sayısının gün geçtikçe artmasıyla.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 5.5.3. internette reklamı yapılan Markaların daha çabuk fark edilmesini sağlamış ve televizyon-basın reklamcılığından daha etkili olmaya başlamıştır. Etibank’ın İnternet şubesinin giriş sayfası 5. 123 .1.5.

Bu özellik. 1997 yılından itibaren gelişmiş ülkelerde televizyon seyretme oranı düşüyor. Rakamlarla İnternet Reklamcılığı Çeşitli araştırma şirketlerinin ülkemizde yaptığı çalışmalarda. Günümüzde internet kullanıcılarının. gerekse dünyada henüz potansiyelini tam olarak kullanamıyor. Ankete katılanların % 11 ise bilgisayarıhem evde hem ofiste kullanıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6.1. gerek ülkemizde. 5. 2. yapılan araştırmalara göre. 3. maliyetlerin çok yüksek olmamasından dolayı herkesin aynı kulvarda bu yarışa başlayabilmesi. İnternet reklamcılığının etkinliğini arttırıyor. Bu araştırmadan da görüldüğü üzere ülkemizde İnternet kullanımı henüz yeni yeni patlıyor.2 Türkiye'deki Onlıne Reklam Uygulamaları İnternet büyük bir hızla günlük yaşama girmesine.1. dünyada 200 milyon Türkiye'de ise yaklaşık 3 milyon kullanıcıya ulaştı. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanma koşuluyla. özellikle genç. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. 2001 yılında ise bu rakam 825 milyon dolara ulaşacak.2. İnternet alanında yaşanan hızlı ve etkin gelişme. Türkiye'de İnternet reklamcılığının günlük yaşama girmesi. Cedit Suisse'e göre. 5.3. Bu nedenle. Ankete katılanların % 15'i bilgisayarı sadece ofislerinde kullanılıyor ve bunların da % 77'si İnternet'e bağlanıyor. Türkiye'de ise internet reklamlarının 8 milyon dolar civarında olduğu belirtiliyor. daha bunların ısınma turları olduğu görüşünde birleşiyor. Oysa.1. onlıne reklamlarda da izlenmekte. 12 yaş üzeri 1500 kişi üzerinde yaptığı araştırma sonuçlarına göre: 1. Ankete katılanların % 38'i bilgisayarı evlerinde kullanıyor ve bunların % 85'i İnternet'e bağlanıyor. diğer mecralar karsısında birçok üstünlüğünün olmasına rağmen. onlıne reklam harcama rakamları farklılık göstermekte. IBS Pazar Araştırmaları Hizmetlerinin Türkiye'nin 7 ilinde.1.com web sayfasındaki bir reklam 5. Dünyada onlıne reklam harcamaları 2000 yılında bütün dalgalanmalara rağmen.1. İnternet'in en ilginç yönlerinden birisi. televizyon bu rakama 13 yılda ulaşabildi. Merrill Lynch'in tespitlerine göre.com şirketlerinin büyümeleri. Çeşitli araştırma gruplarının verilerini toplamaya çalıştık. Türkiye'de onlıne reklam harcaması: (Cedit Suisse) 1999 yılında 5 milyon dolar 124 . Nitekim.1 İnternet Reklamcılığına Genel Bakış İnternet 5 yıl gibi çok kısa bir zaman içinde. 9 milyar dolara ulaştı.3. ISP ve dot.3. internet kullanıcıları arasında televizyon seyretme oranı da oldukça düşük. reklamları da bu alana kaydırmakta.internet.1 turk. Türkiye'nin onlıne reklam harcamaları 2000 yılında 9 milyon dolar. internet reklam pazarı çok gelişecek asıl patlamanın henüz yaşanmadığını belirten uzmanlar. birçokları için bir çıkış noktası olabilir. eğitim ve gelir düzeyinin ise orta ve üstü kesimden olması.

anında hedef kitlede geri dönüşüm yaratıp etkiyi ve ihtiyaçları izleyip. Güncellemek her saniye mümkün ve geri dönüşüyle birlikte sonuçlar en hızlı şekilde ölçülebiliyor. En çok tercih edilen internet reklamı ise. firmalara yüksek maliyetler getirmekte. İlk başlarda. ISP ve DOT. Tüketiciyle birebir iletişim imkanı sağlıyor. İnternet reklamlarının sağladığı en büyük avantajlardan birisi. Hedef kitleye ulaşma ve sağladığı diğer özellikler düşünülürse maliyeti diğer mecralarla kıyaslandığında çok düşük. Yüksek karların. Televizyon reklamları. Reklam üstüne tıklayan kullanıcıya.3. rasyonel davranışlar ister istemez ön plana geçecek. İnternet ortamının getirdiği avantajları. Hangi yaş. Türkiye'de yüzde 56 gibi yüksek bir oranla banner… 5. Firmalar istedikleri mesajı. en çok onlıne reklam tüketim malları alanında veriliyor.1. Şimdiye kadar gelişmiş en iyi ve etkili direk pazarlama aracı. Onlıne Reklamda Etkinlik Yeni ekonomi kuralları. İletişim sektörü ile finans sektörü. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanmama koşuluyla. anında reklamın izlenme oranlarının takip edilebilmesi.3 İnternet Reklamcılığının Mevcut Sorunları Türkiye'de internet reklamcığı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2000 yılında 9 milyon dolar 2001 yılında 75 milyon dolar 2002 yılında 120 milyon dolar 2003 yılında 200 milyon dolar 2004 yılında 450 milyon dolar 2005 yılında 825 milyon dolar Merrill Lynch'in tespitlerine göre. anında satın alma olanağı tanıyor. cinsiyet ve diğer özelliklere göre hedef kitlelerine ulaştırıyor. 5. Kullanılabilecek 3 boyutlu grafik ve animasyon teknikleri ile çok daha fazla ilgi ve cazibe uyandırıyor. Dünyada onlıne reklam harcamaları: (Merrill Lynch) 2000 yılında: 9 milyar dolar 2005 yılında: 54 milyar dolar Türkiye'nin toplam reklam harcaması(TV.COM şirketlerinin büyümeleri. Böylece. istenen yaş. hedef kitleye en ucuz maliyetler ile ulaşması. 24 saat kesintisiz reklamın alması kaçınılmaz görülüyor. hedef kitlesi belli. eğitim ve meslek grubuna gittiği belli olmayan basın. tekelci güçlerin. şirketler ister istemez onlıne reklamlara kayacak. 365 gün. analiz edebilme özelliği tanıyor.2. İki yıl içinde onlıne reklamlar açısından çok 125 . Örneğin dergideki veya televizyondaki bir reklamı. kullanıcı istediği an istediği bilgiye ulaşabilir ve istediği kadar zamanı orada harcayabilir. Reklamın anında satışa dönüşebileceği tek mecra. yüzde 19 ile onlıne reklam verenler arasında bulunuyor. hedef kitlenin izleyip izlemediğini tespit etmek mümkün değil. Medya reklamları ise yüzde 6 gibi çok düşük bir paya sahip. En önemli getirisi ise. firmalar için büyük önem taşıyan tanıtım ve reklamları da etkisi altına aldı.Reklam pazarının neden İnternet'e yöneldiğini söyle özetleyebiliriz: İnternet'te reklam 365 gün 24 saat ihtiyaca cevap veriyor.3. Nitekim.2. önceden keşfedenler ise yol alacak. Hedef kitleye ulaşım en yüksek seviyede seyrediyor.1. internet reklam pazarı çok gelişecek. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. 2 yıl gibi çok yakın bir geçmişe sahip. kalite ve fiyat karsılaştırması yapacağı internet ortamında. bilgi eksikliğinin azaldığı yeni ekonomi kuralları içinde. satın alınacak ancak 1 veya 2 site vardı.2. Medya dahil): 1 milyar dolar Türkiye'de onlıne reklam harcaması: 2000 yılında: 5 milyon dolar 2005 yılında: 100 milyon dolar IAB'in 2000 yılı içinde yaptığı araştırmaya göre. Oysa. tıklayıp tıklamadığnı kesin olarak görebilir. herkesin rahatlıkla her ürün hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olacağı. İnternet üzerinde reklamlarda kişilerin reklamı görüp görmediğini. radyo ve televizyon reklamlarının yerini.

Dünyada çok profesyonel olarak kime ulaşıldığı görülebiliyor. Türkiye'de rakkaslar. Sivas’ın Şarkışla ilçesine Gümüştepe (eski adı Yapaltun) köyünün internetteki sitesi sayesinde köylüler dünyanın neresinde bulunursa bulunsunlar birbirleri ile haberleşebiliyorlar. 18 Kasım 1999 tarihinde açılan ve her gün daha da güzelleşen Gümüştepe köyünün sayfasında misafir defterinden resim arşivine kadar birçok bölüm bulunuyor 126 . 2. simdi portal değil de spesifik siteler daha gündemde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan şey değişti. Yurtdışında içerik siteleri çok fazla sayıda. Kampanya başarısını ölçümlemede sorunlar yaşanıyor. Çok site var ancak çoğu genel popülasyona yönelik siteler. Türkiye'de profilleşme makineleri tam olarak çalışmaya başlamadı. Bu. 3. görüntüleme ve click sayısı olarak minimize edildiği halde. Mevcut sorunları. Oysa.Hamit HANCI Türkiye trafik Güvenliği Vakfı başkanı) • Kosava Yardım kampanyası[kampanya bildirisi][ana sayfa] (iş bankası) Köyümün Web’i de var! Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyü internetteki web sayfasıyla ilgi topluyor. Avrupa'da haftalık ve günlük olarak rakkaslara ulaşılıyor. Ancak. 5. faaliyetlerine katılabilir. Yani. Reklam alımları genelde 3 aylık yapılıyor. bu rakkaslara bile sağlıklı olarak ulaşmak mümkün değil. Aslında. spesifik değil. Ölçüm teknikleri. Bunlardan ilgilendiğimiz alandaki web sayfasına girerek çalışmalarını öğrenir. • Erozyonla mücadele kampanyaları[Türkiye çöl olmasın] [meşe palamudu dikme] (TEMA) • Demiryolumu geri istiyorum[Kampanya bildirisi] [Ana sayfa] (Dr. İnternet reklamlarında eleştirilen en önemli unsur olarak. Aşağıda internet deki birkaç dayanışma kampanyası sıralanmıştır. ve dünyanın bir anda bu haberi öğrenip dayanışma ve yardımlaşmasını gerçekleştirir. bir aylık olarak topluca alınıyor. üye olabilirsiniz ve ilgilendiğiniz haberleri öğrenmiş olursunuz. birçok içerik sitesinin bu olanağı var.İnternet bir ülkedeki doğal afeti hızlı bir şekilde ulaştırır. Yeterli araştırmalar ve hedef kitle bilgileri yok. Gurbette yaşayan birçok aile internet üzerinden yakınlarıyla haberleşiyor. El yordamı ile ilerliyor. 5. reklam verenler. gelişmeler Batılı ülkeler ile kıyaslandığında. "ölçümlemenin yetersizliği ve güvensizliği" gösteriliyor. Böylece hedef kitleye daha rahat ulaşmak mümkün. söyle özetlemek mümkün: 1. 4. kampanyanın verimini tespit edemiyor.3. ama kullanmıyorlar. Türkiye'de ise az sayıda. Oysa. internet kullanıcı sayısının bile tam olarak bilinmediği ülkemizde o kadar da yanlış bir tez değil. Bu sorun nedeniyle. Uzun vadeli reklam alım-satımında sorunlar yaşanıyor.2 İnternet’in Dayanışmada Kullanımı İnternet de birçok sosyal dayanışma yardımlaşma vakfı ve dernekleri vardır. İnternet deki bir çok dergi gazete sitelerinden dayanışma ve yardımlaşma haberlerine ulaşırız. koşulacak uzun bir yol bulunuyor.

İnternet'i National Science Foundation (NSF)(Milli Bilim Kurumu) yürütüyordu ve internet şebekesinin üst halkasından ticari trafiğin geçmesi taraftarı değildi. TCP= transmisyon kontrol protokolü) Berkeley biçimi dahil.1 Tema Vakfının Ana Web Sayfası TEMA Vakfının projelerinde: 1-çevre eğitimi 2-kırsal kalkınma amaçlı erozyon önleme 3-Mera ıslahı proje çalışmaları 4-köy kent projeleri yer 5-Ağaçlandırma projelei 5. Şekil 6.3. UNIX ve TCP\IP'nin (IP=internet protokol. kullanılması sadece belli kişi ve kurumlara sınırlı ve internetin parçası olmayan Defense Data Network (DDN)(Savunma data şebekesi) yoluyla global iletişimini yapmaktadır. Savunma bakanlığı bugün MİLNET. Neti kullanım sadece savunma sektörüyle iş yapan dev firmalar (IBM. İnternet'in oluşması ve gelişmesinde çoğu fonu ve desteği sağlamıştır. Sonradan Savunma (Defense) adı da önüne eklenerek DARPANET oldu. DARPA bugünkü. Ticari baskılar sonucu NSF ana şebeke kontrol undan vazgeçmek zorunda kaldı. Lockheed gibi) özel sektörün kullanımına açıktı.3 İnternetin Askeriyede Kullanımı İnternet 1969'da Amerikan Savunma bakanlığında savaş iletişiminde gelişmeyi sağlama amacıyla Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) adıyla başladı. 1980'ın ortasında Commercial İnternet Xchange (CIX) grubu bu ana şebekeden geçmeden kendi şebekelerinden ticari data akımı servisini sunmaya başladılar.2. İnternet'in bazı kısımları ve internetin parçası olmayan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gurbetteki bu köyün insanları web sitelerini ziyaret ederek hasretlerini Giderip dayanışma içinde oluyorlar. 127 .

