EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi BÖTE DERS NOTLARI

HAZIRLAYAN Öğr.Gör. Mehmet KARAHAN

Malatya, 2001

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM: Teknoloji Tarihi
Teknolojinin Tanımı, Kapsamı, Önemi Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler Endüstri Devrimi ve teknolojik Gelişmeler Zamanımızda Teknolojinin Durumu

II. BÖLÜM: Bilişim Kavramları
Veri ve Bilgi Bilişim Bilgi Teknolojileri Bilgi Paylaşımı Bilgi Toplumu

III. BÖLÜM: Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri ve Sosyal Yapı
Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi Toplumunda Ekonomik Sistem Bilgi Toplumunda Kültürel ve Politik Sistem Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye

IV. BÖLÜM: Eğitimde Bilgi Teknolojileri
Eğitimde Yeni Teknolojiler Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu/Olumsuz Etkileri Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Eğitim

V. BÖLÜM: İnternet Kullanım Alanları
e-mail Web Chat FTP e-ticaret ve Bankacılık Değişik İnternet Uygulamaları (Reklam, Dayanışma, Askeri, Siyasi vs.)

2

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

VI. BÖLÜM: Eğitim Ortamlarında İnternet’ten Yararlanma
Temel Kavramlar İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları Web Destekli Eğitim Çalışmaları

VII. BÖLÜM: İnternet’in Birey ve Sosyal Yaşama Etkileri
Birey Üzerindeki Etkileri Toplum Üzerindeki Etkileri İnternet’in Türkiye’deki Durumu İnternet Etiği

3

Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan I. Zamanımızda Teknolojinin Durumu 4 . Teknolojinin Tanımı Kapsamı Önemi 2. BÖLÜM: TEKNOLOJİ TARİHİ 1. Endüstri Devrimi ve Teknolojik Gelişmeler 5. Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri 3.

Bilgi üretme işlemi bilimin göreve olarak algılanmaktadır. bu bilginin insanlığın hangi sorununu çözmede etkili olacağı. TEKNOLOJİNİN TANIMI KAPSAMI VE ÖNEMİ 1. Teknolojinin Tanımı Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. Üretilen yeni bilgiler sayesinde insanların çevre-sinde sürekli olarak oluşan. Bu canlılar içerisinde insan. İnsan. Ancak bu bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. 1.Bu nedenle üretilen her yeni bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağının. hazır bilgilerin insanlığın hizmetine 1.2. Çünkü bir olayın oluş mekanizmasını açıklamak. hem yeni bilgilerin üretilmesini zorunlu kılmakta hem de kolaylaştırmaktadır. hayatında karşılaştığı hangi olayın. gereci bulmuş. sürekli olarak hayatı daha kolay kılmıştır. Bilim adamlar sürekli olarak yeni bilgiler üretmek konusunda çaba harcamaktadırlar. insanın kişisel merakını gidermeye yönelik bir uğraşıdır. yani bilginin insanlığın hizmetine nasıl verileceğinin de araştırılması gerekir. Yeni bilgilerin üretilmesi insanlara yeni ufuklar açmakta. insanın. Hergelen gün hayatı daha da kolaylaştıracak bir aracı. Bu sayede birçok olayın gerçek sebebi ortaya çıkmakta ve olayın meydana gelmesi için gerekli şartların neler olduğu belirlenmektedir.Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.1. Üretilen her yeni bilgi. Düşünebilme yeteneğinde olan insan. ancak nasıl ve neden oluştuğu bilinmeyen olayları açıklamak mümkün hale gelmektedir. 1.1. olayın oluş gerekçelerini ortaya koyar.1. Tek başına hiçbir anlam ifade etmez. Bu aşamalar sırası ile. Üretilen Bilgilerin Kullanıma Hazır Hale Getirilmesi Bilim adamları tarafından üretilen bilgiler çoğu zaman bir olayın neden ve nasıl olduğu üzerin-de durur. sürekli olarak hayatını daha rahat ve daha kolay devam ettirebilmenin yollarını aramıştır. bu özelliğini dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren kullanmaya başlamıştır.1. Tüm düşünce gücünü bu yönde yoğunlaştıran insan. Bilgilerin Üretilmesi Hayatı kolaylaştırmak amacıyla herhangi bir araç ya da gerecin ortaya çıkarılabilmesi için öncelikle bilgilerin üretilmesi gerekmektedir. geliştirmiş ve kullanıma hazır hale getirmiştir.Bilgilerin üretilmesi 2. Önemli olan üretilmiş 5 . dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren.Kullanıma sunulmasıdır. insanların düşünce alanlarını genişletmektedir. bu bilgi sayesinde daha kolay hale geleceği konusunda herhangi bir şey söylemez. Hayat nasıl daha kolay hale getirilir? Bu sorunun cevabı ancak üç farklı aşamadan geçilerek verilebilmektedir. Düşünce uf-kuğun çok fazla genişlemesi ise hayatı daha kolay kılabilecek unsurların neler olabileceğinin daha kolaylıkla ortaya konulması sonucunu doğurmaktadır.

teknolojik olarak ortaya konan bir bilginin düzenli şekilde insanlığın hizmetine verilmesi için gerekli faaliyetlerin tümüdür. 0 halde üretilen bir bilgi. batırıldığı cismin yoğunluğuna bağlı olarak kendi hacmi kadar bir kuvvetle yukarı doğru itilir" seklinde ortaya konan bir bilgi. insanlığın hizmetine sunulabilmektedir. bilgiler üretilmektedir. Sözgelimi. Ancak bilim.3. daha kolay ve daha iyi yaşamalarını sağlamak için yeterli değildir. insanlığın hizmetine verilemeden.1. daha kolay yasayabilmesini sağlayan önemli bir işlev yerine getirilmiştir. teknoloji ve endüstride sürekli olarak gelişmeler olmaktadır. İşte bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağının bilinmesi. o bilgiden nasıl yararlanılacağının ortaya konmasıdır. ya teknoloji ya da endüstri aşamasında uygun yöntemler bulunamadığı için. ilk bulunduğu anda. bu hali ile sadece olayın mekanizmasını açıklamakta. 0 halde teknoloji.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olan bilginin in-sanlığın kullanabileceği bir hale getirilmesi. bu bilgi ile gemilerin yapılabileceği ortaya konmuştur.Bu ise endüstrinin ilgi alanıdır. ancak bu bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağını belirtmemektedir. 6 . 1. şu şekilde şema tize etmek mümkündür: Buraya kadar verilen bilgilerden.O halde endüstri. herhangi bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. insanlığın hizmetine sunulabilir hale gelmektedir. Oysa yukarıda ifade edilen bilgiler üzerinde çalışarak. "bir sıvı içerisine batırılan bir cisim. Bu gelişmelerin sonucunda. insanlık tarafından kullanılabilir hale getirilmesi ile ilgili olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. üretildikten çok daha sonra kullanışlı hale getirilerek. teknoloji teriminin genellikle bilimin üretmiş olduğu bilgilerin. sadece bildi olarak kalır. çoğu zaman insanların daha rahat. üretilen bilgi iki aşamadan geçerek insanlığın hizmetine verilir. Kullanıma Hazır Bilgilerin İnsanlığın Hizmetine Sunulması Kullanıma hazır bilgiler. Endüstri. Böylece. Bu nedenle. Böylece insanlığın daha rahat. insanların daha rahat ve kolay yaşamaları için yeterli midir? İnsanlığın hizmetine verilmeye hazır hale getirilen bilgi. Çünkü bilimin ürettiği bilgiden yararlanarak teknolojinin ortaya koyduğu bir hizmetin. Buna göre üretilen bir bilginin. Elde edilen bu bilgiler günün teknolojik imkanlarına bağlı olarak kullanıma sunulmaktadır. hizmeti sürekli bir şekilde üretmek için organize olur ve in-sanlığın hizmetine sunar. o bilginin insanlığın hizmetinde nasıl kullanılacağı ve o bilgi ile insan hayatının nasıl kolaylaştırılabileceği üzerinde durur. o günün teknolojisi veya endüstrisindeki yetersizliklerden dolayı kullanılamayan bilgiler. düzenli bir şekilde üretilmesi ve insanlığın hizmetine verilmesi gereklidir. üretilmesinden itibaren insanlığın hizmetine sunulmasına kadar geçirdiği aşamaları. bilimin ürettiği bilgilerin insanlığın hizmetine sunulması teknolojinin konusudur. Bazı durumlarda ise üretilen bilgi. bilim alanındaki çalışmalar süreklilik göstermekte. Yine bu bilgi sayesinde deniz taşımacılığı geliştirilmiştir. bunun yollarının araştırılması.

2. Ya da bir başka anlatımda "teknolojinin kapsamı insan yaşamı ile ilgili faaliyetlerin bütünüdür. 1. Teknoloji insan yaşamının bütün evrelerini kapsamaktadır. gibi. Bu 7 . yararlandığı her konunun bir teknolojisi bulunmaktadır. Barınmaya ilişkin uğraşılardır. bilgisayar teknolojisi gibi. 0 halde insanın uğraştığı. Teknolojinin Önemi Teknoloji doğrudan doğruya insan ile ilgilidir kavramdır. Giyinmeye ilişkin uğraşılar c. daha kolay ve daha iyi yaşamayı sağlayabilmek uğraşlarını başlıca iki ana konuda toplamak mümkündür: 1.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılar. özlemi hayatını daha kolaylaştıracak tekniklerin bulunup. Çünkü in-sanlık dünya üzerinde bulunan her şeyden yararlanmaya çalışmaktadır. Bu nedenle teknoloji yasamın kendisidir. iplik teknolojisi. Bu üretim tekniğine bağlı olarak mal ve hizmetlerin üretilme yöntemi de o konunun teknolojisini oluşturmaktadır. Dinlenme ve eğlenmeye yönelik uğraşılar. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılan ise. görünürde insanın yaşaması için mutlak gerekli uğraşılar olmamakla birlikte. giyim teknolojisi.İnsanın yaşamı boyunca bütün çabası. o konunun teknolojisi olarak belirtilmektedir. hangi aşamalardan sonra hizmete sunulmuş olabileceğini tartışmış. gayreti. barınma teknolojisi. Bu bakımdan teknoloji oldukça geniş bir alanı kapsamaktadır. Örneğin. 2. Teknolojinin Kapsamı Kısaca bir bilginin insanlığın hizmetine verilebilecek bir mal ya da hizmet haline getirilmesine ilişkin çalışmalar bütünü olarak tanımlanabilen teknolojinin kapsamı çok geniştir. her dönemde mutlaka var olmuştur. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşıları: a. İnsanın hizmetine sunulmuş bulunan her mal ve hizmetin mutlaka bir üretim tekniği vardır. uygulamaya konul-ması yönündedir. insan yaşamı ile sınırlıdır. hamur teknolojisi.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılar. ekmek teknolojisi. Bir insanın yaşamının bütün evrelerinde yararlandığı her türlü mal ve hizmet mutlaka bir teknoloji ürünüdür. sonuçta herhangi bir şekilde insanlığın hizmetine verilmektedir.3. Dolayısı ile herhangi bir konuda üretilen her bilgi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Beslenme teknolojisi. çoğunlukla çözüm bulduğu alanla ilgili olarak isimlendirilmektedir. Kapsamı. Genel bir terim olan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan teknoloji. dinleme ve eğlenmeye ilişkin uğraşılar olarak ele almak mümkündür. Beslenmeye ilişkin uğraşılar b. İnsanın yaşamında daha rahat. Bazı durumlarda da o çok sınırlı alanla ilgili olan uygulamalar." Çevrenizde bulunan teknoloji ürünlerini gözden geçiriniz.

tüm yaşamı boyunca ve sürekli olarak. insanin beslenme ihtiyacının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişiklikle-re ilişkin olarak verilen bu örnekleri çoğaltmak ve diğer alanlara ilişkin olarak da birçok örnek vermek mümkündür. ya da ortam daha uygun hale getirilerek sağlanmaktadır. Ancak bu ihtiyacın giderilme biçimi hergelen gün değişmekte. Söz konusu bu uğraşılar sürekli olarak vardır. İlk insan beslenmesi için gerekli olan besin maddelerini avlanmak. insanın temel ihtiyaçlarından birisi. Örneğin. Teknolojinin. günümüzün modern toplumlarında bilgisayar ile oynamaktadırlar. Bu durum ihtiyacın giderilme biçimi değiştirilerek. Bir başka anlatımla. insanın yaşamını devam ettirebilmesi için bir zorunluluktur. Sözgelimi. insanın varlığı ile ortaya çıkan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan uğraşılardır. günümüz insanı ayni işlemi son derece modern fırınlarda yerine getirmektedir. ilk insanın besin maddelerini. çocuklar aşık kemiği. o ihtiyacın giderilmesi için ortam daha uygun bir hale getirilmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan uğraşılar. insanin sürekli olarak meşgul olduğu bu uğraşıları. onun beslenme ihtiyacıdır. Giyinme c. İşte teknoloji. yine her dönemde üzerinde en fazla durulan uğraşılardır. insanin ilk var olduğu andan itibaren çeşitli yollarla giderilmeye çalışılmış ve giderilmiştir. onun hizmetine sunulmuştur. Bu ise teknoloji sayesinde olmaktadır. Bu ihtiyaçların giderilmesi. Teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı bir toplumda. Dinlenme ve eğlenme gibi uğraşılarla meşgul olmaktadır. söz konusu bu ihtiyaçlar. Gelecekte de var olacaktır. Ancak bu uğraşın yerine 8 . Yine sözgelimi. O halde esas olarak insanın giderilmesi gereken temel ihtiyacı değişmemekte. Beslenme b. dinlenme ve eğlenme ihtiyacının giderilmesi için en başta yapılan islerden birisi oyundur. Yine ayni ihtiyacın gelecekte giderilme biçimi de günümüzde giderilme biçiminden mutlaka çok farklı olacaktır. Çünkü bunlar. söz konusu ihtiyaç daha kolay bir şekilde giderilebilir hale gelmektedir. İşte bu farkı teknoloji sağlamıştır. 0 halde insan. geçmişte giderilme biçiminden oldukça farklıdır. tüketebileceği şekle getirmek için ocaklardan yararlanırken. daha kolay bir şekilde yerine getirebilmesi için ortamı daha uygun hale getirmeye çalışmaktadır. ya da doğada kendiliğinden yetişen besin maddelerini toplamak suretiyle gidermeye çalışmıştır. Barınma d. Teknolojinin gelişmesi sonucu ise. İnsan beslenme ihtiyacını gidermek için bir uğraş vermek zorundadır. besin maddeleri kontrollü bir şekilde üretilmeye başlanmış ve insanın kolaylıkla elde edebileceği şekilde. sabit kalmaktadır. Bu uğraşılar insanın yaşamını devam ettirebilmesi için gerekli olan ihtiyaçlar bütünüdür. İşte bu nedenle. ya da çelik çomak gibi çok basit araç ve gereçleri kullanarak oyun oynarlarken. Bu farklılığı da teknoloji sağlayacaktır. Ayni ihtiyaçların günümüzde giderilme biçimi. a. Bu nedenle bu uğraşıları da insanin yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılardan ayırt etmeden incelemek daha doğrudur. dinlenme ve eğlenme uğraşının yerine getirilmesidir. Burada da yapılan temel işlev.

dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren yaşamını daha rahat. düşünebilme yeteneği sayesin-de. kullanıma hazır hale getirilen bilgileri. insan bu temel uğraşılarını herhangi bir şekilde yerine getirmektedir. Bu uğraşıların daha rahat bir ortamda. insanin temel ihtiyaçlarının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişikliklere ilişkin. onu arayışlara sürüklemiştir. giyinme 3. Bu suretle teknoloji. Bu yeni sorunun çözümü için yeniden uğraşılmış ve böylelikle teknoloji sürekli yenilerek gelişmiş güzelleşmiştir. Bu canlılar içerisinde insan düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. İnsan. barınma 4. dolayısı ile bu uğraşıların insanlara yük olmadan yerine getirilmesini sağlamaktadır. Aslında bir başka yönü ile konuya yaklaşıldığında yeni üretim teknikleri geliştirme zorunluluktan doğ-muştur. kolaylaşmış. daha kolaylıkla yerine getirilmesi için ortam hazırlamaktadır. renklenmiş ve çeşni kazanmıştır. Teknolojinin. O halde insanın yaşamı süresince mutlaka yerine getirdiği temel uğraşıları vardır. eğlenme ve dinlenme gibi uğraşıların gideriliş biçimini değiştirmektedir. daha rahat. Değerlendirme Soruları Cevaplandıramadığımız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. 1. Bu uğraş sonucunda yeni üretim teknikleri geliştirmiştir. Ayrıca bu uğraşıları renkli. Teknolojinin Gerekliliği İnsanın daha rahat yaşama isteği. 1. 0 halde teknoloji gelişerek. insanların yaşamlarında sürekli olarak yerine getirdikleri. insanlığın hizmetine sunmuştur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan getirilme biçimi teknoloji sayesinde çok değişmiş. yaşadığı çevreyi kontrol altına almaya çalışmıştır. değişik ve seçenekli olarak insanların hizmetine sunmakta. Bunların geçmişteki biçimleri ile bugün arasında kıyaslama yaparak.4. 1. Teknoloji. 2. üretilen bilgileri kullanıma hazır hale getirmiş. İnsan yaşamının her döneminde karşılaştığı sorunları çözmek için uğraşmıştır. daha çok teknolojinin konusu olarak algılan-maktadır. İnsanın yaşamını iyileştirmeye yönelik olduğu için de çok geniş bir alanı kapsamaktadır. daha düzenli bir şekilde yerine getirilmesi için uygun ortam hazırlamaktadır. bilgi üretmiş. 3. 1. daha düzenli hale getir-menin yollarını aramış ve bulmuştur. Bu amaçla. Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi. Her yeni çözüm mutlaka yeni bir sorunu da beraberinde getirmiştir. güzelleşerek mükemmele doğru gidecektir. iste bu uğraşıların daha kolay. tartışınız. Bu amaçla insan daha rahat yaşabilmek için çevresinde bulunan her türlü maddeden yararlanma yollarını aramış. beslenme 2. örnekler düşününüz. Teknoloji aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmektedir? 9 . Yani önce sorun ortaya çıkmış bu sorunun çözümü için uğraşılmış böylece yeni bir teknik ortaya çıkmış ve teknoloji gelmiştir.

B)Teknoloji bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesine. endüstri ise kullanıma hazır hale getirilmesine ilişkin uğraşılarla ilgilidir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi teknoloji ile endüstri arasındaki farkı ortaya koymaktadır? A) Teknoloji ve endüstri aynı kavramın değişik ifade ediliş şeklidir. Sözlük Ve Kavram Dizini Teknoloji uğraşıların bütünü Endüstri : Kullanıma hazır hale getirilmiş bilgilerin. C) insanların ihtiyaçlarını gideriş biçimini değiştirmektedir D) insanların ihtiyaçlarını değiştirmektedir 2. D) Teknoloji bilgi üretir. C) Teknoloji bir bilginin seri üretimine. Aşağıdakilerden hangisi insanların temel ihtiyaçlarından birisi değildir? A) Dinlenme B) Beslenme C) Barınma D) Giyinme 3. insanlığın hizmetine verilmesi için seri üretim yapabilmek amacıyla kurulmuş organizasyon : Üretilen bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesi ile ilgili 10 . endüstri ise sen üretimine ilişkin uğraşlarla ilgilidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan A) insanların ihtiyaçlarını gidermektedir B) İnsanların ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır. endüstri ise bilgiyi kullanır.

Teknolojinin Nitelikleri Teknoloji. Teknolojinin çok yönlü niteliklerini tanımak suretiyle teknolojiyi anlamak kolaylaşır. insanın yaşamını kolaylaştırmaya dönüktür. Günümüzde teknoloji terimi ile aşağıda belirtilen tanımlar anlatılmak istenmektedir: 1. 1.Çok yönlü nitelikleri vardır. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla materyal. 2. bilgi ve yeteneklerini kullanması. Teknoloji bir ülkenin kaynağıdır. malzeme ve insan kaynaklarını.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. Bu tanımlardan da görüldüğü gibi teknoloji doğrudan doğruya insanı ilgilendiren bir kavramdır. bilimsel esaslar doğrultusunda disiplinli olarak kullanması.1. makine üretebilmesi. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla. Teknoloji insanla başlamakta ve sürekli olarak in-sanın yaşamını daha kolay hale getirmek yönünde gelişmektedir. insan 2. materyal 11 . İnsanın olduğu her yerde teknoloji vardır. alet. Teknoloji hangi kaynaklardan yararlanarak gelişir? Teknoloji gelişmesini sürdürürken. TEKNOLOJİNİN NİTELİKLERİ VE İŞLEVLERİ Teknolojinin Nitelikleri Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Sanat Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin İşlevleri İnsana Kolaylık Sağlama Yaşama Düzeyini Yükseltme Toplumu Bütünleştirme Verimlilik Karar Verme Boş Zamanları Değerlendirme Değer Kazandırma Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 2. İnsan tarafından meydana getirilir ve insanın hizmetine sunulur.

1. alet ve materyal üreterek teknolojiyi geliştirmiş ve bugünkü düzeyine ulaştırmıştır. Yaşamı sürdürebilmesi için birçok şeye ihtiyacı vardır.2. Düşünebilme yeteneği sayesinde insan. her gün yeni aletler üretilmekte ve bu aletler yardımı ile başka aletler yapıl-maktadır.1. bilim 4. diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünebilme yeteneğidir. Daha sonra bu alet yardımı ile daha komplike aletler yapılmıştır. insan için vardır. barınaklar yapılmış ve yaşam daha kolay. değiştirmiş. "Alet işler. Bunu yapa-bilmek için de başvurduğu kaynakların başında alet ve materyal üretme gelmektedir. daha fonksiyonel ve yaşamı daha kolay hale getiren aletler üretilmiştir. çekiç gibi aletler üretilmiştir. Söz konusu bu aletlerin olmadığı bir ortamda. Bir alet üretme ve üretilen bu aletler yardımı ile yeni bir alet üretme.sürekli olarak yaşadığı ortamı ve çevresini yenilemiş.İnsanı. Böylece sürekli olarak bir önceki alet yardımı ile daha komplike. Böylelikle teknoloji sürekli olarak ilerlemekte. İlk insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla çok basit bir alet geliştirmiştir. kazma. ağaçlara kolaylıkla istenen şekiller verilmiştir. daha güvenli bir hale getirilmiştir. yaşamı kolaylaştırmaya dönük bir işlev görmesi hemen hemen olanaksızdır. Günümüzün teknolojisinde de yaşamı kolaylaştırmaya yönelik. el öğünür" atasözümüz bu durumu en açık bir biçimde açıklamaktadır. Bu aletler kullanılarak ağaçlar kesilmiş. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirebilmekte. Doğada bulunan her türlü materyali. yaşamı daha kolay kılabilecek önlemleri olmaktadır. sürekliliği olan bir işlevdir. Bugünkü yaşam kolaylığı doğrudan doğruya üretilen bu aletlere bağlıdır. yeni başka materyallerin üretilmesinde de kullanmıştır. taşlar kolaylıkla kırılmış. Bu suretle. insanın bilgi.1. Bu nedenle materyal üretmiştir. taşlara. Mehmet Karahan O halde teknolojinin niteliklerini söz konusu bu dört ölçüte göre incelemek mümkündür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 3. yaşam insanlar için her geçen gün daha kolay hale gelmektedir. taşıma araçları. Yontulan bu taşlara şekil verilmiş ve bu taşlardan balyoz. 2. yaşadığı ortamı ve çevresini kaynakların başında neler gelmektedir? değiştirebilmesinde yararlandığı 2. Sonuçta ise günümüzün teknolojik düzeyine erişilmiştir. İnsanın. 12 . İnsan. doğada kendiliğinden bulunan düzgün taşlar kullanılarak düzgün olmayan taşlar yontulmuştur.Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri insan sosyal bir varlıktır. Böylece şekillendirilen taşlar ve ağaçlar kullanılarak. Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin temel kaynağı insandır. Teknoloji insanın olduğu yerde. Teknolojinin başlangıcı insanın kendisinin başlangıcıdır. yaşamının herhangi bir aşamasında kullanır. Sözgelimi. böylelikle yaşamı daha kolay hale getirme. beceri derecesi ne kadar yüksek olursa olsun. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. Ürettiği materyali yaşamını kolaylaştırmaya dönük olarak kullandığı gibi. yaşamı daha kolay hale getirmiştir.

ağaç. Sözgelimi tekerleğin ve emme basma tulum-banin bulunu§u oldukça eskidir. bu olaylardan kendi isteği doğrultusunda yararlanmıştır. On sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen süre içerisinde meydana gelen teknolojik gelişmelerin. İnsan.3. Yani bu zamana kadar. teknoloji büyük bir aşama kaydetmiştir.Matbaa . ama bu teknolojiyi kullanarak yaşamlarını kolaylaştırmışlardır. henüz bilimsel çalışmalar başlamadan önce. yıllarca tekerleğin neden çok daha az bir kuvvetle çok daha fazla yük taşıdığını ya da tulumbanın nasıl olup da suyu emerek yukarılara çıkardığını açıklayamamışlar.Porselen ve cam üretim 13 .1. briket. İnsanın ihtiyacı olan her alan için materyal üretmenin söz konusu olduğunu ve bu konunun teknolojinin önemli bir niteliği olduğunu belirtmek gerekir.Ulaşım . Yine teknolojik gelişmelere bağlı olarak. Ancak. neslini sürdürürken. 2. Sözgelimi bilimin başlı başına bir kurum olarak ortaya çıktığı on sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen sure içerisinde . doğal kaynaklar yardımıyla yapay materyaller üretmiştir. kerpiç. yaşamını devam ettirmeye ve neslini sürdürmeye alışmıştır. doğada kendiliğinden bulunan taş. insan yaşamına çok büyük kolaylıklar getiren bu teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapabilmiştir. bilimle çok az ilişkisi olmuştur.Pusulaların kullanıldığı gemi . toprak gibi doğal materyalleri kullanmıştır. ilk insan barınak yapmak amacıyla. ya da sınama yanılma yolu ile teknoloji ortaya çıkmıştır ancak kullanılan teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapılabilmiştir. sınama. yanılma yolu ile elde ettiği bilgileri kullanarak ihtiyaçlarını karşılamış ve yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. Bu amaçla doğada bulduğu her şeyi kullanmıştır. Yani insanlar. Bu suretle yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. çimento gibi değişik materyaller üretilmiş ve barınaklar bu materyaller kullanılarak yapılmaya başlanmıştır. Ancak. dünya üzerinde görüldüğü ilk andan itibaren. İlk anlarda doğada gördüğü bir çok olaydan etkilenmiş ve bu olayların oluş sebeplerini bilmeden. tuğla. Doğal olaylar. yaşamını devam ettirir. Sözgelimi. dünya üzerinde bulunan diğer tüm canlılar gibi.Rüzgar ve su gücünden yararlanma . Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri İnsan. Zamanla söz konusu bu doğal materyaller kalite ve kantite bakımından yeterli olmayınca.Zamanla doğal kaynaklar kalite veya kantite (miktar) bakımından yeterli olmayınca. Bu nedenle. diğer canlılardan farklı olarak düşünebilme yeteneğine sahip olduğu için. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirmeye çalışmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insan materyal üretmede özellikle doğal kaynakları kullanmıştır. her geçen gün yeni materyaller üretilmekte ve barınak yapmak amacıyla kullanılan materyallerin kaliteleri artırılmaktadır. teknoloji bir önceki bölümde anlatılan bilim -teknoloji-endüstri sürecine bağlı kalmaksızın gelmiştir.

teknoloji. Bu nedenle bilim ve teknoloji ile yaşamayı öğrenmek bir zorunluluktur. çok büyük gelişme göstermiş ve insanlığın ya$amini kolaylaştırma işlevleri.1. bu rakam telefon için 56. Teknoloji. yüzyıllar da ise teknolojinin gelişmesinde bilimin çok büyük katkıları olmuştur. Ancak şunu da belirtmekte yarar vardır: Teknoloji sadece bilimin uygulanmasıyla gelişmemektedir. Bilim daha üst düzeye erişmek için mevcut teknolojiden yararlanmaktadır. Sözgelimi fotoğraf bulunduktan 112 yıl sonra uygulamaya geçilirken. Bugün bilim ve teknoloji günlük yaşantımızın temelini oluşturmaktadır. Düşüncenin estetik unsurları da ihtiva edecek bir şekilde yansıtılmasıdır. Sanat doğayı zaman ve uzay faktörlerini dikkate olarak düzenler.Değeri kendi içerisinde saklıdır. Buluş ile uygulama arasında geçen surenin kısaltılması. .4. kendi alanında da kendisini daha ileriye götürecek buluşlar yapmaktadır. Bilimsel çalışmalar teknolojiye uygulanarak.endüstri sureci normal yoluna girmiştir. Bu nedenle bilim adamları teknolojik problemlerle daha fazla ilgilenmekte ve teknik elemanlar da bilime daha fazla önem vermektedirler. insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için. Teknoloji de insanin yaratıcı gücüne bağlıdır ve insanin yaratıcı gücünü geliştirir. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiştir. Yani etkileşim tek yönlü değil iki yönlü olmaktadır.Barınak üretim teknolojileri gibi bir çok teknoloji kullanılmıştır. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiş. Sanat kendi başına bir sondur.ekonomik 14 . radyo için 35 radar için 15. teknolojide oluşan yenilikler de bilimsel çalışmaları yönlendirmektedir. Bir kurum olarak bilim teknolojiden binlerce yıl sonra olu§mu§tur. Teknoloji hangi yüzyılda bilimin uygulama alanı olmuştur? 2. Teknolojik olarak ortaya çıkarılan eser. Kullanılan. insanlığın hizmetine verilen ve onun ya§amini kolaylaştıran bu teknolojilerin. Yani ancak bu tarihte bir önceki bolümde anlatılan bilim . Böylece bilimsel çalışmaların daha fazla ve daha verimli yapılabilmesi için ortam hazırlanmıştır. Teknoloji de yaratıcılığa dayalı bir olaydır. Teknoloji.fonksiyonel . insanin yaratıcı gücünü kullanarak eser ortaya çıkarmasıdır. 19. bilimsel olarak açıklamaları çok sonraları yapıldıktan sonra söz konusu bu teknolojiler çok kısa zamanda.İplik üretim Mehmet Karahan . kalite ve kantite bakımından hızla yükselmiştir. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarında teknoloji bilimin uygulama alanı olmuştur. Bilim teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışması bulu§ ile uygulama arasında geçen zamanı kısaltmıştır. ve 20. teknolojide yeni gelişmelere imkan verdiği gibi. bir çok buluşun çok kısa bir zaman sonra uygulamaya konmasını mümkün hale getirmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . Teknolojinin Sanat Kaynaşma Dayalı Nitelikleri Sanat insanin yaratıcı gücüne dayalı bir olaydır. Teknoloji bilime bilimsel buluş yapabilmesi için materyal ve malzeme sağlamaktadır. adeta bir bütünün ayrılmaz iki par^asi haline gelmiştir. Günümüzün bilimi ise yarının teknolojisi haline gelmektedir. televizyon için 12 ve nihayet transistor için ise 5 yıl olmuştur.

1.2. teknolojik ürünlere sahip olma ve sahip olunan teknolojik ürünleri kullanım sıklığını etkiler. Sözgelimi teknolojik gelişmenin yüksek olduğu bir yörede insanlar ulaşımlarını otomobiller ile sağlarken. Günümüzde insan ihtiyaçlarını teknoloji aracılığı ile karşılamaktadır. Bu durum doğrudan doğruya yaşam düzeyi ile ilgilidir. İnsanların daha fazla mekanik güç kullanmalarını sağlar. Bu surete insanin yaşamı kolaylaşır. teknolojik gelişmenin az. Sözgelimi teknolojik gelişmelerin yüksek olduğu ileri sanayi ülkelerinde.Teknoloji sayesinde insanlar daha insancıl olurlar. Yeni iş kolları ortaya çıkarır. Teknolojik gelişmelerin yüksekliği. 2. Bilim ve teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışmasının önemi nedir? 2. İnsanların kullandığı adale gücü miktarını en aza indirir.estetik olmalıdır. İnsanın yaşamını daha kolay hale getirmek amacıyla üretilen teknoloji bazı işlevler kazanmıştır. Mekanik güç kullanımı oranı. Yaşama Düzeyini Yükseltme Teknolojinin gelişmesi ile insanların yaşam düzeyleri yükselir. Toplumu bütünleştirme Teknoloji. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Teknoloji.2. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Teknolojinin ana gayesi insanın yaşamını daha kolay hale getirmektir. 2. Teknoloji insan tarafından insan için üretilir. insan yaşamında gerekli olan her alan ile ilgilidir.2. İnsanin yaşamı suresince yararlandığı alanlardan birisi de ulaşım alanıdır. hemen her evde fırınlı ocak varken teknolojik gelişmelerin çok yüksek olmadığı ülkelerde evlerde bulunan fırınlı ocak şayisi azalmak-tadır. İnsana Kolaylık Sağlama Teknolojinin ana amacı insanin yaşamını kolaylaştırmaktır. Bu yüzden teknolojik gelişmelerin fazla olduğu ülkelerde yaşam düzeyi oldukça yüksektir. Teknolojinin İşlevleri Teknoloji insanla birlikte başlar. Teknolojik gelişmelerin çok fazla olduğu ülkelerde hem teknolojik ürünlere sahip olma hem de sahip olunan teknolojik ürünleri kullanma sıklığı artar. İnsanın kendisine ayıracak daha çok zamanı kalır. ürettiği eseri tasarlamada ona biçim vermede sanattan yararlanır. Bu suretle teknolojik olarak ortaya konan urunun fonksiyonel ve ekonomik olma özelliği yanında estetik olması da sağlanmış olur.3. Mehmet Karahan Teknolojinin ortaya çıkardığı eserde olması arzu edilen estetik olma öğesi doğrudan doğruya teknolojinin sanat kaynağına dayalıdır. dolayısı ile yaşam düzeyinin düşük olduğu bir yörede ula§im yaya olarak sağlanır. "teknolojinin gelişmesine paralel olarak artar. Teknolojik ürünler insanin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla üretilir. Teknolojinin kaynağı insandır.2.2. Ulaşım alanında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ile insanların bir yerden diğer bir yere gitmeleri 15 . Toplumda yaşayan bireylerin iş bulmalarını sağlar. Yine sahip olunan bu urunu kullanma sıklığı da yaşam düzeyi yükseldikçe artmaktadır. Teknoloji sayesinde insanlar günlük yaşamlarında yapmak zorunda oldukları veya yaptıkları bir çok işi makineler ile yaparlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . işsizliği önler. 2. Teknoloji insanlara yeni ufaklar apar. Sanatın ortaya koyduğu kuralları kullanır.

Bu suretle toplumlar birbirlerinin yapılan hakkında bilgi sahibi olmaktadır.2.2. Kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile ülkeler hatta dünya çok küçülmüştür. Bu bütünleştirme ise teknoloji sayesinde olmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kolaylaştırmaktadır. olu§undan hemen birkaç dakika sonra televizyon sayesinde dünyanın her tarafına yayılmaktadır. bireyin nasıl davranması gerektiği konusunda karar üreten bilgisayarlar kullanılmaya başlanmıştır. Telefon. Böylelikle üzücü bir olayla herkes ayni anda üzülmekte. teknoloji.Teknolojinin asil amacı insanin daha rahat yaşamasını sağlamak olduğundan. kaynaşmaları ortaya çıkmıştır.2. faks gibi modern haberleşme cihazlarında son yıllarda yapılan teknolojik gelişmeler sonucunda dünyanın her hangi bir yöresi ile haberleşmek. Bütün bu gelişmeler toplumu ve giderek toplumları bütünleştirmeye yöneliktir. Karar Verme Teknolojik gelişmeler sonucunda gelinen aşama ile. insanin en önemli özelliği olan düşünme işlevi de bu amaç için özel olarak geliştirilmiş bilgisayarlara bırakılmaya başlanmıştır. Günümüzde ileri teknoloji ürünü olan.6. 2. Verimlilik Teknoloji iş yaşamında karşılıklı ilişkileri artırarak bireyleri. bilgi alış verişi sağlamak. Bir yarışta başarılı olabilmenin ön şartı ise. 2. Son yıllarda bilgisayar teknolojisinde meydana gelen gelişmeler sonucunda bir çok konu dünya çapında bilgisayar ağı içerisine alınmıştır. belirli değişkenleri dikkate alarak karar vermektedirler.5. birbirlerine bağımlı olarak. Çevrenizde ve dünyadaki olaylar hakkında sizi bilgilendiren kitle iletişim araçlarındaki teknolojik gelişmelerin boyutlarını tartışınız. orada çıkan en son bir yayını elde etmek. Teknoloji sayesinde insanların bir arada.4. Tüm bunlar iş kolların da verimliliği artıran unsur olmuşlardır. kuruluşları. Bu saye-de dünyanın herhangi bir köşesinde meydana gelen bir olay önemine göre. uydu kanallarının yardımı ile yapılan televizyon yayınlarıdır. Bu suretle değişik bölgelerde yaşayan insanların birbirleri ile doğrudan temasa geçmeleri. Teknoloji sayesinde gelişmiş bulunan kitle iletişim araçları ile toplum ve hatta giderek toplumlar bütünleşmektedir. ya da sevinçli bir olayla herkes ayni anda sevinmektedir. birbirlerinin işlerini tamamlayarak en verimli bir şekilde çalışmaları sağlanmıştır. teknolojik ürünler. teleks. bölgeleri ve nihayet ulusları kendi aralarında yarışmaya zorlamaktadır. Zamanı Değerlendirme Teknoloji sayesinde insanin çalışma süresi kısalmıştır. Yine kitle iletişim araçlarında görülen bir diğer teknolojik gelişme. onun daha önce adale gücü ile 16 . insanların en önemli işlerinden birisi olan karar verme işlerini de yerine getirmeye hazırlanmaktadır. ya da buradan herhangi bir yayını göndermek artık çocuk oyuncağı haline gelmiştir. teknoloji sayesinde iş alanlarında uzmanlaşma ve iş bolumu yapma sayesinde bir iş kolunda çalışan bireyler sadece belli bir işin en iyi bir şekilde yapılabilmesi için iş akış alanları yapılmıştır. Teknolojik gelişmeler sonucunda bir çok konuda insanın bizzat kendisi yerine. o konuda uzman olmaktır Bu nedenle. Böylece olayın olduğu yere çok uzakta bulunan birisi bile televizyon sayesinde haberdar olmaktadır. 2.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapmış olduğu bir çok iş mekanik ya da elektronik olarak yapılabilir duruma gelmiştir. Özet Teknoloji insanin yaşamını kolaylaştırmaya dönük faaliyetler bütünüdür. Birey daha az enerji sarfı ile da-ha verimli olarak. Teknoloji bir ülkenin temel kaynağıdır. un haline getirilmektedir. 1. Sözgelimi buğday bir urundur. Bunun sonucunda da bireyin çalışma suresi kısalmış buna karşılık boş zamanı artmıştır. 17 . Böylece o ürünü insan daha kolay kullanabileceği bir şekle sokmaktadır. Bugün teknoloji bireyin hem iş hayatında ve hem de boş saatlerini değerlendirmede önemli bir yer tutmaktadır. Değer Kazandırma Teknolojinin sahip olduğu önemli işlerden birisi de değer kazandırmasıdır.5 kg buğday kullanılmasına rağmen.7. Ekonomik dilde buna değer kazandırma denmektedir. insan 2.5 kg buğdaydan çok daha pahalı olmaktadır. unun durumu değiştirilerek ekmek yapılmakta. Teknoloji herhangi bir urunun durumunu değiştirmektedir. 0 halde bir ürüne çok fazla değer kazandırabilmek için çok üstün teknolojiye ihtiyaç duyulmaktadır. ayni zaman zarfında eskiye oranla çok daha fazla iş üretir duruma gelmiştir. Günümüzde bireyin boş vakitleri değerlendirmesi ayrı bir endüstri kolu haline gelmiştir. bu iş için uygulanan teknolojik sistemim aynı ürüne ikinci bir kez değer kazandırılmaktadır. Teknoloji insan tarafından. Sözgelimi buğdaydan un ve ekmek yapılabileceği gibi. Teknolojik bilgi ne kadar yüksek olur ise ürünün durumu da o kadar fazla beceri isteyen bir ürüne dönüştürülmektedir. Teknolojik bir işlem sonucunda buğdayın durumu değiştirilerek buğday. Ayni örnek devam ettirilirse. buğdaydan un ve pasta yapmak daha fazla teknik bilgi isteyen bir işlemdir. insan için üretilir ve insanin hizmetine sunulur Teknoloji insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için sürekli olarak gelişmektedir. bilim 4. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. Dolayısıyla söz konusu ürüne kazandırılan değer de o oranda yüksek olmaktadır. Çünkü çok kaliteli 1 kg un elde etmek için yaklaşık olarak 1. Teknoloji bireyde önce ilgi uyandırmakta ve daha sonra bu ilgiye uygun araçlar üretmektedir. Değer kazandırma olayı teknolojik bilgi üstünlüğü ile orantılıdır. Daima ekmek.2. Bu teknolojik işlem soncunda buğdaya bir değer kazandırılmaktadır. Ancak. 2. Bu gelişmeyi sağlarken de. materyal 3. buğdaydan pasta yapılmakla buğdaya kazandırılan değer çok daha fazladır. İşte teknolojinin bir üründe uyguladığı her durum değiştirme olayı sonunda o ürünün değeri artmaktadır. undan. her zaman çok kaliteli 1 kg unun fiyatı 1. Boş vakitleri değerlendirmek için binlerce çeşit ürün üretilmektedir. Aradaki fiyat farkı teknolojik işlemden kaynaklanmaktadır. un da buğdaydan daha pahalıdır.

Değer Kazandırma Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. materyal. Toplumu Bütünleştirme 4. 18 . bilim ve sanat kaynaklarından yararlanarak sürekli olarak gelişen teknoloji bazı işlevler yerine getirmektedir. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. Karar Verme 6. : Varlıklar arasında bulunan ve nicelikle ilgisi olmayan ayrımları şu ya da bakıma göre oluşturan durum. Aşağıdakilerden hangisi teknolojik olarak ortaya çıkacak bir eserde olması gereken özelliklerden birisi değildir? A) Fonksiyonel olma B) Ekonomik olma A) İnsan A) Verimlilik sağlama B) Sanat C) Estetik olma D)Verimli olma 2. Boş Zamanları Değerlendirme 7. kalite.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsan. keyfiyet. Verimlilik 5. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumu. iş görme yetisi. İnsana kolaylık sağlama 2. 1. Teknolojik gelişmeler aşağıdaki kaynaklardan hangisinden yararlanmaz? C) Bilim B)Endüstri D) İnsana kolaylık 3. Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin işlevlerinden birisi değildir? B)Bilimi kullanma C) Karar verme Sözlük Ve Kavram Dizini Nicelik miktar. Yaşama Düzeyini Yükseltme 3. Nitelik bu Kalite Kantite İşlev : Bir şeyin sayılabilen. : Nitelik : Miktar : Bir nesnenin gördüğü iş. vasıf. mahiyet.

Ancak insan hangi tarihte ortaya çıkarsa çıksın. plan yapar ve ortaya koyduğu bu düşünceleri uygular. yaşamlarını devam ettirebilmek ipin vücut yapılarını değiştirirler. Canlılar. konuşma yetenekleri doğumdan çok sonra ortaya çıkar ve olgunlaşır. giyinmek kısaca yaşamını devam ettirebilmek için silah. Dünya üzerinde yaşayan canlılar arasında sadece insan alışkanlıklarını yeni hayat şartlarına uydurmak yeteneğine sahiptir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. insanin gelişim surecini incelemek gerekir. Buna karşılık dünya üzerinde yaşayan diğer canlılar ise değişen hayat şartlarına karşın. insan için üretildiği ve insanin hizmetine verildiği belirtilmiş idi. doğayı kendisine uydurmaya çalışırken. Vücut yapılarını değiştirmeyi başaramadıkları zaman ise yok olurlar. Alet yapmak insanin kendine özgü özelliklerinden ileri gelmektedir. insanin önemli vasıflarından olan yürüme. İnsan. kendilerini doğaya uydurmaya çalışır. barınmak. insan kendini savunmak. diğer canlılar.1. teknolojinin insan tarafından. İnsan ve Doğa • Yontma Taş Devri • Cilalı Taş Devri • Bronz Devri • Demir Devri • Feodal Donem SÜREÇ İÇERİSİNDE TEKNOLOJİK • Coğrafi Keşifler ve Etkileri • Özet • Değerlendirme Sorulan • Kavram Dizini • Yararlanılacak Kaynaklar 3. alet. hangi koşullarda yaptığıdır. İnsan yavrusu. tarihsel süreç içerisinde ne gibi bir gelişme gösterdiğini anlayabilmek için. beslenmek. Teknolojik gelişim bakımından önemli olan ilk insanin hangi aleti. İnsanin dünya üzerinde görülmesiyle başlayan teknolojinin. İnsan Ve Doğa Bundan önceki ünitelerde teknolojinin insan ile başladığı insanin olduğu her yerde teknolojinin olduğu. İnsan. İnsanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. 19 . TARİHSEL GELİŞMELER • Canlılar. doğadaki diğer canlıların yavruları arasında en aciz olanıdır. İnsani diğer çalılılardan ayıran önemli özelliklerinden bir başkası da kişisel bakımdan biyolojik olarak gelişmesinin gecikmesidir. yaşamını devam ettirebilmek işin alet yapmıştır.İşte insan ile diğer canlılar arasındaki en önemli fark budur. doğayı kendisine nasıl uydurmaya çalışmıştır? İnsan doğa ile olan uyumsuzluğunu kendi geliştirdiği araçlar ile gidermeye çalışır.

kendi kendine yeterim hale gelebilmesi için çok uzun yılların geçmesi gerekir. her bağımsız toplulukta ayrı gelişmiş. İnsan. gruplar arasında yaşamış ve diğer canlılara oranla daha fazla sosyal ilişkiler oluşturmuştur. derecelendirme. Bu suretle soyut kavramlar ortaya çıkarmak mümkündür. Onu bu aciz ve savunmasız durumunda tabiata karşı koruyacak. Yine bu aletlerin yapılması sırasında kullanılan organlar. Dil. dil sayesinde olmuştur. Bir taş balta. Böylece insan diğer canlılar arasından mükemmel beyin yapısına sahip olur. ustalık ve beceriye ihtiyaç göstermektedir. Bu sosyal grup ailedir. onun yaşamını devam ettirmesi için bazı aletler geliştirmesini gerekli kılmıştır. Bulunan ve geliştirilen aletlerin bulundukları yörede bir kuşaktan diğerine aktarılması ise. Ancak. Diğer canlılar da bazı sesler çıkarabilmek yeteneğindedir. İnsan yavrusu uzun yıllar ebeveyninin koruması altında kalmaya ve sürekli bakıma muhtaçtır. Bu formlardan biri olan dil. Böylece insan. gelişmesi çok uzun yıllar aldığı için. Yine bu nedenle insan. Bu sure içerisinde mutlak bir bakim ve korumaya muhtaçtır. İnsanin diğer canlılara göre daha korumasız oluşu. teknik ilerleme sınırlarına varıldığında tam bir kültürel kaynaşma olmaması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsanin kendi kendisini besleyebilmesi ve üreme yeteneğinin gelişmesi ipin yılların geçmesi gerekir. yaşam biçiminin ortaya konmasında çevreden çok fazla yararlanılmıştır.kültür tipleri kadar çok farklılık göstermiştir. Böylece diller ortaya çıkmış ve diller akil yürütmeyi geliştirmiştir.İnsan yavrusu doğadaki diğer canlılar arasında en acili olduğu. mızrak veya avlanma düzeni çok yavaş ilerleyen bir gelişme surecinin sonun-da ortaya çıkmıştır. Kültürel benzerliklerin ve bir ölçü de kültürel zenginleşmenin bir nedeni de bu ilkel teknoloji transferidir. Göçler çeşitli buluşların yapılmasını ye karma aletlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. bakacak bir sosyal gruba ihtiyaç gösterir. Daha sonra alet yapımında kullanılan organlar. insan. İnsanin ilk buluşlar. göçlerle veya diğer temaslarla esas yapısını hiç değiştirmemiştir. Ancak insan. Çevrenin özellikleri alet ve işlemlerdeki değişiklikleri ortaya çıkarmıştır. Bu koruma ve bakim suresince insanin beyinsel gelişmesi sürekli olarak devam eder. istikrarlı bir aile kurumu kurmuştur. besleyecek. karşılaştırma vardır.Alet yapmak için düşünce yoğunlaşmış ve gelişmiştir. çok basit görünmesine rağmen. belli bir kültür içinde veya bölgede hemen ayni şekilde yapılıp kullanılması bu çok yavaş ilerleyen gelişmenin bir kanıtıdır. özellikle eller hassaslaşmış ve bir çok fonksiyonu yerine getirebilir duruma gelmiştir. gelişebilmesi. topluluk içinde yaşadığı ve çok gelişmiş bir beyin yapısına sahip olduğu için çıkarmış olduğu bazı seslere özel anlamlar vermiştir. Çünkü dilin özünde sınıflandırma. neden gruplar arasında ve diğer canlılara göre daha facia sosyal ilişkiler kurarak yaşar? 20 . Avcı toplulukların. beyinle birlikte koordineli olarak çalışabilme yeteneğini kazanmıştır. yaşamı için gerekli olan aletleri yapabilir duruma gelmiştir. İnsan yavrusunun büyüyüp. Her tipten aletin. sosyal gelenek formlarının değişmesine bağlıdır.Teknoloji transfer etmelerine rağmen.

olmuşlardır. Neolithic donem uygarlık diye adlandırılan donemin temel öğelerine sahiptir. pişmiş eti hem daha çok yemiş hem daha kolay sindirmiştir. İyi gıda ve düzenli hayat şartları nüfusun çoğalmasına ve sosyal ilişkilerin gelişmesine yol açmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. tahta ve deriler de ilk kullanılan hammaddeler. insan. Bu kültürlerin ilk aşaması yontma taş devridir. çünkü taşa istenilen şekil verilemiyor. yaşam tarım ve hayvancılığa dayandırılmıştır. Jetlerin yapılış şekline bakılarak yontma taş devri olarak adlandırılan bu devir jeoloji devirlerinden Pleistocene dönemine denk gelmektedir. 21 . hayvancılığın önemi azaltılarak. çiğ eti çok miktarda yiyemeyen ve iyi sindiremeyen insan. esneklik gösteremiyor. Beslenme konusunda en büyük teknolojik gelişme ise avların pişirilerek yenmesi olmuştur. Beyni geliştikçe daha iyi beslenmesine ve daha rahat yaşamasına imkan verecek buluşları yapmıştır. ağaç. yay. Bunun sonucunda beyin ve sinir sistemi daha iyi gelişmiştir. o güne kadar üretimde kullanılan araç-gerecin yapıldığı taşı yetersiz kılmıştır. iğne. Bundan başka kemik.2. Pleistocene donemi bir milyon yıldan fazla surmuş bu donem boyunca dünya dört büyük buzul çağı yaşamıştır. heykelciler. kemik. Cılalı Taş Devri Gelişme devam etmiş ve avcılık.1.1. Neolithic donemin karakteristik unsuru köylerin oluşmasıdır. sus eşyaları gibi sanat eserleri ortaya koymuşlardır.3. cilalı taş devri (Neolithic) olarak bilinmektedir. Bu donemde ekonomi tükettiğinden fazlasını üretebilir bir düzeye erişmiştir. Bu donemde insanların ulaştığı en yüksek taş donemi. özellikle çakmaktaşları olmuştur.1. ok. keskinliği devam ettirilemiyor. kınlınca bir daha işe yaramıyordu. Bronz Devri Teknolojinin hızla gelişmesi. Av bölgelerinde mevsimlik siteler kurabilmekte ve banmakların yapımında deri. bu istikrarsız donemde yontma taş kültürü ile büyük bir sınav vermiş ve sınavı baban ile atlatarak yok olmaktan kurtulmuştur. Köyler sonradan uygarlığa adini 3. tabiatta serbest olarak bulunan çeşitli taşlar. hayvancılık önem kazanmıştır. Üretim fazlası insanlığın sanata eğilmelerine yol açmış böylece sanatsal çalışmalar önemli bir olgu olarak insanlığın gündemine girmiştir. Bu donemde tarım. iplik.1. Dördüncü buzul çağının bitmesiyle yontma taç devrinin (Paleolithic) insanlarının en üst teknolojisi ortaya çıkmıştır. Bu donemde insanlar taş uçlu mızrak. 3. Yontma Taş Devrı İlk insan kültürlerinin temel hammaddesi. ip kullanmakta idiler. Taama dayalı ilk toplumlar dokuz bin yıl önce belirmiştir. Bu durumda söz konusu özelliklere sahip bir hammadde olarak bakır bulunmuş ve kullanılmaya başlanmıştır. Bu önemli bir gelişmendir. Yine bu arada av ölülerini gömme gibi vesilelerle törenler yapmışlar ve duvar resimleri. soğuklarda giyebilecek elbiseler yapabilmekte idiler.

22 . tarımla ilgili ihtiyaçlarına cevap verebilmek amacıyla astronomi ortaya çıkmıştır. esir alma. Aritmetik ise yazıdan çok daha önce ortaya çıktı. Söz konusu bu bilimlerin ortaya çıkarak. gümüş ve altın gibi metallerde ergitildi ve çeşitli alaşımlar elde edildi. Saraylar. toprak ele geçirme gibi faaliyetler bir ekonomik faaliyet olarak gelişti. Bu büyük yapıların gerçekleşmesi önemli mühendislik ve yöneticilik sorunlarının çözümün gerekli kildi. Her meslek grubunda in-sanlar daha şok ve daha kaliteli ürünler vermeye başladılar. kurşun.Şehir devletlerinin alt yapıları. kullanışlılığından dolayı her alanda çok fazla kullanıldı. kaleler. Bu donemde ısı. Bu zorunluluk astronomi biliminin ortaya çıkmasına ve gelişmesine neden olmuştur. özellikle geometrinin geliştirilmesini zorunlu kildi. Binlerce insanin verimli bir şekilde çalıştırılabilmesi için gerekli yönetim ve denicim esasları ise yazı ve aritmetik sayesinde kurulabilmiştir. koruklu-kapalı fırında isi elde etme teknikleri sayesinde mümkün olmuştur. yollar. Ancak bakir çok yumuşak olduğundan taşlardan yapılmış aletler kullanılmaya devam ediliyordu. kral mezarları. Böylece ilk kez sen üretim. Bunları yapmak ve devam ettirmek ekonomik yaşamın vazgeçilmez bir gereği oldu. 1100-1200°C arasında isi veren yeni fırınlarda sadece bakırın yanında kalay. tarım ve inşaat teknolojilerinin devreye girmesi. Ancak bu donemde söz konusu bu metaller bilinmesine rağmen bronz. 1. güneş ve yıldızların hareketlerinin incelenme-si ve bu hareketlerden sonuçlar çıkarılması hava hareketlerinin takip edilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bronz çağının önemli teknolojik gelişmelerinden birisi de bayındırlık faaliyetleri alanında oldu. Ancak açık ocaklarda isi elde ediliyor. Özellikle sulama kanalları bu toplumlarda çok fazla önem kazandı.Yine tarıma dayalı yerleşik toplulukların. biyoloji ve coğrafya bilimlerinin temeli sayılabilecek ilk sistematik bilgiler de bu donemde ortaya çıkmıştır.tapınaklar. vb. Tip. ay. ekmek ve seramik yapımına uygulandı. Silahların etkinliği arttı kılıç bronz çağının urunu bir silah olarak ortaya çıktı. kimya. Ölçüm ve planların yapılması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Erimiş bakir istenilen kalıba dökülebiliyor ve istenen geçil verilebiliyordu.kanallar. Maden eğritme-karıştırma teknikleri. hamur pişirilen çömlekler dayanıksız oluyordu. Tahmin mevsimlere bağlı olması nedeniyle. Bronz dolaylı veba dolaysız olarak bütün sektörlerde verimi arttırdı. Madencilik ve dokumculuk yeni ve önemli bir iş kolu olarak ortaya çıktı. Ayrıca tekrar eritilip kullanılabiliyor ve hiç ziyan olmuyordu. Bakir metalürji ekmek ve çömlek pişirmenin doğal bir uzantısı olarak ortaya çıktı. Ocağın ısıtmadan başka iki önemli fonksiyonu daha vardı. Bu durum kapalı fırınların bulunup geliştirilmesini zorunlu kildi. araziye uygulanması. büyük yapılar meydana getirmeye başladı. Ekmek yapmak ve gıdaları pişirmek & Seramik malzemeleri pişirmek. açık ocaklarda odun yakarak elde edilmekte idi. Buna bağlı olarak savaş ve savaşa bağlı olarak ganimet. talan. bu teknolojilerin gereği olarak binlerce insanin çalıştırılmasını gündeme getirmiştir.

yönetimi bilen ile bütün bunları bilmeyen iki değişik sınıf ortaya çıkmıştır. bütün metal aralar ayni formu muhafaza etmektedirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Böylece toplumlarda bilimi. demir çağı adi verilen donem ile aşılmıştır. yönetimi bilenler egemen olmuşlar. Demir baltanın icadı ile.4. Bu teknik durgunluk döneminde demirin özellikleri ve kullanım şekli iyice belirlenmiştir. hangi zorunluluklarla ortaya çıkmasına neden olmuştur? 3. Böylece söz konusu teknik durgunluk donemi. Bu önemli teknik ilerlemeleri başlıca iki grupta toplamak mümkündür. Bunun en büyük nedeni ise enerji kaynaklarının insan ve hayvan enerjisiyle sinirli kalmasıdır.Demir pulluklar sayesinde aluvyal toprakların dışında çok geniş bir arazi tarıma açılmıştır. bütün bunları yapamayanlar ise sadece emeklerini ortaya koyarak çalışmışlardır. tahta günlük yaşama girmiştir.2. tarım ve marangozluk aletlerinin iyileşmesi ile her turlu tarım urunu orman. bilgi alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. yazıyı hesaplamayı. 23 . 2700-600 yıllan arasındaki donemi kapsayan bu teknik durgunluk döneminde Avrupa-. durgunluk dönemini aşacak stratejik icatların tohumları atılmış ve birikim meydana getirmiştir. hesaplamayı. silahların kalitesini miktarını ve çeşidini arttırdı. 3. Ancak teknolojik alanda koklu değişmeler olmamıştır. hayat tarzı üzerinde çok önemli bir etki yaratmıştır. Demir çağında teknolojide gerçek anlamda önemli etkileri görülen icatlar değil. Bu çağda düşünce metodu ve yazı dili ana hatlarıyla belirmiş.ürünü bollaştı. Marangozluk aletlerinin iyileşmesi ve çivilerin kullanıma girmesi daha büyük ve daha iyi tekne-lerin yapılmasını mümkün kıldı böylece denizcilik çok gelişti. hangi bilimlerin. İcatların yaşandığı donemin 500 yıl kadar surmuş olmasına rağmen hemen bunun arkasından gelen teknik durgunluk donemi yaklaşık 2000 yıl kadar devam etmiştir. önemli iyileştirme yapılmıştır. Bronz çağındaki gelişmeler. Bu nedeni gemilerin demir teknolojisinin bir yan urunu olduğunu söylemek mümkündür. ticareti. Bilimi. M. yazıyı. Demir teknolojisinin gelişmesinin ne tur etkileri olmuştur? Demir teknolojisinin gelişmesi.1.6. Bu donemde üretimin esasları henüz tüm anlamı ile bilimsel bir platform oturtulmadığı için zamanla üretime yabancılaşma olgusu gündeme gelmiş ve uzun bir donem bilim ve teknolojide bir duraklama sureci yaşanmıştır. dan uzak doğuya kadar büyük bir bölgede. özellikle demir üretiminde kullanılan odun kömürü elde etmek amacıyla ormanların kesilmesi hızlanmış. çok yavaş fakat uzun donemde önemli ekonomik etkileri olan teknik ilerlemeler meydana gelmiştir. Feodal Dönem Bin yıldan daha uzun suren Avrupa’daki Feodal ortaçağda. ticareti. Ancak bu durgunluk döneminde. Demir. Demir Devri Demirin teknolojik yaşamda yaygınlaşmasının ilk etkileri tarımla görülmüştür.