Türkiye. İsrail sahilleri açıklarında uluslar arası sularda 17 Ocak 2001 tarihinde icra edilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in Deniz Kuvvetlerine bağlı unsurları ile katıldıkları. Yapılan tatbikatları öğrenirsiniz. Genel konulardan gerekli bilgileri alabilir basın açıklamalarını öğrenirsiniz. Tatbikat süresince her üç ülkenin deniz kuvvetleri. Reliant Mermaid-III Tatbikatı. olası arama ve kurtarma harekatında daha etkili ve süratli insani yardım faaliyetlerinin uygulamasını 128 . insani yardım amaçlı bir arama kurtarma tatbikatıdır.3. müşterek çalışma ve işbirliğini geliştirmek suretiyle.1 Türk Silahlı Kuvvetleri Ana Web Sayfası Türk silahlı kuvvetleri web sayfasından kuvvet komutanlıklarına ulaşabilir.

İnternet Hizmetleri Bankacılığa Ne Katar. İnternet Bankacılığı http://www.html 7-Türk internet.Eti Bank Yayınları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.htm 129 .eng. Reliant Mermaid III Tatbikatı http://www. İstanbul 2000 2-Adem Karahoca .tr/css/bolum11/bolum11.tr/internet2. March 15.etibank. İnternet Sayfaların Hazırlama Sanatı .dites.htm 5. http://www. İnternet 2000 Türkmen Yayın Evi. Şti.Bahçeşehir Üniversitesi .bahcesehir. Bilgi Teknolojileri Ve İnternet Çokça Sorulan Sorular Bolum11:E-Ticaret http://www.dk/zaman_gumhaber.tr/bireysel.mil.edu.4.Türk İnternet’inde Reklam Uygulamaları http://turk.com.tsk.3. 1999 Yayınları.html#eticaret 4.shtml 8-Gümüş tepe Köylüleri Kültür ve Dayanışma Derneği.tr/genelkumay/tatbikatlar/reliant. Tic.1 Siyasi partilere ve siyasetçilerimize ulaşacağımız bir web sayfası Kaynaklar 1-İhsan Karagül & Zeydin Pala.com.internet. Ltd.gumustepe. Beta Yayın Evi İstanbul 2000 3.htm 6-Gülden Tozkoparan . İnternet ve Reklam http://www.Dijital Bilgisayar Sistemleri San.net/reklam.tr. Toplum Yayınları http://www.com/eticaret/reklam/arastirma.html 9-Türk Silahlı Kuvvetleri.4 İnterntern’tin Siyasi Kullanımı Şekil 6.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 6 EGITIM ORTAMLARINDA INTERNETTEN YARARLANMA 1. Bilişimin Temel Kavramlari 2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları 3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları 130 .

Programların. Bilgi teknolojileri eğitim yönetiminin kullanılmasıyla öğrenciler bilgisayar farkındalığı kazanabilirler.1 Bilişimin Temel Kavramları a) Bilgisayar Farkındalığı Bilgisayarın günlük yaşamdaki kullanım biçimlerinin ve toplum üzerindeki etkilerinin farkında olmaktır. programlar arası şekil birliği sağlanmalı. Bilgisayar okuryazarı olan bir birey kişisel bilgisayarını kolaylıkla kullanabilir. Avrupa toplumu 2001 yılı sonuna kadar bütün okullar İnternete bağlanacak. Örneğin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. bilgisayarla ilgili temel kavramların neler olduğu. 2002 yılı sonuna kadar da bilgisayar okuryazarı olmayan hiçbir öğretmen kalmayacak şeklinde bir hedef belirlemişlerdir. üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu bu konuda 131 . b) Bilgisayar Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı bir insanın artık klasikleşmiş bir takım işler için kullanabilmesi ve bilgisayar teknolojisi kullanım diğer sistemleri kullanmayı kolayca kavrayabilmesidir. Bilgisayar okuryazarlığı 21. programlama dillerinin ve bilgisayarın önemini içeren seçmeli dersler verilmektedir. Çağdaş toplumlar bilgisayar okuryazarlık oranını geliştirmede büyük çabalar sarf etmektedir. EĞİTİM ORTAMLARINDA İNTERNETTEN YARARLANMA 6. mevcut yeniden - Haftalık ders dağılım çizelgesi. Bilgisayar farkındalığı. programlama mantığının. bu programların yaygın olarak uygulanabilmesi için donanım eklenmelidir. * Üniversitelerde Bilgisayar Okuryazarlığı: Ülkemizde henüz ortaöğretimde bilgisayar okuryazarlığı geniş kitlelere yayılmadığından. bilgisayarın ne olduğu. bilgisayarda temel işlemleri kolaylıkla gerçekleştirebilir. nasıl çalıştığı. yy’da artık normal okuryazarlık kadar önemli bir hale gelmiştir. Bu çalışmaların daha verimli ve başarılı olması için. bilgisayar tarihini. bilgisayarın nasıl çalıştığını ve bilgisayarlar neler yapılabileceğini bilmek demektir. kullanım biçimleri topluma ve günlük yaşama etkileri ile ilgili bilgi sahibi olmaktır. * Ortaöğretim ve Liselerde Bilgisayar Okuryazarlığı: İlköğretim okullarında. Bilgisayar farkındalığı bilgisayar okuryazarlığının başlangıcıdır. Bilgisayar biliminin öğrenilmesine yönelik programların güncelleştirilmesi programların düzenlenmesi gerekmektedir. Bilgisayarı kullanmaktan çok bilgisayarın yapısı. Lise ve dengi okul mezunu öğrencilerin bilgisayar okuryazarı olarak okulu bitirmeleri. Ortaöğretimde bilgisayar bilimlerinin öğretilmesi ön plandadır. bilgisayarın topluma etkisi ile ilgili bilgileri kapsayan bilgisayar okuryazarlığı programına hazırlanmış ve kurs programı olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur.

yani üniversitelerin değişik bölümlerinden seçilmiş öğretim üyelerinin temel bilgisayar bilimleri konularında düzenlenecek kurslarla eğitilmesi. onu özümseyip kullanan ve yorumlayıp sonuç üreten insanların ön planda olacağı “bilgi devri” olacaktır. Örneğin klasik yaklaşımda öğrenciye bir motorun nasıl çalıştığını öğretmek zordur. yy. İnternet ve bilgisayar teknolojisinin temel kavramları bilir ve bu bilgi denizinde boğulmaz. 21. İnternet çok fazla bilgi barındırır. Bilgi okuryazarları olan bir insan. - c) Bilgi Okuryazarlığı Bilgi okuryazarlığı. Bilgisayar okuryazarlığını hızlı ve etkisi bir şekilde artırabilmek için iki seçenek önerilmektedir. Bilgisayar destekli eğitimin faydalarından bahsetmek gerekirse. yeni teknolojiyle donatılmış telekonferans düzeni olan sınıflar oluşturularak uzaktan eğitim olanaklarının yaygın bir şekilde kullanılmasının sağlanması. Okul öncesi ve sonrası bireylere dikkat gelişimi kazandırır. sanal kütüphanelerin her geçen gün önemini artırdığı günümüzde bilgi teknolojileri okuryazarlığı eğitimde “olmazsa olmaz” öneme sahiptir. Bilgiye erişimin çok kolaylaşması onu iyi anlamayı ve özümseyerek kullanmayı da beraberinde getirir. Bilgisayar ile yapılan işlerin “anlayarak” yapılması ve bilginin “yorumlanması” evrenini içerir. e) Bilgisayar Destekli Eğitim Bilgisayar ilk kez kullanılmaya başlandığı 1960 lardan bu yana eğitim alanında önemli bir yer kazanmıştır. Uzakta Eğitim. Günümüzde çoklu ortam teknikleri ile çok güçlü ve farklı formatlarda eğitim paketleri üretmek mümkündür. bilgisayar okuryazarlığının tamamlayıcısıdır. Bu nedenle üniversite ve yüksek okullarda yaygın bilgisayar okuryazarlığının önemle ihtiyaç görülmektedir. 132 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan eğitilmemiş durumdadır. Fakat motorun nasıl çalıştığını gösteren bir animasyon göstererek birkaç dakika içinde her şeyi açık ve net olarak anlatmak mümkündür. yani üniversite ve yüksek okullarda. kendi branşların uyarlanmış bilgisayar kullanımının öğretilmesi. orta ve yüksek öğretim kurumlarında eğitimin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bilgi teknolojileri okuryazarlığı ilk. aradığı bilgiyi en hızlı bulan. Eğiticilerin Eğitimi. Bu tür programlar kullanıcıya birebir etkileşim imkanı vererek motivasyonu artırır ve konuları aktarmak da çok güçlüdür. Ancak gerekli altyapı oldukça zayıftır. Bilgi kaynaklarının önemli bir kısmının İnternet üzerinde olduğu. d) Bilgi Teknolojileri Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı ve bilgi okuryazarlığının toplamıdır.

E önemini yitirmektedir. Bireye birçok işi aynı anda yapabilme becerisi kazandırır.T. Artık amaç bilgilere en hızlı yoldan talebe özel biçimde sadece öğrencilere değil geniş topluluklara ulaştırmak olmuştur. Enternet ve İnternet teknolojilerinin geliştiği günümüzde B. zihinde kalıcılık sağlar. Bireyin konuyu kavrayabilmesine yardımcı olur.E. göz zihin aynı anda çalışabilir. Bu da bireyin kolay unutmasını engeller. sıkıntı dikkatinin dağılması gibi istenmeyen durumları yaşama şansı vermez. eğitimin şimdiye kadar uygulanan biçimleri şöyle Tekrar ve alıştırmalar Öğrenciye çeşitli yönlerden destekleme Benzetim programları ile çalıştırma Etkileşimli açıklama Veri bankası olarak kullanma Verileri çekici bir şekilde gösterme Etkileşimli canlı kitap Uzman sistemler ve yapay zeka Bilgisayar uygulamalı ve değerlendirmeli testler Bilgisayar yönlendirmeli öğrenme B. nin faydalarını kısaca özetlemek gerekirse. Çok değişik mekanlardaki öğrenciler değişik mekanlardaki uzmanlara ve ders konularına ulaşmak istemektedir. f) Web Tabanlı Eğitim Bilgi miktarının ve bilgiye ulaşması gerekenlerin sayısının çığ gibi artması eğitimde rekabete yol açmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ekrandaki olaylar bireyi kendine çekerek ona dalgınlık. Örneğin el.E ler genellikle yoğun yönlendirmeler içerirler ve fazla “birey odaklıdırlar.D.D. Geleneksel hocasınıf-ders kavramları da bu doğrultuda değişim göstermektedir. Bilgisayar destekli sıralanmaktadır. B. Tüm bu faydalarına rağmen kendini anlatamamış olan B. - Bunun gibi daha birçok fayda sayılabilir. Öyleyse bilgisayar destekli eğitimdeki çalışma şeklini değiştirmek gerekir.D. Bunu W.D.E verilen eğitimin amaçlarına ulaşabilmesi bakımından uzman eğitim kurumlarının en büyük destekleyicilerinden biridir.E ile bilgisayar desteği olmayan eğitim ortamlarında öğrenme sonuçlarını karşılaştıran ve dünyanın değişik yerlerinde yapılan yüzlerce araştırmada bilgisayar destekli eğitim çalışması lehine anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bir konuyu en iyi şekilde sadece bir kişiden değil alt konuları en iyi bilenin birçok uzmanın bilgilerinin bir araya getirilmesiyle öğrenmek mümkün kılınmıştır. 133 .