S. çekici. Coğrafi Keşifler Ve Etkileri Savaş tekniklerinin gelişmesi feodal üretim biçiminin dağılmasında önemli rol oynamıştır. bilim ve teknik alanlardaki gelişmelere harcamışlardır.2. Çeşitli tip ve büyüklükteki değirmenler sadece tarımda değil. İlk kez M. XI.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3.1. daha belirgin olarak da XV. ayrıca Asya ve Afrika'ya oldukça yakın bir konumda olmuşlardır.Şehir devletlerinin tarihsel süreç içerisinde yüklendiği rollerin de bu konuda önemli etkileri olmuştur. Venedik ve Cenova benzeri şehirler Akdeniz’in Avrupa içleriyle en uygun bağlantı noktalarında kurulmuşlar. yüzyıla kadar ekonomik bir yaygınlığa ulaşamadı. Bu suretle toprakların daha derin kazılması ve yeni toprakların tarıma açılması. Doğudaki toplumların her bakımdan gerisinde bulunmaktadır. Rönesans hareketinin ana felsefesi nedir? 24 . ayni zamanda demir. derin kazan yeni bir cins pulluğun üretimi zorunlu hale gelmiştir. ila III. yüzyıllarda meydana gelen ve çeşitli alanlarda bir çok örneklerle zenginleştirilebilecek örneklere rağmen Bati toplumları. Kuzey Avrupa toprakları tarıma açılmıştır. Pirinç ve narenciye Sicilya ve İspanya’da bağcılık şarapçılık ise kuzey bölgelerde yaygınlaşmıştır. Demirin tarımda kullanılması ile hangi teknikler gelişmiştir? 3. İtalya gibi akarsuları fazla olmayan ve akarsu rejimi düzgün sayılmayan Akdeniz kıyısı ülkelerde yel değirmenleri daha kullanışlı olmuştur.Demirin tarımda pulluk gibi tarım araçlarında daha çok kullanılması ile Akdeniz bölgesindeki klasik ikili rotasyon terkedilmiş yerine üçlü rotasyon ilkesi getirilmiştir. Bunu yaparken zenginliklerini devam ettirmek ve arttırmak amacını gütmüşlerdir. yüzyıldan başlayarak hızla değişmeye başlamıştır. yüzyılda İngiltere’de 5600 kadar su değirmeni olduğu sanılmaktadır. Yine bu arada öküzden daha güçlü olan at da tarımda kullanılmaya başlanmıştır. II. yüzyıldan itibaren. Ancak su değirmenleri XI. Nadas yaygınlaşmıştır. Ekonomilerini tamamen ticarete dayayan bu şehirler ticari zenginliklerini fikir. Ancak X-XIII. Orta çağın bitimi sayılan Rönesans sadece Avrupa’nın ortaya çıkan ekonomik dinamizminin değil ayni zamanda bundan sonraki birikimlerin de başlangıcı olmuştur. tarımdaki diğer teknik ilerleme unsurları ile birleştirilerek tarımsal verim artışında önemli bir başarı sağlanmıştır. Yine bu donemde yeni ürünler Güney ve Kuzey Avrupa ya girmiştir.2. iklim ve toprak özellikleri dolayısı ile. Avrupa’nın bu oransal az gelişmişliği XVI. Su değirmenlerine ek olarak kökeni VII. biçki makinesi ve koruk olarak da kullanılmıştır. Bu toprakların. taş. 3.2. sanat. Daha sonra sürekli rüzgar alan Hollanda kıyılarında yel değirmeni teknolojisi her alana sokularak bu teknolojinin fiziki sınırlarına varılmıştır. Bu doneme kadar başlıca enerji kaynağı insan ve hayvan gücü idi.3. yüzyılda Perslere varan yel değirmenleri de ayni devreler içerisinde yaygınlaştı. Enerji Kaynaklarında Meydana Gelen Teknik ilerlemeler Bunlar su ve yel değirmenleridir. Tarım Tekniklerinde Meydana Gelen İlerlemeler Feodal tarımda meydana gelen değişmeler başlı başına büyük bir çığır açmıştır. Yüzyılda Roma'da su değirmenleri bulundu.

çeşitli disiplinler. Gemicilik ve denizcilik tekniklerinde okyanuslara açılabilecek düzeyde ilerlemelerin meydana gelmesi. 1. hakli göstermek ve bunun yollarını araştırmaktır. Bunun sonucunda XVI ve XVII. Yeni toprak parçalan. dolayısı ile yeni pazarlar ve yeni mallar üretildi. adalar ve başlıca su yolları keşfedildi.icadın. Merkantilistler ulaşım. Burjuva sınıfı. yüzyıl başlarında Avustralya hariç bütün kıtalar. Büyük keşifler ve onun getirdiği yenilikler sonucu artan talep ve deniz ticareti bazı teknolojik sorunlar ortaya çıkardı. yüzyıllarda Rönesansçın meydana getirdiği kültür temeli üstünde. yüzyılda önemli bir fiyat enflasyonu ortaya çıkardı. Keşiflerin bir sonucu olarak büyük miktarda kıymetli maden Avrupa'ya getirildi Avrupa'ya getirilen bu kıymetli madenler. bütün kıta Avrupa'sında ve İngiltere’de çeşitli adlar ve değişiklikler taşıdı. 2. Ancak bir çok noktalar ortak bir ekonomi politikası. bilim ve teknik yüksekokulları kuruldu. ekonomik her ülkede merkantilistler. Bu sorunların çözümü için harcanan gayretler 25 . Modern bilimler XV. Diğer yan ve yukarda belirtilen temel sebeplerin zorlamaları sonucunda coğrafi keşifler hızlandı ve XVI.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Rönesans hareketinin ana felsefesi. zenginleşme motifini ve bu hayata donuk yaşama düzenini yaymak. hızla gelişme durumunda kalan bazı teknikler yönünde ve onları destekleyecek biçimde ilerlemeye başladı. birbiri arkasına gelen büyük bilimcilerin çalışmaları ile modern bilimler ortaya çıktı. Bu etmenler kapitalizmin gelişmesini sağlayan önemli sonuçlar ortaya çıkardı. Buna bağlı olarak bankacılık gelişti. XVI. paraya ve pazara ihtiyaç duyulması. Bu olaylar dizisi büyük coğrafi keşiflerdir.teknik yeniliklerin önemi ve kısa zamanda endüstriye uygulanmasının gereği üzerinde durdular. Bilim alanında tam anlamıyla bir patlama meydana geldi. Akdeniz havzası ve Asya karayollarının Türkler ve/veya Müslümanlar tarafında Hıristiyan Avrupalılara kapatılması nedeniyle Hindistan'a gitmek için başka bir yola ihtiyaç duyulması. Büyük coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasında birçok sebep etkili olmuştur. Kalifiye işgücünün dışarıya göç etmesi hukuki kayıtlara bağlandı.Burjuva sınıfı adı altında yeni bir sosyal sınıf oluştu. Avrupa'da görülen ekonomik gelişme sonucunda daha fazla mala. yüzyıl sonlarında gelişmeye başlayan dünya deniz ticareti ve artan sosyal talebin bir türevi olarak. Bu bilim akademi ve okulları ile birlikte planlı araştırma ve araştırmanın bilimsel yöntemlerle teknolojik sorunlara yöneltilmesi problemi gündeme geldi. ortaya çıkan milli devletler ve sömürge ticareti. Bu gelişmeyi hazırlayan ve hızlandıran birçok birikimler meydana geldi. ilk bilim akademileri. Bilimde meydana gelen bu patlama da şüphesiz kendiliğinden ve tesadüfen ortaya çıkmadı. madencilik gibi bir çok alanda deneysel bilimlerin gelişmesini ve uygulamaları teşvik ettiler. Ancak bu sebeplerin en önemlileri şunlardır. ülkeye yerleşecek kalifiye iş gücü teşvik edildi. 3.Yine bu donemde teknoloji transferi ve beyin göçü olayının varlığı da ilk defa saptandı ve önlenmesi için gerekli tedbirler alınmaya çalışıldı. Avrupa'da. Teknik ilerlemenin önemini kavrayan İngiliz ve Fransız Merkantilistlerin etkisiyle.Bu zenginleşme isteği o tarihler de dünyanın çehresini ve kuvvetler dengesini değiştiren bir seri olaya sebep olmuştur.

2. yönünü doğrulukla saptayabilmek. cilalı taş. Ancak insan. Bu etkileşim sonucunda hem bilimde hem de teknolojide büyük ilerleme ve gelişmeler meydana geldi. astronomi ve kartografça. daha fazla sayıda ve daha büyük toplara ihtiyaç duyulması demir talebini çok artırdı. Her donemde teknoloji bir öncekine göre daha ustun bir hale gelmiştir. Madencilikte Ortaya Çıkan Teknolojik Sorunlar Gemi inşaatında kullanılan demir miktarının artması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan teknolojide yeni ve önemli aşamaları meydana getirdi. Artan demir talebini karşılamak için daha derin kuyular açmak. Bunlardan başka gemi. Gelişen teknolojiye ve ihtiyaçlara bağlı olarak sosyal 26 . topçuluk ve balistik fizik ve matematik. med cezir hareketleri ile magnetik sapmaları hesap edecek harita. Ayrıca bu gemilere savaş silahı olarak topların monte edilmesi gerekliliği ortaya çıktı. madenlerin yerlerini belirlemek ipin ayrıntılı coğrafya atlasları çizmek. Bilim ile teknoloji giderek daha fazla artan bir oranda işbirliği içerisine girdiler ve sorunları karşılıklı olarak çözmeye başladılar.Taşı önce yontarak daha sonra taşı birbiri üzerine vurarak ve daha kaliteli ürünler elde etmiştir. daha verimli ergitme usulleri geliştirmek gerekti. 3.1. Deniz Savaşlarının Getirdiği Sorunlar Ticaret yollarının ve pazarların korunması sürekli donanmalar ve ordular meydana getirmeyi zorunlu kildi. Alet yapmak amacı ile önceleri çevresinde bulduğu maddelerden yararlanmıştır. kültürü geliştikçe ve gereklilikler onu zorladıkça bakırı. bronzu. Böylece insanlık tarihi boyunca yontma taş. yol. demir gibi devirlerden geçilmiştir. tablo ve seyrüsefer teknikleri konulanında belirdi. Açık denizde seyre sefer. Savaş tekneleri de ticaret gemilerinin karşılaştığı sorunlar ile karşı karşıya kaldı.3. Bu sorunları şu üç başlık altında toplamak mümkündür: 3. Daha sonraları bilgisi.3. manevra yeteneği fazla gemiler inşa edebilmek.İlk kullandığı hammadde taş olmuştur. kuyulara hava vermek. sosyoekonomik gelişmeye paralel olarak ilerlemeye başladı. trigonometri. kuyulardaki suyu çekmek. maden ve meteoroloji kimya alanındaki gelişmeleri zorunlu kıldı. kanal inşa etmek için haritalar yapmak. bu gemilerin açık denizde yerini.fizik. demiri bulmuş ve bu madenleri kullanarak yaşamı işin gerekli olan aletleri üretmiştir. İnsanlık adına endüstri devrimi dediğimiz bir çağa girdi Coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasına neden olan sebeplerin en önemlilerini ve bu keşiflerin sonuçlarını sıralayınız? Özet İlk insanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. dünya üzerinde görüldüğü andan itibaren alet edevat yapmaya ve bu suretle yaşamını kolaylaştırmaya başlamıştır. Böylece temel bilimler. denizlerde kullanabilmek için temel trigonometrik problemlerini çözmek gerekir.3.kimya ve biyolojideki gelişmelerden yararlandı. Daha tesirli ve isabetli toplar için gerekli bilgiler bilimi zorladı ve birçok matematiksel problemin çözümünü olanaklı kildi.Tıp ve tarım. Artan Deniz Ticaretinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar Bu sorunlar daha çok. 7. bronz. açık denizlere dayanıklı.

1. Coğrafi keşiflerin insanlık tarihine çok önemli etkileri olmuş ve bunun sonucunda teknolojide çok büyük endüstri devrimi meydana gelmiştir. Sosyal yapı ve ekonomik düzen zorlaması ile büyük coğrafi keşifler yapılmıştır. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. ekonomik düşünce yöntemi olarak kendini gösteren düşünce Merkantilist : Merkantilizm görüşüne ilgi duyan kimse 27 .Aşağıdakilerden hangisi insanin özelliklerinden birisi değildir? A) İnsan doğayı kontrol etmeye çalışır B) Insan yavrusu doğadaki canlılar arasında en aciz olanıdır C) Insan zor doğa koşulları karşısında fiziki bünyesini değiştirmez biyolojik olarak erken gelişir 2.Feodal üretim biçiminin dağılmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin etkisi yoktur? A) Savaş teknikleri B) Şehir devletlerinin yüklendikleri roller D) Hepsi C) Feodal üretim biçiminin modasının geçmesi Sözlük Ve Kavram Dizini Poloeolithic devir : Yontma taş devri Neolithic devir : Cilalı taş devri Merkantilizm : Avrupa'da ortak bir ekonomi politikası. Köylerin kurulması aşağıdaki dönemlerin hangisinin karakteristiğidir? A) Yontma taş devri C) Bronz devri B)Cilalı taş devri D)Demir devri D) İnsan 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan düzen ve ekonomik yapı da şekillenmiştir.

Endüstri Devrimi Sanayi devrimi olarak da bilinir. İngiliz ekonomist Arnold Toynbee'nin. Endüstriyi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Sosyoekonomik alanda 3.Teknoloji alanında 2. Bu nedenle tam bir devrim niteliğinde görülen bu olay endüstri devrimi olarak nitelendirilmiştir.ENDÜSTRİ DEVRİMİ VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER Endüstri Devrimi Endüstrinin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler Yeni Makinaların Derinleşmesi Ortaya Çıkması Fabrikaların Kurulması. bu sözcüklerle anlatmasından sonra günlük dile girmiş ve zamanla anlamı genişlemiştir. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşanan ekonomik dönüşümü. insanlık tarihinde endüstri devrimi olarak bilinmektedir. Daha sonra bu seri üretim organizasyonu diğer ülkelere yayılmıştır.İş Bölümünün Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri Devriminin Aşamaları Özet Değerlendirme Soruları Kavram Dizini 4. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçiş sureci. Endüstri devrimi terimi daha önce bazı Fransız yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte. kerelerce arttırmıştır. Endüstri devrimi hangi olgularda değişimler meydana getirmiştir? Endüstri devrimi: 1. yüzyılda İngiltere'de o güne dek el sanatları çerçevesinde elle yapmış olduğu ürünleri. seri olarak üretmek amacıyla organize olmuştur. 28 . herhangi bir teknolojinin seri üretim yapmak amacıyla organize olmuş şekli olarak tanımlamak mümkündür. Bu olay toplumlarda tam bir şok etkisi yapmış. üretim biçimini alışılmış kalıpların tamamen dışına çıkarmış ve üretim hacimcini birdenbire.1. Kültürel alanda değişimler meydana getirmiştir. Tarım ve zanaata dayalı üretim yapan insan ilk kez 18.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Bu dar-boğazı aşmak için alternatif enerji kaynaklan aramaya başlandı. 29 .2. Fakat henüz endüstri devrimine gelmeden 17. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. Endüstri Devriminin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Endüstri devriminin teknolojik alanda meydana getirdiği değişiklikleri altı ana başlık altında incelemek mümkündür. yüzyılda demire olan talep. zanaatkarlar tarafından. Ancak şartların zorlaması ile demir üretiminde yeni alternatif bir yakıt aranmaya başlanınca. üretimde bir darboğaz yaratmış ve zamanın üretim teknolojisi ile talebi karşılayacak demiri üretmek son derece zorlaşmış idi. 0 güne kadar şartlarda zorlamadığı için bu bilginin teknolojik olarak kullanılabilmesi üzerinde çalışılmamıştı. Ancak demire olan talebin artması ormanların hızla tahrip olmasına ve odun fiyatlarının aşırı yükselmesine neden oldu. Demir üretiminde en büyük sıkıntı.1. Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Endüstri devriminin başlamasına kadar toplumlar tam toplumu karakteri göstermekte idiler. Bu nedenle demiri ergitmek için çok fazla oduna ve odun kömürüne ihtiyaç duyulmakta idi. 18. Ancak uygulamada büyük zorluklar vardı.2. kömür madenlerinin bulunduğu bölgelere kaydı. Ancak bu yüzyılda aşırı bir talep olunca mevcut teknolojik imkanlarla üretimi karşılamak imkansız hale geldi. Ancak demir üretiminde ve tüketiminde asil büyük sıçrama endüstri devrimi ile olmuştur. sinirli miktarda üretilmekte idi. Bu konudaki uzun ve yorucu çalışmaların sonucunda 18. Yine tarımı daha iyi ve kolay yapabilmek için gerekli her turlu araç ve gereç de el sanatları çerçevesinde. Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler 18. Bunun üzerine demiri ergitmek için bir başka madde aranmaya başlandı. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. Gerçi taş kömürünün demiri erittiği teorik olarak bilinmekte idi.2. 4. yüzyıl başında taş kömürü kok kömürü haline getirildi ve demir üretiminde kullanılmaya başlanarak iyi kalite demir elde edilmeye başlandı. hem de tüketimde kullanılan demir ve çeliğin miktarı kerelerce arttı. Bu nedenle yaygın olarak tüketilen maddeler de tarımda kullanılan maddeler idi. ilk akla gelen yakıt taş kömürü oldu ve taş kömürünün kullanılabilmesi için çalışmalar başladı. Bunu sağlamak içinde demir üretimi ormanlık bölgelerde yoğunlaşmışçı. Demir sanayi giderek çökmeğe başladı. 4. Endüstri devrimi ile birlikte hem tüketimde kullanılan hammaddenin cinsi değişti ve özellikle demir ve çelik stratejik öneme haiz ham maddeler oldular. demiri ergitecek miktarda odun bulamamaktan kaynaklanıyordu.2. 1525 yılında tüm Avrupa’nın demir üretimi 100 bin ton kadardı. İngiltere’de yeni demir fırınlarının kurulması yasaklandı. Bilgi henüz bilim aşamasında idi ve teknolojik olarak kullanılmamış idi. Bu gelişmeye paralel olarak demir endüstrisi ormanlık bölgelerden. 1700 yıllarında ise tüm Avrupa’nın üretimi ancak 145 ila 180 bin ton kadar olmuştur. Orta çağın bir kaç bin tonluk üretimi ile kıyaslanırsa 100-180 bin tonluk üretimler çok büyük rakamlardır. Demir ve çeliğe olan talebin artmasını coğrafi keşifler ve ulusal devletlerin ortaya çıkmasına bağlamak mümkündür.

insanin daha rahat yaşama arzusu burada yaşanmış bir tarih örneği olarak görülmektedir. Demire olan talebin artması ile İngiltere’nin 16 yüzyılda yaklaşık 200 bin ton civarında olan kömür üretimi. Bu doğal kaynaklardan yararlanabilmek. Dolayısıyla İngilizlerin hem deniz ticaretinde kullandıkları gemiler hem de ticaret filolarını korumak için kurduklar donanmalar için bol miktarda demire ihtiyaçları vardır. hayvan gücü veya akarsu gücü ile çalışan depolar veya mekanik pompaların yapmış olduğu su tahliyesi yetersiz kalmaya başlamıştır. 1769 da patentini aldığı çift hareketli buhar makinasinın üretimi ile bu konudaki teknoloji son derece iyileşmiş ve bu marinalar fabrika sisteminin güç kaynağı haline gelmiştir. yeterince işleyebilmek için kömür dışında enerji kaynaklanma da ihtiyaç duyulmuş ve bu zorlama petrol. Maden kuyularındaki suyu boşaltabilmek için yeni bir teknolojinin kurulması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Buna karşılık hem demir cevheri hem de taşkömürü yatakları bakımından daha uygun bir durumda olan Almanya'da gelişmemiştir. Abraham Darby 1709 da kok kömürü ile demir üretimine başlamıştır. yüzyılda 3 milyon tonu geçmiştir.Vatt'in 1764 de tasarlayıp. Yine daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi bir teknolojik gelişme beraberinde bir başka teknolojik gelişmeyi de getirmiş ya da zorunlu kıldırmıştır. Örneğin. Endüstri devrimi ile üretim artışı çok fazlalaşmış. yararlanabileceği bir hale getirilmiştir. demir talebinin artışı odun kömürünün yerine kok kömürünün kullanılmasını zorunlu kalırken. kok kömürü elde edebilmek konusunda başarılı olamamıştır. Bu zorlama demir teknolojisinin burada gelişmesinin başlıca nedeni olmuştur. Daha sonra Newcomen haraketIi parçaları olan daha verimli bir buhar makinesi yapmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Demirin kömürle ergitilmesi için çalışmalarda bulunan kişilerin başında Alman asilli Sturtevant gelmektedir. Yokluğu veya kıtlığı ekonomiyi zor durumda bırakacaktır. Ancak bu değişimde yine talep zorlamasının sonunda olmuştur. insanin kullanacağı. Bu zorunluluğun sonunda da buhar makinaları bulunarak sorun çözümlenmiştir. Daha önceki bolümde teknolojinin gelişme nedeni olarak anlatılan. Çünkü bu kadar çok üretim düzeyinde o güne kadar insan gücü. kömür talebinin artması da buhar makinaları teknolojisinin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu yeni enerji kaynaklarını 30 . Sturtevant 1612 de demirin kömürle ergitilmesi konusunda çalışmış ancak. 18. Bu üretim düzeyi maden kuyularını su basması sorununu ağırlaştırmıştır. Newcomen'in ürettiği makine üzerinde en önemli iyileştirmeyi Humprey Patter gerçekleştirmiştir. Yine aynı yüzyılda İngiliz Dudley bu konuda oldukça ileri çalışmalar yapmıştır. elektrik enerjisi gibi yeni enerji kaynaklarının kullanılmasını sağlamıştır. Çünkü o yıllarda deniz ticaretine İngilizler hakimdir. Demir üretimi bu asırda İngiltere’de gelişmiştir. Daha sonra güçlü körükler ve fırınlar kurarak demir üretiminde başarılı sonuçlar elde etmiştir. Nihayet J. Buhar makinesi üretiminde ilk başarılı sonucu Savery elde etmiştir. Böylece o güne kadar sadece bilgi olarak bilinen bu bilgiler. Üstelik taş kömürü kullanarak demir elde etmeye çalışan Almanlar bile bu çalışmalarını Alman-yaverine Ingilterede gerçekleştirmeye çalışmışlardır. seri üretim başlamış ve bunun gereği olarak da doğal kaynaklardan yararlanma çok fazlalaşmıştır. 1677 de yine bir Alman olan Blauenstein İngiltere’de bir fırın kurmuş ve patent almıştır. 0 çağda demir İngilizler için stratejik bir maddedir. Buhar makinalarının bulunmasında vakum ve pnomatik bilgilerden yararlanılmıştır.

Bu nedenle tekstil. Pamuklu tekstil endüstrisi çok fazla gelişti ve yaygınlaştı. sadece soğuk iklimlerin giyeceği olarak tüketilmektedir. iş gücünü sanayi merkezlerine çektiler. elektrik motorları. hayvan gücü gibi yeni güç kaynaklan da kullanılmaya başlandı.3. düzenli ve büyük ölçekli marinalara ihtiyaç duyuldu ve buhar makinaları tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılmaya başlandı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kullanabilmek için elektrik türbinleri. Yün İngiltere'nin geleneksel dokuma maddesi idi. Bu durum tekstilde yeniden bir teknolojik değişme meydana getirdi. Endüstri devrimi ile doğal kaynaklardan yararlanma arasındaki ilişkiyi açıklayınız? 4. Bunun sonucunda tekstil alanında bir dizi mekanik buluş ortaya çıktı. Öte yandan milli devletler düzenli ordularına üniforma giydirmeye başladılar. ağırlıklı olarak kullanılmaya başlandı. Pamukların. Bu durum hammadde olarak pamuğa olan talebi artırdı. Bunun sonucunda da pamuk üretiminde mekanizasyon teknolojileri geliştirildi. yünlülerin yerini alması talep yapılarını değiştirdi. Tekstil ürünlerine karşı olan çok hızlı talep artışı. Bunun sonucunda toplumların tekstil ürünlerine olan ihtiyaçları arttı. Hammaddenin tamamı ithal edilip. sentetik liflerin de pamuk üreticilerini etkilemesi sonucunu ortaya çıkardı. su gücü. içten yanmalı motorlar gibi yeni güç kaynakları üretilmiş ve insanlığın hizmetine verilmiştir. 20. Ancak yüne karşı olan talep sınırlı kaldığından. Verimlilik çok fazla arttı. buna karşılık pamuklu ürünlere karşı talep çok fazladır. Bunun üzerine tüm fabrikayı çalıştırabilecek. Dünya siyasetinde yeni dengeler meydana geldi. dolayısı ile ilk fabrika sisteminin ortaya çıktığı sektör olarak büyük bir önem kazandı. ilk modern endüstriyel kütle üretiminin. 18. Pamuk üretiminde yeterli işgücü sağlanamamaya başlandı. Bu etki 19 yüzyılda güçlendi. Toplumda yaşayan bireylerin gelir düzeyleri yükseldi. yüzyıl sonunda söz konusu bu doğal güç kaynaklan da yeterli olmamaya başladı. Tekstil sektöründe hammadde olarak pamuk girdi ve yunun yerini aldı. Böylece İngiltere dünya piyasalarına açıldı. yeni tekstil makinalarının bulunup ortaya çıkarılmasını sağladı. Geleneksel olarak İngiltere’de tekstil sektörü yun dokumacılığına dayanmakta idi. İngiltere'de ürün teknolojisini değiştirdi. Bu durum daha önce pamuk üreticilerinin yun üreticilerini etkilediği gibi. 31 .urun değişikliği meydana geldi. Yeni makinelerin Ortaya Çıkması Endüstri devriminin başlaması ile ihtiyaçlar çoğaldı ve çeşitlendi. her durumda kullanılmaktaydı. yüzyıla gelindiğinde tekstil teknolojisinde yeni bir. Pamuklu ürünler her yerde. Bağlı olarak refah arttı. Tekstil makinalarında geleneksel olarak kullanılan insan gücünden başka. On sekizinci yüzyılda tekstil sektöründe ortaya çıkan üretim teknolojisi.2. Bu durum üretim teknolojilerini de etkiledi. Hammadde olarak sentetik lif. Üretim teknikleri vasıfsız işçileri ve hatta çocukları bile istihdam edebilecek şekilde geliştirildi. üretimin büyük bir bolumu ihraç edilmeye başlandığında. Bu nedenle yünlü yerine pamuklu tekstil endüstrisi hakim durumuna geçti. İnsanlar giyimlerine daha fazla önem verir oldular. Bu zorlama öncelikle tekstil endüstrisinin gelişmesini sağladı. Ülkelerin ekonomilerinde tarım yerine endüstri önem kazanmaya başladı.

Ancak ipek kozası ithal etmek. beliril parçalara bölerek birbirlerinden bağımsız ailelere. tekstil loncaları tarafından reddedilmiştir. b. Fabrika sisteminin ilk örnekleri ipeklide ortaya çıktı.2. tekstile karşı olan talep artmış. fabrikasyon sistemi içerisine geçmesine neden oldu ve ilk fabrikalar kuruldu. 1716 yılında John Lombe İtalya’ya giderek bu makinaları gizlice gördü. Fabrika 170 metre uzunluğunda ve 6 katli idi. Üretimi devam ettirmek. Lifleri eğirme (iplik yapma) c. İşveren belli bir işi. Tekstilde görülen bu mekanik icatlar ilkel de olsa mevcut üretim düzenini sarsmaya başlamış.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tekstilde kullanılan hammadde turu ne olursa olsun dört temel üretim aşaması bulunmaktadır. İpekli dokumacılık 17. 18. çok pahalı olduğu için bu makinaları edinip kullanamamıştır. Fabrikaya buhar gücü uygulandı. yüzyıla kadar dünyanın her yerinde ve her gelişmişlik düzeyinde tekstil teknolojisi çok küçük değişiklikler ile ayni idi. 1598de William Lee örgü makinesini icad etmiştir. ipek iplik ithal etmekten çok daha ucuzdu. İşbölümünün Derinleşmesi İlk tekstil makinaları. Bu durum tekstil teknolojisinin ev üretimi biçiminden çıkıp. İngiltere’nin ilk fabrikası İtalyan tasarımlarından yararlanılarak John Lombe ve kardeşi tarafından 1717 de Derby yakınlarındaki Dervent ırmağı üzerinde küçük bir ada da kuruldu. sadece ilk oncusu oldu. nasıl iplik çekileceği bilinmiyordu. gerekse görüntüsü ile içinde bulunduğu zamanın görkemli bir tesisi idi. Dokuma d. Hammadde bakımından ipek de aynen pamukta olduğu gibi dışarıya bağlı idi. Bu talebi karşılayabilmek işçin ev üretiminin yeni-den organize olması gerekiyordu. Böylece tarihin ilk önemli casusluğu gerçekleşti.Yine 17. Lifleri hazırlama Bitirme aşamalarıdır. Fakat ipek kozasından.4. Yine bu yıllarda adına aile endüstrisi denen bir üretim sistemi geliştirildi. Fabrikaların Kurulması. bükme tezgaha vardı ve uçsuz işçi çalışıyordu. Dervent'te kurulan ipek ipliği fabrikası motor gücünü akarsudan alıyordu. Üretim projesi içerisinde etkin bir urun üretmiyordu. Daha sonra bu üretimleri toplayarak büyük bir üretim merkezinde son işlemleri yaptırmakta idi. yüzyıl sonlarında Fransız zanaatkarlar tarafından İngiltere ye getirildi. tekstil endüstrisinde ilk yenilikler olmuştur. Fabrika. çünkü fabrikanın üretimi yanlış belirlenme§ti. ailelerin iş gücü ve ustalığına göre vermekte idi. Çok büyük bir. piyasa büyümüştür.yüzyıl başlarında Hollandalı göçmenlerin İngiltere’ye getirmiş oldukları dokuma tezgahlan. Bunlar: a. Ancak Dervent'te kurulan bu fabrika endüstri devriminin başlatıcısı olamadı. 32 . Endüstri devrimi neden ilk kez tekstil alanında gelişmiştir? 4. artan talebi karşılayabilmek için yeniden organize olmaya bunun için de sermayeye ihtiyaç vardı. 0 günün şartlarında bu teknolojiyi İtalyanlar biliyorlardı. Bu sistemin esasini oturuculuk oluşturuyordu. Lonca sisteminin dışında kalan aile endüstrisi ise. gizlice resimlerini çizdi ve bu resimleri maceralı bir şekilde Ingilterede kaçırdı. gerek inşaat teknolojisi. Oysa üretici giderek fiyatlan artan üretim araçlarını ve ana girdileri karşılayamıyordu. Böylece büyük endüstrinin nehir kenarlarında ve kırda gelişip yaygınlaşmasının ilk temeli atılmış oldu.

hammadde hazırlama kumaş ve iplik boyama. Aileler tüm yaşamlarını tekstile bağlamışlardı.5 kat arttı.5 milyon Libreye çıktı. tekstil fabrikalarına. 1799 da 43. 1779 da Samuel Cromp-ton yeni bir iplik makinesi geliştirdi. yüzyılın ilk mekanik icadları. 1802 de 60. iplik üretiminin artırılması için yeni teknolojiler aranmaya başlandı. Talep çok daraldığında aileler devre dışına çıkarılmaktadır. talebi karşılayamamaya başladı. Fabrika belirli bir asgari üretim yapmak zorundadır. Paul ipliği eğirmek için bir iplik eğirme makinesi geliştirdiler. Ancak aile endüstrisi sisteminde üretim çok daha kolaylıkla kontrol altına alınabilmektedir. bir dokuma teknolojisi. Bunun üzerine İngiltere’de pamuk ithalatı çok büyük sıçramalar gösterdi. Eğer fabrika varsa sadece üretim ile yekinilmektedir. Ancak bu makine çok başarılı olamadı 1769 da Arkwright ve 1770deHargreaves tarafından iplik eğirme makin alan geliştirildi. yan sanayi şeklini almıştır. Bu yüzyılın ilk önemli icadı John Koly tarafından 1733 de icad edilen uçan mekiktir.5 milyon Libreye. diğer üretim kollarında da görülmüştür. Büyük talep değişmelerine kolaylıkla dayanamaz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ancak bu sistem homojen değildi. Bir iplik teknolojisi. Bilinen iplik tekno-lobisi ile yapılan üretim. Küçük işletmeler talep azalmasının ve işsizliğin ilk şoklarını karşılayan birer tampon görevi üstlenmişlerdir. esas ya da yan gelir durumunda idi. özellikle pamuklu dokuma sanayice uygulanması ile çok büyük miktarlarda pamuk işlenerek tüketime sunulmaya başlandı. Bu durum endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirildi. Bu sistem sadece tekstilde değil. Hem dokumaların enlerinin artması hem dokuma hızının yükselmesi ipliğe olan talebi artırdı. Pamuklu dokuma tüm tekstili bir endüstri devrimine sokmuştur. 1785 yılında Cartwright makineli dokuma tezgaha için patent aldı. Ancak bu sistemden çıkarak fabrika sistemine geçen ilk üretim kolu pamuklu dokuma olmuştur. Bu marinalar sayesinde pamuklu dokumacılığın iplik taleplerine cevap verebilir duruma gelindi. 1789 da 32. Bu durumda tekstil endüstrisinde darboğaz iplik üretiminden dokuma üretimine geçti. yünlüde aile üretiminin verimini yükseltmek için yapılmıştır. Uçan mekik dokumacının verimini en az bir misli yükseltti ve daha enli dokumaların yapılmasına olanak sağladı. daha ustun ve yeni ürünler ortaya çıktı. 18. Pamukçu dokuma miktarlarındaki artıların yanılıra iplik ve kumaş niteliğinde önemli gelişmeler. çünkü bu donemde aile üretimi çok yaygındır ve yünlü en çok üretilen tekstil urunudur. Örneğin 1700 de bir milyon Libre olan pamuk ithalatı 1785 de Cart-wright'in makinesi devreye girdikten hemen sonra. Bu olgu daha sonraları ana sanayi. Bu yeni makine ile iplik üretiminde verim öncekilere göre 8. diğerinin önüne geçmiştir. Ancak hiçbir zaman dokuma projesini oluşturan teknoloji bir bütünlük kazanmamıştır. Aile endüstrisi sistemi fabrika sistemine göre daha esnek bir yapıdadır. Çünkü dokuma tezgahlan hala su ve insan gücü ile çalışıyordu ve üretim kapasitesi sinirli idi. bitim işlemlerinde mekanizasyon sayesinde üretim artışı. Böylece kömür madenlerindeki suyu dışarı çıkarmak amacıyla icad edilen buhar makinasinın. Özellikle tarım. Bu amaçla 1738 de Wyattve L. Bu teknolojik 33 . Hem üretim teknolojisinde hem de urun teknolojisinde önemli gelişmeler meydana geldi. iplik üretiminde meydana gelen artış yüzünden üretilen bu ipliklerin tamamını doku-ya bilecek dokuma tezgahlarının üretilmesi için çalışmalar başladı.

Graham Bell telefonu icat etti. İnsanların refah düzeyleri yükseldi. ulaşım araçlarının gelişmesini zorunlu kildi. sanayi ve ticaret merkezlerinde yoğunlaşmaya başladı. Büyük üniversitelerin bilim dallarından mezun olanların oranlan düşerken. teknoloji dallarından mezun olanların oranı yükselmeye başlandı. bunun sonucunda da bilim ve teknoloji arasındaki işbirliği daha kuşetli bir hale gelmiştir. Kurulan bu ilişki mühendislik sayesinde gerçekleştirilmiştir. Ticaret hacminin artması. endüstri devrimi sırasında ve daha sonraki a§amalarda et-kilerken bilimsel buluşlar ve gelişmeler.2. Çünkü zorlama.3. Böylece haberleşmeye hız kazandırıldı. yeni yollar yapıldı. gelişmenin olmak mümkün değildir. Bu suretle son derece kalifiye elemanlar ile hiçbir teknik niteliği olmayan işçiler fabrika sistemi içerisinde bir araya getirilmekte ve üretim yapılabilmektedir. endüstri devriminden daha önce başlayan bilim devriminin sonuçlarıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan dengesizdik aslında teknolojik ilerlemenin dinamiğidir. Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri devriminin etkileri sadece endüstri ile sinirli olarak kalmadı ve yaşamın diğer dallarına da yansıdı. sıkıntı. Haberleşme daha kolay bir hale geldi. Endüstri devriminin başlangıcında teknik ilerlemenin oluşumuna dolaylı yoldan katkıda bulunan pozitif bilimler doğrudan doğruya üretim ile ilişki kurmuşlardır. Buna bağlı olarak ulaşım araçları. yüzyılın sonlarına doğru pazar ve üretim imkanları daha da genişlemiş. sorunun olmadığı bir yerde ilerlemenin. teknoloji. yüzyıldan itibaren karşılıklı etkileşmenin birçok örnekleri ortaya konmuştur. Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Üretim teknolojisinin gelişmesi üretilen malların miktar ve çeşitlerini arttırdı. Böylece bilim adamı teknolog ilişkileri geleneksel üniversite muhitlerinde değil. endüstri işbirliğinin sıkıştırılması olmuştur. Bu durum ülkeler içerisinde ve ülkeler arasında ticaret hacminin artmışına yol açtı. Bilimler pratik sorunlara cevap ararlarken. açıklayınız? 4. yüzyılın ikinci yarısında ise bilime dayalı endüstrilerde bilimsel araştırma faaliyetleri üretim faaliyetlerinin bir kolu haline gelmiştir. Watt ve diğer birçok önemli mucidi. 19. Haberleşme konularına ağırlık verildi.5. Endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirilen gelişmeleri özetleyiniz. Bir çok alanda ilerlemeler görüldü.2. Bu ilerleme madde başlıkları halinde şu şekildi sıralamak mümkündür. 20. Böylece "bilim bilmek teknoloji yapmak içindir" sözü geçerliliğini yitirmiştir.Bu iş birliğinin ilk ve önemli örneğini veren mucit Watt olmuştur. 34 . 4. teknolojik olarak ortaya konan bir?ok buluşlar da bilimsel teorilerin başlangıçları olmuşlardır. 18. Buna bağlı olarak insanların daha fazla mal tüketme istekleri ve yetenekleri arttı.6. Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri devriminin en önemli işlevlerinden birisi de bilim. 4. Buhar makinesinin mucidi olan Watt bilimden yararlanan bir mekanisyendi. Aile endüstrisi denilen sistem daha sonra hangi sanayi şekillerine dönüşmüştür.

Tarım alanındaki gelişmeler: Endüstri devrimi sayesinde bulunan yeni üretim teknolojisi ve urun teknolojisi sayesinde tarımsal verim artışı sağlandı. İşçiler yeni ve birbirlerinden farklı beceriler kazandilar. lokavt. 16401648 yılları arasında yaşanan ekonomik gelişmeler de esnek bir kamu maliyesi ve ekonomik sistemi ortaya çıkarmış idi. Otorite kullanımında yeni dengeler oluştu. Tarım sektöründe çalışan insan sayısı da buna paralel olarak azaldı. Ancak bazı İngiliz işadamları yurtdışında daha karlı yatırımlar 35 . Böylelikle endüstride çalışabilecek işgücü yaratıldı. Bu temeller üzerinde. Tüketim ekonomisi oluştu. Fabrika disipliline bagli makine oparatorleri hali-ne geldiler. Psikolojik değişimler yaşandı. Bu durum devletlerin politikalarına yansıdı. Kültürel değişiklikler: Çok kapsamlı kültürel bir dönüşüm gerçekleşti. Daha sonra teknolojik buluşlar ve sektörde üretimin tümüyle yenilenmesine. Servet dağılımından daha geniş kesimler pay almaya başladı. Endüstri Devriminin Aşamaları Endüstri devrimini birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere başlıca iki aşamada incelemek mümkündür. demir üretimi. Adına işçi sınıfı denen yeni bir sosyal tabaka oluştu. doğal kaynaklardan yararlanma ve doğaya egemen olma konularında kendisine daha çok güvenmeye başladı. Toplumların yaşamına sendika. Bireylerde tüketim bilinci yerleşmeye başladı. grev. Ekonomik değişiklikler: Endüstri devrimi ile milletlerin refah düzeyleri arttı. Daha çok İngiltere ile sinirli kalmıştır. Tarımsal uğraşların yoğun olarak yapıldığı kırsal kesimlerden endüstrilerin yoğunlaştığı yörelere doğru bir göç olayı yaşandı. makine yapımı. Kentlerin nüfusları ve önemleri arttı.Toplumsal değişiklikler: Endüstri devrimi ile birlikte tarımın önemi azalmaya başladı. Otorite kullanımında söz sahibi olmak konusunda mücadele vermeye başladı. Bu şartlar endüstri devriminde İngiltere'nin oncu bir rol almasını sağladı. İngiliz endüstri devriminde marinalaşma ve fabrika sistemine geçiş. daha az kuruluş sermaye-si gerektiren daha geniş bir tüketim pazan olan ve ilk yatırımını daha çabuk amorti edebilen hafif sanayide. verim've örgütlenme bilgisinin artmasına. Bir önceki yüzyılın tarım devrimi kentsel büyümeyi ve ucuz işgücü depolarının oluşmasını sağlamıştır. sermaye ve nitelikçi işgücü birikimine yol açtı. Uluslararası ticaret hacmi büyüdü. Ulusların ekonomileri toprak mülkiyetine bağlı olmaktan çıkıp endüstriye bağlı bir hale gelmeye başladı. Artan endüstri üretimi karşısında serler kaynağı olarak toprağın önemi azaldı. Tarımda çalışan aile şayisi azaldı. 4. Nüfus daha ağırlıklı olarak kentlerde yaşamaya başladı. Tüketim giderek ulusların yaşamında daha önemli bir unsur haline geldi. 1760-1830 yılları arasındaki donemi kapsar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan a. Birinci endüstri devrimi. demir yollan gibi ağır sanayi kuruldu. d. ortadan kalktı. 0 güne kadar geçerli olan birçok değer yargılan değişime uğradı. özellikle de tekstilde başladı. Bu konularda oncu olduğunu bilen İngiltere makine. iş güvenliği gibi yeni kavramlar girdi. nitelikçi işçi ve üretim teknikleri ihracatını yasakladı. b.4. El aletleri ile çalişan zanaatkar olmaktan çiktilar. c. Insan. Bu suretle tarım dışında kalan da-ha büyük bir nüfusun daha iyi beslenebilmesi imkanı ortaya çıktı. İşleriyle ilişkileri degişti. Çok kapsamlı toplumsal değişimler yaşandı.İşçi sınıfı harareti gelişti. Yerine yeni değer yargıları oluştu ve gelişti.

1807 yılında William ve John Cockerill adındaki iki İngiliz Liege'de atölyeler kurarak endüstri devrimini Belçika'ya taşıdılar. 1917 ihtilalinden sonra Rusya endüstri devrimi konusunda önemli ba§anlar elde etti. yüzyıl ortalarında Çin ve Hindistan gibi ülkelerde endüstri devrimi konusunda önemli yol alanlar.Çok önemli bir olay olan endüstri devrimi toplumların yapısında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. kömür ve tekstil vardı. Bilgisayarlar etkin olarak üretime katildi. 19. Daha hafif metaller yeni alaşımlar. Kimya sanayiinde dünyada ilk sıralara yerleşti. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçişi simgeler. Ancak Almanyanin endüstri üretimi çok büyük bir hızla arttı. Örneğin. yeni buluşları ve yatırımları önledi. Sanayi toplumlarının ihtiyaçlarını karşılamak için hükümetler sosyal refah ve sosyal devlet kavramlarına yöneldiler. Fransız devrimi ve onu izleyen Napeleon döneminin siyasal belirsizlikleri. Diğer Avrupa ülkeleri endüstri devrimi konusunda daha da gerilerde kaldılar. Bireylerin ve sigorta şirketlerinin. Önemli ölçüde birinci endüstri devrimi ile birleşmektedir. Endüstri devrimi ilk kez İngiltere de ortaya çıkmış ve buradan diğer ülkelere yayılmıştır. yüzyılın sonunda Almanya çelik üretiminde Ingiltereyi geride bıraktı. ve Cumhuriyetin ilanından itibaren geçen 60 yıl içerisinde çok önemli yol aldı. Bir çok Avrupa ülkesinde ekonominin temeli bazı sektörler kamulaştırıldı. Ayni şekilde Japonya'da Meici restorasyonunun sağladığı siyasal ön şartlara dayanarak önemli bir başarı gösterdi ve endüstri devrimini başaran ilk Asya ülkesi oldu. plastik gibi yeni sentetik ürünler ve yeni enerji kaynaklan kullanılmaya başlandı. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. Böylece Avrupa da ilk endüstri devrimi Belçika'da başladı ve aynen İngiltere’de olduğu gibi temelinde demir. Almanya'ya benzer biçimde 19 ve 20. ancak 1870 yılından sonra başlayabildi. Üretim araçlarının mülkiyetinde önemli değişimler görüldü. Tam otomatik fabrikalar ortaya çıktı. 1-teknoloji alanindaki değişiklikler 2. Ülkemizde ise endüstrileşme Cumhuriyetle birlikte hız kazandı. Yine bazı Avrupalı iş adamları da İngiliz üretim bilgisini kendi ülkelerine çekmek için çaba harcamaya başladılar. üretim birimlerinin hisse senetlerini satın almalar nedeni ile mülkiyet oransal olarak yaygınlaştı. Endüstri devrimi Fransa'da daha yavaş ve daha eksik oldu. Alman-ya büyük demir ve kömür yatırımlarına sahip olmasına rağmen. 20. Kuramsal düzeyde bazı değişiklikler oldu. İkinci endüstri devrimi: Yeni endüstri devrimi de denilmektedir. Ancak 20 yüzyılda daha belirgin olarak görülmeye başlanma§tir. Temel maddeler bakımından daha önce kullanılmayan doğal ve sentetik birçok kaynaktan yararlanılmaya başlandı. Endüstri devrimi sanayi devrimi olarak da bilinmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapabileceklerini fark ettiler.sosyoekonomik alandaki değişiklikler 36 . yüzyıllarda Amerika Birleşik Devletleri sanayisi çok güçlendi ve Avrupa’yı çok gerilerde bıraktı. Endüstri devriminin toplumların yapısında meydana getirdiği değişiklikleri. siyasal bakımdan birliğini sağlayamadığı için endüstri devrimine çok geç. Makine araç ve gereçlerde çok büyük gelişmeler oldu. Buna rağmen 1948'e gelindiğinde Fransa bir endüstri ülkesi konumunu kazanabildi.

Cevaplandıramadığınız 1. 1-temel Maddelerde 2. teknoloji işbirliğinin kuvvetlenmesinde önemli değişiklikler meydana getirmiştir. A) Teknoloji A) Tekstil C) Kimya A) Almanya Devletleri Sözlük Ve Kavram Dizini Endüstri Zanaat Stratejik Patent ithalat İhracat : Sanayi : El emeği ile yapılan üretim ü : Hayati öneme hazir : Yeni bir bulgu ya da tek elden yapılması istenen bir iş için verilen belge : Diş alim : Diş satım B) Sosyoekonomik B)Ağır sanayi D) Metallurji B) Fransa C)İngiltere D) Amerika Birleşik bulunuz. tarım alanında ekonomi alanında.fabrikaların kurulmasında. toplumsal alanda kültür alanda da önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Endüstri devrimi ilk kez hangi alanda gelişmişim? 3. Endüstri devrimi ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır? 37 .bilim.kültürel alandaki değişiklikler olarak üç grupta toplamak mümkündür. Endüstri devrimi teknolojik alanda.yeni makinaların ortaya çıkmasında 4. Endüstri devrimi bundan başka. Endüstri devriminin etkileri aşağıdaki alanlardan hangisinde hissedilmiştir? C) Kültürel D)Hepsi 2. iş bölümünün derinleştirilmesinde 5. Endüstri devriminin birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere iki aşaması bulunmaktadır Değerlendirme Soruları Aşağıdaki sorulana doğru cevaplarını sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3.ulaşım ve iletişim araçlarında 6.yakıt ve mekanik güç üretiminde 3.

robotlar. Uçak teknolojisinde görülen çok hızlı gelişmeler sayesinde 1960'li yıllarda ses den hızlı uçabilen uçakların üretimi mümkün kılınmıştır. elektronik cihazların kaliteleri artmış ve ebatları oldukça küçülmüştür.Yüzyılda Teknolojinin Durumu Yirminci yüzyılda teknoloji çok büyük bir hızla gelişmiştir.1. daha sonraki yıllarda tümleşik devre geliştirilmiş bu sayede çok yaygın olarak çok küçük boyutlarda üretilebilen mikroişlemciler. nükleer çağın başlangıcı olarak kabul etmek mümkündür. Yüzyılda haberleşme ve iletişim alanına damga vuracak olan radar ve televizyon gelişmiştir. 20.1945'den Günümüze Teknolojik Değişmeler Bu donemdeki gelişmeleri şu şekilde özetlemek mümkündür: 1947'de transistor bulunmuştur. 1907'de elektronik lamba geliştirilmiştir.1. Günümüzde çok büyük bir ivme kazanan teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmeye devam etmektedir.1. Transistorun keşfi elektroniğin her alanını çok yakından etkilemiştir. 1903'de ilk uçak uçurulmuş daha sonra uçaklara gaz türbinleri eklenerek jet uçağı haline dönüştürülmüştür. 1895'de X ışınlarının bulunmasıyla başlayan radyoaktiviteye ilişkin buluşlar serisi 1938'de çekirdek bölünmesinin bulunması ile nükleer donemin yolunu açmıştır. İnsanlık tarihinde ilk kez atom bombasının kullanılmış olduğu 1945 yılını. Bilgisayar teknolojisinde. Böylece modern teknolojinin en önemli buluşu haline gelen elektronik teknolojisinin temeli atılmıştır. bilimsel araştırmaların ve giderek günlük yaşamın ayrılmaz parçalan haline gelmişlerdir. 1913'de petrolün ilenmesinde kraking yöntemi bulunmuş ve plastik. 1943 yılında antibiyotik keşfedilmiş ve böylece sağlık alanında çok önemli ilerlemeler sağlanmıştır. bilgisayar teknolojisinin yaşantının başta üretim olmak üzere her aşamasına soktuğu ürünler olmuşlardır. Transistorun bulunması en çok bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. 1901'de radyo.1957'de Sputnik I ile uzayçagi başlamiştir. Otomasyon. 1966'da Lunik I ile aya insansız ilk 38 .1.1961'de Vostok I ile ilk insanlı uzay uçuşu gerçekleştirilmiştir. 1. Teknolojinin yirminci yüzyılda gelişmesini 1945'e kadar olan gelişmeler ve 1945'den günümüze kadar olan geçme-ter olarak iki gruba ayırarak incelemek mümkündür. 5. Bu durumun doğal bir sonucu olarak da elektrik enerjisinin üretimi ve tüketimi çok büyük miktarlara ulaşmıştır.1900-1945 Döneminde Görülen Başlıca Teknolojik Gelişmeler Bu donemde öncelikle birincil enerji kaynaklarının kullanımı azaltılmış yerine ikincil enerji kaynaklarının kullanımı artmıştır. 1928'de penisilin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. ZAMANIMIZDA TEKNOLOJİNİN DURUMU İçindekiler Zamanımızda Teknolojinin Durumu Enerji Türünde Meydana Gelen Değişmeler Makinaların Kontrol Sisteminde Meydana Gelen Değişmeler Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya çıkan Değişmeler Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 5. Bu sayede elektroniğin uygulama alanları çok genişlemiş. yapay kauçuk ve yapay elyaf üretimi hızla artmıştır.Bu sayede 20.

Karayolu ulaşımında ise petrol türevlerini kullanarak hareket enerjisi sağlayan içten yanmalı motorlar hali hazırda yaygın olarak kullanılmaktadır. Elektrik enerjisi üretim teknolojisinin gelişmesi ile. Fakat bütün bu zorluklara rağmen ikincil enerji kaynağı ulaşım sektörüne de girmiştir ikincil enerjinin bu sektörde kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. Bu konudaki ilk örneklerde hali hazırda elde edilmiş olup. doğal gaz. Birincil enerji olarak tanımlanan kömürün kullanımı azalırken. Enerji Türünde Meydana Gelen Degişmeler Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme enerji alanında yaşanmıştır. modern sistemde. Günümüzde kömür artık birincil enerji kaynağı olarak elektrik enerjisi üretiminde_kullanılmaya başlanmıştır. dizel motorlu hareket sağlayan dizel lokomotiflere. Önceleri oldukları şekilleri ile kullanılan birincil enerji kaynaklan daha sonra ikincil enerji kaynağı olarak isimlendirilen elektrik enerjisine dönüştürülerek kullanılmaya başlandı. jeotermal ve su enerjisi giderek artan oranlarda kullanılmaya başlandı. yine birincil enerji kaynaklan olan petrol. Ancak bu konuda da elektrik enerjisi kullanımı ile hareket sağlayacak otomobiller üzerinde çalışmalar devam etmektedir. ya da kendi dizel motoruyla elektrik enerjisi verip. endüstride kullanılan tüm enerji ihtiyacı. Ancak ulaştırma alanında kullanılan kamyon. Yine güneş enerjisini elektrik enerjisine çevirip. ya da kömür ısısı ile elde edilen buharın hareket ettirdiği makinalar. Bu değişimi açık bir şekilde trenlerde görmek mümkündür. oradan da elektrik enerjisiyle hareket sağlayan trenlere geçilmiştir. bu elektrik enerjisini kullanarak hareketi sağlayan otomobillerin ilk örnekleri kullanılmaya başlanmıştır. uçak veya dozer. Apollo II uzay araci ile aya ilk kez ayak basan insan olmuştur. Bu donemde birincil enerji kaynaklarının kullanıldığı sistemlerde hala bulunmaktadır. tüm birincil enerji kaynaklan. hareket enerjisine çevirerek trenleri hareket ettiren buharlı lokomotiflerden. otomobil. Bu asırda görülen en önemli ve bir o kadar da tartışmalı teknolojik gelişmelerden birisi de genetik mühendislik alanında olmuştur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yumuşak iniş yapılmıştır. nükleer yakıt. bagli oldukları diğer makinalara hareket sağlarken. Uzay teknolojisinde görülen bu başarılar gezegenlere yönelen insansız uçuşlarla devam etmiş 1969 Nesil Armstrang. yaygın olarak kullanılabilmesi için ileri düzeyde çalışmalar devam etmektedir. Bu makinalar temelde birincil enerji kaynağını kullanmaktadırlar. Uzay teknolojisinde görülen gelişmeler 1981 de uzay mekiğinin geliştirilmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. elektrik enerjisi ile fabrikada bulunan her turlu makineyi hareket ettirmede kullanılmaya başlandı. gücü doğrudan doğruya makineyi çevirirken. bu elektrik enerjisini hararet enerjisi haline getirerek hareketini sağlayan trenler. bir sistem olmaktan çok birer makinadirlar. Daha önce su. Sözgelimi elektrikçi trenler.2. Çünkü ikincil bir enerji kaynağı ile ulaşım sektörünü hareket ettirmek oldukça zordur. bu konudaki tipik örneklerdir. Kömür enerjisi ile üretilen sudan. Yirminci yüzyılda buhar makinesi yerini içten patlamalı motorlara bırakmıştır. Bu sistem-lere günümüzde daha çok ulaştırma alanında rastlanmaktadır. içinde yaşadığımız yüzyılın ortalarında kömür 39 . Elektronik teknolojisinin temeli kabul edilen buluşlar Transistorun bulunması en çok hangi teknolojiyi etkilemiştir? hangileridir? 5. elektrik enerjisi ile karşılanacak şekilde sistemler değiştirildi.

3. Üzerinde her turlu iyileştirmenin yapılmış olmasına rağmen düşük basınçlı buhar makinesi. kullanıldıktan sonra herhangi bir artık bırakmayan bir enerjidir. Böylece günümüz teknolojisinde standart enerji kaynağı elektrik enerjisi olmuştur. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. 3. buhar makinesi veya benzeri bir başka enerji kaynağı kullanılarak bu aletleri bu kadar küçültmek. Belirli bir donem için görevini yapmış ve misyonunu tamamlamıştır. kirliliği olmayan. insan ve hayvan gücünün yerine. Elektrik enerjisi sayesinde çok sayıda makine veya üretim sistemi ayni anda merkezi bir komuta ile işletilip kontrol edilebilir hale gelmiştir. elektrik enerjisinin böylece vazgeçilmez bir enerji kaynağı haline gelmesi. 40 . daha çok ve çeşitli iş yapacak biçimde tasarlanmasına olanak sağlamıştır. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. Yukarıda sayılan bu özelliklerden dolayı elektrik enerjisinin kullanımı hızla yaygınlaşmıştır.Çünkü buhar makinasinın modern gereklere cevap vermesi mümkün değildir. ayni zamanda endüstrinin üretimini de etkilemiştir. Elektrik enerjisinin kullanımı hangi özelliklerden dolayı hızla yaygınlaşmıştır? 5. bulaşık makinalarından. Germekte elektrik enerjisi olmasıydı. Günümüzde evlerde kullanılan her turlu makine elektrik enerjisi ile çalışmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üretiminde meydana gelen oransal bir fiyat yükselmesi.Çünkü elektrik enerjisi. Elektrik enerjisi daha çok makinenin. birincil enerji kaynağı olarak yeniden önem kazanmaya başlamiştir. 1. Evlerde temizlikte kullanılan çamaşır.Makinaların Kontrol Sistemınde Meydana Gelen Değişmeler 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşayan ve bir dizi teknolojik gelişmeye ve buna bagli olarak da ekonomik değişmeye yol açan ve adına birinci endüstri devrimi denilen olaylar dizisi-nine. 1974yilinda dünyada ya§anan büyük petrol şokundan sonra kömür. birincil enerji kaynağı olarak petrolün kullanımını yaygınlaştırmıştır. kullanımı kolay. Elektrik enerjisi kaynağının kullanımı elektrikli diş fırçası yapımına kadar yaygınlaştırılmış ve çeşitlendirilmiştir. hiçbir zaman buhar makinesi geri gelmemiştir. 2. çok kolaylıkla sabit mekanlara taşınarak her an kullanıma hazir halde bulundurulabilir 4. pişirme işlerinde kullanılan ocaklara kadar her turlu makinenin hareketini sağlayan enerji kaynağıdır. Böylece elektrik enerjisi doğrudan doğruya birincil enerjiyi hareket enerjisi haline çeviren makinalarda ve modern iş makinalarında yaygın olarak kullanılan. buhar veya mekanik gücü koyması olmuş idi. her eve taşımak ve evde ekonomik olarak kullanımını sağlamak imkansız olurdu. kendi teknolojisinin son sınırına varmıştır. dayanıklı tüketim malları endüstrisi de olmazdı demek mümkündür. dayanıklı tüketim mallarının bu derece çeşitlenmesi ve yaygınlaşması mümkün olamaz idi. sadece endüstride enerji kullanımını etkilemekle kalmamış. Ancak. en büyük özelliklerinden birisinin. Sözgelimi dayanıklı tüketim mallan olarak bilinen ve aslında her birisi birer özel ev aleti olan pek çok makine elektrik enerjisi ile çalışacak şekilde tasarlanmış ve üretilmiştir.