Çünkü tüm öğrenciler ağda işbirliği içinde bulunuyor. tıpatıp aynısı sınıflar İş sırasında eğitim yapmak mümkün olacak bu konuda zamandan tasarruf sağlanacaktır. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki web tabanlı eğitimin sınıf içinde öğretmenle yüz yüze yapılan zamana ve mekana bağlı bir eğitimle kıyaslanması halinde. h) İnternet Destekli Eğitim Teknoloji artık geleneksel metin kitaplarının önüne geçilmesini mümkün kılıyor. İnternet bilgisayar ağlarının ağıdır. içine alıyor. g) Sanal Sınıflar Sanal sınıf haftalık dersleri. Sınıf arkadaşlarınız ve öğretmeninize ilişkin bilgi edinebilirsiniz. Öğretmeninize e-posta yoluyla ulaşabilir 24 saat içinde karşılık alabilirsiniz. Bireyi birçok siteye haber ve tartışma gruplarına email vasıtasıyla yeni bilgi ve projelere ulaşıyor. Eskiden bilgisayar destekli eğitimin sosyal aktiviteyi azalttığı hatta kestiği söyleniyordu oysa şimdi İnternette sürekli ilişki ve haberleşme var. Bilgisayar ağlarının gelişmesi ve sınıflara girmesiyle bilgisayar destekli eğitimin yeni bir safhası. Sanal fakat gerçeğinin oluşturulabilecektir. örneğin dünyanın her yerinden. düzenlenen bir elektronik toplantıya katılım sağlanabilir. 134 . İnternet destekli eğitim başlıyor. Sanal sınıf ortamında da tıpkı gerçek sınıflarda olduğu gibi öğretmenimize ve sınıf arkadaşlarımıza ulaşmamış mümkündür. tatilde bilgisayarla İnternete sağlanabileceğiniz her yerde günün ve gecenin dilediğiniz her saatinde alabileceğiniz bir sınıftır. İnternet destekli eğitimde işbirliği içinde öğrenme gerekiyor. paylaşıyor isterse katılabiliyor. W. Ağ üzerinde eğitim yapma sadece öğrencilerin değil öğretmenlerinde izole yani zor durumda kalmalarını engelliyor. not alma ve uzmanlarla katılımcılar arasında düzenlenen soru cevap seanslarıdır.sürekli büyüyor ağları. okulları. işyerinizde. araştırma merkezlerini. Web tabanlı eğitim modellerinin iletişimsel unsurları taşıma formları.T. kütüphaneleri. Her sanal sınıfta 20 ile 30 arasında öğrenci bulunur. evinizde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Seyahat masrafları ve seyahat süresince oluşan üretim kaybı ortadan kalkmış olacaktır. Eğitim tam zamanında ve daha kolay ulaşılabilir bir şekilde verilmesi mümkün olabilecektir.E katılımcıların yüz yüze eğitime katılanlardan daha çok bilgi sahibi oldukları üstelik bunun % 30 daha hızlı gerçekleştiği belirlenmiştir.

uzaktan eğitim. 1. Uzaktan Eğitim Projesi. fırsat eşitsizliğinin en aza indirilmesi Basım. eğitimciler teknolojinin iletilmesi üzerinde değil öğretimsel sonuçlar üzerinde yoğunlaşmalıdır. Sosyologlar. 1999. s. eğitimci ile öğrencilerin aynı mekanda olmadan gerçekleştirildikleri eğitimdir. eğitimin nasıl daha iyi verileceği tartışılmaktadır. ı) İnternet Destekli Öğretim (IDO) * Uzaktan Eğitim Nedir? Eğitim bir ülkenin ekonomik. Uzaktan eğitim uygulaması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. 1999. İTÜ. İnternet ve Uzaktan Eğitim. i) İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantaj ve Dezavantajları * İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantajları İnternete dayalı eğitimin avantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Geleceğin Eğitiminde Uzaktan Eğitim Yöntemi. * Hangi Teknoloji En İyisidir? Uzaktan eğitimde en belirleyici role teknoloji sahip olmasına rağmen. Eğitimde kaliteli oluşturulması. sanal kütüphaneler veri tabanları oluşturulmuştur. Tanımlanacak olursa. uzaktan eğitimi gören kişilerin yüz yüze eğitim gören kişiler kadar öğrenip öğrenmediklerini sorguluyor. s. politik ve sosyal gelişmede temeli oluşturan yapı taşıdır. Eğitimci bir uçta ders verirken. Araştırma sonuçları. öğrenciler iletişim yolunun imkanına bağlı olarak evlerden. psikologlar. doğru metot ve teknoloji kullanıldığı. kırtasiye ve bürokratik giderlerin düşürülmesi. hangi teknolojinin kullanılacağına karar verilmeden önce öğrencinin ihtiyaçları ve öğretilecek materyalin gerektirdiklerini göz önünde bulundurmasından geçer. Bu modeled eğitimci ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurulur. Bu sistematik yaklaşımın bir sonucu olarak. Etkili ve başarılı bir uzaktan eğitim yolu. bir amaç bir çok teknolojik medyanın bir arada kullanılması gerekir. sanal sınıflar. ve ileri düzeyde bir standardın 135 . farklı şehirlerden ve hatta farklı ülkelerden eğitime katılabilirler. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişmesindeki yeri değil. s. * Uzaktan Eğitim Yararlı mıdır? Birçok eğitimci.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternetin eğitimde kullanılmasıyla. sanal dershaneler. 3-4): Kurumlar ve bölgeler arasında belirli bir dengenin sağlanıp. eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modeler üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedir. 1997. farklı binalardan. öğrenciler arasındaki iletişim sağlandığı ve öğretmenden öğrenciye erişim olduğu sürece uzaktan eğitimin yüz yüze eğitim kadar başarılı olduğunu göstermiştir. Değişik eğitim modellerinin fayda ve zararları karşılaştırmakta zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedir. 18.

renk. 4. 6. bireyin grup baskısından kurtulması sonucunda bireysel öğrenme sorumluluğu ve yaratıcı özgürlüğün doğması. ulaşım olanaklarının herhangi bir sebeple değişmesi veya internek olanaklarının iyileştirilmemesi sonrasında iletişimde etkinsizlik Öğrencilerin esastan çok teknoloji üzerine yoğunlaşmaları. lerinin dahil edilebilmesi. Sadece metin tipinde bir sunumdan öte aktarma ses. İletişim ve bilgi temelli bağlantılara bağımlı olunduğundan. İnternet ve uzaktan Eğitim. Geleneksel sınıf ortamında soru soramayan veya grup içinde katılım yetisine ulaşamayan adayların elektronik ortamda özgüven kazanmaları. Bilgi ve belgelerin herkesin kullanımına açık olması. Eğiticinin teknik destek elemanına ihtiyaç duyması. 3-4): Öğretmenlerin doğrusal olduğunu unutmaları. - - - *İnternet’e Dayalı Uzaktan Eğitimin Dezavantajları İnternet’e dayalı eğitimin dezavantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Distance Education and self-learning. konferans. Öğrenmenin bireyselleşip. 1999. 5. Bilgilerin kolaylıkla ve etkililikle değiştirilmesi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ders. öğrenci-öğrenci) çok yönlü bir haberleşmenin sağlanması Farklı kuruluşlardaki öğretim elemanlarının karşılıklı işbirliğine yönelmeleri sonucunda. Akılda tutma seviyesinin artırılması. s. vb. olmayan düşünce ortamında Öğretmen ve öğrencilerin İnternet tabanlı eğitim araçlarının kullanımındaki bilgi eksiklikleri ile öğretmenlerin pedagojik açıdan eğitim materyallerinin hazırlanması konularında yetersiz kalmaları. seminer. 1999. 1999 s. s. Taraflar arasında (öğrenci-öğretmen. Kontrol edilebilir ve veritabanı oluşturulması. Başaran ve Tulu. kurs ve benzeri eğitim materyallerinin aktarımında minimum maliyet ile maksimum çıktıya ulaşılması. etkin bir eğitim desteği sağlanması. animasyon. Demiray. Zamanın daha etkin yönetimi. interaktiflik. 1999.. - - 136 . s.

diğer okullardaki / bölgelerdeki / ülkelerdeki yaşıtlarıyla bireysel ya da grub olarak elektronik posta aracılığıyla projeler yürütebilir. alma. Bu yolla öğrenciler veri toplama ve analiz becerilerini geliştirebilirler. fikir alışverişinde bulunabilir. İnternet erişimi için e-mail programları ve bilgi tarayıcı programlar tanınmalı ve e-mail yollama. Bu ders içinde bilgisayar becerileri bir araç olarak kullanılmakta. World Links gibi senaryosu önceden belirlenmiş İnternet projelerinin okul ve öğretmen tarafından nasıl planlanacağı. öğrencilere yönergeler. cevap verme. başkalarına yollama gibi haberleşme ile ilgili temel beceriler olmalı İnternet üzerinden bilgi arama. Öğrenciler proje çalışmaları sırasında elektronik posta (e-mail) ile diğer insanlarla iletişim kurabilecekler. İnterneti kullanma gibi temel becerilerin olması gerekir. Dloba Learn. normal konulu bir ders olmasıdır. Aile yaşantısını olumsuz etkileyebilme. kaynak adresleri ve okulların birbiriyle nasıl ilişki kurmaları gerektiğini ve birlikte çalışma yöntemleri kapanacaktır. Bu uygulamada önemli olan bilgisayar dersi değil. Bu şekilde öğrencilerin hem bilgiye hem de bilgiyi ve teknolojiyi kullanma becerileri gelişecektir. İnternet adreslerinin özellikleri. Net Days. İnternet proje çalışması için İnternete bağlanma. Öğrenciler diğer sınıf ya da okulda yapılan projelere de elektronik posta aracılığıyla projeler katılabilirler. Beceri ve tutma davranışların gerçekleşmesinde etkili olamama. İnternet üzerinden araştırılarak bulunacak bilgilerde ek öğrenme malzemesi olarak algılanmaktadır. Öğrenciler ödev. - 6. senaryolarda bulunması gereken öğeler. 137 . Eğitim kurumları Web sitelerini geliştirerek öğrencilerinin proje çalışmalarını geniş bir kitleye sunabilme olanağı yaratmaya çalışmaktadırlar. proje ve araştırmalara yönlendirilerek İnternet araştırma kaynağı ve bilgiye ulaşma aracı olarak kullanılabilir.2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları a) Eğitimde İnternet Projeleri İnternete bağlı bir sınıf ya da labaratuvar kullanma imkanına sahip ve İnterneti ders ortamı içinde eğitici anlamda kullanmak isteyen öğretmenler bu eğitimde Web Quest. arama motorlarını kullanma gibi temel işlevler bilinmelidir. Kendi kendine çalışma alışkanlığı olmayan ve bu yeteneğini geliştirmemiş bireyler için sınırlılık oluşturması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Çalışan öğrencilerin dinlenme veya eğlence zamanlarının alması veya grup birlikteliğinin sağlayabileceği sosyal ortamları doğuramaması sonucunda oluşabilecek yalnızlık ve uyumsuzluk.

sorumluluk Küresel perspektifleri anlama Tek doğru olmadığını kavrama Kendi kültürünü anlatabilme tanıtabilme Karşılaştırma yoluyla kendi kültürünü daha iyi anlama Geçmişi anlayarak geleceği kurgulayabilme Üretken olma ve dünyaya yararlı bilgiler sunabilme * Öğretmenin Ne Yapması Gerekir? Öğretmen rolü bu senaryolar içerisinde daha esnek. * İnternet Projeleri Hangi Eğitim Düzeylerinde Uygulanır? 138 . * İnternet Projeleri Hangi Becerileri Geliştirir. işi bitirmek. Hangi Eğitim Hedeflerine Yöneliktir? Bilgisayar okuryazarlığı. zamanı verimli kullanma Değerli bilgiyi değersiz bilgiden ayırma Ekip çalışması. “Proje Tabanlı Öğrenme Modeli ve İnternet Projeleri” gibi eğitimlerin verilmesi gerekmektedir. bilgiyi aktarıcı olmak yerine birlikte öğrenen ve ol gösterici olmalıdır. karar verme. organizasyon becerileri. (Belki yeni açılmış olan Bilgi ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümleri bunun dışında tutulabilir) Bu yüzden hizmet için öğretmen eğitimi programları ile öğretmenlere “Eğitimde İnternetin temel kullanımı”. Bu öğrenme ortamlarında ortaya çıkan en önemli bulgulardan biri de öğrencilerin tasarım becerilerinin geliştiğidir. Ancak bu uygulamaların yöntemi de şu ana kadar ki formel öğretmen eğitim programlarında yer almamıştır. “Eğitimde İnternet projeleri”. yeni şekillerde ifade etme ve yeniden yaratma becerileri gelişmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğrenciler proje çalışmaları ile bilgiyi harmanlama. İnternet temel kullanımı Araştırma becerileri Problem çözme Soru sorma Sorunları gerçek hayatla ilişkilendirme Çözümleri kurgulama Bilgi tasarımı ve sunumu Kendini iyi ifade etme İletişim ve dil becerileri Diğer kültürlerle iletişim Diğerleri ile birlikte çalışma İş vermek.

MEF Dersanesi ile Digi Türk’ün ortak çalışmaları sonucunda ortaya çıkan MEF Digital ile üniversite adalarına televizyondan interakif ÖSS hazırlık eğitimi veriliyor. Yaratıcı ve yararlı İnternet Projeleri kurgulayabilmek için müfredatın dışına çıkmak gerekmez. b) Sanal Dersaneler Sanal dersnaler öğrencileri sınavlara hazırlamayı amaçlayan ve sınav için gerekli bilgilere evlerinde. simülasyonu ve kişiye özel analiz raporlarıhbulunuyor http: //www. sıralamasını. * İnternet Projeleri Müfratadata Uygun mudur? Evet uygundur. * Sınıfta iyi bir altyapı ve İnternet bağlantısı yeterli midir? Sınıfta sorunsuz çalışan esnek ve verimli bir altyapının sağlanmış olması başarılı network ve İnternet uygulamaları için önemli bir ön şarttır. Aslında bu tamamen öğretmenin yaratıcılığına bağlıdır. öğrenciye.tr 139 . tutum ve davranış içeren eğitsel hedefler İnternet projeleri içinde bütünleşik olarak ya da birbiriyle ilişkilendirilmiş olarak kullanılabilirler ki ve bu da eğitimin ve öğrenme süreçlerinin kalitesini artırır. evinden tüm dersleri takip etme olanağı veriyor. Ancak bu yapının gelecek olan İnternet Projelerinin yapılması ile olacaktır. tatilde.digiturk. kendi puanı.gent. Erol Altaca Dersanesi’nin ardından MEF de sanal dersane yarışına hazırlıklarına başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternet projeleri okul öncesinden başlayarak üniversite eğitiminin sonuna kadar her düzeyde uygulanabilir. İnternet projeleri dersin konularının İnternet becerilerini araç olarak kullandırtabilen yeni senaryolar halinde düzenlenmesiyle mümkün olabilir. önceki dönemlere ait interaktif deneme testleri. gecenin diledikleri saatlerde ulaşmalarını sağlayan sanal ortamlarıdır. tercihleri arasından hangisini kazanacağını gösteren ÖSS. Sanal dersaneler. bilgisayarla İnternete bağlanabilecekleri her yerde günün. Bilgisayar ve İnternetin yaşamın vazgeçilmez parçalarından birisi olmaya başlamasıyla sınavlara öğrenci hazırlayan dersaneler de sanal dersane yarışına girdiler. Eğitim paketlerinde otuz bin sorudan oluşan soru bankası. Ancak müfredatın belirlediği birden fazla konu ve beceri.

ÖSS eğitim programına üye olan herkese özel olarak bir şifre tahsis ediliyor. c) Web Destekli Eğitim Örnekleri * İDE-A Nedir? Örgün eğitim. zaman sınırlamaların kalkması ve her şeyden zayide ucuz (yol. Dexar’ın yer vericisinden uyduya ulaştırılıyor. Dersler Erol Altaca Dersanesi’ndeki özel bir sınıfta anlatılırken. Günümüz sanal üniversiteler. Bu şifreyi aday bulunduğu herhangi bir yerden de kullanabiliyor. çoklu ortam nesneleriyle zenginleştirilmiş ders materyalinin kullanılabilmesi. Eğitimde bilginin paylaşımı esas olduğundan dolayı klasik anlamda belki de en fazla yüzlerce kişiye ulaşabilirken İnternet sayesinde milyonlarca kişiye seslenmek imkanı vardır. çevrin içi derslerde devam zorunluluğunun olmaması. 140 . sanal kütüphaneler ve sanal dersaneler gittikçe yaygınlaşmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil. giyim. tüm dikkatlerini derse yoğunlaştırabilmelerini. yiyecek vb. bürosundan.1 Adaylara hizmetler Web sitesi aracılığıyla ulaştırılıyor. Barracuda adındaki uydu anteni sistemi ile alınıyor ve üniversite adayları da dersleri görüntülü olarak evindeki bilgisayarlardan takip ediyor. evinden. derslerin görüntüleri. bireye yaşamının bir döneminde.) masrafların olmaması bakımından) olması gibi etkenlerden dolayı önümüzdeki yıllarda geleneksel eğitimin yerini alacağını söyleyebiliriz. Sanal eğitim ortamlarında cinsiyet. bu işlevi üstlenmiş kurumlar aracılığıyla. yaş ve sosyal sınıf farklılıkların ortadan kalkması. hatta iş yerinden etkinliklerine yazı veya söz ile katılabilmektedir. Sanal eğitim ortamları sayesinde kişi. öğrencilerin kendilerini daha rahat hissetmelerini. Uyduyla aktarılan görüntüler. bilgi kazandırmak ve bilgilerini sistematize etmesini öğretmek olarak tanımlanabilir.

Çağdaş ülkelerde hızla gelişen İnternete dayalı eğitimin ülkemizdeki öncülüğünü ODTÜ yapıyor. İDE-A ‘da verilmekte olan derslerden daha iyi yararlanmak için verilen önerilere uyulmalıdır. istediğiniz yerde. Şekil. İlgili görsel işitsel öğelerle hazırlanan dersler ve karşılıklı etkileşim kanalları. dersleri istediğiniz zaman. Bu iki alan arasındaki çelişki. Çözümü yine teknoloji alanındaki gelişmeler sağlamıştır. dersler için kullanılan arayüzün işleyişinden bir miktar bahsetmek gerekir. Bu programlarda. istediğiniz ortamda öğrenme süresini istediğiniz gibi düzenleyerek istediğiniz kadar tekrar ederek gerekli gördüğünüz konuları tartışmak olanağına sahip olacaksınız. İDE-A (İnternete Dayalı Eğitim – Asenkron) öncelikli olarak yaygınlaştırılmasında yarar görülen bilgilere ilişkin konularda bir dizi eğitim programı projesidir. insanlık tarihinde görülmedik bir hıza ulaşmasıdır. var olan bilginin hızla eskimesi demektir ki. konuları bilgisayar başında ve okumanın ötesindeki etkinliklerinizle. eğitimin sürekli kılınmasını gerektirmektedir. bilgiyi güncelleştirmenin önemini vazgeçilmez kılar. ilkel örneklerinde olduğu gibi ders notlarının İnternet aracılığı ile sizlere ulaştırılmasıyla sınırlı kalmamasıdır. Ancak örgün eğitimin yaşam boyu sürmesi düşünülemez. Bilgi işlem alanındaki gelişmeler ve özellikle İnternete dayalı asenkron eğitim. Bu. sıkılmadan öğrenmenizi sağlayacaktır. Bu programların en özel yanı. yaygın eğitim yöntemlerinin.2 * İDE-A Nasıl İşler? İDE-A programında derslerin nasıl işlendiğine geçmeden önce. karşılıklı devrim yaratmış bilinen bütün eğitim yöntemlerinin yeniden gözden geçirilmesini dayatmaya başlamıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Günümüz dünyasının en temel özelliklerinden biri bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin. 141 .

öğrencinin konuyu ne kadar anladığını kendi kendine sınaması hedeflenmiştir. anlatılan konula ilgili animasyonlar ve şekiller yardımıyla anlamayı kolaylaştırmak hedeflenmiştir. Ayrıca anlatılan konula ilgili daha spesifik ve daha ayrıntılı bilgileri bulabileceğiniz İnternet adreslerine linkleri de yine konu anlatımı sırasında görebilirsiniz. Ev Ödevi Belirli aralıklarla verilen ev ödevlerini öğrencilerin sınanmasına olanak sağlamaktadır. Ders sayfasının dizaynı. Tartışma grubu Haftanın Amacı Öğrencilerin ilk olarak bakması gereken yer Haftanın Amacı’dır. Bunlar haftanın içinde dolaşmayı sağlayan sol kısım. Önce çalışmak istediğiniz haftayı sağ kısımdan seçerek o haftaya geçin. Alıştırmalar. Tartışma Grubu 142 . Bunun yanında alıştırmalar. Ayrıca öğrendiklerini uygulama şansını bulmaları açısından da oldukça faydalı olmaktadır. Şu andan itibaren bu hafta ile ilgili alt maddelere sol kısımdaki linkler vasıtasıyla erişebilirsiniz. içinde bulunduğunuz konu anlatımını bulacaksınız burada anlatımlar kısa ve öz olarak sunulmuştur. Sol kısımda. Ev ödevi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ders sayfası 3 ana kısımdan oluşmaktadır. Bilgisayar ortamının sağladığı olanaklar kullanılarak. Okuma ödevi. Maddeleridir. burada o hafta anlatılan konunun niteliği ve bu konunun sonunda öğrencilerden beklenilenleri bulacaksınız. bunlar. Böylece verilen bilgileri daha bilinçli olarak çalışma imkanına sahip olacaksınız. Haftanın amacı. Ders Bu başlık altında. bir haftayı ilgilendiren maddeler vardır. Alıştırmalar Her hafta anlatılan konuyla ilgili verilen alıştırmalarla. çalışırken rahatsız olmanızı engelleyici ve anlatılan konuyla ilgili tüm ek bilgilere en kolay şekilde ulaşabileceğiniz bir biçimde düşünülmüştür. konunun zihinlerde daha iyi oturtmasını da sağlamaktadır. haftalar arasında geçişi sağlayan sağ kısım ve içeriğin bulunduğu orta kısımdır. Ders.

İyi bir yaşam standardı ve işsiz kalmamak için yaşam boyu eğitim mutlaka gereklidir. Halen bir işte çalışıyor veya kendi işinizin sahibi iseniz BTSP size sürekli gelişen teknolojiye ayak uydurmasında ve rekabetçi piyasa ve iş koşullarında daha başarılı olmanızda yararlı olacaktır. Buna hak kazanan kişi İDE-A / BTSP çerçevesinde Bilgisayar Mühendisliği’nin 9 temel dersini izlemiş ve sınavlarında başarılı olmuş demektir. Her yıl yeni programlama dilleri. Benzer sorun yurtdışında da bulunmaktadır. Türkiye’de bilgi teknolojileri alanında 75. Yapılan sınavlar sonucunda. Sanal-Okul projesini.000’nin üzerindeki yetişmiş eleman gereksinimini karşılamaya katkıda bulunmaktır. konular etrafında tartışma ortamlarının doğmasıdır. öğretmenlerimizi ve öğrencilerimizi çağdaş eğitim olanaklarına kavuşturmak ve Türkiye’nin bilgi toplumuna geçişinin temellerini atmak amacıyla tasarladı. Burada öğrenciler derste anlayamadıkları konuları veya sormak istedikleri soruları öğretim üyelerine veya diğer öğrencilere sorabiliyorlar. BTSP değerlendirmesi sonunda başarılı olan katılımcılara ODTÜ tarafından resmi bir sertifika verilecektir. Bilgisayar dünyasında baş döndürücü gelişmeler yaşanmaktadır. Dönem sonunda katılımcılar yüz yüze dersler ve sınavlar için ODTÜ’ye davet edilmektedirler. Programda. Bu sertifikaya sahip kişiler bu şirketlerde eleman açığı bulunduğu takdirde tercih edileceklerdir. BTSP yaşam boyu öğrenme gereksinimini karşılamak için de önemli bir fırsattır. Dersler Bilgisayar Mühendisliğinin temel derslerinden seçilmiştir.000 nin üzerinde bulunmaktadır. yeni yazılım geliştirme paradigmaları. gereksinimlere göre standartlar ve yeni yazılım araçları ortaya çıkmaktadır. dünyadaki bilgi kaynaklarından 143 . BTSP.000’nin üzerinde yetişmiş eleman gereksinimi bulunmaktadır. Verilen ODTÜ sertifikasının bilgi teknolojileri alanında eleman gereksinimi olan bazı şirketler tarafından kabul göreceği basına yansımıştır. her dönemde iki derk olmak üzere toplam dokuz ders verilmektedir. Bunun en güzel yanı. Ve ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından tamamen Türkçe olarak hazırlanmıştır. Avrupa’da bir meslek 24 ayda eskirken ABD de 18 ayda eskimektedir. Bu alanda çalışanlar sözü edilen baş döndürücü gelişmeleri zorlukla izlemektedirler. Sertifika bu derslerin ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından İnternet üzerinden yürütülen program sonunda verildiğini de belgelemektedir. Bu nedenle böyle bir öğretimin önemi büyüktür. Bu projeyle. * Bilgi Teknolojileri Sertifika Proframı (BTSP) Nedir? OTDÜ’nün İnternet üzerinden verdiği ilk sertifika programıdır. BTSP’nin amacı Türkiye’deki bilgi teknolojileri alanındaki 75. * Sanal Okul Nedir? Türkiye Bilişim Vakfı. Avrupa’da ise bu açık 300. Sorulan sorulara öğretim üyeleri ve ders asistanlarının yanında tüm öğrenciler cevap verebilirler.000 civarındadır. Örneğin ABD de işsizlik oranı %8 olmasına rağmen BT alanındaki yetişmiş eleman açığı 346. 4 dönemden oluşan ve yaklaşık olarak 9 ay süren bir sertifika programıdır. 9 dersten de başarılı olan katılımcılar Bilgi Teknolojileri Sertifikası almaya hak kazanmaktadırlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Dersle ilgili en önemli sayfalardan biri Tartışma Grubu’dur. Çeşitli boyutlarda evrim geçirmektedir.