Günümüzde dünyanın hemen her yerinde endüstri öncesi toplumlardan endüstrileşmenin ilk basamaklarında bulunan ekonomilere kadar. Elektronik sanayicin bir yan kolu olarak ortaya çıkan ve günümüzde başlı başına bir endüstri kolu haline gelen bilgisayar teknolojisi ve endüstrisi halen dünyada en hızlı gelişen bir daldır Bu endüstri kolu her yıl bir önceki yıldan yüzde elli daha ileri gitmektedir. Elektronik teknolojisi büyük ölçüde çok disiplinli ve elektrik teknolojisine göre çok daha fazla araştırma yoğun bir alandır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Yirminci yüzyıl da başlayan ve adına ikinci sanayi devrimi denen olaylar dizisinin ise en önemli özelliklerinden birisi endüstride elle kontrolün yerine elektronik kontrolü koymuş olmasıdır. geleneksel teknolojiler kadar yaygındır. o ülkenin endüstrileşme ölçütünü veren önemli göstergeler olarak alınmaktadır. Zamanca gelişerek yaygınlaşmış ve bilgisayarlara uygulanması ile de otomatik kontrol mekanizmaları olarak her türlü marinada mutlak bulunan ve kontrol görevini yapan üniteler olarak yerlerini almışlardır. Böylece elektroniğin temelleri atılmıştır. önce telgraf ve telefon haberleşmesi olarak bir hizmet sektörü niteliğinde ortaya çıkmıştır. Bilgisayar teknolojisinin ürettiği ürünlerin kullanımı giderek daha kolaylaşmakta ve kullanım alanı süratle yaygınlaşmaktadır. Ayni zamanda elektronik ürünlerden azami yararlanma oranıdır. pikap ve benzeri araçlar ile. elektronik sermaye malları vardır. elektrik teknolojisinin içerisinde. Daha ilerdeki çağlarda belki de uçuncu endüstri devriminin en önlemli özelliklerinden birisi olarak. ileri endüstri toplumu olmanın göstergesi olarak da günümüzde elektronik ürünlerin tüm sektörlerde kullanılma oranlan alınmalıdır. elektronik tüketim mallarının kullanımı ve montaj turu üretimi. 50 yılı biraz geçen tarihi içerisinde dünya elektronik endüstrisi en hızlı gelişen dallardan birisi olmuştur. İlk kez 1907 yılında elektronik lamba geliştirilmiştir. Bu oran ise doğrudan doğruya elektronik sistemlerin daha çok makineyi kontrol ederek veya yöneterek. Transistorun bulunması özellikle bilgisayar teknolojisini çok fazla etkilemiştir. cep hesap makinalarından oluşan binlerce elektronik tüketim malı da elektronik endüstrisinin son ürünlerini oluşturmaktadır. Elektronik. Klasik ya da modern endüstrilerde demir enerji üretimi makine yapımı. Günümüzde elektronik kontrol toplumsal ve ekonomik hayatin çeşitli kesimlerinde farklı düzeylerde gelişmiş durumdadır. endüstriyel kontrol test Araçlarını. 41 . tüm faaliyetlerin ve kararların insan yapısı sistemler tarafından yerine getirileceği bir çağ öngörülmekte ve bu çağa şimdiden sibernetik çağ denmektedir. Elektronik sermaye malları elektronik seri işleme cihazlarını. Telsiz telgrafın yaygınlaşıp radyo biçiminde bir tüketim malı haline gelmesi ile aynı bir işkolu olmuştur. Kullanım oranı kavramı ile anlatılmak istenen sadece elektronik ürünlerin kul animin artması anlamında değildir. Bu gelişmenin sağlanabilmesi bu yüzyılda elektronik alanında çok büyük ilerlemelerin meydana gelmesiyle başlamiştir. Hali hazırda yaşayan ve gelecekte yaşanacak olan sibernetik çağın temelinde. bilim ve araştırma amacıyla yapılmış binlerce elektronik aleti kapsamaktadır. dijital ve analog bilgisayarları. Bundan kırk yıl sonra 1947'de transistor bulunmuş ve elektronik sanayi bir anda çok büyük bir gelişme göstermiştir. Radyo ve televizyon alıcılarından teyp.

yeni sistemlerin ve yeni işlemlerin tasarımlarını yapmak. surecinden. rüzgar tünelinde test edilmesine gerek kalmadan sanki bu parça gerçekte üretilmiş ve rüzgar tünelinde test edilmiş gibi.Bu kadar küçülmüş ucuzlaşmış ve artık bir ara urun haline gelmiş olan bu mallar binlerce makine veya makine sistemini kontrol edebilme yeteneğindedirler. yaygınlaşmasını sağlamıştır. Öte yandan makinelerin tek tek ve makine grubu olarak iş görme kapasiteleri ve hızları da elektronik alanındaki gelişmelere bağlı olarak çok fazla artmıştır. verilen parçaların geliştirilmesini ve bazı testlere karşı durumlarını bilgisayar ortamında kontrol ederek sonucu kısa zamanda bildirmektedir. Bu konuda hazırlanmış bilgisayar programlarına işlevleri verilen çeşitli parçaların çiziminden sonra. kısa bir zamanda verilmektedir. CAD. bilgisayarlar. CAD programlan yardımı ile özellikle makine tasarımlarında önemli başarılar elde edilmektedir. Bundan otuz yıl önce 30-50 bin ton/yıl optimal kapasite ile çalişan petrol kimya ve evde kullanılan eşyaların çeşitlenmesini. Ancak gelişmeler yakın bir gelecekte bu konuda da başarı kazanılacağını göstermektedir. Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli etkileri nelerdir? Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli özelliği. CAM (Computer Aided Manufacture = Bilgisayar Destekli Üretim). büyük bir computer bir kibrit kutusu büyüklüğünde üretebilen. örneğin ev işlerine ve eğitime kadar her alanda robotlar görev alabilirler. düşük ürün maliyeti mikro işlemcilerin her alana girmesine neden olmuştur. Camiin doğal bir sonucudur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan çok daha fazla insanin makine başında onu kontrol etmek amacıyla beklemesinin önüne geçilmesi ile ilgilidir. Endüstriyel robotların bazı hizmet dalları ile. bazı malların üretiminde kullanılması önümüzdeki yüzyılda ölçüleri şimdiden bilinmeyecek bir yaygınlığa ulaşabilir. gelecekte insanların yaşamında bugünkünden daha fazla ve aktif rol yükleneceğidir. sonuç çok ekonomik olarak. bu mikro sistemler ile düşünce üretmek mümkündür. Düşük ürün hacmi.Elektronik komutaların sağladığı kolaylıklar nedeni ile daha çok makine daha az insanla kontrol edilebilir ve çalışabilir hale gelmiştir. Ancak bu konuda şimdiden varsayımlarda bulunmak yanıltıcı olabilir. içinde bulunan bu üretim aşamasında urunun hacmi son derece küçük ve maliyet de o oranda düşüktür. Tarımdan günlük hayata. işlem bilgisayar ortamında değerlendirilerek. Daha da önemlisi bu araçlar yardımıyla yeni ürünlerin. Bu suretle örneğin bir uçağın kanat. yani endüstriyel robotların kullanımından sonra başlamıştır. ya da kuyruk parçasının üretilerek. Bunun sonucunda büyük ölçüde mekanik işlemlere dayanan modern üretim ünitelerinin optimal ölçüleri giderek büyümektedir. Gerçi bu konuda henüz hala bir başarı kazanılmamıştır. Günümüzde. bir mikroskobik elektronik devreler üretim teknolojisine gelinmiştir. Aslında CAD.Bu etkilerden biri endüstriyel üretim ölçülerini büyütme yönünde olmuştur.Bunun 42 . Günümüzde bu konu ile ilgili çalışmalar CAD (Computer Aided Design) (Bilgisayar Destekli Tasarım) olarak bilinmekte ve uygulanmaktadır.elektrik motoru ve enerjinin endüstriye uygulanmasının ortaya çıkardığı etkilerdir. Fakat bilinen gerçek elektronik alanının bir kolu olarak ortaya çıkan bilgisayar teknolojisinin.

Elektronik endüstrisinin araştırma geliştirmeye harcadığı para kendisine gelişerek geri dönmüş bu durumda da araştırma geliştirmeye ayırılan ödenek arttırılmıştır. İlk prototipleri olarak makineağır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sonucunda da özellikle metal işleyen alanlar da üretim ölçüleri büyümüştür.Öte yandan esnek olmayan sadece belirli işlemleri tekrarlayan mekanik kontrol yerine giderek bilgisayar kontrollü makineler veya makine sistemleri geçmektedir.İşlevleri her ortamda en ekonomik bir şekilde yapılabilir hale getirildi.Dayanaklı üretim makineleri Elektrik endüstrisinin özellikleri ve kullanım kaynağı elktronik alanın kontrol edebilme rahatlığı sonunda makinelerin boyutları küçültüldü. 1.Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya Çıkan Değişmeler Yirminci yüz yılın en önemli özelliklerinden biriside teknolojinin ortaya konulmasında görülen değişmeler olmuştur. Elektronikteki gelişmelerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan sonuçları özetleyiniz? 4.Böylece çok yetenekli bazı makineler küçük imalathaneler bu anda ekonomik olmuşlardır.Örneğin klasik akan band sisteminde bir motor gövdesinin üzerindeki çeşitli işlemler.pahalı.Örneğin bir dikiş makinesinin bir evin ya da tek başına çalışan bir terzinin hizmetine girebilmesi için üstün teknoloji ile donatılarak verilmesi gibi. 43 .CAM’ların iş yapma yetenek ve hızları mekanik kontrolden daha fazladır. Elektronikteki gelişmelerin diğer endüstriyel sektördeki yeniliklerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan bir diğer sonuçta bazı üretim mallarının küçülmesi yönünde olmuştur.CAM’ler yaygınlaştıkça üretim miktarı ve hızıda daha büyütecek yönde etki yapacaklardır.ancak fabrika ve maden ocaklarına büyük işletmelere kurulan tesisat techizat ve diğer yatırım malları şeklinde idi. Firmalar kurmuş oldukları bu araştırma geliştirme ünitelerine her yıl belli miktarlarda finansal kaynak ayırmışlardır.sırasıyla ayrı ayrı tezgahlarda ayrı işçiler için proglanmış makineler veya makine grubu bütün işlemleri daha az işçiyle ve daha hızlı yapabilmektedir.Böylece çok üstün teknoloji kullanan imalathaneler ortaya çıkmıştır. Böylece makineler yaptıkları işe ve niteliklere göre.Üretim makineleri 2.Bu yüzyılda araştırma geliştirme faaliyetlerinede fazla önem verilmiş ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkmaya başlamıştır.hacimli.Bu amaçla araştırma geliştirme birimleri kurulmuş ve buralarda yapılan araştırmalardan elde edilen sonuçlar bekletilmeksizin uygulamaya alınmıştır.Bu yy en çok elektronik ile ilgili faaliyetlerde bulunan firmaların araştırma geliştirme faaliyetlerine önem verdikleri ve bu üniteleri düzenli ayırdıkları fonlarla sürekli olarak canlı tuttukları anlaşılmaktadır.

The Evolution of Technology.Bilim Araştırma Teknoloji V.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Özet Mehmet Karahan Yirminci yüzyılın en önemli teknolojik gelişmesi elektronik alanında olmuştur. Birçok endüstri firması. aşağıdakilerden hangisinde olmuştur? A) Elektronik B)Makine C) Metalürji D) Tekstil 3. 1983 s. 1. ISBN 0521 22855. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. 3. 44 . 301-237 5. C.TURKCAN.BASALLA. 1981. Cambridge University Press. özellikle elektronik alanında çalışan birçok firma. Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme. araştırma geliştirme çalışmalarına kaynak ayırmışlar ve bu suretle teknolojinin hızla gelişmesine olanak sağlamışlardır. 4.Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Yayın No DPT 1922 OIK. Yirminci yüzyılda en yaygın olarak kullanılan enerji turu aşağıdakilerden hangisidir? A) Kömür B)Elektrik C) Hidrolik C) Füzyon 2. Beş Yıllık Kalkınma Planı ihtisas Komisyonu Raporu. Elektronik komuta cihazları birçok makineye bağlanmıştır. T. Yirminci yüzyılda özellikle elektronik alanında görülen çok süratli gelişmenin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Bu dalın yeni olması verilmesi D) Hiçbirisi B)Araştırma geliştirmeye önem C) Bu konuda çok fazla çalışılması Kaynaklar 1.Yayın No: 151. 6. Elektronik alanında götürülen bu gelişme bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. Teknolojinin Ekonomi Politiği Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi 2.C.7. 248 p. Beş yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Planlama Teşkilatı Yayın No: DPT. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz.Bilim Araştırma Teknoloji V. 19 1990. Yirminci yüzyılda görülen bir önemli değişiklik de teknolojinin üretiliş biçiminde ortaya çıkmıştır. Ekonomi Fakultesi Yayın No: 1981/1 258 s.E. 1988. Bu sayede makinelerin kontrolü insandan çıkmış elektronik devrelere geçmiştir. G.

Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi No: 128. 9.I. 1983 Teknoloji Eğitimi. 180s.24Aralik1990S. 1982 Bilim ve Teknoloji.DOGAN H. 8. Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi Yayın No: 203. Teknoloji ve Endüstri Eğitimi" Araştırma Aylık Bilim ve Teknoloji Dergisi C.DALGIÇ T. 1990.YAZICIOGLU Y. Sevinç Matbaası Ankara 251 S.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 1922 O.5 45 . 237-301 Mehmet Karahan 7.2S. 1983.K. S.

Bilgi Toplumu 46 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. BÖLÜM : BİLİŞİM KAVRAMLARI 1.Bilişim 3.Bilgi Paylaşımı 4.Veri ve Bilgi 2.

tesadüfi olmayan. Tablo 1’de verilen karşılaştırmalı tablo veri ve bilgi arasındaki farkı ortaya koymaktadır. yani bilgiye dönüşürler. Veriler çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra hem anlam hem de değer kazanır. Gerçekte bu iki kelime arasında önemli bir fark vardır. Elde edilen bu bilgi insanlar tarafından karar vermek amacıyla kullanılır. Bu gösterimler sayısal veya alfanümerik karakterler ya da semboller olabileceği gibi çeşitli biçimlerdeki grafik çizimler ve diğer tüm grafik gösterimler şeklinde de olabilir. Veri kavramı. Veri Hammadde Aktif değil (yoruma açık değil) Değişik kaynaklardan toplanmış Bilgi Sonuç Aktif (yoruma açık) Veriden dönüştürülmüş Tablo 1 : Veri ve Bilginin Karşılaştırılması Bilginin ham maddesi olan veri. eylemleri. miktarları. Veri bilginin ham maddesidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Dönüşüm Türleri Veriler Veri Toplama Analiz Saklama Sunum Bilgi Türleri Raporlar Yeni Dosyalar Grafiksel Gösterimler Tablo 2 : Verilerin Tabi Tutulduğu İşlemler ve Üretilen Sonuçlar 47 . rast gele bir araya gelmemiş bulunan sembollerden oluşan bir grup olarakta tanımlanır. Veriler bilgiye dönüştürülürken hem insan aklı hem de bilgisayar verileri seçen ve onları anlamlı bilgiye dönüştüren birer işlemci vazifesi görür. temsil eden. Genellikle “veri” ve “bilgi” kelimeleri yanlış olarak eş anlamlı olarak kullanılır. Veri genellikle analiz edilebilecek ya da daha ileri işlemler için kullanılabilecek ham bilgi olarak bilinmektedir. bir araştırma amacıyla yapılan ankette elde edilen materyal veridir. Veri ve Bilgi İşlenmemiş ham bilgi de denilen veri “data” karşılığı olarak kullanılan ve “datum” söcüğünün çoğulu olan bir kavramdır. Daha sonra çeşitli istatistiksel testlere tabi tutulan bu verilerden elde edilen sonuçlar bilgidir. gözlemlerin veya oluşumların her türlü gösterimidir. Verilerin bilgisayar tarafından bilgiye dönüştürülmesinden sonra karar vericiler için temin edilen bazı bilgi türleri Tablo 2’de gösterilmiştir. çeşitli durumların. Örneğin. olguları vs.

T. oluşturulan enformasyon kararlara ilişkin faktörlerdeki belirsizliği azaltarak belli bir davranış değişikliğine neden olmalıdır. 3. 1. Bunda bilgi vardır ama çok azdır. dizisini ne takip eder? Bu daha zor bir sorudur. Burada “bir sonraki sayı. 5. Ya da benzer soruyu rast gele sayılardan oluşan 1. Karşı tarafın elinde sadece içinde bir bilgi olduğu düşünülen bir form vardır. dizisi için sorabiliriz. 1. A. 6. Şimdi birde bir sürü salınım yapan kırık çizgiler kümesini düşünelim. Eğer karşımızdaki. Bunun cevabı yoktur.2. anlamlı bir biçimde işlenmiş verilerdir. 48 . Enformasyon. bir öncekini takip eden tam sayıdır” genellemesi yapılabilir ve bir sonraki sayıya 6 olarak karar verilebilir. 0. Bu veriler. Örneğin. 9. 2. 5. Sayı dizisi halindeki form içindeki bilgiyi kolayca yakaladık. G. anlamlı hale dönüştürülmüş veridir. sayılar veri iken. İkincisi. Örneğin kalpte bir ritim bozukluğunu görebiliriz. o da içinde bir takım düzensizliklerin olduğudur. 2. 8. Birincisi. 0. Düzen-Düzensizlik-Kaos Formun bir tek özelliği olacaktır. Biz gözümüz. 0. Benzer şekilde 1. veriler tek başına bir anlam taşımazlar. enformasyonu kullanacak yöneticinin bu günkü ve gelecekteki kararları için gerçek bir değer taşıyan. T. S.1. 1. Bir noktadan sonra çizgimizin içindeki bilgi anlamsızlaşmaya başlayacaktır. tam o sırada bizim kullandığımız bandı dinliyorsa mesajımızı alacak. dizisini takip eden ne olmalıdır ” gibi sorular orta öğretim için sık karşılaşılan sorulardandır. Mesajı almak aslında işin basit yanı olacaktır tıpkı bizim bilmediğimiz bir dilde yayın yapan bir radyoyu dinleyip anlamaya çalışmamız gibi. bir televizyon gibi bir araç alınca birden bire daha önce varlığından bile haberdar olmadığımız mesajlar bize görünür. Bu çizgiye bakıp bazı anlamlar çıkarabiliriz. G. 1. Bu çizgi belki bir ölünün kalp atışlarını. Bilgi Nerede Olabilir? Etrafımızdaki her şeyin bir çeşit bilgi taşıdığını hiç düşündünüz mü? Oturduğunuz odanın içinde belki de binlerce radyo yayını var. A. 2. G. ya da borsada hiç alım satımı olmayan bir hisse senedini gösterebilir. işlenerek bir anlam taşıması gerekir. dizisi için “bir önceki sıfır bloğundaki sıfırlardan bir fazla sıfır” genellemesi ile bir sonraki sayının 1 olmasına karar verebiliriz. algılanır oluyor. S. Şimdi çizgimizin salınımlarını rast gele olarak arttıralım. kulağımız ile bunları algılayamıyoruz ama elimize bir radyo. ya da beyin işlevlerini. 0.3. Bunların enformasyon haline gelebilmesi için. duyulur. 1. sıcaklık değişimini gösteriyor olabilir. bir zekâya bir mesaj göndermeye çalışsak gene aynı elektromanyetik dalgaları kullanacağız. rast gele sayılar tablosu enformasyondur. kısaca düzenli ve kullanılabilir veriler olarak tanımlanabilir. 3. 0. 0. Düz bir çizgiyi ele alalım.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. T. 0. Enformasyon. T. Aynı soruyu DNA kodlarında kullanarak A. 4. 1. S. Enformasyonun iki önemli özelliği bulunmaktadır. Uzayın derinlerine. “1. ve G sembollerinin bir dizisi için sorabiliriz. çoğunlukla sahip olunan bilgi olarak kullanılmaktadır. T. Enformasyon (information) Enformasyon. S. 2. 7. Bu atan bir kalbin. 0. 0.

nelere demiyoruz? Bilgi. İleti (message). Bir iletinin bilgi olabilmesi için. Eğer ileti herhangi bir değer değişimine neden olmuyorsa. değer içermemektedir. sizin için bir değeri yoktur.3 arttığını okudunuz. İleti. Bilgi Devrimi Gelecek bin yılın görünebilir her yerinde bilgi olacak. bu size bir değer aktarımıdır ve aktarılan değeri içeren iletinin adı da bilgidir. Bu bir iletidir. ilanlar. rakamlar veya diğer iletiler. Bu durumda ilginç noktalar yakalamak olasıdır. aşırı düzen veya aşırı düzensizliği sevmez. erişebildiği sonsuz oylumdaki bilgi karşısında ezilmeyip hazıra konması olası değil. ‘varlıklarda değer değişimine neden olan iletiye denir. çünkü her şeyden önce değerini bilemez. 1. bir telefon rehberinde yer alan iletiler bilgi değildir. Eğer gözünüze. Bilgi Nedir? Bilginin. Gazetede Namibya parasının değerinin %0. nede bu para birimine ilginiz. fazla düzen ile aşırı düzensizlik arasında bir yerdedir. 49 . Genelde sanıldığının tersine hazır bilgi pek bir işe yaramaz. ondan yararlanmasını bilmek umulduğu kadar kolay gerçekleşmez. Bilgi güncelleşmeli her zaman en son durumu gösterir biçimde tutulmalı. Bizim buradaki tanımımız biraz haberleşme anlamındadır. O halde bu veri size aktarılan basit bir iletidir. Etkileşimli ortamlarda oluştuğu anda bilgisayara aktarılan bilgi sürekli olarak kendiliğinden artmakta ve sonsuz ölçülere varmakta. Bilgi geleceğin hakimi. Bir durumu eksiksiz tanımlama ya da eksiksiz kopyalama için gerekli şeyi bilgi olarak tanımlayalım. bir varlıktan ötekine aktarılan’ veri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Özet olarak bilgi. Bunların bilgi olabilmesi için. Peki ama bilgi nedir? Bilginin değişik tanımları olabilir. kulağınıza veya başka herhangi bir duyum organize gelen ileti. Veriyi işlemek. Ancak sizin ne Nambiya’da paranız vardır. Dolayısıyla bu iletinin. 1. Değişen Bilgi Kavramı • • • • • • • • • Artık gelişen olanaklarının elvermesiyle bilgi bölünmeden ortaklaşa paylaşılabilmekte.4. alan kişide bir değer değişimine neden olması şarttır. sizde bir durum veya konum değişikliğine neden oluyorsa. Bilgi değildir. Bilgi. bilgi değildir. Örneğin. İşimize gerçekten gerekli olan ve bize yarayacak bilgi öncelikle kendi yakın çevremizde oluşur. gözlem veya düşünce paketine verilen addır. 1. Sizin hareketlerinizi veya sahip olduğunuz varlıkların değerini herhangi bir şekilde değiştirmiyor veya etkilemiyordur. bilgi değildir. Sonsuz ölçüdeki bilgi içinden ise yarar olana erişim üstesinden kolay gelinemeyen büyük bir sorun.5. değer değişimine neden olması şarttır. Peki bilgi nedir? Bilgiyi nasıl tanımlıyoruz? Bilgi bu kadar önemli? Nelere bilgi diyoruz.6. yeni bilgi oluşturmak. Her gün gazetelerde yer alan haberler. bu takdirde ortada bilgi sayılabilecek bir ileti yoktur. düzensizlikle bir ilgisi olduğunu anladık. Kendi ortamındaki bilgiye hakim olmayanın. Sizde bir değer değişimine neden olmuyordur. Henüz elindeki bilgiyi kullanmasını bilmeyene eriştiği bilginin pek bir yararı olmaz.

9. doğal hızla toplum içinde dolaştı ve belirli bir tabana yayıldı. hareketlerini. konumunu değiştirir.7. Yazı ile yayılan bilgi yavaş gidiyordu. sonlu sayıda sembollerden oluşan bir sembol alfabesi ile sayılar gibi sonsuz sayıda niceliği gösterebilmektir. Peki Neden Bilgi Devrimi? Yüzyıllardır bilgi. Size “Yarın İzmir’de güneş doğacak” bilgisi verilse pek de yararlı bir bilgi almış olmazsınız.8. Kullandığımız alfabe bunun en güzel örneğidir. “Yarın dolar kuru artacak” gibi beklenen durumlarda bilgi daha azdır. ancak kendi denetimimiz altındaki bilgiyi eğer çok özen gösterirsek. Bu şekilde bilgi. zaman ve emek alan bir işlemdi. 1. geçerliği olmayan bilginin kullanımı yarardan çok zarar getirir. Bilgi. Burada önemli olan. en hızlı şekilde kulaktan kulağa yayılıyordur. insanoğlunun tekelinde değildir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • Mehmet Karahan Güncel olmayan bilginin geçerliliği çabuk ortadan kalkar.ürettikleri veya sahip oldukları bilgiyi aktardılar. Basılı bilgi aktarma yöntemi keşfedildi. Geçersiz bilgiyi ayırt etmek neredeyse olanaksız. sadece bilgiyi alanın konumunu değil. üretildiği noktadan aktarıldığı noktaya iletimi. Bu bilgi teknolojisinde yazının icadından sonraki en önemli gelişmeydi ve yine bir devrim yaratacak nitelikteydi. Bu kadar az sayıda sembol kullanarak her şeyi anlatabilmek ilginç değil mi? İsterseniz. Bilgi. beklediğiniz bir durumdur. dolayısıyla geçerli tutabiliriz. içinde bulundukları konum ve durumu. Matbaa ile birlikte ileti aktarma hızı arttı. Bilgi Nasıl Ölçülür? Örneğin varsayalım ki yarın İzmir’e gideceksiniz. Bu yüzden fiziki uzaklıklar. Bilgi kavramı konusunda algılamamız yeterli değilse bilgiden yararlanma da söz konusu olamaz. Bilgi eğer çok değerli ise. Sonra matbaa icat edildi. içinde taşıdıkları bilgi miktarına göre bir sıralama yaparsak beklenti ile bilginin değeri arasında bir paralellik açıkça görülür. Ancak her üretilen bilginin. vereninde durumunu. Bu haberler. Ama “Yarın İzmir’de 50 cm kar yağacak” tam anlamı ile beklenmedik bir bilgidir. zaman kısıtlamaları gibi nedenlerle bilginin yayılması kolay olmadı.”Yarın dolar kuru azalacak” gibi beklenmeyen durumlarda daha fazladır. Tüm varlıklar. İnsanlar birbirlerine yazıyla. Çünkü yazıların üretimi elle yapılıyordu. sözle veya diğer iletim metotlarıyla. Böylece ileti. zaten bildiğiniz. seri üretim başladı. Türkçe’de 29 harf kullanarak bütün duygu ve düşüncelerimizi anlatabiliyoruz. ileti paketleri biçiminde doğal yollarla aktarıldı. Bu rakamlarla bütün tam sayıları gösterebiliriz. Bu düşünceyi biraz daha ileri götürüp “Her zaman beklenen durumda bilgi yoktur” diyebiliriz. “Hava parçalı bulutlu olacak” belkide sizin için daha anlamlı bir bilgidir. 50 . Yakın çevremizde yalın veriler üzerinde en temel sayılacak işlemleri oluşturmadan bilgi üretimi başlayamaz ve verimlilik sağlanamaz. Bilginin Gösterilmesi Bilgi bir takım sembollerle gösterilir. 1. Bu. hep aldıkları bilgi sonucu değiştirirler. 1. medya değiştirdi ve basılı ortama geçti. bu konuda çok sistemli bir yaklaşımımız olursa güncel. alfabeyi on rakam ekleyerek genişletelim.

refah düzeyinin artmasına neden olacaktır. Biz bunu bilmeden zaten yapıyoruz. gerek yazılım ve eğlence piyasalarında görülmektedir. O subrutinin uzman bir operatörüdür. kendi portföyünün yöneticisi olarak karşımıza çıkmaktadır. yirminci yüzyılda bilgi çağına ulaşmıştır. 1. kendi pozisyonunun. Buhar gücü. yani uzman yönetici. kreatif direktör. Mali ve türev piyasalarda kararlar çok seri şekilde. uzman yöneticidir (operatör). bilim ve teknolojinin gelişmesine tanık olmuş. 51 . Böylece karar üretiminde büyük bir patlama yaşanacaktır. Bazen bu kısaltmalar daha da ileri gidip “Lütfen cevap verin” yerine LCV olarak kısaltıyoruz. en az ama yeterli bilgiyi karşı tarafa aktarmak önem kazanmaktadır. Dolayısıyla bilgi devrimi. Uzman yöneticiler. anında verilmektedir.10. üretimi katlayan bir faktör olmuş ve dünya bilgi devrimi ile tanışmıştır. Reklam ajansında çalışan bir art direktör. geliştirilen makineler ve diğer mekanik araçlar sayesinde.Karar üretiminin artması. Bunun için karar işlemi görevlere (task) bölünmekte ve her bir karar uzmanı kendi sahasının. çok daha hızlı ve verimli karar üreteceklerdir. Dizayn sektöründe durum farklı değildir. ellerindeki bilgi teknolojisi araçlarını kullanarak. senarist hepsi birer uzman yöneticidir. Burada da aynı durum söz konusudur. O da aynı şekilde bir uzman yöneticidir. kas gücünün yerine geçmiştir. Halen bu durum gerek mali ve türev piyasalarda. beklenen durumu iletmeme kuralını kullanıyoruz ya da çok acelemiz olduğunda “Beni lütfen karşılar mısın” yerine “Beni karşıla” şeklinde kısaltmalar kullanıyoruz. Matbaanın icadından sonra insanlık. Böylece iş bölümünü (division of labor) artırarak. sonra buhar gücünden doğan sanayileşme devrimini yaşayıp. Tıpkı bir zamanlar sanayileşme ile birlikte iş üretiminde yaşanan patlama gibi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Nasıl yazının icadının. İş üretiminin artması insanoğlunun refah düzeyininde artmasına neden olmuştur. Bu kişilerin her biri aslında birer karar operatörüdür. Onsekizinci ve ondokuzuncu yüzyılın işçi sınıfının (workers) yerini gelecekte uzman yöneticiler alacaktır. insanları tarihin başlangıcına getirdiği kabul ediliyorsa matbaanın icadının da insanları yeni çağa getirdiği düşünülür. Her dizayn mühendisi üretimin bir parçasının (görev) sorumluluğunu alır ve onun bütünü ile uyumlu şekilde çalışmasını garantileyecek dizaynlar üretir. Örneğin birisine gideceğimiz zaman “Eğer gelemezsem haber veririm” diyerek sadece beklenmeyen durumu iletip. Bunun paralelinde işlenecek kaynakların artması ve üretim talebininde genişlemesi gerekmiştir.Karar altına alınacak kaynaklar artacak ve karar üretim talebide genişleyecektir. Bu sınıf da. Bilgi Ekonomisi Günümüzde. montaj uzmanı. film yapımında çalışan bir yönetmen yardımcısı. önümüzdeki yüzyıllarda adını işçi sınıfı kadar çok sık duyacağımız yeni bir sınıf tanımının ortaya çıkmasına neden olacaktır. önce Rönesans devrini yaşamış. Karar mekanizmasında görev bölümü (tasking) yapılması artacak ve ortaya ‘kalifiye uzman yöneticiler’ (qualified operators) çıkacaktır. Yazılım piyasasında da aynı şekilde her bir yazılım uzmanı kendisine seçtiği bir subrutin bölgesinde kod geliştirmektedir.

Doğruluk veya yanlışlık : Bilgi gerçek olabilir ya da olmayabilir. bir iletişim ağındaki bilgi gönderiminin hızı ve etkinliği ya da doğru gönderim ve iletimi ile ilgili kuramdır.2. yazılım ve veri kaynaklarının örgütsel yapıya uygun biçimde dağılmış birçok merkezde ayrı ayrı odaklaştığı. 2. ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişimde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin.3.11. 52 . Düzeltici olması : Bilgi. bilgiyi alanın bilginin doğruluğu üzerindeki güven duygusunu arttırması açısından önemlidir. 2. Kullanım ilkelerinin birliği bakımından bir bütün olarak işlev gören bilişim dizgesi. Bilginin Özellikleri • • • • • • Bilgi sistemi açısından bilgilerin önemli önemli olan bazı özellikleri aşağıda verilmiştir. Bilişim Kuramı Kullanılan iletişim kanalı türüne göre. Doğrulayıcılık : Yeni gelen bilgi varolan bilgiyi tastik edebilir. Bilişim Dizgesi Belli bir konuya ya da örgüte ilişkin verilerin bir düzen içinde bilgisayar ortamında saklandığı ve kullanıcı olarak tanımlanan kişilerin bilgi gereksinimlerini karşılamak üzere dönem ya da başvuruldukça raporlar üreten ya da gereksenen veriye onanabilecek kısa bir süre içinde erişim olanağı sağlayan belli bir donanım üzerinde işletimsel durumda yazılım ve veriler topluluğudur. özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve rasyonel biçimde işlenmesi bilimidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. mevcut olan bilgilere yenilerini ekler veya onları düzeltebilir. Dağıtılmış Bilişim Dizgesi • • • • Donanım. 2. Kurulacak bilgi sisteminin değerlendirilmesinde verilen bu özellikler göz önünde bulundurulmalıdır. Eğer yanlış olan bilgiyi alan kişi doğru olduğuna inanırsa.1. Miktarın artması : Bilgi. 2. Yenilik : Bilgi. Bu durum. alan için tamamen yeni ve önemli olabilir. onun etkisi bilginin doğru olması ile aynıdır. bununla birlikte Donanım ve yazılım uyumluluğu. eski veya yanlış bilgileri düzeltebilir. insanoğlunun teknik. Veri yapılarının biçimsel özdeşliği. Bilişim Bilişim.

2. Bilişim Sistemleri Bilişim sistemleri. • Stratejik seviye sistemleri : Tepe yöneticilerin firma içi ve dış çevredeki stratejilerini belirlemelerine yardımcı olur. stok denetim. satış. sayışım. vb. saklanması. kredi kararları ve fabrikadaki malzemenin akışı gibi temel aktivitelerini ve işlemlerini izler. tüm alt dizgeler arasında eşgüdüm ve uyumun tasarım aşamasından başlanarak sağlandığı. bir örgütün yönetimi ile ilgili tüm verileri kapsamı içine alacak biçimde. 2. 2. Eğitim hem beceri kazandıran.5. özellikle türlü düzeylerdeki yönetim katlarına taktik ve stratejik kararlarını başarılı kılacak nitelikte sürekli bilgi akıtmayı amaçlayan bilişim dizgesidir. üretim. Tümleşik Bilişim Dizgesi Özellikle yönetim bilişim dizgesi (YBD) kavramı ile ilgili olarak. Komuta ve Kontrol Bilişim Sistemi Kontrol ve komuta amaçlı askeri otoritelere destek olan bilişim sistemi. hem de bilgi aktaran bir süreçtir. kan analizi vb. tıpta. kontrolüne.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2.6. genellikle merkezcil ve örgütün üst yönetimine sağlanabilecek stratejik desteğe özellikle önem veren bilişim dizgesidir.10. envanter planlaması. 2. istatiksel analiz. işlenmesi ve kazanılan bilginin dağıtılması için ilişkili parçaların oluşturduğu küme olarak tanımlanabilir.8. koordinasyon. Yönetim Bilişim Dizgesi Bir örgütün yönetimi ile ilgili veri kaynaklarını bir dizge bütünlüğü içinde toplayıp örgütün gündelik işlerine bilgi işlem desteği sağlayan.7. 2. ticarette. bir organizasyonda karar verme.9. analiz ve canlandırma konularına destek olmak amacıyla verinin toplanması. karar vermesine destek olur. 2. Bilişim çağını yaşadığımız bu dönemde eğitimin temel amacı bireylere bilişim toplumunun gerektirdiği 53 . • Yönetim seviye sistemleri : Orta kademe yöneticilerin olayları izlemesine. Bilişim Sistemleri Tipleri Farklı organizasyonel seviyelerde servis veren dört tip bilişim sistemi vardır. gibi işlevleri yerine getirmek üzere hastane ve sağlık kuruluşlarında uygulanan otomasyon sistemidir. • İşlemsel seviye sistemleri : Organizasyonun satışları.4. • Bilgi seviye sistemleri : Organizasyondaki veri işçilerini ve bilgileri destekler. kontrol. Hastane Bilişim Sistemi Hastane personeli arasında iletişim. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Eğitim bugün yaşamımızın her alanında sanayide. örneğin personel. psikolojide ve öteki bilim dallarının tümünde yer almasından dolayı önemi gittikçe artmaktadır. para depozitleri.

Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan bir başka program türü de eğitici oyunladır. bilgiyi değerlendirme ve bilgiyi sunmayla mümkün olmaktadır. Bu program türleriyle öğrenci belli bir sonuca yol açan olayı veya kişiyi bulabilmek için çeşitli olasılıkları düşünerek. Bunun için nitelikli öğretmen ve yazılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle iletişim ağlarıyla bilginin taşınması ve paylaşılması bunun bir sonucudur.11. Bu programların tek başına kullanımı söz konusu değildir. Burada unutulmaması gereken şey. bilgisayar destekli eğitimdir. Bilgi teknolojilerinin amacı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan nitelikleri kazandırmaktır. Bilgi Teknolojileri Bilginin yaratılması. Burada bilgisayar ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanılmaktadır. Bilgisayarın eğitimde en geniş kullanım alanı. işlenmesi. Doğal olarak günümüzde bu da bilgisayar ve internetle mümkün olmaktadır. Bilişim Çağı Günümüzdeki teknolojik gelişmeler yeni bir çağı yani bilişim çağını oluşturmaktadır. Yani maddi ürün yerine bilgi üretiminin önem kazanmasıdır. bilgiyi düzenleme. varlığını sürdürebilmesi için bilgiye ulaşması. içinde yaşadığı çağa uyum sağlayacak ve toplumun beklentilerini karşılayacak davranışlara sahip bireyler yetiştirmektir. Eğitimde bilgisayar uygun koşullarda kullanıldığı zaman etkili olur. olaylar arasında bağlantı kurmaya çalışmaktadır. 3. yayılması. korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Burada bilgisayar normal eğitim sürecinde öğrencilere verimesi gereken beceeri. Bu çağın en önemli özelliği bilgi teknolojilerinin yaygın olarak kullanılmasıdır. a) Türk Bilişim Vakfının Hedefleri • Bilişim yatırımlarının genel ekonomi içindeki payının Avrupa Biriliği ülkelerinin ortalama düzeyine çıkması. Bu eğitimde en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesine ve alıştırma yapılmasına dayananlardır. toplanması. Bilişim toplumunda bireyleri yetiştirmede kullanılan en büyük yardımcı. kendilerini sürekli yenilemekte ve bilişim çağına ayak uydurmaya çalışmaktadır. yeniden elde edilmesi. özellikle bilgisayardır. 2. Bilgi tenolojilerinde insan. biriktirilmesi. Bilişim çağının insanları. Bu yöntemle hazırlanmış programlar öğrencinin gerçek yaşamını seçilmiş yönleri üzerinde yoğunlaşabilmelerini sağlamaktadır. kavram veya olayları öğretmede bir araç olarak kullanılır. Bilgi teknolojilerinde araç gereç önemli değil insan önemlidir. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde aktarılmaktadır ama öğretmen insan değil bilgisayar olunca durum çok farklı olmaktadır. bu programların eğitimi destekleyici ve yardımcı olduğudur. Bilgisayar destekli eğitim programlarında kullanılan bir diğer yöntemde benzetim yöntemidir. 54 . bilgiyi kullanması kısacası bilgiye sahip olması gerekmektedir. Bu da bilgiye ulaşma.

Yazılm evlerini uluslararası kalite standartları ile yazılım geliştirme metodolojileri ve araçları kullanmaları yönünde özendirmek. Türkiye’de bilginin serbestçe dolaşım ve paylaşımı için gerekli alt yapının oluşturulması (2003 yılına kadar yasal ve yapısal değişikliklerin yapılması). Projenin Kapsamı : Proje kapsamında yukarıdaki noktaları içeren bir raporun hazırlanması ve bunun kamuoyuna duyurulması yer almaktadır. bunların gerçekleşmesi yönünde çalışmak. Akademi sanayi işbirliğini geliştirecek modeller ortaya koymak ve bu bağlamda bilişim sektöründe araştırma geliştirme faaliyetlerini özendirmek amacıyla teknoparklar kurulması çalışmalarına destek vermek. Yetişkin insan gücü açığının giderilmesi için projeler üretmek ve hayata geçirmek. kamu ve özel kesimdeki her düzey yöneticinin sağlıklı karar alabilmesi için gerekli olan bilgiye gerekli zamanda erişebilmesi. sayılarıyla ). Türkiyenin bilişim alt yapısını geliştirecek çözümler üretmek. İlgili kamu ve gönüllü kuruluşların. bunları duyurmak ve izlemek. b) Türk Bilişim Vakfının Stratejileri • • • • • • • • • • • Strateji ve politikalar üretmek. telefon. Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında bilişim alanın da köprü görevini üstlenmek ve AB ‘nin bu konuda iş ortağı olmak. Her tür eğitimde toplumun bireylerine bilginin etkili kullanımının öğretilmesi ve bunu sağlayacak alt yapının oluşturulması. Toplumun bütün kesimlerine bilişim kültürünün yayılması. toplumun bilgisayar okuryazarlığının arttırılması (Ölçüm : Kişi başına düşen TV. İletişim hizmetlerinin özelleştirilmesi ve rekabete açılması için çaba harcamak. Nitelikli bilgi kullanımını engelleyen nedenleri ortadan kaldırmaya yönelik politikalalar üretip. Yazılı ve sözlü basının bilişim konusuna ilgisini çekmek . 55 . yanlışlıklara dikkat çekmek ve kamu oyunu bilinçlendirmek. bilgisayar vb. Bilgi toplumunun gereği olarak bireyin. c) Türk Bilişim Vakfının Projeleri Projenin Adı : Bilgisayar Destekli Eğitim Raporu Projenin Amacı : MEB tarafından yürütülen ve eğitimde bilgisayardan yararlanılması amacıyla okullara bilgisayar laboratuarı kurulmasını amaçlayan proje için ilgililere yol göstermek. Türk Hukuk Sistemi içinde yer alması için çalışmalar yapmak. Bilişim Hukukunun.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • • Mehmet Karahan Devletin yeniden yapılanması için gerekli bilgi ve iletişim teknolojileri desteğinin sağlanması (2000 yılına kadar Ulusal Birey Kayıt Sisteminin hayata geçmesi). Siyasi partilerin seçim beyannameleri ve programlarına girmesi istenilen görüşleri bir çalışma dokümanı haline getirerek sunmak. TBV ‘nın vizyonu ve misyonunu paylaşmalarını sağlamak.

Seminerler bilişim sektöründeki firmaların konusunda uzman elemanları tarafından verilecektir. Oluşturulan Bilgi Hizmetleri Dairesi tarafından yapılan projeler ve çalışmalar sonuçlandığında. Ekonomik faaliyetlerin tüm dünyada küreselleştiği günümüzde. her sektörde 56 . 4. bilginin paylaşımı çok hale gelmiştir. 4. tümünde bilginin toplanması ve duyurulmasına yönelik merkezlerin kurulmuş olduğu görülür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Projenin Yöneticisi : Dr. özel sektörün yasal en üst düzey temsilcisi TOBB bünyesinde “Bilgi Hizmetleri Dairesi” kurulmasıdır. özel bir bilgisi ve eğitimi yoksa.1. Bunun yanında Türkiye’nin yurt dışında daha etkin tanıtımına katkıda bulunmak ve yabancı yatırımcıları da ülkemize çekmek amacıyla. Bilişim konusunun geniş kesimlere yayılmasında yazılı ve görsel basının önemi yatsınamaz. internette entegre şekilde gelişmeye ve girdilerini internetten alır ürünlerini sunar halde işlemeye başlamıştır. Öyleki. Hem her seminerin sonunda hem de tüm seminerler tamamlandıktan sonra sınav yapılacak ve başarılı olanlara sertifika verilecektir. Bilişimin teknik bir konu olması nedeniyle basın mensuplarının. internet servisleri de kurulmaya başlanmıştır. Bu hızla gelişim süreciyle birlikte bilgiye ulaşmaya ve bilgi paylaşımına ilişkin bir çok uygulama. Ahmet ŞİMŞEK (Koç Üniversitesi). Bu çalışmalardan birisi de. Ülkemizde de dünyadaki bu gelişmelerin dışında kalmamak için en yakın zamanda başlanmıştır. Seminerlerde katılımcılara konuyla ilgili seminer notları dağıtılacaktır. Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler sonucu oluşan bilgi. üretim. Proje Yöneticisi : Tuncer ÜNEY (TBV Projeler Koordinatörü). bu konudaki gelişmeleri doğru algılayıp okuyuculara aktarması zor olmaktadır. Bu proje ile bilişim sektörüyle ilgilenen basın mensubu arkadaşlarımızın bilişim konusundaki bilgilerini arttırmak amaçlanmaktadır Projenin Kapsamı : Proje arka arkaya verilecek bir dizi seminerlerden oluşmaktadır. bilgi teknolojisi kullanılarak oluşturulan bilgi ağları sayesinde. işletmelerimiz uluslararası rekabet ortamında daha bilinçli ve bilgili olarak yatırım. ticaret ve işbirlikleri yapabilme imkanına kavuşacaklardır. Artık “bilgi toplumu” terimi günlük hayatta sık kullanılmaya başlanmış ve yöneticiler karar mekanizmalarının içerisine bilgi teknolojisini de ekleme ihtiyacı duymaya başlamışlardır. Bilgi Paylaşımı Çağımızda teknolojik açıdan gelişmiş toplumlara bakıldığında. İnternette Bilgi Paylaşımı Günümüzde yaşamın her alanında. zaman ve emek maliyetlerinin azalması. uluslararası ticaretin boyutlarını genişletmiştir. bilimsel çalışmalara uzanan bir çerçevede bilgiye ulaşmanın en etkili ve akılcı yolu haline gelmiştir. Bu işleyişin en doğru ve kısa sürede gerçekleşmesi için internet teknolojisi çok kısa sürede önem kazanmış ve artık günlük yaşamdan. ağları ve özellikle gelişen internet olanakları sayesinde. Projenin Adı : Basın Bilişim Okulu Projenin Amacı : Projenin amacı basında bilişim konusunda uzman gazeteci yetiştirmek. Bunun doğal sonucu olarak işletmeler bilgiye en kısa zamanda ve daha ucuz erişmenin yollarını aramaya başlamışlardır. bilgi teknolojisinin de küreselleşme sürecinde entegrasyonun en etkili yolu. bilgiye ulaşmak ve dolaşımını sağlamak tüm sistemlerin işleyebilmesi için ön koşul olarak ortaya çıkmştır.

Bibliyografik kayıtların oluşturulması. her ülkede ulusal kataloglama bürolarının oluşturulması ve kullanılan kataloglama kurallarında standartlaşmanın sağlanması ile gerçekleşebilir. yayınların bibliyografik denetiminde tam bir başarı sağlanmasına bağlıdır. eğitimde internetten bahsetmenin anlamsız olduğu düşünülebilir. eğitim konusunda oldukça önemli imkanlar sunuyor. Kataloglamada uluslararası standartlaşmanın sağlanması için ilk şart olarak belirlediğimiz ulusal kataloglama bürolarının kurulması. Bilginin kayıt edilmesinde aynı kuralların kullanılması uluslararası düzeyde tek biçimliliği sağlayacaktır. Bu noktada. Bilgi Paylaşımında Sanal Okul İnternet. ülkenin pek çok yerinde temel eğitim araçları konusunda bile sıkıntılar yaşanırken. interneti eğitim sistemimiz içerisinde etkin şekilde kullanmanın yollarını aramamız gerektiği ortaya çıkıyor.2. Tek biçimde oluşturulan kayıtlar da makine ile okunabilirliği ve katalog fişlerindeki standartlaşmayı gerçekleştirecektir. Bigi nerede üretilirse üretilsin kataloglanmasında aynı kuralların uygulanması ve kataloglama büroları arasındaki işbirliğinin sağlanması sonucunda bilgiye erşim daha kolay olacaktır. 4. gereksinim duyanlara doğru. Bunun çözümü için tüm ulusal kataloglama bürolarının aynı kataloglama kuralını kullanmaları gereklidir. bilgilerin paylaşılması ve ürünlerin pazarlanması anlamında interneti en üstün araç olarak kulanmayı gerekli kılmaktadır. kendileri arasında paylaşma ve gerektiğinde eğitmenleri ile bire bir iletişim kurma imkanları sunuyor. Örneğin. Bu yatırımların fayda sağlayacak şekilde kullanılmaları eğitim standardının yükseltilmesi büyük önem taşıyor. Bilgi toplumunun kaçınılmaz kıldığı bu gelişim. Fiziksel engelleri ortadan kaldırarak öğrencileri interneet üzerinde sanal bir ortamda bir araya getirerek ve katılan herkesin aynı kalitede eğitim almasını sağlamak mümkün. girdilerin temini. ilk adım olarak öğrenci ve öğretmenlere bilgi paylaşımı imkânı sunacak platformlar oluşturulabilir. hızlı ve eksiksiz olarak ulaştırılması. kuruldukları ilk yıllarda her büronun ayrı kataloglama kuralı kullanması standartlaşmayı engelleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. 57 . Sanal bir kütüphane genelde çok yetersiz olan okul kütüphanelerine iyi bir alternatif olacaktır. Aksine. ancak nispeten yeterli donanımla birlikte internet bağlantısına da sahip olan okul sayısıda hiç de az değil. Bu gelişmelere paralel olarak bilginin paylaşılması sürecinde artık geleneksel eğitim şekileri yerine web tabanlı eğitim olanaklarının geçmesi kaçınılmazdır.3. 4. Üstelik öğrenci ve öğretmenler bu hizmetlere evlerindeki ya da internet cafe’lerdeki bilgisayarlardan da ulaşabilirler (Chip Mart 2001 sayısı). Bunun yanında zengin bilgi kaynakları. Bibliyografik Denetim ve Kataloglama Bilginin. öğrencilerin istedikleri her konuda derinlemesine bilgi edinmelerine olanak tanıyor. Etkileşimli iletişim öğrencilere katılımcı olarak derslerde yer alma. Bu bağlamda özellikle bilgisayar teknolojisine yönelik eğitimleri yine bilgisayar teknolojisiyle entegre edilmesinin sağlanacağı internete dayalı eğitim modelleri yaygın eğitim sürecinde en iyi ve etkili sonuca ulaşılmasını sağlayacaktır. Bu başarı ise. tekbiçimliliğin sağlanması için tek çözüm olmamıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan internet teknolojisinin kullanılmasıdır. Ülkemizde eğitim problemleri göz önüne alındığında.

Bu bilgi kaynakları yerel kütüphanelerde ya da kampüs ortamında bir bilgisayarın ana belleğine aktarılabilirler. Tüm bu ekonomik yüklere karşı. zaman ve katalogcular açısından farklılıklar olsa bile. Kataloglama işlemleri çok pahalıya mal olamakta ve uzun zaman almaktadır. Kütüphane dermeleri son zamanlarda büyük değişiklikler göstermiştir. Kayıt edilmiş bilgiye erişim isteği Evrensel Bibliyografik Denetimin gerekliliğini daha açık ortaya koymuştur. Kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesi ile işlemlerde standartlaşma sağlanarak gereksiz tekrarlar önlenir. Ulsal düzeydeki başarıların kendi sınırları içinde kalması bibliyografik denetimin evrenselliğine ve gerçekleşmesine gölge düşürür. Nitelenmenin temelini ise kataloglama oluşturur. Bu çalışmaların ilk adımı kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesidir. ulusal düzeydeki çalışmaların başarısına bağlıdır. basılı ya da diğer formatlarda toplayacağı bilgi kaynaklarının neler olacağına yol gösteren politika metinleri hazırlamaya başlamışlardır. işlemler sırasında aynı kuralların uygulanması ile aynı sonuca ulaşım sağlanacaktır. web siteleri. Hatta kendi kullanıcılarının bile tüm gereksinimlarini karşılayamazlar. standartlaşma ilk önce bölgesel ve ulusal boyutlarda yapılmaya çalışıldı. Bibliyografik denetimin temeli olan yayınların kontrolü ve onlara erişim için gerekli temel öge bilgi taşıyıcısının en kısa ve en açık yoldan nitelenmesidir. 4.4. Gelen bu ekonomik yüklerin nedenleri. Yalnız kütüphanede tüm metaryalleri alabilmeleri olanaksızdır. elektronik bilgi kaynaklarının varlığı ve tüm bu organizasyonların kütüphane içinde yerleştirilmesi şeklinde açıklanabilir. Bilgi Paylaşımında Kütüphaneler ve Elektronik Bilgi Kaynakları Kütüphanecilerin görevi kullanıcılarına bilgiyi erişebilir kılmaktır. Çalışmalar yüzyılımızın başlarında biraz daha gelişerek uluslararası düzeye ulaştı. Dolayısıyla kütüphane derme geliştirme politikalarının geleneksel şekli değişmiş. Kütüphaneciler ve öteki ilgililer kataloglamanın maliyetini düşürmek ve zamanı kısaltmak için çalışmalar yapmışlardır. Artık günümüzde kataloglama bilgisayar yardımıyla gerçekleştirilmekte ve fiş kataloglarının yerini bilgisayar bellekleri başlamaktadır. 58 . yeni yazılı metinleri oluşturulmaya başlanmıştır. Çünkü son zamanlarda kütüphane bütçesine ek mali yükler gelmiştir. tartışma listeleri ya da yayıncısının ev sayfasında izlenebilirler. Hatta uzaktan erişim ile elde edilip kullanılabilir. Yine bu şekilde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan avrenselleştirilmesi ve belirli standartların geliştirilmesi. Evrensel Bibliyografik Denetimin gerçekleşmesi ise. bir yayının kataloglanmasında yer. Bunun için kütüphaneler elektronik. kütüphaneler yeni teknolojik olanaklar sayesinde. artan bilgi miktarı nedeniyle daha fazla kaynağın satın alınması zorunluluğu. Dolayısı ile bunun planlanması kütüphanecilerin temel görevlerinden biridir. Bu nedenle derme geliştirme çalışmaları değişik bir boyut kazanmıştır. kurmuş oldukları iş birliği projeleri ile kullanıcılarına diğer kütüphanelerde bulunan bilgi kaynaklarını sunma olanağı bulmuşlardır. Eskiden elle tutulabilir somut bilgi kaynakları varken şimdi yalnızca bilgisayar ekranlarından izleyebildiğimiz ama elle tutamadığımız bilgi kaynakları herkesce bilinen bir olgudur ve kullanımı hıla yaygınlaşmaktadır. Kataloglamada. kütüphane dermelerini oluşturmaktadır artık. Bu nedenle dünyanın neresinde olursa olsun erişilebildiği kadarıyla tüm kütüphane materyalleri. hep bilgiye erişim ve kullanımı içindir.