“sarkaç modülü” tek başına “sarkaç” kavramının öğretiminde kullanılabileceği gibi. basit ve göreceli olarak kolaylıkla üretilebilmelerine karşın. ürünlerine “Sanal-Okul’u Destekliyoruz” pulları yapıştırıyor. kendi başına dinamik bir sanal ortamdır.3 * Kampanyanın Amacı Türkiye Bilişim Vakfı. sorgulayan ve etken bir öğrenme ortamı yaratıyor. Edilgen bir eğitim sistemi yerine. * Projenin Kapsamı Sanal-Okul’un temelinde. Sanal-Okul’da bu senaryolar. bundan sonra “modül” diye adlandıracağımız küçük ve birbirinden bağımsız uygulamalar ve bunların ders içinde kullanımlarına yönelik senaryolar yer alır. 144 . gerekse kendi başlarına görerek. Kısacası Sanal-okul öğrencilere ve öğretmenlere bilgi çağına adım atma imkanı sunuyor. Örneğin. Modüller. uygulamaya yönelik bir yöntem sunuyor. Her modül. Sanal-Okul projesine kaynak yaratmak amacıyla kapsamlı bir kampanya başlamıştır. Sanalokul alışılmış eğitim sisteminin aksine ezberden uzak. Geliştirilmesinin 3 yıl sürmesi ve toplam maliyetinin 3 milyon dolar civarında tutması beklenen bu büyük çaplı projenin desteklenmesinde. Söz konusu modüller her sınıf ve ders için yaratılabilir. deneyerek keşfetmelerine. bu pullar için TBV’na bağışta bulunuyorlar. Bu kampanya çerçevesinde Sanal-Okul’a destek vermek isteyen sponsor firmalar. Şekil. bir araya geldiklerinde son derece etkili olabilirler. öğrencilerin gerek öğretmenleriyle. üretip geliştiren. konuya hakim eğitmenler tarafından üretilir. ülkemiz çocuklarının eğitiminde reform niteliği taşıyan bu projeye katkıda bulunmak için. toplumsal sorumluluk sahibi şirketler ve bilinçli tüketici önemli rol üstleniyorlar. Burada önemli olan ilginç ders senaryolarının yaratılmasıdır. üzerinde bu pulları gördükleri ürünleri tercih ediyorlar. bilgilerini sınayarak kendilerini geliştirmelerine olanak sağlayan yeni bir model tanımlıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan da yararlanılarak İnternet üzerinde Türkçe dev bir bilgi havuzu oluşturuluyor. Bu proje. bu ve bunu destekleyen modüllerden aynı kavramı kullanan başka ders konularının anlatımında da faydalanılabilir. Tüketiciler de .

din. havacilik ve uzay bilimleri. matematik. Antropoloji. genis bir konu yelpazesinde yayinlanmakta olan dergileri kullanima sunmaktadir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Söz konusu modüller. iletisim ve medya. Türkiye’nin kendi modüllerini üreteceği bir altyapıya kavuşturulmasıdır. mesleki egitim. Modüllerin ve uygulama senaryolarının üretilmesinde yönlendirici olarak bir akademik danışmanlar grubu. bilgisayar.org) tarafından temin edilmiştir. kadin ve cocuklar. 145 . deniz bilimleri. dil. Sanal-Okul. uluslararasi hukuk veri tabaninin icerdigi bazi konulardir. reklamcilik. 6.tr/?menu=library&sub=dbase Şekil. Ancak asıl hedef. tip. kriminoloji. müfredatımıza uygun eğitsel modüller yaratmayı hedeflemektedir. sitenin ilk Türkçe içeriği oluşturulacaktır. projeye katkıda bulunmak isteyen “modül yazarlarıyla” işbirliği yaparak. tuketici egitimi. Sanal-Okul’da yer alacak modül sayısı başlangıçta 2500’den fazla olacaktır. felsefe. bankacilik ve finans. ilk aşamada TBV’nin yurtdışında işbirliği yaptığı diğer bir sivil toplum örgütü EOE (www. muhendislik. Yabancı dil de hazırlanmış ve okullarımızda ders akışlarına kolaylıkla entegre edilebilecek bu modüller yerelleştirilerek. ithal öğelerle eğitimden çok. tarih. arkeoloji. egitim. ekonomi. bilim ve teknoloji.3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları b)Veri tabanları:İnönü ünüversitesi’nin web sayfasından belli başlı veritanlarına ulaşmakmümkün http://www. halkla iliskiler.eoe. turizm. spor. dunya haberleri. siyasal bilimler. tarim. oluşturulma aşamasındadır. insan kaynaklari.inonu. kimya.edu. ticaret.4 *Academic Search Elite Akademik birimler icin tasarlanmis bu veri tabani. biyoloji. hobiler.

finans. ve iliskili disiplinlerdeki 2796 dergiyi kullanima sunmaktadir.7 milyondan fazla sirket bilgisine Dun and Bradstreet ile eriseceksiniz Wall Street Journal. isletme. Economic Intelligence Unit tarafindan uretilen Country Report’lara ve WEFA tarafindan uretilen Country Monitor’lara erisebilirsiniz 146 . bankacilik. Pek cok dergi 1990 yilindan itibaren tam metin verilmektedir.com'dan" saglanan imaj / fotograf veri tabanina ulasabilir. Taranabilir sema. • • • • • • • • Mehmet Karahan 2715 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. 1. Journal of Management ve Academy of Management Review bu veri tabaninda yer alan temel dergilerden sadece bir kac tanesidir. Business Week. 1732 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. The New York Times ve The Cristian Science Monitor gazetelerini okuyabilirsiniz *Business Source Premier: Business Source Premier. Bu dergilerin 980 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. • • • • • • • 2790 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. Sadece EBSCOhost yazilimi ile goruntulenebilen "Archive Photo" ve "MapQuest. 980 hakemli dergi iceren veri tabanimizdaki dergilerin buyuk bir kismi. Bu dergilerin 1732 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir.7 milyondan fazla sirket kaydi iceren Dun & Bradstreet bilgilerini bulabilir. Bu dergilerin 641 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Fortune. Harvard Business Review. muhasebe.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Academic Search Elite veri tabaninda . Forbes. Veri tabaninda ayni zamanda EIU ( Economic Intelligence Unit ) tarafindan yayinlanan Country Reports'lara ve WEFA tarafindan yayinlanan Country Monitors'lere de ulasmak mumkundur. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. Business Source Premier veri tabaninda . American Banker. Veri tabaninda yer alan tam metin dergilerden 250 den fazlasinin tum haklari EBSCO tarafindan alinmistir ve baska bir veri tabaninda yer alamazlar. 2260 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. Bu dergilerin 958 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. 1990 yilina kadar geriye donuk olarak kullanima sunulmaktadir. Taranabilir sema. ekonomi. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. 1.

tek bir merkezi kütüphane çerçevesi içinde örgütlenmesi ve yürütülmesi esastır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • Mehmet Karahan WALL STREET terimlerini aciklayan sozluk ve bu terimler ile taranabilme ozelligi… c)Dijital kütüphaneler: Sakarya Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı sanal kütüphane alanında yapmış oldukları çalışmaların amaçlarını . üniversite öğrencilerinin ve çalışanlarının kullanımına sunulacak şekilde düzenler.tr/ Şekil.Sağlanan bilgi ve belgeleri bütün araştırmacıların.Gereken her türlü bilgi ve belgeyi sağlar. Kuruluş Şekli -Üniversite'deki kütüphane hizmetlerinin.edu. öğretim ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ve hizmet veren kurumlardır. . Üniversitenin eğitim ve öğretimini desteklemek ve araştırma.kutuphane. http://www. merkez kampüsün bulunduğu yerleşim alanı dışındaki diğer kampüsler için birer bağlı birim kütüphanesi kurulabilir.5 147 . . Teknik hizmetleri merkezi kütüphaneden yürütülmek şartıyla. Kuruluş Amaçları 1. hedeflerini ve kapsamını şöyle açıklıyor.Kütüphaneler. Üniversite kütüphaneleri bu amacı gerçekleştirmek üzere.Üniversite kütüphanecilik bölümleri öğrencilerinin zorunlu uygulama ve staj programlarının yürütülmesine yardımcı olur. Bölümler ve daha alt düzeydeki birimler için ayrı ayrı kütüphaneler kurulamaz. .Mevcut bilgi kaynaklarından en iyi yararlanılmasını sağlamak amacıyla her düzeydeki kullanıcıya hitap edecek şekilde kurum içi ve dışında hizmet verir.sakarya. .

yeterli kadroyu oluşturup. . Türkçe ve diğer dillerde yazılmış Türkiye ile ilgili tüm web sitelerini veritabanına kaydetmektir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığının görevleri Mehmet Karahan . . Arabul ana sayfasındaki kategorileri ve onların altındaki alt kategorileri kullanarak arama yapabilirsiniz. . eğitim programları düzenlemek.Merkez ve birim kütüphanelerinin eşgüdüm ve işbirliği içinde çalışmalarını sağlamak ve bu amaçla mesleki kurslar açmak. tez kataloğu.Kütüphane hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için. tüm hizmetlerinden dolayı Genel Sekreter’e karşı sorumludur.Ş. programlaması ve yönetimi Domi Bilisim Teknolojileri A. iş bölümü ve personeli üzerinde genel eğitim ve denetim görevini yapmak.Satınalma işlermlerinin Üniversite’nin gelişme politikası doğrultusunda merkez ve bağlı birimler arasında dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak. 148 . yayınlar çıkararak bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak.Başkanlığın bütçesini hazırlamak. . . . Şube Müdürlüğünden alınan önerilere göre bağlı birimlerin de ihtiyaçlarını gözönünde bulundurarak Başkanlık bütçesi halinde Rektörlüğe sunmak. İsterseniz. Hedefi. -Teknik ve okuyucu hizmetlerinin standardizasyonunu sağlamak ve denetimini yapmak. Arabul`da aradığınız sitelere ulaşmak için iki farklı yol izleyebilirsiniz.Bibliyografya.Kütüphanecilik alanındaki gelişmeleri izleyerek yeni teknolojilerin kütüphaneye girmesi için çalışmalar yapmak. . Türkiye`nin en kapsamlı kategorik dizinidir.Kütüphane ve Dokümantasyon hizmetleri hakkında ayrıntılı bir faaliyet raporu hazırlamak ve yıl sonunda Rektörlüğe sunmak. . vb. tarafından yapılan.Bu yönetmelik uyarınca görev alanına giren ve kütüphane hizmetlerinin gerektirdiği diğer çalışmaları yapmak. a) Arama motorları: Arama motorlarına örnek olarak ara-bul ‘u işleyelim *Ara-bul: Arabul. Ya da herhangi bir Arabul sayfasındaki arama kutusunun içine aradığınız konu ile ilgili kelimeleri girerek Arabul veritabanında bu konu ile ilgili kaydedilmiş olan sitelere direkt olarak ulaşabilirsiniz.Daire Başkanı.

tarafımızdan yapılacak olan gerekli incelemeden sonra. Eklediğiniz siteler.com/arayuz/4570/Default. "Sitenizi Ekleyin" bölümüne girerek bize iletin.6 Arabul`da halihazırda yer almayan ve eklenmesinde yarar gördüğünüz siteleri.arabul.asp Şekil. Böylece. 149 . editörlerimiz tarafından detaylı bir şekilde incelendikten sonra veritabanına eklenen sitelerin sadece web adreslerini. başlıklarını. açıklamalarını ve anahtar kelimelerini saklar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan http://www. hem de "full text" aramalarda çokça karşılaşılan bir problem olan "bulunan sayfaların pek çoğunun ilgisiz konularda olma" ihtimalini azaltır. hem kullanıcıların daha hızlı araştırma yapmalarını sağlar. en kısa zamanda Arabul'da yerlerini alacaklardır. Arabul.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7.BÖLÜM İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKiLERi 1)Birey Üzerindeki Etkisi 2)Toplum Üzerindeki Etkisi 3)İnternetin Türkiyedeki Durumu 4)İnternet Etiği 150 .

İnternetin bireyler üzerindeki psikolojik etkisi kısaca:İnsana doğal bir muhatap olması ve insanı-insandan uzaklaştırması biçiminde açıklanabilir. Modern çağın bir gereği olan bilgisayar ve internet kişilerin yaşamına girmeğe başladı. Bilgi paylaşımı ve tüketiminin internet gibi bir ortam sayesinde kolayca gerçekleşebilmesi yeni bir siyasal ve sosyal topluluğunda oluşmasına olanak sağlamıştır. Bu ağda bilgisayar ortamına aktarılan her türlü veri. İnternet bilgi paylaşım ağıdır. 7. Bu değişme yalnızca Türkçe’ye özgü değildir. 7. Artık kendine özgü kelimeleri.chat’tir. Ancak bilgisayar ve internet kullanımı kişiler için olumlu ve olumsuz etkileri vardır. İnternetin başta eğitim. Sosyal Etkisi 7.İnternet küresel dünyanın büyük oranda temsil ettiği bir platformdur. İnsanlar arasında iletişim sağlamak amacı ile kullanılan bu araçlar. Bunlardan bazıları eş zamanlı.2.İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKİSİ 7. problem bu noktada başlar. İnternet dil kullanım biçimlerini nasıl değiştirmiştir?İnternet üzerinde insanlar iletişim kurmak için farklı araçlar kullanmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7. iletişim. Bilgisayarınızı zevkle kullanıyorsanız bir problem yok ama onu arkadaşınız yerine koymak zorundaysanız. hemen herkes tarafından kullanılabilmekte ve kullanıcılar sınırsız bir olanağa kavuşmaktadırlar. Bunlardan en önemlileri:web. bilginin kullanımı ve paylaşımındaki eşitlikçilik. ekonomik.3. çoka-çok iletişimi olanaklı kılmaktadır. sosyal ve siyasal farklılıkları kaynaştırarak insanlığın hizmetine sunmaktadır. bazıları art zamanlı iletişim sağlar. İnternet ve Dil Kullanımı: Bildiğimiz gibi dil insanlarla iletişim kurmada kullandığımız en önemli araçtır. kuralları ve araçlarıyla insan zihnindeki sınırlara bile meydan okumaktadır. taşıdıkları özelliklere göre dil üzerinde etkili olmaktadırlar.email.3 Birey Üzerindeki Etkisi Yaşamımıza giren bir konu olarak internet aslında çok geniş bir kavrama sahiptir. Psikolojik Etkisi Sahip olduğumuz kısıtlı zamanı tek bir uğraşla doldurmak yerine mümkün olduğunca çeşitlendirmek bireysel iletişim açısından daha faydalıdır.1. yaratıcılık olmak üzere çeşitli alanlarda yaraları olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Bütün diller internet ile ortaya çıkan yeni dilsel kullanım biçimlerinin etkisi altındadır. ideolojik. Art zamanlı iletişim araçlarından olan web sayfaları:dil ile resmi. 151 . bazıları ise bire-çok.1. İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dilin kullanım biçimlerinde değişiklikler oldu.3.3. toplumsal kaosları ve toplumlar arası kültürel.2. hareketli görüntüyü ve sesi birbirine yaklaştırmıştır. İçinde bulunduğumuz bu süre içinde her ne kadar kapsamını ve sınırlarını çok somut olarak bilmesek de.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan E-mail ise.3. Böylece ulusal dillere internetin dili olan ingilizceden birçok sözcük ve değiş biçimleri katılmaktadır. Bilgilenme Hakkı: Bilgilenme hakkı dünyanın herhangi bir ülkesinde yaşayan herbir bireyin varlığını koruma ve geliştirmede zorunlu olarak gereksimim duyduğu bilgiye hiçbir engelle karşılaşmadan ulaşma hakkıdır. Yani daha çok konuşma dilinin yazı ile ifade edilmesine ilişkin sorunlardır.2. İntenette sohbeti yazışma ve internette sohbet etme biçimidir eterlendirmeden önce geleneksel anlamdaki sohbet üzerinde düşünürsek. 7. internet.2. 7. Küreselleşmeye bağlı olarak zaman ve mekan kavramlarımızda değişmeler meydana gelmiş ve iletişim kurduğumuz çevre farklılaşmıştır.3. ahenk gibi araçlar yazılı internet ortamında eksik kalışı. günlük dil ve bölgesel dillere ait özellikler katılmıştır. iletişimin eş zamanlı gerçekleşmesi ve konuşma dili ile anma yazı aracılığı ile sürdürülmesi değişik dil kullanım şekillerinin içiçe girmesine yol açmaktadır. Sohbet etmek yada söyleşmenin açık karşılığı “oturup 152 . Çünkü meydana gelen değişmeler dilsel biçimlerle ilgilidir. çok kısa sürede iletişim kurulmasını sağlaması açısından metinlerdeki biçimsel yapıları tamamen değişikliğe uğratmıştır. Chat’te dilsel kullanım biçimlerini tamamen değişikliğe uğratmıştır. internet dilinede aynen aktarılmış ve internetin belkide en yaygın kullanım biçimi olan etkinliğin adı haline gelmiştir. Eğitim sistemi ile ilgili ön koşulların sağlanmadığı bir ülkede. soruları hızla çözmek bir yana bilgilenme hakkı açısından bazı sorunların kaynağı olabilecektir. birbirlerini görmemeleri.3. Bu nedenle yeni biçimler oluşmaktadır. Yüzyüze iletişim sırasında dil iletişiminin ayrılmaz bir parçası olan:mimik. Ayrıca. Ayrıca internet ile küreselleşme hızlandığı için iletişim de küreselleşmektedir.2. Kullanıcıların anonim kalabilmesi. Bunun sonucunda. Chat bilgisayar ortamında bir tür etkileşimli yazışma şekli ve internette sohbet etme biçimidir. Bütün bu gelişmeler sonucunda sorulması gereken soru şudur:Bu gelişmeler dilde yapısal değişikliklere yol açar mı? Bence bu soruya hayır diye yanıtlaya biliriz. aradaki farkı daha kolay anlayacağımız acıktır. Bu da dilde küreselleşmeye yol açan bir nedendir. yani duyguların bu araçlarla aktarılmaması kullanıcıları yeni araçlar aramaya itmiştir. yazılı dile çok kısa süre içerisinde argo. ama bunlar dilde yapısal düzeyde değişikliğe yol açacak düzeyde değildir. vurgu. İnternet bilgilenme hakkı açısından eğitimine bağlı olarak bireyler için hem yeni bir olanak hem de dezavantaj olabilir.jest. birbirleri hakkında fazla bir bilgiye sahip olmamaları gibi hususlar dil kullanımını değiştirmektedir. Chat’in Sosyal Etkisi: İnternetin dil üzerindeki etkilerinde ele aldığımız chat’in bireyler üzerindeki etkisi biraz daha açmak gerekirse: chat sohbet etmek anlamında ingilizce bir sözcüktür. Araştırmaya dayalı bir eğitim yapısı ile ezber-tek kitaba –öğretmene dayalı eğitim yapısı içinde internetin bilgilenme hakkına ilişkin işlevi farklı olacaktır.

4. Diğer bir deyişle internet kullanımı sırasında kullanıcı tarihselliğinden ayrılır. Konuşan ve dinleyenin yerini. her bir veriyi zamandan bağımsız olarak kullanıcıya iletmesidir. Birbirlerinin hiç tanımayan ve hatta tanımayacak olan insanlar bile. Görülüyor ki 153 . 7.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan karşılıklı konuşmak” tır. Bilgisayar ortamında sohbet ise. Bu durum gerçektende çok trajik bir çelişkiyi gözler önüne sermektir. diğer bir nedeni de internetteki veri akışının sürekliliği ve bu sürekliliğin belli bir periyoda bağlı olmamasıdır. Daha önce tanışmış olmak sohbettin içeriği hakkında bir ipucu verdiği gibi. ancak söz konusu olan chat yapmaksa. Çünkü internetin en önemli özelliği. Bunlar: Sohbette katılanların yüz yüze olarak aynı mekanı paylaşması Önceki bir zaman diliminde tanışıklıkları olması Sohbetti anlamlı kılacak ortak yanların bulunmasıdır. konularında sınırını aşarı yukarı belirler. yoksa bir anlamda kendilerinden arınma olanağımı insanları rahatlatan? Uzaklık kavramı internet kullanıcıları için hiçbir anlamı ifade etmez. gerçekte tam bir kör döngüsüdür. İnternetin en belirleyici özelliği modern insanın zaman kavrayışına belli notalarda hitap etmesidir. Mesafenin azlığı. Monitör bu hali ile sohbetti dolaylı hale getirir. istediği kılığa girebilir. Bunu başka bir yönden ele alırsak: chat sırasında kullanıcının kişisel bir sınırlığı yoktur.3. bunlara karşın chat yapmanın kitleler için özendirici yanı nedir? Acaba insanlar çevrelerinde merhaba diyecek insan mı bulamıyorlar. bu kez insanlar evrelerindeki sayısız olanağı görmezden gelerek önlerine pek çok elektronik donanım ve kilometrelerce mesafe koyarlar. ideal zamandan söz edilemez. oysa elektronik ortamda sohbet etmenin temel koşulu monitör kullanmaktır.2. istenen her şeye her yerden ve her zaman erişime olanak tanımasıyken. Peki. Chat geleneksel sohbetin temel koşulu olan tanışıklılığı da ortadan kaldırmaktadır. Bu durum aynı zamanda sohbettin gerçeklik zemininde oluşturmaktadır. Kullanıcı gündelik yaşamındaki zamana ilişkin sınırlılıklardan bağımsızlaşmıştır. Tanımından da yola çıkılarak geleneksel sohbettin üç temel koşulu olduğu ileri sürülebilir. Gerçek anlamda sohbet için dolaysız bir iletişim demiştik. Zaman nedir? Toplumsal gelişmenin belli bir basamağından itibaren olayların akış içindeki yerlerini tayın edebilmek için insanları öğrenmek zorunda olduğu bir araç olarak tanımlayabiliriz. bu tanışıklılık yanılsaması içinde bu sanal sohbeti gerçeklettirebilirler. söze mimik ve jestlerini de katarak sohbeti renklendirip. Zaman Kavramı Açısından İnternet: Önce zamanın kısa bir tanımını yapalım. yani herkes herkesi “oynayabilir” taklit edebilir. Bunun bir nedeni zaman ve mekan farlılıklarını önemsizleştiren bir bilgi ağı olarak. yazan ve okuyanın aldığı aradaki ilişkiyi yalnızca monitörlerde belirtilen standart harf dizileri ile gerçekleşir. Bir internet kullanıcısı için veriye erişim aşamasında. Artık geçmiş ve gelecek kavramları internet kullanımı sırasında pek anlam taşımaz. gerekli vurguyu sağlar. Bu şekli ile sohbet dolaysız bir iletişim şeklidir. Yani öz benliğinden sürede olsa kişi soyutlanabilir.

2 3) Mesleki Dağılım 35 30 25 20 15 10 5 0 öğrenci mühendis diğer meslekler ŞEKİL1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yaşamı güdüleyen ve organize eden bir kavram olarak zamana verilen değerin içerimi.1 2) En çok kullanılan servisler 100 80 60 40 20 0 SERVİSLER WEB POSTA ŞEKİL1.3 4)Öğrenim durumu 154 . 560 internet kullanıcısının katılımı ile gercekleştirilen ankette göre: 1) Kişilerin internet kullanma amacı 40 35 30 25 20 15 10 5 0 İŞ BİLGİ HOBİ EĞLENCE HABERLEŞM E AKADEMİK İNTERNETİ Şekil1. internet kullanımı sırasında önemini yitirmektedir. Türkiye’de internet kullanıcılarının profilini çıkarmak için MagNet tarafından bir anket yapıldı.