Ekonomisi Bilgiye Dayalı Olan Bir Toplumdur”. Bilgi Toplumu 5. Kimilerine göre bugün bilgi toplumu olarak adlandırılan oluşum. Alışveriş büyük oranda İnternet üzeriden evden çıkmadan dünyanın her yerinden yapılır. kullanılan. İnternet’te bilgiye ulaşılmasını. Bu yaklaşıma göre sanayi toplumu ile bilgi toplumu arasındaki fark bir nitelik farkı değil. TBV Yürütme Kurulu üyesi Prof. bilgi toplumunda da ekonomi bilgiye dayalıdır. üzerinde herkesin anlaşmaya vardığı.Bazı kimseler ağların “zamanı ve mekânı sıkıştırmak” suretiyle hızlı veri iletişimine olanak sağladığına dikkât çekerek bilgi toplumu terimini mekânsal (spatial) açıdan tanımlamakta. olsa olsa bir derece 59 .” 5. ikinci dünya savaşı sonrasında yaygınlaşan sanayi toplumu tartışmalarının.Yurttaşlar ağ üzerinden görüşlerini bildirerek karar mekanizmalarına katılır. bilginin el değiştirilmesini alınıp satılmasını kolaylaştırmıştır. “sibernetik kapitalizm”.Diğer bir ifade ile bilgi. “ postmodernizm”. 1996).Bir çok iş kolunda iş yerine gitmeden evden İnternet üzerinden çalışılır. Bilgi Toplumunun Doğuşu Günümüzdeki bilgi toplumu tartışmaları. Kısacası “Bilgi Toplumu. tüketilen en önemli ve topluma damgasını vuran bir değer haline gelmiştir.1. Dr. aslında sanayi toplumlarının bir ileri aşamasını temsil etmektedir.Nasıl ki tarım toplumunun ekonomisi tarıma.2. Bilgi toplumuna gelinmesinde en önemli iki faktör bilgisayarlar ve İnternet’tir. büyük ölçüde.alınıp satılan. Selâhattin Kurul Bilişim toplumunu şöyle açıklıyor: “Bilgi Toplumu. el değiştiren. “kontrol devrimi” gibi terimler çoğu zaman “bilgi toplumu” terimi ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır.Bazen bilginin işlenmesinde. sanayi toplumunun ekonomisi sanayie dayalıdır. bazen de bir ülkedeki Gayri Safi Milli Hasılanın (GSMH) kaçta kaçının bilgi sektöründen geldiğine ya da bilgi ile ilgili işlerde çalışan insan gücünün toplam iş gücüne oranına bakılarak ekonomik ya da mesleki ağırlıklı tanımlar yapılmaktadır. Bilgi Toplumu İle İlgili Değişik Tanımlamalar Günümüzde “sanayi ötesi toplum”. bazıları da eskiye oranla giderek artan toplumsal dolaşımdaki bilgi miktarını göz önünde bulundurarak kültürel ağırlıklı tanımlara yönelmektedirler (webster.kamuoyunda sadece sosyal bilimciler arasında değil iş adamları. depolanmasında ve dağıtımında son yüzyılda meydana gelen teknolojik gelişmeler ön plana çıkarılarak bilgisayar ve iletişim teknolojisi (bilgi teknolojisi) ağırlıklı bir bilgi toplumu tanımı yapılmakta.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. sınırları belirli bir tanıma kavuşturulmuş değildir.Öte yandan “bilgi toplumu” terimini herkes farklı tanımlamaktadır. politikacılar bürokratlar arasında da çok gündemde olan bilgi toplumu kavramı. yeni teknolojik gelişmelere uyarlanmış şekli olarak görülebilir. Bilgi toplumunda eğitim bilgisayar desteklidir.Bilgisayarlar bilgili yaygın olarak depolanmasını ve işlenmesini. Yaşamda Zaman ve Mekân Sınırlarını Kaldırmıştır. Özetle bireylerin günlük yaşamlarında bilgi ve iletişim teknolojileri önemli bir yer tutar .üretilen.İnternet üzerinden uzaktan eğitim ortaya çıkmıştır.Yine ağ üzerinden bankaya gitmeden oradaki işlemler yapılır.

hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. Bilgi toplumunun iletişim altyapısı. doğal girdilerden (topraktan). Sanayi toplumunda ekonomik yapı. Sanayi maddî mallar kullanımı yerine. -İşbölümüne dayalı üretimde uzmanlaşma ve –Üretim ve tüketimin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan farkıdır. bilişimsel ve sistematiğe bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. Bilişimsel bilgi. bilgi toplumunun sinercik ekonomisine dönüşmektedir.3.sanayi devrimi gibi geçmişle bağlantılarını kopartan köklü bir dönüşüm olarak değil. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. belli merkezlere bağlı nokta-ağ sistemi ve ağ. bilgi toplumunda bu yapı değişmektedir:-Maddî mallar yerine. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. bilişim teknolojisine dayalı iletişim ağ. öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken.Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. Kısacası.İngiltere’de bu görüşün öncülüğünü yapan Rosenbrock ve arkadaşlarının hazırladıkları bir rapora göre “günümüzde önemli teknolojik gelişmeler görülmekle birlikte bu değişikliklerin. sanayi toplumunda ön planda olan “maddî” ürünler yerine bilgi toplumunda.bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek.sistemlerinden oluşacaktır. bireysel keyfîlik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır.”denmektedir. sanayi devrimindeki gibi. “Fabrika” ve “konut” olarak ayrılmış birimlerde gerçekleştirilmesi ve bu yüzden kuruluş ve yerleşim yerlerinin birbirinden ayrılması gibi unsurlarca belirlenmekteydi. Fabrikaların yerini. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. bilgi ve sistematik bilgi üretilmektedir. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. Bilişimsel bilgi. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. Bilişim Teknolojisi Sayesinde Bilgi Üretimi Önem Kazanacaktır.Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. Yeni teknolojik gelişmeler. Sanayi toplumunda fabrika üretimi. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. gerek üretim gerekse tüketim faaliyetleri için.Bilgi toplumunda. 5.-Sonuçta ekonomik yapı sanayi toplumunun mübadele ekonomisinden. Oysa ki. bilgi üretiminin. toplumsal hayatın bütününü kökten değiştirecek nitelikte olduğunu söylemek mümkün değildir.sistemleri oluşturacaktır. Bilgi Toplumunun Özellikleri Temel özelliklerinden birisi. İletişim-ağ sistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. Bilgi toplumunda. olsa olsa mevcut toplumsal ve iktisadî yapıda var olan bazı eğilimlerin ivme kazanması olarak değerlendirilebilir. ileri dönemde ise bilişimsel bilgiye kayma durumundadır. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. Böylece emek. bilgi kullanılarak bilginin üretimi ön plana çıkmaktadır. -Pazara yönelik mal üretimi için sermaye birikimi. sanayi toplumundaki temsilî demokrasi yerine.Sanayi toplumunun pozitif biliminde olmuş olayların açıklaması yapılırken. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için.-Bilişim teknolojisine dayalı olarak kullanıcının üretilebildiği bilgi aktarma ve bilginin birikimi sağlanmaktadır. Sanayi toplumu ile. bilgi üretimi ve bilgiden yararlanmayı daha da hızlandırmaktadır. iletişim ağları içinde taşınabilir.-Birikmiş bilginin sinercik etkisi. sanayie kayan girdi ağırlığı. katılımcı 60 .

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

demokrasiye geçilirken, katılımcı sadece vatandaş katılımı ile oluşan gönüllü kuruluşlar düzeyinde değil, çok farklı düzeylerde gerçekleşeceği dikkâte alınmalıdır. Sanayi toplumunun mekânik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddî üretimi yerine, bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bilgi üretimi geçmektedir. Sanayi toplumunun mekânik teknolojisi, fiziksel emeği ikame ederken; bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun maddî malları fabrikalarda üretilirken, bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Sanayi toplumu, yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken; bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir.

5.4. Bilgi Toplumunda Entegre Sosyo Ekonomik Geliştirme Alt Süreçleri a) Bütünleşme Süreci
Bilgi toplumunda, bilgi teknolojisinin bilişimin altyapısının gelişmesi, bilgi aktarım ve akısının hızlanmasıyla bilgi sektörünün ekonominin en güçlü sektörü durumunda dönüşmesinin sosyoekonomik bütünleşmeyi hızlandırması beklenmelidir. Çünkü iletişim ve ulaşımdaki inanılmaz gelişmeler, piyasaların (mal, hizmet piyasaları; bilgi,sermaye para ve işgücü piyasaları) yalnızca bölge veya ülke çapında değil, dünya çapında bütünleştirerek küreselleşme sürecini doğurmuştur. Diğer yandan iletişim teknolojisinde ortaya çıkan gelişmeler, yerel değer ve özelliklere önem kazandırmaktadır. İletişim ve kitlesel haberleşmedeki dev yenilikler “kültürel bütünleşme” yi yalnızca ulusal değil yine uluslararası boyutta etkilemektedir. Böylece bilgi toplumuna ulaşmış dünyanın değer ve normlarının, modernleşme süreci olarak, çok daha kolay bir biçimde gelişmekte olan ülkelere aktarımı ve bu yolla küresel bütünleşmeye yönelim artacaktır. Ayrıca, bilgi toplumunun sağladığı bilgi akısı, bireylerin daha hızlı bilgiye ulaşabilmesi ve politik ve ekonomik güç yoğunlaşmasını azaltırken, katılımcılık ve çoğulculuğu artıran bir bütünleşme süreci yaratmaktadır. Yine çoğulcu ve katılımcı özelliği ile sınıfsal ve bölgesel farkların azalmasına, zaman süreci içinde katkıda bulunarak sosyal bütünleşmeye de hizmet etmektedir.Bilgi toplumunda, ülke ve bölgeler daha çeşitlenmiş yerel özellikler göstermesine karşın, artık sosyal sınıf ve ideolojilere dayalı keskin bir kutuplaşma yaşanmayacaktır.

b) Yığılma Ekonomileri
Bilgi toplumunda, bir yandan iletişim ve ulaşımda sağlanan hız ve benzeri üstünlükleri; diğer yandan bilişim ağına erdem ile girebilmenin yarattığı fırsatlar ile büyük yığılma merkezlerinde olumsuz dışsal ekonomiler gibi maliyet artırıcı unsurların varlığı, yığılma sürecinin sanayi toplumundaki belirleyici konumunun kısmen kaybolmasına neden olmaktadır. Ancak, yığılma merkezlerindeki yoğun talebin yol açtığı yüksek talep potansiyeli nedeniyle, yığılma merkezlerinin yakın çevresi ve banliyöleri önem kazanacaktır. Bu olgu, şehirleşme yapısı ve sürecini de aynı şekilde etkileme şansına sahip olacaktır.

c) Entegre Gelişme Yayılma ve Genişleme Süreçleri

61

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumu; sosyoekonomik gelişmenin mekânda yaygınlaşması ve genişlemesine hızlandırıcı bir etki yapmaktadır. Bununla bölgesel dengesizlikler azalmakta ve mekânsal bütünleşme hızlanmaktadır. Ancak bu sürecin, bilgi toplumunun ilk döneminden çok olgunluk döneminde daha etkili olması söz konusudur. Bilgi toplumunda bilgi teknolojilerinin yarattığı küreselleşme sonucu boyutunu genişletmiştir. Bilgi toplumunun mekân boyutu ulusal ekonomi ile sınırlı değildir. Bölgesel bloklar ve Dünya Ekonomisi yeni mekânsal birimler olarak dikkâte alınmalıdır. Bu durumda ekonomik karar birimlere dört düzeyde karşımıza çıkmaktadır: Ulusal düzeyde; bölgesel bloklar düzeyinde; küresel düzeyde ve uluslar arası veya çokuluslu şirketler düzeyinde.

d) Entegre Gelişmede Yoğunlaşma Süreci
Sanayi toplumunda sosyoekonomik gelişmenin yoğunlaşmasını, teknik yenilikler ve organize bilginin yığılma merkezlerinden derinlik kazanması, yani eski teknolojilerin bırakılarak sürekli yeni ve üstün teknolojilere geçiş süreci olarak tanımlamıştık. Bu nedenle, bilgi toplumunda entegre gelişmenin yoğunluk kazanması, firmaların yenilikçi uygulamalar için esneklik derecesinin yüksekliğine bağlıdır. Bunun için büyük yığılma merkezinde olmak değil, uluslararası rekabete ve sürekli yenilenmeye açık olmak, yenilikçi olmak gerekmektedir.

e) Entegre Gelişmede Sanayileşme Süreci
Her ne kadar, bilgi toplumunun şekillenişi, yapılanışı ve sosyoekonomik gelişmenin dinamizmi bilgi sektöründen kaynaklanıyorsa da sanayi sektörü bilgi toplumunun yine önemli bir sektörü olarak kalacaktır. Bilgi toplumunun değiştirdiği organizasyon içinde, sanayicinin bütünleşme durumu, yatay ve dikey bütünleşmesi, sektördeki rekabet yapısı gibi unsurları önemli olacaktır. Çünkü bilişim destekli olmakla birlikte, ihraç edilen ürünleri çoğu sanayi ürünü olarak önemini koruyacaktır.

f) Entegre Gelişmede Şehirleşme Süreci ve Göçler
Bilgi toplumunda bu süreç, bilgi ve iletişim ağının şehirler dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması ve uydu kentlerden ana merkezlere ulaşımın bir sorun olmaktan çıkması nedeniyle, şehirlerden çevreye doğru yönelen bir yayılma ve genişleme sürecine dönüşecektir. Böylece gerek kuruluş yerleri, gerekse yerleşim yerleri, büyük şehirlerin dışına, daha optimal büyüklükteki şehirlere doğru bir kayma gösterecektir. Büyük şehirlerin cazibe merkezi olması önemini yitirecektir. Ancak yenilik ve bilgi merkezlerinin yoğunlaştığı şehirler çekiciliğini koruyacaktır ve hatta arttıracaktır.

g) Entegre Gelişmede Yatırım Süreci

62

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumunda, maddi üretim ve sermaye değil, bilgi üretimi esas olacaktır. Bilginin kaynağı ile bilimsel düşünce, bilişim teknolojisi, bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı olarak gerçekleşecektir. Böylece sanayi toplumunun “Yatırım Humması” yerini bilgi toplumunun bilgi üretmeye yönelik “yenilik hummasına” bırakacaktır. Böylece büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil; yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. Bilişim altyapısının ülke içinde yaygınlaştırılması açısından olduğu kadar dış dünya ile bağlantılarının sağlanmasına yönelik “kamusal yatırımlar” kalkınma sürecinin önemli belirleyenlerinden birisi olmaya devam edecektir. Çünkü bilgi toplumunu sürükleyici gücü olan yenilikler, üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirilmektedir.

h) Entegre Gelişmede Bilgi, Yenilik ve Bunların Yayılması Süreci
Teknolojinin belirleyici rolüne rağmen, sanayi toplumunun ana karakteri sermaye birikimi ve yatırımlara dayalı sanayileşme olmuştur. Oysa bilgi toplumunda bilginin birikimine dayalı yenilik süreci önem kazanırken yenilikler sürekli üretilmektedir. Ayrıca yeniliklerin merkezi büyük şehirler değildir. Daha çok üniversite kentleridir. Bilgi toplumunda yeni teknolojilerin yarattığı dönüşüm, yüksek verimliliği artışları sağlamaktadır. Açıkçası, verimlilik artışlarının kaynağı yeniliklerdir: Yeniliklerin kaynağı ise, teknolojide, örgütlenmede, yönetimde yetirilen yeni fikirlerdir. Bilgi toplumunda yeniliklerin hızlanması yanında, yeniliklerin ortaya çıktığı ortam, rekabet ve küreselleşme gerçeği ile tamamlamaktadır. Bilgi toplumunda yaşanan küreselleşmenin ağırlıklı olarak taşıyıcısı uluslararası düzeyde faaliyette bulunan şirketlerle, çokuluslu şirketlerdir.

i) Entegre Gelişmede Büyüme Süreci
Sanayi toplumunda büyüme, milli gelirde artış olarak tanımlanırken büyümenin belirleyenleri olarak temel üretim faktörleri olan sermaye iş gücü ve teknik ilerleme dikkâte alınmıştır. Sanayi toplumundaki üretim, maddî üretime dayanırken, temel girdi olarak sermayenin ağırlığı ön plana çıkmıştır. Bu nedenle yatırımlar büyümenin temel kaynağı olarak ele alınmıştır. Oysa ki, bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi, temel çıktı da bilgidir. Bilgi toplumunda, ulusal bilgi düzeyindeki artışı büyüme olarak tanımlama durumundayız. Bu tür bir büyümenin temel kaynağı yenilik; yeniliğin kaynağı da rekabet olacaktır. Yeniliğe motive edilmiş, kendini kanıtlamak isteyen kişiler arası rekabet yenilik ve bilginin ana kaynağı olacaktır. Bilişim teknolojisine dayalı olarak üretilen bilgi, sanayi toplumunun sermayesi gibi kıt değildir. Bu yüzden bilgi üretiminde ölçeğe göre azalan getiri değil; aksine ölçeğe göre artan getiri söz konusudur.

5.5. Bilgi Toplumunda Üniversitelerin Rolü ve Bilgi Hizmetleri
Bilgi toplumunda en önemli görev üstlenen kurumlardan birisi, belki de birincisi üniversitelerdir. Çünkü üniversiteler bilgi ekonomisinin “hammadde” si olan bilginin üretiminde ve dağıtımında sorumlu temel kurumlardır. Bilgi teknolojisi diğer bütün kurumları olduğu gibi üniversiteleri de kökten bir biçimde etkilemektedir. Daha birkaç yıl öncesine kadar üniversitelerimizdeki çoğu öğrenci ve öğretim üyesinin

63

bilginin bireyin. sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle ortaklaşa saptamak. ucuz ve kolay erişebilmesi için gereken düzenlemelerin ve özendirmelerin yapılması.6. elektronik ticaret vb. amacıyla Bilgi Toplumu Bakanlığının kurulmasını sağlamak. yerleşik demokrasinin temel koşulları olan yönetimdeki açıklık ve saydamlığı yeterince yaratılıp alınan kararlarda vatandaşın daha etkin katılımının ve katkısının sağlanması. ekonomik. eğitsel. evin ve okulun. bilgi okuryazarı bir Türk toplumu oluşturmak. • • 64 . bilgi altyapısı. her işin ve yönetimin bilgi çağına girebilmesi için gereken bilgi altyapısını yaratmak. Türkiye’de bilgi toplumu. sosyal ve kültürel alandaki gelişimleri ve değişimleri sağlayabilmek için gereken yeniden yapılanmaları ilgili bakanlıklar. konular ile ilgili yasal ve teknik alt yapıların oluşturulması. kurum ve kuruluşları ile bilgi çağına girerken küresel rekabette üstünlük sağlanması ve insanlarımızın yaşam düzeyinin yükseltilmesi. ülke düzeyinde halkın bilgiye adil ölçülerle ve kısıtsız. devletin vatandaşa verdiği hizmetin daha etkin hale getirilmesi. Bilgi Topumu Bakanlığı Kuruluş Çalışmaları ve Görevleri a) Kuruluş Amacı: Türkiye’nin birey. kuruluş ve görevlerine ilişkin esaslar düzenlemektedir. Türkiye’de bilgi. uygulanması çalışmalarında ilgili bakanlıklar arasında işbirliği ve eşgüdümün sağlanması. kamu yönetiminde açıklık ve saydamlık. teknolojik. ulusal bilgi güvenliği.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yabancı olduğu İnternet teknolojisinin günümüz eğitim ve araştırma dünyasındaki yerini ve önemini düşünecek olursak. bilgi sistemi. b) Görevleri: • • Türkiye’nin bilgi ve bilgi teknolojilerine olan kısa.özel sektör. bilginin halk yararına kullanımı. bilginin paylaşımı. kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör. öneri ve katkıları ile gereken stratejinin belirlenmesi ve bu stratejilere uygun olarak hükümetçe saptanan politikaların uygulanmasına özel yetki ve sorumluluğu olan bir bakanlığın oluşturulması. bilginin üretimi. halkın ve toplumun aleyhine olacak şekilde kullanımının önlenmesi. toplumunun her bireyindeki potansiyelin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için gereken bilgi alt yapısının oluşturulması. üniversitelerde sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği ortamı yaratılması. Türkiye’de bilgi toplumu oluşturulması için kamu ve özel sektör ile sivil toplum kuruluşları ve akademik kesimin de görüş. gereken çalışmaların düzenlenmesi ve izlenme ve yönlendirilmesi. 5. Türk toplumunun bilgi toplumuna geçebilmesi için politik. orta ve uzun vadeli ihtiyacını makro ölçekte belirlemek Avrupa düzeyinde tanımlanan e-Avrupa amaçlarına ve ölçütlerine uygun bir şekilde her vatandaşın. bilgi teknolojileri ve bilgi toplumu alanında kamu. bilgi teknolojinin üniversiteler üzerindeki etkisi daha kolay anlaşılabilir.

kullanıma sunulmasında. s. Geçmişteki gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler ayrımını andırır şekilde daha şimdiden bilgi fakiri/zengini denilen yeni bir tür ayrımcılık ile karşı karşıyayız. 2. Karahan . Kaya .55. Davis ve Botkin .1999 . (1989) . Benzer bir şekilde. Böyle bir toplum ancak bilgi ve bilgi teknolojilerinin önemini benimsemiş.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan c) Bakanlığın Oluşumundaki Genel Gerekçe: Bilindiği gibi tüm dünya tarım çağı ve sanayi çağının ardından yeni bir çağa.. paylaşan veya yayan bir kimlik kazanabilmesiyle mümkündür. s. (1994) . Gerekli bilgileri mümkün olan en kısa sürede üreten. Özet olarak.. 5. Erdoğan .s. bilgi çağına. bu teknolojilerden doğrudan yarar sağlayabilen bireylerle oluşturulabilir. (1998) . düzenlenmesinde. Harcar . s. Böylesi bir ayrım ülkeler olduğu kadar tüm ülkelerdeki bireyler için de söz konusudur. Dikkat edilecek olursa. girmekte ve önemli bir değişim ve dönüşüme uğramaktadır. kısacası bilginin yönetiminde uzmanlık gerekmektedir. 3. Kaynaklar 1. Mehmet . bu bilgileri “bilim-teknoloji-üretim” çevrimini daha hızlı döndürmek için kullanan toplumlar bilgi çağında “güçlü” olacaklardır. kullanan. Böylesi bir değişim ve gelişim toplumlar ve bireyler için yeni fırsatlar yarattığı kadar yeni riskleri de beraberinde taşımaktadır. 4. tarım ve sanayi toplumlarında kimin “güçlü” olduğu insan gücü kaynağını kimin en verimli biçimde kullandığıyla yakından ilgilidir. ülke bireylerinin günlük yaşamlarının her aşamasında bilgiyi üreten. Bilgisayar Eğitimine Giriş . işlenmesinde. Tarım ve sanayi toplumlarında insan gücünü harekete geçiren ve bu gücü daha verimli kullanan insanoğlu. Bilgi toplumunda bilginin toplanmasında. bilgi toplumunda da güç. bu teknolojileri kolaylıkla kullanabilen. sorgulayan. (1989) .107. paylaşılmasında. 65 .105. Daha şimdiden “bilgi toplumu” deyimiyle sanayi toplumunun ötesine geçen ve teknolojide gelişmiş toplumlar tanımlanır olmuştur. Malatya . Bilgi üretimi ve kullanımındaki artan hız ve boyut yanında bilgi teknolojileri araçları dediğimiz bilgisayar ve bilgi iletişim araçlarındaki hızlı gelişim tüm toplumları hatta bireyleri yakında etkilemektedir. bilgi sahip olanların elinde olacaktır denilebilir. yeni teknolojiler geliştirilmesini ve böylece bilgi toplumunda ekonomik gelişmenin sürdürülmesini kolaylaştıracaktır. Bir ülkede bilgi toplumunun yaratılması.166. s.1-2. bilgi toplumunda da bilginin gücünü harekete geçirmek ve bu kaynaktan en verimli bir şekilde yaralanmak zorundadır. Bu tür bir uzmanlık mevcut bilgilerden yararlanarak yeni bilgiler üretilmesini.

1984. (1995) .3.dpt. Bevery. Learning and Teaching With Computers.gov. s. Virginnc.com/sss. Peter.html 11. Ersin (Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği Bölümü) URL Adresi: http://ata.org. Malatya .tr/ 14. http://www.tbv.html 8. 18. Pretice Hall Inc. Elektronik ve Bilgisayar Terimleri Sözlüğü URL Adresi: http://www.tr/~toreci/yazil.(çeviri). Coburn./Elektrik.odtu. 20. 1982. ODTÜ /Hizmetler/Bilgi İşlem Daire Bşk. Cherly Weiner. Kubbealtı Yayıncılık.73.htm#3pppp 2000). g. URL Adresi: http://www. Addison Wesley Publishing Company Inc.Gory.bidb. Hasan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6.tr:80/rectorate/tez/data/d-atilgan/1. (2001) . (Chip Mart 2001)“Sanal Okul. (1996).tr/dptweb/ekutup96/ cobanh/biltop. 1983. Virgina. Prf.org. Haluk.org.digitaldevlet.Camuse.ankara.edu. Ruth A. Hunter. (14 Mart http://www.zqwyx.html URL Adresi: 13.hun. 17. Türk Bilişim Vakfı’nın Bilişim Std. 16. URL Adresi: 9. (1999). 7. Digital Devlet Semineri.tr/servisler/sozluk/ 15. URL Adresi: http://www. 19.tbv.edu. Bilter. Gerçek Eğitim” 21. Türk Bilişim Vakfının Devam Eden Projeleri. Türk Bilişim Vakfının Projeleri ve Hedefleri URL Adresi: http://www. Türkiye Bilişim Vakfı’nın Vizyonu.tr/turkish/main/frame_projeler. Töreci. Virgina 1983.htm 66 . URL Adresi: http://www. Çoban. Inc.F. Yayın Koordinatörü Sungurtekin. Pratical Gude to Computers in Education. Ankara Üniversitesinde Yayınlanan Tezlerden Alınmıştır. Gökun . İnternet Eğitimine Giriş . s. My Students us Computers Reston Publishing Company Inc. Karahan.tr/turkish/main/frame_projeler.html 12. Watt.cs. Arbak . Bingöl. Mehmet.edu.tbv.com 10. ZQWYX İnternet Publishing Inc URL Adresi: http://www.16-21. Using a Microcomputer in the Classroom Reston Publishing Company. Dr. Peter Kelman Nacny Roberts Thomas F. Snyder Daniel H. O’Shea Thim John Self.

.pdf.org. Bilgi Toplumunda Türkiye. Dr.tuena. 26. “Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”. 67 .htm 23.tubitak.gov. Eczacıbaşı.tr/basin/basn-5-haziran. “Bilişim Toplumuna Adım Atarken” (Bilişim/Mart 1998.3. sayı:55.41-46).[Basın Bidirisi] URL Adresi: http://www. Stratejik Ülke.tr:80/inetcont3/kutuphan. 24. s. “Bilişim Tolumuna Doğru” (Bilişim/Ekim 1994. Töreci. Türkiye İş Bankası Yayınları. M. s. sayı:16. Erkan. Prf. Ulusoy. Hüsnü.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 22.. F.. s. URL Adresi: http://inet-tr. Yıldızdoğan. Ankara. (1998). 1993. 25.14-16). Ersin. F.

Bilgi Toplumunda Sosyal Yapi 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 3 BİLGİ TOPLUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ ve SOSYAL YAPI 1. Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 68 . Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri 2. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapi 4. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 5.

bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. gerekse tüketim faaliyetleri için. Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. Bilgi toplumunun ilk döneminde. Kısacası. ileri dönemde ise bilişimse bilgiye koyma durumundadır. bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. Bilgi toplumunda. aşırı boyutlarda hızlanmakta ve kolaylaşmaktadır. sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine. İletişim sistemlerinin ülke sınırlarını küçültmesi. katılımcı demokrasiye geçilecektir. Sanayi toplumunun maddi mallar kullanımı yerine. Temel özelliklerinden birisi. Bilgi toplumundan. iletişim ağ-sistemleri alacaktır. bilgi ve iletişim teknolojisinin yarattığı ortam içinde ekonomik faaliyet küreselleşme (globelleşme) eğilimine girdi. Bilgi toplumunun iletişim alt yapısı. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Bilişimsel bilgi. Bilişimsel bilgi. Bilgi toplumunda. bilgi toplumunun bilişim teknolojisi ile geleceğin öngörüsü içinde. iletişim ağları içinde taşınabilir. Böylece emek. insan emeğinin bilişim teknolojisi ile artan ölçüde ikamesi ve tamamlayıcılık alanlarının daralması sonucunda üretilmiş (programlanmış) bilimsel bilginin ağırlığı daha da artacaktır. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilişim teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumunun temel özellikleri burada burgulanmaya çalışacaktır. Küreselleşme sürecinde. bilgi toplumunda. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. İletişim-ağsistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. bu ağ. Fabrikaların yerini. bölgesel gruplaşmalara dayalı bütünleşme eğilimlerini beraberinde getirdi. Bunu için bir “iletişim ağı alt yapısı” gerekli olup. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. Sanayi toplumu ile. bilişim teknolojisine dayalı. Kurulan iletişim ağı ile bilgiye ulaşım. sanayi toplumundaki temsili demokrasi yerine. nitelikli işgücü ön plana çıkmakla birlikte. bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretimi önem kazanacaktır. doğal girdilerden (topraktan). bilişimsel ve sistematize bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. bilimsel ve sistematik bilgi üretmektedir. sanayiye kayan girdi ağırlığı. araştırma merkezlerine. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. örneğin 69 . bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. data banklara bağlı olmaktadır. bilgi üretiminin. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. gerek üretim. bireysel keyfilik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. girdilerin temini ve çıktıların pazarlanması için gündeme gelen piyasalar artık dünya çağında düşünülmektedir. Sanayi toplumunda fabrika üretimi öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. belli merkezlere bağlı nokta-ağ-sistemi ve ağ-sistemlerinden oluşacaktır. Sanayi toplumundaki bazı örgütlenmelerin. Sanayi toplumunun pozitif biliminde “olmuş” olayların açıklaması yapılırken.

bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun mekanik teknolojisi. Sanayi toplumu. 2. yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken. bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Moslow’dan beri dikkate alınan.1. ihtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde 70 . Ancak yok olacaklarını varsaymak pek kolay değildir. Sanayi toplumunun maddi malları fabrikalarda üretilirken.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sendikaların içerik ve fonksiyonunun değişeceği düşünülmektedir. bilgi toplumunun mekanik teknolojisi. fiziksel emeği ikame ederken. Sosyal Yapı Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem 2. Tablo 1’de görüldüğü gibi. fiziksel emeği ikame ederken. Sanayi toplumunun mekanik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddi üretimi yerine bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bili üretimi geçmektedir.

bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. Bilgi toplumunda. kendini yenileme ve değişen teknolojiye uyum sağlama ve amaçlarını başarma yeteneğine bağlı olacaktır. meslek rolleri. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. uzmanlık. küçük gönüllü kuruluşların yarattığı sosyal grupların oluşturduğu alt kültürlerden yansıyan gerilimlerin yaşanması ve bireysel teröre başvuran kişi ve grupların her zaman sosyal sorunlar yaratmaya devam etmesi beklenmelidir. rekabet yarışı içinde olmadığı. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültüre ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. insanın kendini kanıtlaması. meslek sahibinin mesleki bilgisini sürekli yenilemesi gerekecektir. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme (feed forward) şeklinde işleyecektir. Ancak sosyal gruplar arası zıtlaşma. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. meslekteki hızlı teknolojik gelişmenin etkisinde kalacaktır. özellikler. Ancak insanoğlu. pratik bilgiden çok. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak daha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. Kariyere dayalı. Pratik bilgi mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. 71 . Yoğun bilgi üretimi. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. sanayi toplumuna göre. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. Çatışmaların çözümü için. bilgi üretiminin devamlılığını sağlayan rekabet yarışı şeklinde olması beklenmelidir. İnsanların kendini kanıtlama yarışının. Bireyin. sanayi toplumunun meslek yapısında daha farklı bir meslek yapısı oluşması söz konusudur. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. Meslete başarı. geleceğe yönelik olacaktır. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Meslek sahibi için okul ve üniversite. ortak. öğrenilmiş bir mesleğin sürdürülmesi yerine. Bu nedenle bireyin duygusal tatmininin sağlandığı bir aile yapısı veya yaşama birlikteliği devamlılığını sürdürecektir. Bu sosyal grupların. Oysa bilgi toplumunda. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. olmuş olayların açıklanmasına yönelik olmaktan çok. gelecekteki amaçları gerçekleştirmesi “hedefe kilitlenmeler” şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. sosyal. duygusal tatmin bulduğu bir sıcak ortama ihtiyaç duyacaktır. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. Geleceğe yönelik bilgi. Ancak. Çıkar çatışmasında çok. Ayrıca bilgi toplumunda bireylerin meslek rolleri de değişime uğrayacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yer alan. Meslek sahibinin. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. sanayi toplumunda olduğu gibi. bireyin kendini kanıtlamak. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. sanayi toplumunun sınıf çatışması düzeylerine hiçbir zaman ulaşmayacaktır. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir.

sanayi. gibi diğer faktörlere çok bağlı olmadan sürükleyici rol oynayabileceklerdir. bilgi teknolojilerinin sağladığı yeni fırsatlar. Bilgi toplumunda. Bilgi toplumu. Sanayi toplumunda. büyük şehirlerin eski mahalleri daha niteliksiz çevre nedeniyle düşük gelir gruplarının yerleşim yeri olarak ön plana çıkacaktır. hizmet ve nüfus burada hızla yoğunlaşma göstermiştir. şehirlerin dış çevresine doğru kaymasına yol açacaktır. Kuruluş yeri belirlenmesinde yeterli ve nitelikli bilgi ağına girebilme ve tüketiciyle bağlantı kurabilmesi öncelikli kriterler olacağı gibi. Zira buralar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Çalışanların çoğunluğu sağlık. Gelecekte niteliksiz iş gücü daha düşük gelir seviyesine sahip olacağından. nüfus vs. Mesela. Türkiye’de İstanbul ve çevresi ana yığılma merkezi olmuş. 2. sosyo-ekonomik gelişmenin çevreye yayılması nüfusun belli büyük şehirlerde ve yığılma merkezlerinde toplanmasına sebep olmuştur. Bilgi toplumunda büyük şehirlerin cazibe merkezi olması kısmen önemini yitirecektir. Oysa bilgi toplumunda bir yanda üretimin evlerde gerçekleştirilebilecek olması ve çevreyi daha az kirleteceği. bilişim ve kurumsal altyapıları içinde ve sanayi toplumundakinden farklı bir mekanda gerçekleşecektir.ağı altyapısı önem kazanacaktır. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edeceklerdir. Böylece kitle iletişim araçlarını ve bilgi merkezlerini kontrol eden yerleşim merkezleri ön planda olacaktır. bölüşüm kaynak dağılımı ve bilgi aktarımı fonksiyonları. bilgi teknolojisinin her türlü avantajından yararlanmakla birlikte. arkasında iş gücü ve nüfusu da çekerek büyük sanayi şehirlerinin doğmasına yol açmıştı. tüketim. Sanayi toplumunda. şehirleşme deseninin oluşumunda. Bilgi ve iletişim ağının şehirlerin dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması şehirlerden çevreye doğru yönelen yayılma ve genişlemeye etki edecektir. Bilgi toplumunda araştırma merkezleri ve üniversitelerin yoğunlaştığı yerleşim yerlerinin daha geniş istihdam yaratması nedeniyle göçlerin bu türdeki şehirlere yönelmesi söz konusu olacaktır. sağlıklı çevreye yönelme gibi eğilimler yerleşim yerlerinin. Bilgi toplumunda ideal kuruluş ve yerleşim yeri kavramları köklü değişime uğrayacaktır. Böylece gerek kuruluş da gerekse yerleşimde büyük şehirler yerine daha optimal büyüklükteki şehirler tercih edilecektir. sanayilerin kuruluşlarını yoğunlaştığı yerler. sanayi toplumundan farklı bir yapılaşma gösterecektir. hizmetler ve bilgi sektörlerinde yapılacak üretim. tarım. personel. maddi. yığılma merkezlerinin 72 . doğal.2. kirlilik gibi etkileri de önemli olumsuz kriterler olarak ön plana çıkacaktır. Yerleşim Şekli Bilgi toplumunda. büyük şehirlerin gürültü. Yenilikçi bilgi sektörünün yoğunlaştığı merkezler. nüfusun “Hareket Serbestisi”ni genişletirken. Ulaşım ağındaki hızlı ve güvenli yenilikler. öncelikle yığılma merkezi dışında. Yerleşim yerlerinin belirlenmesinde bilgi. fakat yakınındaki yerleşim ve kuruluş yerlerini daha avantajlı konuma getirecektir. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirmesi. diğer yandan iletişim teknolojisinin yaratacağı fırsatlar sebebiyle ekonomik faaliyetler belli kuruluş yerlerinde kümelenmekten çok iletişim ağı sisteminde yoğunlaşacaklardır. sanayi.

sistemin temel özelliği yenilikler olacaktır. 3. bunun yerini çok amaçlı robotlarının kullanıldığı. insanın sağlık ve niteliğinin geliştirilmesine. Bu sebeple ekonomik faaliyetlerde bölgesel gelişmeler dikkate alınmalıdır. Bilgi sektöründeki gelişmelere paralel olarak tarım sanayi ve hizmet endüstrilerindeki üretimlerde de gelişmeler olacaktır. Bilgi toplumunda maddi malların üretimi yerine bilgiye dayalı üretimin ön plana çıkacağı. bölgesel bloklar seviyesinde. hatta ondan da önemli olarak yeni bilgi üreten yenilikçi merkezler olacaktır. tüm dünyanın potansiyellerine ulaşabilme şansını getirecektir. global seviyede ve uluslararası veya çokuluslu şirketler seviyesinde olacaktır. Bilgi sektörünün getirdikleri yeniliklerle üretilen “yapay” yeni materyaller. Bunlar. Bu merkezler sanayi yanında. Hizmet sektörü içinde yer alan sağlık ve eğitim gibi alanlarda köklü değişimler yapacak olan bilişim teknolojileri. insanın gelecekteki amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik çabaları bilişim teknolojisinin imkanları ile sürekli bilgi üretirken.1. daha yaratıcı sürekli yenilenmelere fırsat veren esnek üretim sistemine geçilmektedir. kendine gerçekleştirmeye yönelik başarı olacaktır. Sanayi toplumunda ekonomik yapı pazara yönelik mal üretimi sermaye birikimi iş bölümü arz talep ilkesi ve rekabet gibi unsurlarca belirlenmektedir. Ekonomik sistem ismini bu özellikten alarak “Yenilikçi Piyasa Ekonomisi” alacaktır. Bilgi toplumu. Sanayi sektörünün ürettiği ürünlerde yapay maddelerin artması sebebiyle sanayi ürünleri daha hafifi daha ucuz ve daha dayanıklı olarak üretilecektir. yerel mekanın potansiyelleri ile sınırlı kalmak yerine. kıtlaşan doğal kaynakları ikame ederek sanayi toplumunun dünyadaki tahribatını önleyecektir. Ekonomik Sistem Bilgi toplumu yeni meslek yapıları. Diğer yandan bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler. Bu durumda ekonomik kara birimleri dört seviyede karşımıza çıkacaktır. Sanayi toplumunun yarı becerili insan yığınının ürettiği standartlaşmış ürünlerden uzaklaşılmakta. öğrenme ve diğer yeteneklerinin geliştirilmesine önemli katkılar yapacaktır. birlikte üretim ve kaynakta paylaşımın olacağı toplumsal yararı gözetmenin önemli olacağı gibi temel özellikler ekonomik yapıyı oluşturacaktır. insani sermayesinin esas kaynak olacağı. Söz konusu başarı rekabeti şeklinde olacak ve yalnız yerel seviyede değil global seviyede gerçekleşecektir. yeni üretim ilişkileri ve yeni sosyal yapıları ile yoğun olarak bilginin üretildiği ekonomik sistem olarak ortaya çıkacaktır. Bilgi toplumunda yer kavramı mili ekonomi ile sınırlı olmayacaktır. Bilgi toplumunun getirdiği globalleşme hareketi yerleşim boyutunu genişletecektir. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapı 3. ulusal seviyede. Bilgi toplumunda üretimin ağırlığı araştırma merkezlerinde yoğunlaşmakta birlikte bilişim ağına bağlanarak evlerden üretime katılmak daha kolay olacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olumsuz yönlerinden etkilenmeyeceklerdir. 73 . Bilgi toplumunda bireyleri ve girişimcileri bilgi üretmeye yönelten temel motivasyon.

Bu dört alt endüstriden bilgi ve bilimsel bilgi endüstrileri geleceğin anahtar endüstrileri olacaktır. iletişim kursları. Bilimsel bilgi endüstrileri grubuna giren eğitim araştırma-geliştirme faaliyetleri bilgi toplumunun temeli olacaktır. Az gelişmiş ülkelerin bilgi toplumuna geçmeleri ancak kalkınma stratejilerinde önceliği. terminal Ekipmanı Avukatlar. bilgi makinaları. Software evleri Baskı makinaları. yazarlar Baskı. ciltleme Gazeteler. araştırma enstitüleri Okullar. danışmanlar Tasarımcılar Bilgi depoları. sanat endüstrileri ve etik endüstrilerdir. bu şansı iyi kullanabilen ülkelerin bilgi toplumuna giden yolu aşabilme şansı olacaktır. Bunlar bilgi endüstrileri. Halkla ilişkiler Bilgisayar merkezleri. sermaye ve finansmandan kısmen bilgiye kaydırarak.2. Gelişme ve Sanayileşme Sanayi toplumu olmanın aşamalarını tamamlamış ülkeler kolay biçimde bilgi toplumuna geçmiş ve geçebilmektedir. Bilgi toplumunda gelişmeler ilerledikçe bugünkü haberleşme ve basın yayın endüstrilerinde bir durgunluk olacaktır. reklamcılık. bilgisayar. dizgileme. bilimsel bilgi endüstrileri. seminerler 3. Dördüncü endüstri (bilgi tabanlı endüstriler) Gazete-reklam endüstrileri İletişims el bilgi Özel olarak iletilen bilgi Bilgi projesi ve hizmet Basın-yayın endüstrileri Bilgi makinaları endüstrileri Özel olarak iletilen bilimsel Bilimsel Bilgi Araştırma geliştirme Eğitim endüstrileri Gazete-reklam endüstrileri Araştırmacılar. Henüz sanayileşmemiş ülkelerinin bilgi toplumuna geçişlerinde ise sıkıntılar çıkmaktadır. 74 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tarım sanayi ve hizmet endüstrilerini etkileyen ve geleceğin önde gelen endüstrisi olacak bilgi tabanlı endüstriler yada diğer adıyla dördüncü endüstri kabaca dört ana endüstri grubuna ayrılacaktır. gazete ajanları. bilgi ve bilişime dayalı gelişme sürecinde daha gerçekleştirme şansını yakayıp. muhasebeciler.

Bilgi toplumu olma yolundaki gelişmiş ülkelerde 1991 verilerine göre22-24 yaş grubundaki gençlerin ABD’de %76’sı. Girişimcilik Bilgi toplumuna geçiş aşamasında olunan bugünlerde kişisel ve bilgiye dayalı girişimcilik hızla gerçekleşmektedir. Girişimcilik kişilerin farklı bir özelliğini yansıtır. bilgi üretimi esas olacaktır.3. Eğlence ve boş zamanı değerlendirmeye yönelik elektronik aletler. bilgi sektöründe karlılığa yönelik özel yatırımlardan oluşacaktır. bilgi toplumunda önemli bir sektör olarak devam edecektir. temel çıktıda bilgi olacaktır. Halen bilgi toplumu olma yolundaki ABD’de 1970-1990 yılları arasında açılan iş alanları %90’ı bilgiiletişim sektöründe gerçekleşmektedir. 3. Ancak bu özellik sadece kişisel bir hususiyet olmayıp öğrenme ile kazanılabilen bir özelliktir. altyapısı lokomotif görevi yapacaktır. Tüm gelişmeler bilgi sektörü ve bilişim. Eğer böyle yapılırsa ekonomik güçler halinde de gelmesi de mümkündür. yeniliğin temel kaynağı da başarı rekabeti şeklinde olacaktır. Yenilikçilik farkı hizmet yada işler için yeni fırsatları elde etmek için kullanıldıkları bir alet gibidir. Bilginin kaynağı ise bilimsel düşünce. Bilgi toplumunda iletişim araçları üreten sanayilerle. Sanayi toplumunda tarımın önemi azalmasına rağmen tarıma dayalı sanayinin geliştiği gibi. Yatırımlar ve Büyüme Bilgi toplumunda maddi üretim ve sermaye değil.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin terk ettikleri eski teknolojileri almaya dayalı sanayileşme stratejileri yerine bilgi toplumu ve bilgi teknolojilerinin dinamizmini canlandırıcı “yenilikçi strateji” ye geçmeleri ve bu amaçla politikalar geliştirme ye yönelmeleri gerekmektedir. yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. yazılım programları ve mikro elektroniğe yönelik sanayilerin. Böylece sanayi toplumunun yatırım humması yerini bilgi toplumunda yenilik üretmeye yönelik yenilik hummasına bırakacaktır. Bilgi toplumunda. bilişim alt yapısını oluşturmaya yönelik daha çok kamu ağırlıklı yatırımlarla. Bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi. ulusal bilgi seviyesinde artış büyüme olarak tanımlanırken bu tür büyümenin temel kaynağı yenilik. bilgisayar. Yani sanayi sektörü. 3. ayrıca yeni malzeme üreten sanayilerin canlanması beklenmelidir. robotlar ve diğer yeni malzemelerin üretimi ön plana çıkacaktır. Almanya’da ^36’sı. bilişim teknolojisi bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı gerçekleşmektedir. Bilgi toplumunun sürükleyici gücü olan yenilikler. 75 . Japonya’da %31’inin Yüksek öğrenime devam ettiği bilinmektedir. Bu gelişmelere bağlı olarak büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil.4. Bunun doğal sonucu bilgi toplumunda ekonomik eğitim seviyesi yüksek olacaktır. bilgi toplumunda da bilgiye dayalı sanayi gerçekleşecektir. Bilgi toplumunun yatırımları. üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirileceğinden eğitim yatırımları sürekli artacaktır. Aynı yılan verilerinde Türkiye’de bu oran %15’dir.

Yoğun bilgi üretimi. iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin yoğun bir şekilde kullanımı ile elde edilecek ve değerlendirilecektir. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir . Oysa bilgi toplumunda. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. sosyal. Meslek sahibi için okul ve üniversite. 76 . bireyin kendini kanıtlamak. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. geleceğe yönelik olacaktır. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak da. Bilgi toplumunda insanlar istedikleri bilgiye ulaşabilecekleri için yenilikçi girişimcilik yaygınlaşacaktır. Pratik bilgi. Bu sosyal grupların. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. sanayi toplumunda olduğu gibi. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. İhtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde yer alan. Bireyin gelecekteki amaçları gerçekleşmesi "hedefe kilitlenmesi" şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. sanayi toplumuna göre. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız.1. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. Geleceğe yönelik bilgi. 4. Çatışmaların çözümü için. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 4. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edecektir. pratik bilgiden çok. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir.ha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. olmuş olayların açıklamasına yönelik olmaktan çok. Başka bir ifadeyle bilişim sisteminden geçerek elde edilmiş bilgi ön plana çıkacaktır. Çalışanların çoğunluğu sağlık. ortak özellikler. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme şeklinde işleyecektir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Girişimciliğin amaçlı bir şekilde yenilik kaynaklarını araştırmaya ihtiyacı vardır. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. Yenilikçi girişimcilikte kullanılan bilgi. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirilmesi. Çıkar çatışmasından çok. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. insanın kendini kanıtlaması. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için.

serfler şeklindeki sınıflı yapısını. Bilgi Toplumunda Kültürel Sistem Sanayi toplumu. teknik uzmanlığa dayalı bir kontrol merkezine dönüştürecektir. Ortak amaçlı yerel örgütlerin. ve etkinlik açısından önemleri giderek artış gösterecektir. 4. doğrudan ulaşılabilir duruma gelecektir.ulusal" düzeyde gerçekleşmiştir Oysa bilgi toplumundaki katılımı yerel düzeyde gerçekleşecektir. Kanunun ürettiği politik kamusal mallar ( idari hizmetler) ile ekonomik kamusal bilgi aktarımı. paralel örgütlerle dünya çapında iletişim ve etkileşim bağlantısı olacaktır. iletişim teknolojisinin yarattığı olanaklar içinde küreselleşmeye yönelecektir.katılım ve bilgi gücü geçecektir. Bilgi Toplumunda Politik Sistem Kişilerde amaçların önem kazanması gibi. politikada doğrudan veya dolaylı belirleyici olacaktır. bireyin özgürleşmesinden yola çıkmasına karşın. sayı. bilişip altyapı donanımından doğrudan elde edilebilecek ve kırtasiyecilik belli ölçüde sona erecektir. 77 . katılımcılık ve örgütlenme. bugüne göre azalacaktır.temsili-demokrasiye bırakmıştı. Yerelleşen. Birleşmiş Milletler' in yeni bir yapı ve işleyiş kazanmasına yol açacağı gibi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Toplumdaki refah ve maddi kaynakların dengesiz dağılımına karşı. bugünkü bakanlıkların etkisini. Bu olgu küreselleşme sürecinde. işlev. diğer önemli bir kesimi de bilişimi sistemi ve bilgi bankalarından. yerel birim ve örgütlerin katılımı ile katılımcı demokrasiye dönüşecektir. sanayi toplumunda yerini ulusal meclisler ile yasama. kitle örgütleri ve birliklerin katılımı ile yaygınlaşacaktır. kitle örgütleri ve birliklerin temsilcilerinin katılımı ile değişime uğrayacaktır. Bilgi toplumunun devlet örgütünde çalışanların sayısı azalacak. Sanayi toplumunun bu yapısı.işveren şeklinde sürdürmüştür. geniş ölçüde organizasyon. Politik ve ekonomik gücün yerine. merkezi bürokrasinin yükünün önemli bir kesimi yerel birimlere ve örgütlere aktarılırken. politik gücün kullanımının yerelleşerek katılımcılığa yönelmesine neden olacaktır . Merkezi bürokrasideki yapısal değişim klasik rüşvet olaylarının bir kesimini ortadan kaldıracaktır. Ancak. bloklar şeklindeki bölgesel örgütlenmelerin de ön plana çıkmasına neden olacaktır.Geleneksel toplumun mutlakıyetçi kralları. yoğun ve kolay olarak devreye sokulabilecektir.) şeklindeki örgütlenme (organizasyon) devrimi bilgi toplumunda. Uluslar üstü ve uluslar arası örgütlerin. sendikalar. norm. Parlamenter temsili demokraside katılım. yürütme ve yargı şeklindeki kuvvetler ayrılığına dayalı parlamenter. bilişim teknolojisi sayesinde daha sık.3. Bu durum merkezi bürokrasiyi küçültecektir. eşitlik ve adalet ihtiyacı gündeme gelmiştir.odalar vb. Bu durum politik ve sosyal düzeyde katılımcılığı sınırlandırmıştır. Klasik parti yapısı ve merkezi parlamentonun bileşimi ve işleyişi. Bilgi toplumunda yaşanan yerelleşme ve katılımın yanında bilişim sisteminden elde edilebilen kamusal hizmetlerin artması. bilişim sistemi içindeki bilginin kötüye kullanımına ilişkin yeni suç ve ceza sistemleri gelişecektir. Yerelleşmiş düzeydeki seçim ve kalıtım mekanizması. Bakanların politik gücü. Geleneksel toplumun asiller .2. yapı ve kurumlaşması toplum düzeyinde (ulusal düzeyde) gerçekleşmiştir. Bireyi sınırlandıran ve bağımlı kılan değer. belli amaçlar için bir araya gelmiş sosyal gruplar. işçi . Ayrıca katılım. daha çok "merkezi. Şimdiden yaşanan birlikler (dernekler. kural ve davranışlara karşı bireyin özgürlüğünü korumak bir gereklilik olmuştur.

Ulus veya sınıfla bütünleşen bireyden. refah amacını ön plana çıkarmıştır.5 metre 78 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Toplumdaki belirsizlik ve kavga . Yalnız bu balina. çoğunluk ve katılımın daha kolay elde edilebilir oluğu bir kültürel ortamı getirecektir. yapay algılamalar dünyasında insanlara hoş vakitler geçirmesine hizmet edecektir. Bu nedenle. uzlaşma. Açlık ve yoksulluğa karşı mücadele. İnşaat işçileri tarafından bulunan balina iskeleti. 4-9 milyon yaşında bir balina.modern" dönemi gündeme getirecektir. sosyal grupla bütünleşen bireye yönelim ağırlık kazanacaktır. Ancak. Okulun teknoloji kaynakları öğretmeni. toplumsal dinamiğin olumsuz yönde kullanımına yol açmıştır. yakındaki bir inşaat alanında bulundu. Bilgi toplumunda. kültürde çeşitlenme. “Splash” adı verilen bu balina. hoşgörü. bilgi toplumunun geleceğe ve amaçlara yönelik olması ve bu yönelimleri bilgisayar tasarım modelleri ve benzetim modelleri ile "olmayan " alana yöneltmesi. Maddi değerlerden. Richard Henry Dana İlkokulu’na hediye edildi. zaten şimdi de başlanmış olan " post . hoşgörü ve katılımı yaygınlaştıracaktır. Zıtlaşmacı konum ve yapılar. gerek sosyal grup. gerekse bireyin daha gevşek düzeylerde ulus ve küre ile bütünleşmesi de ağırlık kazanacaktır. Çünkü insanlar arsındaki çatışmada zıtlaşmaların çoğu. Fen derslerine ağırlık veren bu okul. Yapay algılamalar dünyası. Yaklaşık 5000 kg ağırlığındaki fosil. kısa bir süre önce hiç beklenmedik bir balina ortaya çıktı. engin Pasifik okyanusuna tepeden bakan bir okul. zihinsel geliştirmenin yol açtığı yeni ufuklar içinde. okyanus ve getirdiği doğal zenginliklerle. Değer yargılarında çeşitleşme ve çoğulculaşma. Bu okuldaki öğrenciler için bir yunus ya da balina görmek çok olağan. okulun bahçesinde yatıyor. Paleontologlar. grupsal değerler ön plana çıkacaktır. yarısı toprakla kaplı. fosilin restorasyon işleminin başlaması için izin verdiler. hayal gücünün yarattığı. bilgi toplumunun değer ve davranış kalıplarını şekillendirecektir. Gönüllü kuruluşlar ve örgütlerin geliştirdiği ortak değerler. Maddi değerler üzerine kurulan ahlak anlayışı ve normlardan maddi olmayan değerlere yönelim gündeme gelecektir.4. Ayrıca toplum yapısının kalıtımcı ve çoğulcu olması. Yarısı taş. Ancak. Pasifik’in buz mavisi rengindeki sularında değil. kültür ve sanatta. Burada sanat. öğrencilere zengin öğrenme ortamı yaratacağını belirtiyor. güvenlik ihtiyacını doğurmuştur. Oysa bilgi toplumu. Hedef Düzey Teknoloji Okulu Kaliforniya’daki Richard Henry Dana İlkokulu. Zıt kutuplarda oluşan kültür kalıpları. Diğer yandan. toplumun değerler sistemini değiştirecektir. dini ve ahlaki değerlere de yeni boyutların gelmesi söz konusu olacaktır. 4. paleontologların. Sanayi toplumunun ulusal veya sınıfsal değerleri karşısında. balina iskeletinin tamam olduğunu belirttiklerini ve çok nadir bulunan bu örneğin. Adeta yaşamlarının doğal bir parçası. 9 metre uzunluğunda. bilgi ve insancıl değerlere olan yoğun yönelim. insanın boş zaman değerlendirmesinde önemli bir yere sahip olacaktır. sanayi toplumunun kültürü bir anlamda bir tepki kültürü olmuştur. bilgi toplumunda grupsal değerler ve inançlar yaygınlık kazanacaktır. belirli testleri yaptıktan sonra öğrencilere. balina iskeletinin kendilerine hediye edilmesinden çok mutlu olduklarını. öğrenciler için yaşayan bir laboratuar niteliği taşıyor. çoğu kez mutlakçı ve zıtlaşmacı olmuştur. bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. 4.

Splash’i eski ve yeni balinalar. bütün dünyadan. Çocuklar. İspanyolca ve teknoloji dilleri. Ve asılında. Paleontologlar okula gelerek seminerler veriyor ve öğrencilere yöntemleri anlatıyorlar. VCR’lar. Öğrenciler. multimedya sunular ve videolar hazırlıyorlar. bu sitenin İspanyolca olması nedeniyle İspanya. Splash aktiviteleri. balina anatomisi. iyi bir şekilde öğretilirken. çocukların geleceğine ışık tutacak olan bu üç dil. Buldukları kemik parçacıklarını adlandırıyor ve gruplandırıyorlar. Çocukların birçoğu. Daha sonra. Ayrıca. Splash laboratuarında öğrenilen derslerden biri. dia şovları. jeolojik zaman. Richard Henry Dana İlkokulunda. Bir ilkokulda ilk defa kurulmuş bir paleontoloji laboratuarı olan “Splash Laboratuarı”. fosilden çok bir çamur toprak yığınına benziyor. Meksika ve Filipinlerden de çocuklar bu siteye bağlanıyor. dijital kameralarını. 30 iMac’in yer aldığı bir bilgisayar laboratuarının tam yanında yer alan Splash laboratuarında. tamamıyla öğrenciler tarafından hazırlanmış ve yönetiliyor. coğrafya. Bu web sitesinde de. sanat ürünleri yer alıyor. çeşitli CD-ROM’ları ve multimedya (çoklu ortam) sunuları kullanarak. Splash laboratuarındaki aktiviteler öğrencilerin İngilizcelerini de geliştirmeye yardımcı oluyor. Splash laboratuarına döndüklerinde. Sonra. fen bilgisi öğretmeni Robin Davis. Ayrıca. depremler. Ayrıca. küçük aletlerle fosilin kemiklerini temizleyerek ortaya çıkardıkça. ayrıca ABD’de federal hükümetten de fon alıyor. kültürel bilgiler. Pasifik kıyıları ile ilgili diğer bilgiler. Fosil restorasyonunu belgelemek için öğrenciler bir web sitesi geliştirdiler. 79 . Ayrıca. yavaş yavaş şekil alıyor. Okulda. Splash. şu anda bilim adamı. üç yıl gibi bir süre devam edecek olan balinanın restorasyonunda. çalışma alanına kadar getirdikleri Apple eMate taşınabilir bilgisayarları. öğrenmesi gereken üç dil var: İngilizce. yanardağlarla ilgili bilgiler. göç davranışlarına kadar pek çok bilginin yerleştirildiği site. her geçen gün. öğrenciler. paleontoloji ve deniz biyolojisi gibi derslere entegre etmeye çalışıyor. bir taraftan fosili restore ederken diğer taraftan da bilimsel sözcükleri öğreniyor ve İngilizcelerini geliştiriyorlar. Okulun bulunduğu bölgede. Internet’i. verileri çeşitli şekillerde kaydediyorlar. Fakat. video kameralarını kullanarak verileri kaydediyorlar. bilgileri. bu siteye bağlanan öğrencilerle paylaşılıyor. öğrencilerin çoğunun birinci dili İspanyolca olduğu için ayrıca. Burada. topladıkları bilgileri kullanarak. sitede Kaliforniya ile ilgili tarih. okulun iki dilde yapılan (İngilizce ve İspanyolca) diğer web sitesinde de yer alıyor. Balinaların beslenme alışkanlıklarından. lazer disk oynatıcılar ve Internet bağlantılı bir bilgisayara bağlı 30 inçlik bir monitör de bulunuyor. Okulda. çocukların. Paleontoloji. çocuklar. deniz biyologu ya da paleontolog olma hayalleri kuruyor. fosili restore etme süreçlerini yaşarken. Tabii. kendileri için anlamlı olan bir süre bu heyecanı paylaşıyor ve geleceği düşünüyorlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan genişliğindeki balina iskeleti. bilimsel çalışmalar ve yaparak öğrenmeye de çok önem veriliyor. hazırladıkları Splash web sitesine de aktarıyorlar.

bir kültür gecikmesi yatmaktadır. Bu yüzden bizim insanımız var olanı gözlemekle yetinen bir gözlemcidir(empristtir). dünya görüşü ve davranış kalıplarını kapsar. İnsanoğlu sahip olduğu kültür normlarından kolay kolay vazgeçemez. Teknolojik değişmeden kültürel değişmeye uzanan yolda. Görmediğini de düşünemez ve bu yüzden yaratıcı değildir. 5. sosyal ve politik unsurlar daha hızlı değişirken.1 Bilgi Toplumu Olma Yolunda Teknolojik Gelişmeler Türkiye’nin sanayileşme sürecinde baktığımızda yarı sanayileşmiş bir toplum olduğu. örneğin . hazır bulduğu teknolojiyi ithal edip. Teknoloji üretmek. Doğanın nimetleri ile yetinirken. bu unsur ayrıca . Oysa Türk toplumu. ne de bilgi toplumunun teknolojisini kendisi üretmektedir. bilişim teknolojisinin yeni olanakları ile hızla gerçekleştirilirse. doğaya. Gördüğünü duyup. Buna karşın. Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Gözlem onun için önemlidir. Bu amaçla sürekli yeni teknolojiler üretmektedir. İşte bu durum. sanayileşmeyi ithal teknoloji ile bugünkü aşamasına ulaştırdığı ve bilişim teknolojisinin de ithal teknoloji olarak kullanıldığı görülmektedir. Türk toplumunun davranış kalıpları açısından önemli olan ve dünya görüşünü bütünleyen bir noktaya daha değinmekte yarar vardır. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Kültürel Gecikme Türk toplumunun teknoloji üretmeyişinin. kültürel gecikmeye neden olur. Ancak doğayı değiştirmeye yönelmediği için teknolojiyi üretemez. ondan yaralanmıştır. tüm kültür değerlerini aniden değiştirmek zorunda değildir. norm. teknolojik değişim girdisi olarak gündeme gelen “düşünce kalıpları ve dünya görüşünün” bir boyutuyla değişimi yeterlidir. hissetmesi önemlidir. yaratıcılık peşinde koşma ve başarı rekabetine yönelme olmadığını görürüz. Kültürel alan. Sanayi toplumunda teknoloji üretmek. Göçebelikten gelen Türk insanı ise. Doğaya teslim olmak yerine.2. stratejik bir öneme sahiptir. Arap ve çöl kültüründe insan. düşünce biçimleri. doğanın nimetlerinden yaralanma kültürü bir üst aşamadır. yani teknolojik gecikmenin temelinde kültürel gecikme(cultural lag) yatmaktadır. Ancak toplumsal gelişmede insan. Pratik zekası 80 . bu alandaki düşüncede bir yenilenme teknoloji üretmedeki temel darboğazımızı hızla kaldıracaktır. Bunların içinden. üretmeye değil. yani fiziksel çevreye egemen olmak demektir. Oysa Türkiye’de. değer. doğanın sunduğu fırsatlardan yararlanmaya yöneliktir. insanlara geçmiş kuşaktan miras kalan. dünya görüşü bilimselleştirici bir eğitim ve kültür politikası. Türk insanının. yenilik getirmek demektir. Batı uygarlığı. Bu teknolojik gecikmenin temelinde. teknoloji ile doğaya egemen olma ve doğayı değiştirme uğraşı içindedir. ekonomik. doğaya teslim olmuştur. Oysa Türk toplumunda yenilik peşinde. ne sanayi toplumunun. doğaya egemen olma yönünde teknoloji üretmeye yönelmeyip gelişmiş ülkelerden. doğanın sunduğu nimetlerle yetinmiştir.