ırk. kültür ve benzeri gibi gerçek dünyada önemli olabilecek pek çok özelliği de ortadan kaldırmaktadır. Bu şekilde insanlar kendilerine daha fazla zaman ayırabilecekler ve kısa zamanlarını daha verimli değerlendirebileceklerdir. Toplum Üzerindeki Etkisi Yaygın bir görüşe göre internet.3. Özellikle e-ticaret ve git gide daha fazla şirketin ürünlerini Web’e sokmaları ile tüketiciler adil ve güvenilir internet etkileşimini talep etmeye başladılar. yaş. Ticarete Etkisi 7.4.4. değiştirilmesi ve silinmesi yolu ile kendine yada başkasına yasadışı ekonomik menfaat sağlamak için zarar verme.1. suçların modern bilgisayar teknolojilerini ağ sistemlerinin avantajlarını değerlendirmeleri yoluyla klasik dolandırıcılık biçimlerinden farlılık gösterir. Psikologlar tarafından yapılan bilgisayarın duyuları körelttiği konusunda çalışmalar devam etmektedir.1. Siteler geniş 155 . 7. kişilerin sosyal yaşamlarında hem olumlu hem olumsuz etkilere sahiptir. Yerinden alış-veriş. gibi kullanımlar insanın sosyal yaşamını etkileyebilecek unsurlardır. Öte yandan internet.3. 7. yerinden bankacılık hatta işe gitmeden evden çalışma vb.4 7.okul lise diğer öğrenim ŞEKİL1.4.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 80 70 60 50 40 30 20 10 0 y. cinsiyet. kazanç yada mağdura ciddi kayıplar vermektir. Kişisel Hakların Korunması İnternette işlenen şuçlar Emniyet Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu BilişimŞuçlar Raporunda kişi hakları ihlali şöyle açıklanmaktadır: “Bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanarak verilerin alınması. kişiler arası mesafe. Gerçek dünyadan farklı bir ortamda sanal dünyada insanlar arası ilişkiler değişmektedir. Yüz yüze insan ilişkileri azalacak bu nedenle de bir bakıma robotlaşan insanlar türeyebileceklerdir.” Tanımdan da anlaşılacağı gibi: suçlunun hedefi kendine veya bir başkasına mal. Sanal Market İnternet en iyi ürünleri en iyi fiyatlarla bulabileceğiniz değerli bir kaynak olabilir. Bilgisayar dolandırılıcığı suçları. Ancak bütün bu kolaylıklar insanları bilgisayar bağımlısı yapacaktır.

com. kitaplar. Buna karşılık internette sayfa asmak yıllık 150-250 dolar civarında ve sayfaları tasarımını da yaptırarak asmak yine yılık baz da 300-500 dolar aralığında (sayfa adedi ve tasarımı zorluğuna bağlı ) www.telmar.1. İşte internet üzerinde pazarlama bu noktada önem kazanmakta.tr/satgayri. gibi ürünlere yayılıyor.4.1 7. Kapı kapı gezerek pazarlama yapan satıcılar direk olarak tüketicinin evinin salonunda pazarlama yaptıkları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bir katagori yelpazesini kapsayıp yazılımlar. satıcı ve alıcı arasındaki işini tehdit etmeye başladı. onlara anında deneme olanakları sundukları ve birebir konuşmanın bütün tekniklerini kullandıkları için başarılı oldular. şaraplar. Seyahat Acentaları İnternet.egenet. seyahat acentalarını ezip geçebilecek bir kamyon gibi artık internet üzerinde uçak ve otel rezervasyonlarından otomobil kiralamaya kadar seyehat için gerekli olan herşeyi bir acentaya gerek duymadan yapabilirsiniz. 1960’lı yıllarda Amerika birleşik Devletleri’nde yeni bir ekonomik güç ortaya çıktı.2. purolar.com.tr ŞEKİL 2. 156 . http://shop. Çünkü tüketici Web üzerinden satın almak isteği ürün hakkında istemediği kadar fazla bilgiye bir tuş dokunuşuyla ulaşabiliyor.htm 7.4.1.3. 1990’lı yılların başında teknoloji. donanımlar. Reklam Sektörü Ekonomi ile ilgili bir dergide bir yıl boyunca reklam bulundurmak 24 bin dolardan başlayan ve 100 bin dolarlara kadar ulaşan rakamların telaffuz edilmesi demektir. Medyanın ve reklamların da etkisiyle gittikçe daha bilinçli tüketici ise alışverişin daha çok kendi kontrolünde olmasını istemekte.

5.hurriyet.6. Sadece yazı ile değil istenirse fotograf.2 7.com 7.4. www. Tüketici istediği markanın istediği modelini internet üzerinde bulabiliyor. Üsküdar’da ev kiralamak için artık Üsküdar’a gidip sokak sokak gezmek ya da o yöredeki emlakçıları dolaşmak yerine “Ev KiralayanlarÜsküdar”sayfalarına girmeleri yeterli.1.tofas.emlax. semtlerde servis veren emlak büroları yerini.com ŞEKİL 2. Emlakçılar Tehlike çanlarının çaldığı diğer bir meslek dalı ise emlakçılık.com 7. Artık milyonlarca dolarlık matbalara.dünyaturu. Büyük emlak ofisleri yavaş yavaş internette yerini alırken. Mehmet Karahan 7. internet üzerinde.1. Oto Galerileri Oto galerileri artık internette. video film yada ses ile de tanıtım yapılabilir. artık evini kiralamak ya da satmak isteyenlerin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri www. aylık ya da yıllık yayın yapabilirsiniz. Görsel Basın Yazılı basını bekleyen sorunların çok benzeri görsel basın içinde geçerlidir. Yazılı Basın İnternetin tehdit oluşturabileceği diğer bir sektör ise sürekli yayıncılıktır.1.com.4. www. Bunun için yapmanız gereken tek şey bir ISS ile anlaşmak ve tabiki yazacak konunuzun bulunması. bir tuşa basarak ulaşılan listelerine terk etmekte. cebinizde 20-30 bin dolar koyarak internet üzerinden yayın yapabilirsiniz.4. Direk üreticiden o marka ile ilgili ayrıntılı bilgiler alarak bunu rakip marka ile çok kolaylıkla karşılaştırabilmektedir.1.4. sorunlara çare bulacak teknik personellere gerek duymadan internet üzerinden günlük.yönetecek müdürlere. Bir televizyon şirketi kurup işletmek yerine.7. Ancak bu konuda hala aşılmayan teknik sorunlar 157 . bunları sığdıracak binalara.4. www. haftalık.

questions 158 . bazı grupları kendi listelerinden çıkarabilir. 7.newusers news://news. Neden Sanal Alışveriş Kaliforniya’da yapılan araştırma sonucunda internet kuşllanıcılarının sanal alış-veriş yapma sebepleri sırasıyla şu şekildedir.announce. Bir çok işletmeci.answers news://news. Usenette gönderilen bir yazı dolayısıyla hakkında dava açılan. Ancak sürmenize imkan yoktur. hapse giren para cezasına çarptırılan insanların sayısı sürekli artmaktadır. Genelde Usenette ticari amaçlı mesajlar verilmez. satıcıların ve aracı kuruluşların konuşma tekniklerini kullanarak tüketiciyi etkiledikleri ve ürünün daha kolay hale getirtiklerine inanmaktadır.4. Ticarette İnternetin Eksikleri İnternetin pazarlamada kullanıcısına sunmayacağı tek hizmet ellemek.4. Bunların da en kısa sürede çözülerek görsel basının internete kayması mümkün . Ancak yerel Usenet servis sağlayıcıları bünyelerinde bulundukları grup sayılarını kontrol edebilir.8. dokunmak ve denemek için kullanmaktır. Ayrıca her Usenet yerel sorumlusu kendi domainlerini kontrol eder.com 7. www.4. Usenet üzerindeki haber akışını kimse kontrol edemez.newuser.1. Usenet Usenet ( dünya çapında çoklu tartışma ve iletişim platformu) dünya üzerindeki milyonlarca ağ kullanıcılarının binlerce değişik konuda yazdığı görüş ve düşüncelerini anlatan yazılar ile haberlerden oluşan bir tartışma ortamıdır.2. Usenet hakkında daha fazla bilgi için: news://news. Örneğin beğendiğiniz bir arabanın test sürüşlerini izleyebilirsiniz.9. Daha el altında Daha hızlı Bilgiye ulaşmak Ürünü bulmak kolay Fiyatları kıyaslamak kolay 24 saat alış-veriş Satıcıyla uğraşmak yok Daha ucuz Daha eğlenceli 7.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bulunmakta. Usenet bir kuruluş değildir.cnn.

Bu klube üye olmak için internette ki formu doldurup yollamamız yeterli.Eğitimde Bilgi Teknolojileri e-mailto://listserv@american. kullanıcı şifreleri banka kredi kart numaraları ve benzeri gizlilik içeren bilgileri şu an için internet üzerinden serbestçe göndermeyin. İngiliz sivil savunma örgütünün desteği ile varlığını sürdürebiliyor.4. Ancak. Web adresi www. Bağımsız arama kurtarma örgütleri de güçlükle ayakta durabiliyor. Nadiren de olsa kişisel iletiler ve postaların kötü amaçlı profesyonel kişiler tarafından illegal (kanun dışı ) yollarla ele geçirilebilir. İnternet Ne Kadar Güvenli İnternetin şu an için çok fazla güvenli olduğu söylenemez. İnternette Arama Kurtarma Tarihimizin en büyük depremlerinden birini yaşayalı daha iki yıl bile olmadı ama hala koskoca İstanbul’da 23 kişilik bir sivil savunma örgütümüz var. Özellikle ticari kuruluşların interneti kullanmaya başlamaları ile birlikte internette güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı yakın zamanda Web üzerinden iletilen her türlü bilginin yeni şifreleme teknikleri ve çok yüksek hızlı hatlar sayesinde yeteri seviyede güvenli olacağını söyleyebiliriz. 7. Ardından psychaq.edu Mehmet Karahan ŞEKİL2.3 7.6.aka-arama.pancoke ve dail Black grupları sahne aldı.4. arama kurtarma araştırma derneği. İlk İnternet Konseri 13 Ocak’ta İstanbul Üniversitesi rock kulübü tarafından düzenlenen ve Türkiye’nin ilk “Gorage Party’si” olan rock konseri sponsor site olan raptiye.3. yine de.4.4. 7. Ayrıca bu örgüte aka-arama@hotmail.comdan canlı yayınlanarak aynı zamanda ülkemizde yayınlanan ilk internet konseri oldu.org olan derneği daha yakından tanımak için sitesine göz atmanız yeterli. 7.5.com adresinden mail yollayabiliriz. Örneğin AKA. Önce sahneye kurban çıktı.4. İnternette Bit Pazarı 159 .

Tripod’da yapılmış amotör bir site çatır çatır ikinci el bilgisayarları satıyor. notlarımızı kaydeden. Sitenin adresi levkilen. dayanışmasını ve işsizlikten bir an önce kurtulmasını sağlamak.4. Artık hesaplarımızı tutan . İnternette İşsizler Klubü İşsizler de sanal alemde örgütlendiler. Bu yeni dil. Web’de www.com adlı bir mail grubundan hepsi birbiriyle haberleşiyor.mli bir ortam hazırlamış.8. Çünkü müzik sektörünün en güçlü plak şirketlerinden Sony Müzik’in sitesi yayına başladı.1.tripod.com. Hızlandı ve karmaşıklaştı. 7.7. Adresi www.geocities. sıkıldığımızda bizimle oyun oynayan ve yaşamın içindeki 160 . Yıdızların Sanal Adresi Eskiden müzik piyasasını takip etmek ne kadar da zordu. Bugün bir bilgisayar edinmek isteyenler . bu yüzden sanatçılara ulaşabileceğimiz etkileşi.klubün amacı işsizlerin gelişmelerden çabuk haberdar olmasını.com/issizler klubüolan sitede bütün işlerin birleşmesi amaçlanıyor.sonymuzik.1 İNTERNETİN TÜRKİYE’DEKİ DURUM DEĞERLENDİRİLMESİ 7. Kulubün haberleşme açısından da hiçbir eksiği yok.tr adresini tuşlayarak ulaşabileceğiniz bu site. raporlarımızı hazırlayan. 7. Artık internet sayesinde tüm gelişmeleri sıcağı sıcağına takip eder olduk. günlük yaşama önlenemez bir hızla giriyor ve yerleşiyor. İnternette sörf yapıp.doktorların tıp konusundaki sohbetlerini çağrıştıran yeni ve farklı bir dili konuşmak zorunda. Siteden sony müzike ulaştıracağınız tüm sorular kısa sürede yanıtlanıyor. Sony müzik sitesindeki yerli veya yabancı tüm sanatçılarla en doğru bilgi ve gelişmeleri birinci ağızdan sizlere duyuruyor. isteyen ziyaretçiler giriş yapıyor isteyenler de satış yapabiliyor.4.com.1 Parmaklarımızın Ucundaki Dünya Bilgisayarlı yaşamın tüm dünya için oldukça yeni olduğu söylenebilir. İlk üretilen bilgisayardan bugüne sistem oldukça güçlendi. müzikteki son gelişmeleri takip etmek bundan sonra daha da kolaylaşacak. Sony Müzik yetkilileri internetin bilgi transferinde ve iletişiminde en etkin yol olduğunu düşünüyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gençlerin başarılı çalışmalarına bir örnek daha. 7. Çünkü işsizler klubü@groups.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

herşeye kolaylık ve güven getiren yakın bir dostumuz var. Ancak bu dost, kimi zaman bizi kendine tutsak edip dış dünyadan ayırabiliyor; bizi yalnızlığa da sürükleyebiliyor... 1990’lar, bilgisayarlara yeni bir özellik kazandırdı. Artık bilgisayarlar bizleri kendi içlerine kapatan bir makine yerine, bizi dünyaya bağlayan bir iletişim santrali haline geliyorlar. Bütün bunlar ise, bilgisayarların arkasındaki kablolara eklenen yeni bir kablo ile gerçekleştiriliyor. Bilgisayarlarımızı diğer bilgisayarlar veri tabanlarına bağlayan karmaşık bir sistemin evinizdeki uzantısı olan bu kablo, evin telefon girişine, oradan telefon santraline ve sonra da tüm dünyaya açılıyor. Bilgisayarlarımızı uzak noktalara bağlayan bu yeni sistemin adı “İNTERNET” ....