Bu alanda toplumu. davranış ve kültür kalıbının yönetim alanına yansımasıdır. norm. Örneğin. sanayi toplumunda daha büyük ve hızlı etki yaratan teknolojiler ve olanaklar sunmaktadır. yukarıda değinildiği yönde daha bilim bazlı bir düşünce kalıbına yönlendirmesi için bilinçli politikaların hızla uygulamaya aktarılması gerekli olacaktır. İş yerindeki kişi egemenliği(özel ya da kamu hiç fark etmez). Bu yüzden Türk toplumu başarı toplumu değil. ancak yenilik ve yaratıcılığı sınırlıdır. rekabetçi düşünce rekabetçi mantık ve uygulama yeterli olmaktan çok uzaktır. Bu yapı bilgi toplumu ile taban tabana zıt bir yapıdadır. yenilikçi ve rekabetçi piyasa ekonomisini olgunlaştırma yönünde. rekabet ve yeniliklere yönelebilmesi için. bilgi toplumu için uygun olmaktan uzaktır. Bilgi toplumunda. ancak ilişki toplumu olabilmiştir. Türkiye’de girişimciliğin önemli ölçüde tüccarlık düzeyinde kalması. yeteneğin engellenmesi yanında. rekabet ve başarı motivasyonlarının topluma kazandırılması teknoloji üretmenin yollarını açabilecektir. Hata Türkiye’de bağımlı insan ilişkileri içinde. Ancak bilişim teknolojisinin olanaklarının. Bu nedenle bilgi toplumu olma yolundaki gelişme bu uygun olmayan yapıdan olumsuz olarak etkilenecektir. Bununla birlikte.3. partilerdeki kişi egemenliği bu durumun politik alana yansımasıdır. Türkiye kültür ve teknolojik gecikmeyi kapatabilmek için. bilgi toplumu olma yolunda önemli engellerdir. gerekse sosyalleşmiş bir piyasa ekonomisinin bazı unsurları bulunmaktadır. insanların üretmekten çok. gerekse söz konusu noktaların uzantısı olarak yenilikçi ve yaratıcı kişiliğin olmayışı. üretkenlik. insanların ve yenilikçiliği ön palanda olacaktır. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri toplumu bu yönde kökten etkileyecektir. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Ekonomik Sistemi Türkiye’de de gerek serbest.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üstün. ticarete yönelmesi bundandır.başarı ve üretime dayanmak yerine. düşüncede bir yenileme(koantum sıçraması) ile kırılırken. bu yönüyle bilgi toplumuna uyum programı geliştirmeli ve hızla uygulamaya aktarılmalıdır. Bu nedenle toplumda başarı motivasyonu. Bununla birlikte piyasa sisteminin etkinliği sağlayacak rekabet süreci. Oysa değinilen yapı. çalışma. bilimsel düşünce ile çalışma. yaratıcılık. uygun eğitim ve kültür politikaları yanında etkin bir rekabet politikasının hızla uygulamaya aktarılması gereklidir. yine söz konusu. toplumu yöneten ve yönlendiren kesimlerin. Kültürel alandaki gecikme. Bu nedenle. değer. fırsatçılık ve bağımlılığa dayalı ilişkilerde geçerliliğini sürdürmektedir. Gerek piyasa ekonomisinin merkezi ekseni olan rekabetin ve bağımsız insan kişiliğinin yeterli yaygınlıkta olmayışı. bağımlılık ve fırsatçılık yerine. Her ne kadar bilişim devriminin karşı etkisi bu yapıyı sarsıyorsa da hızla bilgi toplumuna geçebilmek için önemli bir engel oluşturmaktadır. kişi egemenliği nedeniyle insanı ve yeteneği harcayan bir mekanizma işlenmiştir. 81 . 5. Örneğin.

Böylece toplumumuz. örgütlü toplum olmayı ve sistematik olmayı engellemekle. Ancak kendi geleneksel toplum yapısı. Bu nedenle hızlı bir yayılma göstermiştir. aşiret reisi. başarıya dayalı rekabet toplumu olmaktan çok. Bu nedenle. kişilere ve dolayısıyla keyfiliğe dayalı olarak. halk deyimi ile “torpil” ve çıkar ilişkisine dayalı bir yapı sergilemektedir. kural. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Politik Sistemi Sosyal yapımızdaki. Toplumda bireyi. Aksi durumda. Sınıf egemenliği yerine. Bilgi toplumunun sınıfsız yapıya doğru yönelmesi. başarıya. Aynı neden. Sınıf egemenliği yerine. ne bilgi toplumu. hatta kural ve ilkelere dayalı uzun dönemli palan ve düşünce geliştirmeyi önlemektedir. Çünkü ülkemizde var olan “kişiye bağımlılık” bireyin yeteneğini açığa çıkarma ve geliştirme şansını azaltmaktadır. ne bilişimci girişimcilik. Bilgi toplumu ile geçmişteki Türk toplumunun en büyük paralelliği bu noktada yatmaktadır. Ülkemizde insanın yeteneğini geliştirici olmaktan çok. Sınıf egemenliği organize bir sistem yaratır. kişi(veya ailesi) egemenliğinin yol açtığı temel özellikler söz konusudur. milli şeflik ve parti başkanlarında gözlenen davranış kalıpları. bey ve padişah gibi kurumlaşmalar ile Cumhuriyetten sonrada. kurallara. ağırlıklı biçimde kişisel girişimcilik ile yatırımcı girişimciliğin özelliklerini taşımaktadır. aşırı uzmanlaşmış ve iş bölümüne gitmiş bilgi toplumunun örgütlenme ve işleyişini gerçekleştiremeyiz. yeni bir girişimci tipi yetiştirme yönündeki eğitim ve 82 . Türk toplumunun geçmişteki sınıfsız yapısı ile yüzeysel olarak çakışmaktadır. toplumumuzda kişi egemenliğinin geçerli olduğunu gösterir. yasa ve sistemden çok. Yalnızca fırsatçılık ve bağımlı insan tipinin olduğu bir ortamda. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’de Girişimcilik Türkiye’nin ekonomik yapısının gelişme düzeyi. Türk girişimciliği bugün. yatırımcı ve manager tipi girişimciliğin yan yana ve bazen de iç içe birlikte var olduğunu gösterir. Egemen sınıfın kuralları.5. girişimcilik açısından bireysel. Sınıf egemenliğine sahip olmayan Osmanlı. yeniliğe.4. yaratıcılığa güdülemek yerine. ilke. sosyal ilişki geliştirmeye ve bağımlılığa güdülemektir. 5. Bu nedenle. aldığı topraklardaki feodal yapıyı kırarken serflere özgürlük getirmiştir. Türkiye’de bilişimci girişimciliği geliştirmek için. ne de küresel rekabet süreci yaratılabilir. Ancak Türkiye dıştan ithal edilen teknolojilerin etkisiyle de bilgi toplumu ile karşı karşıya gelmiştir. bilgi toplumunun örgütlü yapısını yaratacak. toplumsal yapıyı oluşturur. teknoloji üretmekten yoksun olduğu için. “ilişkiye dayalı”. Oysa ki bilgi toplumunun katılımcı demokrasisi ortak çıkar ve değerlere sahip sosyal grupların örgütlü katılımı ile gerçekleştirmektedir. ilkelere ve sistemlere uyan bir kurumlaşma (kurumsak altyapı) politikası oluşturulması gereklidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Türk toplumunda kişi egemenliği. bireysel emirlere. Bilişim teknolojisinin olanaklarından yararlanarak. üstünlüğü geçici olmuştur. kişi ve aile egemenlikleri ile bireysel bağımlılıkların bilgi toplumu açısından avantaj ve avantajsızlıkları söz konusudur. frenleyici ve köreltici bir eğitim sistemi egemendir.

yükselme arzusu ve dinamizmini. bilişim devriminin gerçekleşmesini sağlayıcı bir strateji oluşturup. Yakın bir gelecekte tümüyle değişecek dünyaya başka türlü ayak uydurmak olanaksızdır. Türkiye teknoloji açığını kapatabilmek için kültürel gecikme ile birlikte bilişimci girişimcilikteki gecikmeyi de birlikte aşmak zorundadır. Türkiye’de binde 5-6 olan bu oran süratle arttırılmalıdır. bilgi toplumunun getirdiği sınırsız olanaklarla birleştirecek ve buluşturacak bir yenileme stratejisi süratle uygulamaya konulmalıdır. Başarı rekabetine yeniliğe ve yaratıcılığa dayalı bir toplumun temel değer ve motiflerini topluma kazandırıcı bir eğitim ve kültür politikası ile topluma başarı yeteneğini teşvik edici kurumsal politikalar gereklidir. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Kalkınma Stratejisi Ülkemiz bilgi toplumu olmak istiyorsa. Ancak son ekonomik krizin bu satışları olumsuz etkilemesi ve bu yüzden söz konusu ilk tahminlerin aşağı çekilmesi kaçınılmaz olacaktır. kişi başına bilişim harcamasıdır. Türkiye’nin toplam bilgisayar donanımındaki ilk on sıradaki kuruluşun 9 ’u bankadır. özellikle telekomünikasyonda son 10 yılda hızlı bir atılım gerçekleşmiştir. Gelişmiş ülkeler. bilgi toplumuna taşımakta. bilgi toplumunun ön koşullarını hazırlayıcı diğer sosyo-kültürel politikalara önem vermemiz kaçınılmazdır. Diğer yandan Türkiye iletişim sektöründe. 1992 yılı itibariyle bu gösterge ABD ve Japonya gibi ülkelerde 400. Sanayileşmiş ülkeler milli gelirlerinin %3’ünü bilişim harcamasına ayırırken. Ülkeyi. bu stratejinin uygulanması için yeni programları gün geçirmeden uygulamaya koymalıdır. 5.7. bilişimci. Türkiye’de sadece 10 dolar olarak hesaplanmıştır. Buna bağlı olarak özellikle bankalar hızlı bir bilgisayarlaşma yaşamışlardır. ilerleme. Bu politikaları oluşturmadan. milli gelirlerinin %5 -%6 dolayında bir oranını bilişim harcamalarına ayırırken. bilişimci girişimcilerin özel bir yeri olacağı unutulmamalıdır. Buna karşı Türkiye’de son yılların en canlı pazarı kişisel bilgisayar sektörü olmuştur. 83 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretim kadar. Bu değişim başlamıştır ve hızla evrimleşmektedir. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Bilim ve Teknoloji Politikası Bilgi toplumuna geçişin temel göstergelerinden birisi. 5. Ülkemizde halen 116 kişiye bir bilgisayar düşmektedir. girişimci gelişmeden bilgi toplumunu kurmamız zordur. Türkiye sadece binde 5’ini ayırabilmiştir. 1994’de bu sektördeki satışların 200 bini aşacağı tahmin ediliyordu. İsviçre’de 580. Ayrıca Türk insanının.6. bundan böyle az gelişmişliğin en belirgin göstergesi olarak değerlendirilecektir. Gerçi son yıllarda bilişim sektöründe %30’lara varan büyüme hızları gerçekleşmiştir. İspanya’da 110 dolar düzeyinde iken. Aksi takdirde gelecek kuşaklarla olan sorumluluğumuzu yerine getirmemiş oluruz. Gecikme kabul etmeyen bu değişimde geri kalmak. Türkiye’de 1992’de 103 bin dolayında olan kişisel bilgisayar satışını 1993’te 150-180 bin düzeyinde gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Türkiye’deki toplam bilgisayar donatımı satışlarının %30-35’ini çok kullanıcılı sistemler oluşturmaktadır.

“Bölgesel Gelişme Stratejileri ve Türkiye’nin Kalkınma Politikası”.htm 6.”Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”.tr/koseyazisi/bilgitoplumu. DPT Özel İhtisas Komisyon Raporu. H (1991).imed.Ü.İ.Türkiye İş Bankası.İ. Erkan .html 8.D. Adeneur Vakfı. url: http://www. (2001). İstanbul 2. K. url: http://members. daha kapsamlı politikalar içinde konuya yaklaşılmalıdır.html 7. verimlilik. Kılıçbay Ahmet. (31 Ağustos-1 Eylül 1987). Kaynaklar: 1.edu. Sf:15-20. İ.Ulusal Bölge Planlama Kongresi. Mimarlık Fakültesi.1999) 12. (1994).F. kalite ve rekabetin geliştirilmesi. Erkan. bilim ve kültür politikaları oluşturulmalıdır.com/~bahadirakin/bilgitop. Ankara 84 . “Politika ve Ekonomi”. Erkan.H (1987-a).htm 9. (1990). Bilgi Toplumunda Türkiye: Stratejik Ülke. araştırma kurumlarının geliştirilmesi ile bilim politikası hedeflerinin belirlenmesi esas amaçlar olarak ortaya konmuştur. Kültür Yayınları 11. Bu politikaları ile bağdaştıran entegre stratejiler belirlenmelidir. İzmir 5.H (1987).B. “Bilgi TeknolojisininYerleştirilmesi”.bilkent. yenilikçi kültür politikaları ve motivasyonlar oluşturarak. url: http://www. Bilgi toplumunu dönüşüm tercihinin gerekliliği ve bu amaçla yapılması gerekenler vurgulanmaktadır. “İnternet Eğitimine Giriş”. yeni bir dünya görüşü.tr/kamp/yil4/gelin-latin1. Ankara Yayınları 13. I. “Sosyal Piyasa Ekonomisi”. url: http://www. (1998). (Basın Bildirisi.tripod.tr/bil_der/dir_1999/sayi_72/html/makale_4.org. eğitim.İzmir Erkan . Türkiye’deki bilim ve teknoloji politikasının yenilenmesi yepyeni bir arayış. Bilişim teknolojilerinin geliştirilmesi.Ü. Alper Matbaası. Malatya 10.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan DPT’nin 1998 yılında yayınlanan “bilim-Araştırma-Teknoloji Ana Planı Özel İhtisas Komisyon Raporu” bilim ve teknolojideki gecikmeleri ayrıntılı olarak ele almaktadır.org.tbd. ülkede bilim ve teknoloji planlamasının yapılması.E. Karahan Mehmet. “Ekonomi Sosyolojisi”. Türkiye İş bankası Yayınları. yeni bir arayış ve yaklaşım içinde. 3. Yayını. H (1987-c). çalışma ve başarıyı ödüllendiren. Hüsnü Erkan.T. “Sosyo Ekonomik Gelişme”. Kamunun mevcut araştırma kurumları ile üniversiteler. İzmir 4. rekabetçi ve yenilikçi.

BÖLÜM: EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullan ımın ın Eğitime Katkıları) 1. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı 3. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 4. Eğitimde Teknolojik Gelişmeler 2. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı 5. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 85 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.

öğretme-öğrenme süreçleri. tanımda belirtilen işlevsel biçimde yapılaştırmayı gerçekleştirmeye çalışmış olmasıdır. eğitim anlayışına farklı bir bakış açısı getirmiştir. günümüzde bu anlayış yavaş değişim göstermeye başlamıştır.s. özelde öğrenme durumuna egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin işe koşulmasıyla öğrenme yada eğitim süreçlerinin işlevsel olarak yapısallaştırılması. Temelde bilgisayarların yapısına entegre edilerek oluşturulan yeni ve farklı işlevsel boyutları olan bilgi teknolojileri (Video disk gösterici. s.genelde eğitimi. eğitim teknolojisinin kuram ve uygulama bütünlüğü içerisinde öğretme-öğrenme süreciyle ilgili sorunlara sistematik biçimde yaklaşarak. Kamera ve daha sayılabilecek birçok ek donanımlar ile çok yönlü kullanıma olanak sağlaması yanında. öğretimi programlama ve insan gücü alanların olmak üzere beş ana kategoride toplanabilir(Alkan. Şimşek. s. Bu gelişim süresince kısaca kültürleme ve kültürlenme süreci olarak tanımlanan eğitim lokomotif görevini üstlenmiştir.1 EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullanımının Eğitime Katkıları) 4.5).124. Burada dikkat edilmesi veya üzerinde durulması gereken nokta. Bu kategorilendirme içerisinde yeni teknolojik sistemlere bakıldığında. eğitim orytamları.. Günümüze kadar gelişerek gelen teknolojik gelişim süreci içerisinde teknoloji. Günümüzde eğitim teknolojisi alanında. s. günümüzde diğer sistemlerin yanında bilginin iletimindeki hızı ve çok yönlü işlevselliği nedeniyle günümüzün vazgeçilemez teknolojisi olmuştur.1. ağ sistemlerine bağlanabilmesi) dünya ülkelerini biri birlerine yakınlaştırmıştır (Göktaş.”(Alkan.s. Bu sistemler içerisinde bilgisayar teknolojisi.17)şeklide tanımlanmaktadır.1996.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Eğitim sürecinin bir ürünü olarak da değerlendirilebilecek teknolojik gelişim aynı zamanda eğitim sürecinin de yapısını değiştirmiş.. teknolojinin ayrım noktalarının belirlenmesini güçleştirmeye başlamıştır(Demirel ve diğerleri. Bilgi toplumunun oluşumunda temel rolü olan yeni teknolojiler bilgisayar ve haberleşme-iletişim teknolojileri ise hızlı bir şekilde birbirleri ile bütünleşerek tümleşik yapılar oluşturarak.. Çünkü eğitim sürecinin boyutlarının ve aşamalarının sistematik olarak çerçevesinin çizildiği program geliştirme sürecinde eğitimin yürütülmesi basamağını oluşturarak eğitsel hedeflerin kazanılmasını sağlamada görev almaktadır.2).1995.. Modem.1987. bu sistemlerin televizyondan uyduya ve bilgisayara kadar çok çeşitli boyutlarda insan yaşamına girdiği görülür. Temel hedefi eğitimi etkili verimli kılma yanında yeni olanaklar ile seçenekler üretmek olan eğitim teknolojisi “.1 Eğitimde Teknolojik Gelişmeler İnsanların daha çağdaş bir ortamda yaşama beklentisi teknolojideki hızlı gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. 1994. 86 . 1995 . işlevini yerine getirmeye yönelik gelişmeler. yeni teknolojik sistemler.57) Yeni teknolojilerin eğitim sürecinde yerini alması veya yansımasında Eğitim Teknolojisi disiplini temel ve önemli bir rol üstlenmiştir denilebilir. Temelde nasıl öğretelim?sorusuna yanıt arayan Eğitim Teknolojisi disiplininin özellikle ortam boyutu daha çağdaş ve sınırları genişleyen bir boyut kazanmıştır. ağırlıklı olarak eğitim amaçlı geliştirilmemiş olmasına karşın.

gerek programlara aktif katılımlarını ve gerekse okullarda aktif hale getirilmeye çalışılan bilgi teknolojilerinin disiplinlerin öğretiminde aktif kullanımlarını sağlamak için öncelikle öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı olan yaklaşımlarının ve değişen öğretmen profilinin değişik boyutlarıyla ortaya konulması gerekmektedir. Çünkü. yapılan çeşitli değerlendirmeler. bilgisayar uygulamalarının bütünleştirerek eğitimde verimliliği sağlamaktır. her ne kadar eğitim sürecindeki önemi ve işlevi büyükse de “.1. Etkileşimli Video. Bu araştırmada. s. Bilgisayar.. teknolojinin sunmuş olduğu olanakların eğitim sürecinde etkili ve işlevsel olarak işe koşulmasının yetişmiş insan gücüne bağlı olduğu sonucunu ortaya koymaktadır (Hızal. Video. onu işlevsel. eğitimde kullanılan yeni teknolojilerin eğitsel özelliklerini ve öğretmenlerin bu teknolojilere karşı olan yaklaşımlarını genel olarak ortaya koymak genel amacından hareketle aşağıdaki sorulara yanıt aranacaktır: 1. ss.. E-Mail gibi teknolojileri sayabiliriz. Belirtilen sorunlardan hareketle araştırmanın temel problem cümlesini “Eğitimde yeni teknolojilerin özellikleri ve öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır. söz konusu teknolojilerin bulunduğu noktanın ve buna verilen önemin haklılığı ortaya konulmuş olur.1993. Bu doğrultuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır.eğitime anlam ve ruh veren. bilgi teknolojilerini yönetecek ve öğrenciyle bilgi teknolojileri arasındaki bağlantıyı gerçekleştirecek önemli bir işleve sahiptir. kültürel perspektif açısından bakarak yarının bilgisayar okur-yazar toplumlarına katılabilmek için temel ihtiyaç olarak gösterilmesidir. Öğretmenlerin eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojilere karşı yaklaşımları nasıldır? 1. 1993. Becker’de eğitimde bilgisayarlaşma için dört temel rasyonalite tanımlanmaktadır. Eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojiler ve bunların eğitsel özellikleri nelerdir? 2. 87 . 7-11). etkili ve verimli kılan temel unsur öğretmendir” (Alkan ve Hacıoğlu. İnternet. Öğretmenlerin. Üçüncüsü. 147-160). Eğitimde Yeni Teknolojiler ve Eğitsel Özellikleri Eğitimde yaygın olarak kullanılan ve gittikçe de yaygınlaşmaya başlayan yeni teknolojiler çerçevesi içerisinde Televizyon. ss.gelecekte yüksek eğitim ve sonraki kariyerde başarı sağlayabilmek için ön gereklidir. Burada öğretmen. eğitimde yeni teknolojilerin daha verimli ve aktif kullanımı için gerekli yapılanmaların sağlanması açısından önem ve gereklilik göstermektedir. programlama veya gerçek bilgisayar programları kullanmanın akli yetenekleri geliştirdiği inancı yönündeki düşüncedir (Cavalier and Reeves. ancak araştırmaların bütün olarak incelenip ulaşılan sonuçların değerlendirilerek eğitimde yeni teknolojilere karşı olan öğretmen yaklaşımlarının ve profilinin ortaya konulması. Birincisi. İkincisi. Günümüzün çağdaş teknolojilerini oluşturan yeni bilgi teknolojilerinin. Dördüncü rasyonalite ise. 1995.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgi teknolojilerinin belirtilen ve benzeri fonksiyonları dikkate alındığında. 15).

Temel eğitimin çözümünde seçenek olması.89) sistemleri yer almaktadır. tele-üniversite gibi uygulamalarla geniş kitlelere eğitim Şekil. Eğitim hizmetlerinde maliyeti düşürme. TV’ nin eğitsel amaçlı kullanımıyla birlikte. Bu teknolojilerden eğitimde yaygın olarak kullanılmaya başlayan teknoloji örnekleri kısaca tanıtılarak eğitsel özellikleri tanıtılmıştır. Çeşitli ek donanım bağlanmasına açık olan bilgisayarlar bu sayede çok amaçlı işlevselliğini sürdürmektedir.1 olanağı sunmaktadır. denilebilir.1.1. TV’ ni bu eğitsel katkılarına karşılık her ne kadar tüm sınıf ortamlarına koyma açısından maliyetin yüksek olması programa müdahale olanağı tanımaması gibi olumsuz yönleri olsa da özellikle öğretmenlerin kendilerini yenilemeleri ve gelişmeleri izleyerek çağdaş bir bakış açısına sahip olmalarında önemli bir görev aldığı gerçektir.2 88 . birçok yeni bilgi teknolojisinin oluşumunda ana öğe olmaktadır. uydu televizyon. etkileşimsel televizyon.1. 1995) gibi temel işlevleri yerine getirerek eğitsel sürece katkı sağlamaktadır. Tümleşik teknolojileri ise etkileşimsel video. s. Şekil. Açık üniversite. Burada yalın teknolojiler kapsamında bilgisayar. Eğitsel mekanlardan tasarruf sağlama. robot. çoklu ortam ve telekonferans (Şimşek.2. veri bankası. 1995. bilgisayar ağı. 1. açık lise. 1. Eğitim hizmetlerinde niteliği yükseltme (Alkan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Belirtilen teknolojiler değişik özellikleri dikkate alınarak değişik alan uzmanları tarafından sınıflandırılmakla beraber bu sınıflandırmalardan Şimşek(1995)’in Lee ve Barta (1994)’dan aktardığı biçimiyle yalın teknolojiler ve tümleşik teknolojiler araştırmanın amacına uygunluğu nedeniyle dikkate alınmıştır. Televizyon Teknolojik gelişim sürecinin ivme kazanmasında belki de temel kabul edebileceğimiz TV dünyasının hatta evrenin sınıf ortamına taşınmasında etkili olmakla birlikte ev ve iş yerlerinin hatta ulaşım araçlarının da eğitim amaçlı bir sınıf ortamına dönüştürülmesine öncü olmuştur denilebilir. • • • • • Öğretmenin yeni bilgilerden haberdar olması. Bilgisayar Bilgi teknolojilerinin her gün biraz daha gelişip yaygınlaşmalarında önemli yeri olan bilgisayarlar. video ve televizyon yer almaktadır.

• • • Öğrencinin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanıması. Verilen eğitim kalitesi her zaman ve her yerde aynıdır.1. Yazılımlar aracılı ile öğrenilen konuya özgü resim. animasyon. Ayrıca mikrofon ve video kamera aracılı ile bireysel çalışmaların oluşturulmasına ve etkileşimin sağlanmasına olanak tanıması bu teknolojinin eğitsel ortamlarda önemini gün geçtikçe arttırmaktadır. Gerek öğrencinin kendisini ve gerekse öğretmenin öğrencinin öğrenme düzeyini takip olanağı tanıması. Diğer eğitsel ortamlara nazaran daha kalıcı yaşantılar kazandırması. piyasada niteliksiz ve eğitsel özellikleri konusunda yetersizlikleri olan yazılımların oluşmasına neden olmaktadır. Video diskteki görüntüyü ekrana taşıyarak klavye ve mause ile programa müdahale olanağı tanır. 1. Eğitilenler konuyu istediği zaman aynı şekilde tekrarlama olanağına sahiptir. Etkileşimli Video Bilgisayar ve video disk göstericisinin bir araya getirilmesi ile oluşturulan yeni bir teknolojidir. • • • • Bireyin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanır. Özellikle öğretimin bireyselleşmesinde katkı sağlayan bu teknolojinin eğitsel katkılarını Körnes (1991) aşağıdaki gibi sıralanmaktadır. hareketli gerçek görüntü filmleri vb. Ancak hemen belirtelim ki bilgisayar teknolojisinin hızlı gelişimi yeni oluşturulan yazılımların eski teknolojiler tarafından desteklenmeyerek yeni teknolojileri gerektirmesi maliyetin artmasına eğitim sürecinde sürekli ve etkili kullanımını sınırlayabilmektedir. İyi hazırlanmış eğitsel yazılımlarında bireyler. 89 . Her ne kadar bilgisayarların eğitsel ortamlarda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ve gerekli öğretmen eğitimi konusunda nitelik ve nicelik olarak tartışmalar ve eleştiriler söz konusu ise de. Çünkü mevcut araştırmalarda incelendiğinde bilgisayarların. Diğer taraftan eğitsel yazılım hazırlanması konusunda uzman eleman yetersizliği ve yazılım şirketlerinin eğitsel yazılım standartları olmasına karşın bunları dikkate almadan yalnızca bilgisayar uzmanlarına dayalı olarak yazılım hazırlamaya çalışmalı. bilgisayarlaşma sürecinin eğitsel ortamlarda yerini alma süreci hızla devam etmektedir. olanakları sunarak öğrenmeyi daha kısa ve etkili biçimde gerçekleştirme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Eğitim sürecine damgasını vuran ve yaygınlaştırılması konusunda büyük projeler ve çalışmalara girişilen bilgisayarlar özellikle etkili eğitsel yazılımların hazırlanmasıyla öğretme-öğrenme sürecine önemli katkılar sağladığı.2. • gibi olanakların sunduğu söylenebilir. yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya konulmuştur. kendi öğrenmelerinde aktif yer alabilirler.

teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber mevcut teknolojinin belirli sınırlılıklar doğurmasıyla teknolojiyi belirli aralıklarla yenileme gereği. bu yöndeki çalışmalar umut vericidir. Değişik bilgelerde gerçekleşen konferanslara aktif ve görüntülü olarak katılabilmeleri. kurum ve kuruluşlarla iletişim olanaklarına sahip olmaları. Günümüzde çok amaçlı olarak her yerde ve düzeyde kullanılan internet özellikle eğitim açısından hızla yaygınlaşmakla beraber sunduğu olanaklarla da vazgeçilemez teknoloji haline gelmiştir denilebilir.1. öğrencilerin öğrenmelerini takip etmelerine olanak tanır. Eğitim kademesinde rolü olan herkesin kendini yenilemesine olanak tanıması. Bilgi yanında beceri ve davranış kazandırma olanağı tanır (ss. Dünyanın değişik yerlerindeki meslektaşları ile veya ilgi alanlarıyla ilgili kişi. Başta olmak üzere daha sıralanabilecek birçok olanak sunmaktadır. 1. Öğretmenlerin. ses. Gelişmeleri anında ve hızlı şekilde takip edebilmeleri. Cep telefonlarına mesaj gönderme olanağı tanıması. İnternet ile yalnızca bölgesel düzeyde değil. kurum ve kuruluşlara hatta kişilere ve bunların özel çalışmalarına ulaşmak mümkündür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • Mehmet Karahan Hareket. Özellikle kendi WEB sayfalarına hazırlamada teknolojinin getirdiği kolaylıklar ile yaratıcılığı ve paylaşımcılığı arttırması. 121-126). • • • • • • • • • Öğretmen ve öğrencilerin araştırmalarında geniş olanaklar sunması.4. Ancak tüm bu avantajları yanında ağ sistemindeki yetersizlikler. İnternet İnternet çok sayıda bilgisayarın birbirine bağlı olduğu büyük bir bilgisayar ağı olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla konu eğitsel olarak ele alındığında. Görüldüğü üzere bilgi teknolojileri çeşitli sınırlılıklarına rağmen sağladığı geniş olanaklar sayesinde eğitimde önemli ve haklı bir yer edinmiştir. Öğretmenlerin eğitimde kullanılan yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları 90 . dünya ile bütünleşmek ve dünyanın hemen her yerindeki (Ağa bağlı olması halinde) bilgi. grafik gibi olanaklar konunun özelliği doğrultusunda verilebilir. internet kullanımı karşılığındaki ücretleri (her ne kadar düşük tutulmaya çalışılsa da) getirdiği mali yük ve alt yapı gereği internet ‘in kullanım olanaklarını da sınırladığı söylenebilir. E-mail aracılıyla anında posta ve dosya transferine olanak tanıması. resim. Uzaktan eğitim olanaklarına sahip olmaları. Her ne kadar eğitsel amaçlı olarak istenilen düzeyde bir yaygınlık sağlanamamışsa da. müzik. Belirtilen eğitsel yararlar yanında kaliteli bir yazılım hazırlamadaki yetersizlikler her ne kadar maliyetlerde düşme olsa da yine de sistemin eğitsel ortamlarda yoğun olarak kullanılması için yüksek maliyete sahip olması bu teknolojinin istenilen düzeyde ve eğitsel amaçlar doğrultusunda kullanılmasına engel oluşturmaktadır.

Diğer sistemleri oluşturmak için ek donanıma ihtiyaç vardır ve beraberinde maliyeti de getirmektedir. Bunun nedeni. Yapılan araştırmalar genel hatlarıyla incelendiğinde. her ne kadar bilgi teknolojilerinin yer aldığı eğitsel ortamların iletişimi 91 . öğretmenlerin beşte dördünden fazlasının bilgisayar sahibi olmak istediklerini belirtmeleri bilgisayar karşı ve dolayısıyla yeni teknolojiye karşı olan açıklığın veya olumlu yaklaşımın bir göstergesi olarak düşünülebilir. bilgisayar diğer bilgi teknolojilerin oluşumunda ana öğe olmasından kaynaklanmaktadır. Aynı araştırmada. Dolayısıyla bilgisayar dışındaki bilgi teknolojileri eğitim ortamlarına yeni. Tüm bu olumsuzluklara rağmen mevcut araştırmalar öğretmenlerin yeni teknolojiye karşı olumlu yaklaşım sergiledikleri bu yöndeki çalışmaları ve çabaları destekledikleri söylenebilir. Hızal (1989) tarafından yapılan araştırmada öğretmenler. bu teknolojinin eğitim ortamlarında yerini almasına engel teşkil etmiş ve konuyla ilgili araştırmaların yapılmasını olumsuz yönde etkilemiştir . denilebilir. Özellikle genç öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı daha olumlu yaklaşım sergilemeleri bu öğretmenlerin yeni teknolojileri eğitsel ortamlarda daha aktif kullanabilecekleri yönünde olumlu bir profil çizeceklerinin göstergesi olarak düşünülebilir. Çünkü gerek etkileşimli video ve gerekse ağ sistemlerinin oluşturulabilmesi için gerekli olan ana öğe bilgisayardır. Araştırmanın bu bölümde yapılan bir çok araştırma sonuçlarına yer verilmiş ve bu sonuçlar genel olarak değerlendirilmiştir. yeni girmeye başlamış olup daha az sayıda görülmektedir. Diğer taraftan. Diğer taraftan internet ‘in yaygın kullanımına rağmen getirdikleri ek maliyet ve donanım. Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin bilgi teknolojilerinin tüm olanaklarından aktif olarak evlerinde de yararlanabilmeleri sonucunda. bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının yaygınlaştırılması yönünde görüş belirtmişlerdir. teknoloji konusunda birçok öğretmenden bir adım önde olması. öğretmenlerin teknolojiden uzaklaşmasında bir etken olmuştur denilebilir. Diğer taraftan Evans (1995) tarafından yapılan bir araştırmada sınıf öğretmeni ve yöneticilerin formatör öğretmenlerin çalışmalarını destek oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum ise eğitim geleceği açısından sevindiricidir. Mevcut yapıdaki olumlu yaklaşıma karşı. Ayrıca.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğretme-öğrenme sürecinde önemli rol oynayan öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı sergiledikleri yaklaşım mutlak surette eğitsel ortamlara yansıyacağı düşüncesinden hareketle çeşitli bilimsel düzeyde araştırmalar yapılmıştır. Gerçi son zamanlarda donanım maliyetlerinin düşmesi bu sayının artmasında etkili olmakla beraber gerekli ve istenen nitelikte yazılım üretilmemesi ve teknolojideki hızlı değişim araştırmaların ağırlıklı olarak ve eğitim ortamlarına ilk giren bilgi teknolojisi olarak bilgisayarlar üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştur. bilgisayar destekli eğitimin başlamasını istemektedirler. sergilenen teknoloji korkusu gerek öğretmenlerin ve gerekse teknolojinin aktif kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum yeni teknolojilerin yaygınlaştırılmasında ve etkili kullanılmasında öğretmenlerin özveri içerisinde çalıştıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. yeni teknolojiler kapsamında yer alan bilgisayar teknolojisinin çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir.

1789 sayılı milli eğitim temel kanunu ile altıncı ve yedinci beş yıllık kalkınma planlarında her tür ve düzeydeki okullarda eğitimde niteliğin verimliğin arttırılması için eğitim teknolojisinin olanaklarından yararlanması gereği vurgulanmıştır. Devlet Planlama Teşkilatı nca hazırlanan kalkınma planları ile Türkiye Bilim ve Araştırma 92 .rom üretimi çalışmaları başlamıştır. Ülkemizde son yıllarda ulusal bilgi alt yapısını oluşturmaya yönelik çalışmalara önem verilmektedir. kendini daha çok ve hızlı şekilde yenilemesi gereken bir yapı içerisindedir. İlköğretim ve orta öğretim kurumlarına yeni bilgi teknolojilerinin girmesi bilgisayar destekli eğitim projesi ile 1984 yılında olmuştur. yayınların yapıldığı hizmet içi eğitim programların uygulandığı ve bilgi teknolojilerin en çok kullanıldığı eğitim kurumlarıdır. yer öğrenci karşısında zorlanan. Bunlardan birisi Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı dır. ilköğretim okullarında da 1998 yılında 2000 dolayında bilgisayar bulunmaktadır. Ulaşılan bu sonuçlardan hareketle eğitimde yeni teknolojilerin aktif olarak kullanılabilmesi için. Örgün eğitim kurumları dışında çeşitli kuruluşlarda ülkemizde teknoloji kullanımına yaygınlaştırmak amacıyla etkinlikler bulunmaktadır. Üniversiteler internet’ e bağlanarak öğretim elemanları ile öğrenciler bilgisayar ağından yararlanmaya başlamışlardır. Öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimleri sırasında çağın en iyi teknolojileriyle donatılmış ortamlarının sağlanılması ve bunun gelişimler doğrultusunda sürekli değişkenlik göstermesi gerekmektedir. öğretmen artık öğrenciyi zorlayan değil yer. Orta öğretim kurumlarında 1991 yılında 8000 dolayında bilgisayar.2 . çeşitli dersler için öğretim yazıları geliştirilmiştir. Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü Türkiye’de eğitim teknolojisiyle ilgili çalışmaların başlangıcının Cumhuriyetin ilk yılları olmasına karşılık. Eğitimde yeni teknolojileri eğitsel amaçlı kullanılabilmesi için gerekli yazılımların uzmanlar tarafından hazırlanarak öğretme-öğrenme ortamlarına kazandırılması gerekmektedir. ayrıca öğretmenin daha çağdaş bir profil sergilediği veya çaba gösterdiği. cd . bilgisayar okuryazarlığı ve internetten yararlanma konularında eğitim programları düzenlemektedir. Görülen o ki. daha doğrusu göstermek durumunda olduğu söylenebilir. Üniversiteler eğitim teknolojisiyle ilgili araştırmaların yapıldığı. 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan artırdığı yönünde bulgular olsa da geleneksel yapıdan kaynaklanan “öğretmen her şeyi bilir” mantığının henüz aşılamamış olması ve teknolojideki baş döndürücü hız öğretmenlerin bir noktadan sonra teknolojiyi takip edememelerine neden olduğu. eğitim teknolojisinin gelişiminin yavaş ve güç olduğu söylenebilir. Öğretmen-öğrenci iletişimi boyutunda ve öğretme-öğrenme ortamında öğretmen etken. Ayrıca. öğrenci edilgen durumdan öte karşılıklı etkileşimin ve öğretmenin kılavuzluk ettiği bir yapıya doğru gelişimin söz konusu olduğu. Bunların yanı sıra. Bu vakıf. Bu proje kapsamında ilköğretim ve orta öğretim okullarının bilgisayar donanımı sağlanmış ve bilgisayar kullanımı konusunda öğretmenlere dönük hizmet içi eğitim programları düzenleştirilmiştir. Eğitim teknolojiyle ilgili çalışmalar 1980‘ li yıllara dek büyük ölçüde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından planlanıp gerçekleştirilmiştir. İnternet aracılığı ile üniversiteler değişik eğitim çalışmalarında bulunmaktadırlar. düşünülebilir.

”Gibi düşüncelerle öğrencilere program yazmak öğretiliyor. Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) de üniversitelere ve araştırma kurumlarına bilgi ve belge sağlayan önemli bir kuruluştur. Günümüzde pek çok ülke eğitim sistemini bilgisayarlarla destekleme yönünde çalışmalar yapıyor. Bu gibi tutumlar. kullanılmadığı görülebilir. ABD de bilgisayarları eğitime sokma konusunda öncü ülkelerden biri bu nedenle ABD’ nin deneyimleri bilgisayarın eğitime girmesi aşamalarını.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kurumunun uzun dönemli araştırma planlarında bunu görmek olanaklıdır. bilgisayarların okula girmesi ile çok harika işler yapabileceği düşüncesi ile çok sayıda donanım alıyorlar. Bununla ilgili olarak birçok üniversite Türk Üniversite ve Araştırma Kurumları ağı (TÜVAKA) ile BİTNET’ e bağlanmış ve öteki ülkelerden veri elde etme olanağına sahip olmuşlardır. Ancak bilgisayarları. bilgisayarın öğretim amacıyla nasıl kullanılabileceği hakkında çok fazla bilgi sahibi olmayan öğretmenlerin ve yöneticilerin tutumundan kaynaklanan bir durumdur. Donanımlar alındıktan sonra “herkesin gelecekte program yazması gerekebilir”. bilgisayarların okulda yalnızca bilgisayar okur yazarlığı amacıyla kullanılmasına yol açar. dünyadaki ülkelerin çoğu eğitim sistemlerinde önemli yenilemeler yapmaya çalışıyor. program yazarsa bilgisayarları anlayabilir. Bu noktada “eğitimde sınırlı bir etkinlikle kullanılacaksa bilgisayar almanın gereği var mı? Sorusunu sormak gerekiyor. Bu açılardan bilgisayarların okuldaki işlevini ayrıntılı bir biçimde sorgulanması gerekir. Çok yüksek maliyetlerle alınan bilgisayarların okulda bir yerlerde tozlandığı. Bu. yoksa tamamlayıcısı mı olacak?İşte bu soruya bir yanıt bulmak gerekiyor. Eğitim sisteminde yenilemelere gidilen ülkemizde de bilgisayarların eğitimde kullanılmasından sıkça edilmeye başlandı. bu aşamalar sırasında yapılabilecek yanlışları ve yaşanacak sorunları tarihsel bir sıralama ile gösterebiliyor. teknoloji ile başa çıkmaya (!)çalışırken eğitim ikinci plana düşmüş oluyor. Bu yenilemelerde de en büyük rolü bilgisayarlara veriyorlar. Bilgisayar eğitim programlarının özünü mü oluşturacak. bilgisayar programcıları tarafından yazılmış komutların kontrolü altında işlem yapmak sureti ile verileri alıp daha sonraki kullanım için saklayabilen ve 93 .1. Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar. etkili kullanmanın yollarını kimsenin bilmemesi nedeni ile.”Ya da “program yazmak sorun çözme becerilerini arttırıyor. 2. Bu aşamada en önemli konu ise bilgisayarları eğitimde nasıl kullanacağımızla ilgili ilkeleri belirlemek. Alfred Bork’a göre. 4. Bu aşamada bilgisayarların okula hangi amaçla sokulduğunun sorgulanması gerekiyor.”haydi okulumuzu bilgisayarlarla donatalım”gibi bir yaklaşım sonucunda okula alınan çok sayıda bilgisayarın öğretim/öğrenme sürecine katkısını hangi yönde olacağını kestirmek güç değil.1.Bir kimse ancak. Öğrencilere program yazmayı öğretip öğretmemenin ne yarar getireceği de bu konunun dikkatle geçirilmesi gereken yönlerden biri. California Üniversitesi’nden Alfred Bork teknolojinin ABD’nin eğitim sisteminde kullanılması ile ilgili aşamaları bu bakış açısıyla gözden geçirmiş.2 Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Günümüzde.başlangıçta okullar.

Ayrıca pek çok eğitimci bilgisayarın eğitime plansız olarak girmesinin yarardan çok zarar getireceğine inanıyor. öğretmenlerin bu yeni teknolojiden korkması yada onu kullanmayı bilmemesinden kaynaklanmıyordu. o dönemde karma yaş uygulaması vardı ve sınıftaki 5-17 yaş arasındaki çocuklar birlikte eğitim görüyordu. yarattığı ya da yayımladığı bir ortam olduğunun unutulmaması gerekiyor. öğretme/öğrenme uygulamalarında yararlanabilecek bir araç olduğuna inanılıyor. depoladığı.yy. Hem ölçen hem de hesap yapan bilgisayarlarda vardır.y.değiştirdiği. Öncelikle bilgisayarın. Bu konunun en önemli yönlerinden biridir. Bunun için dikkati toplama alışkanlığını doğal yoldan geliştirir. her yenilenme hareketinin gerektirdiği gibi öncelikle bakış açılarında bir yenilenme. Bildiğimiz karatahtadan başka bir şey değil. günümüzde de sınıfta etkin bir biçimde kullanılıyor. Kabul görmeyişinin nedeni. 20. karatahtada yaşamımızdaki yerini aldı. günümüzdeki tartışmalar da en çok bu konuda yoğunlaşıyor. Öğretmen. eğitim uzmanlarının önemli uyarıları var. Bilgisayarlar eğitimde nasıl kullanılmalı? Bu konuda. Oysa 1855’ de öğretmenlere ilk tanıtıldığı sıralarda pek de kabul görmemişti. da öğrenciler yaşlara göre ayrılmış sınıflarda eğitim görmeye başladığında. y. Dijital bilgisayarlar dijital işlemlere uyarlanmışken analog bilgisayarlar fiziksel nicelikleri ölçer. bazen teknoloji kullanılmaktan korkuluyor. İşte. Bilgisayarlar iş dünyasında ve sanayide etkili bir biçimde kullanıyor. bir değişme gerekiyor. Öğrenci. Günümüzde ise bilgisayarların eğitimdeki yenilenme hareketlerinde önemli bir rol üstleneceği düşünülüyor. İnsan emeği ile sonuçlandırılması çok uzun zaman alan kimi karmaşık soruları. Çünkü. Ancak.Forcier. Bu kullanım nerede ise bir devrim niteliğini taşıyor. bilgisayarların eğitimde kullanılmasının gündemde olduğu bu günlerde bilgisayarları da bu tip sorunlar bekliyor. eğitimde kullanılması düşünülen yeni bir teknoloji tanıtılırken şu ifadeler kullanılıyordu: Bu araç. verilmek isteneni anlamadığı zaman. Bazen yukarıdaki durumda olduğu gibi teknolojinin kabul edilmesi güç oluyor. Bilgisayarların ancak bu bakış açısıyla yola çıkıldığında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insanlar tarafından müdahaleye gerek kalmadan veriler üzerinde aritmetik ve mantık işlemleri icra edebilen elektronik bir cihazdır. Karatahta. bu çocuklara küçük gruplar halinde ilgileniyordu. Richard G. bilgisayar yazılımlarının okul yönetiminde.2. bazen de kabul edilse bile teknoloji hakkında yeterince bilgi sahibi olunmamasından ötürü etkili bir biçimde kullanılamıyor. Karatahta örneğinde olduğu gibi yeni bir teknolojinin uygulanmaya başlanması yada önceden varolan bir teknolojinin yeni bir alanda uygulanmaya başlanması sırasında bu tür sorunların yaşanması söz konusu olabiliyor. veriler ışığında çok kısa zamanda çözebilir. Sözü edilen araç ne televizyon ne de bilgisayar.üzerinde işlem yaptığı. Bu teknoloji 19. 2. öğretmene konuyu genişleterek anlatma ve daha anlaşılır hale getirme olanağı yaratabilir. Karatahtadan Bilgisayara Bundan 142 yıl önce. Bilgisayarların eğitimde kullanımından ne anlaşıldığı bu noktada önem kazanıyor.bunlarda melez bilgisayarlardır. yalnızca bir araç olduğunun ve kullanıcının bilgiyi aldığı. göze ve kulağa seslenir. öğretiminde/öğrenmede ve eğitim araştırmalarında kullanılabileceğini öne sürüyor. daki okul ve sınıf yapısına uygun değildi. 94 .

Bu nitelikteki bilgi ve beceri kazanarak. Bilgisayar destekli öğretim. bütçe. kişinin öncelikle bazı bilgi ve beceri kazanarak otomatik hale getirmesini gerektirir. bilgisayarın araç olarak kullanılması. veri üretme. oyun. ilk önce kullanılanlardan birisidir.1. öğretmen odaklı öğretim ve öğrenci odaklı öğrenme amaçlarıyla bilgisayar kullanımı gerçekleştirilebiliyor. soru bankası oluşturma ve sınav hazırlama ile öğretim materyalin planlanması amaçlarıyla kullanılabiliyor.2.3. Günümüzde okullarda en çok kabul gören ve ev yaygın biçimde yapılan uygulama budur. Bilgisayarlar gelişi güzel kullanıldığında. öğretimde bilgisayarların kullanımındaki çeşitli yöntemler üzerinde duracağız. belli bir konunun öğrenimi açısından destekleyici. veri işleme ve bilgi düzeltme işlevlerini kullanarak. Bu nitelikteki bilgi ve becerilerin kazanılmasında öğrenmede becerilerin kazanılmasında. Geleneksel olarak bu iş. öğrencilerin süreçleri ve içerdikleri kavramları daha iyi anlamaları için verileri analiz edebilmeleri istenir.3. Öğretimde Bilgisayarlar Nasıl Kullanılabilir? Öğretimde bilgisayarların nasıl kullanılabileceği konusundaki bu kısa özette. Bir öğrenciye bir öğretmenin ders vermesine benzer biçimde hazırlanmış yazılımlar ise. gelecekte daha başarılı biçimde uygulanabilir. bilgisayar okuryazarlığı kazandırma. Öğretim ve öğrenme konusunda. Öğrenme ve Uygulama Bilgisayara dayalı öğretim yöntemleri arasında. öğrenci kayıtları. geleneksel bazı öğretim yöntemlerinin haksız yere hor görülmesi ve yeni yaklaşımlar konusunda aşırı istek gösterilmesi olgusudur. 2. Belli alanlarda anlama ve öğrenme süreci. benzetim. iletişim kütüphanenin kitap dağıtımı ve halka açık kütüphane katalogu düzenleme amaçlarıyla bilgisayar kullanılabiliyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Okul yönetiminde. otomatik hale getirmesini gerektirir.3.bilgisayar destekli öğretim. öğrenme ve uygulama ideal bir yöntemdir. istatistiğe. geçmişte çeşitli başarılar kazanmıştır ve eğer doğru biçimde uygulanırsa. bazı temel beceri ve bilgilerin öğretilmesinde yararlı olabilir.bu yöntem. özellikle bilgisayarların özel yeteneklerinin uygulamasını görmek isteyenlerce verilmesine rağmen. yeni öğrenilen kavramların uygulanmasına ve önceden öğrenilmiş olanların pekiştirilmesine kolaylık sağlıyor. Bu yöntemleri beş ana başlık altında toplayabiliriz: öğrenme ve uygulama. Öğretmen odaklı öğretim yönteminde bilgisayar. bilgisayarın yaptığı işleri farkında olma ve işlevsel olarak kullanma şeklinde tanımlanıyor. Veri Üretimi Antropolojiden sosyolojiye. Örneğin. 2. Bu konulara değinmemizin nedeni. Bilgisayar okuryazarlığı. Bu yöntemlerin her biri. öğrenci kavramlarla ilk kez karşılaşacağında bile kullanılabiliyor. hatta fiziğe değin pek çok alanda. kitaplarda yer 95 . siyaset bilimine. sosyolojik araştırma yöntemleri öğretilirken öğrencilerin temel kavramlar konusundaki bilgilerini verilerini analiz ederek ve yorumlayarak test etmesi istenir. 2. Bilgisayarların öğretimde kullanılabileceği çeşitli tollar vardır. yardımcı olmayabilirler. Ayrıca alıştırma ve uygulamalar. öğrenme kurumlarına uygun biçimde uygulanıyor.envanter.

“gerçek” titrasyon yapmadığını ancak “gerçek “ için gerekli olan beceriyi kazandığının farkındadır. kişinin belli bir karışıma araç olarak kullanıldığı maddeden. Bazen vermek istediğimiz kavram ve beceriyi. öğrencinin fen derslerinde bilgisayar kullanmayı öğrenmeleri bir yıl veya daha fazla zaman yer alıyor. Titrasyon. Eğitimde bilgisayar kullanımının. Titrasyon öğreten bir program bu konuda örnek olarak verilebilir. bilgisayarın sadece sınırlı bir örnek sağlamaya yaradığı kullanıcılar tarafından açıkca bilinir. göreli olarak çok küçük çaplı veri setleri ile yapılır.3. Benzetim Benzetim pek çok açıdan veri üretimine benzer. belli bir eğitim amacına uygun olarak hazırlanmış bilgisayar programlarının varlığına bağlıdır. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmalarını istemeleri giderek yaygınlaştırmaktadır. Bilim adamları. şimdiye kadar anlattıklarımızdan daha da önemli bir biçimi vardır. 2. renk değişimi veya elektrik ölçümü ile belirlenecek reaksiyon gerçekleşinceye değin devam eden dinamik bir süreçtir. Bilgisayarların kullanımı. Öğrencilerde kendi işlerini yaparken bilgisayar kullanmayı öğrenmelidir. Bu yöntem bilgisayarın doğrudan araç olarak kullanımıdır. Bu programlar için “oyun” sözlüğünün seçimi bu sözcüğün pek çok kişide çağrıştırdığı olumsuz anlam nedeniyle şansız bir seçimdir. muhasebeciler ve öteki meslek sahipleri günlük işlerinde bilgisayar kullanmaktadır. Veri üretiminde. Genelde. Çok sayıda eğitim amaçlı bilgisayar oyununun geliştirilmiş olmasına karşın. 2.4. 2. Bu yöntemde bilgisayarlar normal eğitim çerçevesinde öğrencilere verilmesi gereken beceri kavram veya olayları öğretmede bir araç kullanılmaktadır. Bilgisayarın Araç Olarak Kullanılması Bilgisayarların yukarıda sözü edilen kullanımları. bilgisayarların var olan eğitim sisteminin amaçlarını uygun biçimde belirlenmiş ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanımı söz konusudur. Ancak. 96 . Yakın zamana kadar. Genelde Bilgisayar Öğretimi Bilgisayarların eğitimde en geniş kullanım alanı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan alan. öğrenci sonuca ulaşabilmek amacıyla bilgisayarla diyaloga girmektedir. mühendisler. Bilgisayar destekli eğitimde (Computer Assisted Learning ). araştırmacıların bu konuya eğilimleri yenidir.4. Oyun Bilgisayar oyunları pek çok alanda üst düzeyde bilgi ve beceri kazandırma amacıyla kullanılabilir. bilgisayarların problem çözümünde kullanımını çok kolaylaştıran programların geliştirilmesine yol açmıştır. bunları içeren oyunlarla öğretebiliriz. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmasını öğrenmeleri göreli olarak güç bir işti.5. Verilerin gerçeklere uygunluğu beklenmez. öğrencinin daha geniş bir veri setiyle çalışmasına olanak sağlar. bilgisayarlar verilerin doğruluğunun araştırıldığı bir veri arşivi veya veri bankası olarak görev yaparlar.3. 2. belirli miktarda ekleyerek.3. kişisel bilgisayarların yaygın biçimde kullanılabilmesi ve daha büyük sistemlerle terminaller kanalıyla bağlantı kurulabilmesi. Böyle bir programı uygulayan öğrenci. Öğretmenleri. Benzetimde ise.3. bilgisayar destekli eğitimdir.

1. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 3. heceleme veya öteki temel beceri konularında öğrencilerin bilgilerinin yeniden gözden geçirmelerine ve çok ve çok sayıda alıştırma yapmalarına olanak veren programlar en çok kullanılan türlerdir.1. Bu yöntemle hazırlanan programların soru yanıt olarak sürüp gittiği bu nedenle sıkıcı olduğu ve öğrencinin dikkatinin kolayca dağıtılabildiği gibi eleştiriler vardır.3. Bu tip programların. öğrenci yanlış yanıt verdiğinde veya aynı tip yanlışları tekrarladığında. programı öğrencinin verebileceği yanıtları içerecek biçimde düzenleyebilmektir. Çağdaş dünyanın veri üretme. Olumsuz Etkileri Bilgisayar teknolojisinde sağlanan hızlı gelişmeler tüm yaşantımızı etkileyecek boyutlara ulaştı. Bu tip programların özellikle belli bir konuya giriş veya konunun gözden geçirilmesi amacıyla kullanımları daha yararlı olacaktır. bu programların eğitimi destekleyici yardımcı unsurlar olduğudur. örgütleme biçimlerini bir anda rafa kaldırdı. Ardından bilgisayar teknolojisinin harikalar yaratan ürünü "mikrobilgisayar" piyasaya çıktı ve insanların 97 . Müzik. en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesinde ve alıştırma yapılmasında dayananlardır. bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde hazırlanabilmekte. bilgisayar teknolojisinde gerçekleştirilen atılımların etkilerini çok daha yoğun ve yaygın bir biçimde yaşıyor. Bu tip programlar genellikle belli bir konunun öğrenciye aktarılması. ardından konuya ilişkin sorular sorulması biçiminde düzenlenmekte. Ama öğretmen. insan değil de bilgisayar olduğu için durum çok farklı olmakta elbette. Eğitimde tek başlarına kullanılmaları söz konusu değildir. bu sakınca ortadan kalkacaktır. Bilgisayar üretiminin çehresini baştan başa değiştirdi. Matematik.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgisayar destekli eğitimde. Programlarda. zor” olarak öğrenciye üç seçenek sunulmakta böylece öğrenci programın düzeyini kendi saptayabilmekte veya saptamayı öğretmen yapmaktadır. doğru yanıt vermeyi özenleştirici yan unsurlarla bu tip programlar daha çekici hale getiriliyor. öğrencilerin sınırlı sayıda olası yanıt vermeye yönlendirdiği bu nedenle de konunun derinliğine öğrenilmesi engellendiği yolunda eleştiriler bulunmaktadır. Örneğin bir çarpma programında “kolay. çeşitli sinyaller. Unutulmaması gereken şey. Bu tip programlarda en önemli nokta. veri saklama ve veri akımı yöntemlerini belirledi. Özellikle batılı toplumlar. Büro dünyasının alışılmış iş yapma yöntemlerini. Böylesi programları ise mikrobilgisayarlar için hazırlamak güç olduğu kadar olası yanıtları saptayabilmek için de uzun süreli bir alan çalışması gerekmektedir. okuma. Bilgisayar kültürünün okullarda yaygınlaştırılmasıyla da. Belki de öğrenciler sıkıcı kötü biçimde hazırlanmış programları düzeltecektir. konuya ilişkin kısa açıklamalar tekrarlanarak verilebiliyor. Bu yöntemle hazırlanan programlardan öğrenciler kendi bilgi düzeyleri değerlendirerek programın işleyiş düzenini kendileri seçebilmektedir. 4. Anacak bu eleştirilerin kaynağı program yapımcılarının eğitime bağlarının zayıflılığı veya tersine eğitimcilerin iyi programcılar olmayışıdır. orta. bilgisayar konuya ilişkin bilgi vermeye daha başka sorular sormaya devam etmektedir. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun. Öğrencinin verdiği yanıta bağlı olarak da. ancak sorular sınırlı cevap olasılığını içerecek şekilde saptanmaktadır. yanıtlar seçenekli olarak öğrenciye verilmekte ve program boyunca öğrenciyle kurulan diyalog çok sınırlı olmaktadır. Bu nedenlerle de.

eğilimine sürüklüyor. temel aldığı yazılı kültür yıpranacak ve zamanla yok olacaktır. Yiyecek unutulmuştur. Onlarda en basit yiyecekler olan fastfoodlar. Testler ve alıştırmalı öğretim 98 . bilgisayar başında. Şekil. böylece sağlanan program her sınıfa ya da her eğitim programına uygun olmayabilir. ancak getirilirse farkında olunmadan yenilir. gerekli yazılımları ya da bilgisayar programlarını bulma ve geliştirme güçlükleridir. Uyku oda yalnızca birkaç saatliğine ve bilgisayara en yakın köşeye bitkin düşmektir. bu yalnızlaşmanın. Tuşlar üzerindeki parmakları. Bilgisayar masasına dayanmış ucunda uzanan kollar. Okullardaki eğitim. Bilgisayar çağında yalnızlığını ancak ekranla paylaşan. Böylece bilgisayarlar ev eşyaları arasına girerek kendini hayatımıza kabul ettirdi. Şiddete yönelik bilgisayar oyunlarının. toplum ilişkileriyle sorunlarına yabancılaşan yeni bir tür insan üretildiğinden korkulmakta. Bilgisayar. Çoğunlukla coca cola ve sandviçtir. "kişisel bilgisayarlar" kavramları da gündelik konuşma dilimizde yerini aldı. daha bir yalnızlaşma. bu kopuşun. niteliği ise henüz tartışma konusu. Bu son gelişme insanların eğlenme. bireyci bencilliğin bir aracı olarak görülmekte. bilgisayar oyunları karşısında çekiciliğini yitirecek ve çocuklarda olumsuz bir tutum oluşturacaktır. boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarını da alt üst etti ve bilgisayarlar olumlu/olumsuz etkileri ile yaşamımıza hızla yerleşti. karmakarışık görünüşleriyle yığınla zeki genç. Yazılım üreten bir şirketten tam geliştirilmiş paket program biçiminde ders malzemesi satın alınabilse de. Yaygınlaşan bilgisayar kullanımı yoluyla. Günümüzde. ilişkilerden ve iletişimden kopmuş insanı. bilgisayarların eğitimde kullanımını doğrudan etkiliyor. kumarbazın zarları yakalamasına benzer ihtiras ve coşkuda. daha bir bencilleşme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan günlük yaşamını etkilemeye başladı. saatlerce ekran karşısında. gelişmiş batı toplumunun zaten toplumdan. Toplumda bilgisayar kullanımının yaygınlaşması. Yorgunluktan bitkin düşünceye dek. Bazılarına göre. Bilgisayar çağının yabancılaştırdığı. Bilgisayarın eğitim üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar şöyle başlıyorlar:Yaygın biçimde bilgisayar kullanımı hesap yapma yeteneğini köreltecektir. ayakta. bilgisayar teknolojisinin eğitimi ve konuları belli bir derecede ve belli bir biçimde mutlak etkileyeceği tartışmasız bir gerçek olarak kabul ediliyor artık. çağdaş gençliğin uyuşturucu tutkusu gibi görüyor. eğitimi dolaylı olarak etkilerken. şiddete hayran çocukların yetişmesine neden olacaktır.4 Bilgisayarların eğitim üzerindeki dolaylı/dolaysız etkilerinin yönü. Bilgisayarlar zamanla ucuzladı. bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve kültüre dayalı zamanı azaltacaktır. daha kolay elde edilebilir hale geldi."İçe kapanık. Eğitimin bu gelişmenin dışında kalması düşünülemezdi. giderek daha çok kopma. Bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve dergilere dayalı kültüre ayıracak zamanı azaltacaktır. "Ev bilgisayarları". parmakları ateşleyecekmiş gibi gergin. içe çevrilmiş gözleriyle. Görüldüğü gibi günümüz bilgisayarları. Sonra yine bilgisayara. Sonuçta ise okulların dayandığı. Bilgisayarın öğretim amacıyla kullanımında önemli sorunlardan biride. içe kapalı bilgisayar tutkulularını bir bilim adamı şöyle resimliyor.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

için genel bir çerçeveyi içeren ve gerekli ayrıntıların sonradan okul ya da öğretmence eklenebileceği hazır çerçeve programlar edinmekte olanaklıdır. Bu sistemin sakıncası ise; her derste testlerin ve soruların hep aynı kalıbı incelemesi sonucu öğretimin gereğinden çok yinelemeli ve sıkıcı olmasıdır. Yazılım eğitim kurumlarında geliştirilebilir, yani okul ya da öğretmenler kendilerine özgü gereksinimlere tümüyle uyacak programlar üretebilirler. Ancak bu da pahalı ve zaman alıcıdır, ayrıca eldeki programlama becerisi yetersiz kalabilir. Gerçekte sözü edilen olumsuz etkiler bilgisayar da değil, onları kullanım biçimlerinden bilgisayara bakış açısının yanlışlığından kaynaklandığı unutulmamalıdır

3.2. Olumlu Etkiler
Günümüzde bir yandan bilgisayarlı toplumun tehlikeleri, insanı insandan uzaklaştıran olumsuzlukları, ilişkileri mekanikleştiren özü tartışılırken, bir yandan da bilgisayarlı eğitime geçme yarışının sürdürüldüğü gözden kaçmamalı. Bilgisayarın en yoğun, en yaygın kullanıldığı alanların başında da eğitim ve okullar yer alıyor. Kullanışlı mikrobilgisayarların gelişmesiyle ilkokullardan üniversitelere her aşamadaki okullarda, hatta okul öncesi programlarda, bilgisayarlı uygulamalar yaygınlaştı. Çünkü eğitimde kullanılan bilgisayarın, bir takım yenilikler ve kolaylıklar getireceğinin farkına varıldı. Böylece 1960'larda bilgisayarlar eğitimde ilk defa kullanılmaya başlandı. Öğretim bilgisayarları temel olarak iki biçimde kullanılabilir. Bilgisayar ya öğrenciye doğrudan doğruya veri sağlar, ya da öğrencinin kavramasını denetleyen bir öğretmen rolü üstlenir. Bilgisayar öğretmen rolüne programlanmışsa, öğrenciye bir soru yöneltir, öğrenci sorunun yanıtını bilgisayara geçirir ve hemen yanıtın karşılığını alır. Yanıt doğru ise, öğrenci daha çetin problemlere yöneltilir. Yanıt yanlış ise, çeşitli bilgisayar mesajları işlemdeki yanlışı belirtir ve öğrenci bu alanda ustalık kazanıncaya dek program daha karmaşık soruları atlar. Böylece öğrencinin başkalarının etki ve sıkıntısından kurtularak konuyu kavraması sağlanır. Faydalarının bir diğer yönü ise; öğrencinin teke tek etkileşim sağladıkları gibi, verilen yanıtların hemen karşılık getirebilmeleridir. Bununla öğrencilerin kendi kavrama hızlarıyla ilerlemeleri sağlanır. Özellikle bol alıştırma gerektiren konularda öğretmenlerin derslik çalışmalarında harcadıkları zamanı azaltarak öğrencilere daha çok bireysel zaman ayırmalarına imkan verirler. Bilgisayar programı, öğrencilerin öğrenme sürecindeki sorunu saptamak amacıyla kullanılacak kapasitededirler. Sorun bir defa belirlendikten sonrada çalışma sorunla alana kaydırılır. Ayrıca bilgisayarın sağladığı yakınlık ve bireysel ilgiden ötürü kimi öğrenciler, herkesin içinde yanlış yanlış yanıt vermenin ya da bir konuyu sınıf arkadaşlarından geç kavramanın sıkıntısından kurtulmuş olurlar. Bilgisayarın eğitimdeki yerinden bahsederken, gözardı edilmemesi gereken bir konuda insan etkileşimleridir. Bunun yok edilmemesi gerekiyor. Bilgisayarın uluslar arası ağlarla biribiri ile bağlantılı olması, insanlarla etkileşimi arttırmaya katkıda bulunabilirler. Buna örnek olabilecek uygulamalardan biri Teksas'taki bir okulda öğrenciler üzerinde yapılmış. Bu öğrenciler Almanya Emden'deki bir lisenin öğrencilerine Nazi döneminin nasıl olduğunu sormuşlar. Almanya'daki öğrenciler büyük babalarıyla konuşarak onların Nazi dönemine ilişkin anılarını bilgisayar yardımıyla iletmişler. Bu öğrenme deneyimi Teksas'taki
99

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

öğrencilerin Nazi döneminden kitaptan okumaya kıyasla daha çok etkilenmelerini sağlamış. Bu örneğin benzerleri başka konularda da uygulamaya konulabilir. Fransızca veya İngilizce gibi yabancı dil derslerinde bu dilleri konuşan insanlarla iletişime geçilebilme yoluna gidilebilir. Sanat derslerinde grafik, desen ve yeni görüntüler yaratmada kullanabilme olanaklarından yararlanabilir. Uluslar arası ağlar, Öğrencilere etkileşim olanağı sağlama yanında, öğretmenlere de çok sayıda kaynak elde etme olanağı sunuyor. Eğitimciler, bilgisayarın öğrencinin etkinliğini arttırdığını ve etkileşime açık olması nedeniyle geliştirici olduğunu belirtiyorlar. Yani öğrencilerin yaratıcılıklarını ortaya koymalarına fırsat doğuyor. Elbette ki öğrenciler yalnızca verilenleri alan bireyler değil, aynı zamanda bilginin yaratıcıları olduğu unutulmamalıdır. Bir hesaba göre insan beyninin 10-10 birim bilgi depolamaya ve işlemeye müsait olduğu, fakat genelde bunun ancak %20'sinin kullanıldığı söyleniyor. O halde halen uygulanmakta olan klasik eğitim sistemleri ile insanı bilgi ile yüklemek için sarf edilen 20-30 yılın kısaltılması için bilgisayarlardan yararlanılabilir. Bu suretle insanın daha uzun süre üretici olabilmesi mümkün olabilir. Kim bilir bu yolla düşünsel kabiliyetin daha büyük bir kısmından yararlanma yolu açılabilir. Bunları yaparken her şeyi bilgisayardan bekleyerek beyin jimnastiğinin azalması tehlikesi hatırdan çıkarılmamalıdır.

4.1.4. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması 4.1. Teknoloji Nedir?
Yaşamın çeşitli alanlardaki üretim süreçlerinin, girdi ve çıktı evreleri arasında kullanılan tekniklerin, gereçlerin, makinelerin ve yöntemlerin amaca en uygun en ekonomik biçimde değerlendirilmesi. Teknik bilim, mühendislik bilimleri yada üretim süreçlerinin bilimi olarak da adlandırılmaktadır. Dar anlamda ise çeşitli tekniklerin inceleyen ve yeni teknikler araştıran bilimdir. Bir sanat yada bir bilimde kullanılan yöntemler bütününe teknik denir; tekniklerin tümü ise teknoloji diye adlandırılır. Teknoloji terimi ayrıca bir sanayi dalında, belirli ürünlerin yapımı için gerekli araçların, işleme yöntemlerini incelemesini belirtir. Sanayinin çeşitli dallarında kullanılan takımların, işleme usullerini ve metotlarını incelenmesi. Bilimlere, sanatlara ve mesleklere has teknik terimlerin tümü.

4.2. Bilgi Teknolojileri Nedir?
Bilgi teknolojisini bilginin yaratılması, toplanması, biriktirilmesi, işlenmesi, yeniden elde edilmesi, yayılması, korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bunlar her alan için geçerlidir. Burada araç gereç değil insanın önemi ve bu teknolojiyi oluşturmak için belirlenen hedefler vurgulanmaktadır. Karmaşık ve yarışmacı bir dünyanın üyesi olan insan yaşamda kalmak ve varlığını sürdürebilmek için önemli nitelik ve nicelikte bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma kısacası bilgiye sahip olma gereksinimi içerisindedir. İnsanın bu gereksinmesini gidermede en önemli sorun, bilginin nasıl elde edileceği, nasıl dağıtılacağı ve nasıl saklanacağıdır. Buda bilgi teknolojilerinin hızlı gelişmesinin en önemli nedenini oluşturmaktadır. Günümüzde gereksinmemiz olan bilgi üretmek, toplamak, depolamak ve dağıtmak için bir çok teknoloji geliştirilmiştir. bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:
100

Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • •

Mehmet Karahan

Bilginin elde edilmesinde, dağıtılmasında video kamera, kaset çalar, televizyon, uydu sistemleri Bilginin depolanmasında optik diskler, elektronik arşivlerle veri tabanı programları Bilginin işlenmesinde bilgisayarlar

Teknolojilerde hızlı gelişmeler sonucu ortaya çıkan en önemli ürün kuşkusuz bilgisayarlardır. Ancak bize bilgiyi ulaştıran, bilgiyi iyi kullanmamıza yardım eden tüm öteki araçlara, teknolojilerde bilgi teknolojilerinin kapsamına girer. İnsanlar arasında haberleşmeyi sağlamaya yönelik olan iletişim teknolojileri günümüzde oldukça çeşitlidir. Bunlara matbaanın bulunuşundan başlayarak düzenli posta sistemlerinden, telefon ve telgrafa, televizyon, radyo, sinema gibi araçlara dek birçok örnek verebiliriz. Kimi iletişim araçları yalnız yazılı sembollere olanak verirken , kimileri ses ile birlikte görüntünün iletilmesine olanak vermektedir. Yazılı sembollerin iletilmesinde kullanılan iletişim teknolojileri matbaayla gelişmeye başlamış zaman içerisinde posta hizmetlerine yönelik telgraf gibi araçlar üretilmiştir. Sesin iletimi için gramofon, telefon, telsiz, radyo gibi araçlar üretilmiştir. Görüntü ve sesin birlikte iletmede de televizyon, video gibi araçlar ön plana çıkmıştır. İletişim araçlarının gelişimini kronolojik olarak incelediğimizde, yeni teknolojilerin daha çok sayıda duyu organına seslenmediklerine ve daha etkili olduklarını görüyoruz. İletişim teknolojisini bilgisayar teknolojilerinin katılmasıyla önemli niteliksel sıçramalar olmuştur., bilgi teknolojilerinin kullanımı da hızlanmıştır. İletişim teknolojisiyle bu gelişmeler bireyleri edilgen bir alıcı olmaktan çıkarmış ortama katmıştır. Bu özellikte de eğitim süreci açısından çok büyük öneme sahiptir.

4.3.Bilgi Teknolojileri ve Eğitim
İnsanoğlu varoluşundan bu yana bilgi üretmekte ve dağıtmaktadır. Geçmişte bilginin dağıtılmasında güvercinden, dumandan, mors alfabesine dek bir çok araç kullanılmıştır. Gerçekte bunların tümü bilgi teknolojisi örnekleridir. Günümüzde ise bunların yerini bilgisayarlar, uydu antenleri, çağrı cihazları, cep telefonları gibi araçlar almıştır. Ancak unutmamak gerekir ki artık yalnızca bilgisayarlara değil, iletişim ağları, çoklu ortamlar, elektronik haberleşmeye dayalıdır. Eski teknoloji ile yeni teknoloji arasında temel fark bilginin dağıtımındaki hızdır. Yeni teknolojilerin sağladığı yüksek hız bilgi miktarının artmasına da yol açmıştır. Bütün bu değişimler mikro elektronik teknolojinin büyümesinin sonucudur. Başka bir deyişle, bilginin elde edilmesinde ve kullanımında mekanik araçlardan elektronik araçlara geçiş yapılmıştır. Eğitim yaşamımızın her alanında, sanayide, orduda, ticarette, tıpta, psikolojide ve öteki bilim dalların tümünde yer almaktadır. Eğitim, hem beceri kazandıran hem de bilgi aktarılan bir süreçtir ve bu süreçte bilginin dağıtımı temel olmaktadır. Genelde bilgi teknolojileri, özellikle de bilgisayarlar, öğretme ve öğrenme sürecinde yardımcı araç olarak işlev görmektedir. Eğitim kurumları, toplumsal değişme ve gelişmeleri hem başlatan hem de yönlendiren kurumlardır. Bu özellikleriyle eğitim kurumları, teknolojik gelişmeleri de izlemek, bu teknolojileri de kullanmak ve bunların nasıl kullanıldığını öğrenmekle
101

Bunun için Almanya.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yükümlüdür. • Genel eğitim içinde yeni bilgi teknolojileri de yer almalıdır. Öğrenciler bu kılavuzlar yardımıyla bilgisayar kullanarak yazılı bilgilere. özel yaşamında ve meslek yaşamında kendini geliştirmek zorundadır. Böyle bir eğitim çocukları temel bilgisayar teknolojilerinde uzmanlaştırmak yerine onların bu teknolojilerin tüm bilimler için gerekli olduğunu anlamalarını sağlamalıdır. Gelecekte her öğrenci yeni bilgi teknolojilerinden yararlanarak eğitim almalıdır. Daha çok bu teknolojiler okulda 102 . Bunun için hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kullanmaları için hazırlanmış kılavuzlar kullanılmıştır.4. bu ülkede yeni bilgi teknolojilerinin ilköğretimde öğretilmesi ve kullanılması konusunda büyük bir titizlik gösterilmektedir. grafiklere ve görüntülere serbestçe ulaşabilmiştirler. İngiltere’deki uygulamalara ana çizgisiyle bakalım. Almanya’da ilköğretim okulları. Bu nedenle de. Yeni bilgi teknolojilerinin iyi bir öğretmenin yerini tutamayacağı bilinmemektedir. • • Öğretme-öğrenme sürecinde bilgi teknolojilerinin etkilerinin büyük ölçüde öğretmene bağlı olduğu kabul edilmektedir. Belçika. Uygulama sonunda bilgisayarın belirli bir süre öğretimde kullanılmasının yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. bilgi toplumunun özelliklerini göz önünde tutarak geliştirmelidir. Türk eğitim sisteminde yeni bilgi teknolojileri ile ilgili yapılan ve yapılacak olan çalışmalara. Daha açık bir deyişle eğitim kurumlarının toplumun gereksinmeleri doğrultusunda. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz. teknik ve araçları kullanmışlardır. Öğretmenler öteki destek gereçlerini kullandıkları gibi bilgisayarı da öğretimde kullanabilmelidir. Öğretmenler de kılavuzlar yardımıyla derslerle yazılımlar arasında ilişki kurmada önerilen yöntem. 4. İlköğretim bunlar içerisinde özel bir yere sahiptir. eğitimcilere ve özellikle öğretmenlere ışık tutması amacıyla Avrupa ülkelerinde ilköğretim kurumlarına yönelik olarak neler yapıldığını incelemekte yarar vardır. Avrupa Ülkelerinde Bilgi Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması Günümüzde birçok Avrupa ülkesinde bütün eğitim basamaklarında yeni bilgi teknolojilerinin öğretilmesine ve kullanılmasına yer verilmektedir. öğrencileri bilgi çağına uygun. Bir çok Avrupa ülkesinde yeni bilgi teknolojilerinin hangi amaçlarla. Danimarka. temel kültürel becerilerin kazandırıldığı kurumlar olarak kabul edilmektedir. Ayrıca eğitim yaratıcı ve yenilikçi düşünmeyi de öğretmelidir. Avusturya eğitim sisteminde teknolojik gelişmelerin izlenmesine ve bunların öğretimde kullanılmasına önem verilmektedir. Eğitim temel becerileri kazandırmalı ve geliştirmelidir. Bu amaçla bütün okullarda uyulması için bazı ilkeler belirlenmiştir. Modern insan değişime ayak uydurmak. Bu tartışma ve araştırma sonuçlarına dayanarak ilköğretim kurumlarının programlarında yeni teknolojilerinin öğretimine önem verilmiştir. nasıl ve hangi yoğunlukta öğretilmesi tartışma ve araştırma konusu olmuştur. Bilgisayarların evrensel bir araç olacağına inanılmalıdır.

5. Çocukların ve gençlerin gelecekte mutlu bireyler olarak yaşamalarında da eğitimde bilgi teknolojilerini kullanmanın son derece önemli olduğuna inanılmaktadır. bilgisayar kullanmanın olanaklarını. Bilgilerin elde yorumlanması. İngiltere’de eğitimin temel işlevi. Bilgi teknolojisinin yanında.Teknoloji Destekli Eğitim Eğitimde yapı değişikliği sağlanarak problemimizin sadece bina ve araç olmadığı bilinci tüm ulusumuzca kabul edilerek çağdaş eğitim için bilinçli bir kamuoyu yaratılmalıdır. Diğer taraftan eğitimimiz içerik olarak da ele alınarak ezberden uzak. Gerçek yada imgesel bir durumun bilgisayarla sunumunun açıklanması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretmene ve öğrencilere yardımcı araçlar olarak görülmekte ve değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Teknoloji destekli eğitim. Bilgi teknolojisi dersinde şu etkinliklere yer verilmektedir: • • • • • • • Uygun olan her yerde çocuklara bilgi teknolojisi ile ilgili düşünce ve bilgilerin aktarılması. Başta bilişim teknolojileri olmak üzere tüm teknolojik gelişmelerden yararlanarak eğitim yeniden organize edilmelidir. çocukların bilgisayar kullanarak sorun çözmeyi denemesine ve sorun çözmeyi görmesini sağlamaktadır. yüy yüze eğitimde dahil en uygun 103 . kaydedilmesi. edilmesi. 4. değiştirilmesi ve Veri tabanı sistemlerini de içeren değişik kaynaklardan bilgiler sunulması ve bu bilgilerin eleştirel olarak değerlendirilmesi. ulaşılması. Danimarka’da bilgi teknolojisi dersi. Bilgi teknolojisi kullanımı ile ilgili etik konuların ve kimi sosyal değişimlerin ele alınıp tartışılması. (CD-ROM’ a dayalı eğitim. Çizim . çağdaş eğitim ve iletişim teknolojilerinden olabildiğince yararlanan. Tamamen tahtaya ve ders kitabına dayalı eğitimde öğretmenlerin yeterince etkili olmadıklarına inanılmaktadır. araştıran bir neslin yaratıcısı olarak düşünülmelidir. tasarım gibi estetik etkinliklerde bilgi teknolojisi sistemlerine uygun biçimde kullanılması. O nedenle eğitim uzmanlarına öğretmenleri yeni bilgi teknolojilerinin nitelikleri ve seçimi konularında bilgilendirme görevi verilmiştir. çocuklara ve gençlere ilgileri doğrultusunda yetiştirme ve mutlu bir yaşam geçirme olanağı sağlamaktadır. sorgulayan. kişisel bilgisayar destekli eğitim. Aynı zamanda yine bu dersle. uygun olan öteki kaynakların kullanılarak çevresel değişkenlerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi. etkilerini ve sonuçlarını değerlendirmede alt yapı kazanmaktadır. Belçika’da ilköğretimde çocuklara kazandırılmak istenen bilgi ve becerilerin düzeyinin sürekli olarak arttırılması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda eğitimi daha etkili kılmada yani bilgi teknolojilerinden yaralanmanın birincil önem taşıdığı kabul edilmektedir. yerel iletişim ağı destekli eğitim ve video eğitimi) potansiyel öğrenci kitlesinin ilgi ve yeteneklerine en uygun bilginin.

psikolog veya eğitimcinin bir araya gelerek birlikte ürettikleri yazılımlar mevcut değildir. Bu nedenle de. Birçok araştırmaya göre. iyi bir bilgilendirme ve kontrol sağlaması tasarımcının en çok dikkate alınması gereken etkenlerdendir(Altun-Zarak. video görüntüleri bazı öğrenme durumları için oldukça etkili olabilmektedir. Elektronik ortamda sunulan bilgi kullanılan sistemin yapısına bağlıdır. Konuşma yöntemi materyallere oranla soyut iletişim için daha etkili. Gerçekte kullanımı karmaşık veya zor olan bir program öğrenme sürecini olumsuz yönde etkileyebilir. işitsel sistemlerde. 4. Henüz uzman programcı. ortaya konulan ürünün niteliğinde olumsuzlukları beraberinde getirmektedir. sadece eğitimci tarafından üretilmesi. sezgilerinden. esnek bir yapı içermesi. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 5. Zaman paylaşımlı sistemler yerine mikrobilgisayar ağlarını içeren veri paylaşımlı bilgisayar ağlarını gerçekleştirilmesi 2. etkili bir yönlendirme sağlaması.5. Ekran tasarımını önemli ölçüde etkileyen etmenlerden biri. sadece tasarımcı. Dolayısıyla bu alandaki araştırmalar daha az stresli ara yüzeyler yaratmaya yöneliktir. geri bildirim sağlaması. görsel olanlara oranla not almak daha kolaydır. Diğer yandan. Flagg(1990) ‘a göre kullanıcıya dost bir program. Ancak birçok programda kullanıcı sorunlarla karşılaşmaktadır.1999). özellikle soyut düşünce ve kavramları anlamada daha iyi sonuç sağlamaktır. Örneğin. Üniversite bilgisayar ağına bağlanacak kullanımı kolay. üstün grafik yetenekli. basitlik ve uyumluluk ilkelerine uygun olması. Örneğin üniversitelerde yoğunlaşmaktadır: yeni bilgi ortamının oluşturulması 3 aşamada 1. Bilgisayarların öğretim için kullanılması eğitim ile tümleştirilmesidir.. öğrencinin bir kerede işleyebileceği bilgi miktarının sınırlı olmasıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yöntem ve tekniklerle en kısa süre içinde en etkili öğrenme olanaklarıyla verildiği bir eğitim sistemidir. Dolayısıyla sunulacak olan materyalin özelliğine bağlı olarak farklı bir sistem veya farklı bir yapıda materyal kullanmak mümkündür. yüksek performanslı mikrobilgisayarlar geliştirilmesi.1. Birçok durumda tasarımcı kendi kişisel deneyiminden. Öğretimde Destek Amaçlı Geliştirilen Yazılımların Önemi ve Materyal Hazırlanışında Dikkat Edilecek Konular Öğretimde destek amacıyla geliştirilen yazılım ürünlerinin genelde bu alanda uzman olmayan kişilerce üretilmesi veya sadece programcı. Kullanıcının ara yüzeyi birkaç dakika içinde kavrayıp çözebileceği varsayılmaktadır. Ara yüzeylerin somut ve görünebilir olması.1. bilişsel öğrenmede 104 . Gagne(1978)’ye göre resimler uzun süreli belleği harekete geçirmekte ve gerçekçi dramatik sunumlarla tutum değişikliğini etkileyebilmektedir. tasarımcı. mevcut teknoloji ve ortamdan yararlanmaktadır. Reinhardt(1987)bilişsel öğrenmenin bilgisayar ekranından etkileşimli metin okumu yöntemiyle daha iyi gerçekleştiğini video görüntülerinin ise daha çok duyuşsal öğrenme alanında etkili olduğunu bulmuştur. Diğer bir deyişle öğrenci pasif bir alıcı durumundan öğrenme süresince aktif olarak katıldığından öğrenmenin daha iyi olacağı eğitimcilerce de kabul edilen bir gerçektir. öğrencinin programı nasıl kullanacağından ziyade içerik üzerinde yoğunlaşmasına olanak sağlar. 3.

özellikle çocuklarda düz yazı alakalı resimlerin. Bilgisayar ortamın materyal hazırlama konusunda çeşitli deneyimler yaşayan Yıldız (1999) anlam bütünlüğü içinde anlatılması gerektiğini söylemiştir. Araştırmalar ayrıca. Farklı formlardaki bilgiler birlikte kullanıldığında . Bu tür düzenlemelerde renkler. güdüleme.. Sunulan materyaller anlamlı olmalıdır ayrıca özetleme bir daha gözden geçirme ve son testler uygulanarak sunulan bilginin kısa süreli bellekte kalması ve gerektiğinde erişilmesi sağlanabilir. grafik. bilgilerini paylaşabilecekleri demokratik bir ortam yaratmaktır. Resim(hareketli veya hareketsiz) ve metni birlikte içeren çalışmalardan bilgisayar kullanımı sayesinde yazı. etkili ve yeterli şekilde sunması gerekir. öğrenmeye teşvik edici. Anglin ve Stevens(1987) ileri yaştaki öğrenciler üzerinde yaptıkları araştırmada düzyazı+resim sunulan öğrencilerin son test başarı puanlarının sadece düz yazı sunumlara oranla çok daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. Tasarlanan programın özellikle içeriğinin öğrenmeyi kolaylaştırma. video görüntüleri daha çok ses geri bildirimi veya öğrencide bir tutum değişikliği hedefleniyorsa tercih edilmelidir. Bununla birlikte.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bilgisayar ortamında sunulacak metin ve grafiklerin kelime ve sembollerle sunulması daha verimli iken. Örneğin. farklı yazı biçimleri. aynı konu ile ilgili görsel ve işitsel bilgi içeren materyalleri birlikte kullanmak. Bunu gerçekleştirmek için de tasarımcı bilgiyi süreklilik. okuma yazmadan fen bilgilerine. dikkat çekme.sunulan bilgilerin birbiriyle ilişkili olmasına ve sunumun öğrencinin dikkatini çekebilmek amacıyla uyarıcı öğe kullanma yarışına girmemesine dikkat etmek gerekir. Menüler hatırlamayı kolaylaştırmak amacı ile başlıklar içermeli. müzikten sanata kadar olabilecek katkılarına örnekler vermeye çalışılmalıdır. Ülkemizde geliştirilen yazılım programlarında genellikle ders kitaplarından alınan bilgiler doğrudan bilgisayar ortamına yansıtılmakta öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi. simetri ve planlama stilinin tutarlılığını gösterecek şekilde seçmeli. resim gibi eklemeler yaparak öğretmenlerin gözünü boyamaya çalışmışlardır. Amaç öğrencilerimizin daha iyi ve eşit bir eğitim alabilecekleri. Öğretmenlerinde bu yüzden öğrencileri değerlendirmede zorlandıkları görülmüş. çizgiler veya diğer grafiksel semboller kullanılarak başarı sağlanabilir. Menü veya giriş sayfası öğrenciye öğrenme amaçlarını başarmasını sağlayacak bilgi içermektedir. Hareketsiz ekranlar ayrı birer sayfa olarak ve her sayfa bir mesaj veya bir düşünce içerecek şekilde düzenlenebilir.. Farklı medya ürünlerini birleştirip bir arada sunmak öğrencinin öğrenme kapasitesini arttırmada etkili olabilmektedir. her ekrandaki ana başlıklarda uyumlu ve doğru olmalıdır. geliştirmeli ve düzenlemelidir. gibi psikolojik nitelikler dikkate alınmamaktadır. 105 . özümseme. Diğer bir görsel materyal kullanım tarzı ise farklı şekildeki görüntüleri birlikte kullanmaktır. video veya tümünün birlikte kullanımı konusu gündeme gelmiştir. zihinde tutma ve tekrar kullanıma açık şekilde düzenlenmesi ve mutlaka bilgiyi uyarıcı. Kısaca bilgisayarın eğitimde başarılı kullanımından. düz yazıyı hatırlama üzerine pozitif bir etkisi olduğunu belirtmişlerdir. bazı öğrenciler sırf hoş gözüksün diye projelerine ses. öğrenme kapasitesini arttırabilmektedir. öğrenme stratejileri.

Bu amaçla üniversitelerimizde verilen bilgisayar uygulamaları derslerinde öğretmen adayı öğrencilerimize ileride mesleki çalışmalarında en büyük yardımcı olabilecek. yine bu ağ sayesinde tarayıcı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. 5. öğrencilerin dosya alışverişi. dijital görüntüyü oluşturacak küçük noktacıklar olan piksellerin sayısı anlaşılmalıdır.3.1. Piksellerin sayısı projektörün gösterebileceği satır ve 106 . öğrencilerinin daha fazla dikkatlerini toplayabileceklerini materyaller hazırlamak amacı ile bilgisayar ortamında yapılabilen ayrıca her yerde kolaylıkla bulabilecekleri bir sunu programı seçilmiştir. Tüm bilgisayarlarımızda internet bağlantısı bulunduğundan gerekli bilgilerin çalışmalara da eklenmesi de mümkün olmuştur. 5. Öğretmen yetiştirmekle görevli eğitim fakültelerimizin bu ihtiyaçlara cevap verebilecek niteliklerde elemanlar yetiştirmesi asıl vazifeleri olması gerekir. Ayrıca bu çalışmada. öğretmen adaylarına sunu hazırlarken ders sırasında eğitim teknolojilerini yakından ilgilendiren tepegöz.1. öğrencilerine konularını anlatırken daha yararlı ve etkin bir şekilde anlatabilmelerini sağlayan materyaller hazırlayabilecekleri (çoklu ortamda). tarayıcıdan (scanner) bilgilerinin aktarılması gibi yararlı becerilerinde kazandırılması amaçlandırmıştır. o kadar temiz. detaylı ve güzel bir görüntü sağlanır. Ne kadar çok piksel varsa. Ders Materyalleri Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı ve Yazımı Geliştirme Uygulama Projesi Öğrenme kalitesini öğrenci başarısını arttırmak ve etkin bir öğrenme ortamının sağlanmasına yönelik olarak yazılım hazırlama çalışmaları için gerekli insan kaynaklarına ihtiyaç giderek artmaktadır.2. yazıcı. bilgi paylaşımı sağlanmış. Çalışmalarımız sırasında sınıfımızdaki 20 adet bilgisayarımız yerel ağ bağlantısı ile birbirlerine bağlanmış.3. bilgisayar ortamına ses ve video görüntülerinin aktarımı. Ders Materyali Hazırlamada Gerekli Araç Gereçler 5. video kayıtlarının aktarımı. datashow.1. Projenin ikinci ayağında ise öğrencilerin yaptıkları bu sunu çalışmalarının internet üzerinde bir web sayfasında gösterimi sağlanarak bilginin maksimum paylaşımının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.3. Son olarak çalışmalar bittiğinde öğrencilere meslek hayatlarında yararlanmaları için CD’ye kayıt edilerek kendilerine verilmektedir. ses kayıt cihazlarının ana makine üzerinde ortak kullanımı mümkün olmuştur. Projektör alırken nelere dikkat edilmeli? Şekil: ……. Çözünürlüğü anlamak Çözünürlük denildiğinde.

Diğer bir taraftan ise projektör ihtiyacınız. Şekil.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sütunu ifade eder. projektör seçiminde en büyük faktör ağırlık olacaktır. Sonuçta SVGA çözünürlük 172800 piksel gibi oldukça büyük bir görüntü farkı doğurur. Karşılaştırma yapabilmek için. SVGA bir projektör VGA çözünürlüğünde çalışan bir projektörden çok daha kaliteli bir görüntüyü projeksiyon perdesine aktarma özelliğine sahiptir. parlaklık.3. 4 kg. Projekte ettiğiniz görüntünün mümkün olan en iyi kalitede olmasını istersiniz. kontrast ve renk gibi detaylar daha ön plana çıkar. Eğer çok sık seyahat ediyorsanız. Fakat ihtiyacınıza en iyi şekilde cevap verecek projektörü her zaman doğru seçemeyebilirsiniz. bu projektörle birlikte kullanacağınız bilgisayarın çözünürlüğü ile doğrudan ilişkilidir. 5.7 projektörünüz bir konferans ya da toplantı odasında tavana asılı olarak kullanılıyorsa ağırlık sizin için satın almada daha geri sıralara düşer ve görüntü kalitesi. mimari tasarımlar.8 107 . Bu da perdede oluşan görüntünün monitörünüzdeki görüntüyle. artistik grafik çalışmaları kritik grafik gösterimlerinde ihtiyacınız olan şey paranızın satın alacağı en iyi projektördür. 5.3. Standart projektörler düşük maliyetli olabilmesi için VGA standardında üretilmişlerdir. CAD-CAM çizimleri. Taşınabilirlik ve Ağırlık Eğer seyahat ediyorsanız. Eğer Şekil. 600 piksel yatay satırdan oluştuğunu ifade eder ve toplamda 480000 piksel vardır. Örneğin SVGA 800*600 çözünürlük 800 piksel dikey kolon. clip artları ve fotoğrafları göstermek için çok yüksek güçte ve pahalı bir projektöre ihtiyacınız yoktur.2.3Parlaklık Prezentasyonların (sunum) çoğunda dinleyiciler kolaylıkla not alabilsin ve konuşmacının yüzünü görebilsinler diye odanın ışıkları mümkün olduğu kadar açık tutulur. projektörünüzün ekrana aktaracağı görüntüden bir miktar fedakarlık ederek çok hafif. Eğer sadece bilgisayarda hazırladığınız slayt showları. arasında büyük bir kalite ve detay farkı oluşmasına neden olur. Bazı üretici firmalar 97 modelleri içerisinde gerçekten çok hafif ve mükemmel görüntü kalitesine sahip projektörler üretmişlerdir. Diğer bir taraftan işimiz mühendislik. medikal resimler. VGA çözünürlükte 640 sütuna karşılık 480 satır mevcuttur ve toplamda 307200 piksel görüntüyü oluşturur. Bu projektörler SVGA ya da XGA görüntüleri özel metotlarla VGA standardına düşürmek suretiyle gösterirler.1. Günümüzde pek çok netebook tipi bilgisayar SVGA ekranlara sahiptir. Böyle bir durumda projektörün parlaklığı önemli bir kriter olur.1. civarında bir projektör sahibi olabilirsiniz.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Parlaklık ANSI Lümen (American National Standart Institute) birimiyle ifade edilir. Fakat akılda tutulması gereken önemli bir nokta vardır. Pek çok üretici firma ANS sorularını kendinize sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu sorunların cevabını kendiniz verin. Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen doğru olarak renk adreslemesi yapmadığını, pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.4. Contrast (Zıtlık,Kontrast)
Parlaklık ve çözünürlük tek başlarına,projektörlerde her şeyi ifade etmezler.Görüntünün gerçekçi ve askına uygun olabilmesi açısından projektörün görüntü kalitesinin belirleyici özelliklerinden biri olan kontrast ,en parlak ve en karanlık bölgeler arasındaki renk farklılıklarının oranıdır.İyi projektörler ekran üzerinde en az 100/1 oranında kontrasa sahiplerdir. Fakat kontrast bazen yanıltıcı olabilir.Odanın içine birazcık ışık girse,projeksiyon perdesi üzerinde kontrast oranı düşer.Projektör tercihi yaparken kontrast oranı en az 100/1 olan projektörü tercih etmelisiniz.Projektörünüzü kullanırken odanın ışıklarını mümkün olan en karanlık seviyede tutmanız,projeksiyon perdesi üzerine düşen görüntünün kalitesine birebir katkıda bulunur.

5.3.1.5. Renk
Projektör seçilirken,satıcılar projektörlerin renklerini abartarak anlatırlar.Renk canlı bir tanıtım seyrederken karar vermemizde önemli bir rol oynayacak ana faktörlerdendir.Projekte edilen görüntü ile bilgisayarınızın ekrandaki rengi karşılaştırarak fikir sahibi olmaya çalışın ve kendinize iki görüntünün benzer olup olmadığını sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu soruların cevabını kendiniz verin.Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen renk adreslemesi yapmadığını,pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.6. Görüntü Kalitesi
Görüntü kalitesi hakkında fikir sahibi olabilmek için ekran üzerindeki görüntüye bakarak kendinize bazı sorular sormanız gerekir. Görüntü olması gereken gibi dikdörtgen mi? Görüntünün merkezinde ve köşelerinde aynı anda metlik sağlanabiliyor mu? Görüntünün üzerindeki renklerde kayma ve/veya renkler arasındaki farklardan dolayı bantlaşma var mı? Görüntünün herhangi bir yerinde hotspot (ışık kaynağının en belirgin olarak görüntüyü etkilediği yer) var mı? Görüntünün köşelerinde piksellerden kaynaklanan boşluklar var mı? Görüntü net ve keskin mi? Veya görüntüde gölgelenme var mı?

108

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Şekil.10

Mehmet Karahan

Diğer bir yaklaşımla projektör siyah bir görüntü verirken ekranın tamamı siyah mı? Bunu diğer renkler için de deneyin. Görüntü kalitesini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de, ne tip bir video, grafik ve renk sinyali gönderdiği veya projektör tarafından ekrana aktarıldığıdır. Tüm bunlar projektörünüzün görüntü kalitesini test ederken önemli rol oynarlar. Fakat tüm bunlar sizin projektörünüzün tek başına çalışmadığını göstermez. Onu en az birkaç kez değişik ortamlarda test etmenizde fayda vardır.

5.3.1.7. Projeksiyon Perdesinin Görüntü Boyu
Görüntü boyu denince, projeksiyon perdesi üzerindeki görüntünün köseden köseye en büyük ve en küçük ölçüsü anlaşılmalıdır.

5.3.1.8. Perde Arkasından Gösterebilme Özelliği
Projektörün sabit bir pozisyonda özel projeksiyon perdesinin gösterebilme özelliğine sahip olup olmadığı araştırılmalıdır. arkasından

5.3.1.9. Anında Bilgisayar ve Video Sinyallerini Kabul Etme Özelliği
Anında video ve bilgisayar sinyallerini kabul etme özelliği denince projektörünüzün kaç çeşit farklı giriş konvektörüne ve kaç değişik tipte sinyali anında kilitleme özelliğine sahip olduğunu anlamak gerekir. Örneğin projektörünüze aynı anda bir notebook bilgisayar, bir masa üstü bilgisayar ve iki tane video kaynağı bağlamak isterseniz, sizin de projektörünüzün yalnızca bir bilgisayar ve bir video kaynağı bağlamaya imkanı varsa ne yapardınız? Tek çareniz bilgisayarlardan ve videolardan ısı bitenin kablosunu çıkarıp yerine yenisini takmaktır.

5.3.1.10. Multi Sistem Olma Özelliği
Var olan video sinyal tipleri 4 tanedir. NTSC, SVIDEO (American), PAL ve SECAM (Avrupa) standardı olup tüm dünyaca bu standartların çeşitli versiyonları kullanılır. Sizin projektörünüzün tüm bu standartları gösterebiliyor olması gerekir.

5.3.1.11. Kablosuz Uzaktan Kumanda
Uzaktan kumanda aleti basit ve kullanımı kolay mı? Kontroller ekran üzerindeyse mönü seçenekleri anlaşılır mı? Sunumlarınızı uzaktan kumanda üzerinden kontrol

109

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

edebiliyor musunuz? (bilgisayarınıza uzaktan kumanda ile müdahale edebiliyor musunuz?)

5.3.1.12. Tavana Asılma Özelliği
Bir toplantı salonu hazırlıyorsanız projektörünüzü tavana asmanız gerekebilir. Bu durumda seçtiğiniz projektörün görüntüyü baş aşağı gösterebilme özelliği olması gerekir. Pek çok projektör bu özelliğe sahiptir.

5.3.1.13. Üniversal Güç Kaynakları
Üniversal güç kaynağı denince projektörün değişik elektrik gerilimlerinde herhangi bir ara çeviriciye ihtiyaç duymadan otomatik olarak kendisini ayarlayabilmelidir. Örneğin, Amerika’da 110 volt ve Avrupa’da 220 volt gerilimle otomatik olarak çalışabilmelidir.

5.3.1.14. Fiyat
Son olarak fakat en son kriter olmamakla beraber projektörün fiyatı önemli bir faktördür. Projektörlerin fiyatları bir projektör için 1000$’dan 100.000$’a kadar değişmektedir. Projektörlerin çoğu 5000$’dan 40.000$’a kadar olan bir fiyat aralığı içinde satılmaktadır. Bizim önerdiğimiz özelliklerde ultra hafif, parlaklık ve kullanım kolaylığı üzerine odaklanmış bir projektör 6000$-9000$ arasında satılmaktadır. Fakat unutulmaması gereken bir şey var ki ne kadar para öderseniz o denli iyi projektöre sahip olursunuz. Ödediğiniz para direkt olarak elde edeceğiniz görüntünün kalitesine, projektörün ışık gücüne ve yüksek çözünürlüğüne (XGA) sahip sahip olmanızı sağlayacaktır. Bu arada seçim sonrasında; satış sonrası işletme maliyetleri, lamba değiştirme maliyeti, tamir ve bakım giderleri unutulmaması gereken önemli noktalardandır. Genelde en büyük işletme giderleri lamba değiştirmeye harcanan paradır. Ufak tip projektörlerde 40 saat çalışan 25$ değerinde halojen lambalar kullanılır. Yeni üretilen projektörlerde ise 3000 saat çalışan 500$ ile 700$ arasında değişen civa buharlı lambalar kullanılmaktadır. İşletme giderleri düşünüldüğünde halojen lambaları aslında hiç de ekonomik olmadığı görülmektedir. Ayrıca halojen lamba kullanılan projektörlerin görüntülerinin sarı tonlarda olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. DLP projektör lambaları da halojen lambalardan farklı değildir. DLP projektörlerde kullanılan pek çok metal buharlı lambanın en fazla 250- 400 saat arasında çalıştığı bilinmektedir. Ve aradan geçen zaman içerisinde parlaklık seviyesi gözle görülür bir şekilde 150 saat içerisinde düşer. Bir de projektörünüzün lambası kullanıcı tarafından değiştirilebilen tipte değilse servis merkezinde değiştirmeniz gerekecektir. Buda size ekstra bir maliyet getirecektir. Projektörler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: www.symbol.com.tr/haberler/lcd vp.htm www.mkn. itu.edu. tr/ht/salonlar.html www. mkn. İtu. edu. tr/t-tsalon. Htm. Tepegözler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: web. ttnet. net. tr/ users/MBAKAN/transparan. htm

110

Ö. Sempozyumu’nda Sunulan Bildiri Metinleri. Genişletilmiş Altıncı Baskı. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 8. 1988 4. No:11. ODTÜ Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildiriler Kitabı. s. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Hızal.1989.” Bilgisayar Kursundan Geçen Öğretmenlerin Bir Eğitim Aracı Olarak Bilgisayara İlişkin Tutumları”.org/Publications/JRCE/jrce28. 10. Alişan. Bilgisayar Eğitimi ve Bilgisayar Destekli Öğretime İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi.att. Hafize. Türkiye Bileşim Derneği Dergisi (1983).”İnternet’ in Öğretim Sürecinde Kullanımı”. Ankara: 1994.ss. Demirel. Mehmet. 1995. M. Ankara: Kadıoğlu Matbaası. Mellisa-Andris (www. 111 . Eğitim Teknolojisi Ders Notları. C:5(1). Reston Publishing Company. s. 159-178. Erden. Gürol. B. 11. Akkoyunlu BUKET (1998).net/~myildiz/Presentation2. İstanbul:Özel Kültür Okulları Eğitim – Araştırma – Geliştirme Merkezi. İstanbul 17. Şimşek. Doç. Nurettin Şimşek ve Deniz Deryakulu. Virgina. B. Alkan. (Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü). 1991.1995.30-33 13. Kamuran Eğitim teknolojisi ve Öğretim. Akkoyunlu Buket. Aylin GÖRGÜN BARAN (1998) “Bilgisayar Kullanımının Türkiye Eğitim Kurumu Üzerindeki Etkileri” Bilişim Dergisi Ankara.iste. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). 7.1.Kaptan. ınc.html) . (Yayınlanmamış Doktora Tezi). F. Eğitimde Arayışlar 1. Evans.. Dr. 3. No: 1021. 7782 12. Emin. Nurettin.(1999). Yıldız. M. 2. Eskişehir 16. Aksoy. Melda (1999). “Eğitimde Bilgisayar Kullanımı” URL Adresi: http://home. 13-14 Nisan 1991.. Akkoyunlu. Ankara: Önder Matbaacılık. Tunç BALMAN "Öğretim Ortamında Etkileşimli Uç Kullanımı".html 14.1994 15. "Eğitimde Teknolojik Gelişmeler" Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Bilgisayar (Dergi) Sayı 155. ss.. Camuse.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1. Eğitim Teknolojisine Giriş . “Yazılımın Tasarım Standartlarının Bilgisayar Ortamında Öğrenmeye Etkisi”. 1991. Çilenti. 6. Akkoyunlu.”Eğitimde Nitelik Geliştirmede Bilgisayar Destekli Eğitim ve Ders Yazılımlarının Rolü”. Ankara. “Eğitim Aracı Olarak Bilgisayar İlişkin Öğretmen Görüş ve Tutumları”. 178-183 9. Gory Ruth A. 5. 1995. Keser. Using a Microcomputer in the Classroom. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Fırat Üniversitesi Dergisi . Bitter G.(1999). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 1984. 1989. Cevat.

(1999) Bilgisayar Eğitimine Giriş. Kazandır Bekir (1999). Anadolu Üniversitesi Yayınları.att. Snyder. Ankara s. Peter Kelman. Yıldız Melda (1999).s. Cherly Weiner. Çağdaş Eğitimde Yeni Tennolojiler. Bursa. Arkadaş Yayınevi. Thim. "Avrupa Ülkerinde Yeni Bilgi Teknolojilerinin İlköretimde Kullanılması". S. John Self. Eğitimde Bilgi Teknolojileri SempozyumuBildiri Özetleri.36 24. 19. 1999.html __http://home. Virgina 1983 20. Kaya. Bill (1999).net/myildiz/Presentation2. Prenticehall Inc.13 28.s. s. Zeki (1998). "Öğretim Teknolojisinde Görsel Materyal Kullanım Örnekleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri.F.203-210 22. "Bilgisayar Destekli Öğretim ve Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. Thomas F.Bursa. Lerning and Teaching with Computers. Beverly. "Bilişim Teknolojileri ve Eğitim". O'Shea.html_ 29. Aşkın (1999) "İlköğretim 1.29 27. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. Practical Gude to Computers in Education. Nancy Roberts. Asan. Servet (1999). 1983 21. "Kimya üğretiminde Bir İzlence tasarımı Çalışması ve Değerlendirmesi. Malatya 112 . Bayram.43 26. Watt. Coburn. My students Us Computers reston Publishing Company Inc. Daniel H. Addison-Wesley Publishing Company. Inc. No: 1021. Peter. Eskişehir. Ankara.s.Önümüzdeki Yol. Ankara. Altun.att. 1982.145 25.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 18. Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri. Eralp-Zavrak.net/myildiz/Presentation2. Murat (1999).s.141-153 23. Bursa. Yavuz. Kademe Okullarında Okumakta olan Hayat Bilgisi Dersini Destekleyici Bir EğitimYazılımı Tasarımı ve Geliştirilmesi". Hunter. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı: Bir EğitimcininTecrübeleri URL adresi: _ HYPERLINK http://home. Akpınar. Gates. KARAHAN Mehmet.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.BÖLÜM INTERNET KULLANIM ALANLARI 1-E-MAİL 2-WEB 3-CHAT 4-FTP 5-E-TİCARET VE BANKACILIK 6-DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALRI 113 .

Kaynağın yolu ile birlikte adı. URL. Gopher. 1. şirket. internet üzerinde dağıtılıp hizmete sunulmasını sağlamak için düşünüldü. 5. bir dosyanın hangi makinede nasıl bulunacağını gösterir. metin sayfalarına belirli taglar yerleştirerek HTML dokümanlarını hazırlayan bir işaretleme dilidir.edu. Örnek ftp://ftp. 5. <.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. birçok materyal bulunabilir. Çok yönlü metin dokümanlarının hızlı bir şekilde tasarlanıp. HTML bir metin dokümanının mantıksal organizasyonunu belirlemek için tasarlandı. İnternette sayfası olan hemen hemen bütün kuruluş.1.1.1.1. Yeni bir internet iletişim kuralıdır.1. Bu sayfalara çok yönlü metin bağlantıları ve kullanıcıları etkileşimleri eklenebilir. HTML ile dokümanlar oluştururken.1. Diğer internet araçları.1 World Wide Web (www) İnternetteki birçok bilgi www formatındaki bilgilerden oluşur.1 İnternet İle İlgili Terimler 5.WEB 5. organizasyon vb. Kaynakları sunan makinanın adı 3. 5.exe 5. Bu komutlara özel olarak tag denir. FTP. Örneğin. Bu formattaki sayfalarsa resim. 5.3 Http(Heypertext Transfer Protokol) Çok yönlü metin transfer iletişim kuralları ve http istemci/sunucu etkileşimlerini sağlar. İnternet sunucu kaynağının nerede olduğunu bulan ve nasıl belirleneceğini tespit eden bir şemadır.2 URL (Unıform Resource Locators) URL üniform kaynak konumlandırıcı anlamındadır. sayfaları web formatındadır.1.. Kaynaklara Erişimde kullanılan mekanizmanı.1. 114 . FTP veya WAIS sunucularını bulmak için kullanılır. WWW’de adreslenmiş internet kaynaklarına erişimimizi sağlar.. HTML komutlardan oluşur.tr/pub/internet/winzip.> karakterleri ile sınırlanan birimler içerisinde yazılmalarıdır. görüntü vb.1.1. ses. HTML dokümanlarının diğer dokümanlardan farkı.1.istanbul.1.WAIS veya Gopher gibi http de bir istemci sunucu iletişimi kurallarıdır. isimlendirilmiş şeması. Bir evrensel kaynak konumlandırıcı (URI) vasıtasıyla şifrelenebilir.2 Html’ye Giriş HTML.4 Html(Hypertext Markup Language) WWW’ deki çok yönlü metin dökümanlarının yazıldığı.5 URL(Universal Resource Identifier) Kaynaklar Web’de kullanılabilirdir. kişi. Tim Bernes-Lee tarafından CERN’de geliştirildi ve Mosaic tarayıcısı tarafından popüler hale getirildi.1. 2. Genel olarak üç parçadan oluşur. diğer programlama dilerinde olduğu gibi mantıksal ünitelerden oluşur.

. Kullanımı: <Font size=5>. rengini ayarlamak için kullanılır. Ayrıca bu eleman.. 5.2.</Title> 5.. satır kesici elemandır....1 Html Elemanı HTML... Kullanımı: <H1>..2.7 Hr Elemanı İstenilen özelliklerde yatay çizgi çizmek için kullanılır..2. Kullanımı: <Tr> 115 .1.2...2.4 Body Elemanı Bu eleman...1.. Her dokümanın bir title bloğu olmalıdır. Kullanımı: <Hr>.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5..1.. metin bir HTML dokümanı olduğunda işaret eder.</H1> 5.. Kullanımı: <Head>..3 Title Elemanı Dokümanın başlığı belirlenir..6 P Elemanı Bir paragraf metninin başlangıcıdır..</Head> 5.</Hr> 5. Kullanımı: <Title>.1..1... Bu eleman.5 Hn Elemanı H1 ile H6 arasındadır.1. bu bilgi dokümanın bir parçası gibi Web tarayıcısından görünemez.2 Head Elemanı Dokümanın içeriği hakkında bilgi verir. HTML dokümanı içerisindeki tüm paragrafları listeler ve diğer elemanları içerir.9 Br Elemanı Paragrafın yeni bir satırdan başlanmasını sağlamak için kullanılan.10 Tr Elemanı Bir satırın sonu ve diğer satırın başını belirlemek için kullanılır.1. Head elemanı içerisinde bulunması zorunlu tek eleman Title elemanıdır..8 Font Elemanı Yazılacak yazının büyüklüğünü. Web sayfasını gösteren programa HTML dilinin versiyonunu belirtir...2...1.. Kullanımı: <Body>. Normal Font büyüklüğü 3’tür. Kullanımı: <P>.</P> 5.1.... Kullanımı: <Br> 5. en dıştaki elemandır.2.</Body> 5.2.2.1.. Bu eleman sayfanın üst başlığını belirler. H1 en büyük H6 ise en küçük fontlu başlıktır..</Font> 5.2. Paragrafın başlangıcını işaretler.

.1.. Kullanımı: <Img src= “Dosya adı”> 5. Kullanımı: <U>.</I> 5. mesela internet explorer’da bir diyalog kutusu ile karşılaşırız..2. Meta Elemanı Diğer. Kullanımı: <Meta> 5. Bu satırlara çift tıklandığında linklere ulaşılabilir. HTML dokümanı içerisinde belirtmek için kullanılır.</Code> 5. kullanılır.2.14... Code Elemanı Bir programlama dilinden alınmış satırları. bir blok tekstin italik yazı tipinde yazılmasını sağlamak için kullanılır... I Elemanı I elemanı.2.2. link eklenen satırlar parlaktır. Kullanımı: <I>.1.1.2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.. Kullanımı: <Code>.1.11.....16 A Elemanı Sayfamıza hypertext linkleri eklemek için kullanılır..12. Head elemanları içerisinde tanımlanamayan meta-bilgiyi koymak için kullanılan bir elemandır... Kullanımı: <A href= “bağlanacak link adı”> çift tıklayınız(link bağlanacak satır) </A> Örnek Bir Web Sayfasının Html Kodu İle Yapılması { { { {   Bu kodları yazı editörümüzde yazdıktan sonra sayfamızı uzantısı html veya htm olarak kaydetmemiz gerekir.1.13. U Elemanı Belirlenen bir blokun altı çizgili yazılması için kullanılır. Dokümanı indekslemek ve kataloglamak amaçlı kullanım için olanak sağlar. Sayfamızı kaydettikten sonra görüntüsünü web tarayıcısı kullanırken Open (aç) seçeneğini seçtiğimiz takdirde. Bu kutudan open file (dosya aç) 116 .15 Img Elemanı Sayfamıza resim eklemek için kullanılır.</U> 5.2.1.

word gibi) rahatlıkla html kodlarını yazarak hazırlayabiliriz. Nestscape de ise görünüm (view) menüsünden kaynak sayfa (page source) tıklanır. Şekil 2. Bu sayfayı diğer yazı editörlerinde de (wordpad. Şekil 2. Sayfamızın html dilindeki halini görmek için internet explorerda görünüm (view) menüsünün altındaki kaynak tıklanır.2.2 Explorer’da Html dokümanını açmak Sayfamızın İnternet Explorer’daki görüntüsü aşağıdaki gibi olur.3 Explorer’da Açılan Html Dokümanı Bu sayfa not defterinde html taglarıyla yazdığımız sayfanın explorerdaki görüntüsüdür.2. Sayfamızın adresini yazarak sayfamızı açabiliriz. 117 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan seçeneğini tıklayıp HTML dokümanımızın nerede ise onu bulup seçmemiz gerekmektedir.