7.1.2. İnternet Nedir ?
a) İnternet aynı dili konuşan ya da diğer bir deyişle aynı iletişim kurallarını kullanan ağların bir toplamıdır. (Alan kılavuzu Stephon Nelson) b) İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi taşıyıcısı, bir ön modeldir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli etmeni, taşıyıcısı, kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek ve toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişime zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan, bir çalışma ortamı haberleşme ortamı büyük, canlı, dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir haberleşme ortamı, her vatandaşın kendi radyo ve televizyonunu kurabileceği bir yayın ortamı, tüm dünyaya hitap eden bir tanıtım ve pazarlama ortamı, iş bağlantılarının kurulabileceği, alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerinin vatandaşa ucuz etkin ve 24 saat sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. c) İnternet, bir çok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu,dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnterneti bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. İnternete bakış açımıza bağlı olarak farklı tanımlamalar da getirebiliriz : İnternet, • 1997 sonu itibariyle 100.000.000 ’u aşkın insanın kendi arasında etkileştiği, bilgi değiş-tokuşu yapabildiği ve kendi yazısız kuralları olan büyük bir topluluktur. Bu, internetin sosyal yönüdür. • Pek çok yararlı bilginin bir tuşa basmak kadar yakın olduğu dev bir kütüphanedir. • 1997 sonu itibariyle 20.000.000’u aşkın bilgisayarın bağlı olduğu çok büyük bir bilgisayar ve iletişim ağıdır. • Kişilerin değişik konularda fikirlerinin serbestçe söyleyebilecekleri ortamlar barındıran bir demokrasi platformudur.

161

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

• Evden alış-veriş, bankacılık hizmetleri, radyo-televizyon yayınları günlük gazete servisleri vb. gibi uygulamaları ile aslında internet aynı zamanda bir hayat kolaylaştırıcıdır. Tüm bu tanımlamaların arakesitinde yer alan ise “Bilgiye ulaşım ve onu paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım”dır. • Sonuç olarak internet, önümüzdeki yıllarda üretilecek bilgilerin dolaşım sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çıkmasıyla yaşamla daha çok iç içe geçmeye başlamıştır. İnternet farklı bir ortam, farklı bir uzay. Kendi yazılı olmayan, kuralları olan; kendi toplumu olan bambaşka bir uzay. Klasik yaşama biçimlerini, değer yargılarını değiştiren; hayatımıza yeni kavramlar, yeni uğraşlar getiren bir şey. Hayatımızı etkiliyor. Hem de çok fazla bir biçimde.

7.1.3 Türkiye İnternetinin Bir Durum Değerlendirilmesi
İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi, taşıyıcısı bir ön modelidir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli bir etmeni, taşıyıcısı kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişmeye zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan bir çalışma ortamı, haberleşme ortamı, büyük canlı dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir çalışma ortamı, her vatandaşın kendi radyo, gazete ve televizyonu kurabileceği bir yayın ortamı tüm dünyaya hitap eden bir dağıtım ve pazarlama ortamı. İş bağlantılarının kurulabileceği alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerini vatandaşa ucuz, etkin ve 24 saat sunulabileceği, ilkokuldan üniversiteye meslek içi ve sürekli eğitimin sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim ve saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. İnternette geç kalmak, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. İnternet en basitinden çağdaş matbaadır. Dünyanın pek çok ülkesinde internet, ulusal bir plan kapsamında stratejik bir konu olarak ele alınmış eylem planları yapılmış, kamu özel sektör üniversiteler ve sivil toplum örgütleri beraberinde bunları hayata geçirme çabasında epey yol alınmıştır. Dünya internetinde 40 milyon civarında bilgisayar, 150-200 milyon kullanıcı, 3.5 milyon web, 2 milyon kurum, 30 bin haber gurubu, 90 bin posta listesi, 25 bin sohbet kanalı vardır. Türkiye de ise 40 bin civarında bilgisayar, 150-200 bin kullanıcı, 5 bin civarında web, 300 bin kullanıcı vardır. Türkiye’de ki toplam internete bağlı bilgisayar sayısı İndiana Eyaleti k12 (ilk,orta,lise) bilgisayar sayısından az. Türkiye interneti 6 yaşını doldurmak üzeredir. Bu altı yıl çok sancılı olmuştur. Son yıllara kadar ulusal sahiplenme kaygısı ve çabası olmamıştır. İnternetle ilgili taraflar kısa vadeli bakışla bir işbirliği çabasına girmemişler ve sonucunda ulus olarak ortak aklımızı oluşturamamış durumdayız.

162

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Türkiye internetteki gelişmelerin çok dışında değil ama biz takipte zorlanıyoruz. Treni kaçırmadık ama farkı kapatamıyoruz. Çok ciddi boyutta insan gücü açığımız var. Üniversitelerimiz, değişen eğilimleri göz önüne alıp programlarında esneklik yapacak esnekliğe sahip değil. Bu konuyu sahiplene kurumumuz yok. İnternete ulus olarak yatırım yapmıyoruz. İnternet konusundaki master planımız, eylem planımız olmadığı gibi deneysel projelerimiz bile yok. Gelişmiş üniversitelerimizde bile bu konularda çalışan bir avuç insanımız var. Üniversitelerimizi bile interntete tamamen taşıyamadık. Üniversiteler için ulusal bilgisayarlaşma hedefleri ve planlarımız yok. Alan adını alan 80K12 okulumuz ve 400’e yakın bilgisayar var. Milli Eğitim Bakanlığımız henüz kendini internete bağlayamadı. Okulların bilgisayarlaşması ve internetli eğitim konusunda ulusal hiçbir doküman üretemedik, üzerinde anlaşılan hiçbir model yok ve kayda değer deneysel boyutta bile hiçbir projemiz yok. Ulus olarak bilgisayar destekli eğitimde henüz öğrenme sürecine giremedik. Son zamanlarda TUENA, İnternet Üst Kurulu Elektronik Ticaret ve Koordinasyan Kurulu, Kamunet Üst Kurulu, TOBB Sektör Kurulu ve TBMM Bilgi teknolojileri grubu olumlu gelişmelerdir. TUENA Türkiye enformasyon ana planı çalışması yakında bitecektir. Ülkenin bir mastır plan gereksinimi duyması tabiki sevindiricidir. Bu planı tartışmak, geliştirmek, sahip çıkmak ve bir eylem planı ortaya çıkarmak hepimizin görevidir. Türk Telekom’un yeterince yatırım yapamaması ağır bürokratik yapısı internet konusundaki deneyimsizliği, zikzakları hatalı kararları ile interneti engellediği görüntüsü oluşmuştur. Türk Telekom son bir yılda SDH, TDM, ISDN, 800 hatlar için yatırım yapmış, Ttnet ihalesini gerçekleştirmiştir. Tt’nin internet ve PSTN için yatırım yapması gerekir. Şayet TT, bir A.Ş. olarak görülüyorsa, kendi kazandığı para ile, karlı gördüğü yatırımları yapabilmektedir. Şayet TT, bir KIT olarak görülüyorsa, Türkiye’nin geleceği için stratejik konumda olan iletişim ve internet alt yapısı için yatırım yapılmalıdır. Kaldı ki internet hizmeti temel bir kamu hizmeti olmaktadır. Teknolojik gelişmeler internetin yayılması için yeni olanaklar sunmaktadır. Kablo Tv üzerinden erişim, kablosuz erişim, xDLS, internet Tv ve direkt Pe şu anda gündemde olanları. Bunları biran önce hayata geçirmeliyiz. İnternet Üst Kurulu, diyalog ve hoş görü ortamında, bir çözüm üretme mekanizması, bir hakem kurulu olarakta çalışabilir. Ulaştırma Bakanlığının önderliği bu anlamda çok önemlidir. İnternetin öne çıkardığı birkaç kavram, saydamlık, katılımcılık ve sivil toplum örgütleridir. Saydamlık ve katılımcılık, zaten internetsiz hayata geçmesi zor kavramlardır.

7.1.4 İnternetin Ülkemizdeki Ticari Boyutu
Dünyadaki kullanıma paralel olarak, internet ve ticaret olgusu boyutu ülkemizde de popüler olmaya başlamıştır. 1997 ortalarından itibaren birçok banka, müşterilerine hizmet üzerinden kişisel bankacılık servisleri vermeye başlamıştır. Öte yandan, 1996 sonlarından itibaren birçok günlük gazete ve derginin (aynı baskısı olmasa bile) internet üzerinden yayınladığını görüyoruz. 1997 sonlarına doğru deneme amaçlıda olsa, bazı popüler alış-veriş imkanlarını yavaş yavaş müşterilerine açmaktadır. Diğer bir popüler dal da internet üzerinden radyo ve Tv yayıncılığı. Hat hızlar şu an fazla

163

hatta herbirinde ayarı protokollere sahip binlerce irili ufaklı ağların toplamıdır. bir çok şirket bu konuda ciddi atılımlar yapmaktadır. Fakat bir yerde izin verilen bir hareket başka bir ağda yasaklanmış olabilir. vb gibi kuruluşlarda. Kullanıcı sayısı ve kullanım oranları artıkça özellikle reklam gelirlerinin hatırı sayılır oranlarda artmasını bekleyebiliriz. başka bilgisayar ağlarına erişmemize izin verilmiş olabilir.Her ağın kendine ait sorumlulukları ve kuralları vardır.5 Türkiye’de Hangi Kuruluşlar İnternete Bağlıdır Türkiye’deki ulusal internet alt yapısı. MTA. Önümüzdeki dönemlerde Türkiye internet alt yapısı ve gelişimi ile ilgili planların/yatırımların/hedeflerin siyasal parti ve hükümet programlarına girmesi hepimizin ortak dileğidir.İstanbul’dan İTÜ ve Boğaziçi üniv.net. Ülkemizde internet kamu oyunun her geçen gün daha fazla bilinçlenmesi oldukça sevindirici bir gelişmedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeterli olmasa da. Televizyon/radyo programlarının e-mail adreslerini.Ayrıca Tübitak. Bu kuralları bilme ve bunlara uyma kullanıcının sorumluluğudur. kamu kuruluşları arasından.millet vekillerimizin bazılarının artık e-mail de kullanmaya başlaması ve insanların artık “internet” varlığından haberdar olmaları hep olumlu kilometre taşlarıdır. İnternet ya da kısaca net. büyük bir üzüntüyle söylemek gerekirse. İlk ODTÜ’te bağlanmıştır.www servislerini ilan etmeleri.tr servis sağlayıcılarında bir kullanıcı numarası üzerinden dial-up türü bağlantılarla bazı özel kuruluşlar veözel şahışlarla internet hizmeti vermeye çalışmıştır. Kulanıcı ağdaki her bir servise ulaştığında yaptığı işlerden sorumludur. TT. 7. 164 . henüz tamamlanmamıştır.net. 7. bu ağdaki sorumlular tarafından her zaman izlenebilecek şekilde tasarlanmıştır.aynı dönemde. günlük gazetelerin yayınlarını internet üzerinden verebilme çabaları.Sonraları internet servisi alan özel kuruluşların sayısı her geçen gün artmıştır. siyasi partilerin internete bağlanma çalışmarı. tek bir ağ değildir. Gösterilebilir. ODTÜ üzerinden internet erişimine sahip olmuşlardır.servis. Ağ üzerindeki izin verilmiş işlemler.tr ve servis2. Bir ağ kulanıcısı olarak.1.2 İnternet Etiği Ağ üzerindeki her kullanıcının. DIE.servisleri ve sistemleri kullanmaları konusundaki sorumlulukları fark etmeleri önemlidir.TRNET çatısı altında.

Hayri Sever (Hacettepe Üniversitesi) Bilgi Erişim Sisteminde Türkçe 10) Net-Life Dergisi “Mart Sayısı” 165 . Ateşman Ender (Hacettepe Üniversitesi) İnternet ve Dil Kullanımı 9) Arş.Tuncer Nilüfer (Hacettepe Üniversitesi) İnternet kullanımı 7) Dç.Dr.com/turkce/help 3) Doç.Mustafa Akgül “Türkiye İnterneti Durum değerlendirmesi” Popüler Bilim Şubat 1999 4) Doç.dr.URL Adresi:www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1) İnternet nedir?.Dr.Yılmaz Bülent (Hacettepe Üniversitesi) Bilgilenme Hakkı Eğitim ve İnternet 8) Doç. “Türkiye İnterneti 6 Yaşında”.Bilim ve Teknik Dergileri 6) Prof.Dr.Mustafa Akgül.Dr.Sezer Ebru ve Doç. Alan Klavuzu 2) İnternetle ilgili bilgi.Dr. Stephon NELSON.kampüs. Popüler Bilim Mayıs 1999 5) İnternet hakkında genel bilgi.Gör.