2. 4.1 Yeni Bir Web Oluşturmak Yeni bir web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web seçeneklerini takip ederek boş bir web veya web sihirbazını kullanarak içerisinde sayfalar olan bir web oluşturabilirsiniz. isterse menüleri veya kısayol butonlarını kullanarak web sayfası hazırlamaya olanak sağlayan bir yazılımdır. File ⇒ New ⇒ Web seçeneğinin altındaki şu sihirbazlardan yararlanabiliriz. 1. daha önceden hazırlanan bir sitenin sayfalarını Front page ortamına taşımamızı sağlar. Project web sihirbazı ile ise Frontpage tarafından hazırlanan sayfalar koleksiyonundan oluşan bir projeyi. Discussion web wizard seçeneği ile tartışma sitesi hazırlamamızı sağlar. amacınız doğrultusunda düzenlememizi sağlar.1. Corporate presence wizard seçeneği ile ise bir firmanın tanıtımı amacı ile oluşturulacak web için kullanılan bir seçenektir. 7.1. HTML ve ön görünüm adını taşıyan üç panel ile karşılaşırız. Şekil 2.3. ister HTML kodu yazarak. Microsoft Frontpage 2000 programı ile gelen yeniliklerin en önemlisi web sayfaları sihirbazıdır. 3.1 Frontpage Express Editörünün Görüntüsü 5. Empty web seçeneği ile amacınıza göre belirleyeceğiniz boş bir web sayfası hazırlamamızı sağlar. 118 . Custumer support web seçeneği ile müşteri hizmetlerini yönetebileceğiniz bir web sayfası hazırlayabiliriz. Import web wizard seçeneği ile ise.3. Programı çalıştırdığınızda normal. Personal web size özel bir site oluşturmak için bu seçenek kullanılır.3 Microsoft Frontpage İle Web Tasarımı Frontpage programı. 5. 6.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.

Ama. Dixons. elektronik ticaretten alınacak verimin arttırılması gibi unsurlar göz önünde tutulmakta ve bu konularda hükümet politikalarına yön verecek kararlar alınmaktadır. elektronik ekonomi (e-ekonomi) olarak tanımlanmaktadır. elektronik fon transferi -EFT-. Avrupa Topluluğu bünyesinde. 5. OECD. internet'in yaygınlaşması ile birlikte.3. faks gibi) kullanarak satılması ve satın alınmasını kapsayan bir kavramdır.1.gov ) internet ekonomisinin (ucuz girdi ve iş gücü. Yahoo gibi örneklerin 1-2 yıl içerisinde. Tıklamadan önce liste kutusundan diskte bir konum belirlenir. dijital ekonomi. ya HTML kodu yazarak ya da normal paneli üzerine başlıklar. POS terminalleri. index. Amazon.2. 1999 yılında Amerikan Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmada (http://www. e-ticaret ile ilgili konularda 20 milyon yeni iş olanağı yaratılacağı tahmin edilmektedir (EU Summit. Frontpage sadece index. her türlü malın ve servisin bilgisayar teknolojisi.Ülkemizde de. Yapmanız gereken tek şey. az maliyet vb sebebiyle) enflasyon oranının azaltılmasında rol oynadığı saptanmıştır.com. internet üzerinden yapılan elektronik ticaretin globalleşmesi ve sağlıklı bir yapıda gelişmesi konusunda 1990'lı yılların sonlarından beri stratejik toplantılar yapmakta ve ortak eylem planları geliştirmeye çalışmaktadırlar.2010 yılına kadar.Bu ve benzeri örnekler ve açıklamalara baktığımızda. güvenli kredi kartı kullanımı.1 One Web Page (Bir Sayfalık Web Oluşturmak) Bir sayfadan oluşan web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web ⇒ one page web seçeneklerini takip edip. elektronik iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler (akıllı kart-smart card-. kullanıcılar ve müşterilerin elektronik ticarete güvenlerinin artması (kişisel bilgilerin güvenliği. ABD gibi ekonomiler. müşteri haklarının korunması vb).ELEKTRONİK TİCARET VE BANKACILIK 5. elektronik ticaret için oluşturulan bilgi/iletişim altyapısının geliştirilmesi. Ancak. htm üzerini çift tıklayarak. geleneksel ticari faaliyetlerin yapılabilmesi için geliştirilmiş/düzenlenmiş yasa ve kuralların elektronik ticari pazara da hitap eder hale gelmesi. E-Ticaret Nedir? E-Ticaret için verilebilecek tek bir tanım yoktur. Bu çalışmalarda. Sonuçta. sadece internet üzerinden sattıkları servislerle birer büyük şirket şekline gelmeleri. e-ticaret (ECommerce). 1998'den sonra. bazı büyük alışveriş merkezleri İnternet üzerinde satış mağazaları açmışlar. Elektronik iletişim teknolojileri ticari hayatta aslında uzun yıllardır (1980'lerden beri) kullanılmaktadır. Mart 2000. Lizbon. E-Ticaret yoluyla oluşan ekonomi de. Hatta.1.2. Portekiz). ayrıca kurumlara ve 119 . ok butonuna tıklanır. Avrupa Topluluğu. htm ve iki alt klasörden oluşan alt yapıyı hazırlayacaktır. İnternet üzerinde dönen ekonomi her geçen gün artmaktadır.ecommerce. ödeme işleminin internet üzerinden yapıldığı alış-satışları içermektedir. web ve eposta uygulamalarının e-ticaretin doğal mekanı haline geldiğini söyleyebiliriz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Bazı görüşlere göre. Başka bir görüşe göre ise e-ticaret. resimler veya elemanlar yerleştirerek web sayfanızın girişini hazırlayabiliriz. internetin e-ticaret için kullanılması çok yenidir (1997'lerden beri). İnternetin ticari ürünleri satmada kullanımı. ilk başta "belki olabilir" türünden ve süslü web sayfalarından oluşan birtakım denemelerden ibaretti. birden bu denemeleri ve hayalleri gerçeğe dönüştürüverdi. Zaten internet asıl gelişimini (patlamasını) ticari kullanımı artmaya başladıktan sonra yaşamaya başlamıştır. globalleşen dünyada e-ticaretin ne kadar önemli olduğunu görmekteyiz.

internet üzerinde sunulan senkron ve asenkron tartışma ortamları yoluyla çalışılan bilgisayar ve mesafeden bağımsız çalışma grupları oluşturulabilmektedir. e-iş bağlantılarının doğal uzantısı. Elektronik ortamda (büyük çapta İnternet üzerinde) para kazanacak aktiviteleri içerir. E-İş ve E-Ticaret arasındaki farklar nelerdir? E-iş. aranılan bir konuda iş yapan firmalara web arama araçları kullanarak erişilebilmektedir. Kredi kartları. kendi ticari yöntemlerini kendisi oluşturmuştur.2 E-İş Nedir? E-İş (E-Business). akilli kart uygulamaları. reklam. sanal proje grupları yoluyla. haber öbekleri) kullanarak. konularında öncü niteliği olan bazı kuruluşlar. potansiyel müşterileri elde tutmak. Modern haberleşme imkanları zaten e-iş ve e-ticarette kullanılıyordu. erişilebilecek insan kitlesi ticaret yapılmaya değer boyutlara ulaşmıştır. Altyapı internet protokolleriyle sağlanırken. yeni müşteriler kazanmak ve müşterilerle ilişkileri geliştirmek hizmet. satış ve bilgilendirme servisleri ile mümkün olan en kısa zamanda müşterilere ulaşmak üretimde ve her türlü iş prosesinde maliyeti düşürüp verimi arttırmak gibi konularda internet/intranet ve özellikle web teknolojilerinin kullanılmasını içerir. Basın ve bankacılık alanlarında. E-ticaret ise. satış öncesi ve sonrası servis. çeşitli güvenli haberleşme protokolleri ve güvenlik sistemleri kullanarak sağlanabilmektedir. faks ve data haberleşme sistemleri kullanarak vb). ticari kazanç sağlamak (para akışı. İnternet kullanımının yaygınlaşması ve web'in bilgi aktarmada kullanılan ortak bir ara birim olmasıyla. 5. E-İş sonunda illa ki bir para akışı olmayabilir. Elektronik posta yoluyla çok hızlı haberleşme yapılabilmekte. e-mail. ödeme yapılması vb gibi imkanlar klasik anlamdan daha farklı boyutlara gelmiştir. internet haberleşme araçlarını (web bilgi sayfaları. grup posta haberleşme araçları (liste servisleri). e-ticaret alanında da yatırımlarını (2000'lerin başlarında) hızlandırmışlardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bireysel girişimcilere elektronik dükkan (e-dükkan) kiralayan servis sağlayıcılar ortaya çıkmaya başlamıştır. Yani. pazarlama/reklam vb gibi konularda internet teknolojilerini kullanmak anlamına gelir. Ayrıca. E-iş büyük oranda. Zaten günlük hayatımızda da. Ancak. her türlü iş bağlantıları ve bunlarla ilgili kısımların elektronik ortamda yürütülmesini tarifleyen bir kavramdır. para akışının önemli bir kısmi kredi 120 . 5. elektronik fon transferi gibi kavramlara iş hayati pek de yabancı değil. internet ortamı. Gerçekten E-İş Ve E-Ticaret Yapmak İçin Yeterli Mi? İnternet. net bir para akışı vardır.2. Kısaca. ortaklar arasındaki ilişkiler. e-ticaret) olarak düşünülmelidir. yeni iş bağlantı yazışmaları ve benzeri her şey elektronik ortamda gerçekleşir (e-posta kullanarak. e-iş ilişkilerinin yürütülebilmesi için gerekli iletişim imkanlarına sahiptir.2. bir iş ortamının parçaları olan müşteriler. işçiler. potansiyel müşterilerle ilişkiye geçmek ve kısa/orta/uzun vadede işinizi geliştirmek. İletişimde bilgilerin güvenliği de. E-ticaret sonucunda. insanlarla tanışma ve iş yapma mekanıdır. web.3 İnternet İmkanlari.

Bu belli oldu. artı e-ekonomidedir.4. iletişim teknolojilerinin sağladığı hız. iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır. pazar payları düşecek ve kimseyle iş yapamaz hale geleceklerdir. ürün tanıtım. 2000'li yıllarda. Global ekonominin geleceği. Bu.5.2. bilgisayar okuryazarı olan ve internet kullanan herkesin kullanabildiği standart bir bilgiye erişim ortamı sunmaktadır. Yoksa. E-Ticaret. e-ticaret söz konusu olduğunda.1 Internet Hizmetleri Bankacılığa Neler Katar? Bire-bir iletişim imkanı sağlar Kişiselleştirme ile müşteriye önemli olduğunu hissettirebilir sistemlerinizin ek fonksiyonlar getirir. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer almak zorundadırlar. ucuzluk ve güven pazarlama stratejileriyle birleştiğinde.2. Otomatik bilgi dağıtım sistemi yardımıyla. (I) kolay pazar bulma (II) hızlı bilgi erişimi (III) geniş ölçekli pazarlar (IV) kolay.Günümüzde çok bankada şube yapısında client/server PC tabanlı uygulamalar kullanılmaktadır ancak bu tür sistemlerin işletme masrafları çok yüksektir. müşterilere ve daha geniş kitlelere kolayca ulaşılabilecektir. Ticaret ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle internet teknolojilerinin kullanılmasıyla. Global olarak. 5. Yakın gelecekte. Ayrıca. hayatlarının önemli bir kısmında internet kullanan yüz milyonlarca insandan oluşmaktadır ve burada herhangi bir coğrafi sınır da yoktur. Şimdi. 121 . 5.2. işletmelerin karlılığını arttırmaktadır. Uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme imkanı olacaktır. e-dükkanı olmayan. karşımızda internet var.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kartları yoluyla olmaktadır. yeni iş bağlantıları kurmada çok zorlanacaklardır. güvenli veri iletimi ile birleştirildiğinde. Çünkü e-iş ve e-ticaret modelleri şirketlerin yeni pazarlara açılmasına yardım etmektedir.5. PC ayarlarındaki kullanıcı sorunları. işlerini geliştirmede ve kar etmede. global olarak. İnternet. Halen pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak ve reklam. Mevcut iş imkanları büyüyecektir.5 Bankacilikta İnternet 5. İnternet'in sunduğu en önemli teknolojik girdi world wide web (www. e-ticaret için gereken çok kullanışlı ve ucuz bir ortam ortaya çıkmaktadır. uzmanların tahmininden 2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır. Neden E-Ticaret? Buna İhtiyacım Var Mı? Bana Yararı Olacak mı? E-ticaret konusuna tüm iş çevrelerinin dikkat etmesi ve bunu ciddiye almaları gerekir.2.1 Şubeleri WEB tabanlı sistemlere terfi ettirebilir Elektronik bankacılık sistemimiz banka sistemi ile entegrasyon sağlandıktan sonra şubelerde arayüz olarak kullanılabilmektedir. e-posta kullanmayan ticari kuruluşlar muhakkak ki. hızlı ve ucuz iletişim (V) yeni iş imkanları (VI) kolay destek imkanları gibi konuları özellikle ön plana çıkarmaktadır. Yeni bankacılık enstrümanları imkanı sunar Artan bireysel işlemlerin operasyonel masrafını azaltır Müşteri veritabanı oluşturma imkanı verir Banka imajını artırıcı unsurdur 5. web) dir. İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılacaktır. satış öncesi ve sonrası destek ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha efektif kullanılabilecektir. web. Bu yeni pazar.1.

Kur Bilgileri. disket sürücüsüz ve browser üzerinde yüklü cihazlar ucuz olarak bulunabilmektedir.. takip eden 1 iş günü ile 3 ay sonrasına kadar alabilirsiniz.Bu da bir PC’ yi ayakta tutmaktan son derece kolaydır. TCMB Kur Bilgileri. Başvurular İçin Neler Gerekli Kimlik bilgileri ve hesap numaranız başvuru için yeterlidir. Dekont Alınabilir Mi ? İnternet Şubesinde gerçekleştirdiğiniz kredi Kartı ödemeleri. Kesin Satış Oranları.. Kaç Tane Şifre Alınabilir ? Bireysel müşterilerimiz sadece bir Şifre alabilir. kesin satış oranları bireyse Mevduat ve Repo Oranları. Kampanya Bilgileri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeni versiyon yazılımların dağıtılması ve kullanıcıların müdahale imkanlarının kısıtlanması için bir çok pahalı tedbirlerin alınması zorunlu olmuştur. Bu zor problemin iki çözümü var . kurum faturası ödemeleri.2. kaldı ki artık disksiz. Başka hesaplara havale ve EFT işlemlerine ait dekontları. Hiçbir özel yazılım ve donanıma ihtiyacınız olmadan internet şubesinde işlem yapabilirsiniz. TCMB kur bilgileri. kur bilgileri.2 İnternet Bankacılığı İnternet bankacılığında bankaların internet şubesi ile bankacılık hizmetlerinden yararlanmanız için zaman ve mekan sınırlamasını ortadan kaldırıyor. Bireysel Kredi Faiz Oranları. 122 . Buna rağmen bu tarz sistemlerin çalışır vaziyette tutulması için önemli personel kaynağı ayrılması gerekmektedir. Internet bankacılığının amacı para çekme ve yatırma hariç tüm bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden dünyanın her yerinden yapılmasıdır Bilgi Alma işlemleri Mevduat ve repo oranları.5.Bu tip cihazlar ve webbank ile sahip olma maliyetlerinizi en az dörtte bir oranında düşürebilirsiniz 5. birincisi klasik host çözümüdür ancak pahalı ve açık olmayan bir yöntemdir. ikincisi WEB tabanlı çözümlerdir. Bizce şube personelinin önünde sadece bir browser çalıştıran cihaz olmalıdır ve bilgi işlem personeli yanlızca bu browser’ı çalışır vaziyette tutmalıdır.

internet kullanıcı sayısının gün geçtikçe artmasıyla. Etibank’ın İnternet şubesinin giriş sayfası 5. 123 . Etibank’ın Ana Web Sayfası Eti bank ana web sayfasından İnternet şubesine tıklarız gelen sayfada İnternet işlemlerinizi yapabilirsiz. Şekil 5. DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALARI 5.1 İnternet Ve Reklam Dünya’da ve Türkiye’de hızla yaygınlaşan İnternet teknolojisinin bir getirisi olan İnternet’te reklam hayatımıza girmiş ve gün geçtikçe önem kazanmaya başlamıştır. internette reklamı yapılan Markaların daha çabuk fark edilmesini sağlamış ve televizyon-basın reklamcılığından daha etkili olmaya başlamıştır.5.1. Markaların tek amacı hedef kitlelerine en etkili ve en hızlı bir şekilde ulaşabilmektir.3.2.5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 5. Yalnız daha önceden başvurup bir kullanıcı adı ve şifre almanız gerekir. İnternet reklamcılığı.3.

özellikle genç.2 Türkiye'deki Onlıne Reklam Uygulamaları İnternet büyük bir hızla günlük yaşama girmesine.internet.com web sayfasındaki bir reklam 5.3. Bu nedenle. maliyetlerin çok yüksek olmamasından dolayı herkesin aynı kulvarda bu yarışa başlayabilmesi. Oysa. Ankete katılanların % 15'i bilgisayarı sadece ofislerinde kullanılıyor ve bunların da % 77'si İnternet'e bağlanıyor. dünyada 200 milyon Türkiye'de ise yaklaşık 3 milyon kullanıcıya ulaştı. ISP ve dot. 5. eğitim ve gelir düzeyinin ise orta ve üstü kesimden olması.2. Türkiye'nin onlıne reklam harcamaları 2000 yılında 9 milyon dolar. Nitekim. Ankete katılanların % 11 ise bilgisayarıhem evde hem ofiste kullanıyor.1 turk. Günümüzde internet kullanıcılarının. Türkiye'de ise internet reklamlarının 8 milyon dolar civarında olduğu belirtiliyor.1. IBS Pazar Araştırmaları Hizmetlerinin Türkiye'nin 7 ilinde. televizyon bu rakama 13 yılda ulaşabildi. internet reklam pazarı çok gelişecek asıl patlamanın henüz yaşanmadığını belirten uzmanlar.1 İnternet Reklamcılığına Genel Bakış İnternet 5 yıl gibi çok kısa bir zaman içinde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. İnternet alanında yaşanan hızlı ve etkin gelişme. onlıne reklam harcama rakamları farklılık göstermekte. birçokları için bir çıkış noktası olabilir. reklamları da bu alana kaydırmakta.1. 5. Merrill Lynch'in tespitlerine göre. Dünyada onlıne reklam harcamaları 2000 yılında bütün dalgalanmalara rağmen. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanma koşuluyla.1. Bu özellik. 3. İnternet'in en ilginç yönlerinden birisi. onlıne reklamlarda da izlenmekte.1.com şirketlerinin büyümeleri. 2001 yılında ise bu rakam 825 milyon dolara ulaşacak. Türkiye'de onlıne reklam harcaması: (Cedit Suisse) 1999 yılında 5 milyon dolar 124 . 1997 yılından itibaren gelişmiş ülkelerde televizyon seyretme oranı düşüyor. Cedit Suisse'e göre. Ankete katılanların % 38'i bilgisayarı evlerinde kullanıyor ve bunların % 85'i İnternet'e bağlanıyor. yapılan araştırmalara göre. Bu araştırmadan da görüldüğü üzere ülkemizde İnternet kullanımı henüz yeni yeni patlıyor.3. internet kullanıcıları arasında televizyon seyretme oranı da oldukça düşük. İnternet reklamcılığının etkinliğini arttırıyor. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. 12 yaş üzeri 1500 kişi üzerinde yaptığı araştırma sonuçlarına göre: 1.1. 9 milyar dolara ulaştı. gerek ülkemizde. daha bunların ısınma turları olduğu görüşünde birleşiyor. diğer mecralar karsısında birçok üstünlüğünün olmasına rağmen.3. gerekse dünyada henüz potansiyelini tam olarak kullanamıyor. Çeşitli araştırma gruplarının verilerini toplamaya çalıştık. 2. Türkiye'de İnternet reklamcılığının günlük yaşama girmesi. Rakamlarla İnternet Reklamcılığı Çeşitli araştırma şirketlerinin ülkemizde yaptığı çalışmalarda.

İki yıl içinde onlıne reklamlar açısından çok 125 .3. analiz edebilme özelliği tanıyor. radyo ve televizyon reklamlarının yerini.1. Oysa. Hedef kitleye ulaşma ve sağladığı diğer özellikler düşünülürse maliyeti diğer mecralarla kıyaslandığında çok düşük. istenen yaş. ISP ve DOT. 2 yıl gibi çok yakın bir geçmişe sahip. kalite ve fiyat karsılaştırması yapacağı internet ortamında. hedef kitlesi belli. En çok tercih edilen internet reklamı ise. Böylece. anında satın alma olanağı tanıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2000 yılında 9 milyon dolar 2001 yılında 75 milyon dolar 2002 yılında 120 milyon dolar 2003 yılında 200 milyon dolar 2004 yılında 450 milyon dolar 2005 yılında 825 milyon dolar Merrill Lynch'in tespitlerine göre. firmalar için büyük önem taşıyan tanıtım ve reklamları da etkisi altına aldı. bilgi eksikliğinin azaldığı yeni ekonomi kuralları içinde. Televizyon reklamları. tekelci güçlerin. Nitekim. İnternet ortamının getirdiği avantajları. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. Medya dahil): 1 milyar dolar Türkiye'de onlıne reklam harcaması: 2000 yılında: 5 milyon dolar 2005 yılında: 100 milyon dolar IAB'in 2000 yılı içinde yaptığı araştırmaya göre. 24 saat kesintisiz reklamın alması kaçınılmaz görülüyor. tıklayıp tıklamadığnı kesin olarak görebilir. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanmama koşuluyla. cinsiyet ve diğer özelliklere göre hedef kitlelerine ulaştırıyor. Firmalar istedikleri mesajı. İnternet reklamlarının sağladığı en büyük avantajlardan birisi. yüzde 19 ile onlıne reklam verenler arasında bulunuyor. en çok onlıne reklam tüketim malları alanında veriliyor. önceden keşfedenler ise yol alacak. Kullanılabilecek 3 boyutlu grafik ve animasyon teknikleri ile çok daha fazla ilgi ve cazibe uyandırıyor.3 İnternet Reklamcılığının Mevcut Sorunları Türkiye'de internet reklamcığı. Hedef kitleye ulaşım en yüksek seviyede seyrediyor. anında hedef kitlede geri dönüşüm yaratıp etkiyi ve ihtiyaçları izleyip. 365 gün. İlk başlarda. İnternet üzerinde reklamlarda kişilerin reklamı görüp görmediğini. kullanıcı istediği an istediği bilgiye ulaşabilir ve istediği kadar zamanı orada harcayabilir. Reklamın anında satışa dönüşebileceği tek mecra. internet reklam pazarı çok gelişecek. hedef kitleye en ucuz maliyetler ile ulaşması. İletişim sektörü ile finans sektörü. Onlıne Reklamda Etkinlik Yeni ekonomi kuralları. 5. satın alınacak ancak 1 veya 2 site vardı. Reklam üstüne tıklayan kullanıcıya. Örneğin dergideki veya televizyondaki bir reklamı.2. şirketler ister istemez onlıne reklamlara kayacak. rasyonel davranışlar ister istemez ön plana geçecek.2.2.Reklam pazarının neden İnternet'e yöneldiğini söyle özetleyebiliriz: İnternet'te reklam 365 gün 24 saat ihtiyaca cevap veriyor. Dünyada onlıne reklam harcamaları: (Merrill Lynch) 2000 yılında: 9 milyar dolar 2005 yılında: 54 milyar dolar Türkiye'nin toplam reklam harcaması(TV.3. En önemli getirisi ise. herkesin rahatlıkla her ürün hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olacağı. anında reklamın izlenme oranlarının takip edilebilmesi. Türkiye'de yüzde 56 gibi yüksek bir oranla banner… 5. firmalara yüksek maliyetler getirmekte. Güncellemek her saniye mümkün ve geri dönüşüyle birlikte sonuçlar en hızlı şekilde ölçülebiliyor. hedef kitlenin izleyip izlemediğini tespit etmek mümkün değil. Şimdiye kadar gelişmiş en iyi ve etkili direk pazarlama aracı. Yüksek karların. eğitim ve meslek grubuna gittiği belli olmayan basın. Medya reklamları ise yüzde 6 gibi çok düşük bir paya sahip. Hangi yaş.COM şirketlerinin büyümeleri.1. Tüketiciyle birebir iletişim imkanı sağlıyor.

Aşağıda internet deki birkaç dayanışma kampanyası sıralanmıştır. Türkiye'de ise az sayıda. Çok site var ancak çoğu genel popülasyona yönelik siteler.İnternet bir ülkedeki doğal afeti hızlı bir şekilde ulaştırır. Yeterli araştırmalar ve hedef kitle bilgileri yok. Mevcut sorunları. Reklam alımları genelde 3 aylık yapılıyor. Yurtdışında içerik siteleri çok fazla sayıda. Sivas’ın Şarkışla ilçesine Gümüştepe (eski adı Yapaltun) köyünün internetteki sitesi sayesinde köylüler dünyanın neresinde bulunursa bulunsunlar birbirleri ile haberleşebiliyorlar. Bunlardan ilgilendiğimiz alandaki web sayfasına girerek çalışmalarını öğrenir. • Erozyonla mücadele kampanyaları[Türkiye çöl olmasın] [meşe palamudu dikme] (TEMA) • Demiryolumu geri istiyorum[Kampanya bildirisi] [Ana sayfa] (Dr. Türkiye'de rakkaslar. spesifik değil.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan şey değişti. 5. Avrupa'da haftalık ve günlük olarak rakkaslara ulaşılıyor. kampanyanın verimini tespit edemiyor. bu rakkaslara bile sağlıklı olarak ulaşmak mümkün değil.3. reklam verenler. Ölçüm teknikleri. koşulacak uzun bir yol bulunuyor. faaliyetlerine katılabilir. üye olabilirsiniz ve ilgilendiğiniz haberleri öğrenmiş olursunuz.Hamit HANCI Türkiye trafik Güvenliği Vakfı başkanı) • Kosava Yardım kampanyası[kampanya bildirisi][ana sayfa] (iş bankası) Köyümün Web’i de var! Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyü internetteki web sayfasıyla ilgi topluyor. İnternet deki bir çok dergi gazete sitelerinden dayanışma ve yardımlaşma haberlerine ulaşırız. "ölçümlemenin yetersizliği ve güvensizliği" gösteriliyor. Bu. söyle özetlemek mümkün: 1. simdi portal değil de spesifik siteler daha gündemde. 18 Kasım 1999 tarihinde açılan ve her gün daha da güzelleşen Gümüştepe köyünün sayfasında misafir defterinden resim arşivine kadar birçok bölüm bulunuyor 126 . El yordamı ile ilerliyor. Yani. Türkiye'de profilleşme makineleri tam olarak çalışmaya başlamadı. internet kullanıcı sayısının bile tam olarak bilinmediği ülkemizde o kadar da yanlış bir tez değil. Kampanya başarısını ölçümlemede sorunlar yaşanıyor. Aslında. gelişmeler Batılı ülkeler ile kıyaslandığında. 3. Oysa. Böylece hedef kitleye daha rahat ulaşmak mümkün. birçok içerik sitesinin bu olanağı var. 5. Gurbette yaşayan birçok aile internet üzerinden yakınlarıyla haberleşiyor.2 İnternet’in Dayanışmada Kullanımı İnternet de birçok sosyal dayanışma yardımlaşma vakfı ve dernekleri vardır. Bu sorun nedeniyle. ve dünyanın bir anda bu haberi öğrenip dayanışma ve yardımlaşmasını gerçekleştirir. görüntüleme ve click sayısı olarak minimize edildiği halde. Oysa. Uzun vadeli reklam alım-satımında sorunlar yaşanıyor. İnternet reklamlarında eleştirilen en önemli unsur olarak. 2. ama kullanmıyorlar. Ancak. 4. Dünyada çok profesyonel olarak kime ulaşıldığı görülebiliyor. bir aylık olarak topluca alınıyor.

İnternet'in oluşması ve gelişmesinde çoğu fonu ve desteği sağlamıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gurbetteki bu köyün insanları web sitelerini ziyaret ederek hasretlerini Giderip dayanışma içinde oluyorlar. 1980'ın ortasında Commercial İnternet Xchange (CIX) grubu bu ana şebekeden geçmeden kendi şebekelerinden ticari data akımı servisini sunmaya başladılar.1 Tema Vakfının Ana Web Sayfası TEMA Vakfının projelerinde: 1-çevre eğitimi 2-kırsal kalkınma amaçlı erozyon önleme 3-Mera ıslahı proje çalışmaları 4-köy kent projeleri yer 5-Ağaçlandırma projelei 5. Savunma bakanlığı bugün MİLNET. Lockheed gibi) özel sektörün kullanımına açıktı. UNIX ve TCP\IP'nin (IP=internet protokol. Neti kullanım sadece savunma sektörüyle iş yapan dev firmalar (IBM. TCP= transmisyon kontrol protokolü) Berkeley biçimi dahil. 127 .2. Sonradan Savunma (Defense) adı da önüne eklenerek DARPANET oldu.3 İnternetin Askeriyede Kullanımı İnternet 1969'da Amerikan Savunma bakanlığında savaş iletişiminde gelişmeyi sağlama amacıyla Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) adıyla başladı. Şekil 6. kullanılması sadece belli kişi ve kurumlara sınırlı ve internetin parçası olmayan Defense Data Network (DDN)(Savunma data şebekesi) yoluyla global iletişimini yapmaktadır. İnternet'in bazı kısımları ve internetin parçası olmayan.3. DARPA bugünkü. Ticari baskılar sonucu NSF ana şebeke kontrol undan vazgeçmek zorunda kaldı. İnternet'i National Science Foundation (NSF)(Milli Bilim Kurumu) yürütüyordu ve internet şebekesinin üst halkasından ticari trafiğin geçmesi taraftarı değildi.

Reliant Mermaid-III Tatbikatı. Tatbikat süresince her üç ülkenin deniz kuvvetleri. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in Deniz Kuvvetlerine bağlı unsurları ile katıldıkları. Türkiye.3. olası arama ve kurtarma harekatında daha etkili ve süratli insani yardım faaliyetlerinin uygulamasını 128 . Yapılan tatbikatları öğrenirsiniz. İsrail sahilleri açıklarında uluslar arası sularda 17 Ocak 2001 tarihinde icra edilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. Genel konulardan gerekli bilgileri alabilir basın açıklamalarını öğrenirsiniz.1 Türk Silahlı Kuvvetleri Ana Web Sayfası Türk silahlı kuvvetleri web sayfasından kuvvet komutanlıklarına ulaşabilir. insani yardım amaçlı bir arama kurtarma tatbikatıdır. müşterek çalışma ve işbirliğini geliştirmek suretiyle.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.Bahçeşehir Üniversitesi .com/eticaret/reklam/arastirma.tsk. Toplum Yayınları http://www.htm 129 .Eti Bank Yayınları.html 7-Türk internet. Bilgi Teknolojileri Ve İnternet Çokça Sorulan Sorular Bolum11:E-Ticaret http://www.tr/genelkumay/tatbikatlar/reliant. İnternet Hizmetleri Bankacılığa Ne Katar.tr/bireysel.internet. Ltd.com.4.dites.tr/css/bolum11/bolum11. Şti.3.com. İstanbul 2000 2-Adem Karahoca .net/reklam.shtml 8-Gümüş tepe Köylüleri Kültür ve Dayanışma Derneği.mil. İnternet Sayfaların Hazırlama Sanatı . http://www.htm 5.html#eticaret 4.bahcesehir.1 Siyasi partilere ve siyasetçilerimize ulaşacağımız bir web sayfası Kaynaklar 1-İhsan Karagül & Zeydin Pala.gumustepe. İnternet Bankacılığı http://www. March 15. İnternet ve Reklam http://www.etibank.4 İnterntern’tin Siyasi Kullanımı Şekil 6. İnternet 2000 Türkmen Yayın Evi. Tic.dk/zaman_gumhaber.htm 6-Gülden Tozkoparan .edu.html 9-Türk Silahlı Kuvvetleri.tr/internet2. 1999 Yayınları.Dijital Bilgisayar Sistemleri San.tr. Reliant Mermaid III Tatbikatı http://www.eng. Beta Yayın Evi İstanbul 2000 3.Türk İnternet’inde Reklam Uygulamaları http://turk.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 6 EGITIM ORTAMLARINDA INTERNETTEN YARARLANMA 1. Bilişimin Temel Kavramlari 2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları 3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları 130 .

Örneğin. Programların. programlama mantığının. b) Bilgisayar Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı bir insanın artık klasikleşmiş bir takım işler için kullanabilmesi ve bilgisayar teknolojisi kullanım diğer sistemleri kullanmayı kolayca kavrayabilmesidir. bilgisayarın topluma etkisi ile ilgili bilgileri kapsayan bilgisayar okuryazarlığı programına hazırlanmış ve kurs programı olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur. Bilgisayar biliminin öğrenilmesine yönelik programların güncelleştirilmesi programların düzenlenmesi gerekmektedir. * Üniversitelerde Bilgisayar Okuryazarlığı: Ülkemizde henüz ortaöğretimde bilgisayar okuryazarlığı geniş kitlelere yayılmadığından. Avrupa toplumu 2001 yılı sonuna kadar bütün okullar İnternete bağlanacak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. bu programların yaygın olarak uygulanabilmesi için donanım eklenmelidir. Ortaöğretimde bilgisayar bilimlerinin öğretilmesi ön plandadır. Çağdaş toplumlar bilgisayar okuryazarlık oranını geliştirmede büyük çabalar sarf etmektedir. mevcut yeniden - Haftalık ders dağılım çizelgesi. yy’da artık normal okuryazarlık kadar önemli bir hale gelmiştir. kullanım biçimleri topluma ve günlük yaşama etkileri ile ilgili bilgi sahibi olmaktır. 2002 yılı sonuna kadar da bilgisayar okuryazarı olmayan hiçbir öğretmen kalmayacak şeklinde bir hedef belirlemişlerdir. Lise ve dengi okul mezunu öğrencilerin bilgisayar okuryazarı olarak okulu bitirmeleri. programlama dillerinin ve bilgisayarın önemini içeren seçmeli dersler verilmektedir. Bilgisayarı kullanmaktan çok bilgisayarın yapısı. nasıl çalıştığı. üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu bu konuda 131 . bilgisayarın nasıl çalıştığını ve bilgisayarlar neler yapılabileceğini bilmek demektir. EĞİTİM ORTAMLARINDA İNTERNETTEN YARARLANMA 6. Bilgisayar okuryazarlığı 21. bilgisayarın ne olduğu. Bilgisayar farkındalığı. Bu çalışmaların daha verimli ve başarılı olması için. * Ortaöğretim ve Liselerde Bilgisayar Okuryazarlığı: İlköğretim okullarında. programlar arası şekil birliği sağlanmalı. bilgisayar tarihini. bilgisayarla ilgili temel kavramların neler olduğu. Bilgisayar farkındalığı bilgisayar okuryazarlığının başlangıcıdır. Bilgi teknolojileri eğitim yönetiminin kullanılmasıyla öğrenciler bilgisayar farkındalığı kazanabilirler. bilgisayarda temel işlemleri kolaylıkla gerçekleştirebilir. Bilgisayar okuryazarı olan bir birey kişisel bilgisayarını kolaylıkla kullanabilir.1 Bilişimin Temel Kavramları a) Bilgisayar Farkındalığı Bilgisayarın günlük yaşamdaki kullanım biçimlerinin ve toplum üzerindeki etkilerinin farkında olmaktır.

Ancak gerekli altyapı oldukça zayıftır. d) Bilgi Teknolojileri Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı ve bilgi okuryazarlığının toplamıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan eğitilmemiş durumdadır. Bilgisayar okuryazarlığını hızlı ve etkisi bir şekilde artırabilmek için iki seçenek önerilmektedir. Bilgiye erişimin çok kolaylaşması onu iyi anlamayı ve özümseyerek kullanmayı da beraberinde getirir. yani üniversite ve yüksek okullarda. orta ve yüksek öğretim kurumlarında eğitimin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Okul öncesi ve sonrası bireylere dikkat gelişimi kazandırır. Bilgisayar ile yapılan işlerin “anlayarak” yapılması ve bilginin “yorumlanması” evrenini içerir. Bilgi teknolojileri okuryazarlığı ilk. sanal kütüphanelerin her geçen gün önemini artırdığı günümüzde bilgi teknolojileri okuryazarlığı eğitimde “olmazsa olmaz” öneme sahiptir. aradığı bilgiyi en hızlı bulan. 132 . Eğiticilerin Eğitimi. 21. İnternet ve bilgisayar teknolojisinin temel kavramları bilir ve bu bilgi denizinde boğulmaz. Bu tür programlar kullanıcıya birebir etkileşim imkanı vererek motivasyonu artırır ve konuları aktarmak da çok güçlüdür. Bu nedenle üniversite ve yüksek okullarda yaygın bilgisayar okuryazarlığının önemle ihtiyaç görülmektedir. Fakat motorun nasıl çalıştığını gösteren bir animasyon göstererek birkaç dakika içinde her şeyi açık ve net olarak anlatmak mümkündür. yeni teknolojiyle donatılmış telekonferans düzeni olan sınıflar oluşturularak uzaktan eğitim olanaklarının yaygın bir şekilde kullanılmasının sağlanması. onu özümseyip kullanan ve yorumlayıp sonuç üreten insanların ön planda olacağı “bilgi devri” olacaktır. bilgisayar okuryazarlığının tamamlayıcısıdır. Uzakta Eğitim. İnternet çok fazla bilgi barındırır. - c) Bilgi Okuryazarlığı Bilgi okuryazarlığı. kendi branşların uyarlanmış bilgisayar kullanımının öğretilmesi. Bilgisayar destekli eğitimin faydalarından bahsetmek gerekirse. e) Bilgisayar Destekli Eğitim Bilgisayar ilk kez kullanılmaya başlandığı 1960 lardan bu yana eğitim alanında önemli bir yer kazanmıştır. yy. Örneğin klasik yaklaşımda öğrenciye bir motorun nasıl çalıştığını öğretmek zordur. yani üniversitelerin değişik bölümlerinden seçilmiş öğretim üyelerinin temel bilgisayar bilimleri konularında düzenlenecek kurslarla eğitilmesi. Bilgi okuryazarları olan bir insan. Günümüzde çoklu ortam teknikleri ile çok güçlü ve farklı formatlarda eğitim paketleri üretmek mümkündür. Bilgi kaynaklarının önemli bir kısmının İnternet üzerinde olduğu.

eğitimin şimdiye kadar uygulanan biçimleri şöyle Tekrar ve alıştırmalar Öğrenciye çeşitli yönlerden destekleme Benzetim programları ile çalıştırma Etkileşimli açıklama Veri bankası olarak kullanma Verileri çekici bir şekilde gösterme Etkileşimli canlı kitap Uzman sistemler ve yapay zeka Bilgisayar uygulamalı ve değerlendirmeli testler Bilgisayar yönlendirmeli öğrenme B.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ekrandaki olaylar bireyi kendine çekerek ona dalgınlık. Artık amaç bilgilere en hızlı yoldan talebe özel biçimde sadece öğrencilere değil geniş topluluklara ulaştırmak olmuştur.E ile bilgisayar desteği olmayan eğitim ortamlarında öğrenme sonuçlarını karşılaştıran ve dünyanın değişik yerlerinde yapılan yüzlerce araştırmada bilgisayar destekli eğitim çalışması lehine anlamlı bir fark bulunamamıştır. göz zihin aynı anda çalışabilir. Çok değişik mekanlardaki öğrenciler değişik mekanlardaki uzmanlara ve ders konularına ulaşmak istemektedir. Bireye birçok işi aynı anda yapabilme becerisi kazandırır. Öyleyse bilgisayar destekli eğitimdeki çalışma şeklini değiştirmek gerekir. sıkıntı dikkatinin dağılması gibi istenmeyen durumları yaşama şansı vermez.E önemini yitirmektedir.E. Geleneksel hocasınıf-ders kavramları da bu doğrultuda değişim göstermektedir. Enternet ve İnternet teknolojilerinin geliştiği günümüzde B.D.E ler genellikle yoğun yönlendirmeler içerirler ve fazla “birey odaklıdırlar. nin faydalarını kısaca özetlemek gerekirse. - Bunun gibi daha birçok fayda sayılabilir. Bilgisayar destekli sıralanmaktadır. Örneğin el. Bir konuyu en iyi şekilde sadece bir kişiden değil alt konuları en iyi bilenin birçok uzmanın bilgilerinin bir araya getirilmesiyle öğrenmek mümkün kılınmıştır.T.E verilen eğitimin amaçlarına ulaşabilmesi bakımından uzman eğitim kurumlarının en büyük destekleyicilerinden biridir.D. zihinde kalıcılık sağlar. B. Tüm bu faydalarına rağmen kendini anlatamamış olan B.D. Bunu W. 133 . f) Web Tabanlı Eğitim Bilgi miktarının ve bilgiye ulaşması gerekenlerin sayısının çığ gibi artması eğitimde rekabete yol açmıştır.D. Bireyin konuyu kavrayabilmesine yardımcı olur. Bu da bireyin kolay unutmasını engeller.

işyerinizde. 134 . Eğitim tam zamanında ve daha kolay ulaşılabilir bir şekilde verilmesi mümkün olabilecektir.sürekli büyüyor ağları. g) Sanal Sınıflar Sanal sınıf haftalık dersleri. okulları. h) İnternet Destekli Eğitim Teknoloji artık geleneksel metin kitaplarının önüne geçilmesini mümkün kılıyor. Bireyi birçok siteye haber ve tartışma gruplarına email vasıtasıyla yeni bilgi ve projelere ulaşıyor. Sınıf arkadaşlarınız ve öğretmeninize ilişkin bilgi edinebilirsiniz. içine alıyor. Ağ üzerinde eğitim yapma sadece öğrencilerin değil öğretmenlerinde izole yani zor durumda kalmalarını engelliyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Seyahat masrafları ve seyahat süresince oluşan üretim kaybı ortadan kalkmış olacaktır. Her sanal sınıfta 20 ile 30 arasında öğrenci bulunur. İnternet destekli eğitim başlıyor. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki web tabanlı eğitimin sınıf içinde öğretmenle yüz yüze yapılan zamana ve mekana bağlı bir eğitimle kıyaslanması halinde. Bilgisayar ağlarının gelişmesi ve sınıflara girmesiyle bilgisayar destekli eğitimin yeni bir safhası. İnternet bilgisayar ağlarının ağıdır. tatilde bilgisayarla İnternete sağlanabileceğiniz her yerde günün ve gecenin dilediğiniz her saatinde alabileceğiniz bir sınıftır. düzenlenen bir elektronik toplantıya katılım sağlanabilir. not alma ve uzmanlarla katılımcılar arasında düzenlenen soru cevap seanslarıdır. Eskiden bilgisayar destekli eğitimin sosyal aktiviteyi azalttığı hatta kestiği söyleniyordu oysa şimdi İnternette sürekli ilişki ve haberleşme var. İnternet destekli eğitimde işbirliği içinde öğrenme gerekiyor. kütüphaneleri.E katılımcıların yüz yüze eğitime katılanlardan daha çok bilgi sahibi oldukları üstelik bunun % 30 daha hızlı gerçekleştiği belirlenmiştir. W. Çünkü tüm öğrenciler ağda işbirliği içinde bulunuyor. paylaşıyor isterse katılabiliyor. Öğretmeninize e-posta yoluyla ulaşabilir 24 saat içinde karşılık alabilirsiniz. tıpatıp aynısı sınıflar İş sırasında eğitim yapmak mümkün olacak bu konuda zamandan tasarruf sağlanacaktır. Sanal fakat gerçeğinin oluşturulabilecektir. evinizde. Sanal sınıf ortamında da tıpkı gerçek sınıflarda olduğu gibi öğretmenimize ve sınıf arkadaşlarımıza ulaşmamış mümkündür.T. Web tabanlı eğitim modellerinin iletişimsel unsurları taşıma formları. araştırma merkezlerini. örneğin dünyanın her yerinden.

sanal sınıflar. Uzaktan Eğitim Projesi. Eğitimde kaliteli oluşturulması. 1997. farklı şehirlerden ve hatta farklı ülkelerden eğitime katılabilirler. eğitimciler teknolojinin iletilmesi üzerinde değil öğretimsel sonuçlar üzerinde yoğunlaşmalıdır. ı) İnternet Destekli Öğretim (IDO) * Uzaktan Eğitim Nedir? Eğitim bir ülkenin ekonomik. Bu modeled eğitimci ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurulur. ve ileri düzeyde bir standardın 135 . kırtasiye ve bürokratik giderlerin düşürülmesi. öğrenciler iletişim yolunun imkanına bağlı olarak evlerden. Uzaktan eğitim uygulaması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. fırsat eşitsizliğinin en aza indirilmesi Basım. Etkili ve başarılı bir uzaktan eğitim yolu. Araştırma sonuçları. * Uzaktan Eğitim Yararlı mıdır? Birçok eğitimci. öğrenciler arasındaki iletişim sağlandığı ve öğretmenden öğrenciye erişim olduğu sürece uzaktan eğitimin yüz yüze eğitim kadar başarılı olduğunu göstermiştir. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişmesindeki yeri değil. bir amaç bir çok teknolojik medyanın bir arada kullanılması gerekir. psikologlar. s. İnternet ve Uzaktan Eğitim. 18. eğitimin nasıl daha iyi verileceği tartışılmaktadır. s. sanal dershaneler. s. * Hangi Teknoloji En İyisidir? Uzaktan eğitimde en belirleyici role teknoloji sahip olmasına rağmen. 3-4): Kurumlar ve bölgeler arasında belirli bir dengenin sağlanıp. Bu sistematik yaklaşımın bir sonucu olarak. Değişik eğitim modellerinin fayda ve zararları karşılaştırmakta zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedir. 1. eğitimci ile öğrencilerin aynı mekanda olmadan gerçekleştirildikleri eğitimdir. hangi teknolojinin kullanılacağına karar verilmeden önce öğrencinin ihtiyaçları ve öğretilecek materyalin gerektirdiklerini göz önünde bulundurmasından geçer. Eğitimci bir uçta ders verirken. sanal kütüphaneler veri tabanları oluşturulmuştur. eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modeler üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedir. uzaktan eğitim. i) İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantaj ve Dezavantajları * İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantajları İnternete dayalı eğitimin avantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Geleceğin Eğitiminde Uzaktan Eğitim Yöntemi. Sosyologlar. farklı binalardan. 1999. Tanımlanacak olursa. doğru metot ve teknoloji kullanıldığı. İTÜ. 1999. uzaktan eğitimi gören kişilerin yüz yüze eğitim gören kişiler kadar öğrenip öğrenmediklerini sorguluyor. politik ve sosyal gelişmede temeli oluşturan yapı taşıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternetin eğitimde kullanılmasıyla.

öğrenci-öğrenci) çok yönlü bir haberleşmenin sağlanması Farklı kuruluşlardaki öğretim elemanlarının karşılıklı işbirliğine yönelmeleri sonucunda. konferans. - - 136 . İletişim ve bilgi temelli bağlantılara bağımlı olunduğundan. etkin bir eğitim desteği sağlanması. 3-4): Öğretmenlerin doğrusal olduğunu unutmaları. lerinin dahil edilebilmesi. s. bireyin grup baskısından kurtulması sonucunda bireysel öğrenme sorumluluğu ve yaratıcı özgürlüğün doğması. seminer. kurs ve benzeri eğitim materyallerinin aktarımında minimum maliyet ile maksimum çıktıya ulaşılması. Eğiticinin teknik destek elemanına ihtiyaç duyması. 1999. s. Bilgi ve belgelerin herkesin kullanımına açık olması.. Zamanın daha etkin yönetimi. Öğrenmenin bireyselleşip. 6. s. 1999 s. Sadece metin tipinde bir sunumdan öte aktarma ses. ulaşım olanaklarının herhangi bir sebeple değişmesi veya internek olanaklarının iyileştirilmemesi sonrasında iletişimde etkinsizlik Öğrencilerin esastan çok teknoloji üzerine yoğunlaşmaları. 5. renk. Akılda tutma seviyesinin artırılması. - - - *İnternet’e Dayalı Uzaktan Eğitimin Dezavantajları İnternet’e dayalı eğitimin dezavantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Distance Education and self-learning. 1999. 4. Başaran ve Tulu. animasyon. Kontrol edilebilir ve veritabanı oluşturulması. 1999. Geleneksel sınıf ortamında soru soramayan veya grup içinde katılım yetisine ulaşamayan adayların elektronik ortamda özgüven kazanmaları. olmayan düşünce ortamında Öğretmen ve öğrencilerin İnternet tabanlı eğitim araçlarının kullanımındaki bilgi eksiklikleri ile öğretmenlerin pedagojik açıdan eğitim materyallerinin hazırlanması konularında yetersiz kalmaları. Taraflar arasında (öğrenci-öğretmen.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ders. interaktiflik. İnternet ve uzaktan Eğitim. Bilgilerin kolaylıkla ve etkililikle değiştirilmesi. Demiray. vb.

İnternet üzerinden araştırılarak bulunacak bilgilerde ek öğrenme malzemesi olarak algılanmaktadır. Kendi kendine çalışma alışkanlığı olmayan ve bu yeteneğini geliştirmemiş bireyler için sınırlılık oluşturması. başkalarına yollama gibi haberleşme ile ilgili temel beceriler olmalı İnternet üzerinden bilgi arama. fikir alışverişinde bulunabilir. Aile yaşantısını olumsuz etkileyebilme. Bu yolla öğrenciler veri toplama ve analiz becerilerini geliştirebilirler. öğrencilere yönergeler. Öğrenciler ödev. alma. İnterneti kullanma gibi temel becerilerin olması gerekir. Net Days.2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları a) Eğitimde İnternet Projeleri İnternete bağlı bir sınıf ya da labaratuvar kullanma imkanına sahip ve İnterneti ders ortamı içinde eğitici anlamda kullanmak isteyen öğretmenler bu eğitimde Web Quest. Bu şekilde öğrencilerin hem bilgiye hem de bilgiyi ve teknolojiyi kullanma becerileri gelişecektir. Beceri ve tutma davranışların gerçekleşmesinde etkili olamama. İnternet adreslerinin özellikleri. Eğitim kurumları Web sitelerini geliştirerek öğrencilerinin proje çalışmalarını geniş bir kitleye sunabilme olanağı yaratmaya çalışmaktadırlar. Öğrenciler diğer sınıf ya da okulda yapılan projelere de elektronik posta aracılığıyla projeler katılabilirler. World Links gibi senaryosu önceden belirlenmiş İnternet projelerinin okul ve öğretmen tarafından nasıl planlanacağı. İnternet proje çalışması için İnternete bağlanma. Öğrenciler proje çalışmaları sırasında elektronik posta (e-mail) ile diğer insanlarla iletişim kurabilecekler. normal konulu bir ders olmasıdır. Bu uygulamada önemli olan bilgisayar dersi değil. cevap verme. diğer okullardaki / bölgelerdeki / ülkelerdeki yaşıtlarıyla bireysel ya da grub olarak elektronik posta aracılığıyla projeler yürütebilir. arama motorlarını kullanma gibi temel işlevler bilinmelidir. - 6.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Çalışan öğrencilerin dinlenme veya eğlence zamanlarının alması veya grup birlikteliğinin sağlayabileceği sosyal ortamları doğuramaması sonucunda oluşabilecek yalnızlık ve uyumsuzluk. Bu ders içinde bilgisayar becerileri bir araç olarak kullanılmakta. 137 . Dloba Learn. İnternet erişimi için e-mail programları ve bilgi tarayıcı programlar tanınmalı ve e-mail yollama. senaryolarda bulunması gereken öğeler. kaynak adresleri ve okulların birbiriyle nasıl ilişki kurmaları gerektiğini ve birlikte çalışma yöntemleri kapanacaktır. proje ve araştırmalara yönlendirilerek İnternet araştırma kaynağı ve bilgiye ulaşma aracı olarak kullanılabilir.

* İnternet Projeleri Hangi Eğitim Düzeylerinde Uygulanır? 138 . sorumluluk Küresel perspektifleri anlama Tek doğru olmadığını kavrama Kendi kültürünü anlatabilme tanıtabilme Karşılaştırma yoluyla kendi kültürünü daha iyi anlama Geçmişi anlayarak geleceği kurgulayabilme Üretken olma ve dünyaya yararlı bilgiler sunabilme * Öğretmenin Ne Yapması Gerekir? Öğretmen rolü bu senaryolar içerisinde daha esnek. işi bitirmek. Bu öğrenme ortamlarında ortaya çıkan en önemli bulgulardan biri de öğrencilerin tasarım becerilerinin geliştiğidir. * İnternet Projeleri Hangi Becerileri Geliştirir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğrenciler proje çalışmaları ile bilgiyi harmanlama. organizasyon becerileri. (Belki yeni açılmış olan Bilgi ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümleri bunun dışında tutulabilir) Bu yüzden hizmet için öğretmen eğitimi programları ile öğretmenlere “Eğitimde İnternetin temel kullanımı”. “Proje Tabanlı Öğrenme Modeli ve İnternet Projeleri” gibi eğitimlerin verilmesi gerekmektedir. karar verme. İnternet temel kullanımı Araştırma becerileri Problem çözme Soru sorma Sorunları gerçek hayatla ilişkilendirme Çözümleri kurgulama Bilgi tasarımı ve sunumu Kendini iyi ifade etme İletişim ve dil becerileri Diğer kültürlerle iletişim Diğerleri ile birlikte çalışma İş vermek. “Eğitimde İnternet projeleri”. Hangi Eğitim Hedeflerine Yöneliktir? Bilgisayar okuryazarlığı. zamanı verimli kullanma Değerli bilgiyi değersiz bilgiden ayırma Ekip çalışması. yeni şekillerde ifade etme ve yeniden yaratma becerileri gelişmektedir. bilgiyi aktarıcı olmak yerine birlikte öğrenen ve ol gösterici olmalıdır. Ancak bu uygulamaların yöntemi de şu ana kadar ki formel öğretmen eğitim programlarında yer almamıştır.

digiturk. * İnternet Projeleri Müfratadata Uygun mudur? Evet uygundur.tr 139 . tercihleri arasından hangisini kazanacağını gösteren ÖSS. tatilde. tutum ve davranış içeren eğitsel hedefler İnternet projeleri içinde bütünleşik olarak ya da birbiriyle ilişkilendirilmiş olarak kullanılabilirler ki ve bu da eğitimin ve öğrenme süreçlerinin kalitesini artırır. Yaratıcı ve yararlı İnternet Projeleri kurgulayabilmek için müfredatın dışına çıkmak gerekmez. önceki dönemlere ait interaktif deneme testleri. Sanal dersaneler. * Sınıfta iyi bir altyapı ve İnternet bağlantısı yeterli midir? Sınıfta sorunsuz çalışan esnek ve verimli bir altyapının sağlanmış olması başarılı network ve İnternet uygulamaları için önemli bir ön şarttır. b) Sanal Dersaneler Sanal dersnaler öğrencileri sınavlara hazırlamayı amaçlayan ve sınav için gerekli bilgilere evlerinde.gent. MEF Dersanesi ile Digi Türk’ün ortak çalışmaları sonucunda ortaya çıkan MEF Digital ile üniversite adalarına televizyondan interakif ÖSS hazırlık eğitimi veriliyor. evinden tüm dersleri takip etme olanağı veriyor. Eğitim paketlerinde otuz bin sorudan oluşan soru bankası. Ancak müfredatın belirlediği birden fazla konu ve beceri. kendi puanı. İnternet projeleri dersin konularının İnternet becerilerini araç olarak kullandırtabilen yeni senaryolar halinde düzenlenmesiyle mümkün olabilir. öğrenciye. Aslında bu tamamen öğretmenin yaratıcılığına bağlıdır. Bilgisayar ve İnternetin yaşamın vazgeçilmez parçalarından birisi olmaya başlamasıyla sınavlara öğrenci hazırlayan dersaneler de sanal dersane yarışına girdiler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternet projeleri okul öncesinden başlayarak üniversite eğitiminin sonuna kadar her düzeyde uygulanabilir. Erol Altaca Dersanesi’nin ardından MEF de sanal dersane yarışına hazırlıklarına başladı. gecenin diledikleri saatlerde ulaşmalarını sağlayan sanal ortamlarıdır. bilgisayarla İnternete bağlanabilecekleri her yerde günün. sıralamasını. Ancak bu yapının gelecek olan İnternet Projelerinin yapılması ile olacaktır. simülasyonu ve kişiye özel analiz raporlarıhbulunuyor http: //www.

Uyduyla aktarılan görüntüler.) masrafların olmaması bakımından) olması gibi etkenlerden dolayı önümüzdeki yıllarda geleneksel eğitimin yerini alacağını söyleyebiliriz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil. derslerin görüntüleri. Barracuda adındaki uydu anteni sistemi ile alınıyor ve üniversite adayları da dersleri görüntülü olarak evindeki bilgisayarlardan takip ediyor. bu işlevi üstlenmiş kurumlar aracılığıyla. Sanal eğitim ortamları sayesinde kişi. evinden. Eğitimde bilginin paylaşımı esas olduğundan dolayı klasik anlamda belki de en fazla yüzlerce kişiye ulaşabilirken İnternet sayesinde milyonlarca kişiye seslenmek imkanı vardır. zaman sınırlamaların kalkması ve her şeyden zayide ucuz (yol. giyim. çevrin içi derslerde devam zorunluluğunun olmaması. tüm dikkatlerini derse yoğunlaştırabilmelerini. Bu şifreyi aday bulunduğu herhangi bir yerden de kullanabiliyor.1 Adaylara hizmetler Web sitesi aracılığıyla ulaştırılıyor. bürosundan. Sanal eğitim ortamlarında cinsiyet. öğrencilerin kendilerini daha rahat hissetmelerini. Günümüz sanal üniversiteler. Dexar’ın yer vericisinden uyduya ulaştırılıyor. yaş ve sosyal sınıf farklılıkların ortadan kalkması. Dersler Erol Altaca Dersanesi’ndeki özel bir sınıfta anlatılırken. hatta iş yerinden etkinliklerine yazı veya söz ile katılabilmektedir. 140 . yiyecek vb. bilgi kazandırmak ve bilgilerini sistematize etmesini öğretmek olarak tanımlanabilir. bireye yaşamının bir döneminde. sanal kütüphaneler ve sanal dersaneler gittikçe yaygınlaşmaktadır. çoklu ortam nesneleriyle zenginleştirilmiş ders materyalinin kullanılabilmesi. c) Web Destekli Eğitim Örnekleri * İDE-A Nedir? Örgün eğitim. ÖSS eğitim programına üye olan herkese özel olarak bir şifre tahsis ediliyor.

dersler için kullanılan arayüzün işleyişinden bir miktar bahsetmek gerekir. ilkel örneklerinde olduğu gibi ders notlarının İnternet aracılığı ile sizlere ulaştırılmasıyla sınırlı kalmamasıdır. karşılıklı devrim yaratmış bilinen bütün eğitim yöntemlerinin yeniden gözden geçirilmesini dayatmaya başlamıştır. konuları bilgisayar başında ve okumanın ötesindeki etkinliklerinizle. Çözümü yine teknoloji alanındaki gelişmeler sağlamıştır. Bu iki alan arasındaki çelişki. Bilgi işlem alanındaki gelişmeler ve özellikle İnternete dayalı asenkron eğitim. dersleri istediğiniz zaman. bilgiyi güncelleştirmenin önemini vazgeçilmez kılar. İDE-A (İnternete Dayalı Eğitim – Asenkron) öncelikli olarak yaygınlaştırılmasında yarar görülen bilgilere ilişkin konularda bir dizi eğitim programı projesidir. Bu programlarda. Bu. sıkılmadan öğrenmenizi sağlayacaktır. 141 .2 * İDE-A Nasıl İşler? İDE-A programında derslerin nasıl işlendiğine geçmeden önce. yaygın eğitim yöntemlerinin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Günümüz dünyasının en temel özelliklerinden biri bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin. istediğiniz ortamda öğrenme süresini istediğiniz gibi düzenleyerek istediğiniz kadar tekrar ederek gerekli gördüğünüz konuları tartışmak olanağına sahip olacaksınız. eğitimin sürekli kılınmasını gerektirmektedir. Ancak örgün eğitimin yaşam boyu sürmesi düşünülemez. Bu programların en özel yanı. insanlık tarihinde görülmedik bir hıza ulaşmasıdır. var olan bilginin hızla eskimesi demektir ki. Çağdaş ülkelerde hızla gelişen İnternete dayalı eğitimin ülkemizdeki öncülüğünü ODTÜ yapıyor. Şekil. İDE-A ‘da verilmekte olan derslerden daha iyi yararlanmak için verilen önerilere uyulmalıdır. İlgili görsel işitsel öğelerle hazırlanan dersler ve karşılıklı etkileşim kanalları. istediğiniz yerde.

öğrencinin konuyu ne kadar anladığını kendi kendine sınaması hedeflenmiştir. Bilgisayar ortamının sağladığı olanaklar kullanılarak. Ders Bu başlık altında. Maddeleridir. Ev Ödevi Belirli aralıklarla verilen ev ödevlerini öğrencilerin sınanmasına olanak sağlamaktadır. Ayrıca anlatılan konula ilgili daha spesifik ve daha ayrıntılı bilgileri bulabileceğiniz İnternet adreslerine linkleri de yine konu anlatımı sırasında görebilirsiniz. Tartışma Grubu 142 . anlatılan konula ilgili animasyonlar ve şekiller yardımıyla anlamayı kolaylaştırmak hedeflenmiştir. Bunun yanında alıştırmalar. Alıştırmalar Her hafta anlatılan konuyla ilgili verilen alıştırmalarla. içinde bulunduğunuz konu anlatımını bulacaksınız burada anlatımlar kısa ve öz olarak sunulmuştur. Ev ödevi. Alıştırmalar. burada o hafta anlatılan konunun niteliği ve bu konunun sonunda öğrencilerden beklenilenleri bulacaksınız. Ders. Önce çalışmak istediğiniz haftayı sağ kısımdan seçerek o haftaya geçin. Şu andan itibaren bu hafta ile ilgili alt maddelere sol kısımdaki linkler vasıtasıyla erişebilirsiniz. Ayrıca öğrendiklerini uygulama şansını bulmaları açısından da oldukça faydalı olmaktadır. Bunlar haftanın içinde dolaşmayı sağlayan sol kısım. haftalar arasında geçişi sağlayan sağ kısım ve içeriğin bulunduğu orta kısımdır. Böylece verilen bilgileri daha bilinçli olarak çalışma imkanına sahip olacaksınız. bir haftayı ilgilendiren maddeler vardır. Ders sayfasının dizaynı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ders sayfası 3 ana kısımdan oluşmaktadır. Sol kısımda. çalışırken rahatsız olmanızı engelleyici ve anlatılan konuyla ilgili tüm ek bilgilere en kolay şekilde ulaşabileceğiniz bir biçimde düşünülmüştür. konunun zihinlerde daha iyi oturtmasını da sağlamaktadır. Okuma ödevi. Tartışma grubu Haftanın Amacı Öğrencilerin ilk olarak bakması gereken yer Haftanın Amacı’dır. bunlar. Haftanın amacı.

Her yıl yeni programlama dilleri. Avrupa’da ise bu açık 300. Sorulan sorulara öğretim üyeleri ve ders asistanlarının yanında tüm öğrenciler cevap verebilirler. Çeşitli boyutlarda evrim geçirmektedir. öğretmenlerimizi ve öğrencilerimizi çağdaş eğitim olanaklarına kavuşturmak ve Türkiye’nin bilgi toplumuna geçişinin temellerini atmak amacıyla tasarladı.000 nin üzerinde bulunmaktadır. Bu alanda çalışanlar sözü edilen baş döndürücü gelişmeleri zorlukla izlemektedirler. Türkiye’de bilgi teknolojileri alanında 75. Dersler Bilgisayar Mühendisliğinin temel derslerinden seçilmiştir. 4 dönemden oluşan ve yaklaşık olarak 9 ay süren bir sertifika programıdır.000’nin üzerindeki yetişmiş eleman gereksinimini karşılamaya katkıda bulunmaktır. Programda. her dönemde iki derk olmak üzere toplam dokuz ders verilmektedir. konular etrafında tartışma ortamlarının doğmasıdır. Burada öğrenciler derste anlayamadıkları konuları veya sormak istedikleri soruları öğretim üyelerine veya diğer öğrencilere sorabiliyorlar.000’nin üzerinde yetişmiş eleman gereksinimi bulunmaktadır. Dönem sonunda katılımcılar yüz yüze dersler ve sınavlar için ODTÜ’ye davet edilmektedirler. Bunun en güzel yanı. Avrupa’da bir meslek 24 ayda eskirken ABD de 18 ayda eskimektedir. dünyadaki bilgi kaynaklarından 143 . Ve ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından tamamen Türkçe olarak hazırlanmıştır. * Bilgi Teknolojileri Sertifika Proframı (BTSP) Nedir? OTDÜ’nün İnternet üzerinden verdiği ilk sertifika programıdır. Yapılan sınavlar sonucunda. Sanal-Okul projesini. İyi bir yaşam standardı ve işsiz kalmamak için yaşam boyu eğitim mutlaka gereklidir. Örneğin ABD de işsizlik oranı %8 olmasına rağmen BT alanındaki yetişmiş eleman açığı 346. BTSP. BTSP’nin amacı Türkiye’deki bilgi teknolojileri alanındaki 75. Benzer sorun yurtdışında da bulunmaktadır. Bu nedenle böyle bir öğretimin önemi büyüktür. Bu projeyle. yeni yazılım geliştirme paradigmaları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Dersle ilgili en önemli sayfalardan biri Tartışma Grubu’dur. Verilen ODTÜ sertifikasının bilgi teknolojileri alanında eleman gereksinimi olan bazı şirketler tarafından kabul göreceği basına yansımıştır. Bilgisayar dünyasında baş döndürücü gelişmeler yaşanmaktadır. gereksinimlere göre standartlar ve yeni yazılım araçları ortaya çıkmaktadır. 9 dersten de başarılı olan katılımcılar Bilgi Teknolojileri Sertifikası almaya hak kazanmaktadırlar. Halen bir işte çalışıyor veya kendi işinizin sahibi iseniz BTSP size sürekli gelişen teknolojiye ayak uydurmasında ve rekabetçi piyasa ve iş koşullarında daha başarılı olmanızda yararlı olacaktır. BTSP yaşam boyu öğrenme gereksinimini karşılamak için de önemli bir fırsattır. Sertifika bu derslerin ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından İnternet üzerinden yürütülen program sonunda verildiğini de belgelemektedir. Bu sertifikaya sahip kişiler bu şirketlerde eleman açığı bulunduğu takdirde tercih edileceklerdir. BTSP değerlendirmesi sonunda başarılı olan katılımcılara ODTÜ tarafından resmi bir sertifika verilecektir. Buna hak kazanan kişi İDE-A / BTSP çerçevesinde Bilgisayar Mühendisliği’nin 9 temel dersini izlemiş ve sınavlarında başarılı olmuş demektir.000 civarındadır. * Sanal Okul Nedir? Türkiye Bilişim Vakfı.

Modüller. “sarkaç modülü” tek başına “sarkaç” kavramının öğretiminde kullanılabileceği gibi. gerekse kendi başlarına görerek. ürünlerine “Sanal-Okul’u Destekliyoruz” pulları yapıştırıyor. Bu kampanya çerçevesinde Sanal-Okul’a destek vermek isteyen sponsor firmalar. Tüketiciler de . Burada önemli olan ilginç ders senaryolarının yaratılmasıdır. konuya hakim eğitmenler tarafından üretilir. bu ve bunu destekleyen modüllerden aynı kavramı kullanan başka ders konularının anlatımında da faydalanılabilir. üretip geliştiren. basit ve göreceli olarak kolaylıkla üretilebilmelerine karşın. * Projenin Kapsamı Sanal-Okul’un temelinde. Şekil. Geliştirilmesinin 3 yıl sürmesi ve toplam maliyetinin 3 milyon dolar civarında tutması beklenen bu büyük çaplı projenin desteklenmesinde. Söz konusu modüller her sınıf ve ders için yaratılabilir. sorgulayan ve etken bir öğrenme ortamı yaratıyor. toplumsal sorumluluk sahibi şirketler ve bilinçli tüketici önemli rol üstleniyorlar. Her modül. Kısacası Sanal-okul öğrencilere ve öğretmenlere bilgi çağına adım atma imkanı sunuyor. öğrencilerin gerek öğretmenleriyle. Edilgen bir eğitim sistemi yerine. deneyerek keşfetmelerine. Sanalokul alışılmış eğitim sisteminin aksine ezberden uzak. ülkemiz çocuklarının eğitiminde reform niteliği taşıyan bu projeye katkıda bulunmak için. bu pullar için TBV’na bağışta bulunuyorlar. uygulamaya yönelik bir yöntem sunuyor. 144 . bundan sonra “modül” diye adlandıracağımız küçük ve birbirinden bağımsız uygulamalar ve bunların ders içinde kullanımlarına yönelik senaryolar yer alır. Bu proje. bir araya geldiklerinde son derece etkili olabilirler. Sanal-Okul’da bu senaryolar. bilgilerini sınayarak kendilerini geliştirmelerine olanak sağlayan yeni bir model tanımlıyor. Sanal-Okul projesine kaynak yaratmak amacıyla kapsamlı bir kampanya başlamıştır. kendi başına dinamik bir sanal ortamdır. üzerinde bu pulları gördükleri ürünleri tercih ediyorlar.3 * Kampanyanın Amacı Türkiye Bilişim Vakfı. Örneğin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan da yararlanılarak İnternet üzerinde Türkçe dev bir bilgi havuzu oluşturuluyor.

halkla iliskiler. hobiler.tr/?menu=library&sub=dbase Şekil. genis bir konu yelpazesinde yayinlanmakta olan dergileri kullanima sunmaktadir. projeye katkıda bulunmak isteyen “modül yazarlarıyla” işbirliği yaparak. kimya. felsefe. Antropoloji. Modüllerin ve uygulama senaryolarının üretilmesinde yönlendirici olarak bir akademik danışmanlar grubu.eoe. spor. 145 . bilgisayar.3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları b)Veri tabanları:İnönü ünüversitesi’nin web sayfasından belli başlı veritanlarına ulaşmakmümkün http://www. müfredatımıza uygun eğitsel modüller yaratmayı hedeflemektedir. havacilik ve uzay bilimleri. iletisim ve medya. kadin ve cocuklar. arkeoloji. siyasal bilimler. dil. Türkiye’nin kendi modüllerini üreteceği bir altyapıya kavuşturulmasıdır. mesleki egitim. matematik. din. oluşturulma aşamasındadır. Yabancı dil de hazırlanmış ve okullarımızda ders akışlarına kolaylıkla entegre edilebilecek bu modüller yerelleştirilerek.inonu.org) tarafından temin edilmiştir. sitenin ilk Türkçe içeriği oluşturulacaktır. bankacilik ve finans. ekonomi. biyoloji. Sanal-Okul. uluslararasi hukuk veri tabaninin icerdigi bazi konulardir. turizm. 6. tarim. ticaret. Sanal-Okul’da yer alacak modül sayısı başlangıçta 2500’den fazla olacaktır. kriminoloji.edu. muhendislik. ithal öğelerle eğitimden çok. tuketici egitimi. deniz bilimleri. egitim. Ancak asıl hedef.4 *Academic Search Elite Akademik birimler icin tasarlanmis bu veri tabani. tip. ilk aşamada TBV’nin yurtdışında işbirliği yaptığı diğer bir sivil toplum örgütü EOE (www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Söz konusu modüller. reklamcilik. dunya haberleri. bilim ve teknoloji. insan kaynaklari. tarih.

Forbes. Fortune. 2260 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. The New York Times ve The Cristian Science Monitor gazetelerini okuyabilirsiniz *Business Source Premier: Business Source Premier. isletme. Taranabilir sema. Economic Intelligence Unit tarafindan uretilen Country Report’lara ve WEFA tarafindan uretilen Country Monitor’lara erisebilirsiniz 146 . 1. 1990 yilina kadar geriye donuk olarak kullanima sunulmaktadir.7 milyondan fazla sirket bilgisine Dun and Bradstreet ile eriseceksiniz Wall Street Journal.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Academic Search Elite veri tabaninda . ve iliskili disiplinlerdeki 2796 dergiyi kullanima sunmaktadir. • • • • • • • 2790 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. finans. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. 1. Business Source Premier veri tabaninda .com'dan" saglanan imaj / fotograf veri tabanina ulasabilir. Bu dergilerin 641 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Harvard Business Review. Journal of Management ve Academy of Management Review bu veri tabaninda yer alan temel dergilerden sadece bir kac tanesidir. 1732 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. Bu dergilerin 958 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Veri tabaninda ayni zamanda EIU ( Economic Intelligence Unit ) tarafindan yayinlanan Country Reports'lara ve WEFA tarafindan yayinlanan Country Monitors'lere de ulasmak mumkundur. Bu dergilerin 980 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Bu dergilerin 1732 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Sadece EBSCOhost yazilimi ile goruntulenebilen "Archive Photo" ve "MapQuest. Business Week. bankacilik. Pek cok dergi 1990 yilindan itibaren tam metin verilmektedir.7 milyondan fazla sirket kaydi iceren Dun & Bradstreet bilgilerini bulabilir. muhasebe. American Banker. 980 hakemli dergi iceren veri tabanimizdaki dergilerin buyuk bir kismi. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. • • • • • • • • Mehmet Karahan 2715 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. Veri tabaninda yer alan tam metin dergilerden 250 den fazlasinin tum haklari EBSCO tarafindan alinmistir ve baska bir veri tabaninda yer alamazlar. Taranabilir sema. ekonomi.

.Sağlanan bilgi ve belgeleri bütün araştırmacıların. hedeflerini ve kapsamını şöyle açıklıyor.tr/ Şekil.kutuphane. .Gereken her türlü bilgi ve belgeyi sağlar. http://www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • Mehmet Karahan WALL STREET terimlerini aciklayan sozluk ve bu terimler ile taranabilme ozelligi… c)Dijital kütüphaneler: Sakarya Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı sanal kütüphane alanında yapmış oldukları çalışmaların amaçlarını .Kütüphaneler.5 147 . üniversite öğrencilerinin ve çalışanlarının kullanımına sunulacak şekilde düzenler. merkez kampüsün bulunduğu yerleşim alanı dışındaki diğer kampüsler için birer bağlı birim kütüphanesi kurulabilir. Bölümler ve daha alt düzeydeki birimler için ayrı ayrı kütüphaneler kurulamaz. .sakarya. öğretim ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ve hizmet veren kurumlardır.Üniversite kütüphanecilik bölümleri öğrencilerinin zorunlu uygulama ve staj programlarının yürütülmesine yardımcı olur. Teknik hizmetleri merkezi kütüphaneden yürütülmek şartıyla. .Mevcut bilgi kaynaklarından en iyi yararlanılmasını sağlamak amacıyla her düzeydeki kullanıcıya hitap edecek şekilde kurum içi ve dışında hizmet verir. Kuruluş Şekli -Üniversite'deki kütüphane hizmetlerinin. Kuruluş Amaçları 1. Üniversite kütüphaneleri bu amacı gerçekleştirmek üzere. tek bir merkezi kütüphane çerçevesi içinde örgütlenmesi ve yürütülmesi esastır. Üniversitenin eğitim ve öğretimini desteklemek ve araştırma.edu.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığının görevleri Mehmet Karahan .Kütüphane hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için.Başkanlığın bütçesini hazırlamak. . vb.Bibliyografya.Kütüphanecilik alanındaki gelişmeleri izleyerek yeni teknolojilerin kütüphaneye girmesi için çalışmalar yapmak. Arabul ana sayfasındaki kategorileri ve onların altındaki alt kategorileri kullanarak arama yapabilirsiniz. . yayınlar çıkararak bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak. Türkiye`nin en kapsamlı kategorik dizinidir. . Hedefi. a) Arama motorları: Arama motorlarına örnek olarak ara-bul ‘u işleyelim *Ara-bul: Arabul. . Türkçe ve diğer dillerde yazılmış Türkiye ile ilgili tüm web sitelerini veritabanına kaydetmektir. tarafından yapılan. Ya da herhangi bir Arabul sayfasındaki arama kutusunun içine aradığınız konu ile ilgili kelimeleri girerek Arabul veritabanında bu konu ile ilgili kaydedilmiş olan sitelere direkt olarak ulaşabilirsiniz. -Teknik ve okuyucu hizmetlerinin standardizasyonunu sağlamak ve denetimini yapmak. programlaması ve yönetimi Domi Bilisim Teknolojileri A. . eğitim programları düzenlemek. . .Satınalma işlermlerinin Üniversite’nin gelişme politikası doğrultusunda merkez ve bağlı birimler arasında dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak. .Merkez ve birim kütüphanelerinin eşgüdüm ve işbirliği içinde çalışmalarını sağlamak ve bu amaçla mesleki kurslar açmak. tüm hizmetlerinden dolayı Genel Sekreter’e karşı sorumludur.Kütüphane ve Dokümantasyon hizmetleri hakkında ayrıntılı bir faaliyet raporu hazırlamak ve yıl sonunda Rektörlüğe sunmak. yeterli kadroyu oluşturup. 148 . tez kataloğu.Daire Başkanı. Şube Müdürlüğünden alınan önerilere göre bağlı birimlerin de ihtiyaçlarını gözönünde bulundurarak Başkanlık bütçesi halinde Rektörlüğe sunmak. İsterseniz.Ş. Arabul`da aradığınız sitelere ulaşmak için iki farklı yol izleyebilirsiniz.Bu yönetmelik uyarınca görev alanına giren ve kütüphane hizmetlerinin gerektirdiği diğer çalışmaları yapmak. iş bölümü ve personeli üzerinde genel eğitim ve denetim görevini yapmak.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan http://www. tarafımızdan yapılacak olan gerekli incelemeden sonra.6 Arabul`da halihazırda yer almayan ve eklenmesinde yarar gördüğünüz siteleri. Eklediğiniz siteler. Arabul. "Sitenizi Ekleyin" bölümüne girerek bize iletin. editörlerimiz tarafından detaylı bir şekilde incelendikten sonra veritabanına eklenen sitelerin sadece web adreslerini. 149 .arabul. hem de "full text" aramalarda çokça karşılaşılan bir problem olan "bulunan sayfaların pek çoğunun ilgisiz konularda olma" ihtimalini azaltır. Böylece.asp Şekil. en kısa zamanda Arabul'da yerlerini alacaklardır.com/arayuz/4570/Default. açıklamalarını ve anahtar kelimelerini saklar. hem kullanıcıların daha hızlı araştırma yapmalarını sağlar. başlıklarını.

BÖLÜM İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKiLERi 1)Birey Üzerindeki Etkisi 2)Toplum Üzerindeki Etkisi 3)İnternetin Türkiyedeki Durumu 4)İnternet Etiği 150 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7.

3. Bilgi paylaşımı ve tüketiminin internet gibi bir ortam sayesinde kolayca gerçekleşebilmesi yeni bir siyasal ve sosyal topluluğunda oluşmasına olanak sağlamıştır. yaratıcılık olmak üzere çeşitli alanlarda yaraları olduğu herkes tarafından bilinmektedir.2. İnternetin bireyler üzerindeki psikolojik etkisi kısaca:İnsana doğal bir muhatap olması ve insanı-insandan uzaklaştırması biçiminde açıklanabilir. İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dilin kullanım biçimlerinde değişiklikler oldu. hemen herkes tarafından kullanılabilmekte ve kullanıcılar sınırsız bir olanağa kavuşmaktadırlar. sosyal ve siyasal farklılıkları kaynaştırarak insanlığın hizmetine sunmaktadır. 7.chat’tir. İçinde bulunduğumuz bu süre içinde her ne kadar kapsamını ve sınırlarını çok somut olarak bilmesek de.3. bazıları ise bire-çok. Ancak bilgisayar ve internet kullanımı kişiler için olumlu ve olumsuz etkileri vardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7. 151 .3. Bunlardan en önemlileri:web. bilginin kullanımı ve paylaşımındaki eşitlikçilik. Modern çağın bir gereği olan bilgisayar ve internet kişilerin yaşamına girmeğe başladı.İnternet küresel dünyanın büyük oranda temsil ettiği bir platformdur. hareketli görüntüyü ve sesi birbirine yaklaştırmıştır. taşıdıkları özelliklere göre dil üzerinde etkili olmaktadırlar. Bu ağda bilgisayar ortamına aktarılan her türlü veri. Artık kendine özgü kelimeleri.email. İnsanlar arasında iletişim sağlamak amacı ile kullanılan bu araçlar. çoka-çok iletişimi olanaklı kılmaktadır. Bütün diller internet ile ortaya çıkan yeni dilsel kullanım biçimlerinin etkisi altındadır.İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKİSİ 7. İnternet dil kullanım biçimlerini nasıl değiştirmiştir?İnternet üzerinde insanlar iletişim kurmak için farklı araçlar kullanmaktadır. Sosyal Etkisi 7. bazıları art zamanlı iletişim sağlar.1. iletişim. Bilgisayarınızı zevkle kullanıyorsanız bir problem yok ama onu arkadaşınız yerine koymak zorundaysanız. Bu değişme yalnızca Türkçe’ye özgü değildir. ekonomik. toplumsal kaosları ve toplumlar arası kültürel. Art zamanlı iletişim araçlarından olan web sayfaları:dil ile resmi. 7. İnternet ve Dil Kullanımı: Bildiğimiz gibi dil insanlarla iletişim kurmada kullandığımız en önemli araçtır. İnternet bilgi paylaşım ağıdır.1.2. Bunlardan bazıları eş zamanlı. Psikolojik Etkisi Sahip olduğumuz kısıtlı zamanı tek bir uğraşla doldurmak yerine mümkün olduğunca çeşitlendirmek bireysel iletişim açısından daha faydalıdır. problem bu noktada başlar. ideolojik. İnternetin başta eğitim.3 Birey Üzerindeki Etkisi Yaşamımıza giren bir konu olarak internet aslında çok geniş bir kavrama sahiptir. kuralları ve araçlarıyla insan zihnindeki sınırlara bile meydan okumaktadır.

İntenette sohbeti yazışma ve internette sohbet etme biçimidir eterlendirmeden önce geleneksel anlamdaki sohbet üzerinde düşünürsek. soruları hızla çözmek bir yana bilgilenme hakkı açısından bazı sorunların kaynağı olabilecektir.2. yazılı dile çok kısa süre içerisinde argo. iletişimin eş zamanlı gerçekleşmesi ve konuşma dili ile anma yazı aracılığı ile sürdürülmesi değişik dil kullanım şekillerinin içiçe girmesine yol açmaktadır. Araştırmaya dayalı bir eğitim yapısı ile ezber-tek kitaba –öğretmene dayalı eğitim yapısı içinde internetin bilgilenme hakkına ilişkin işlevi farklı olacaktır. Bilgilenme Hakkı: Bilgilenme hakkı dünyanın herhangi bir ülkesinde yaşayan herbir bireyin varlığını koruma ve geliştirmede zorunlu olarak gereksimim duyduğu bilgiye hiçbir engelle karşılaşmadan ulaşma hakkıdır. Çünkü meydana gelen değişmeler dilsel biçimlerle ilgilidir. Eğitim sistemi ile ilgili ön koşulların sağlanmadığı bir ülkede. birbirleri hakkında fazla bir bilgiye sahip olmamaları gibi hususlar dil kullanımını değiştirmektedir. Küreselleşmeye bağlı olarak zaman ve mekan kavramlarımızda değişmeler meydana gelmiş ve iletişim kurduğumuz çevre farklılaşmıştır. çok kısa sürede iletişim kurulmasını sağlaması açısından metinlerdeki biçimsel yapıları tamamen değişikliğe uğratmıştır. İnternet bilgilenme hakkı açısından eğitimine bağlı olarak bireyler için hem yeni bir olanak hem de dezavantaj olabilir. Sohbet etmek yada söyleşmenin açık karşılığı “oturup 152 . yani duyguların bu araçlarla aktarılmaması kullanıcıları yeni araçlar aramaya itmiştir. birbirlerini görmemeleri. Kullanıcıların anonim kalabilmesi. günlük dil ve bölgesel dillere ait özellikler katılmıştır. vurgu. Bütün bu gelişmeler sonucunda sorulması gereken soru şudur:Bu gelişmeler dilde yapısal değişikliklere yol açar mı? Bence bu soruya hayır diye yanıtlaya biliriz.2. Bu nedenle yeni biçimler oluşmaktadır.2.jest. Bunun sonucunda.3.3. Ayrıca internet ile küreselleşme hızlandığı için iletişim de küreselleşmektedir. 7.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan E-mail ise. ama bunlar dilde yapısal düzeyde değişikliğe yol açacak düzeyde değildir. internet. aradaki farkı daha kolay anlayacağımız acıktır. Chat’in Sosyal Etkisi: İnternetin dil üzerindeki etkilerinde ele aldığımız chat’in bireyler üzerindeki etkisi biraz daha açmak gerekirse: chat sohbet etmek anlamında ingilizce bir sözcüktür. 7. Chat bilgisayar ortamında bir tür etkileşimli yazışma şekli ve internette sohbet etme biçimidir. Bu da dilde küreselleşmeye yol açan bir nedendir. Yüzyüze iletişim sırasında dil iletişiminin ayrılmaz bir parçası olan:mimik. internet dilinede aynen aktarılmış ve internetin belkide en yaygın kullanım biçimi olan etkinliğin adı haline gelmiştir. Chat’te dilsel kullanım biçimlerini tamamen değişikliğe uğratmıştır. ahenk gibi araçlar yazılı internet ortamında eksik kalışı. Böylece ulusal dillere internetin dili olan ingilizceden birçok sözcük ve değiş biçimleri katılmaktadır. Yani daha çok konuşma dilinin yazı ile ifade edilmesine ilişkin sorunlardır.3. Ayrıca.

Kullanıcı gündelik yaşamındaki zamana ilişkin sınırlılıklardan bağımsızlaşmıştır. Bu durum aynı zamanda sohbettin gerçeklik zemininde oluşturmaktadır. Bu şekli ile sohbet dolaysız bir iletişim şeklidir. Diğer bir deyişle internet kullanımı sırasında kullanıcı tarihselliğinden ayrılır. yani herkes herkesi “oynayabilir” taklit edebilir. yazan ve okuyanın aldığı aradaki ilişkiyi yalnızca monitörlerde belirtilen standart harf dizileri ile gerçekleşir. Mesafenin azlığı. istenen her şeye her yerden ve her zaman erişime olanak tanımasıyken. Çünkü internetin en önemli özelliği. her bir veriyi zamandan bağımsız olarak kullanıcıya iletmesidir. Monitör bu hali ile sohbetti dolaylı hale getirir. Bunu başka bir yönden ele alırsak: chat sırasında kullanıcının kişisel bir sınırlığı yoktur. bunlara karşın chat yapmanın kitleler için özendirici yanı nedir? Acaba insanlar çevrelerinde merhaba diyecek insan mı bulamıyorlar. diğer bir nedeni de internetteki veri akışının sürekliliği ve bu sürekliliğin belli bir periyoda bağlı olmamasıdır. Konuşan ve dinleyenin yerini.3. Zaman Kavramı Açısından İnternet: Önce zamanın kısa bir tanımını yapalım.4. oysa elektronik ortamda sohbet etmenin temel koşulu monitör kullanmaktır. Bunun bir nedeni zaman ve mekan farlılıklarını önemsizleştiren bir bilgi ağı olarak. Zaman nedir? Toplumsal gelişmenin belli bir basamağından itibaren olayların akış içindeki yerlerini tayın edebilmek için insanları öğrenmek zorunda olduğu bir araç olarak tanımlayabiliriz. bu tanışıklılık yanılsaması içinde bu sanal sohbeti gerçeklettirebilirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan karşılıklı konuşmak” tır. Bilgisayar ortamında sohbet ise. yoksa bir anlamda kendilerinden arınma olanağımı insanları rahatlatan? Uzaklık kavramı internet kullanıcıları için hiçbir anlamı ifade etmez. gerekli vurguyu sağlar. gerçekte tam bir kör döngüsüdür. ideal zamandan söz edilemez. Görülüyor ki 153 . Bu durum gerçektende çok trajik bir çelişkiyi gözler önüne sermektir. Daha önce tanışmış olmak sohbettin içeriği hakkında bir ipucu verdiği gibi. Birbirlerinin hiç tanımayan ve hatta tanımayacak olan insanlar bile. ancak söz konusu olan chat yapmaksa. İnternetin en belirleyici özelliği modern insanın zaman kavrayışına belli notalarda hitap etmesidir. Yani öz benliğinden sürede olsa kişi soyutlanabilir. konularında sınırını aşarı yukarı belirler. Artık geçmiş ve gelecek kavramları internet kullanımı sırasında pek anlam taşımaz. 7. Tanımından da yola çıkılarak geleneksel sohbettin üç temel koşulu olduğu ileri sürülebilir. Chat geleneksel sohbetin temel koşulu olan tanışıklılığı da ortadan kaldırmaktadır. söze mimik ve jestlerini de katarak sohbeti renklendirip. Peki. Gerçek anlamda sohbet için dolaysız bir iletişim demiştik. Bunlar: Sohbette katılanların yüz yüze olarak aynı mekanı paylaşması Önceki bir zaman diliminde tanışıklıkları olması Sohbetti anlamlı kılacak ortak yanların bulunmasıdır. bu kez insanlar evrelerindeki sayısız olanağı görmezden gelerek önlerine pek çok elektronik donanım ve kilometrelerce mesafe koyarlar. Bir internet kullanıcısı için veriye erişim aşamasında. istediği kılığa girebilir.2.

internet kullanımı sırasında önemini yitirmektedir.3 4)Öğrenim durumu 154 .1 2) En çok kullanılan servisler 100 80 60 40 20 0 SERVİSLER WEB POSTA ŞEKİL1.2 3) Mesleki Dağılım 35 30 25 20 15 10 5 0 öğrenci mühendis diğer meslekler ŞEKİL1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yaşamı güdüleyen ve organize eden bir kavram olarak zamana verilen değerin içerimi. Türkiye’de internet kullanıcılarının profilini çıkarmak için MagNet tarafından bir anket yapıldı. 560 internet kullanıcısının katılımı ile gercekleştirilen ankette göre: 1) Kişilerin internet kullanma amacı 40 35 30 25 20 15 10 5 0 İŞ BİLGİ HOBİ EĞLENCE HABERLEŞM E AKADEMİK İNTERNETİ Şekil1.

1. kişiler arası mesafe.3. Toplum Üzerindeki Etkisi Yaygın bir görüşe göre internet.1. Siteler geniş 155 .” Tanımdan da anlaşılacağı gibi: suçlunun hedefi kendine veya bir başkasına mal.3. kültür ve benzeri gibi gerçek dünyada önemli olabilecek pek çok özelliği de ortadan kaldırmaktadır. 7. 7. Ancak bütün bu kolaylıklar insanları bilgisayar bağımlısı yapacaktır.okul lise diğer öğrenim ŞEKİL1. Kişisel Hakların Korunması İnternette işlenen şuçlar Emniyet Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu BilişimŞuçlar Raporunda kişi hakları ihlali şöyle açıklanmaktadır: “Bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanarak verilerin alınması.4. Yüz yüze insan ilişkileri azalacak bu nedenle de bir bakıma robotlaşan insanlar türeyebileceklerdir. değiştirilmesi ve silinmesi yolu ile kendine yada başkasına yasadışı ekonomik menfaat sağlamak için zarar verme. Öte yandan internet.4 7. Psikologlar tarafından yapılan bilgisayarın duyuları körelttiği konusunda çalışmalar devam etmektedir. Ticarete Etkisi 7. Gerçek dünyadan farklı bir ortamda sanal dünyada insanlar arası ilişkiler değişmektedir. gibi kullanımlar insanın sosyal yaşamını etkileyebilecek unsurlardır. kişilerin sosyal yaşamlarında hem olumlu hem olumsuz etkilere sahiptir. Sanal Market İnternet en iyi ürünleri en iyi fiyatlarla bulabileceğiniz değerli bir kaynak olabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 80 70 60 50 40 30 20 10 0 y. Bu şekilde insanlar kendilerine daha fazla zaman ayırabilecekler ve kısa zamanlarını daha verimli değerlendirebileceklerdir.4. yerinden bankacılık hatta işe gitmeden evden çalışma vb. yaş. Özellikle e-ticaret ve git gide daha fazla şirketin ürünlerini Web’e sokmaları ile tüketiciler adil ve güvenilir internet etkileşimini talep etmeye başladılar. cinsiyet. ırk.1. Yerinden alış-veriş. kazanç yada mağdura ciddi kayıplar vermektir. suçların modern bilgisayar teknolojilerini ağ sistemlerinin avantajlarını değerlendirmeleri yoluyla klasik dolandırıcılık biçimlerinden farlılık gösterir.4. Bilgisayar dolandırılıcığı suçları.

htm 7. gibi ürünlere yayılıyor.com. Kapı kapı gezerek pazarlama yapan satıcılar direk olarak tüketicinin evinin salonunda pazarlama yaptıkları. İşte internet üzerinde pazarlama bu noktada önem kazanmakta. donanımlar.tr ŞEKİL 2.4.egenet.tr/satgayri.1.4. kitaplar. Çünkü tüketici Web üzerinden satın almak isteği ürün hakkında istemediği kadar fazla bilgiye bir tuş dokunuşuyla ulaşabiliyor. Reklam Sektörü Ekonomi ile ilgili bir dergide bir yıl boyunca reklam bulundurmak 24 bin dolardan başlayan ve 100 bin dolarlara kadar ulaşan rakamların telaffuz edilmesi demektir. 1990’lı yılların başında teknoloji. şaraplar.telmar.3. http://shop. seyahat acentalarını ezip geçebilecek bir kamyon gibi artık internet üzerinde uçak ve otel rezervasyonlarından otomobil kiralamaya kadar seyehat için gerekli olan herşeyi bir acentaya gerek duymadan yapabilirsiniz.2. satıcı ve alıcı arasındaki işini tehdit etmeye başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bir katagori yelpazesini kapsayıp yazılımlar.1 7. Buna karşılık internette sayfa asmak yıllık 150-250 dolar civarında ve sayfaları tasarımını da yaptırarak asmak yine yılık baz da 300-500 dolar aralığında (sayfa adedi ve tasarımı zorluğuna bağlı ) www.1. 1960’lı yıllarda Amerika birleşik Devletleri’nde yeni bir ekonomik güç ortaya çıktı. Seyahat Acentaları İnternet. Medyanın ve reklamların da etkisiyle gittikçe daha bilinçli tüketici ise alışverişin daha çok kendi kontrolünde olmasını istemekte. purolar.com. 156 . onlara anında deneme olanakları sundukları ve birebir konuşmanın bütün tekniklerini kullandıkları için başarılı oldular.

bunları sığdıracak binalara.1. internet üzerinde. www. Bir televizyon şirketi kurup işletmek yerine. www.com 7. cebinizde 20-30 bin dolar koyarak internet üzerinden yayın yapabilirsiniz. Artık milyonlarca dolarlık matbalara. aylık ya da yıllık yayın yapabilirsiniz. semtlerde servis veren emlak büroları yerini. Mehmet Karahan 7.4.4.emlax.4. Bunun için yapmanız gereken tek şey bir ISS ile anlaşmak ve tabiki yazacak konunuzun bulunması. Büyük emlak ofisleri yavaş yavaş internette yerini alırken.Eğitimde Bilgi Teknolojileri www. Yazılı Basın İnternetin tehdit oluşturabileceği diğer bir sektör ise sürekli yayıncılıktır. Üsküdar’da ev kiralamak için artık Üsküdar’a gidip sokak sokak gezmek ya da o yöredeki emlakçıları dolaşmak yerine “Ev KiralayanlarÜsküdar”sayfalarına girmeleri yeterli.com.6.hurriyet. Sadece yazı ile değil istenirse fotograf. sorunlara çare bulacak teknik personellere gerek duymadan internet üzerinden günlük. www.4.tofas. bir tuşa basarak ulaşılan listelerine terk etmekte.dünyaturu.1.2 7. Görsel Basın Yazılı basını bekleyen sorunların çok benzeri görsel basın içinde geçerlidir.1.com 7.4. video film yada ses ile de tanıtım yapılabilir.5. Emlakçılar Tehlike çanlarının çaldığı diğer bir meslek dalı ise emlakçılık. Oto Galerileri Oto galerileri artık internette. Tüketici istediği markanın istediği modelini internet üzerinde bulabiliyor.7. Direk üreticiden o marka ile ilgili ayrıntılı bilgiler alarak bunu rakip marka ile çok kolaylıkla karşılaştırabilmektedir. Ancak bu konuda hala aşılmayan teknik sorunlar 157 .1.com ŞEKİL 2. artık evini kiralamak ya da satmak isteyenlerin. haftalık.yönetecek müdürlere.

satıcıların ve aracı kuruluşların konuşma tekniklerini kullanarak tüketiciyi etkiledikleri ve ürünün daha kolay hale getirtiklerine inanmaktadır.4. Daha el altında Daha hızlı Bilgiye ulaşmak Ürünü bulmak kolay Fiyatları kıyaslamak kolay 24 saat alış-veriş Satıcıyla uğraşmak yok Daha ucuz Daha eğlenceli 7. Ancak yerel Usenet servis sağlayıcıları bünyelerinde bulundukları grup sayılarını kontrol edebilir.answers news://news. Usenet bir kuruluş değildir.newuser.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bulunmakta.4. 7.1. Usenet Usenet ( dünya çapında çoklu tartışma ve iletişim platformu) dünya üzerindeki milyonlarca ağ kullanıcılarının binlerce değişik konuda yazdığı görüş ve düşüncelerini anlatan yazılar ile haberlerden oluşan bir tartışma ortamıdır.8. bazı grupları kendi listelerinden çıkarabilir. dokunmak ve denemek için kullanmaktır.com 7. Usenet hakkında daha fazla bilgi için: news://news. Genelde Usenette ticari amaçlı mesajlar verilmez. Örneğin beğendiğiniz bir arabanın test sürüşlerini izleyebilirsiniz. Ticarette İnternetin Eksikleri İnternetin pazarlamada kullanıcısına sunmayacağı tek hizmet ellemek.2.1.9.cnn. Ayrıca her Usenet yerel sorumlusu kendi domainlerini kontrol eder. hapse giren para cezasına çarptırılan insanların sayısı sürekli artmaktadır. Bir çok işletmeci. Ancak sürmenize imkan yoktur. Bunların da en kısa sürede çözülerek görsel basının internete kayması mümkün . Usenet üzerindeki haber akışını kimse kontrol edemez.questions 158 .newusers news://news. Usenette gönderilen bir yazı dolayısıyla hakkında dava açılan.4.announce. www. Neden Sanal Alışveriş Kaliforniya’da yapılan araştırma sonucunda internet kuşllanıcılarının sanal alış-veriş yapma sebepleri sırasıyla şu şekildedir.

Ayrıca bu örgüte aka-arama@hotmail. Bağımsız arama kurtarma örgütleri de güçlükle ayakta durabiliyor.com adresinden mail yollayabiliriz. İlk İnternet Konseri 13 Ocak’ta İstanbul Üniversitesi rock kulübü tarafından düzenlenen ve Türkiye’nin ilk “Gorage Party’si” olan rock konseri sponsor site olan raptiye.3 7.Eğitimde Bilgi Teknolojileri e-mailto://listserv@american. Özellikle ticari kuruluşların interneti kullanmaya başlamaları ile birlikte internette güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı yakın zamanda Web üzerinden iletilen her türlü bilginin yeni şifreleme teknikleri ve çok yüksek hızlı hatlar sayesinde yeteri seviyede güvenli olacağını söyleyebiliriz.4.aka-arama.org olan derneği daha yakından tanımak için sitesine göz atmanız yeterli.comdan canlı yayınlanarak aynı zamanda ülkemizde yayınlanan ilk internet konseri oldu. İngiliz sivil savunma örgütünün desteği ile varlığını sürdürebiliyor. İnternet Ne Kadar Güvenli İnternetin şu an için çok fazla güvenli olduğu söylenemez. İnternette Arama Kurtarma Tarihimizin en büyük depremlerinden birini yaşayalı daha iki yıl bile olmadı ama hala koskoca İstanbul’da 23 kişilik bir sivil savunma örgütümüz var. 7. Önce sahneye kurban çıktı. İnternette Bit Pazarı 159 . Ancak. Nadiren de olsa kişisel iletiler ve postaların kötü amaçlı profesyonel kişiler tarafından illegal (kanun dışı ) yollarla ele geçirilebilir. Bu klube üye olmak için internette ki formu doldurup yollamamız yeterli. Örneğin AKA.6. Ardından psychaq.edu Mehmet Karahan ŞEKİL2.3. Web adresi www.4.pancoke ve dail Black grupları sahne aldı.5. arama kurtarma araştırma derneği. yine de. kullanıcı şifreleri banka kredi kart numaraları ve benzeri gizlilik içeren bilgileri şu an için internet üzerinden serbestçe göndermeyin. 7.4.4. 7.4.

sonymuzik. Web’de www. Bu yeni dil.doktorların tıp konusundaki sohbetlerini çağrıştıran yeni ve farklı bir dili konuşmak zorunda.1 İNTERNETİN TÜRKİYE’DEKİ DURUM DEĞERLENDİRİLMESİ 7. Tripod’da yapılmış amotör bir site çatır çatır ikinci el bilgisayarları satıyor.8. Kulubün haberleşme açısından da hiçbir eksiği yok.com. Sony müzik sitesindeki yerli veya yabancı tüm sanatçılarla en doğru bilgi ve gelişmeleri birinci ağızdan sizlere duyuruyor. Hızlandı ve karmaşıklaştı. sıkıldığımızda bizimle oyun oynayan ve yaşamın içindeki 160 .com. Adresi www.4.1.klubün amacı işsizlerin gelişmelerden çabuk haberdar olmasını.tr adresini tuşlayarak ulaşabileceğiniz bu site.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gençlerin başarılı çalışmalarına bir örnek daha. Sony Müzik yetkilileri internetin bilgi transferinde ve iletişiminde en etkin yol olduğunu düşünüyor. Siteden sony müzike ulaştıracağınız tüm sorular kısa sürede yanıtlanıyor. Artık hesaplarımızı tutan . günlük yaşama önlenemez bir hızla giriyor ve yerleşiyor. dayanışmasını ve işsizlikten bir an önce kurtulmasını sağlamak. Yıdızların Sanal Adresi Eskiden müzik piyasasını takip etmek ne kadar da zordu. Sitenin adresi levkilen. İlk üretilen bilgisayardan bugüne sistem oldukça güçlendi. bu yüzden sanatçılara ulaşabileceğimiz etkileşi.com adlı bir mail grubundan hepsi birbiriyle haberleşiyor.mli bir ortam hazırlamış. 7. Bugün bir bilgisayar edinmek isteyenler . 7. Çünkü müzik sektörünün en güçlü plak şirketlerinden Sony Müzik’in sitesi yayına başladı.7. Artık internet sayesinde tüm gelişmeleri sıcağı sıcağına takip eder olduk.tripod.1 Parmaklarımızın Ucundaki Dünya Bilgisayarlı yaşamın tüm dünya için oldukça yeni olduğu söylenebilir. notlarımızı kaydeden.com/issizler klubüolan sitede bütün işlerin birleşmesi amaçlanıyor. isteyen ziyaretçiler giriş yapıyor isteyenler de satış yapabiliyor.4. İnternette İşsizler Klubü İşsizler de sanal alemde örgütlendiler. müzikteki son gelişmeleri takip etmek bundan sonra daha da kolaylaşacak. 7. İnternette sörf yapıp. raporlarımızı hazırlayan.geocities. Çünkü işsizler klubü@groups.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

herşeye kolaylık ve güven getiren yakın bir dostumuz var. Ancak bu dost, kimi zaman bizi kendine tutsak edip dış dünyadan ayırabiliyor; bizi yalnızlığa da sürükleyebiliyor... 1990’lar, bilgisayarlara yeni bir özellik kazandırdı. Artık bilgisayarlar bizleri kendi içlerine kapatan bir makine yerine, bizi dünyaya bağlayan bir iletişim santrali haline geliyorlar. Bütün bunlar ise, bilgisayarların arkasındaki kablolara eklenen yeni bir kablo ile gerçekleştiriliyor. Bilgisayarlarımızı diğer bilgisayarlar veri tabanlarına bağlayan karmaşık bir sistemin evinizdeki uzantısı olan bu kablo, evin telefon girişine, oradan telefon santraline ve sonra da tüm dünyaya açılıyor. Bilgisayarlarımızı uzak noktalara bağlayan bu yeni sistemin adı “İNTERNET” ....

7.1.2. İnternet Nedir ?
a) İnternet aynı dili konuşan ya da diğer bir deyişle aynı iletişim kurallarını kullanan ağların bir toplamıdır. (Alan kılavuzu Stephon Nelson) b) İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi taşıyıcısı, bir ön modeldir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli etmeni, taşıyıcısı, kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek ve toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişime zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan, bir çalışma ortamı haberleşme ortamı büyük, canlı, dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir haberleşme ortamı, her vatandaşın kendi radyo ve televizyonunu kurabileceği bir yayın ortamı, tüm dünyaya hitap eden bir tanıtım ve pazarlama ortamı, iş bağlantılarının kurulabileceği, alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerinin vatandaşa ucuz etkin ve 24 saat sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. c) İnternet, bir çok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu,dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnterneti bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. İnternete bakış açımıza bağlı olarak farklı tanımlamalar da getirebiliriz : İnternet, • 1997 sonu itibariyle 100.000.000 ’u aşkın insanın kendi arasında etkileştiği, bilgi değiş-tokuşu yapabildiği ve kendi yazısız kuralları olan büyük bir topluluktur. Bu, internetin sosyal yönüdür. • Pek çok yararlı bilginin bir tuşa basmak kadar yakın olduğu dev bir kütüphanedir. • 1997 sonu itibariyle 20.000.000’u aşkın bilgisayarın bağlı olduğu çok büyük bir bilgisayar ve iletişim ağıdır. • Kişilerin değişik konularda fikirlerinin serbestçe söyleyebilecekleri ortamlar barındıran bir demokrasi platformudur.

161

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

• Evden alış-veriş, bankacılık hizmetleri, radyo-televizyon yayınları günlük gazete servisleri vb. gibi uygulamaları ile aslında internet aynı zamanda bir hayat kolaylaştırıcıdır. Tüm bu tanımlamaların arakesitinde yer alan ise “Bilgiye ulaşım ve onu paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım”dır. • Sonuç olarak internet, önümüzdeki yıllarda üretilecek bilgilerin dolaşım sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çıkmasıyla yaşamla daha çok iç içe geçmeye başlamıştır. İnternet farklı bir ortam, farklı bir uzay. Kendi yazılı olmayan, kuralları olan; kendi toplumu olan bambaşka bir uzay. Klasik yaşama biçimlerini, değer yargılarını değiştiren; hayatımıza yeni kavramlar, yeni uğraşlar getiren bir şey. Hayatımızı etkiliyor. Hem de çok fazla bir biçimde.

7.1.3 Türkiye İnternetinin Bir Durum Değerlendirilmesi
İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi, taşıyıcısı bir ön modelidir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli bir etmeni, taşıyıcısı kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişmeye zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan bir çalışma ortamı, haberleşme ortamı, büyük canlı dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir çalışma ortamı, her vatandaşın kendi radyo, gazete ve televizyonu kurabileceği bir yayın ortamı tüm dünyaya hitap eden bir dağıtım ve pazarlama ortamı. İş bağlantılarının kurulabileceği alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerini vatandaşa ucuz, etkin ve 24 saat sunulabileceği, ilkokuldan üniversiteye meslek içi ve sürekli eğitimin sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim ve saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. İnternette geç kalmak, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. İnternet en basitinden çağdaş matbaadır. Dünyanın pek çok ülkesinde internet, ulusal bir plan kapsamında stratejik bir konu olarak ele alınmış eylem planları yapılmış, kamu özel sektör üniversiteler ve sivil toplum örgütleri beraberinde bunları hayata geçirme çabasında epey yol alınmıştır. Dünya internetinde 40 milyon civarında bilgisayar, 150-200 milyon kullanıcı, 3.5 milyon web, 2 milyon kurum, 30 bin haber gurubu, 90 bin posta listesi, 25 bin sohbet kanalı vardır. Türkiye de ise 40 bin civarında bilgisayar, 150-200 bin kullanıcı, 5 bin civarında web, 300 bin kullanıcı vardır. Türkiye’de ki toplam internete bağlı bilgisayar sayısı İndiana Eyaleti k12 (ilk,orta,lise) bilgisayar sayısından az. Türkiye interneti 6 yaşını doldurmak üzeredir. Bu altı yıl çok sancılı olmuştur. Son yıllara kadar ulusal sahiplenme kaygısı ve çabası olmamıştır. İnternetle ilgili taraflar kısa vadeli bakışla bir işbirliği çabasına girmemişler ve sonucunda ulus olarak ortak aklımızı oluşturamamış durumdayız.

162

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Türkiye internetteki gelişmelerin çok dışında değil ama biz takipte zorlanıyoruz. Treni kaçırmadık ama farkı kapatamıyoruz. Çok ciddi boyutta insan gücü açığımız var. Üniversitelerimiz, değişen eğilimleri göz önüne alıp programlarında esneklik yapacak esnekliğe sahip değil. Bu konuyu sahiplene kurumumuz yok. İnternete ulus olarak yatırım yapmıyoruz. İnternet konusundaki master planımız, eylem planımız olmadığı gibi deneysel projelerimiz bile yok. Gelişmiş üniversitelerimizde bile bu konularda çalışan bir avuç insanımız var. Üniversitelerimizi bile interntete tamamen taşıyamadık. Üniversiteler için ulusal bilgisayarlaşma hedefleri ve planlarımız yok. Alan adını alan 80K12 okulumuz ve 400’e yakın bilgisayar var. Milli Eğitim Bakanlığımız henüz kendini internete bağlayamadı. Okulların bilgisayarlaşması ve internetli eğitim konusunda ulusal hiçbir doküman üretemedik, üzerinde anlaşılan hiçbir model yok ve kayda değer deneysel boyutta bile hiçbir projemiz yok. Ulus olarak bilgisayar destekli eğitimde henüz öğrenme sürecine giremedik. Son zamanlarda TUENA, İnternet Üst Kurulu Elektronik Ticaret ve Koordinasyan Kurulu, Kamunet Üst Kurulu, TOBB Sektör Kurulu ve TBMM Bilgi teknolojileri grubu olumlu gelişmelerdir. TUENA Türkiye enformasyon ana planı çalışması yakında bitecektir. Ülkenin bir mastır plan gereksinimi duyması tabiki sevindiricidir. Bu planı tartışmak, geliştirmek, sahip çıkmak ve bir eylem planı ortaya çıkarmak hepimizin görevidir. Türk Telekom’un yeterince yatırım yapamaması ağır bürokratik yapısı internet konusundaki deneyimsizliği, zikzakları hatalı kararları ile interneti engellediği görüntüsü oluşmuştur. Türk Telekom son bir yılda SDH, TDM, ISDN, 800 hatlar için yatırım yapmış, Ttnet ihalesini gerçekleştirmiştir. Tt’nin internet ve PSTN için yatırım yapması gerekir. Şayet TT, bir A.Ş. olarak görülüyorsa, kendi kazandığı para ile, karlı gördüğü yatırımları yapabilmektedir. Şayet TT, bir KIT olarak görülüyorsa, Türkiye’nin geleceği için stratejik konumda olan iletişim ve internet alt yapısı için yatırım yapılmalıdır. Kaldı ki internet hizmeti temel bir kamu hizmeti olmaktadır. Teknolojik gelişmeler internetin yayılması için yeni olanaklar sunmaktadır. Kablo Tv üzerinden erişim, kablosuz erişim, xDLS, internet Tv ve direkt Pe şu anda gündemde olanları. Bunları biran önce hayata geçirmeliyiz. İnternet Üst Kurulu, diyalog ve hoş görü ortamında, bir çözüm üretme mekanizması, bir hakem kurulu olarakta çalışabilir. Ulaştırma Bakanlığının önderliği bu anlamda çok önemlidir. İnternetin öne çıkardığı birkaç kavram, saydamlık, katılımcılık ve sivil toplum örgütleridir. Saydamlık ve katılımcılık, zaten internetsiz hayata geçmesi zor kavramlardır.

7.1.4 İnternetin Ülkemizdeki Ticari Boyutu
Dünyadaki kullanıma paralel olarak, internet ve ticaret olgusu boyutu ülkemizde de popüler olmaya başlamıştır. 1997 ortalarından itibaren birçok banka, müşterilerine hizmet üzerinden kişisel bankacılık servisleri vermeye başlamıştır. Öte yandan, 1996 sonlarından itibaren birçok günlük gazete ve derginin (aynı baskısı olmasa bile) internet üzerinden yayınladığını görüyoruz. 1997 sonlarına doğru deneme amaçlıda olsa, bazı popüler alış-veriş imkanlarını yavaş yavaş müşterilerine açmaktadır. Diğer bir popüler dal da internet üzerinden radyo ve Tv yayıncılığı. Hat hızlar şu an fazla

163

Bir ağ kulanıcısı olarak. Ağ üzerindeki izin verilmiş işlemler. 164 . büyük bir üzüntüyle söylemek gerekirse. kamu kuruluşları arasından. 7. siyasi partilerin internete bağlanma çalışmarı.1.2 İnternet Etiği Ağ üzerindeki her kullanıcının. DIE. vb gibi kuruluşlarda. bu ağdaki sorumlular tarafından her zaman izlenebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu kuralları bilme ve bunlara uyma kullanıcının sorumluluğudur.İstanbul’dan İTÜ ve Boğaziçi üniv. Kulanıcı ağdaki her bir servise ulaştığında yaptığı işlerden sorumludur.aynı dönemde.www servislerini ilan etmeleri.tr ve servis2. İnternet ya da kısaca net.Her ağın kendine ait sorumlulukları ve kuralları vardır.tr servis sağlayıcılarında bir kullanıcı numarası üzerinden dial-up türü bağlantılarla bazı özel kuruluşlar veözel şahışlarla internet hizmeti vermeye çalışmıştır.5 Türkiye’de Hangi Kuruluşlar İnternete Bağlıdır Türkiye’deki ulusal internet alt yapısı.net. Ülkemizde internet kamu oyunun her geçen gün daha fazla bilinçlenmesi oldukça sevindirici bir gelişmedir. ODTÜ üzerinden internet erişimine sahip olmuşlardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeterli olmasa da. Fakat bir yerde izin verilen bir hareket başka bir ağda yasaklanmış olabilir. Gösterilebilir. MTA. Kullanıcı sayısı ve kullanım oranları artıkça özellikle reklam gelirlerinin hatırı sayılır oranlarda artmasını bekleyebiliriz. günlük gazetelerin yayınlarını internet üzerinden verebilme çabaları. İlk ODTÜ’te bağlanmıştır. başka bilgisayar ağlarına erişmemize izin verilmiş olabilir.servisleri ve sistemleri kullanmaları konusundaki sorumlulukları fark etmeleri önemlidir. TT.millet vekillerimizin bazılarının artık e-mail de kullanmaya başlaması ve insanların artık “internet” varlığından haberdar olmaları hep olumlu kilometre taşlarıdır.net.TRNET çatısı altında.Ayrıca Tübitak. hatta herbirinde ayarı protokollere sahip binlerce irili ufaklı ağların toplamıdır.servis. bir çok şirket bu konuda ciddi atılımlar yapmaktadır. tek bir ağ değildir.Sonraları internet servisi alan özel kuruluşların sayısı her geçen gün artmıştır. Televizyon/radyo programlarının e-mail adreslerini. henüz tamamlanmamıştır. Önümüzdeki dönemlerde Türkiye internet alt yapısı ve gelişimi ile ilgili planların/yatırımların/hedeflerin siyasal parti ve hükümet programlarına girmesi hepimizin ortak dileğidir. 7.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1) İnternet nedir?.Dr. Alan Klavuzu 2) İnternetle ilgili bilgi.Dr.Gör.Yılmaz Bülent (Hacettepe Üniversitesi) Bilgilenme Hakkı Eğitim ve İnternet 8) Doç.dr. Stephon NELSON.Sezer Ebru ve Doç.Mustafa Akgül “Türkiye İnterneti Durum değerlendirmesi” Popüler Bilim Şubat 1999 4) Doç.Dr.Dr.Hayri Sever (Hacettepe Üniversitesi) Bilgi Erişim Sisteminde Türkçe 10) Net-Life Dergisi “Mart Sayısı” 165 .Mustafa Akgül.Dr.URL Adresi:www. Popüler Bilim Mayıs 1999 5) İnternet hakkında genel bilgi. “Türkiye İnterneti 6 Yaşında”.Tuncer Nilüfer (Hacettepe Üniversitesi) İnternet kullanımı 7) Dç. Ateşman Ender (Hacettepe Üniversitesi) İnternet ve Dil Kullanımı 9) Arş.kampüs.Bilim ve Teknik Dergileri 6) Prof.com/turkce/help 3) Doç.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful