P. 1
egtbilgitek

egtbilgitek

|Views: 10|Likes:
Yayınlayan: Dzuneis Nureski

More info:

Published by: Dzuneis Nureski on Aug 24, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/24/2014

pdf

text

original

EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi BÖTE DERS NOTLARI

HAZIRLAYAN Öğr.Gör. Mehmet KARAHAN

Malatya, 2001

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM: Teknoloji Tarihi
Teknolojinin Tanımı, Kapsamı, Önemi Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler Endüstri Devrimi ve teknolojik Gelişmeler Zamanımızda Teknolojinin Durumu

II. BÖLÜM: Bilişim Kavramları
Veri ve Bilgi Bilişim Bilgi Teknolojileri Bilgi Paylaşımı Bilgi Toplumu

III. BÖLÜM: Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri ve Sosyal Yapı
Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi Toplumunda Ekonomik Sistem Bilgi Toplumunda Kültürel ve Politik Sistem Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye

IV. BÖLÜM: Eğitimde Bilgi Teknolojileri
Eğitimde Yeni Teknolojiler Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu/Olumsuz Etkileri Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Eğitim

V. BÖLÜM: İnternet Kullanım Alanları
e-mail Web Chat FTP e-ticaret ve Bankacılık Değişik İnternet Uygulamaları (Reklam, Dayanışma, Askeri, Siyasi vs.)

2

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

VI. BÖLÜM: Eğitim Ortamlarında İnternet’ten Yararlanma
Temel Kavramlar İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları Web Destekli Eğitim Çalışmaları

VII. BÖLÜM: İnternet’in Birey ve Sosyal Yaşama Etkileri
Birey Üzerindeki Etkileri Toplum Üzerindeki Etkileri İnternet’in Türkiye’deki Durumu İnternet Etiği

3

BÖLÜM: TEKNOLOJİ TARİHİ 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan I. Teknolojinin Tanımı Kapsamı Önemi 2. Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler 4. Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri 3. Zamanımızda Teknolojinin Durumu 4 . Endüstri Devrimi ve Teknolojik Gelişmeler 5.

düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. Yeni bilgilerin üretilmesi insanlara yeni ufuklar açmakta.Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi 3. Bilgi üretme işlemi bilimin göreve olarak algılanmaktadır. 1.1. Bu sayede birçok olayın gerçek sebebi ortaya çıkmakta ve olayın meydana gelmesi için gerekli şartların neler olduğu belirlenmektedir. olayın oluş gerekçelerini ortaya koyar. bu özelliğini dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren kullanmaya başlamıştır. bu bilgi sayesinde daha kolay hale geleceği konusunda herhangi bir şey söylemez. Hayat nasıl daha kolay hale getirilir? Bu sorunun cevabı ancak üç farklı aşamadan geçilerek verilebilmektedir. Teknolojinin Tanımı Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. Düşünce uf-kuğun çok fazla genişlemesi ise hayatı daha kolay kılabilecek unsurların neler olabileceğinin daha kolaylıkla ortaya konulması sonucunu doğurmaktadır. Önemli olan üretilmiş 5 . hazır bilgilerin insanlığın hizmetine 1. sürekli olarak hayatını daha rahat ve daha kolay devam ettirebilmenin yollarını aramıştır. Çünkü bir olayın oluş mekanizmasını açıklamak. Hergelen gün hayatı daha da kolaylaştıracak bir aracı. Üretilen Bilgilerin Kullanıma Hazır Hale Getirilmesi Bilim adamları tarafından üretilen bilgiler çoğu zaman bir olayın neden ve nasıl olduğu üzerin-de durur. ancak nasıl ve neden oluştuğu bilinmeyen olayları açıklamak mümkün hale gelmektedir. Ancak bu bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren. hem yeni bilgilerin üretilmesini zorunlu kılmakta hem de kolaylaştırmaktadır. insanın kişisel merakını gidermeye yönelik bir uğraşıdır. bu bilginin insanlığın hangi sorununu çözmede etkili olacağı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.1.1. insanın. Üretilen yeni bilgiler sayesinde insanların çevre-sinde sürekli olarak oluşan. Bu aşamalar sırası ile.Kullanıma sunulmasıdır. geliştirmiş ve kullanıma hazır hale getirmiştir. TEKNOLOJİNİN TANIMI KAPSAMI VE ÖNEMİ 1. Üretilen her yeni bilgi. Bilgilerin Üretilmesi Hayatı kolaylaştırmak amacıyla herhangi bir araç ya da gerecin ortaya çıkarılabilmesi için öncelikle bilgilerin üretilmesi gerekmektedir. hayatında karşılaştığı hangi olayın.1. Bilim adamlar sürekli olarak yeni bilgiler üretmek konusunda çaba harcamaktadırlar.2. Tüm düşünce gücünü bu yönde yoğunlaştıran insan. yani bilginin insanlığın hizmetine nasıl verileceğinin de araştırılması gerekir. Tek başına hiçbir anlam ifade etmez. sürekli olarak hayatı daha kolay kılmıştır. gereci bulmuş. Bu canlılar içerisinde insan.Bu nedenle üretilen her yeni bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağının.Bilgilerin üretilmesi 2. Düşünebilme yeteneğinde olan insan. İnsan. 1. insanların düşünce alanlarını genişletmektedir.

1. ya teknoloji ya da endüstri aşamasında uygun yöntemler bulunamadığı için. Oysa yukarıda ifade edilen bilgiler üzerinde çalışarak. o bilginin insanlığın hizmetinde nasıl kullanılacağı ve o bilgi ile insan hayatının nasıl kolaylaştırılabileceği üzerinde durur. bilimin ürettiği bilgilerin insanlığın hizmetine sunulması teknolojinin konusudur. insanlık tarafından kullanılabilir hale getirilmesi ile ilgili olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır.O halde endüstri. insanlığın hizmetine sunulabilmektedir. ancak bu bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağını belirtmemektedir. Yine bu bilgi sayesinde deniz taşımacılığı geliştirilmiştir. bilgiler üretilmektedir. teknolojik olarak ortaya konan bir bilginin düzenli şekilde insanlığın hizmetine verilmesi için gerekli faaliyetlerin tümüdür. İşte bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağının bilinmesi. çoğu zaman insanların daha rahat. Bu gelişmelerin sonucunda. 0 halde teknoloji. o günün teknolojisi veya endüstrisindeki yetersizliklerden dolayı kullanılamayan bilgiler.3. Kullanıma Hazır Bilgilerin İnsanlığın Hizmetine Sunulması Kullanıma hazır bilgiler. Bazı durumlarda ise üretilen bilgi. Endüstri. insanlığın hizmetine sunulabilir hale gelmektedir. Ancak bilim. 0 halde üretilen bir bilgi. Buna göre üretilen bir bilginin. ilk bulunduğu anda. Bu nedenle.Bu ise endüstrinin ilgi alanıdır. daha kolay ve daha iyi yaşamalarını sağlamak için yeterli değildir. daha kolay yasayabilmesini sağlayan önemli bir işlev yerine getirilmiştir. düzenli bir şekilde üretilmesi ve insanlığın hizmetine verilmesi gereklidir. bu hali ile sadece olayın mekanizmasını açıklamakta. Böylece insanlığın daha rahat. 6 . şu şekilde şema tize etmek mümkündür: Buraya kadar verilen bilgilerden. "bir sıvı içerisine batırılan bir cisim. hizmeti sürekli bir şekilde üretmek için organize olur ve in-sanlığın hizmetine sunar. teknoloji ve endüstride sürekli olarak gelişmeler olmaktadır. Elde edilen bu bilgiler günün teknolojik imkanlarına bağlı olarak kullanıma sunulmaktadır. teknoloji teriminin genellikle bilimin üretmiş olduğu bilgilerin. insanların daha rahat ve kolay yaşamaları için yeterli midir? İnsanlığın hizmetine verilmeye hazır hale getirilen bilgi. Çünkü bilimin ürettiği bilgiden yararlanarak teknolojinin ortaya koyduğu bir hizmetin. Sözgelimi. bu bilgi ile gemilerin yapılabileceği ortaya konmuştur. insanlığın hizmetine verilemeden. o bilgiden nasıl yararlanılacağının ortaya konmasıdır. 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olan bilginin in-sanlığın kullanabileceği bir hale getirilmesi. bunun yollarının araştırılması. bilim alanındaki çalışmalar süreklilik göstermekte. batırıldığı cismin yoğunluğuna bağlı olarak kendi hacmi kadar bir kuvvetle yukarı doğru itilir" seklinde ortaya konan bir bilgi. üretildikten çok daha sonra kullanışlı hale getirilerek. üretilmesinden itibaren insanlığın hizmetine sunulmasına kadar geçirdiği aşamaları. Böylece. herhangi bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. üretilen bilgi iki aşamadan geçerek insanlığın hizmetine verilir. sadece bildi olarak kalır.

Bu 7 . uygulamaya konul-ması yönündedir. sonuçta herhangi bir şekilde insanlığın hizmetine verilmektedir. o konunun teknolojisi olarak belirtilmektedir. özlemi hayatını daha kolaylaştıracak tekniklerin bulunup. gayreti. hamur teknolojisi. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılan ise. İnsanın yaşamında daha rahat. 1. insan yaşamı ile sınırlıdır. Örneğin. Barınmaya ilişkin uğraşılardır. Bu nedenle teknoloji yasamın kendisidir. Bazı durumlarda da o çok sınırlı alanla ilgili olan uygulamalar. Bu üretim tekniğine bağlı olarak mal ve hizmetlerin üretilme yöntemi de o konunun teknolojisini oluşturmaktadır. Giyinmeye ilişkin uğraşılar c.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılar. çoğunlukla çözüm bulduğu alanla ilgili olarak isimlendirilmektedir. Genel bir terim olan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan teknoloji." Çevrenizde bulunan teknoloji ürünlerini gözden geçiriniz. giyim teknolojisi. Teknoloji insan yaşamının bütün evrelerini kapsamaktadır. 0 halde insanın uğraştığı. ekmek teknolojisi. daha kolay ve daha iyi yaşamayı sağlayabilmek uğraşlarını başlıca iki ana konuda toplamak mümkündür: 1. iplik teknolojisi.3. Teknolojinin Kapsamı Kısaca bir bilginin insanlığın hizmetine verilebilecek bir mal ya da hizmet haline getirilmesine ilişkin çalışmalar bütünü olarak tanımlanabilen teknolojinin kapsamı çok geniştir. Beslenme teknolojisi. Dinlenme ve eğlenmeye yönelik uğraşılar.İnsanın yaşamı boyunca bütün çabası. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşıları: a. Çünkü in-sanlık dünya üzerinde bulunan her şeyden yararlanmaya çalışmaktadır. Ya da bir başka anlatımda "teknolojinin kapsamı insan yaşamı ile ilgili faaliyetlerin bütünüdür. bilgisayar teknolojisi gibi. gibi. 2. barınma teknolojisi. Kapsamı.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılar. Beslenmeye ilişkin uğraşılar b.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. her dönemde mutlaka var olmuştur. Bir insanın yaşamının bütün evrelerinde yararlandığı her türlü mal ve hizmet mutlaka bir teknoloji ürünüdür. Bu bakımdan teknoloji oldukça geniş bir alanı kapsamaktadır. dinleme ve eğlenmeye ilişkin uğraşılar olarak ele almak mümkündür. hangi aşamalardan sonra hizmete sunulmuş olabileceğini tartışmış. İnsanın hizmetine sunulmuş bulunan her mal ve hizmetin mutlaka bir üretim tekniği vardır.2. Dolayısı ile herhangi bir konuda üretilen her bilgi. yararlandığı her konunun bir teknolojisi bulunmaktadır. görünürde insanın yaşaması için mutlak gerekli uğraşılar olmamakla birlikte. Teknolojinin Önemi Teknoloji doğrudan doğruya insan ile ilgilidir kavramdır.

Ancak bu uğraşın yerine 8 . günümüzün modern toplumlarında bilgisayar ile oynamaktadırlar. daha kolay bir şekilde yerine getirebilmesi için ortamı daha uygun hale getirmeye çalışmaktadır. insanin beslenme ihtiyacının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişiklikle-re ilişkin olarak verilen bu örnekleri çoğaltmak ve diğer alanlara ilişkin olarak da birçok örnek vermek mümkündür. Giyinme c. ilk insanın besin maddelerini. Dinlenme ve eğlenme gibi uğraşılarla meşgul olmaktadır. Sözgelimi. 0 halde insan. Bu uğraşılar insanın yaşamını devam ettirebilmesi için gerekli olan ihtiyaçlar bütünüdür. Teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı bir toplumda. dinlenme ve eğlenme ihtiyacının giderilmesi için en başta yapılan islerden birisi oyundur. tüketebileceği şekle getirmek için ocaklardan yararlanırken. Ayni ihtiyaçların günümüzde giderilme biçimi. ya da çelik çomak gibi çok basit araç ve gereçleri kullanarak oyun oynarlarken. Bu nedenle bu uğraşıları da insanin yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılardan ayırt etmeden incelemek daha doğrudur. Bu farklılığı da teknoloji sağlayacaktır. geçmişte giderilme biçiminden oldukça farklıdır. onun beslenme ihtiyacıdır. Yine sözgelimi. Ancak bu ihtiyacın giderilme biçimi hergelen gün değişmekte. Söz konusu bu uğraşılar sürekli olarak vardır. söz konusu ihtiyaç daha kolay bir şekilde giderilebilir hale gelmektedir. insanın temel ihtiyaçlarından birisi. Gelecekte de var olacaktır. insanin ilk var olduğu andan itibaren çeşitli yollarla giderilmeye çalışılmış ve giderilmiştir. Teknolojinin gelişmesi sonucu ise. sabit kalmaktadır. Bu ise teknoloji sayesinde olmaktadır. Bu ihtiyaçların giderilmesi. a. İşte teknoloji. günümüz insanı ayni işlemi son derece modern fırınlarda yerine getirmektedir. Barınma d. İşte bu nedenle. Yine ayni ihtiyacın gelecekte giderilme biçimi de günümüzde giderilme biçiminden mutlaka çok farklı olacaktır. besin maddeleri kontrollü bir şekilde üretilmeye başlanmış ve insanın kolaylıkla elde edebileceği şekilde. İnsan beslenme ihtiyacını gidermek için bir uğraş vermek zorundadır. Beslenme b. Bu durum ihtiyacın giderilme biçimi değiştirilerek. Bir başka anlatımla. ya da ortam daha uygun hale getirilerek sağlanmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan uğraşılar. çocuklar aşık kemiği. Burada da yapılan temel işlev. insanın varlığı ile ortaya çıkan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan uğraşılardır. yine her dönemde üzerinde en fazla durulan uğraşılardır. Çünkü bunlar. insanın yaşamını devam ettirebilmesi için bir zorunluluktur. ya da doğada kendiliğinden yetişen besin maddelerini toplamak suretiyle gidermeye çalışmıştır. İlk insan beslenmesi için gerekli olan besin maddelerini avlanmak. onun hizmetine sunulmuştur. dinlenme ve eğlenme uğraşının yerine getirilmesidir. İşte bu farkı teknoloji sağlamıştır. söz konusu bu ihtiyaçlar. Örneğin. Teknolojinin. tüm yaşamı boyunca ve sürekli olarak. insanin sürekli olarak meşgul olduğu bu uğraşıları. O halde esas olarak insanın giderilmesi gereken temel ihtiyacı değişmemekte. o ihtiyacın giderilmesi için ortam daha uygun bir hale getirilmektedir.

insanin temel ihtiyaçlarının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişikliklere ilişkin. İnsan. Bu canlılar içerisinde insan düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. 1. Bu suretle teknoloji. beslenme 2. Teknolojinin Gerekliliği İnsanın daha rahat yaşama isteği. örnekler düşününüz. renklenmiş ve çeşni kazanmıştır. giyinme 3. Teknoloji. kullanıma hazır hale getirilen bilgileri. düşünebilme yeteneği sayesin-de. Bu uğraş sonucunda yeni üretim teknikleri geliştirmiştir. Bunların geçmişteki biçimleri ile bugün arasında kıyaslama yaparak. insanlığın hizmetine sunmuştur. daha çok teknolojinin konusu olarak algılan-maktadır. 0 halde teknoloji gelişerek. iste bu uğraşıların daha kolay. Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi. Bu amaçla insan daha rahat yaşabilmek için çevresinde bulunan her türlü maddeden yararlanma yollarını aramış. 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan getirilme biçimi teknoloji sayesinde çok değişmiş. eğlenme ve dinlenme gibi uğraşıların gideriliş biçimini değiştirmektedir. Her yeni çözüm mutlaka yeni bir sorunu da beraberinde getirmiştir. kolaylaşmış. 2. Teknolojinin. Bu yeni sorunun çözümü için yeniden uğraşılmış ve böylelikle teknoloji sürekli yenilerek gelişmiş güzelleşmiştir. 3. insan bu temel uğraşılarını herhangi bir şekilde yerine getirmektedir. O halde insanın yaşamı süresince mutlaka yerine getirdiği temel uğraşıları vardır. üretilen bilgileri kullanıma hazır hale getirmiş. barınma 4. 1. Değerlendirme Soruları Cevaplandıramadığımız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.4. yaşadığı çevreyi kontrol altına almaya çalışmıştır. Bu amaçla. insanların yaşamlarında sürekli olarak yerine getirdikleri. Aslında bir başka yönü ile konuya yaklaşıldığında yeni üretim teknikleri geliştirme zorunluluktan doğ-muştur. Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. İnsan yaşamının her döneminde karşılaştığı sorunları çözmek için uğraşmıştır. İnsanın yaşamını iyileştirmeye yönelik olduğu için de çok geniş bir alanı kapsamaktadır. tartışınız. değişik ve seçenekli olarak insanların hizmetine sunmakta. Ayrıca bu uğraşıları renkli. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren yaşamını daha rahat. Bu uğraşıların daha rahat bir ortamda. daha rahat. daha düzenli bir şekilde yerine getirilmesi için uygun ortam hazırlamaktadır. dolayısı ile bu uğraşıların insanlara yük olmadan yerine getirilmesini sağlamaktadır. daha düzenli hale getir-menin yollarını aramış ve bulmuştur. onu arayışlara sürüklemiştir. Yani önce sorun ortaya çıkmış bu sorunun çözümü için uğraşılmış böylece yeni bir teknik ortaya çıkmış ve teknoloji gelmiştir. bilgi üretmiş. 1. daha kolaylıkla yerine getirilmesi için ortam hazırlamaktadır. güzelleşerek mükemmele doğru gidecektir. Teknoloji aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmektedir? 9 .

C) insanların ihtiyaçlarını gideriş biçimini değiştirmektedir D) insanların ihtiyaçlarını değiştirmektedir 2. D) Teknoloji bilgi üretir. insanlığın hizmetine verilmesi için seri üretim yapabilmek amacıyla kurulmuş organizasyon : Üretilen bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesi ile ilgili 10 . endüstri ise kullanıma hazır hale getirilmesine ilişkin uğraşılarla ilgilidir. Aşağıdakilerden hangisi insanların temel ihtiyaçlarından birisi değildir? A) Dinlenme B) Beslenme C) Barınma D) Giyinme 3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi teknoloji ile endüstri arasındaki farkı ortaya koymaktadır? A) Teknoloji ve endüstri aynı kavramın değişik ifade ediliş şeklidir. endüstri ise sen üretimine ilişkin uğraşlarla ilgilidir. endüstri ise bilgiyi kullanır. Sözlük Ve Kavram Dizini Teknoloji uğraşıların bütünü Endüstri : Kullanıma hazır hale getirilmiş bilgilerin. C) Teknoloji bir bilginin seri üretimine. B)Teknoloji bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesine.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan A) insanların ihtiyaçlarını gidermektedir B) İnsanların ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır.

Teknolojinin çok yönlü niteliklerini tanımak suretiyle teknolojiyi anlamak kolaylaşır. makine üretebilmesi. İnsan tarafından meydana getirilir ve insanın hizmetine sunulur. alet. Teknolojinin Nitelikleri Teknoloji. 2. Günümüzde teknoloji terimi ile aşağıda belirtilen tanımlar anlatılmak istenmektedir: 1. TEKNOLOJİNİN NİTELİKLERİ VE İŞLEVLERİ Teknolojinin Nitelikleri Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Sanat Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin İşlevleri İnsana Kolaylık Sağlama Yaşama Düzeyini Yükseltme Toplumu Bütünleştirme Verimlilik Karar Verme Boş Zamanları Değerlendirme Değer Kazandırma Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 2. bilgi ve yeteneklerini kullanması. materyal 11 .1. malzeme ve insan kaynaklarını.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. İnsanın olduğu her yerde teknoloji vardır. Teknoloji bir ülkenin kaynağıdır. insan 2. Bu tanımlardan da görüldüğü gibi teknoloji doğrudan doğruya insanı ilgilendiren bir kavramdır. 1. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla materyal. insanın yaşamını kolaylaştırmaya dönüktür. Teknoloji hangi kaynaklardan yararlanarak gelişir? Teknoloji gelişmesini sürdürürken. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla.Çok yönlü nitelikleri vardır. bilimsel esaslar doğrultusunda disiplinli olarak kullanması. Teknoloji insanla başlamakta ve sürekli olarak in-sanın yaşamını daha kolay hale getirmek yönünde gelişmektedir.

Düşünebilme yeteneği sayesinde insan. diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünebilme yeteneğidir.1. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. doğada kendiliğinden bulunan düzgün taşlar kullanılarak düzgün olmayan taşlar yontulmuştur. İnsanın. Bu aletler kullanılarak ağaçlar kesilmiş. Ürettiği materyali yaşamını kolaylaştırmaya dönük olarak kullandığı gibi. kazma. Mehmet Karahan O halde teknolojinin niteliklerini söz konusu bu dört ölçüte göre incelemek mümkündür. daha güvenli bir hale getirilmiştir.1. 2. insan için vardır. Bu suretle.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 3. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirebilmekte. taşıma araçları. sürekliliği olan bir işlevdir. yaşamı daha kolay kılabilecek önlemleri olmaktadır. değiştirmiş. yaşamının herhangi bir aşamasında kullanır. Günümüzün teknolojisinde de yaşamı kolaylaştırmaya yönelik. Böylece sürekli olarak bir önceki alet yardımı ile daha komplike. beceri derecesi ne kadar yüksek olursa olsun. yaşamı daha kolay hale getirmiştir. alet ve materyal üreterek teknolojiyi geliştirmiş ve bugünkü düzeyine ulaştırmıştır. taşlar kolaylıkla kırılmış. daha fonksiyonel ve yaşamı daha kolay hale getiren aletler üretilmiştir.1. Teknolojinin başlangıcı insanın kendisinin başlangıcıdır. her gün yeni aletler üretilmekte ve bu aletler yardımı ile başka aletler yapıl-maktadır.2. Bunu yapa-bilmek için de başvurduğu kaynakların başında alet ve materyal üretme gelmektedir. İnsan. çekiç gibi aletler üretilmiştir. yeni başka materyallerin üretilmesinde de kullanmıştır. yaşamı kolaylaştırmaya dönük bir işlev görmesi hemen hemen olanaksızdır. ağaçlara kolaylıkla istenen şekiller verilmiştir. Böylelikle teknoloji sürekli olarak ilerlemekte. insanın bilgi. Söz konusu bu aletlerin olmadığı bir ortamda. Sözgelimi. İlk insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla çok basit bir alet geliştirmiştir. Yaşamı sürdürebilmesi için birçok şeye ihtiyacı vardır. Böylece şekillendirilen taşlar ve ağaçlar kullanılarak.Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri insan sosyal bir varlıktır.sürekli olarak yaşadığı ortamı ve çevresini yenilemiş. el öğünür" atasözümüz bu durumu en açık bir biçimde açıklamaktadır. Bu nedenle materyal üretmiştir.İnsanı. 12 . Sonuçta ise günümüzün teknolojik düzeyine erişilmiştir. taşlara. "Alet işler. bilim 4. böylelikle yaşamı daha kolay hale getirme. barınaklar yapılmış ve yaşam daha kolay. Bir alet üretme ve üretilen bu aletler yardımı ile yeni bir alet üretme. Teknoloji insanın olduğu yerde. Daha sonra bu alet yardımı ile daha komplike aletler yapılmıştır. Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin temel kaynağı insandır. Doğada bulunan her türlü materyali. yaşadığı ortamı ve çevresini kaynakların başında neler gelmektedir? değiştirebilmesinde yararlandığı 2. Bugünkü yaşam kolaylığı doğrudan doğruya üretilen bu aletlere bağlıdır. Yontulan bu taşlara şekil verilmiş ve bu taşlardan balyoz. yaşam insanlar için her geçen gün daha kolay hale gelmektedir.

Yani insanlar. Ancak. bilimle çok az ilişkisi olmuştur. Zamanla söz konusu bu doğal materyaller kalite ve kantite bakımından yeterli olmayınca. Doğal olaylar. yaşamını devam ettirir. her geçen gün yeni materyaller üretilmekte ve barınak yapmak amacıyla kullanılan materyallerin kaliteleri artırılmaktadır. çimento gibi değişik materyaller üretilmiş ve barınaklar bu materyaller kullanılarak yapılmaya başlanmıştır. yıllarca tekerleğin neden çok daha az bir kuvvetle çok daha fazla yük taşıdığını ya da tulumbanın nasıl olup da suyu emerek yukarılara çıkardığını açıklayamamışlar. On sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen süre içerisinde meydana gelen teknolojik gelişmelerin. 2. Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri İnsan. Bu suretle yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. Ancak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insan materyal üretmede özellikle doğal kaynakları kullanmıştır.1. İlk anlarda doğada gördüğü bir çok olaydan etkilenmiş ve bu olayların oluş sebeplerini bilmeden. teknoloji büyük bir aşama kaydetmiştir. diğer canlılardan farklı olarak düşünebilme yeteneğine sahip olduğu için. teknoloji bir önceki bölümde anlatılan bilim -teknoloji-endüstri sürecine bağlı kalmaksızın gelmiştir. yaşamını devam ettirmeye ve neslini sürdürmeye alışmıştır. yanılma yolu ile elde ettiği bilgileri kullanarak ihtiyaçlarını karşılamış ve yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. henüz bilimsel çalışmalar başlamadan önce. Bu amaçla doğada bulduğu her şeyi kullanmıştır. briket. Yani bu zamana kadar. kerpiç. neslini sürdürürken. Sözgelimi tekerleğin ve emme basma tulum-banin bulunu§u oldukça eskidir. ama bu teknolojiyi kullanarak yaşamlarını kolaylaştırmışlardır. İnsanın ihtiyacı olan her alan için materyal üretmenin söz konusu olduğunu ve bu konunun teknolojinin önemli bir niteliği olduğunu belirtmek gerekir. Yine teknolojik gelişmelere bağlı olarak. tuğla. doğada kendiliğinden bulunan taş. ilk insan barınak yapmak amacıyla. ağaç. Sözgelimi.3.Matbaa . toprak gibi doğal materyalleri kullanmıştır. Sözgelimi bilimin başlı başına bir kurum olarak ortaya çıktığı on sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen sure içerisinde . dünya üzerinde bulunan diğer tüm canlılar gibi. dünya üzerinde görüldüğü ilk andan itibaren.Pusulaların kullanıldığı gemi .Zamanla doğal kaynaklar kalite veya kantite (miktar) bakımından yeterli olmayınca. Bu nedenle. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirmeye çalışmıştır.Porselen ve cam üretim 13 . doğal kaynaklar yardımıyla yapay materyaller üretmiştir.Ulaşım . insan yaşamına çok büyük kolaylıklar getiren bu teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapabilmiştir.Rüzgar ve su gücünden yararlanma . İnsan. ya da sınama yanılma yolu ile teknoloji ortaya çıkmıştır ancak kullanılan teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapılabilmiştir. bu olaylardan kendi isteği doğrultusunda yararlanmıştır. sınama.

Barınak üretim teknolojileri gibi bir çok teknoloji kullanılmıştır. Bilim teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışması bulu§ ile uygulama arasında geçen zamanı kısaltmıştır. teknolojide oluşan yenilikler de bilimsel çalışmaları yönlendirmektedir. Böylece bilimsel çalışmaların daha fazla ve daha verimli yapılabilmesi için ortam hazırlanmıştır. Teknoloji bilime bilimsel buluş yapabilmesi için materyal ve malzeme sağlamaktadır. Teknoloji. Sözgelimi fotoğraf bulunduktan 112 yıl sonra uygulamaya geçilirken. Düşüncenin estetik unsurları da ihtiva edecek bir şekilde yansıtılmasıdır. Sanat doğayı zaman ve uzay faktörlerini dikkate olarak düzenler. Bir kurum olarak bilim teknolojiden binlerce yıl sonra olu§mu§tur. kendi alanında da kendisini daha ileriye götürecek buluşlar yapmaktadır. Buluş ile uygulama arasında geçen surenin kısaltılması. Yani etkileşim tek yönlü değil iki yönlü olmaktadır. adeta bir bütünün ayrılmaz iki par^asi haline gelmiştir. Sanat kendi başına bir sondur. Bilim daha üst düzeye erişmek için mevcut teknolojiden yararlanmaktadır.İplik üretim Mehmet Karahan .endüstri sureci normal yoluna girmiştir.teknoloji. teknolojide yeni gelişmelere imkan verdiği gibi. bu rakam telefon için 56. bir çok buluşun çok kısa bir zaman sonra uygulamaya konmasını mümkün hale getirmiştir.fonksiyonel . Kullanılan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . Bu nedenle bilim adamları teknolojik problemlerle daha fazla ilgilenmekte ve teknik elemanlar da bilime daha fazla önem vermektedirler. Günümüzün bilimi ise yarının teknolojisi haline gelmektedir. insanin yaratıcı gücünü kullanarak eser ortaya çıkarmasıdır. Teknoloji. insanlığın hizmetine verilen ve onun ya§amini kolaylaştıran bu teknolojilerin. . Teknolojik olarak ortaya çıkarılan eser. Teknoloji de insanin yaratıcı gücüne bağlıdır ve insanin yaratıcı gücünü geliştirir. çok büyük gelişme göstermiş ve insanlığın ya$amini kolaylaştırma işlevleri. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiştir. insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için. bilimsel olarak açıklamaları çok sonraları yapıldıktan sonra söz konusu bu teknolojiler çok kısa zamanda. televizyon için 12 ve nihayet transistor için ise 5 yıl olmuştur. Yani ancak bu tarihte bir önceki bolümde anlatılan bilim . Teknoloji hangi yüzyılda bilimin uygulama alanı olmuştur? 2. kalite ve kantite bakımından hızla yükselmiştir. Bu nedenle bilim ve teknoloji ile yaşamayı öğrenmek bir zorunluluktur. radyo için 35 radar için 15. ve 20. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiş. Teknolojinin Sanat Kaynaşma Dayalı Nitelikleri Sanat insanin yaratıcı gücüne dayalı bir olaydır. 19.ekonomik 14 . yüzyıllar da ise teknolojinin gelişmesinde bilimin çok büyük katkıları olmuştur. Bilimsel çalışmalar teknolojiye uygulanarak. Bugün bilim ve teknoloji günlük yaşantımızın temelini oluşturmaktadır. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarında teknoloji bilimin uygulama alanı olmuştur.Değeri kendi içerisinde saklıdır. Teknoloji de yaratıcılığa dayalı bir olaydır.4.1. Ancak şunu da belirtmekte yarar vardır: Teknoloji sadece bilimin uygulanmasıyla gelişmemektedir.

2.1. 2.2. İnsana Kolaylık Sağlama Teknolojinin ana amacı insanin yaşamını kolaylaştırmaktır. Mehmet Karahan Teknolojinin ortaya çıkardığı eserde olması arzu edilen estetik olma öğesi doğrudan doğruya teknolojinin sanat kaynağına dayalıdır.2. işsizliği önler. Yine sahip olunan bu urunu kullanma sıklığı da yaşam düzeyi yükseldikçe artmaktadır. Bilim ve teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışmasının önemi nedir? 2. teknolojik gelişmenin az. Teknoloji insanlara yeni ufaklar apar. dolayısı ile yaşam düzeyinin düşük olduğu bir yörede ula§im yaya olarak sağlanır. İnsanların kullandığı adale gücü miktarını en aza indirir. Yaşama Düzeyini Yükseltme Teknolojinin gelişmesi ile insanların yaşam düzeyleri yükselir. Günümüzde insan ihtiyaçlarını teknoloji aracılığı ile karşılamaktadır. Teknoloji. Bu suretle teknolojik olarak ortaya konan urunun fonksiyonel ve ekonomik olma özelliği yanında estetik olması da sağlanmış olur. hemen her evde fırınlı ocak varken teknolojik gelişmelerin çok yüksek olmadığı ülkelerde evlerde bulunan fırınlı ocak şayisi azalmak-tadır. Teknolojinin ana gayesi insanın yaşamını daha kolay hale getirmektir. Teknolojik gelişmelerin yüksekliği. Sanatın ortaya koyduğu kuralları kullanır.estetik olmalıdır.Teknoloji sayesinde insanlar daha insancıl olurlar. ürettiği eseri tasarlamada ona biçim vermede sanattan yararlanır. Teknoloji sayesinde insanlar günlük yaşamlarında yapmak zorunda oldukları veya yaptıkları bir çok işi makineler ile yaparlar. Bu surete insanin yaşamı kolaylaşır. Ulaşım alanında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ile insanların bir yerden diğer bir yere gitmeleri 15 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri . İnsanın yaşamını daha kolay hale getirmek amacıyla üretilen teknoloji bazı işlevler kazanmıştır. Toplumu bütünleştirme Teknoloji. Sözgelimi teknolojik gelişmenin yüksek olduğu bir yörede insanlar ulaşımlarını otomobiller ile sağlarken. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Sözgelimi teknolojik gelişmelerin yüksek olduğu ileri sanayi ülkelerinde. Teknolojik ürünler insanin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla üretilir.2. Teknolojik gelişmelerin çok fazla olduğu ülkelerde hem teknolojik ürünlere sahip olma hem de sahip olunan teknolojik ürünleri kullanma sıklığı artar. "teknolojinin gelişmesine paralel olarak artar. İnsanin yaşamı suresince yararlandığı alanlardan birisi de ulaşım alanıdır. Teknolojinin kaynağı insandır. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Teknolojinin İşlevleri Teknoloji insanla birlikte başlar. Bu durum doğrudan doğruya yaşam düzeyi ile ilgilidir. Teknoloji insan tarafından insan için üretilir. Yeni iş kolları ortaya çıkarır. Mekanik güç kullanımı oranı.3. İnsanın kendisine ayıracak daha çok zamanı kalır. 2. insan yaşamında gerekli olan her alan ile ilgilidir. Bu yüzden teknolojik gelişmelerin fazla olduğu ülkelerde yaşam düzeyi oldukça yüksektir.2. 2. teknolojik ürünlere sahip olma ve sahip olunan teknolojik ürünleri kullanım sıklığını etkiler. İnsanların daha fazla mekanik güç kullanmalarını sağlar. Toplumda yaşayan bireylerin iş bulmalarını sağlar.

Kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile ülkeler hatta dünya çok küçülmüştür. 2. olu§undan hemen birkaç dakika sonra televizyon sayesinde dünyanın her tarafına yayılmaktadır. Bütün bu gelişmeler toplumu ve giderek toplumları bütünleştirmeye yöneliktir. Zamanı Değerlendirme Teknoloji sayesinde insanin çalışma süresi kısalmıştır. insanların en önemli işlerinden birisi olan karar verme işlerini de yerine getirmeye hazırlanmaktadır.2. 2. teknoloji sayesinde iş alanlarında uzmanlaşma ve iş bolumu yapma sayesinde bir iş kolunda çalışan bireyler sadece belli bir işin en iyi bir şekilde yapılabilmesi için iş akış alanları yapılmıştır. Bu bütünleştirme ise teknoloji sayesinde olmaktadır.6. Telefon. teknoloji. 2. insanin en önemli özelliği olan düşünme işlevi de bu amaç için özel olarak geliştirilmiş bilgisayarlara bırakılmaya başlanmıştır. Verimlilik Teknoloji iş yaşamında karşılıklı ilişkileri artırarak bireyleri. Bu suretle toplumlar birbirlerinin yapılan hakkında bilgi sahibi olmaktadır. onun daha önce adale gücü ile 16 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kolaylaştırmaktadır. Böylelikle üzücü bir olayla herkes ayni anda üzülmekte. Son yıllarda bilgisayar teknolojisinde meydana gelen gelişmeler sonucunda bir çok konu dünya çapında bilgisayar ağı içerisine alınmıştır. bilgi alış verişi sağlamak. birbirlerine bağımlı olarak. Günümüzde ileri teknoloji ürünü olan. teleks.2. Böylece olayın olduğu yere çok uzakta bulunan birisi bile televizyon sayesinde haberdar olmaktadır. Çevrenizde ve dünyadaki olaylar hakkında sizi bilgilendiren kitle iletişim araçlarındaki teknolojik gelişmelerin boyutlarını tartışınız. ya da sevinçli bir olayla herkes ayni anda sevinmektedir. orada çıkan en son bir yayını elde etmek. belirli değişkenleri dikkate alarak karar vermektedirler. kuruluşları. faks gibi modern haberleşme cihazlarında son yıllarda yapılan teknolojik gelişmeler sonucunda dünyanın her hangi bir yöresi ile haberleşmek. uydu kanallarının yardımı ile yapılan televizyon yayınlarıdır. bölgeleri ve nihayet ulusları kendi aralarında yarışmaya zorlamaktadır. Bu saye-de dünyanın herhangi bir köşesinde meydana gelen bir olay önemine göre. Yine kitle iletişim araçlarında görülen bir diğer teknolojik gelişme.5. Karar Verme Teknolojik gelişmeler sonucunda gelinen aşama ile. bireyin nasıl davranması gerektiği konusunda karar üreten bilgisayarlar kullanılmaya başlanmıştır. birbirlerinin işlerini tamamlayarak en verimli bir şekilde çalışmaları sağlanmıştır.2. Bir yarışta başarılı olabilmenin ön şartı ise. Teknoloji sayesinde gelişmiş bulunan kitle iletişim araçları ile toplum ve hatta giderek toplumlar bütünleşmektedir. Teknoloji sayesinde insanların bir arada. Tüm bunlar iş kolların da verimliliği artıran unsur olmuşlardır. kaynaşmaları ortaya çıkmıştır.Teknolojinin asil amacı insanin daha rahat yaşamasını sağlamak olduğundan. o konuda uzman olmaktır Bu nedenle. Bu suretle değişik bölgelerde yaşayan insanların birbirleri ile doğrudan temasa geçmeleri. Teknolojik gelişmeler sonucunda bir çok konuda insanın bizzat kendisi yerine. ya da buradan herhangi bir yayını göndermek artık çocuk oyuncağı haline gelmiştir.4. teknolojik ürünler.

Teknoloji herhangi bir urunun durumunu değiştirmektedir.5 kg buğdaydan çok daha pahalı olmaktadır. İşte teknolojinin bir üründe uyguladığı her durum değiştirme olayı sonunda o ürünün değeri artmaktadır. 0 halde bir ürüne çok fazla değer kazandırabilmek için çok üstün teknolojiye ihtiyaç duyulmaktadır. Çünkü çok kaliteli 1 kg un elde etmek için yaklaşık olarak 1. Özet Teknoloji insanin yaşamını kolaylaştırmaya dönük faaliyetler bütünüdür.2. Birey daha az enerji sarfı ile da-ha verimli olarak. 2. Sözgelimi buğdaydan un ve ekmek yapılabileceği gibi. 1. Dolayısıyla söz konusu ürüne kazandırılan değer de o oranda yüksek olmaktadır. Bugün teknoloji bireyin hem iş hayatında ve hem de boş saatlerini değerlendirmede önemli bir yer tutmaktadır. Ekonomik dilde buna değer kazandırma denmektedir. ayni zaman zarfında eskiye oranla çok daha fazla iş üretir duruma gelmiştir. insan için üretilir ve insanin hizmetine sunulur Teknoloji insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için sürekli olarak gelişmektedir. Bu gelişmeyi sağlarken de. undan. Ayni örnek devam ettirilirse. unun durumu değiştirilerek ekmek yapılmakta.7. Günümüzde bireyin boş vakitleri değerlendirmesi ayrı bir endüstri kolu haline gelmiştir. Teknolojik bilgi ne kadar yüksek olur ise ürünün durumu da o kadar fazla beceri isteyen bir ürüne dönüştürülmektedir. Teknoloji insan tarafından. un haline getirilmektedir. Teknolojik bir işlem sonucunda buğdayın durumu değiştirilerek buğday. Daima ekmek. bilim 4. Ancak. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Böylece o ürünü insan daha kolay kullanabileceği bir şekle sokmaktadır. Boş vakitleri değerlendirmek için binlerce çeşit ürün üretilmektedir. Değer Kazandırma Teknolojinin sahip olduğu önemli işlerden birisi de değer kazandırmasıdır. Bu teknolojik işlem soncunda buğdaya bir değer kazandırılmaktadır. Teknoloji bir ülkenin temel kaynağıdır. buğdaydan un ve pasta yapmak daha fazla teknik bilgi isteyen bir işlemdir. materyal 3. Sözgelimi buğday bir urundur. Bunun sonucunda da bireyin çalışma suresi kısalmış buna karşılık boş zamanı artmıştır. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. Aradaki fiyat farkı teknolojik işlemden kaynaklanmaktadır. Değer kazandırma olayı teknolojik bilgi üstünlüğü ile orantılıdır. her zaman çok kaliteli 1 kg unun fiyatı 1. insan 2. Teknoloji bireyde önce ilgi uyandırmakta ve daha sonra bu ilgiye uygun araçlar üretmektedir. 17 .5 kg buğday kullanılmasına rağmen. bu iş için uygulanan teknolojik sistemim aynı ürüne ikinci bir kez değer kazandırılmaktadır. buğdaydan pasta yapılmakla buğdaya kazandırılan değer çok daha fazladır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapmış olduğu bir çok iş mekanik ya da elektronik olarak yapılabilir duruma gelmiştir. un da buğdaydan daha pahalıdır.

Değer Kazandırma Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. Boş Zamanları Değerlendirme 7.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsan. bilim ve sanat kaynaklarından yararlanarak sürekli olarak gelişen teknoloji bazı işlevler yerine getirmektedir. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. 1. Nitelik bu Kalite Kantite İşlev : Bir şeyin sayılabilen. mahiyet. keyfiyet. : Nitelik : Miktar : Bir nesnenin gördüğü iş. 18 . Toplumu Bütünleştirme 4. Karar Verme 6. Yaşama Düzeyini Yükseltme 3. iş görme yetisi. materyal. Verimlilik 5. İnsana kolaylık sağlama 2. Teknolojik gelişmeler aşağıdaki kaynaklardan hangisinden yararlanmaz? C) Bilim B)Endüstri D) İnsana kolaylık 3. ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumu. : Varlıklar arasında bulunan ve nicelikle ilgisi olmayan ayrımları şu ya da bakıma göre oluşturan durum. Aşağıdakilerden hangisi teknolojik olarak ortaya çıkacak bir eserde olması gereken özelliklerden birisi değildir? A) Fonksiyonel olma B) Ekonomik olma A) İnsan A) Verimlilik sağlama B) Sanat C) Estetik olma D)Verimli olma 2. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. vasıf. Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin işlevlerinden birisi değildir? B)Bilimi kullanma C) Karar verme Sözlük Ve Kavram Dizini Nicelik miktar. kalite.

İnsani diğer çalılılardan ayıran önemli özelliklerinden bir başkası da kişisel bakımdan biyolojik olarak gelişmesinin gecikmesidir. İnsan. Ancak insan hangi tarihte ortaya çıkarsa çıksın. Dünya üzerinde yaşayan canlılar arasında sadece insan alışkanlıklarını yeni hayat şartlarına uydurmak yeteneğine sahiptir. beslenmek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. Alet yapmak insanin kendine özgü özelliklerinden ileri gelmektedir. doğadaki diğer canlıların yavruları arasında en aciz olanıdır. insan kendini savunmak. İnsan Ve Doğa Bundan önceki ünitelerde teknolojinin insan ile başladığı insanin olduğu her yerde teknolojinin olduğu. alet. teknolojinin insan tarafından. Vücut yapılarını değiştirmeyi başaramadıkları zaman ise yok olurlar. doğayı kendisine nasıl uydurmaya çalışmıştır? İnsan doğa ile olan uyumsuzluğunu kendi geliştirdiği araçlar ile gidermeye çalışır. barınmak. doğayı kendisine uydurmaya çalışırken. insan için üretildiği ve insanin hizmetine verildiği belirtilmiş idi. İnsanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. insanin gelişim surecini incelemek gerekir. İnsan yavrusu. Canlılar. diğer canlılar. TARİHSEL GELİŞMELER • Canlılar. kendilerini doğaya uydurmaya çalışır. Buna karşılık dünya üzerinde yaşayan diğer canlılar ise değişen hayat şartlarına karşın. giyinmek kısaca yaşamını devam ettirebilmek için silah. konuşma yetenekleri doğumdan çok sonra ortaya çıkar ve olgunlaşır.1. İnsan ve Doğa • Yontma Taş Devri • Cilalı Taş Devri • Bronz Devri • Demir Devri • Feodal Donem SÜREÇ İÇERİSİNDE TEKNOLOJİK • Coğrafi Keşifler ve Etkileri • Özet • Değerlendirme Sorulan • Kavram Dizini • Yararlanılacak Kaynaklar 3. hangi koşullarda yaptığıdır. İnsan. tarihsel süreç içerisinde ne gibi bir gelişme gösterdiğini anlayabilmek için.İşte insan ile diğer canlılar arasındaki en önemli fark budur. İnsanin dünya üzerinde görülmesiyle başlayan teknolojinin. yaşamlarını devam ettirebilmek ipin vücut yapılarını değiştirirler. plan yapar ve ortaya koyduğu bu düşünceleri uygular. insanin önemli vasıflarından olan yürüme. 19 . yaşamını devam ettirebilmek işin alet yapmıştır. Teknolojik gelişim bakımından önemli olan ilk insanin hangi aleti.

kültür tipleri kadar çok farklılık göstermiştir.İnsan yavrusu doğadaki diğer canlılar arasında en acili olduğu. teknik ilerleme sınırlarına varıldığında tam bir kültürel kaynaşma olmaması. İnsanin diğer canlılara göre daha korumasız oluşu. özellikle eller hassaslaşmış ve bir çok fonksiyonu yerine getirebilir duruma gelmiştir. İnsan. Ancak insan. istikrarlı bir aile kurumu kurmuştur. Bu formlardan biri olan dil. yaşamı için gerekli olan aletleri yapabilir duruma gelmiştir. Yine bu nedenle insan. besleyecek. Çevrenin özellikleri alet ve işlemlerdeki değişiklikleri ortaya çıkarmıştır. ustalık ve beceriye ihtiyaç göstermektedir. dil sayesinde olmuştur. gelişebilmesi. Böylece insan. sosyal gelenek formlarının değişmesine bağlıdır. Bu sosyal grup ailedir. Bu suretle soyut kavramlar ortaya çıkarmak mümkündür. Yine bu aletlerin yapılması sırasında kullanılan organlar. Böylece diller ortaya çıkmış ve diller akil yürütmeyi geliştirmiştir. Bulunan ve geliştirilen aletlerin bulundukları yörede bir kuşaktan diğerine aktarılması ise. Diğer canlılar da bazı sesler çıkarabilmek yeteneğindedir. onun yaşamını devam ettirmesi için bazı aletler geliştirmesini gerekli kılmıştır. gelişmesi çok uzun yıllar aldığı için. gruplar arasında yaşamış ve diğer canlılara oranla daha fazla sosyal ilişkiler oluşturmuştur. neden gruplar arasında ve diğer canlılara göre daha facia sosyal ilişkiler kurarak yaşar? 20 . Onu bu aciz ve savunmasız durumunda tabiata karşı koruyacak. Bu koruma ve bakim suresince insanin beyinsel gelişmesi sürekli olarak devam eder. Daha sonra alet yapımında kullanılan organlar. Böylece insan diğer canlılar arasından mükemmel beyin yapısına sahip olur. Çünkü dilin özünde sınıflandırma. göçlerle veya diğer temaslarla esas yapısını hiç değiştirmemiştir. kendi kendine yeterim hale gelebilmesi için çok uzun yılların geçmesi gerekir. İnsanin ilk buluşlar.Alet yapmak için düşünce yoğunlaşmış ve gelişmiştir. derecelendirme. Göçler çeşitli buluşların yapılmasını ye karma aletlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. mızrak veya avlanma düzeni çok yavaş ilerleyen bir gelişme surecinin sonun-da ortaya çıkmıştır. Bir taş balta. İnsan yavrusunun büyüyüp. beyinle birlikte koordineli olarak çalışabilme yeteneğini kazanmıştır.Teknoloji transfer etmelerine rağmen. Ancak. insan. çok basit görünmesine rağmen. karşılaştırma vardır. belli bir kültür içinde veya bölgede hemen ayni şekilde yapılıp kullanılması bu çok yavaş ilerleyen gelişmenin bir kanıtıdır. yaşam biçiminin ortaya konmasında çevreden çok fazla yararlanılmıştır. Kültürel benzerliklerin ve bir ölçü de kültürel zenginleşmenin bir nedeni de bu ilkel teknoloji transferidir. Bu sure içerisinde mutlak bir bakim ve korumaya muhtaçtır. her bağımsız toplulukta ayrı gelişmiş. bakacak bir sosyal gruba ihtiyaç gösterir. topluluk içinde yaşadığı ve çok gelişmiş bir beyin yapısına sahip olduğu için çıkarmış olduğu bazı seslere özel anlamlar vermiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsanin kendi kendisini besleyebilmesi ve üreme yeteneğinin gelişmesi ipin yılların geçmesi gerekir. Her tipten aletin. İnsan yavrusu uzun yıllar ebeveyninin koruması altında kalmaya ve sürekli bakıma muhtaçtır. Dil. Avcı toplulukların.

Bronz Devri Teknolojinin hızla gelişmesi. yaşam tarım ve hayvancılığa dayandırılmıştır. kemik. soğuklarda giyebilecek elbiseler yapabilmekte idiler. Bunun sonucunda beyin ve sinir sistemi daha iyi gelişmiştir. tabiatta serbest olarak bulunan çeşitli taşlar. Beyni geliştikçe daha iyi beslenmesine ve daha rahat yaşamasına imkan verecek buluşları yapmıştır. Bundan başka kemik. esneklik gösteremiyor. hayvancılık önem kazanmıştır.1. Yine bu arada av ölülerini gömme gibi vesilelerle törenler yapmışlar ve duvar resimleri. Üretim fazlası insanlığın sanata eğilmelerine yol açmış böylece sanatsal çalışmalar önemli bir olgu olarak insanlığın gündemine girmiştir. Yontma Taş Devrı İlk insan kültürlerinin temel hammaddesi. kınlınca bir daha işe yaramıyordu. ağaç. Pleistocene donemi bir milyon yıldan fazla surmuş bu donem boyunca dünya dört büyük buzul çağı yaşamıştır. Taama dayalı ilk toplumlar dokuz bin yıl önce belirmiştir. olmuşlardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3.2. insan. Bu donemde insanların ulaştığı en yüksek taş donemi. Neolithic donemin karakteristik unsuru köylerin oluşmasıdır. Cılalı Taş Devri Gelişme devam etmiş ve avcılık. özellikle çakmaktaşları olmuştur. hayvancılığın önemi azaltılarak. iplik. çiğ eti çok miktarda yiyemeyen ve iyi sindiremeyen insan. Beslenme konusunda en büyük teknolojik gelişme ise avların pişirilerek yenmesi olmuştur. 3. Neolithic donem uygarlık diye adlandırılan donemin temel öğelerine sahiptir. tahta ve deriler de ilk kullanılan hammaddeler.1. Bu durumda söz konusu özelliklere sahip bir hammadde olarak bakır bulunmuş ve kullanılmaya başlanmıştır. Bu donemde insanlar taş uçlu mızrak. ip kullanmakta idiler. sus eşyaları gibi sanat eserleri ortaya koymuşlardır. bu istikrarsız donemde yontma taş kültürü ile büyük bir sınav vermiş ve sınavı baban ile atlatarak yok olmaktan kurtulmuştur.1. çünkü taşa istenilen şekil verilemiyor.1. Dördüncü buzul çağının bitmesiyle yontma taç devrinin (Paleolithic) insanlarının en üst teknolojisi ortaya çıkmıştır. Bu donemde tarım. Bu önemli bir gelişmendir. iğne. Bu donemde ekonomi tükettiğinden fazlasını üretebilir bir düzeye erişmiştir. Jetlerin yapılış şekline bakılarak yontma taş devri olarak adlandırılan bu devir jeoloji devirlerinden Pleistocene dönemine denk gelmektedir. 21 . yay.3. pişmiş eti hem daha çok yemiş hem daha kolay sindirmiştir. İyi gıda ve düzenli hayat şartları nüfusun çoğalmasına ve sosyal ilişkilerin gelişmesine yol açmıştır. Köyler sonradan uygarlığa adini 3. ok. o güne kadar üretimde kullanılan araç-gerecin yapıldığı taşı yetersiz kılmıştır. Bu kültürlerin ilk aşaması yontma taş devridir. Av bölgelerinde mevsimlik siteler kurabilmekte ve banmakların yapımında deri. keskinliği devam ettirilemiyor. heykelciler. cilalı taş devri (Neolithic) olarak bilinmektedir.

güneş ve yıldızların hareketlerinin incelenme-si ve bu hareketlerden sonuçlar çıkarılması hava hareketlerinin takip edilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Ancak bakir çok yumuşak olduğundan taşlardan yapılmış aletler kullanılmaya devam ediliyordu. Bu durum kapalı fırınların bulunup geliştirilmesini zorunlu kildi.kanallar.Şehir devletlerinin alt yapıları. Maden eğritme-karıştırma teknikleri. Bu zorunluluk astronomi biliminin ortaya çıkmasına ve gelişmesine neden olmuştur. Ancak bu donemde söz konusu bu metaller bilinmesine rağmen bronz. açık ocaklarda odun yakarak elde edilmekte idi. Aritmetik ise yazıdan çok daha önce ortaya çıktı. 22 . Tahmin mevsimlere bağlı olması nedeniyle. Bakir metalürji ekmek ve çömlek pişirmenin doğal bir uzantısı olarak ortaya çıktı. talan. vb. büyük yapılar meydana getirmeye başladı. biyoloji ve coğrafya bilimlerinin temeli sayılabilecek ilk sistematik bilgiler de bu donemde ortaya çıkmıştır. kurşun. Madencilik ve dokumculuk yeni ve önemli bir iş kolu olarak ortaya çıktı. Ayrıca tekrar eritilip kullanılabiliyor ve hiç ziyan olmuyordu. bu teknolojilerin gereği olarak binlerce insanin çalıştırılmasını gündeme getirmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Erimiş bakir istenilen kalıba dökülebiliyor ve istenen geçil verilebiliyordu. Her meslek grubunda in-sanlar daha şok ve daha kaliteli ürünler vermeye başladılar. Binlerce insanin verimli bir şekilde çalıştırılabilmesi için gerekli yönetim ve denicim esasları ise yazı ve aritmetik sayesinde kurulabilmiştir. ay. kral mezarları. tarımla ilgili ihtiyaçlarına cevap verebilmek amacıyla astronomi ortaya çıkmıştır. ekmek ve seramik yapımına uygulandı. Saraylar. Bu donemde ısı. Ölçüm ve planların yapılması.tapınaklar. tarım ve inşaat teknolojilerinin devreye girmesi. Bronz çağının önemli teknolojik gelişmelerinden birisi de bayındırlık faaliyetleri alanında oldu. Buna bağlı olarak savaş ve savaşa bağlı olarak ganimet. toprak ele geçirme gibi faaliyetler bir ekonomik faaliyet olarak gelişti. Tip. özellikle geometrinin geliştirilmesini zorunlu kildi. Özellikle sulama kanalları bu toplumlarda çok fazla önem kazandı. Ancak açık ocaklarda isi elde ediliyor. esir alma. Silahların etkinliği arttı kılıç bronz çağının urunu bir silah olarak ortaya çıktı. yollar. kaleler. Söz konusu bu bilimlerin ortaya çıkarak. Ekmek yapmak ve gıdaları pişirmek & Seramik malzemeleri pişirmek. Böylece ilk kez sen üretim. Bu büyük yapıların gerçekleşmesi önemli mühendislik ve yöneticilik sorunlarının çözümün gerekli kildi. Ocağın ısıtmadan başka iki önemli fonksiyonu daha vardı. araziye uygulanması. 1100-1200°C arasında isi veren yeni fırınlarda sadece bakırın yanında kalay. hamur pişirilen çömlekler dayanıksız oluyordu. 1. koruklu-kapalı fırında isi elde etme teknikleri sayesinde mümkün olmuştur. kimya. Bunları yapmak ve devam ettirmek ekonomik yaşamın vazgeçilmez bir gereği oldu.Yine tarıma dayalı yerleşik toplulukların. gümüş ve altın gibi metallerde ergitildi ve çeşitli alaşımlar elde edildi. kullanışlılığından dolayı her alanda çok fazla kullanıldı. Bronz dolaylı veba dolaysız olarak bütün sektörlerde verimi arttırdı.

4. tahta günlük yaşama girmiştir. Feodal Dönem Bin yıldan daha uzun suren Avrupa’daki Feodal ortaçağda. Bu önemli teknik ilerlemeleri başlıca iki grupta toplamak mümkündür. Bu teknik durgunluk döneminde demirin özellikleri ve kullanım şekli iyice belirlenmiştir. ticareti.2. Bunun en büyük nedeni ise enerji kaynaklarının insan ve hayvan enerjisiyle sinirli kalmasıdır.1. Demir Devri Demirin teknolojik yaşamda yaygınlaşmasının ilk etkileri tarımla görülmüştür. Demir çağında teknolojide gerçek anlamda önemli etkileri görülen icatlar değil. dan uzak doğuya kadar büyük bir bölgede. 3. hesaplamayı. Bu donemde üretimin esasları henüz tüm anlamı ile bilimsel bir platform oturtulmadığı için zamanla üretime yabancılaşma olgusu gündeme gelmiş ve uzun bir donem bilim ve teknolojide bir duraklama sureci yaşanmıştır. 2700-600 yıllan arasındaki donemi kapsayan bu teknik durgunluk döneminde Avrupa-. Demir. özellikle demir üretiminde kullanılan odun kömürü elde etmek amacıyla ormanların kesilmesi hızlanmış. M. 23 . önemli iyileştirme yapılmıştır.ürünü bollaştı. Bilimi. yazıyı hesaplamayı. çok yavaş fakat uzun donemde önemli ekonomik etkileri olan teknik ilerlemeler meydana gelmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Böylece toplumlarda bilimi. ticareti.Demir pulluklar sayesinde aluvyal toprakların dışında çok geniş bir arazi tarıma açılmıştır. Bu nedeni gemilerin demir teknolojisinin bir yan urunu olduğunu söylemek mümkündür. hangi zorunluluklarla ortaya çıkmasına neden olmuştur? 3. İcatların yaşandığı donemin 500 yıl kadar surmuş olmasına rağmen hemen bunun arkasından gelen teknik durgunluk donemi yaklaşık 2000 yıl kadar devam etmiştir. Bronz çağındaki gelişmeler. bütün bunları yapamayanlar ise sadece emeklerini ortaya koyarak çalışmışlardır. bilgi alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. yönetimi bilen ile bütün bunları bilmeyen iki değişik sınıf ortaya çıkmıştır. Böylece söz konusu teknik durgunluk donemi. Demir teknolojisinin gelişmesinin ne tur etkileri olmuştur? Demir teknolojisinin gelişmesi. yazıyı.6. Ancak bu durgunluk döneminde. hayat tarzı üzerinde çok önemli bir etki yaratmıştır. silahların kalitesini miktarını ve çeşidini arttırdı. tarım ve marangozluk aletlerinin iyileşmesi ile her turlu tarım urunu orman. Marangozluk aletlerinin iyileşmesi ve çivilerin kullanıma girmesi daha büyük ve daha iyi tekne-lerin yapılmasını mümkün kıldı böylece denizcilik çok gelişti. demir çağı adi verilen donem ile aşılmıştır. hangi bilimlerin. durgunluk dönemini aşacak stratejik icatların tohumları atılmış ve birikim meydana getirmiştir. Ancak teknolojik alanda koklu değişmeler olmamıştır. bütün metal aralar ayni formu muhafaza etmektedirler. Bu çağda düşünce metodu ve yazı dili ana hatlarıyla belirmiş. Demir baltanın icadı ile. yönetimi bilenler egemen olmuşlar.

3. Bunu yaparken zenginliklerini devam ettirmek ve arttırmak amacını gütmüşlerdir. Yine bu arada öküzden daha güçlü olan at da tarımda kullanılmaya başlanmıştır.S. Orta çağın bitimi sayılan Rönesans sadece Avrupa’nın ortaya çıkan ekonomik dinamizminin değil ayni zamanda bundan sonraki birikimlerin de başlangıcı olmuştur. Tarım Tekniklerinde Meydana Gelen İlerlemeler Feodal tarımda meydana gelen değişmeler başlı başına büyük bir çığır açmıştır. biçki makinesi ve koruk olarak da kullanılmıştır. yüzyıldan başlayarak hızla değişmeye başlamıştır. Venedik ve Cenova benzeri şehirler Akdeniz’in Avrupa içleriyle en uygun bağlantı noktalarında kurulmuşlar. Doğudaki toplumların her bakımdan gerisinde bulunmaktadır. İtalya gibi akarsuları fazla olmayan ve akarsu rejimi düzgün sayılmayan Akdeniz kıyısı ülkelerde yel değirmenleri daha kullanışlı olmuştur. XI. çekici. ayrıca Asya ve Afrika'ya oldukça yakın bir konumda olmuşlardır. Ekonomilerini tamamen ticarete dayayan bu şehirler ticari zenginliklerini fikir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. bilim ve teknik alanlardaki gelişmelere harcamışlardır. Enerji Kaynaklarında Meydana Gelen Teknik ilerlemeler Bunlar su ve yel değirmenleridir. Avrupa’nın bu oransal az gelişmişliği XVI.Şehir devletlerinin tarihsel süreç içerisinde yüklendiği rollerin de bu konuda önemli etkileri olmuştur. tarımdaki diğer teknik ilerleme unsurları ile birleştirilerek tarımsal verim artışında önemli bir başarı sağlanmıştır. yüzyıla kadar ekonomik bir yaygınlığa ulaşamadı. 3. Yine bu donemde yeni ürünler Güney ve Kuzey Avrupa ya girmiştir. Rönesans hareketinin ana felsefesi nedir? 24 . Bu toprakların. ila III. derin kazan yeni bir cins pulluğun üretimi zorunlu hale gelmiştir. Ancak X-XIII.Demirin tarımda pulluk gibi tarım araçlarında daha çok kullanılması ile Akdeniz bölgesindeki klasik ikili rotasyon terkedilmiş yerine üçlü rotasyon ilkesi getirilmiştir. yüzyılda İngiltere’de 5600 kadar su değirmeni olduğu sanılmaktadır. Demirin tarımda kullanılması ile hangi teknikler gelişmiştir? 3. Pirinç ve narenciye Sicilya ve İspanya’da bağcılık şarapçılık ise kuzey bölgelerde yaygınlaşmıştır. Ancak su değirmenleri XI.1. İlk kez M.2. yüzyıllarda meydana gelen ve çeşitli alanlarda bir çok örneklerle zenginleştirilebilecek örneklere rağmen Bati toplumları. daha belirgin olarak da XV. Nadas yaygınlaşmıştır. Kuzey Avrupa toprakları tarıma açılmıştır. taş. yüzyılda Perslere varan yel değirmenleri de ayni devreler içerisinde yaygınlaştı. sanat.2. Bu doneme kadar başlıca enerji kaynağı insan ve hayvan gücü idi. II. Coğrafi Keşifler Ve Etkileri Savaş tekniklerinin gelişmesi feodal üretim biçiminin dağılmasında önemli rol oynamıştır. Yüzyılda Roma'da su değirmenleri bulundu. yüzyıldan itibaren. Daha sonra sürekli rüzgar alan Hollanda kıyılarında yel değirmeni teknolojisi her alana sokularak bu teknolojinin fiziki sınırlarına varılmıştır. ayni zamanda demir. Bu suretle toprakların daha derin kazılması ve yeni toprakların tarıma açılması. Su değirmenlerine ek olarak kökeni VII. iklim ve toprak özellikleri dolayısı ile.2. Çeşitli tip ve büyüklükteki değirmenler sadece tarımda değil.

icadın. yüzyılda önemli bir fiyat enflasyonu ortaya çıkardı. Bu gelişmeyi hazırlayan ve hızlandıran birçok birikimler meydana geldi. XVI. Buna bağlı olarak bankacılık gelişti. zenginleşme motifini ve bu hayata donuk yaşama düzenini yaymak. 2. Diğer yan ve yukarda belirtilen temel sebeplerin zorlamaları sonucunda coğrafi keşifler hızlandı ve XVI. hızla gelişme durumunda kalan bazı teknikler yönünde ve onları destekleyecek biçimde ilerlemeye başladı. ilk bilim akademileri.teknik yeniliklerin önemi ve kısa zamanda endüstriye uygulanmasının gereği üzerinde durdular. adalar ve başlıca su yolları keşfedildi. Büyük keşifler ve onun getirdiği yenilikler sonucu artan talep ve deniz ticareti bazı teknolojik sorunlar ortaya çıkardı. çeşitli disiplinler. Ancak bu sebeplerin en önemlileri şunlardır. madencilik gibi bir çok alanda deneysel bilimlerin gelişmesini ve uygulamaları teşvik ettiler.Bu zenginleşme isteği o tarihler de dünyanın çehresini ve kuvvetler dengesini değiştiren bir seri olaya sebep olmuştur. 3. Keşiflerin bir sonucu olarak büyük miktarda kıymetli maden Avrupa'ya getirildi Avrupa'ya getirilen bu kıymetli madenler. Bunun sonucunda XVI ve XVII. Bilimde meydana gelen bu patlama da şüphesiz kendiliğinden ve tesadüfen ortaya çıkmadı. Büyük coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasında birçok sebep etkili olmuştur. Modern bilimler XV. Yeni toprak parçalan. ortaya çıkan milli devletler ve sömürge ticareti.Yine bu donemde teknoloji transferi ve beyin göçü olayının varlığı da ilk defa saptandı ve önlenmesi için gerekli tedbirler alınmaya çalışıldı. Bu etmenler kapitalizmin gelişmesini sağlayan önemli sonuçlar ortaya çıkardı. yüzyıl sonlarında gelişmeye başlayan dünya deniz ticareti ve artan sosyal talebin bir türevi olarak. dolayısı ile yeni pazarlar ve yeni mallar üretildi. Teknik ilerlemenin önemini kavrayan İngiliz ve Fransız Merkantilistlerin etkisiyle. ülkeye yerleşecek kalifiye iş gücü teşvik edildi. birbiri arkasına gelen büyük bilimcilerin çalışmaları ile modern bilimler ortaya çıktı. Bu sorunların çözümü için harcanan gayretler 25 . bütün kıta Avrupa'sında ve İngiltere’de çeşitli adlar ve değişiklikler taşıdı. yüzyıllarda Rönesansçın meydana getirdiği kültür temeli üstünde. Bu bilim akademi ve okulları ile birlikte planlı araştırma ve araştırmanın bilimsel yöntemlerle teknolojik sorunlara yöneltilmesi problemi gündeme geldi. bilim ve teknik yüksekokulları kuruldu. Akdeniz havzası ve Asya karayollarının Türkler ve/veya Müslümanlar tarafında Hıristiyan Avrupalılara kapatılması nedeniyle Hindistan'a gitmek için başka bir yola ihtiyaç duyulması. Gemicilik ve denizcilik tekniklerinde okyanuslara açılabilecek düzeyde ilerlemelerin meydana gelmesi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Rönesans hareketinin ana felsefesi. Avrupa'da. Merkantilistler ulaşım.Burjuva sınıfı adı altında yeni bir sosyal sınıf oluştu. Bu olaylar dizisi büyük coğrafi keşiflerdir. ekonomik her ülkede merkantilistler. Burjuva sınıfı. Bilim alanında tam anlamıyla bir patlama meydana geldi. paraya ve pazara ihtiyaç duyulması. hakli göstermek ve bunun yollarını araştırmaktır. 1. Avrupa'da görülen ekonomik gelişme sonucunda daha fazla mala. Kalifiye işgücünün dışarıya göç etmesi hukuki kayıtlara bağlandı. yüzyıl başlarında Avustralya hariç bütün kıtalar. Ancak bir çok noktalar ortak bir ekonomi politikası.

sosyoekonomik gelişmeye paralel olarak ilerlemeye başladı. Daha sonraları bilgisi.Tıp ve tarım. Ancak insan. kuyulara hava vermek. cilalı taş. trigonometri. med cezir hareketleri ile magnetik sapmaları hesap edecek harita.3. 3. dünya üzerinde görüldüğü andan itibaren alet edevat yapmaya ve bu suretle yaşamını kolaylaştırmaya başlamıştır. açık denizlere dayanıklı. Böylece insanlık tarihi boyunca yontma taş. bronzu. bu gemilerin açık denizde yerini.İlk kullandığı hammadde taş olmuştur. denizlerde kullanabilmek için temel trigonometrik problemlerini çözmek gerekir. tablo ve seyrüsefer teknikleri konulanında belirdi. İnsanlık adına endüstri devrimi dediğimiz bir çağa girdi Coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasına neden olan sebeplerin en önemlilerini ve bu keşiflerin sonuçlarını sıralayınız? Özet İlk insanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. manevra yeteneği fazla gemiler inşa edebilmek. kültürü geliştikçe ve gereklilikler onu zorladıkça bakırı.3. yol.fizik. bronz. Savaş tekneleri de ticaret gemilerinin karşılaştığı sorunlar ile karşı karşıya kaldı. Bu sorunları şu üç başlık altında toplamak mümkündür: 3.2.kimya ve biyolojideki gelişmelerden yararlandı.3. Bilim ile teknoloji giderek daha fazla artan bir oranda işbirliği içerisine girdiler ve sorunları karşılıklı olarak çözmeye başladılar. yönünü doğrulukla saptayabilmek. daha fazla sayıda ve daha büyük toplara ihtiyaç duyulması demir talebini çok artırdı. 7.1. Daha tesirli ve isabetli toplar için gerekli bilgiler bilimi zorladı ve birçok matematiksel problemin çözümünü olanaklı kildi. Madencilikte Ortaya Çıkan Teknolojik Sorunlar Gemi inşaatında kullanılan demir miktarının artması. Böylece temel bilimler. Ayrıca bu gemilere savaş silahı olarak topların monte edilmesi gerekliliği ortaya çıktı. astronomi ve kartografça. demir gibi devirlerden geçilmiştir. topçuluk ve balistik fizik ve matematik. Bunlardan başka gemi. Artan Deniz Ticaretinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar Bu sorunlar daha çok. demiri bulmuş ve bu madenleri kullanarak yaşamı işin gerekli olan aletleri üretmiştir. Alet yapmak amacı ile önceleri çevresinde bulduğu maddelerden yararlanmıştır.Taşı önce yontarak daha sonra taşı birbiri üzerine vurarak ve daha kaliteli ürünler elde etmiştir. Artan demir talebini karşılamak için daha derin kuyular açmak. Gelişen teknolojiye ve ihtiyaçlara bağlı olarak sosyal 26 . Bu etkileşim sonucunda hem bilimde hem de teknolojide büyük ilerleme ve gelişmeler meydana geldi. madenlerin yerlerini belirlemek ipin ayrıntılı coğrafya atlasları çizmek. Her donemde teknoloji bir öncekine göre daha ustun bir hale gelmiştir. kuyulardaki suyu çekmek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan teknolojide yeni ve önemli aşamaları meydana getirdi. Deniz Savaşlarının Getirdiği Sorunlar Ticaret yollarının ve pazarların korunması sürekli donanmalar ve ordular meydana getirmeyi zorunlu kildi. maden ve meteoroloji kimya alanındaki gelişmeleri zorunlu kıldı. daha verimli ergitme usulleri geliştirmek gerekti. Açık denizde seyre sefer. kanal inşa etmek için haritalar yapmak.

Köylerin kurulması aşağıdaki dönemlerin hangisinin karakteristiğidir? A) Yontma taş devri C) Bronz devri B)Cilalı taş devri D)Demir devri D) İnsan 3.Feodal üretim biçiminin dağılmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin etkisi yoktur? A) Savaş teknikleri B) Şehir devletlerinin yüklendikleri roller D) Hepsi C) Feodal üretim biçiminin modasının geçmesi Sözlük Ve Kavram Dizini Poloeolithic devir : Yontma taş devri Neolithic devir : Cilalı taş devri Merkantilizm : Avrupa'da ortak bir ekonomi politikası. Coğrafi keşiflerin insanlık tarihine çok önemli etkileri olmuş ve bunun sonucunda teknolojide çok büyük endüstri devrimi meydana gelmiştir. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. 1. Sosyal yapı ve ekonomik düzen zorlaması ile büyük coğrafi keşifler yapılmıştır. ekonomik düşünce yöntemi olarak kendini gösteren düşünce Merkantilist : Merkantilizm görüşüne ilgi duyan kimse 27 .Aşağıdakilerden hangisi insanin özelliklerinden birisi değildir? A) İnsan doğayı kontrol etmeye çalışır B) Insan yavrusu doğadaki canlılar arasında en aciz olanıdır C) Insan zor doğa koşulları karşısında fiziki bünyesini değiştirmez biyolojik olarak erken gelişir 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan düzen ve ekonomik yapı da şekillenmiştir. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz.

1. 28 . Bu nedenle tam bir devrim niteliğinde görülen bu olay endüstri devrimi olarak nitelendirilmiştir. Endüstriyi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. üretim biçimini alışılmış kalıpların tamamen dışına çıkarmış ve üretim hacimcini birdenbire. insanlık tarihinde endüstri devrimi olarak bilinmektedir. Sosyoekonomik alanda 3. Kültürel alanda değişimler meydana getirmiştir. yüzyılda İngiltere'de o güne dek el sanatları çerçevesinde elle yapmış olduğu ürünleri. kerelerce arttırmıştır. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçiş sureci. Endüstri devrimi terimi daha önce bazı Fransız yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte. İngiliz ekonomist Arnold Toynbee'nin. Tarım ve zanaata dayalı üretim yapan insan ilk kez 18.ENDÜSTRİ DEVRİMİ VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER Endüstri Devrimi Endüstrinin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler Yeni Makinaların Derinleşmesi Ortaya Çıkması Fabrikaların Kurulması. Bu olay toplumlarda tam bir şok etkisi yapmış. bu sözcüklerle anlatmasından sonra günlük dile girmiş ve zamanla anlamı genişlemiştir.İş Bölümünün Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri Devriminin Aşamaları Özet Değerlendirme Soruları Kavram Dizini 4. Daha sonra bu seri üretim organizasyonu diğer ülkelere yayılmıştır. herhangi bir teknolojinin seri üretim yapmak amacıyla organize olmuş şekli olarak tanımlamak mümkündür. Endüstri Devrimi Sanayi devrimi olarak da bilinir.Teknoloji alanında 2. Endüstri devrimi hangi olgularda değişimler meydana getirmiştir? Endüstri devrimi: 1. seri olarak üretmek amacıyla organize olmuştur. 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşanan ekonomik dönüşümü.

1. kömür madenlerinin bulunduğu bölgelere kaydı. Bu nedenle demiri ergitmek için çok fazla oduna ve odun kömürüne ihtiyaç duyulmakta idi. Yine tarımı daha iyi ve kolay yapabilmek için gerekli her turlu araç ve gereç de el sanatları çerçevesinde. Bunun üzerine demiri ergitmek için bir başka madde aranmaya başlandı. Ancak uygulamada büyük zorluklar vardı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Bu konudaki uzun ve yorucu çalışmaların sonucunda 18. hem de tüketimde kullanılan demir ve çeliğin miktarı kerelerce arttı. demiri ergitecek miktarda odun bulamamaktan kaynaklanıyordu. 18. Bu dar-boğazı aşmak için alternatif enerji kaynaklan aramaya başlandı. Orta çağın bir kaç bin tonluk üretimi ile kıyaslanırsa 100-180 bin tonluk üretimler çok büyük rakamlardır. Ancak bu yüzyılda aşırı bir talep olunca mevcut teknolojik imkanlarla üretimi karşılamak imkansız hale geldi. Gerçi taş kömürünün demiri erittiği teorik olarak bilinmekte idi. Demir üretiminde en büyük sıkıntı. İngiltere’de yeni demir fırınlarının kurulması yasaklandı. Endüstri devrimi ile birlikte hem tüketimde kullanılan hammaddenin cinsi değişti ve özellikle demir ve çelik stratejik öneme haiz ham maddeler oldular. yüzyılda demire olan talep.2. üretimde bir darboğaz yaratmış ve zamanın üretim teknolojisi ile talebi karşılayacak demiri üretmek son derece zorlaşmış idi. 4. 1700 yıllarında ise tüm Avrupa’nın üretimi ancak 145 ila 180 bin ton kadar olmuştur. Ancak demire olan talebin artması ormanların hızla tahrip olmasına ve odun fiyatlarının aşırı yükselmesine neden oldu. 0 güne kadar şartlarda zorlamadığı için bu bilginin teknolojik olarak kullanılabilmesi üzerinde çalışılmamıştı. Bu nedenle yaygın olarak tüketilen maddeler de tarımda kullanılan maddeler idi.2. Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler 18. 4. Demir sanayi giderek çökmeğe başladı. zanaatkarlar tarafından. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. 1525 yılında tüm Avrupa’nın demir üretimi 100 bin ton kadardı. Endüstri Devriminin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Endüstri devriminin teknolojik alanda meydana getirdiği değişiklikleri altı ana başlık altında incelemek mümkündür. Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Endüstri devriminin başlamasına kadar toplumlar tam toplumu karakteri göstermekte idiler. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi.2. Bilgi henüz bilim aşamasında idi ve teknolojik olarak kullanılmamış idi. Bunu sağlamak içinde demir üretimi ormanlık bölgelerde yoğunlaşmışçı. ilk akla gelen yakıt taş kömürü oldu ve taş kömürünün kullanılabilmesi için çalışmalar başladı. sinirli miktarda üretilmekte idi. Ancak demir üretiminde ve tüketiminde asil büyük sıçrama endüstri devrimi ile olmuştur. yüzyıl başında taş kömürü kok kömürü haline getirildi ve demir üretiminde kullanılmaya başlanarak iyi kalite demir elde edilmeye başlandı. Demir ve çeliğe olan talebin artmasını coğrafi keşifler ve ulusal devletlerin ortaya çıkmasına bağlamak mümkündür. Ancak şartların zorlaması ile demir üretiminde yeni alternatif bir yakıt aranmaya başlanınca. Fakat henüz endüstri devrimine gelmeden 17. Bu gelişmeye paralel olarak demir endüstrisi ormanlık bölgelerden.2. 29 .

Buhar makinesi üretiminde ilk başarılı sonucu Savery elde etmiştir. insanin kullanacağı. Bu doğal kaynaklardan yararlanabilmek. 1677 de yine bir Alman olan Blauenstein İngiltere’de bir fırın kurmuş ve patent almıştır. Çünkü o yıllarda deniz ticaretine İngilizler hakimdir. Çünkü bu kadar çok üretim düzeyinde o güne kadar insan gücü. Demire olan talebin artması ile İngiltere’nin 16 yüzyılda yaklaşık 200 bin ton civarında olan kömür üretimi. Endüstri devrimi ile üretim artışı çok fazlalaşmış. Üstelik taş kömürü kullanarak demir elde etmeye çalışan Almanlar bile bu çalışmalarını Alman-yaverine Ingilterede gerçekleştirmeye çalışmışlardır. Nihayet J. Ancak bu değişimde yine talep zorlamasının sonunda olmuştur. Yine daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi bir teknolojik gelişme beraberinde bir başka teknolojik gelişmeyi de getirmiş ya da zorunlu kıldırmıştır. Örneğin. 1769 da patentini aldığı çift hareketli buhar makinasinın üretimi ile bu konudaki teknoloji son derece iyileşmiş ve bu marinalar fabrika sisteminin güç kaynağı haline gelmiştir. yüzyılda 3 milyon tonu geçmiştir. Abraham Darby 1709 da kok kömürü ile demir üretimine başlamıştır. Böylece o güne kadar sadece bilgi olarak bilinen bu bilgiler. Bu yeni enerji kaynaklarını 30 . Buna karşılık hem demir cevheri hem de taşkömürü yatakları bakımından daha uygun bir durumda olan Almanya'da gelişmemiştir. Daha sonra Newcomen haraketIi parçaları olan daha verimli bir buhar makinesi yapmıştır. Sturtevant 1612 de demirin kömürle ergitilmesi konusunda çalışmış ancak. Maden kuyularındaki suyu boşaltabilmek için yeni bir teknolojinin kurulması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Demir üretimi bu asırda İngiltere’de gelişmiştir. kok kömürü elde edebilmek konusunda başarılı olamamıştır. kömür talebinin artması da buhar makinaları teknolojisinin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Buhar makinalarının bulunmasında vakum ve pnomatik bilgilerden yararlanılmıştır. demir talebinin artışı odun kömürünün yerine kok kömürünün kullanılmasını zorunlu kalırken. Newcomen'in ürettiği makine üzerinde en önemli iyileştirmeyi Humprey Patter gerçekleştirmiştir. seri üretim başlamış ve bunun gereği olarak da doğal kaynaklardan yararlanma çok fazlalaşmıştır. Yine aynı yüzyılda İngiliz Dudley bu konuda oldukça ileri çalışmalar yapmıştır. yararlanabileceği bir hale getirilmiştir. hayvan gücü veya akarsu gücü ile çalışan depolar veya mekanik pompaların yapmış olduğu su tahliyesi yetersiz kalmaya başlamıştır. Daha sonra güçlü körükler ve fırınlar kurarak demir üretiminde başarılı sonuçlar elde etmiştir. Bu zorunluluğun sonunda da buhar makinaları bulunarak sorun çözümlenmiştir. Daha önceki bolümde teknolojinin gelişme nedeni olarak anlatılan. yeterince işleyebilmek için kömür dışında enerji kaynaklanma da ihtiyaç duyulmuş ve bu zorlama petrol.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Demirin kömürle ergitilmesi için çalışmalarda bulunan kişilerin başında Alman asilli Sturtevant gelmektedir. Dolayısıyla İngilizlerin hem deniz ticaretinde kullandıkları gemiler hem de ticaret filolarını korumak için kurduklar donanmalar için bol miktarda demire ihtiyaçları vardır. elektrik enerjisi gibi yeni enerji kaynaklarının kullanılmasını sağlamıştır. Yokluğu veya kıtlığı ekonomiyi zor durumda bırakacaktır. 18. Bu üretim düzeyi maden kuyularını su basması sorununu ağırlaştırmıştır. Bu zorlama demir teknolojisinin burada gelişmesinin başlıca nedeni olmuştur. 0 çağda demir İngilizler için stratejik bir maddedir.Vatt'in 1764 de tasarlayıp. insanin daha rahat yaşama arzusu burada yaşanmış bir tarih örneği olarak görülmektedir.

sentetik liflerin de pamuk üreticilerini etkilemesi sonucunu ortaya çıkardı. Bunun sonucunda tekstil alanında bir dizi mekanik buluş ortaya çıktı.urun değişikliği meydana geldi. İnsanlar giyimlerine daha fazla önem verir oldular. yüzyıla gelindiğinde tekstil teknolojisinde yeni bir. Üretim teknikleri vasıfsız işçileri ve hatta çocukları bile istihdam edebilecek şekilde geliştirildi. Toplumda yaşayan bireylerin gelir düzeyleri yükseldi. Pamukların. Bunun üzerine tüm fabrikayı çalıştırabilecek. içten yanmalı motorlar gibi yeni güç kaynakları üretilmiş ve insanlığın hizmetine verilmiştir. Ancak yüne karşı olan talep sınırlı kaldığından. Bu durum üretim teknolojilerini de etkiledi. Dünya siyasetinde yeni dengeler meydana geldi. Bu etki 19 yüzyılda güçlendi. Bunun sonucunda da pamuk üretiminde mekanizasyon teknolojileri geliştirildi. yünlülerin yerini alması talep yapılarını değiştirdi. Bu nedenle yünlü yerine pamuklu tekstil endüstrisi hakim durumuna geçti. Bunun sonucunda toplumların tekstil ürünlerine olan ihtiyaçları arttı. 31 . düzenli ve büyük ölçekli marinalara ihtiyaç duyuldu ve buhar makinaları tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Bu nedenle tekstil. ağırlıklı olarak kullanılmaya başlandı. elektrik motorları. Pamuk üretiminde yeterli işgücü sağlanamamaya başlandı. Pamuklu tekstil endüstrisi çok fazla gelişti ve yaygınlaştı. yüzyıl sonunda söz konusu bu doğal güç kaynaklan da yeterli olmamaya başladı. Tekstil makinalarında geleneksel olarak kullanılan insan gücünden başka. İngiltere'de ürün teknolojisini değiştirdi. Bu zorlama öncelikle tekstil endüstrisinin gelişmesini sağladı. Ülkelerin ekonomilerinde tarım yerine endüstri önem kazanmaya başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kullanabilmek için elektrik türbinleri. Bağlı olarak refah arttı. Yün İngiltere'nin geleneksel dokuma maddesi idi. her durumda kullanılmaktaydı. Hammaddenin tamamı ithal edilip. sadece soğuk iklimlerin giyeceği olarak tüketilmektedir. buna karşılık pamuklu ürünlere karşı talep çok fazladır. Böylece İngiltere dünya piyasalarına açıldı. Hammadde olarak sentetik lif. su gücü. Yeni makinelerin Ortaya Çıkması Endüstri devriminin başlaması ile ihtiyaçlar çoğaldı ve çeşitlendi. hayvan gücü gibi yeni güç kaynaklan da kullanılmaya başlandı.3.2. üretimin büyük bir bolumu ihraç edilmeye başlandığında. 18. ilk modern endüstriyel kütle üretiminin. Tekstil ürünlerine karşı olan çok hızlı talep artışı. Endüstri devrimi ile doğal kaynaklardan yararlanma arasındaki ilişkiyi açıklayınız? 4. 20. Bu durum tekstilde yeniden bir teknolojik değişme meydana getirdi. Tekstil sektöründe hammadde olarak pamuk girdi ve yunun yerini aldı. Pamuklu ürünler her yerde. Bu durum hammadde olarak pamuğa olan talebi artırdı. dolayısı ile ilk fabrika sisteminin ortaya çıktığı sektör olarak büyük bir önem kazandı. iş gücünü sanayi merkezlerine çektiler. Geleneksel olarak İngiltere’de tekstil sektörü yun dokumacılığına dayanmakta idi. yeni tekstil makinalarının bulunup ortaya çıkarılmasını sağladı. Bu durum daha önce pamuk üreticilerinin yun üreticilerini etkilediği gibi. On sekizinci yüzyılda tekstil sektöründe ortaya çıkan üretim teknolojisi. Verimlilik çok fazla arttı. Öte yandan milli devletler düzenli ordularına üniforma giydirmeye başladılar.

18. Böylece büyük endüstrinin nehir kenarlarında ve kırda gelişip yaygınlaşmasının ilk temeli atılmış oldu. Üretim projesi içerisinde etkin bir urun üretmiyordu. 1716 yılında John Lombe İtalya’ya giderek bu makinaları gizlice gördü. Ancak ipek kozası ithal etmek. Fabrikaya buhar gücü uygulandı. gerekse görüntüsü ile içinde bulunduğu zamanın görkemli bir tesisi idi. fabrikasyon sistemi içerisine geçmesine neden oldu ve ilk fabrikalar kuruldu.Yine 17. Oysa üretici giderek fiyatlan artan üretim araçlarını ve ana girdileri karşılayamıyordu. Fabrika sisteminin ilk örnekleri ipeklide ortaya çıktı. Ancak Dervent'te kurulan bu fabrika endüstri devriminin başlatıcısı olamadı. Hammadde bakımından ipek de aynen pamukta olduğu gibi dışarıya bağlı idi. Üretimi devam ettirmek. Endüstri devrimi neden ilk kez tekstil alanında gelişmiştir? 4. İpekli dokumacılık 17. Lonca sisteminin dışında kalan aile endüstrisi ise.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tekstilde kullanılan hammadde turu ne olursa olsun dört temel üretim aşaması bulunmaktadır. Fakat ipek kozasından. ailelerin iş gücü ve ustalığına göre vermekte idi. Yine bu yıllarda adına aile endüstrisi denen bir üretim sistemi geliştirildi. sadece ilk oncusu oldu. tekstile karşı olan talep artmış. yüzyıl sonlarında Fransız zanaatkarlar tarafından İngiltere ye getirildi. Bu talebi karşılayabilmek işçin ev üretiminin yeni-den organize olması gerekiyordu. b. nasıl iplik çekileceği bilinmiyordu. tekstil endüstrisinde ilk yenilikler olmuştur.4. Fabrika. piyasa büyümüştür. İşveren belli bir işi. Fabrika 170 metre uzunluğunda ve 6 katli idi. 0 günün şartlarında bu teknolojiyi İtalyanlar biliyorlardı. Dokuma d. yüzyıla kadar dünyanın her yerinde ve her gelişmişlik düzeyinde tekstil teknolojisi çok küçük değişiklikler ile ayni idi. Lifleri hazırlama Bitirme aşamalarıdır. İngiltere’nin ilk fabrikası İtalyan tasarımlarından yararlanılarak John Lombe ve kardeşi tarafından 1717 de Derby yakınlarındaki Dervent ırmağı üzerinde küçük bir ada da kuruldu. Fabrikaların Kurulması. çünkü fabrikanın üretimi yanlış belirlenme§ti. Bu durum tekstil teknolojisinin ev üretimi biçiminden çıkıp. Bunlar: a. ipek iplik ithal etmekten çok daha ucuzdu. artan talebi karşılayabilmek için yeniden organize olmaya bunun için de sermayeye ihtiyaç vardı. İşbölümünün Derinleşmesi İlk tekstil makinaları. gerek inşaat teknolojisi. 32 . tekstil loncaları tarafından reddedilmiştir. beliril parçalara bölerek birbirlerinden bağımsız ailelere. Böylece tarihin ilk önemli casusluğu gerçekleşti. Çok büyük bir. Bu sistemin esasini oturuculuk oluşturuyordu. çok pahalı olduğu için bu makinaları edinip kullanamamıştır.yüzyıl başlarında Hollandalı göçmenlerin İngiltere’ye getirmiş oldukları dokuma tezgahlan. gizlice resimlerini çizdi ve bu resimleri maceralı bir şekilde Ingilterede kaçırdı. Daha sonra bu üretimleri toplayarak büyük bir üretim merkezinde son işlemleri yaptırmakta idi. Lifleri eğirme (iplik yapma) c. 1598de William Lee örgü makinesini icad etmiştir.2. Dervent'te kurulan ipek ipliği fabrikası motor gücünü akarsudan alıyordu. bükme tezgaha vardı ve uçsuz işçi çalışıyordu. Tekstilde görülen bu mekanik icatlar ilkel de olsa mevcut üretim düzenini sarsmaya başlamış.

Bu yeni makine ile iplik üretiminde verim öncekilere göre 8. diğer üretim kollarında da görülmüştür. bir dokuma teknolojisi. Pamukçu dokuma miktarlarındaki artıların yanılıra iplik ve kumaş niteliğinde önemli gelişmeler.5 kat arttı. tekstil fabrikalarına. Bu durum endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirildi. özellikle pamuklu dokuma sanayice uygulanması ile çok büyük miktarlarda pamuk işlenerek tüketime sunulmaya başlandı. yan sanayi şeklini almıştır. daha ustun ve yeni ürünler ortaya çıktı. Bu durumda tekstil endüstrisinde darboğaz iplik üretiminden dokuma üretimine geçti. Fabrika belirli bir asgari üretim yapmak zorundadır. Ancak hiçbir zaman dokuma projesini oluşturan teknoloji bir bütünlük kazanmamıştır. Örneğin 1700 de bir milyon Libre olan pamuk ithalatı 1785 de Cart-wright'in makinesi devreye girdikten hemen sonra. Küçük işletmeler talep azalmasının ve işsizliğin ilk şoklarını karşılayan birer tampon görevi üstlenmişlerdir. hammadde hazırlama kumaş ve iplik boyama. 1779 da Samuel Cromp-ton yeni bir iplik makinesi geliştirdi. 1785 yılında Cartwright makineli dokuma tezgaha için patent aldı. Çünkü dokuma tezgahlan hala su ve insan gücü ile çalışıyordu ve üretim kapasitesi sinirli idi. Uçan mekik dokumacının verimini en az bir misli yükseltti ve daha enli dokumaların yapılmasına olanak sağladı. Bunun üzerine İngiltere’de pamuk ithalatı çok büyük sıçramalar gösterdi. Aileler tüm yaşamlarını tekstile bağlamışlardı. Bilinen iplik tekno-lobisi ile yapılan üretim. 1799 da 43. Bir iplik teknolojisi. Bu olgu daha sonraları ana sanayi. Bu amaçla 1738 de Wyattve L. Eğer fabrika varsa sadece üretim ile yekinilmektedir.5 milyon Libreye. 18. Bu sistem sadece tekstilde değil. Ancak aile endüstrisi sisteminde üretim çok daha kolaylıkla kontrol altına alınabilmektedir. Böylece kömür madenlerindeki suyu dışarı çıkarmak amacıyla icad edilen buhar makinasinın. Bu marinalar sayesinde pamuklu dokumacılığın iplik taleplerine cevap verebilir duruma gelindi. Pamuklu dokuma tüm tekstili bir endüstri devrimine sokmuştur. Talep çok daraldığında aileler devre dışına çıkarılmaktadır. çünkü bu donemde aile üretimi çok yaygındır ve yünlü en çok üretilen tekstil urunudur. Aile endüstrisi sistemi fabrika sistemine göre daha esnek bir yapıdadır. Hem üretim teknolojisinde hem de urun teknolojisinde önemli gelişmeler meydana geldi. iplik üretiminde meydana gelen artış yüzünden üretilen bu ipliklerin tamamını doku-ya bilecek dokuma tezgahlarının üretilmesi için çalışmalar başladı. esas ya da yan gelir durumunda idi. Bu teknolojik 33 . Bu yüzyılın ilk önemli icadı John Koly tarafından 1733 de icad edilen uçan mekiktir. talebi karşılayamamaya başladı. bitim işlemlerinde mekanizasyon sayesinde üretim artışı. yüzyılın ilk mekanik icadları.5 milyon Libreye çıktı. yünlüde aile üretiminin verimini yükseltmek için yapılmıştır. Paul ipliği eğirmek için bir iplik eğirme makinesi geliştirdiler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ancak bu sistem homojen değildi. iplik üretiminin artırılması için yeni teknolojiler aranmaya başlandı. Ancak bu makine çok başarılı olamadı 1769 da Arkwright ve 1770deHargreaves tarafından iplik eğirme makin alan geliştirildi. Büyük talep değişmelerine kolaylıkla dayanamaz. Hem dokumaların enlerinin artması hem dokuma hızının yükselmesi ipliğe olan talebi artırdı. Ancak bu sistemden çıkarak fabrika sistemine geçen ilk üretim kolu pamuklu dokuma olmuştur. 1789 da 32. diğerinin önüne geçmiştir. Özellikle tarım. 1802 de 60.

19. sanayi ve ticaret merkezlerinde yoğunlaşmaya başladı. açıklayınız? 4. teknoloji dallarından mezun olanların oranı yükselmeye başlandı. Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri devriminin etkileri sadece endüstri ile sinirli olarak kalmadı ve yaşamın diğer dallarına da yansıdı. Haberleşme konularına ağırlık verildi. Kurulan bu ilişki mühendislik sayesinde gerçekleştirilmiştir. 34 .2. Haberleşme daha kolay bir hale geldi. Çünkü zorlama. teknoloji. gelişmenin olmak mümkün değildir. teknolojik olarak ortaya konan bir?ok buluşlar da bilimsel teorilerin başlangıçları olmuşlardır. Buhar makinesinin mucidi olan Watt bilimden yararlanan bir mekanisyendi. bunun sonucunda da bilim ve teknoloji arasındaki işbirliği daha kuşetli bir hale gelmiştir. Ticaret hacminin artması.3. Endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirilen gelişmeleri özetleyiniz. ulaşım araçlarının gelişmesini zorunlu kildi. Watt ve diğer birçok önemli mucidi. 4.5.Bu iş birliğinin ilk ve önemli örneğini veren mucit Watt olmuştur. Graham Bell telefonu icat etti. yüzyılın ikinci yarısında ise bilime dayalı endüstrilerde bilimsel araştırma faaliyetleri üretim faaliyetlerinin bir kolu haline gelmiştir. Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Üretim teknolojisinin gelişmesi üretilen malların miktar ve çeşitlerini arttırdı. sıkıntı. sorunun olmadığı bir yerde ilerlemenin. Böylece bilim adamı teknolog ilişkileri geleneksel üniversite muhitlerinde değil. 18. Bu ilerleme madde başlıkları halinde şu şekildi sıralamak mümkündür. endüstri devrimi sırasında ve daha sonraki a§amalarda et-kilerken bilimsel buluşlar ve gelişmeler. Endüstri devriminin başlangıcında teknik ilerlemenin oluşumuna dolaylı yoldan katkıda bulunan pozitif bilimler doğrudan doğruya üretim ile ilişki kurmuşlardır. yüzyılın sonlarına doğru pazar ve üretim imkanları daha da genişlemiş. endüstri işbirliğinin sıkıştırılması olmuştur. Bilimler pratik sorunlara cevap ararlarken.6. Bu suretle son derece kalifiye elemanlar ile hiçbir teknik niteliği olmayan işçiler fabrika sistemi içerisinde bir araya getirilmekte ve üretim yapılabilmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan dengesizdik aslında teknolojik ilerlemenin dinamiğidir. 4. Bir çok alanda ilerlemeler görüldü. Bu durum ülkeler içerisinde ve ülkeler arasında ticaret hacminin artmışına yol açtı. Buna bağlı olarak insanların daha fazla mal tüketme istekleri ve yetenekleri arttı. Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri devriminin en önemli işlevlerinden birisi de bilim. Büyük üniversitelerin bilim dallarından mezun olanların oranlan düşerken. 20. yeni yollar yapıldı. yüzyıldan itibaren karşılıklı etkileşmenin birçok örnekleri ortaya konmuştur. Böylece "bilim bilmek teknoloji yapmak içindir" sözü geçerliliğini yitirmiştir. Böylece haberleşmeye hız kazandırıldı. İnsanların refah düzeyleri yükseldi. Aile endüstrisi denilen sistem daha sonra hangi sanayi şekillerine dönüşmüştür. endüstri devriminden daha önce başlayan bilim devriminin sonuçlarıdır.2. Buna bağlı olarak ulaşım araçları.

Çok kapsamlı toplumsal değişimler yaşandı. Tüketim ekonomisi oluştu. Tarımsal uğraşların yoğun olarak yapıldığı kırsal kesimlerden endüstrilerin yoğunlaştığı yörelere doğru bir göç olayı yaşandı. Tarımda çalışan aile şayisi azaldı. Artan endüstri üretimi karşısında serler kaynağı olarak toprağın önemi azaldı. 16401648 yılları arasında yaşanan ekonomik gelişmeler de esnek bir kamu maliyesi ve ekonomik sistemi ortaya çıkarmış idi. nitelikçi işçi ve üretim teknikleri ihracatını yasakladı. Nüfus daha ağırlıklı olarak kentlerde yaşamaya başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan a. Insan. demir üretimi. Bir önceki yüzyılın tarım devrimi kentsel büyümeyi ve ucuz işgücü depolarının oluşmasını sağlamıştır. verim've örgütlenme bilgisinin artmasına. Ekonomik değişiklikler: Endüstri devrimi ile milletlerin refah düzeyleri arttı. Tarım sektöründe çalışan insan sayısı da buna paralel olarak azaldı. demir yollan gibi ağır sanayi kuruldu. Ancak bazı İngiliz işadamları yurtdışında daha karlı yatırımlar 35 . Birinci endüstri devrimi.4. lokavt. ortadan kalktı. daha az kuruluş sermaye-si gerektiren daha geniş bir tüketim pazan olan ve ilk yatırımını daha çabuk amorti edebilen hafif sanayide. Bu durum devletlerin politikalarına yansıdı.Toplumsal değişiklikler: Endüstri devrimi ile birlikte tarımın önemi azalmaya başladı. Servet dağılımından daha geniş kesimler pay almaya başladı. El aletleri ile çalişan zanaatkar olmaktan çiktilar. Adına işçi sınıfı denen yeni bir sosyal tabaka oluştu. Kültürel değişiklikler: Çok kapsamlı kültürel bir dönüşüm gerçekleşti. Yerine yeni değer yargıları oluştu ve gelişti. Otorite kullanımında yeni dengeler oluştu. d. Fabrika disipliline bagli makine oparatorleri hali-ne geldiler. Uluslararası ticaret hacmi büyüdü.İşçi sınıfı harareti gelişti. Kentlerin nüfusları ve önemleri arttı. İşçiler yeni ve birbirlerinden farklı beceriler kazandilar. makine yapımı. Otorite kullanımında söz sahibi olmak konusunda mücadele vermeye başladı. Daha çok İngiltere ile sinirli kalmıştır. Psikolojik değişimler yaşandı. Bu şartlar endüstri devriminde İngiltere'nin oncu bir rol almasını sağladı. Tüketim giderek ulusların yaşamında daha önemli bir unsur haline geldi. Ulusların ekonomileri toprak mülkiyetine bağlı olmaktan çıkıp endüstriye bağlı bir hale gelmeye başladı. 4. Endüstri Devriminin Aşamaları Endüstri devrimini birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere başlıca iki aşamada incelemek mümkündür. Böylelikle endüstride çalışabilecek işgücü yaratıldı. c. b. İşleriyle ilişkileri degişti. Bu temeller üzerinde. Bu konularda oncu olduğunu bilen İngiltere makine. özellikle de tekstilde başladı. grev. 0 güne kadar geçerli olan birçok değer yargılan değişime uğradı. Bireylerde tüketim bilinci yerleşmeye başladı. İngiliz endüstri devriminde marinalaşma ve fabrika sistemine geçiş. sermaye ve nitelikçi işgücü birikimine yol açtı. doğal kaynaklardan yararlanma ve doğaya egemen olma konularında kendisine daha çok güvenmeye başladı.Tarım alanındaki gelişmeler: Endüstri devrimi sayesinde bulunan yeni üretim teknolojisi ve urun teknolojisi sayesinde tarımsal verim artışı sağlandı. Toplumların yaşamına sendika. Daha sonra teknolojik buluşlar ve sektörde üretimin tümüyle yenilenmesine. 1760-1830 yılları arasındaki donemi kapsar. iş güvenliği gibi yeni kavramlar girdi. Bu suretle tarım dışında kalan da-ha büyük bir nüfusun daha iyi beslenebilmesi imkanı ortaya çıktı.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapabileceklerini fark ettiler. Önemli ölçüde birinci endüstri devrimi ile birleşmektedir. Ancak 20 yüzyılda daha belirgin olarak görülmeye başlanma§tir. Sanayi toplumlarının ihtiyaçlarını karşılamak için hükümetler sosyal refah ve sosyal devlet kavramlarına yöneldiler. Daha hafif metaller yeni alaşımlar. üretim birimlerinin hisse senetlerini satın almalar nedeni ile mülkiyet oransal olarak yaygınlaştı. yüzyıllarda Amerika Birleşik Devletleri sanayisi çok güçlendi ve Avrupa’yı çok gerilerde bıraktı. Alman-ya büyük demir ve kömür yatırımlarına sahip olmasına rağmen. kömür ve tekstil vardı. Ayni şekilde Japonya'da Meici restorasyonunun sağladığı siyasal ön şartlara dayanarak önemli bir başarı gösterdi ve endüstri devrimini başaran ilk Asya ülkesi oldu. Tam otomatik fabrikalar ortaya çıktı. 19. Böylece Avrupa da ilk endüstri devrimi Belçika'da başladı ve aynen İngiltere’de olduğu gibi temelinde demir. Bireylerin ve sigorta şirketlerinin. yüzyıl ortalarında Çin ve Hindistan gibi ülkelerde endüstri devrimi konusunda önemli yol alanlar. Fransız devrimi ve onu izleyen Napeleon döneminin siyasal belirsizlikleri. Örneğin. ve Cumhuriyetin ilanından itibaren geçen 60 yıl içerisinde çok önemli yol aldı. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. Ancak Almanyanin endüstri üretimi çok büyük bir hızla arttı. Endüstri devriminin toplumların yapısında meydana getirdiği değişiklikleri. Diğer Avrupa ülkeleri endüstri devrimi konusunda daha da gerilerde kaldılar. ancak 1870 yılından sonra başlayabildi. Endüstri devrimi Fransa'da daha yavaş ve daha eksik oldu. Ülkemizde ise endüstrileşme Cumhuriyetle birlikte hız kazandı. yeni buluşları ve yatırımları önledi. Buna rağmen 1948'e gelindiğinde Fransa bir endüstri ülkesi konumunu kazanabildi. yüzyılın sonunda Almanya çelik üretiminde Ingiltereyi geride bıraktı. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçişi simgeler. Makine araç ve gereçlerde çok büyük gelişmeler oldu. Temel maddeler bakımından daha önce kullanılmayan doğal ve sentetik birçok kaynaktan yararlanılmaya başlandı. Yine bazı Avrupalı iş adamları da İngiliz üretim bilgisini kendi ülkelerine çekmek için çaba harcamaya başladılar. Üretim araçlarının mülkiyetinde önemli değişimler görüldü.sosyoekonomik alandaki değişiklikler 36 .Çok önemli bir olay olan endüstri devrimi toplumların yapısında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Kuramsal düzeyde bazı değişiklikler oldu. 1917 ihtilalinden sonra Rusya endüstri devrimi konusunda önemli ba§anlar elde etti. plastik gibi yeni sentetik ürünler ve yeni enerji kaynaklan kullanılmaya başlandı. 1807 yılında William ve John Cockerill adındaki iki İngiliz Liege'de atölyeler kurarak endüstri devrimini Belçika'ya taşıdılar. 20. Almanya'ya benzer biçimde 19 ve 20. Bilgisayarlar etkin olarak üretime katildi. 1-teknoloji alanindaki değişiklikler 2. Endüstri devrimi sanayi devrimi olarak da bilinmektedir. İkinci endüstri devrimi: Yeni endüstri devrimi de denilmektedir. Endüstri devrimi ilk kez İngiltere de ortaya çıkmış ve buradan diğer ülkelere yayılmıştır. Kimya sanayiinde dünyada ilk sıralara yerleşti. Bir çok Avrupa ülkesinde ekonominin temeli bazı sektörler kamulaştırıldı. siyasal bakımdan birliğini sağlayamadığı için endüstri devrimine çok geç.

Endüstri devriminin etkileri aşağıdaki alanlardan hangisinde hissedilmiştir? C) Kültürel D)Hepsi 2. Endüstri devrimi teknolojik alanda.yeni makinaların ortaya çıkmasında 4.fabrikaların kurulmasında. Endüstri devriminin birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere iki aşaması bulunmaktadır Değerlendirme Soruları Aşağıdaki sorulana doğru cevaplarını sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz.yakıt ve mekanik güç üretiminde 3.ulaşım ve iletişim araçlarında 6.bilim. iş bölümünün derinleştirilmesinde 5. Endüstri devrimi ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır? 37 . Cevaplandıramadığınız 1. Endüstri devrimi bundan başka.kültürel alandaki değişiklikler olarak üç grupta toplamak mümkündür. toplumsal alanda kültür alanda da önemli değişiklikler meydana getirmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. tarım alanında ekonomi alanında. Endüstri devrimi ilk kez hangi alanda gelişmişim? 3. 1-temel Maddelerde 2. teknoloji işbirliğinin kuvvetlenmesinde önemli değişiklikler meydana getirmiştir. A) Teknoloji A) Tekstil C) Kimya A) Almanya Devletleri Sözlük Ve Kavram Dizini Endüstri Zanaat Stratejik Patent ithalat İhracat : Sanayi : El emeği ile yapılan üretim ü : Hayati öneme hazir : Yeni bir bulgu ya da tek elden yapılması istenen bir iş için verilen belge : Diş alim : Diş satım B) Sosyoekonomik B)Ağır sanayi D) Metallurji B) Fransa C)İngiltere D) Amerika Birleşik bulunuz.

Bu sayede 20. 1901'de radyo.Yüzyılda Teknolojinin Durumu Yirminci yüzyılda teknoloji çok büyük bir hızla gelişmiştir. Transistorun keşfi elektroniğin her alanını çok yakından etkilemiştir. Bilgisayar teknolojisinde. İnsanlık tarihinde ilk kez atom bombasının kullanılmış olduğu 1945 yılını.1.1900-1945 Döneminde Görülen Başlıca Teknolojik Gelişmeler Bu donemde öncelikle birincil enerji kaynaklarının kullanımı azaltılmış yerine ikincil enerji kaynaklarının kullanımı artmıştır. 20.1961'de Vostok I ile ilk insanlı uzay uçuşu gerçekleştirilmiştir. 1928'de penisilin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. elektronik cihazların kaliteleri artmış ve ebatları oldukça küçülmüştür. Transistorun bulunması en çok bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. 1966'da Lunik I ile aya insansız ilk 38 . Uçak teknolojisinde görülen çok hızlı gelişmeler sayesinde 1960'li yıllarda ses den hızlı uçabilen uçakların üretimi mümkün kılınmıştır. bilimsel araştırmaların ve giderek günlük yaşamın ayrılmaz parçalan haline gelmişlerdir. Böylece modern teknolojinin en önemli buluşu haline gelen elektronik teknolojisinin temeli atılmıştır. Teknolojinin yirminci yüzyılda gelişmesini 1945'e kadar olan gelişmeler ve 1945'den günümüze kadar olan geçme-ter olarak iki gruba ayırarak incelemek mümkündür. robotlar.1945'den Günümüze Teknolojik Değişmeler Bu donemdeki gelişmeleri şu şekilde özetlemek mümkündür: 1947'de transistor bulunmuştur. Bu sayede elektroniğin uygulama alanları çok genişlemiş. 1.1. Otomasyon. yapay kauçuk ve yapay elyaf üretimi hızla artmıştır. 1943 yılında antibiyotik keşfedilmiş ve böylece sağlık alanında çok önemli ilerlemeler sağlanmıştır. 5. Günümüzde çok büyük bir ivme kazanan teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmeye devam etmektedir. 1907'de elektronik lamba geliştirilmiştir. ZAMANIMIZDA TEKNOLOJİNİN DURUMU İçindekiler Zamanımızda Teknolojinin Durumu Enerji Türünde Meydana Gelen Değişmeler Makinaların Kontrol Sisteminde Meydana Gelen Değişmeler Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya çıkan Değişmeler Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 5. Bu durumun doğal bir sonucu olarak da elektrik enerjisinin üretimi ve tüketimi çok büyük miktarlara ulaşmıştır. Yüzyılda haberleşme ve iletişim alanına damga vuracak olan radar ve televizyon gelişmiştir. daha sonraki yıllarda tümleşik devre geliştirilmiş bu sayede çok yaygın olarak çok küçük boyutlarda üretilebilen mikroişlemciler.1957'de Sputnik I ile uzayçagi başlamiştir. 1913'de petrolün ilenmesinde kraking yöntemi bulunmuş ve plastik. nükleer çağın başlangıcı olarak kabul etmek mümkündür. 1895'de X ışınlarının bulunmasıyla başlayan radyoaktiviteye ilişkin buluşlar serisi 1938'de çekirdek bölünmesinin bulunması ile nükleer donemin yolunu açmıştır. 1903'de ilk uçak uçurulmuş daha sonra uçaklara gaz türbinleri eklenerek jet uçağı haline dönüştürülmüştür. bilgisayar teknolojisinin yaşantının başta üretim olmak üzere her aşamasına soktuğu ürünler olmuşlardır.1.1.

Elektronik teknolojisinin temeli kabul edilen buluşlar Transistorun bulunması en çok hangi teknolojiyi etkilemiştir? hangileridir? 5.2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yumuşak iniş yapılmıştır. Önceleri oldukları şekilleri ile kullanılan birincil enerji kaynaklan daha sonra ikincil enerji kaynağı olarak isimlendirilen elektrik enerjisine dönüştürülerek kullanılmaya başlandı. Bu asırda görülen en önemli ve bir o kadar da tartışmalı teknolojik gelişmelerden birisi de genetik mühendislik alanında olmuştur. bu elektrik enerjisini kullanarak hareketi sağlayan otomobillerin ilk örnekleri kullanılmaya başlanmıştır. ya da kendi dizel motoruyla elektrik enerjisi verip. Bu sistem-lere günümüzde daha çok ulaştırma alanında rastlanmaktadır. dizel motorlu hareket sağlayan dizel lokomotiflere. nükleer yakıt. yaygın olarak kullanılabilmesi için ileri düzeyde çalışmalar devam etmektedir. hareket enerjisine çevirerek trenleri hareket ettiren buharlı lokomotiflerden. modern sistemde. elektrik enerjisi ile fabrikada bulunan her turlu makineyi hareket ettirmede kullanılmaya başlandı. Fakat bütün bu zorluklara rağmen ikincil enerji kaynağı ulaşım sektörüne de girmiştir ikincil enerjinin bu sektörde kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. Uzay teknolojisinde görülen gelişmeler 1981 de uzay mekiğinin geliştirilmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. içinde yaşadığımız yüzyılın ortalarında kömür 39 . Yirminci yüzyılda buhar makinesi yerini içten patlamalı motorlara bırakmıştır. uçak veya dozer. Ancak ulaştırma alanında kullanılan kamyon. Daha önce su. Kömür enerjisi ile üretilen sudan. bu konudaki tipik örneklerdir. Bu konudaki ilk örneklerde hali hazırda elde edilmiş olup. Çünkü ikincil bir enerji kaynağı ile ulaşım sektörünü hareket ettirmek oldukça zordur. yine birincil enerji kaynaklan olan petrol. elektrik enerjisi ile karşılanacak şekilde sistemler değiştirildi. ya da kömür ısısı ile elde edilen buharın hareket ettirdiği makinalar. endüstride kullanılan tüm enerji ihtiyacı. Ancak bu konuda da elektrik enerjisi kullanımı ile hareket sağlayacak otomobiller üzerinde çalışmalar devam etmektedir. bu elektrik enerjisini hararet enerjisi haline getirerek hareketini sağlayan trenler. Karayolu ulaşımında ise petrol türevlerini kullanarak hareket enerjisi sağlayan içten yanmalı motorlar hali hazırda yaygın olarak kullanılmaktadır. oradan da elektrik enerjisiyle hareket sağlayan trenlere geçilmiştir. jeotermal ve su enerjisi giderek artan oranlarda kullanılmaya başlandı. Günümüzde kömür artık birincil enerji kaynağı olarak elektrik enerjisi üretiminde_kullanılmaya başlanmıştır. Yine güneş enerjisini elektrik enerjisine çevirip. Enerji Türünde Meydana Gelen Degişmeler Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme enerji alanında yaşanmıştır. Apollo II uzay araci ile aya ilk kez ayak basan insan olmuştur. Bu değişimi açık bir şekilde trenlerde görmek mümkündür. Bu donemde birincil enerji kaynaklarının kullanıldığı sistemlerde hala bulunmaktadır. Bu makinalar temelde birincil enerji kaynağını kullanmaktadırlar. Birincil enerji olarak tanımlanan kömürün kullanımı azalırken. Uzay teknolojisinde görülen bu başarılar gezegenlere yönelen insansız uçuşlarla devam etmiş 1969 Nesil Armstrang. doğal gaz. gücü doğrudan doğruya makineyi çevirirken. tüm birincil enerji kaynaklan. bagli oldukları diğer makinalara hareket sağlarken. Sözgelimi elektrikçi trenler. bir sistem olmaktan çok birer makinadirlar. otomobil. Elektrik enerjisi üretim teknolojisinin gelişmesi ile.

insan ve hayvan gücünün yerine. birincil enerji kaynağı olarak petrolün kullanımını yaygınlaştırmıştır. Belirli bir donem için görevini yapmış ve misyonunu tamamlamıştır. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. 3. Böylece elektrik enerjisi doğrudan doğruya birincil enerjiyi hareket enerjisi haline çeviren makinalarda ve modern iş makinalarında yaygın olarak kullanılan. kullanımı kolay. birincil enerji kaynağı olarak yeniden önem kazanmaya başlamiştir. hiçbir zaman buhar makinesi geri gelmemiştir. kirliliği olmayan. 1.Makinaların Kontrol Sistemınde Meydana Gelen Değişmeler 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşayan ve bir dizi teknolojik gelişmeye ve buna bagli olarak da ekonomik değişmeye yol açan ve adına birinci endüstri devrimi denilen olaylar dizisi-nine. çok kolaylıkla sabit mekanlara taşınarak her an kullanıma hazir halde bulundurulabilir 4. dayanıklı tüketim mallarının bu derece çeşitlenmesi ve yaygınlaşması mümkün olamaz idi. Elektrik enerjisinin kullanımı hangi özelliklerden dolayı hızla yaygınlaşmıştır? 5. kullanıldıktan sonra herhangi bir artık bırakmayan bir enerjidir. her eve taşımak ve evde ekonomik olarak kullanımını sağlamak imkansız olurdu. 1974yilinda dünyada ya§anan büyük petrol şokundan sonra kömür. Üzerinde her turlu iyileştirmenin yapılmış olmasına rağmen düşük basınçlı buhar makinesi. Günümüzde evlerde kullanılan her turlu makine elektrik enerjisi ile çalışmaktadır. buhar veya mekanik gücü koyması olmuş idi. pişirme işlerinde kullanılan ocaklara kadar her turlu makinenin hareketini sağlayan enerji kaynağıdır. en büyük özelliklerinden birisinin. Elektrik enerjisi kaynağının kullanımı elektrikli diş fırçası yapımına kadar yaygınlaştırılmış ve çeşitlendirilmiştir. daha çok ve çeşitli iş yapacak biçimde tasarlanmasına olanak sağlamıştır. 2.Çünkü buhar makinasinın modern gereklere cevap vermesi mümkün değildir. bulaşık makinalarından.3. dayanıklı tüketim malları endüstrisi de olmazdı demek mümkündür. Elektrik enerjisi daha çok makinenin. Germekte elektrik enerjisi olmasıydı. buhar makinesi veya benzeri bir başka enerji kaynağı kullanılarak bu aletleri bu kadar küçültmek. Evlerde temizlikte kullanılan çamaşır. Elektrik enerjisi sayesinde çok sayıda makine veya üretim sistemi ayni anda merkezi bir komuta ile işletilip kontrol edilebilir hale gelmiştir. ayni zamanda endüstrinin üretimini de etkilemiştir. elektrik enerjisinin böylece vazgeçilmez bir enerji kaynağı haline gelmesi. 40 . Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. kendi teknolojisinin son sınırına varmıştır. Sözgelimi dayanıklı tüketim mallan olarak bilinen ve aslında her birisi birer özel ev aleti olan pek çok makine elektrik enerjisi ile çalışacak şekilde tasarlanmış ve üretilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üretiminde meydana gelen oransal bir fiyat yükselmesi.Çünkü elektrik enerjisi. Böylece günümüz teknolojisinde standart enerji kaynağı elektrik enerjisi olmuştur. Yukarıda sayılan bu özelliklerden dolayı elektrik enerjisinin kullanımı hızla yaygınlaşmıştır. sadece endüstride enerji kullanımını etkilemekle kalmamış. Ancak.

dijital ve analog bilgisayarları. Günümüzde elektronik kontrol toplumsal ve ekonomik hayatin çeşitli kesimlerinde farklı düzeylerde gelişmiş durumdadır. Elektronik teknolojisi büyük ölçüde çok disiplinli ve elektrik teknolojisine göre çok daha fazla araştırma yoğun bir alandır. elektronik sermaye malları vardır. İlk kez 1907 yılında elektronik lamba geliştirilmiştir. Böylece elektroniğin temelleri atılmıştır. Elektronik sanayicin bir yan kolu olarak ortaya çıkan ve günümüzde başlı başına bir endüstri kolu haline gelen bilgisayar teknolojisi ve endüstrisi halen dünyada en hızlı gelişen bir daldır Bu endüstri kolu her yıl bir önceki yıldan yüzde elli daha ileri gitmektedir. elektronik tüketim mallarının kullanımı ve montaj turu üretimi. endüstriyel kontrol test Araçlarını. ileri endüstri toplumu olmanın göstergesi olarak da günümüzde elektronik ürünlerin tüm sektörlerde kullanılma oranlan alınmalıdır. pikap ve benzeri araçlar ile. Günümüzde dünyanın hemen her yerinde endüstri öncesi toplumlardan endüstrileşmenin ilk basamaklarında bulunan ekonomilere kadar. Bundan kırk yıl sonra 1947'de transistor bulunmuş ve elektronik sanayi bir anda çok büyük bir gelişme göstermiştir. Zamanca gelişerek yaygınlaşmış ve bilgisayarlara uygulanması ile de otomatik kontrol mekanizmaları olarak her türlü marinada mutlak bulunan ve kontrol görevini yapan üniteler olarak yerlerini almışlardır. Kullanım oranı kavramı ile anlatılmak istenen sadece elektronik ürünlerin kul animin artması anlamında değildir. 50 yılı biraz geçen tarihi içerisinde dünya elektronik endüstrisi en hızlı gelişen dallardan birisi olmuştur. Bu gelişmenin sağlanabilmesi bu yüzyılda elektronik alanında çok büyük ilerlemelerin meydana gelmesiyle başlamiştir. o ülkenin endüstrileşme ölçütünü veren önemli göstergeler olarak alınmaktadır. Telsiz telgrafın yaygınlaşıp radyo biçiminde bir tüketim malı haline gelmesi ile aynı bir işkolu olmuştur. tüm faaliyetlerin ve kararların insan yapısı sistemler tarafından yerine getirileceği bir çağ öngörülmekte ve bu çağa şimdiden sibernetik çağ denmektedir. bilim ve araştırma amacıyla yapılmış binlerce elektronik aleti kapsamaktadır. geleneksel teknolojiler kadar yaygındır. 41 . Radyo ve televizyon alıcılarından teyp. elektrik teknolojisinin içerisinde. Bu oran ise doğrudan doğruya elektronik sistemlerin daha çok makineyi kontrol ederek veya yöneterek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Yirminci yüzyıl da başlayan ve adına ikinci sanayi devrimi denen olaylar dizisinin ise en önemli özelliklerinden birisi endüstride elle kontrolün yerine elektronik kontrolü koymuş olmasıdır. Ayni zamanda elektronik ürünlerden azami yararlanma oranıdır. Elektronik sermaye malları elektronik seri işleme cihazlarını. Daha ilerdeki çağlarda belki de uçuncu endüstri devriminin en önlemli özelliklerinden birisi olarak. Klasik ya da modern endüstrilerde demir enerji üretimi makine yapımı. Hali hazırda yaşayan ve gelecekte yaşanacak olan sibernetik çağın temelinde. Transistorun bulunması özellikle bilgisayar teknolojisini çok fazla etkilemiştir. cep hesap makinalarından oluşan binlerce elektronik tüketim malı da elektronik endüstrisinin son ürünlerini oluşturmaktadır. Elektronik. önce telgraf ve telefon haberleşmesi olarak bir hizmet sektörü niteliğinde ortaya çıkmıştır. Bilgisayar teknolojisinin ürettiği ürünlerin kullanımı giderek daha kolaylaşmakta ve kullanım alanı süratle yaygınlaşmaktadır.

Bunun 42 . CAD programlan yardımı ile özellikle makine tasarımlarında önemli başarılar elde edilmektedir. içinde bulunan bu üretim aşamasında urunun hacmi son derece küçük ve maliyet de o oranda düşüktür. Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli etkileri nelerdir? Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli özelliği. CAD. Camiin doğal bir sonucudur. Ancak gelişmeler yakın bir gelecekte bu konuda da başarı kazanılacağını göstermektedir. işlem bilgisayar ortamında değerlendirilerek.Bu kadar küçülmüş ucuzlaşmış ve artık bir ara urun haline gelmiş olan bu mallar binlerce makine veya makine sistemini kontrol edebilme yeteneğindedirler. kısa bir zamanda verilmektedir. Bu suretle örneğin bir uçağın kanat.elektrik motoru ve enerjinin endüstriye uygulanmasının ortaya çıkardığı etkilerdir. Ancak bu konuda şimdiden varsayımlarda bulunmak yanıltıcı olabilir. rüzgar tünelinde test edilmesine gerek kalmadan sanki bu parça gerçekte üretilmiş ve rüzgar tünelinde test edilmiş gibi. örneğin ev işlerine ve eğitime kadar her alanda robotlar görev alabilirler. Bunun sonucunda büyük ölçüde mekanik işlemlere dayanan modern üretim ünitelerinin optimal ölçüleri giderek büyümektedir. gelecekte insanların yaşamında bugünkünden daha fazla ve aktif rol yükleneceğidir. yaygınlaşmasını sağlamıştır. Günümüzde. Bundan otuz yıl önce 30-50 bin ton/yıl optimal kapasite ile çalişan petrol kimya ve evde kullanılan eşyaların çeşitlenmesini. verilen parçaların geliştirilmesini ve bazı testlere karşı durumlarını bilgisayar ortamında kontrol ederek sonucu kısa zamanda bildirmektedir. bazı malların üretiminde kullanılması önümüzdeki yüzyılda ölçüleri şimdiden bilinmeyecek bir yaygınlığa ulaşabilir.Elektronik komutaların sağladığı kolaylıklar nedeni ile daha çok makine daha az insanla kontrol edilebilir ve çalışabilir hale gelmiştir. düşük ürün maliyeti mikro işlemcilerin her alana girmesine neden olmuştur. surecinden. bilgisayarlar. Günümüzde bu konu ile ilgili çalışmalar CAD (Computer Aided Design) (Bilgisayar Destekli Tasarım) olarak bilinmekte ve uygulanmaktadır. Endüstriyel robotların bazı hizmet dalları ile. sonuç çok ekonomik olarak. Bu konuda hazırlanmış bilgisayar programlarına işlevleri verilen çeşitli parçaların çiziminden sonra. Düşük ürün hacmi. Aslında CAD. ya da kuyruk parçasının üretilerek. Daha da önemlisi bu araçlar yardımıyla yeni ürünlerin. Fakat bilinen gerçek elektronik alanının bir kolu olarak ortaya çıkan bilgisayar teknolojisinin. büyük bir computer bir kibrit kutusu büyüklüğünde üretebilen. yani endüstriyel robotların kullanımından sonra başlamıştır. Tarımdan günlük hayata.Bu etkilerden biri endüstriyel üretim ölçülerini büyütme yönünde olmuştur. CAM (Computer Aided Manufacture = Bilgisayar Destekli Üretim). bir mikroskobik elektronik devreler üretim teknolojisine gelinmiştir. Öte yandan makinelerin tek tek ve makine grubu olarak iş görme kapasiteleri ve hızları da elektronik alanındaki gelişmelere bağlı olarak çok fazla artmıştır. yeni sistemlerin ve yeni işlemlerin tasarımlarını yapmak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan çok daha fazla insanin makine başında onu kontrol etmek amacıyla beklemesinin önüne geçilmesi ile ilgilidir. Gerçi bu konuda henüz hala bir başarı kazanılmamıştır. bu mikro sistemler ile düşünce üretmek mümkündür.

Bu amaçla araştırma geliştirme birimleri kurulmuş ve buralarda yapılan araştırmalardan elde edilen sonuçlar bekletilmeksizin uygulamaya alınmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sonucunda da özellikle metal işleyen alanlar da üretim ölçüleri büyümüştür. Elektronikteki gelişmelerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan sonuçları özetleyiniz? 4.Üretim makineleri 2.Elektronik endüstrisinin araştırma geliştirmeye harcadığı para kendisine gelişerek geri dönmüş bu durumda da araştırma geliştirmeye ayırılan ödenek arttırılmıştır. Elektronikteki gelişmelerin diğer endüstriyel sektördeki yeniliklerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan bir diğer sonuçta bazı üretim mallarının küçülmesi yönünde olmuştur. İlk prototipleri olarak makineağır. 1.Örneğin klasik akan band sisteminde bir motor gövdesinin üzerindeki çeşitli işlemler. 43 .Böylece çok üstün teknoloji kullanan imalathaneler ortaya çıkmıştır.Örneğin bir dikiş makinesinin bir evin ya da tek başına çalışan bir terzinin hizmetine girebilmesi için üstün teknoloji ile donatılarak verilmesi gibi.Bu yüzyılda araştırma geliştirme faaliyetlerinede fazla önem verilmiş ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkmaya başlamıştır.hacimli.CAM’ların iş yapma yetenek ve hızları mekanik kontrolden daha fazladır.Bu yy en çok elektronik ile ilgili faaliyetlerde bulunan firmaların araştırma geliştirme faaliyetlerine önem verdikleri ve bu üniteleri düzenli ayırdıkları fonlarla sürekli olarak canlı tuttukları anlaşılmaktadır.İşlevleri her ortamda en ekonomik bir şekilde yapılabilir hale getirildi.Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya Çıkan Değişmeler Yirminci yüz yılın en önemli özelliklerinden biriside teknolojinin ortaya konulmasında görülen değişmeler olmuştur.ancak fabrika ve maden ocaklarına büyük işletmelere kurulan tesisat techizat ve diğer yatırım malları şeklinde idi.Öte yandan esnek olmayan sadece belirli işlemleri tekrarlayan mekanik kontrol yerine giderek bilgisayar kontrollü makineler veya makine sistemleri geçmektedir.Böylece çok yetenekli bazı makineler küçük imalathaneler bu anda ekonomik olmuşlardır.Dayanaklı üretim makineleri Elektrik endüstrisinin özellikleri ve kullanım kaynağı elktronik alanın kontrol edebilme rahatlığı sonunda makinelerin boyutları küçültüldü.sırasıyla ayrı ayrı tezgahlarda ayrı işçiler için proglanmış makineler veya makine grubu bütün işlemleri daha az işçiyle ve daha hızlı yapabilmektedir.CAM’ler yaygınlaştıkça üretim miktarı ve hızıda daha büyütecek yönde etki yapacaklardır. Böylece makineler yaptıkları işe ve niteliklere göre. Firmalar kurmuş oldukları bu araştırma geliştirme ünitelerine her yıl belli miktarlarda finansal kaynak ayırmışlardır.pahalı.

Beş Yıllık Kalkınma Planı ihtisas Komisyonu Raporu. T.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Özet Mehmet Karahan Yirminci yüzyılın en önemli teknolojik gelişmesi elektronik alanında olmuştur. G. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. aşağıdakilerden hangisinde olmuştur? A) Elektronik B)Makine C) Metalürji D) Tekstil 3. Beş yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Planlama Teşkilatı Yayın No: DPT. Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme.7.E. Elektronik komuta cihazları birçok makineye bağlanmıştır. ISBN 0521 22855.Bilim Araştırma Teknoloji V. Yirminci yüzyılda en yaygın olarak kullanılan enerji turu aşağıdakilerden hangisidir? A) Kömür B)Elektrik C) Hidrolik C) Füzyon 2. The Evolution of Technology. 1988. araştırma geliştirme çalışmalarına kaynak ayırmışlar ve bu suretle teknolojinin hızla gelişmesine olanak sağlamışlardır. özellikle elektronik alanında çalışan birçok firma. 1981. Ekonomi Fakultesi Yayın No: 1981/1 258 s. 19 1990. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. Elektronik alanında götürülen bu gelişme bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. 6. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Yayın No DPT 1922 OIK. 3. C. 4. Yirminci yüzyılda görülen bir önemli değişiklik de teknolojinin üretiliş biçiminde ortaya çıkmıştır.TURKCAN. 301-237 5. Teknolojinin Ekonomi Politiği Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi 2. 1983 s.Bilim Araştırma Teknoloji V.Yayın No: 151. Cambridge University Press. 1. 248 p. 44 .BASALLA.C.Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi. Yirminci yüzyılda özellikle elektronik alanında görülen çok süratli gelişmenin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Bu dalın yeni olması verilmesi D) Hiçbirisi B)Araştırma geliştirmeye önem C) Bu konuda çok fazla çalışılması Kaynaklar 1. Birçok endüstri firması. Bu sayede makinelerin kontrolü insandan çıkmış elektronik devrelere geçmiştir.

237-301 Mehmet Karahan 7.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 1922 O. 8. 1982 Bilim ve Teknoloji. S. 1983 Teknoloji Eğitimi. 9. Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi Yayın No: 203.I. 1990.DALGIÇ T.24Aralik1990S.2S.DOGAN H. Sevinç Matbaası Ankara 251 S.YAZICIOGLU Y. 180s. Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi No: 128.5 45 . 1983.K. Teknoloji ve Endüstri Eğitimi" Araştırma Aylık Bilim ve Teknoloji Dergisi C.

Bilgi Toplumu 46 . BÖLÜM : BİLİŞİM KAVRAMLARI 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2.Bilgi Paylaşımı 4.Bilişim 3.Veri ve Bilgi 2.

Verilerin bilgisayar tarafından bilgiye dönüştürülmesinden sonra karar vericiler için temin edilen bazı bilgi türleri Tablo 2’de gösterilmiştir. eylemleri. Daha sonra çeşitli istatistiksel testlere tabi tutulan bu verilerden elde edilen sonuçlar bilgidir. Örneğin. temsil eden. rast gele bir araya gelmemiş bulunan sembollerden oluşan bir grup olarakta tanımlanır. Genellikle “veri” ve “bilgi” kelimeleri yanlış olarak eş anlamlı olarak kullanılır. Veri Hammadde Aktif değil (yoruma açık değil) Değişik kaynaklardan toplanmış Bilgi Sonuç Aktif (yoruma açık) Veriden dönüştürülmüş Tablo 1 : Veri ve Bilginin Karşılaştırılması Bilginin ham maddesi olan veri. miktarları. bir araştırma amacıyla yapılan ankette elde edilen materyal veridir. gözlemlerin veya oluşumların her türlü gösterimidir. yani bilgiye dönüşürler. Veri genellikle analiz edilebilecek ya da daha ileri işlemler için kullanılabilecek ham bilgi olarak bilinmektedir. Bu gösterimler sayısal veya alfanümerik karakterler ya da semboller olabileceği gibi çeşitli biçimlerdeki grafik çizimler ve diğer tüm grafik gösterimler şeklinde de olabilir. Veri bilginin ham maddesidir. Veri ve Bilgi İşlenmemiş ham bilgi de denilen veri “data” karşılığı olarak kullanılan ve “datum” söcüğünün çoğulu olan bir kavramdır. Tablo 1’de verilen karşılaştırmalı tablo veri ve bilgi arasındaki farkı ortaya koymaktadır. Veriler bilgiye dönüştürülürken hem insan aklı hem de bilgisayar verileri seçen ve onları anlamlı bilgiye dönüştüren birer işlemci vazifesi görür. Veri kavramı. tesadüfi olmayan. çeşitli durumların. Dönüşüm Türleri Veriler Veri Toplama Analiz Saklama Sunum Bilgi Türleri Raporlar Yeni Dosyalar Grafiksel Gösterimler Tablo 2 : Verilerin Tabi Tutulduğu İşlemler ve Üretilen Sonuçlar 47 . Gerçekte bu iki kelime arasında önemli bir fark vardır. Veriler çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra hem anlam hem de değer kazanır. Elde edilen bu bilgi insanlar tarafından karar vermek amacıyla kullanılır. olguları vs.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.

1. 1. kısaca düzenli ve kullanılabilir veriler olarak tanımlanabilir. 3. T. veriler tek başına bir anlam taşımazlar. bir televizyon gibi bir araç alınca birden bire daha önce varlığından bile haberdar olmadığımız mesajlar bize görünür. 2. 1. Bunun cevabı yoktur. T. “1. Enformasyonun iki önemli özelliği bulunmaktadır. Biz gözümüz. bir öncekini takip eden tam sayıdır” genellemesi yapılabilir ve bir sonraki sayıya 6 olarak karar verilebilir. 0. 1. anlamlı bir biçimde işlenmiş verilerdir. 1. Mesajı almak aslında işin basit yanı olacaktır tıpkı bizim bilmediğimiz bir dilde yayın yapan bir radyoyu dinleyip anlamaya çalışmamız gibi. 0. ya da borsada hiç alım satımı olmayan bir hisse senedini gösterebilir. Bilgi Nerede Olabilir? Etrafımızdaki her şeyin bir çeşit bilgi taşıdığını hiç düşündünüz mü? Oturduğunuz odanın içinde belki de binlerce radyo yayını var. 0. ve G sembollerinin bir dizisi için sorabiliriz. o da içinde bir takım düzensizliklerin olduğudur. Ya da benzer soruyu rast gele sayılardan oluşan 1. bir zekâya bir mesaj göndermeye çalışsak gene aynı elektromanyetik dalgaları kullanacağız. A. Şimdi çizgimizin salınımlarını rast gele olarak arttıralım. S. dizisi için sorabiliriz. oluşturulan enformasyon kararlara ilişkin faktörlerdeki belirsizliği azaltarak belli bir davranış değişikliğine neden olmalıdır. T. Bu veriler. rast gele sayılar tablosu enformasyondur. 7. 1. Burada “bir sonraki sayı. enformasyonu kullanacak yöneticinin bu günkü ve gelecekteki kararları için gerçek bir değer taşıyan.3. 0. Karşı tarafın elinde sadece içinde bir bilgi olduğu düşünülen bir form vardır. 6. 4. G. Örneğin kalpte bir ritim bozukluğunu görebiliriz. T. dizisini ne takip eder? Bu daha zor bir sorudur. 2. Bu atan bir kalbin. Örneğin. sıcaklık değişimini gösteriyor olabilir. Enformasyon (information) Enformasyon. S. Eğer karşımızdaki. anlamlı hale dönüştürülmüş veridir. Bir noktadan sonra çizgimizin içindeki bilgi anlamsızlaşmaya başlayacaktır. Enformasyon. duyulur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. dizisini takip eden ne olmalıdır ” gibi sorular orta öğretim için sık karşılaşılan sorulardandır. Düz bir çizgiyi ele alalım. 0. çoğunlukla sahip olunan bilgi olarak kullanılmaktadır. kulağımız ile bunları algılayamıyoruz ama elimize bir radyo. 5. 9. dizisi için “bir önceki sıfır bloğundaki sıfırlardan bir fazla sıfır” genellemesi ile bir sonraki sayının 1 olmasına karar verebiliriz. 0. Benzer şekilde 1. 5. İkincisi. 8. Bu çizgiye bakıp bazı anlamlar çıkarabiliriz. Uzayın derinlerine. Enformasyon. S. tam o sırada bizim kullandığımız bandı dinliyorsa mesajımızı alacak. Şimdi birde bir sürü salınım yapan kırık çizgiler kümesini düşünelim. G. Bunların enformasyon haline gelebilmesi için. Sayı dizisi halindeki form içindeki bilgiyi kolayca yakaladık. 0. 0. 1.2. 2. Düzen-Düzensizlik-Kaos Formun bir tek özelliği olacaktır. Birincisi. S. Bu çizgi belki bir ölünün kalp atışlarını. 0. algılanır oluyor. sayılar veri iken. A. G. ya da beyin işlevlerini. 48 . işlenerek bir anlam taşıması gerekir. T. Aynı soruyu DNA kodlarında kullanarak A. 3. 2. Bunda bilgi vardır ama çok azdır.

Bu durumda ilginç noktalar yakalamak olasıdır.5. aşırı düzen veya aşırı düzensizliği sevmez. sizin için bir değeri yoktur. gözlem veya düşünce paketine verilen addır. Genelde sanıldığının tersine hazır bilgi pek bir işe yaramaz.6. Değişen Bilgi Kavramı • • • • • • • • • Artık gelişen olanaklarının elvermesiyle bilgi bölünmeden ortaklaşa paylaşılabilmekte. Bilgi geleceğin hakimi. Bizim buradaki tanımımız biraz haberleşme anlamındadır.4. Sizin hareketlerinizi veya sahip olduğunuz varlıkların değerini herhangi bir şekilde değiştirmiyor veya etkilemiyordur. ‘varlıklarda değer değişimine neden olan iletiye denir. erişebildiği sonsuz oylumdaki bilgi karşısında ezilmeyip hazıra konması olası değil. bu takdirde ortada bilgi sayılabilecek bir ileti yoktur. fazla düzen ile aşırı düzensizlik arasında bir yerdedir. Peki bilgi nedir? Bilgiyi nasıl tanımlıyoruz? Bilgi bu kadar önemli? Nelere bilgi diyoruz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Özet olarak bilgi. 1. bu size bir değer aktarımıdır ve aktarılan değeri içeren iletinin adı da bilgidir. nelere demiyoruz? Bilgi. 1. bilgi değildir. Sonsuz ölçüdeki bilgi içinden ise yarar olana erişim üstesinden kolay gelinemeyen büyük bir sorun. Bilgi değildir. sizde bir durum veya konum değişikliğine neden oluyorsa. Bilgi Devrimi Gelecek bin yılın görünebilir her yerinde bilgi olacak. 1. Bilgi. Eğer ileti herhangi bir değer değişimine neden olmuyorsa. Her gün gazetelerde yer alan haberler. Eğer gözünüze. bilgi değildir. Dolayısıyla bu iletinin. Veriyi işlemek. Bu bir iletidir. nede bu para birimine ilginiz. Bir durumu eksiksiz tanımlama ya da eksiksiz kopyalama için gerekli şeyi bilgi olarak tanımlayalım. Kendi ortamındaki bilgiye hakim olmayanın. çünkü her şeyden önce değerini bilemez. ilanlar. değer içermemektedir. Bilgi güncelleşmeli her zaman en son durumu gösterir biçimde tutulmalı. değer değişimine neden olması şarttır. İleti. 49 . Bilgi Nedir? Bilginin. rakamlar veya diğer iletiler.3 arttığını okudunuz. O halde bu veri size aktarılan basit bir iletidir. bir telefon rehberinde yer alan iletiler bilgi değildir. bir varlıktan ötekine aktarılan’ veri. alan kişide bir değer değişimine neden olması şarttır. Ancak sizin ne Nambiya’da paranız vardır. Etkileşimli ortamlarda oluştuğu anda bilgisayara aktarılan bilgi sürekli olarak kendiliğinden artmakta ve sonsuz ölçülere varmakta. yeni bilgi oluşturmak. İleti (message). düzensizlikle bir ilgisi olduğunu anladık. Henüz elindeki bilgiyi kullanmasını bilmeyene eriştiği bilginin pek bir yararı olmaz. Peki ama bilgi nedir? Bilginin değişik tanımları olabilir. Sizde bir değer değişimine neden olmuyordur. Bunların bilgi olabilmesi için. Örneğin. Bir iletinin bilgi olabilmesi için. Gazetede Namibya parasının değerinin %0. ondan yararlanmasını bilmek umulduğu kadar kolay gerçekleşmez. kulağınıza veya başka herhangi bir duyum organize gelen ileti. İşimize gerçekten gerekli olan ve bize yarayacak bilgi öncelikle kendi yakın çevremizde oluşur.

Geçersiz bilgiyi ayırt etmek neredeyse olanaksız. Bu haberler. Bu şekilde bilgi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • Mehmet Karahan Güncel olmayan bilginin geçerliliği çabuk ortadan kalkar. zaman kısıtlamaları gibi nedenlerle bilginin yayılması kolay olmadı. insanoğlunun tekelinde değildir. beklediğiniz bir durumdur. Basılı bilgi aktarma yöntemi keşfedildi. Ama “Yarın İzmir’de 50 cm kar yağacak” tam anlamı ile beklenmedik bir bilgidir. hareketlerini. Burada önemli olan. konumunu değiştirir. medya değiştirdi ve basılı ortama geçti. Matbaa ile birlikte ileti aktarma hızı arttı. İnsanlar birbirlerine yazıyla. sözle veya diğer iletim metotlarıyla. Bu düşünceyi biraz daha ileri götürüp “Her zaman beklenen durumda bilgi yoktur” diyebiliriz. en hızlı şekilde kulaktan kulağa yayılıyordur. “Yarın dolar kuru artacak” gibi beklenen durumlarda bilgi daha azdır. ancak kendi denetimimiz altındaki bilgiyi eğer çok özen gösterirsek. dolayısıyla geçerli tutabiliriz. içinde taşıdıkları bilgi miktarına göre bir sıralama yaparsak beklenti ile bilginin değeri arasında bir paralellik açıkça görülür.ürettikleri veya sahip oldukları bilgiyi aktardılar. seri üretim başladı. doğal hızla toplum içinde dolaştı ve belirli bir tabana yayıldı. sadece bilgiyi alanın konumunu değil. Bilginin Gösterilmesi Bilgi bir takım sembollerle gösterilir. 1. zaten bildiğiniz. Böylece ileti. bu konuda çok sistemli bir yaklaşımımız olursa güncel. 1. Bu kadar az sayıda sembol kullanarak her şeyi anlatabilmek ilginç değil mi? İsterseniz.”Yarın dolar kuru azalacak” gibi beklenmeyen durumlarda daha fazladır. Ancak her üretilen bilginin. Yakın çevremizde yalın veriler üzerinde en temel sayılacak işlemleri oluşturmadan bilgi üretimi başlayamaz ve verimlilik sağlanamaz.8. Bilgi. 50 . Peki Neden Bilgi Devrimi? Yüzyıllardır bilgi. sonlu sayıda sembollerden oluşan bir sembol alfabesi ile sayılar gibi sonsuz sayıda niceliği gösterebilmektir. alfabeyi on rakam ekleyerek genişletelim. hep aldıkları bilgi sonucu değiştirirler. Bilgi. Bu yüzden fiziki uzaklıklar. Kullandığımız alfabe bunun en güzel örneğidir. geçerliği olmayan bilginin kullanımı yarardan çok zarar getirir. Bu rakamlarla bütün tam sayıları gösterebiliriz. Bu bilgi teknolojisinde yazının icadından sonraki en önemli gelişmeydi ve yine bir devrim yaratacak nitelikteydi.9. Sonra matbaa icat edildi. Çünkü yazıların üretimi elle yapılıyordu. Size “Yarın İzmir’de güneş doğacak” bilgisi verilse pek de yararlı bir bilgi almış olmazsınız. Tüm varlıklar. zaman ve emek alan bir işlemdi. içinde bulundukları konum ve durumu. Bilgi eğer çok değerli ise. ileti paketleri biçiminde doğal yollarla aktarıldı. 1. vereninde durumunu. Yazı ile yayılan bilgi yavaş gidiyordu. Bu. üretildiği noktadan aktarıldığı noktaya iletimi. “Hava parçalı bulutlu olacak” belkide sizin için daha anlamlı bir bilgidir.7. Türkçe’de 29 harf kullanarak bütün duygu ve düşüncelerimizi anlatabiliyoruz. Bilgi kavramı konusunda algılamamız yeterli değilse bilgiden yararlanma da söz konusu olamaz. Bilgi Nasıl Ölçülür? Örneğin varsayalım ki yarın İzmir’e gideceksiniz.

1. Böylece iş bölümünü (division of labor) artırarak. beklenen durumu iletmeme kuralını kullanıyoruz ya da çok acelemiz olduğunda “Beni lütfen karşılar mısın” yerine “Beni karşıla” şeklinde kısaltmalar kullanıyoruz. üretimi katlayan bir faktör olmuş ve dünya bilgi devrimi ile tanışmıştır. kreatif direktör. Karar mekanizmasında görev bölümü (tasking) yapılması artacak ve ortaya ‘kalifiye uzman yöneticiler’ (qualified operators) çıkacaktır. O subrutinin uzman bir operatörüdür. yirminci yüzyılda bilgi çağına ulaşmıştır. önümüzdeki yüzyıllarda adını işçi sınıfı kadar çok sık duyacağımız yeni bir sınıf tanımının ortaya çıkmasına neden olacaktır.Karar altına alınacak kaynaklar artacak ve karar üretim talebide genişleyecektir. Dolayısıyla bilgi devrimi. bilim ve teknolojinin gelişmesine tanık olmuş. Onsekizinci ve ondokuzuncu yüzyılın işçi sınıfının (workers) yerini gelecekte uzman yöneticiler alacaktır. Halen bu durum gerek mali ve türev piyasalarda. Buhar gücü. O da aynı şekilde bir uzman yöneticidir. film yapımında çalışan bir yönetmen yardımcısı. yani uzman yönetici. Bilgi Ekonomisi Günümüzde. Örneğin birisine gideceğimiz zaman “Eğer gelemezsem haber veririm” diyerek sadece beklenmeyen durumu iletip. montaj uzmanı. Bunun paralelinde işlenecek kaynakların artması ve üretim talebininde genişlemesi gerekmiştir. refah düzeyinin artmasına neden olacaktır. anında verilmektedir. Tıpkı bir zamanlar sanayileşme ile birlikte iş üretiminde yaşanan patlama gibi. Mali ve türev piyasalarda kararlar çok seri şekilde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Nasıl yazının icadının. Reklam ajansında çalışan bir art direktör. sonra buhar gücünden doğan sanayileşme devrimini yaşayıp. önce Rönesans devrini yaşamış. Matbaanın icadından sonra insanlık. Her dizayn mühendisi üretimin bir parçasının (görev) sorumluluğunu alır ve onun bütünü ile uyumlu şekilde çalışmasını garantileyecek dizaynlar üretir. kendi portföyünün yöneticisi olarak karşımıza çıkmaktadır. kas gücünün yerine geçmiştir. insanları tarihin başlangıcına getirdiği kabul ediliyorsa matbaanın icadının da insanları yeni çağa getirdiği düşünülür. Dizayn sektöründe durum farklı değildir. ellerindeki bilgi teknolojisi araçlarını kullanarak. 51 . Bazen bu kısaltmalar daha da ileri gidip “Lütfen cevap verin” yerine LCV olarak kısaltıyoruz. Bunun için karar işlemi görevlere (task) bölünmekte ve her bir karar uzmanı kendi sahasının. Biz bunu bilmeden zaten yapıyoruz. senarist hepsi birer uzman yöneticidir.10.Karar üretiminin artması. Bu kişilerin her biri aslında birer karar operatörüdür. Böylece karar üretiminde büyük bir patlama yaşanacaktır. Burada da aynı durum söz konusudur. İş üretiminin artması insanoğlunun refah düzeyininde artmasına neden olmuştur. geliştirilen makineler ve diğer mekanik araçlar sayesinde. Bu sınıf da. gerek yazılım ve eğlence piyasalarında görülmektedir. Yazılım piyasasında da aynı şekilde her bir yazılım uzmanı kendisine seçtiği bir subrutin bölgesinde kod geliştirmektedir. kendi pozisyonunun. Uzman yöneticiler. en az ama yeterli bilgiyi karşı tarafa aktarmak önem kazanmaktadır. uzman yöneticidir (operatör). çok daha hızlı ve verimli karar üreteceklerdir.

Bilişim Kuramı Kullanılan iletişim kanalı türüne göre. 2. bir iletişim ağındaki bilgi gönderiminin hızı ve etkinliği ya da doğru gönderim ve iletimi ile ilgili kuramdır. Bilişim Dizgesi Belli bir konuya ya da örgüte ilişkin verilerin bir düzen içinde bilgisayar ortamında saklandığı ve kullanıcı olarak tanımlanan kişilerin bilgi gereksinimlerini karşılamak üzere dönem ya da başvuruldukça raporlar üreten ya da gereksenen veriye onanabilecek kısa bir süre içinde erişim olanağı sağlayan belli bir donanım üzerinde işletimsel durumda yazılım ve veriler topluluğudur. Bilginin Özellikleri • • • • • • Bilgi sistemi açısından bilgilerin önemli önemli olan bazı özellikleri aşağıda verilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. mevcut olan bilgilere yenilerini ekler veya onları düzeltebilir. Kullanım ilkelerinin birliği bakımından bir bütün olarak işlev gören bilişim dizgesi. Bu durum. 2. Yenilik : Bilgi.1. bununla birlikte Donanım ve yazılım uyumluluğu. özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve rasyonel biçimde işlenmesi bilimidir. yazılım ve veri kaynaklarının örgütsel yapıya uygun biçimde dağılmış birçok merkezde ayrı ayrı odaklaştığı.3. Düzeltici olması : Bilgi. onun etkisi bilginin doğru olması ile aynıdır. 52 . alan için tamamen yeni ve önemli olabilir. bilgiyi alanın bilginin doğruluğu üzerindeki güven duygusunu arttırması açısından önemlidir. Miktarın artması : Bilgi. Eğer yanlış olan bilgiyi alan kişi doğru olduğuna inanırsa.11. Kurulacak bilgi sisteminin değerlendirilmesinde verilen bu özellikler göz önünde bulundurulmalıdır.2. Doğruluk veya yanlışlık : Bilgi gerçek olabilir ya da olmayabilir. eski veya yanlış bilgileri düzeltebilir. 2. Veri yapılarının biçimsel özdeşliği. Bilişim Bilişim. Dağıtılmış Bilişim Dizgesi • • • • Donanım. ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişimde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin. insanoğlunun teknik. 2. Doğrulayıcılık : Yeni gelen bilgi varolan bilgiyi tastik edebilir.

8.5. 2. para depozitleri. • Bilgi seviye sistemleri : Organizasyondaki veri işçilerini ve bilgileri destekler. tüm alt dizgeler arasında eşgüdüm ve uyumun tasarım aşamasından başlanarak sağlandığı. işlenmesi ve kazanılan bilginin dağıtılması için ilişkili parçaların oluşturduğu küme olarak tanımlanabilir. ticarette. Yönetim Bilişim Dizgesi Bir örgütün yönetimi ile ilgili veri kaynaklarını bir dizge bütünlüğü içinde toplayıp örgütün gündelik işlerine bilgi işlem desteği sağlayan. 2. Bilişim Sistemleri Tipleri Farklı organizasyonel seviyelerde servis veren dört tip bilişim sistemi vardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. bir organizasyonda karar verme. • Stratejik seviye sistemleri : Tepe yöneticilerin firma içi ve dış çevredeki stratejilerini belirlemelerine yardımcı olur.4. psikolojide ve öteki bilim dallarının tümünde yer almasından dolayı önemi gittikçe artmaktadır.10.9. 2. 2. örneğin personel. üretim. analiz ve canlandırma konularına destek olmak amacıyla verinin toplanması. bir örgütün yönetimi ile ilgili tüm verileri kapsamı içine alacak biçimde. 2. gibi işlevleri yerine getirmek üzere hastane ve sağlık kuruluşlarında uygulanan otomasyon sistemidir. kontrol. Komuta ve Kontrol Bilişim Sistemi Kontrol ve komuta amaçlı askeri otoritelere destek olan bilişim sistemi. • Yönetim seviye sistemleri : Orta kademe yöneticilerin olayları izlemesine. saklanması. özellikle türlü düzeylerdeki yönetim katlarına taktik ve stratejik kararlarını başarılı kılacak nitelikte sürekli bilgi akıtmayı amaçlayan bilişim dizgesidir. vb. • İşlemsel seviye sistemleri : Organizasyonun satışları. tıpta. kan analizi vb. envanter planlaması. Hastane Bilişim Sistemi Hastane personeli arasında iletişim. Tümleşik Bilişim Dizgesi Özellikle yönetim bilişim dizgesi (YBD) kavramı ile ilgili olarak. koordinasyon. karar vermesine destek olur.6. Eğitim hem beceri kazandıran. hem de bilgi aktaran bir süreçtir. kredi kararları ve fabrikadaki malzemenin akışı gibi temel aktivitelerini ve işlemlerini izler. genellikle merkezcil ve örgütün üst yönetimine sağlanabilecek stratejik desteğe özellikle önem veren bilişim dizgesidir. sayışım.7. istatiksel analiz. 2. stok denetim. kontrolüne. Bilişim Sistemleri Bilişim sistemleri. satış. Bilişim çağını yaşadığımız bu dönemde eğitimin temel amacı bireylere bilişim toplumunun gerektirdiği 53 . Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Eğitim bugün yaşamımızın her alanında sanayide.

Yani maddi ürün yerine bilgi üretiminin önem kazanmasıdır. Burada bilgisayar normal eğitim sürecinde öğrencilere verimesi gereken beceeri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan nitelikleri kazandırmaktır. Bu yöntemle hazırlanmış programlar öğrencinin gerçek yaşamını seçilmiş yönleri üzerinde yoğunlaşabilmelerini sağlamaktadır. Bu çağın en önemli özelliği bilgi teknolojilerinin yaygın olarak kullanılmasıdır. içinde yaşadığı çağa uyum sağlayacak ve toplumun beklentilerini karşılayacak davranışlara sahip bireyler yetiştirmektir. Bu programların tek başına kullanımı söz konusu değildir. Burada unutulmaması gereken şey. Bunun için nitelikli öğretmen ve yazılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgisayar destekli eğitim programlarında kullanılan bir diğer yöntemde benzetim yöntemidir. Bu eğitimde en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesine ve alıştırma yapılmasına dayananlardır. biriktirilmesi. korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bilgisayarın eğitimde en geniş kullanım alanı. bu programların eğitimi destekleyici ve yardımcı olduğudur. bilgisayar destekli eğitimdir. kavram veya olayları öğretmede bir araç olarak kullanılır. olaylar arasında bağlantı kurmaya çalışmaktadır. yeniden elde edilmesi. bilgiyi değerlendirme ve bilgiyi sunmayla mümkün olmaktadır. a) Türk Bilişim Vakfının Hedefleri • Bilişim yatırımlarının genel ekonomi içindeki payının Avrupa Biriliği ülkelerinin ortalama düzeyine çıkması. Burada bilgisayar ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanılmaktadır. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan bir başka program türü de eğitici oyunladır. varlığını sürdürebilmesi için bilgiye ulaşması. Bilişim çağının insanları. bilgiyi düzenleme. Bilişim Çağı Günümüzdeki teknolojik gelişmeler yeni bir çağı yani bilişim çağını oluşturmaktadır. işlenmesi. kendilerini sürekli yenilemekte ve bilişim çağına ayak uydurmaya çalışmaktadır. yayılması. 3.11. Doğal olarak günümüzde bu da bilgisayar ve internetle mümkün olmaktadır. 54 . toplanması. Bilişim toplumunda bireyleri yetiştirmede kullanılan en büyük yardımcı. Bilgi teknolojilerinde araç gereç önemli değil insan önemlidir. Bilgi tenolojilerinde insan. Bilgi Teknolojileri Bilginin yaratılması. Bilgi teknolojilerinin amacı. özellikle bilgisayardır. Bu program türleriyle öğrenci belli bir sonuca yol açan olayı veya kişiyi bulabilmek için çeşitli olasılıkları düşünerek. Bu da bilgiye ulaşma. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde aktarılmaktadır ama öğretmen insan değil bilgisayar olunca durum çok farklı olmaktadır. bilgiyi kullanması kısacası bilgiye sahip olması gerekmektedir. Eğitimde bilgisayar uygun koşullarda kullanıldığı zaman etkili olur. 2. Özellikle iletişim ağlarıyla bilginin taşınması ve paylaşılması bunun bir sonucudur.

Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında bilişim alanın da köprü görevini üstlenmek ve AB ‘nin bu konuda iş ortağı olmak. Her tür eğitimde toplumun bireylerine bilginin etkili kullanımının öğretilmesi ve bunu sağlayacak alt yapının oluşturulması. Nitelikli bilgi kullanımını engelleyen nedenleri ortadan kaldırmaya yönelik politikalalar üretip. bunları duyurmak ve izlemek. bilgisayar vb. Türkiyenin bilişim alt yapısını geliştirecek çözümler üretmek. Toplumun bütün kesimlerine bilişim kültürünün yayılması. TBV ‘nın vizyonu ve misyonunu paylaşmalarını sağlamak. sayılarıyla ). 55 . telefon. yanlışlıklara dikkat çekmek ve kamu oyunu bilinçlendirmek. Yazılm evlerini uluslararası kalite standartları ile yazılım geliştirme metodolojileri ve araçları kullanmaları yönünde özendirmek. Siyasi partilerin seçim beyannameleri ve programlarına girmesi istenilen görüşleri bir çalışma dokümanı haline getirerek sunmak. İletişim hizmetlerinin özelleştirilmesi ve rekabete açılması için çaba harcamak. bunların gerçekleşmesi yönünde çalışmak. Yetişkin insan gücü açığının giderilmesi için projeler üretmek ve hayata geçirmek. İlgili kamu ve gönüllü kuruluşların. Bilişim Hukukunun. toplumun bilgisayar okuryazarlığının arttırılması (Ölçüm : Kişi başına düşen TV. Türkiye’de bilginin serbestçe dolaşım ve paylaşımı için gerekli alt yapının oluşturulması (2003 yılına kadar yasal ve yapısal değişikliklerin yapılması). b) Türk Bilişim Vakfının Stratejileri • • • • • • • • • • • Strateji ve politikalar üretmek. kamu ve özel kesimdeki her düzey yöneticinin sağlıklı karar alabilmesi için gerekli olan bilgiye gerekli zamanda erişebilmesi. Projenin Kapsamı : Proje kapsamında yukarıdaki noktaları içeren bir raporun hazırlanması ve bunun kamuoyuna duyurulması yer almaktadır. Yazılı ve sözlü basının bilişim konusuna ilgisini çekmek . Türk Hukuk Sistemi içinde yer alması için çalışmalar yapmak. Bilgi toplumunun gereği olarak bireyin. c) Türk Bilişim Vakfının Projeleri Projenin Adı : Bilgisayar Destekli Eğitim Raporu Projenin Amacı : MEB tarafından yürütülen ve eğitimde bilgisayardan yararlanılması amacıyla okullara bilgisayar laboratuarı kurulmasını amaçlayan proje için ilgililere yol göstermek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • • Mehmet Karahan Devletin yeniden yapılanması için gerekli bilgi ve iletişim teknolojileri desteğinin sağlanması (2000 yılına kadar Ulusal Birey Kayıt Sisteminin hayata geçmesi). Akademi sanayi işbirliğini geliştirecek modeller ortaya koymak ve bu bağlamda bilişim sektöründe araştırma geliştirme faaliyetlerini özendirmek amacıyla teknoparklar kurulması çalışmalarına destek vermek.

tümünde bilginin toplanması ve duyurulmasına yönelik merkezlerin kurulmuş olduğu görülür.1. Bu işleyişin en doğru ve kısa sürede gerçekleşmesi için internet teknolojisi çok kısa sürede önem kazanmış ve artık günlük yaşamdan. Ekonomik faaliyetlerin tüm dünyada küreselleştiği günümüzde. Ülkemizde de dünyadaki bu gelişmelerin dışında kalmamak için en yakın zamanda başlanmıştır. bilginin paylaşımı çok hale gelmiştir. Bilgi Paylaşımı Çağımızda teknolojik açıdan gelişmiş toplumlara bakıldığında. Bilişim konusunun geniş kesimlere yayılmasında yazılı ve görsel basının önemi yatsınamaz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Projenin Yöneticisi : Dr. bilimsel çalışmalara uzanan bir çerçevede bilgiye ulaşmanın en etkili ve akılcı yolu haline gelmiştir. Bunun doğal sonucu olarak işletmeler bilgiye en kısa zamanda ve daha ucuz erişmenin yollarını aramaya başlamışlardır. uluslararası ticaretin boyutlarını genişletmiştir. internet servisleri de kurulmaya başlanmıştır. bu konudaki gelişmeleri doğru algılayıp okuyuculara aktarması zor olmaktadır. İnternette Bilgi Paylaşımı Günümüzde yaşamın her alanında. Öyleki. zaman ve emek maliyetlerinin azalması. internette entegre şekilde gelişmeye ve girdilerini internetten alır ürünlerini sunar halde işlemeye başlamıştır. özel bir bilgisi ve eğitimi yoksa. Hem her seminerin sonunda hem de tüm seminerler tamamlandıktan sonra sınav yapılacak ve başarılı olanlara sertifika verilecektir. özel sektörün yasal en üst düzey temsilcisi TOBB bünyesinde “Bilgi Hizmetleri Dairesi” kurulmasıdır. işletmelerimiz uluslararası rekabet ortamında daha bilinçli ve bilgili olarak yatırım. ağları ve özellikle gelişen internet olanakları sayesinde. Ahmet ŞİMŞEK (Koç Üniversitesi). Oluşturulan Bilgi Hizmetleri Dairesi tarafından yapılan projeler ve çalışmalar sonuçlandığında. bilgi teknolojisinin de küreselleşme sürecinde entegrasyonun en etkili yolu. üretim. Seminerler bilişim sektöründeki firmaların konusunda uzman elemanları tarafından verilecektir. Bilişimin teknik bir konu olması nedeniyle basın mensuplarının. her sektörde 56 . bilgi teknolojisi kullanılarak oluşturulan bilgi ağları sayesinde. ticaret ve işbirlikleri yapabilme imkanına kavuşacaklardır. Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler sonucu oluşan bilgi. Proje Yöneticisi : Tuncer ÜNEY (TBV Projeler Koordinatörü). Bunun yanında Türkiye’nin yurt dışında daha etkin tanıtımına katkıda bulunmak ve yabancı yatırımcıları da ülkemize çekmek amacıyla. 4. Projenin Adı : Basın Bilişim Okulu Projenin Amacı : Projenin amacı basında bilişim konusunda uzman gazeteci yetiştirmek. Artık “bilgi toplumu” terimi günlük hayatta sık kullanılmaya başlanmış ve yöneticiler karar mekanizmalarının içerisine bilgi teknolojisini de ekleme ihtiyacı duymaya başlamışlardır. bilgiye ulaşmak ve dolaşımını sağlamak tüm sistemlerin işleyebilmesi için ön koşul olarak ortaya çıkmştır. Bu hızla gelişim süreciyle birlikte bilgiye ulaşmaya ve bilgi paylaşımına ilişkin bir çok uygulama. Seminerlerde katılımcılara konuyla ilgili seminer notları dağıtılacaktır. Bu proje ile bilişim sektörüyle ilgilenen basın mensubu arkadaşlarımızın bilişim konusundaki bilgilerini arttırmak amaçlanmaktadır Projenin Kapsamı : Proje arka arkaya verilecek bir dizi seminerlerden oluşmaktadır. Bu çalışmalardan birisi de. 4.

57 . öğrencilerin istedikleri her konuda derinlemesine bilgi edinmelerine olanak tanıyor. girdilerin temini. Kataloglamada uluslararası standartlaşmanın sağlanması için ilk şart olarak belirlediğimiz ulusal kataloglama bürolarının kurulması. Bu yatırımların fayda sağlayacak şekilde kullanılmaları eğitim standardının yükseltilmesi büyük önem taşıyor. gereksinim duyanlara doğru. Bilgi Paylaşımında Sanal Okul İnternet. Ülkemizde eğitim problemleri göz önüne alındığında. Sanal bir kütüphane genelde çok yetersiz olan okul kütüphanelerine iyi bir alternatif olacaktır. hızlı ve eksiksiz olarak ulaştırılması. Bigi nerede üretilirse üretilsin kataloglanmasında aynı kuralların uygulanması ve kataloglama büroları arasındaki işbirliğinin sağlanması sonucunda bilgiye erşim daha kolay olacaktır.2. Bibliyografik Denetim ve Kataloglama Bilginin. Bu gelişmelere paralel olarak bilginin paylaşılması sürecinde artık geleneksel eğitim şekileri yerine web tabanlı eğitim olanaklarının geçmesi kaçınılmazdır. ancak nispeten yeterli donanımla birlikte internet bağlantısına da sahip olan okul sayısıda hiç de az değil. tekbiçimliliğin sağlanması için tek çözüm olmamıştır. eğitim konusunda oldukça önemli imkanlar sunuyor. interneti eğitim sistemimiz içerisinde etkin şekilde kullanmanın yollarını aramamız gerektiği ortaya çıkıyor. kendileri arasında paylaşma ve gerektiğinde eğitmenleri ile bire bir iletişim kurma imkanları sunuyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan internet teknolojisinin kullanılmasıdır. Bu bağlamda özellikle bilgisayar teknolojisine yönelik eğitimleri yine bilgisayar teknolojisiyle entegre edilmesinin sağlanacağı internete dayalı eğitim modelleri yaygın eğitim sürecinde en iyi ve etkili sonuca ulaşılmasını sağlayacaktır. Bunun yanında zengin bilgi kaynakları. Tek biçimde oluşturulan kayıtlar da makine ile okunabilirliği ve katalog fişlerindeki standartlaşmayı gerçekleştirecektir. Etkileşimli iletişim öğrencilere katılımcı olarak derslerde yer alma. Bibliyografik kayıtların oluşturulması. Bilgi toplumunun kaçınılmaz kıldığı bu gelişim. Aksine. yayınların bibliyografik denetiminde tam bir başarı sağlanmasına bağlıdır. ülkenin pek çok yerinde temel eğitim araçları konusunda bile sıkıntılar yaşanırken. ilk adım olarak öğrenci ve öğretmenlere bilgi paylaşımı imkânı sunacak platformlar oluşturulabilir. Bu noktada. Bilginin kayıt edilmesinde aynı kuralların kullanılması uluslararası düzeyde tek biçimliliği sağlayacaktır. Fiziksel engelleri ortadan kaldırarak öğrencileri interneet üzerinde sanal bir ortamda bir araya getirerek ve katılan herkesin aynı kalitede eğitim almasını sağlamak mümkün. 4. her ülkede ulusal kataloglama bürolarının oluşturulması ve kullanılan kataloglama kurallarında standartlaşmanın sağlanması ile gerçekleşebilir. Örneğin. eğitimde internetten bahsetmenin anlamsız olduğu düşünülebilir. kuruldukları ilk yıllarda her büronun ayrı kataloglama kuralı kullanması standartlaşmayı engelleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Bu başarı ise. bilgilerin paylaşılması ve ürünlerin pazarlanması anlamında interneti en üstün araç olarak kulanmayı gerekli kılmaktadır. Bunun çözümü için tüm ulusal kataloglama bürolarının aynı kataloglama kuralını kullanmaları gereklidir. Üstelik öğrenci ve öğretmenler bu hizmetlere evlerindeki ya da internet cafe’lerdeki bilgisayarlardan da ulaşabilirler (Chip Mart 2001 sayısı). 4.3.

Bunun için kütüphaneler elektronik. Bibliyografik denetimin temeli olan yayınların kontrolü ve onlara erişim için gerekli temel öge bilgi taşıyıcısının en kısa ve en açık yoldan nitelenmesidir. basılı ya da diğer formatlarda toplayacağı bilgi kaynaklarının neler olacağına yol gösteren politika metinleri hazırlamaya başlamışlardır. Bilgi Paylaşımında Kütüphaneler ve Elektronik Bilgi Kaynakları Kütüphanecilerin görevi kullanıcılarına bilgiyi erişebilir kılmaktır. Kataloglamada. 4. Bu nedenle derme geliştirme çalışmaları değişik bir boyut kazanmıştır. web siteleri. kütüphaneler yeni teknolojik olanaklar sayesinde. Nitelenmenin temelini ise kataloglama oluşturur. Kütüphaneciler ve öteki ilgililer kataloglamanın maliyetini düşürmek ve zamanı kısaltmak için çalışmalar yapmışlardır. Ulsal düzeydeki başarıların kendi sınırları içinde kalması bibliyografik denetimin evrenselliğine ve gerçekleşmesine gölge düşürür. Dolayısıyla kütüphane derme geliştirme politikalarının geleneksel şekli değişmiş. Eskiden elle tutulabilir somut bilgi kaynakları varken şimdi yalnızca bilgisayar ekranlarından izleyebildiğimiz ama elle tutamadığımız bilgi kaynakları herkesce bilinen bir olgudur ve kullanımı hıla yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmaların ilk adımı kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesidir. Dolayısı ile bunun planlanması kütüphanecilerin temel görevlerinden biridir. Yine bu şekilde. Çalışmalar yüzyılımızın başlarında biraz daha gelişerek uluslararası düzeye ulaştı. Bu nedenle dünyanın neresinde olursa olsun erişilebildiği kadarıyla tüm kütüphane materyalleri. Bu bilgi kaynakları yerel kütüphanelerde ya da kampüs ortamında bir bilgisayarın ana belleğine aktarılabilirler. kurmuş oldukları iş birliği projeleri ile kullanıcılarına diğer kütüphanelerde bulunan bilgi kaynaklarını sunma olanağı bulmuşlardır. hep bilgiye erişim ve kullanımı içindir. Kataloglama işlemleri çok pahalıya mal olamakta ve uzun zaman almaktadır. Yalnız kütüphanede tüm metaryalleri alabilmeleri olanaksızdır. zaman ve katalogcular açısından farklılıklar olsa bile. artan bilgi miktarı nedeniyle daha fazla kaynağın satın alınması zorunluluğu. Gelen bu ekonomik yüklerin nedenleri. bir yayının kataloglanmasında yer. kütüphane dermelerini oluşturmaktadır artık. Hatta kendi kullanıcılarının bile tüm gereksinimlarini karşılayamazlar. standartlaşma ilk önce bölgesel ve ulusal boyutlarda yapılmaya çalışıldı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan avrenselleştirilmesi ve belirli standartların geliştirilmesi. Kayıt edilmiş bilgiye erişim isteği Evrensel Bibliyografik Denetimin gerekliliğini daha açık ortaya koymuştur. yeni yazılı metinleri oluşturulmaya başlanmıştır. Kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesi ile işlemlerde standartlaşma sağlanarak gereksiz tekrarlar önlenir. Kütüphane dermeleri son zamanlarda büyük değişiklikler göstermiştir. Çünkü son zamanlarda kütüphane bütçesine ek mali yükler gelmiştir. 58 . tartışma listeleri ya da yayıncısının ev sayfasında izlenebilirler. elektronik bilgi kaynaklarının varlığı ve tüm bu organizasyonların kütüphane içinde yerleştirilmesi şeklinde açıklanabilir. ulusal düzeydeki çalışmaların başarısına bağlıdır. Artık günümüzde kataloglama bilgisayar yardımıyla gerçekleştirilmekte ve fiş kataloglarının yerini bilgisayar bellekleri başlamaktadır. Evrensel Bibliyografik Denetimin gerçekleşmesi ise. işlemler sırasında aynı kuralların uygulanması ile aynı sonuca ulaşım sağlanacaktır. Tüm bu ekonomik yüklere karşı.4. Hatta uzaktan erişim ile elde edilip kullanılabilir.

Alışveriş büyük oranda İnternet üzeriden evden çıkmadan dünyanın her yerinden yapılır.alınıp satılan. Özetle bireylerin günlük yaşamlarında bilgi ve iletişim teknolojileri önemli bir yer tutar . sınırları belirli bir tanıma kavuşturulmuş değildir. Bilgi Toplumu İle İlgili Değişik Tanımlamalar Günümüzde “sanayi ötesi toplum”. üzerinde herkesin anlaşmaya vardığı. bilginin el değiştirilmesini alınıp satılmasını kolaylaştırmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Bu yaklaşıma göre sanayi toplumu ile bilgi toplumu arasındaki fark bir nitelik farkı değil. kullanılan.Diğer bir ifade ile bilgi. bazıları da eskiye oranla giderek artan toplumsal dolaşımdaki bilgi miktarını göz önünde bulundurarak kültürel ağırlıklı tanımlara yönelmektedirler (webster. ikinci dünya savaşı sonrasında yaygınlaşan sanayi toplumu tartışmalarının. İnternet’te bilgiye ulaşılmasını.1.İnternet üzerinden uzaktan eğitim ortaya çıkmıştır. “ postmodernizm”.üretilen. olsa olsa bir derece 59 . Yaşamda Zaman ve Mekân Sınırlarını Kaldırmıştır. sanayi toplumunun ekonomisi sanayie dayalıdır. bilgi toplumunda da ekonomi bilgiye dayalıdır.Bir çok iş kolunda iş yerine gitmeden evden İnternet üzerinden çalışılır.kamuoyunda sadece sosyal bilimciler arasında değil iş adamları. Bilgi Toplumunun Doğuşu Günümüzdeki bilgi toplumu tartışmaları. Bilgi toplumunda eğitim bilgisayar desteklidir.Nasıl ki tarım toplumunun ekonomisi tarıma. TBV Yürütme Kurulu üyesi Prof.Öte yandan “bilgi toplumu” terimini herkes farklı tanımlamaktadır. yeni teknolojik gelişmelere uyarlanmış şekli olarak görülebilir. Kısacası “Bilgi Toplumu.Yine ağ üzerinden bankaya gitmeden oradaki işlemler yapılır. Bilgi Toplumu 5. Ekonomisi Bilgiye Dayalı Olan Bir Toplumdur”. Bilgi toplumuna gelinmesinde en önemli iki faktör bilgisayarlar ve İnternet’tir.Yurttaşlar ağ üzerinden görüşlerini bildirerek karar mekanizmalarına katılır. tüketilen en önemli ve topluma damgasını vuran bir değer haline gelmiştir.” 5.Bilgisayarlar bilgili yaygın olarak depolanmasını ve işlenmesini. büyük ölçüde. “kontrol devrimi” gibi terimler çoğu zaman “bilgi toplumu” terimi ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. aslında sanayi toplumlarının bir ileri aşamasını temsil etmektedir. depolanmasında ve dağıtımında son yüzyılda meydana gelen teknolojik gelişmeler ön plana çıkarılarak bilgisayar ve iletişim teknolojisi (bilgi teknolojisi) ağırlıklı bir bilgi toplumu tanımı yapılmakta.Bazı kimseler ağların “zamanı ve mekânı sıkıştırmak” suretiyle hızlı veri iletişimine olanak sağladığına dikkât çekerek bilgi toplumu terimini mekânsal (spatial) açıdan tanımlamakta. el değiştiren.2. Selâhattin Kurul Bilişim toplumunu şöyle açıklıyor: “Bilgi Toplumu. bazen de bir ülkedeki Gayri Safi Milli Hasılanın (GSMH) kaçta kaçının bilgi sektöründen geldiğine ya da bilgi ile ilgili işlerde çalışan insan gücünün toplam iş gücüne oranına bakılarak ekonomik ya da mesleki ağırlıklı tanımlar yapılmaktadır. “sibernetik kapitalizm”. 1996).Bazen bilginin işlenmesinde. Kimilerine göre bugün bilgi toplumu olarak adlandırılan oluşum. Dr. politikacılar bürokratlar arasında da çok gündemde olan bilgi toplumu kavramı.

Sanayi toplumu ile. sanayi toplumundaki temsilî demokrasi yerine. ileri dönemde ise bilişimsel bilgiye kayma durumundadır. Bilişim Teknolojisi Sayesinde Bilgi Üretimi Önem Kazanacaktır. sanayi devrimindeki gibi.bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. Bilişimsel bilgi. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. toplumsal hayatın bütününü kökten değiştirecek nitelikte olduğunu söylemek mümkün değildir. öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. iletişim ağları içinde taşınabilir. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. bilgi ve sistematik bilgi üretilmektedir. bilgi toplumunda bu yapı değişmektedir:-Maddî mallar yerine. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir.Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri.Bilgi toplumunda. -Pazara yönelik mal üretimi için sermaye birikimi.sistemlerinden oluşacaktır. sanayi toplumunda ön planda olan “maddî” ürünler yerine bilgi toplumunda. Fabrikaların yerini. sanayie kayan girdi ağırlığı. katılımcı 60 . bilgi üretimi ve bilgiden yararlanmayı daha da hızlandırmaktadır.Sanayi toplumunun pozitif biliminde olmuş olayların açıklaması yapılırken.”denmektedir. Sanayi maddî mallar kullanımı yerine. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. belli merkezlere bağlı nokta-ağ sistemi ve ağ.-Bilişim teknolojisine dayalı olarak kullanıcının üretilebildiği bilgi aktarma ve bilginin birikimi sağlanmaktadır.-Sonuçta ekonomik yapı sanayi toplumunun mübadele ekonomisinden. Kısacası. -İşbölümüne dayalı üretimde uzmanlaşma ve –Üretim ve tüketimin. bilişim teknolojisine dayalı iletişim ağ. Oysa ki. Yeni teknolojik gelişmeler. Bilişimsel bilgi. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. Bilgi toplumunun iletişim altyapısı. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. bilgi kullanılarak bilginin üretimi ön plana çıkmaktadır. “Fabrika” ve “konut” olarak ayrılmış birimlerde gerçekleştirilmesi ve bu yüzden kuruluş ve yerleşim yerlerinin birbirinden ayrılması gibi unsurlarca belirlenmekteydi.3. Bilgi toplumunda. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir.sanayi devrimi gibi geçmişle bağlantılarını kopartan köklü bir dönüşüm olarak değil. bilgi üretiminin. Sanayi toplumunda fabrika üretimi. Böylece emek.Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz.İngiltere’de bu görüşün öncülüğünü yapan Rosenbrock ve arkadaşlarının hazırladıkları bir rapora göre “günümüzde önemli teknolojik gelişmeler görülmekle birlikte bu değişikliklerin. Sanayi toplumunda ekonomik yapı. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. bilgi toplumunun sinercik ekonomisine dönüşmektedir. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan farkıdır. olsa olsa mevcut toplumsal ve iktisadî yapıda var olan bazı eğilimlerin ivme kazanması olarak değerlendirilebilir.sistemleri oluşturacaktır. bilişimsel ve sistematiğe bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. Bilgi Toplumunun Özellikleri Temel özelliklerinden birisi. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi.-Birikmiş bilginin sinercik etkisi. bireysel keyfîlik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. doğal girdilerden (topraktan). 5. İletişim-ağ sistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. gerek üretim gerekse tüketim faaliyetleri için.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

demokrasiye geçilirken, katılımcı sadece vatandaş katılımı ile oluşan gönüllü kuruluşlar düzeyinde değil, çok farklı düzeylerde gerçekleşeceği dikkâte alınmalıdır. Sanayi toplumunun mekânik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddî üretimi yerine, bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bilgi üretimi geçmektedir. Sanayi toplumunun mekânik teknolojisi, fiziksel emeği ikame ederken; bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun maddî malları fabrikalarda üretilirken, bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Sanayi toplumu, yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken; bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir.

5.4. Bilgi Toplumunda Entegre Sosyo Ekonomik Geliştirme Alt Süreçleri a) Bütünleşme Süreci
Bilgi toplumunda, bilgi teknolojisinin bilişimin altyapısının gelişmesi, bilgi aktarım ve akısının hızlanmasıyla bilgi sektörünün ekonominin en güçlü sektörü durumunda dönüşmesinin sosyoekonomik bütünleşmeyi hızlandırması beklenmelidir. Çünkü iletişim ve ulaşımdaki inanılmaz gelişmeler, piyasaların (mal, hizmet piyasaları; bilgi,sermaye para ve işgücü piyasaları) yalnızca bölge veya ülke çapında değil, dünya çapında bütünleştirerek küreselleşme sürecini doğurmuştur. Diğer yandan iletişim teknolojisinde ortaya çıkan gelişmeler, yerel değer ve özelliklere önem kazandırmaktadır. İletişim ve kitlesel haberleşmedeki dev yenilikler “kültürel bütünleşme” yi yalnızca ulusal değil yine uluslararası boyutta etkilemektedir. Böylece bilgi toplumuna ulaşmış dünyanın değer ve normlarının, modernleşme süreci olarak, çok daha kolay bir biçimde gelişmekte olan ülkelere aktarımı ve bu yolla küresel bütünleşmeye yönelim artacaktır. Ayrıca, bilgi toplumunun sağladığı bilgi akısı, bireylerin daha hızlı bilgiye ulaşabilmesi ve politik ve ekonomik güç yoğunlaşmasını azaltırken, katılımcılık ve çoğulculuğu artıran bir bütünleşme süreci yaratmaktadır. Yine çoğulcu ve katılımcı özelliği ile sınıfsal ve bölgesel farkların azalmasına, zaman süreci içinde katkıda bulunarak sosyal bütünleşmeye de hizmet etmektedir.Bilgi toplumunda, ülke ve bölgeler daha çeşitlenmiş yerel özellikler göstermesine karşın, artık sosyal sınıf ve ideolojilere dayalı keskin bir kutuplaşma yaşanmayacaktır.

b) Yığılma Ekonomileri
Bilgi toplumunda, bir yandan iletişim ve ulaşımda sağlanan hız ve benzeri üstünlükleri; diğer yandan bilişim ağına erdem ile girebilmenin yarattığı fırsatlar ile büyük yığılma merkezlerinde olumsuz dışsal ekonomiler gibi maliyet artırıcı unsurların varlığı, yığılma sürecinin sanayi toplumundaki belirleyici konumunun kısmen kaybolmasına neden olmaktadır. Ancak, yığılma merkezlerindeki yoğun talebin yol açtığı yüksek talep potansiyeli nedeniyle, yığılma merkezlerinin yakın çevresi ve banliyöleri önem kazanacaktır. Bu olgu, şehirleşme yapısı ve sürecini de aynı şekilde etkileme şansına sahip olacaktır.

c) Entegre Gelişme Yayılma ve Genişleme Süreçleri

61

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumu; sosyoekonomik gelişmenin mekânda yaygınlaşması ve genişlemesine hızlandırıcı bir etki yapmaktadır. Bununla bölgesel dengesizlikler azalmakta ve mekânsal bütünleşme hızlanmaktadır. Ancak bu sürecin, bilgi toplumunun ilk döneminden çok olgunluk döneminde daha etkili olması söz konusudur. Bilgi toplumunda bilgi teknolojilerinin yarattığı küreselleşme sonucu boyutunu genişletmiştir. Bilgi toplumunun mekân boyutu ulusal ekonomi ile sınırlı değildir. Bölgesel bloklar ve Dünya Ekonomisi yeni mekânsal birimler olarak dikkâte alınmalıdır. Bu durumda ekonomik karar birimlere dört düzeyde karşımıza çıkmaktadır: Ulusal düzeyde; bölgesel bloklar düzeyinde; küresel düzeyde ve uluslar arası veya çokuluslu şirketler düzeyinde.

d) Entegre Gelişmede Yoğunlaşma Süreci
Sanayi toplumunda sosyoekonomik gelişmenin yoğunlaşmasını, teknik yenilikler ve organize bilginin yığılma merkezlerinden derinlik kazanması, yani eski teknolojilerin bırakılarak sürekli yeni ve üstün teknolojilere geçiş süreci olarak tanımlamıştık. Bu nedenle, bilgi toplumunda entegre gelişmenin yoğunluk kazanması, firmaların yenilikçi uygulamalar için esneklik derecesinin yüksekliğine bağlıdır. Bunun için büyük yığılma merkezinde olmak değil, uluslararası rekabete ve sürekli yenilenmeye açık olmak, yenilikçi olmak gerekmektedir.

e) Entegre Gelişmede Sanayileşme Süreci
Her ne kadar, bilgi toplumunun şekillenişi, yapılanışı ve sosyoekonomik gelişmenin dinamizmi bilgi sektöründen kaynaklanıyorsa da sanayi sektörü bilgi toplumunun yine önemli bir sektörü olarak kalacaktır. Bilgi toplumunun değiştirdiği organizasyon içinde, sanayicinin bütünleşme durumu, yatay ve dikey bütünleşmesi, sektördeki rekabet yapısı gibi unsurları önemli olacaktır. Çünkü bilişim destekli olmakla birlikte, ihraç edilen ürünleri çoğu sanayi ürünü olarak önemini koruyacaktır.

f) Entegre Gelişmede Şehirleşme Süreci ve Göçler
Bilgi toplumunda bu süreç, bilgi ve iletişim ağının şehirler dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması ve uydu kentlerden ana merkezlere ulaşımın bir sorun olmaktan çıkması nedeniyle, şehirlerden çevreye doğru yönelen bir yayılma ve genişleme sürecine dönüşecektir. Böylece gerek kuruluş yerleri, gerekse yerleşim yerleri, büyük şehirlerin dışına, daha optimal büyüklükteki şehirlere doğru bir kayma gösterecektir. Büyük şehirlerin cazibe merkezi olması önemini yitirecektir. Ancak yenilik ve bilgi merkezlerinin yoğunlaştığı şehirler çekiciliğini koruyacaktır ve hatta arttıracaktır.

g) Entegre Gelişmede Yatırım Süreci

62

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumunda, maddi üretim ve sermaye değil, bilgi üretimi esas olacaktır. Bilginin kaynağı ile bilimsel düşünce, bilişim teknolojisi, bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı olarak gerçekleşecektir. Böylece sanayi toplumunun “Yatırım Humması” yerini bilgi toplumunun bilgi üretmeye yönelik “yenilik hummasına” bırakacaktır. Böylece büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil; yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. Bilişim altyapısının ülke içinde yaygınlaştırılması açısından olduğu kadar dış dünya ile bağlantılarının sağlanmasına yönelik “kamusal yatırımlar” kalkınma sürecinin önemli belirleyenlerinden birisi olmaya devam edecektir. Çünkü bilgi toplumunu sürükleyici gücü olan yenilikler, üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirilmektedir.

h) Entegre Gelişmede Bilgi, Yenilik ve Bunların Yayılması Süreci
Teknolojinin belirleyici rolüne rağmen, sanayi toplumunun ana karakteri sermaye birikimi ve yatırımlara dayalı sanayileşme olmuştur. Oysa bilgi toplumunda bilginin birikimine dayalı yenilik süreci önem kazanırken yenilikler sürekli üretilmektedir. Ayrıca yeniliklerin merkezi büyük şehirler değildir. Daha çok üniversite kentleridir. Bilgi toplumunda yeni teknolojilerin yarattığı dönüşüm, yüksek verimliliği artışları sağlamaktadır. Açıkçası, verimlilik artışlarının kaynağı yeniliklerdir: Yeniliklerin kaynağı ise, teknolojide, örgütlenmede, yönetimde yetirilen yeni fikirlerdir. Bilgi toplumunda yeniliklerin hızlanması yanında, yeniliklerin ortaya çıktığı ortam, rekabet ve küreselleşme gerçeği ile tamamlamaktadır. Bilgi toplumunda yaşanan küreselleşmenin ağırlıklı olarak taşıyıcısı uluslararası düzeyde faaliyette bulunan şirketlerle, çokuluslu şirketlerdir.

i) Entegre Gelişmede Büyüme Süreci
Sanayi toplumunda büyüme, milli gelirde artış olarak tanımlanırken büyümenin belirleyenleri olarak temel üretim faktörleri olan sermaye iş gücü ve teknik ilerleme dikkâte alınmıştır. Sanayi toplumundaki üretim, maddî üretime dayanırken, temel girdi olarak sermayenin ağırlığı ön plana çıkmıştır. Bu nedenle yatırımlar büyümenin temel kaynağı olarak ele alınmıştır. Oysa ki, bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi, temel çıktı da bilgidir. Bilgi toplumunda, ulusal bilgi düzeyindeki artışı büyüme olarak tanımlama durumundayız. Bu tür bir büyümenin temel kaynağı yenilik; yeniliğin kaynağı da rekabet olacaktır. Yeniliğe motive edilmiş, kendini kanıtlamak isteyen kişiler arası rekabet yenilik ve bilginin ana kaynağı olacaktır. Bilişim teknolojisine dayalı olarak üretilen bilgi, sanayi toplumunun sermayesi gibi kıt değildir. Bu yüzden bilgi üretiminde ölçeğe göre azalan getiri değil; aksine ölçeğe göre artan getiri söz konusudur.

5.5. Bilgi Toplumunda Üniversitelerin Rolü ve Bilgi Hizmetleri
Bilgi toplumunda en önemli görev üstlenen kurumlardan birisi, belki de birincisi üniversitelerdir. Çünkü üniversiteler bilgi ekonomisinin “hammadde” si olan bilginin üretiminde ve dağıtımında sorumlu temel kurumlardır. Bilgi teknolojisi diğer bütün kurumları olduğu gibi üniversiteleri de kökten bir biçimde etkilemektedir. Daha birkaç yıl öncesine kadar üniversitelerimizdeki çoğu öğrenci ve öğretim üyesinin

63

orta ve uzun vadeli ihtiyacını makro ölçekte belirlemek Avrupa düzeyinde tanımlanan e-Avrupa amaçlarına ve ölçütlerine uygun bir şekilde her vatandaşın. bilgi okuryazarı bir Türk toplumu oluşturmak. devletin vatandaşa verdiği hizmetin daha etkin hale getirilmesi. Türkiye’de bilgi toplumu oluşturulması için kamu ve özel sektör ile sivil toplum kuruluşları ve akademik kesimin de görüş. her işin ve yönetimin bilgi çağına girebilmesi için gereken bilgi altyapısını yaratmak. üniversitelerde sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği ortamı yaratılması. ucuz ve kolay erişebilmesi için gereken düzenlemelerin ve özendirmelerin yapılması. kurum ve kuruluşları ile bilgi çağına girerken küresel rekabette üstünlük sağlanması ve insanlarımızın yaşam düzeyinin yükseltilmesi. bilgi sistemi. • • 64 . Türkiye’de bilgi toplumu. bilginin üretimi. eğitsel. kamu yönetiminde açıklık ve saydamlık. ülke düzeyinde halkın bilgiye adil ölçülerle ve kısıtsız. kuruluş ve görevlerine ilişkin esaslar düzenlemektedir. bilginin paylaşımı. Bilgi Topumu Bakanlığı Kuruluş Çalışmaları ve Görevleri a) Kuruluş Amacı: Türkiye’nin birey. kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör. bilgi altyapısı. öneri ve katkıları ile gereken stratejinin belirlenmesi ve bu stratejilere uygun olarak hükümetçe saptanan politikaların uygulanmasına özel yetki ve sorumluluğu olan bir bakanlığın oluşturulması. sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle ortaklaşa saptamak. sosyal ve kültürel alandaki gelişimleri ve değişimleri sağlayabilmek için gereken yeniden yapılanmaları ilgili bakanlıklar. halkın ve toplumun aleyhine olacak şekilde kullanımının önlenmesi. ulusal bilgi güvenliği. bilgi teknolojinin üniversiteler üzerindeki etkisi daha kolay anlaşılabilir. toplumunun her bireyindeki potansiyelin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için gereken bilgi alt yapısının oluşturulması. amacıyla Bilgi Toplumu Bakanlığının kurulmasını sağlamak. yerleşik demokrasinin temel koşulları olan yönetimdeki açıklık ve saydamlığı yeterince yaratılıp alınan kararlarda vatandaşın daha etkin katılımının ve katkısının sağlanması. uygulanması çalışmalarında ilgili bakanlıklar arasında işbirliği ve eşgüdümün sağlanması. elektronik ticaret vb. Türkiye’de bilgi. bilginin halk yararına kullanımı.özel sektör. konular ile ilgili yasal ve teknik alt yapıların oluşturulması. bilginin bireyin. b) Görevleri: • • Türkiye’nin bilgi ve bilgi teknolojilerine olan kısa.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yabancı olduğu İnternet teknolojisinin günümüz eğitim ve araştırma dünyasındaki yerini ve önemini düşünecek olursak. evin ve okulun. gereken çalışmaların düzenlenmesi ve izlenme ve yönlendirilmesi. bilgi teknolojileri ve bilgi toplumu alanında kamu.6. ekonomik. Türk toplumunun bilgi toplumuna geçebilmesi için politik. 5. teknolojik.

(1989) . Tarım ve sanayi toplumlarında insan gücünü harekete geçiren ve bu gücü daha verimli kullanan insanoğlu. Geçmişteki gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler ayrımını andırır şekilde daha şimdiden bilgi fakiri/zengini denilen yeni bir tür ayrımcılık ile karşı karşıyayız.107. Daha şimdiden “bilgi toplumu” deyimiyle sanayi toplumunun ötesine geçen ve teknolojide gelişmiş toplumlar tanımlanır olmuştur. Benzer bir şekilde. bilgi çağına. Bilgisayar Eğitimine Giriş . işlenmesinde. Erdoğan . paylaşılmasında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan c) Bakanlığın Oluşumundaki Genel Gerekçe: Bilindiği gibi tüm dünya tarım çağı ve sanayi çağının ardından yeni bir çağa. ülke bireylerinin günlük yaşamlarının her aşamasında bilgiyi üreten. Davis ve Botkin . s. 3. bilgi sahip olanların elinde olacaktır denilebilir.1999 . Bir ülkede bilgi toplumunun yaratılması.. s. sorgulayan. kullanan. Böyle bir toplum ancak bilgi ve bilgi teknolojilerinin önemini benimsemiş. 65 .. yeni teknolojiler geliştirilmesini ve böylece bilgi toplumunda ekonomik gelişmenin sürdürülmesini kolaylaştıracaktır. Gerekli bilgileri mümkün olan en kısa sürede üreten. kullanıma sunulmasında. bilgi toplumunda da bilginin gücünü harekete geçirmek ve bu kaynaktan en verimli bir şekilde yaralanmak zorundadır. tarım ve sanayi toplumlarında kimin “güçlü” olduğu insan gücü kaynağını kimin en verimli biçimde kullandığıyla yakından ilgilidir. bu teknolojilerden doğrudan yarar sağlayabilen bireylerle oluşturulabilir. Mehmet . Kaynaklar 1. s. Malatya . Böylesi bir ayrım ülkeler olduğu kadar tüm ülkelerdeki bireyler için de söz konusudur. kısacası bilginin yönetiminde uzmanlık gerekmektedir. Böylesi bir değişim ve gelişim toplumlar ve bireyler için yeni fırsatlar yarattığı kadar yeni riskleri de beraberinde taşımaktadır. paylaşan veya yayan bir kimlik kazanabilmesiyle mümkündür. 4. Harcar . Dikkat edilecek olursa. Bilgi toplumunda bilginin toplanmasında.105. Özet olarak. Karahan . 5.55. Bu tür bir uzmanlık mevcut bilgilerden yararlanarak yeni bilgiler üretilmesini. bu bilgileri “bilim-teknoloji-üretim” çevrimini daha hızlı döndürmek için kullanan toplumlar bilgi çağında “güçlü” olacaklardır. s.166. bu teknolojileri kolaylıkla kullanabilen. Bilgi üretimi ve kullanımındaki artan hız ve boyut yanında bilgi teknolojileri araçları dediğimiz bilgisayar ve bilgi iletişim araçlarındaki hızlı gelişim tüm toplumları hatta bireyleri yakında etkilemektedir. (1994) . bilgi toplumunda da güç. girmekte ve önemli bir değişim ve dönüşüme uğramaktadır.s.1-2. 2. (1998) . Kaya . düzenlenmesinde. (1989) .

3.com 10. 1983.tr/dptweb/ekutup96/ cobanh/biltop.tr/ 14.tr/~toreci/yazil.tr/turkish/main/frame_projeler.htm 66 .gov.html 11.org.tr:80/rectorate/tez/data/d-atilgan/1.dpt. 17. Prf. Hasan. (Chip Mart 2001)“Sanal Okul. Çoban.edu. URL Adresi: http://www. Addison Wesley Publishing Company Inc.Camuse.73. Using a Microcomputer in the Classroom Reston Publishing Company. Inc.tbv.bidb. Ankara Üniversitesinde Yayınlanan Tezlerden Alınmıştır. Cherly Weiner. Snyder Daniel H. Bingöl. Yayın Koordinatörü Sungurtekin. http://www. Ruth A. (1995) . Dr. Learning and Teaching With Computers. (14 Mart http://www.org. 16. 1982. ODTÜ /Hizmetler/Bilgi İşlem Daire Bşk. (1999). URL Adresi: http://www.(çeviri).F.hun. Pratical Gude to Computers in Education.html 8. Hunter. Türk Bilişim Vakfı’nın Bilişim Std. s. g. Coburn. 18. URL Adresi: http://www. 7. 1984. s.tbv.com/sss. İnternet Eğitimine Giriş .cs. Virgina. 19. Pretice Hall Inc.16-21. (1996). My Students us Computers Reston Publishing Company Inc. (2001) .org. Peter Kelman Nacny Roberts Thomas F. O’Shea Thim John Self.digitaldevlet.edu. Virginnc. Peter. Töreci. Haluk. Türk Bilişim Vakfının Devam Eden Projeleri.edu. Virgina 1983. ZQWYX İnternet Publishing Inc URL Adresi: http://www. Arbak .html URL Adresi: 13. 20. Türkiye Bilişim Vakfı’nın Vizyonu. Malatya . Karahan. Ersin (Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği Bölümü) URL Adresi: http://ata. Watt. Bilter.html 12. Kubbealtı Yayıncılık. Gökun .ankara. URL Adresi: 9./Elektrik.htm#3pppp 2000).odtu. Mehmet.tr/turkish/main/frame_projeler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. Türk Bilişim Vakfının Projeleri ve Hedefleri URL Adresi: http://www.tbv. Gerçek Eğitim” 21. Elektronik ve Bilgisayar Terimleri Sözlüğü URL Adresi: http://www.zqwyx. Digital Devlet Semineri. Bevery.tr/servisler/sozluk/ 15.Gory.

gov.3.org.tr/basin/basn-5-haziran. 26. Ulusoy. F. Ersin. Hüsnü. Ankara.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 22. Türkiye İş Bankası Yayınları. s. “Bilişim Tolumuna Doğru” (Bilişim/Ekim 1994. Erkan. Dr. s. Yıldızdoğan. 1993. Töreci. “Bilişim Toplumuna Adım Atarken” (Bilişim/Mart 1998... URL Adresi: http://inet-tr. (1998). Bilgi Toplumunda Türkiye. M. “Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”. Stratejik Ülke. 67 .41-46).tuena. s.[Basın Bidirisi] URL Adresi: http://www. Prf. sayı:16. 25. F. sayı:55. Eczacıbaşı.tr:80/inetcont3/kutuphan.htm 23.pdf.. 24.tubitak.14-16).

Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapi 4. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri 2. Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 68 . Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 3 BİLGİ TOPLUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ ve SOSYAL YAPI 1. Bilgi Toplumunda Sosyal Yapi 3.

sanayi toplumundaki temsili demokrasi yerine. Bilişimsel bilgi. Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. sanayiye kayan girdi ağırlığı. aşırı boyutlarda hızlanmakta ve kolaylaşmaktadır. Kurulan iletişim ağı ile bilgiye ulaşım. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. iletişim ağları içinde taşınabilir. bilgi toplumunda. İletişim-ağsistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. data banklara bağlı olmaktadır. gerek üretim. bu ağ. İletişim sistemlerinin ülke sınırlarını küçültmesi. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. Bilgi toplumunun iletişim alt yapısı. Bilgi toplumunda. bilgi toplumunun bilişim teknolojisi ile geleceğin öngörüsü içinde. bilgi üretiminin. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. Bunu için bir “iletişim ağı alt yapısı” gerekli olup. bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. bilimsel ve sistematik bilgi üretmektedir. Sanayi toplumunun pozitif biliminde “olmuş” olayların açıklaması yapılırken. Böylece emek. araştırma merkezlerine. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. Sanayi toplumu ile. iletişim ağ-sistemleri alacaktır. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. Bilişimsel bilgi. Bilgi toplumunda. bireysel keyfilik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. gerekse tüketim faaliyetleri için. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilişim teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumunun temel özellikleri burada burgulanmaya çalışacaktır. katılımcı demokrasiye geçilecektir. bilişimsel ve sistematize bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. Temel özelliklerinden birisi. Kısacası. sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine. ileri dönemde ise bilişimse bilgiye koyma durumundadır. bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretimi önem kazanacaktır. belli merkezlere bağlı nokta-ağ-sistemi ve ağ-sistemlerinden oluşacaktır. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. Bilgi toplumundan. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. Küreselleşme sürecinde. Bilgi toplumunun ilk döneminde. doğal girdilerden (topraktan).Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. Sanayi toplumundaki bazı örgütlenmelerin. nitelikli işgücü ön plana çıkmakla birlikte. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. Sanayi toplumunda fabrika üretimi öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. Sanayi toplumunun maddi mallar kullanımı yerine. bölgesel gruplaşmalara dayalı bütünleşme eğilimlerini beraberinde getirdi. örneğin 69 . bilişim teknolojisine dayalı. insan emeğinin bilişim teknolojisi ile artan ölçüde ikamesi ve tamamlayıcılık alanlarının daralması sonucunda üretilmiş (programlanmış) bilimsel bilginin ağırlığı daha da artacaktır. girdilerin temini ve çıktıların pazarlanması için gündeme gelen piyasalar artık dünya çağında düşünülmektedir. Fabrikaların yerini. bilgi ve iletişim teknolojisinin yarattığı ortam içinde ekonomik faaliyet küreselleşme (globelleşme) eğilimine girdi.

1. fiziksel emeği ikame ederken. Sanayi toplumunun maddi malları fabrikalarda üretilirken. Sanayi toplumunun mekanik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddi üretimi yerine bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bili üretimi geçmektedir. Sanayi toplumu. ihtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde 70 . yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken. Moslow’dan beri dikkate alınan. bilgi toplumunun mekanik teknolojisi. Sosyal Yapı Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. fiziksel emeği ikame ederken. Ancak yok olacaklarını varsaymak pek kolay değildir. bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir. Sanayi toplumunun mekanik teknolojisi. Tablo 1’de görüldüğü gibi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sendikaların içerik ve fonksiyonunun değişeceği düşünülmektedir. 2. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem 2. bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir.

Toplumsal bütünleşme düzeyinin. Ancak insanoğlu. sosyal. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. bireyin kendini kanıtlamak. Meslek sahibinin. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir. Meslek sahibi için okul ve üniversite. Ancak sosyal gruplar arası zıtlaşma. Bilgi toplumunda. kendini yenileme ve değişen teknolojiye uyum sağlama ve amaçlarını başarma yeteneğine bağlı olacaktır. Ayrıca bilgi toplumunda bireylerin meslek rolleri de değişime uğrayacaktır. öğrenilmiş bir mesleğin sürdürülmesi yerine. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültüre ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. geleceğe yönelik olacaktır. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. Çatışmaların çözümü için. 71 . Geleceğe yönelik bilgi. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. olmuş olayların açıklanmasına yönelik olmaktan çok. sanayi toplumunun sınıf çatışması düzeylerine hiçbir zaman ulaşmayacaktır. Meslete başarı. uzmanlık. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. ortak. Oysa bilgi toplumunda. Pratik bilgi mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. özellikler. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme (feed forward) şeklinde işleyecektir. rekabet yarışı içinde olmadığı. sanayi toplumunun meslek yapısında daha farklı bir meslek yapısı oluşması söz konusudur. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. Bu nedenle bireyin duygusal tatmininin sağlandığı bir aile yapısı veya yaşama birlikteliği devamlılığını sürdürecektir. sanayi toplumuna göre. duygusal tatmin bulduğu bir sıcak ortama ihtiyaç duyacaktır. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. insanın kendini kanıtlaması. Çıkar çatışmasında çok. Ancak. pratik bilgiden çok. Yoğun bilgi üretimi. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. bilgi üretiminin devamlılığını sağlayan rekabet yarışı şeklinde olması beklenmelidir. küçük gönüllü kuruluşların yarattığı sosyal grupların oluşturduğu alt kültürlerden yansıyan gerilimlerin yaşanması ve bireysel teröre başvuran kişi ve grupların her zaman sosyal sorunlar yaratmaya devam etmesi beklenmelidir. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. Bireyin. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak daha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. gelecekteki amaçları gerçekleştirmesi “hedefe kilitlenmeler” şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. meslekteki hızlı teknolojik gelişmenin etkisinde kalacaktır. meslek sahibinin mesleki bilgisini sürekli yenilemesi gerekecektir. sanayi toplumunda olduğu gibi. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. İnsanların kendini kanıtlama yarışının.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yer alan. Kariyere dayalı. Bu sosyal grupların. meslek rolleri.

Mesela. Bilgi toplumu. bölüşüm kaynak dağılımı ve bilgi aktarımı fonksiyonları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Çalışanların çoğunluğu sağlık. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirmesi. tüketim. Böylece kitle iletişim araçlarını ve bilgi merkezlerini kontrol eden yerleşim merkezleri ön planda olacaktır. sanayilerin kuruluşlarını yoğunlaştığı yerler. sağlıklı çevreye yönelme gibi eğilimler yerleşim yerlerinin. gibi diğer faktörlere çok bağlı olmadan sürükleyici rol oynayabileceklerdir. doğal. Ulaşım ağındaki hızlı ve güvenli yenilikler. Zira buralar. Gelecekte niteliksiz iş gücü daha düşük gelir seviyesine sahip olacağından. bilişim ve kurumsal altyapıları içinde ve sanayi toplumundakinden farklı bir mekanda gerçekleşecektir. büyük şehirlerin eski mahalleri daha niteliksiz çevre nedeniyle düşük gelir gruplarının yerleşim yeri olarak ön plana çıkacaktır.2. fakat yakınındaki yerleşim ve kuruluş yerlerini daha avantajlı konuma getirecektir. öncelikle yığılma merkezi dışında. bilgi teknolojisinin her türlü avantajından yararlanmakla birlikte. Bilgi toplumunda ideal kuruluş ve yerleşim yeri kavramları köklü değişime uğrayacaktır. Yenilikçi bilgi sektörünün yoğunlaştığı merkezler. 2. hizmet ve nüfus burada hızla yoğunlaşma göstermiştir. Yerleşim yerlerinin belirlenmesinde bilgi. Bilgi toplumunda araştırma merkezleri ve üniversitelerin yoğunlaştığı yerleşim yerlerinin daha geniş istihdam yaratması nedeniyle göçlerin bu türdeki şehirlere yönelmesi söz konusu olacaktır. yığılma merkezlerinin 72 . Bilgi toplumunda büyük şehirlerin cazibe merkezi olması kısmen önemini yitirecektir. kirlilik gibi etkileri de önemli olumsuz kriterler olarak ön plana çıkacaktır. nüfus vs. diğer yandan iletişim teknolojisinin yaratacağı fırsatlar sebebiyle ekonomik faaliyetler belli kuruluş yerlerinde kümelenmekten çok iletişim ağı sisteminde yoğunlaşacaklardır. şehirlerin dış çevresine doğru kaymasına yol açacaktır. Bilgi ve iletişim ağının şehirlerin dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması şehirlerden çevreye doğru yönelen yayılma ve genişlemeye etki edecektir. sosyo-ekonomik gelişmenin çevreye yayılması nüfusun belli büyük şehirlerde ve yığılma merkezlerinde toplanmasına sebep olmuştur. şehirleşme deseninin oluşumunda. Bilgi toplumunda. Böylece gerek kuruluş da gerekse yerleşimde büyük şehirler yerine daha optimal büyüklükteki şehirler tercih edilecektir. büyük şehirlerin gürültü. sanayi toplumundan farklı bir yapılaşma gösterecektir. hizmetler ve bilgi sektörlerinde yapılacak üretim. Türkiye’de İstanbul ve çevresi ana yığılma merkezi olmuş. Kuruluş yeri belirlenmesinde yeterli ve nitelikli bilgi ağına girebilme ve tüketiciyle bağlantı kurabilmesi öncelikli kriterler olacağı gibi. bilgi teknolojilerinin sağladığı yeni fırsatlar.ağı altyapısı önem kazanacaktır. Sanayi toplumunda. sanayi. nüfusun “Hareket Serbestisi”ni genişletirken. Oysa bilgi toplumunda bir yanda üretimin evlerde gerçekleştirilebilecek olması ve çevreyi daha az kirleteceği. Yerleşim Şekli Bilgi toplumunda. sanayi. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edeceklerdir. tarım. maddi. arkasında iş gücü ve nüfusu da çekerek büyük sanayi şehirlerinin doğmasına yol açmıştı. personel. Sanayi toplumunda.

Bilgi toplumunun getirdiği globalleşme hareketi yerleşim boyutunu genişletecektir. kendine gerçekleştirmeye yönelik başarı olacaktır. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapı 3. Ekonomik sistem ismini bu özellikten alarak “Yenilikçi Piyasa Ekonomisi” alacaktır. insanın gelecekteki amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik çabaları bilişim teknolojisinin imkanları ile sürekli bilgi üretirken. kıtlaşan doğal kaynakları ikame ederek sanayi toplumunun dünyadaki tahribatını önleyecektir. Bunlar. bölgesel bloklar seviyesinde. Bilgi toplumunda maddi malların üretimi yerine bilgiye dayalı üretimin ön plana çıkacağı. bunun yerini çok amaçlı robotlarının kullanıldığı. Hizmet sektörü içinde yer alan sağlık ve eğitim gibi alanlarda köklü değişimler yapacak olan bilişim teknolojileri. Bilgi toplumunda üretimin ağırlığı araştırma merkezlerinde yoğunlaşmakta birlikte bilişim ağına bağlanarak evlerden üretime katılmak daha kolay olacaktır. Bilgi toplumunda bireyleri ve girişimcileri bilgi üretmeye yönelten temel motivasyon. Sanayi toplumunda ekonomik yapı pazara yönelik mal üretimi sermaye birikimi iş bölümü arz talep ilkesi ve rekabet gibi unsurlarca belirlenmektedir. Bilgi sektörünün getirdikleri yeniliklerle üretilen “yapay” yeni materyaller. Bilgi toplumunda yer kavramı mili ekonomi ile sınırlı olmayacaktır. yeni üretim ilişkileri ve yeni sosyal yapıları ile yoğun olarak bilginin üretildiği ekonomik sistem olarak ortaya çıkacaktır. Ekonomik Sistem Bilgi toplumu yeni meslek yapıları. Diğer yandan bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olumsuz yönlerinden etkilenmeyeceklerdir. sistemin temel özelliği yenilikler olacaktır. daha yaratıcı sürekli yenilenmelere fırsat veren esnek üretim sistemine geçilmektedir. tüm dünyanın potansiyellerine ulaşabilme şansını getirecektir. 73 . hatta ondan da önemli olarak yeni bilgi üreten yenilikçi merkezler olacaktır. Bu merkezler sanayi yanında. Sanayi toplumunun yarı becerili insan yığınının ürettiği standartlaşmış ürünlerden uzaklaşılmakta. 3. ulusal seviyede. Söz konusu başarı rekabeti şeklinde olacak ve yalnız yerel seviyede değil global seviyede gerçekleşecektir. global seviyede ve uluslararası veya çokuluslu şirketler seviyesinde olacaktır.1. Bu durumda ekonomik kara birimleri dört seviyede karşımıza çıkacaktır. Bilgi sektöründeki gelişmelere paralel olarak tarım sanayi ve hizmet endüstrilerindeki üretimlerde de gelişmeler olacaktır. yerel mekanın potansiyelleri ile sınırlı kalmak yerine. Bilgi toplumu. birlikte üretim ve kaynakta paylaşımın olacağı toplumsal yararı gözetmenin önemli olacağı gibi temel özellikler ekonomik yapıyı oluşturacaktır. öğrenme ve diğer yeteneklerinin geliştirilmesine önemli katkılar yapacaktır. insanın sağlık ve niteliğinin geliştirilmesine. Sanayi sektörünün ürettiği ürünlerde yapay maddelerin artması sebebiyle sanayi ürünleri daha hafifi daha ucuz ve daha dayanıklı olarak üretilecektir. insani sermayesinin esas kaynak olacağı. Bu sebeple ekonomik faaliyetlerde bölgesel gelişmeler dikkate alınmalıdır.

Software evleri Baskı makinaları. bilgi ve bilişime dayalı gelişme sürecinde daha gerçekleştirme şansını yakayıp. Halkla ilişkiler Bilgisayar merkezleri. araştırma enstitüleri Okullar. sermaye ve finansmandan kısmen bilgiye kaydırarak. yazarlar Baskı. Gelişme ve Sanayileşme Sanayi toplumu olmanın aşamalarını tamamlamış ülkeler kolay biçimde bilgi toplumuna geçmiş ve geçebilmektedir. reklamcılık. Bu dört alt endüstriden bilgi ve bilimsel bilgi endüstrileri geleceğin anahtar endüstrileri olacaktır. Bilimsel bilgi endüstrileri grubuna giren eğitim araştırma-geliştirme faaliyetleri bilgi toplumunun temeli olacaktır. bu şansı iyi kullanabilen ülkelerin bilgi toplumuna giden yolu aşabilme şansı olacaktır. gazete ajanları. ciltleme Gazeteler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tarım sanayi ve hizmet endüstrilerini etkileyen ve geleceğin önde gelen endüstrisi olacak bilgi tabanlı endüstriler yada diğer adıyla dördüncü endüstri kabaca dört ana endüstri grubuna ayrılacaktır. Bunlar bilgi endüstrileri. danışmanlar Tasarımcılar Bilgi depoları. muhasebeciler. dizgileme. bilimsel bilgi endüstrileri. 74 . Az gelişmiş ülkelerin bilgi toplumuna geçmeleri ancak kalkınma stratejilerinde önceliği. bilgi makinaları. iletişim kursları.2. Bilgi toplumunda gelişmeler ilerledikçe bugünkü haberleşme ve basın yayın endüstrilerinde bir durgunluk olacaktır. seminerler 3. terminal Ekipmanı Avukatlar. sanat endüstrileri ve etik endüstrilerdir. bilgisayar. Dördüncü endüstri (bilgi tabanlı endüstriler) Gazete-reklam endüstrileri İletişims el bilgi Özel olarak iletilen bilgi Bilgi projesi ve hizmet Basın-yayın endüstrileri Bilgi makinaları endüstrileri Özel olarak iletilen bilimsel Bilimsel Bilgi Araştırma geliştirme Eğitim endüstrileri Gazete-reklam endüstrileri Araştırmacılar. Henüz sanayileşmemiş ülkelerinin bilgi toplumuna geçişlerinde ise sıkıntılar çıkmaktadır.

Bilgi toplumunda. 3. Bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi. Bilgi toplumu olma yolundaki gelişmiş ülkelerde 1991 verilerine göre22-24 yaş grubundaki gençlerin ABD’de %76’sı. Girişimcilik kişilerin farklı bir özelliğini yansıtır. Bilgi toplumunun yatırımları. bilişim teknolojisi bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı gerçekleşmektedir. ulusal bilgi seviyesinde artış büyüme olarak tanımlanırken bu tür büyümenin temel kaynağı yenilik. Eğer böyle yapılırsa ekonomik güçler halinde de gelmesi de mümkündür. Böylece sanayi toplumunun yatırım humması yerini bilgi toplumunda yenilik üretmeye yönelik yenilik hummasına bırakacaktır. Almanya’da ^36’sı. Halen bilgi toplumu olma yolundaki ABD’de 1970-1990 yılları arasında açılan iş alanları %90’ı bilgiiletişim sektöründe gerçekleşmektedir. Ancak bu özellik sadece kişisel bir hususiyet olmayıp öğrenme ile kazanılabilen bir özelliktir. bilgisayar. Bu gelişmelere bağlı olarak büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil. bilgi toplumunda önemli bir sektör olarak devam edecektir. Bilgi toplumunda iletişim araçları üreten sanayilerle. Yatırımlar ve Büyüme Bilgi toplumunda maddi üretim ve sermaye değil. ayrıca yeni malzeme üreten sanayilerin canlanması beklenmelidir. temel çıktıda bilgi olacaktır. Yani sanayi sektörü. yeniliğin temel kaynağı da başarı rekabeti şeklinde olacaktır. altyapısı lokomotif görevi yapacaktır. Aynı yılan verilerinde Türkiye’de bu oran %15’dir. 75 . Bilginin kaynağı ise bilimsel düşünce.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin terk ettikleri eski teknolojileri almaya dayalı sanayileşme stratejileri yerine bilgi toplumu ve bilgi teknolojilerinin dinamizmini canlandırıcı “yenilikçi strateji” ye geçmeleri ve bu amaçla politikalar geliştirme ye yönelmeleri gerekmektedir. Tüm gelişmeler bilgi sektörü ve bilişim. bilgi sektöründe karlılığa yönelik özel yatırımlardan oluşacaktır. bilgi toplumunda da bilgiye dayalı sanayi gerçekleşecektir. Japonya’da %31’inin Yüksek öğrenime devam ettiği bilinmektedir. Yenilikçilik farkı hizmet yada işler için yeni fırsatları elde etmek için kullanıldıkları bir alet gibidir.4. Bilgi toplumunun sürükleyici gücü olan yenilikler. bilişim alt yapısını oluşturmaya yönelik daha çok kamu ağırlıklı yatırımlarla. yazılım programları ve mikro elektroniğe yönelik sanayilerin. yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. bilgi üretimi esas olacaktır. Bunun doğal sonucu bilgi toplumunda ekonomik eğitim seviyesi yüksek olacaktır. Girişimcilik Bilgi toplumuna geçiş aşamasında olunan bugünlerde kişisel ve bilgiye dayalı girişimcilik hızla gerçekleşmektedir. üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirileceğinden eğitim yatırımları sürekli artacaktır. Eğlence ve boş zamanı değerlendirmeye yönelik elektronik aletler.3. 3. Sanayi toplumunda tarımın önemi azalmasına rağmen tarıma dayalı sanayinin geliştiği gibi. robotlar ve diğer yeni malzemelerin üretimi ön plana çıkacaktır.

ha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. Çalışanların çoğunluğu sağlık. iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin yoğun bir şekilde kullanımı ile elde edilecek ve değerlendirilecektir. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme şeklinde işleyecektir. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak da. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. Oysa bilgi toplumunda. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. İhtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde yer alan. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. geleceğe yönelik olacaktır. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. olmuş olayların açıklamasına yönelik olmaktan çok. Geleceğe yönelik bilgi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Girişimciliğin amaçlı bir şekilde yenilik kaynaklarını araştırmaya ihtiyacı vardır. 4. ortak özellikler. bireyin kendini kanıtlamak.1. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edecektir. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. sanayi toplumunda olduğu gibi. Çıkar çatışmasından çok. pratik bilgiden çok. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. Başka bir ifadeyle bilişim sisteminden geçerek elde edilmiş bilgi ön plana çıkacaktır. 76 . Çatışmaların çözümü için. Yenilikçi girişimcilikte kullanılan bilgi. sanayi toplumuna göre. insanın kendini kanıtlaması. Bireyin gelecekteki amaçları gerçekleşmesi "hedefe kilitlenmesi" şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. Bu sosyal grupların. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 4. Meslek sahibi için okul ve üniversite. Bilgi toplumunda insanlar istedikleri bilgiye ulaşabilecekleri için yenilikçi girişimcilik yaygınlaşacaktır. Pratik bilgi. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir . yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirilmesi. Yoğun bilgi üretimi. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. sosyal.

Yerelleşmiş düzeydeki seçim ve kalıtım mekanizması. yürütme ve yargı şeklindeki kuvvetler ayrılığına dayalı parlamenter. bilişip altyapı donanımından doğrudan elde edilebilecek ve kırtasiyecilik belli ölçüde sona erecektir. Uluslar üstü ve uluslar arası örgütlerin. belli amaçlar için bir araya gelmiş sosyal gruplar. Toplumdaki refah ve maddi kaynakların dengesiz dağılımına karşı.odalar vb.3. ve etkinlik açısından önemleri giderek artış gösterecektir. Ancak. 77 . eşitlik ve adalet ihtiyacı gündeme gelmiştir. Ayrıca katılım. doğrudan ulaşılabilir duruma gelecektir. kural ve davranışlara karşı bireyin özgürlüğünü korumak bir gereklilik olmuştur.temsili-demokrasiye bırakmıştı.2. işlev. bireyin özgürleşmesinden yola çıkmasına karşın. daha çok "merkezi. bugünkü bakanlıkların etkisini. Parlamenter temsili demokraside katılım. teknik uzmanlığa dayalı bir kontrol merkezine dönüştürecektir. Yerelleşen. Politik ve ekonomik gücün yerine. katılımcılık ve örgütlenme. diğer önemli bir kesimi de bilişimi sistemi ve bilgi bankalarından. yoğun ve kolay olarak devreye sokulabilecektir. politik gücün kullanımının yerelleşerek katılımcılığa yönelmesine neden olacaktır . geniş ölçüde organizasyon. sendikalar. merkezi bürokrasinin yükünün önemli bir kesimi yerel birimlere ve örgütlere aktarılırken. Kanunun ürettiği politik kamusal mallar ( idari hizmetler) ile ekonomik kamusal bilgi aktarımı.katılım ve bilgi gücü geçecektir. yapı ve kurumlaşması toplum düzeyinde (ulusal düzeyde) gerçekleşmiştir. işçi . Sanayi toplumunun bu yapısı. Şimdiden yaşanan birlikler (dernekler. Bilgi Toplumunda Politik Sistem Kişilerde amaçların önem kazanması gibi.ulusal" düzeyde gerçekleşmiştir Oysa bilgi toplumundaki katılımı yerel düzeyde gerçekleşecektir. sanayi toplumunda yerini ulusal meclisler ile yasama. Bu olgu küreselleşme sürecinde. politikada doğrudan veya dolaylı belirleyici olacaktır. kitle örgütleri ve birliklerin temsilcilerinin katılımı ile değişime uğrayacaktır. Bilgi toplumunun devlet örgütünde çalışanların sayısı azalacak. paralel örgütlerle dünya çapında iletişim ve etkileşim bağlantısı olacaktır. Klasik parti yapısı ve merkezi parlamentonun bileşimi ve işleyişi. Bilgi toplumunda yaşanan yerelleşme ve katılımın yanında bilişim sisteminden elde edilebilen kamusal hizmetlerin artması. Bilgi Toplumunda Kültürel Sistem Sanayi toplumu. Bu durum merkezi bürokrasiyi küçültecektir. Birleşmiş Milletler' in yeni bir yapı ve işleyiş kazanmasına yol açacağı gibi.serfler şeklindeki sınıflı yapısını. Bakanların politik gücü. 4. bilişim sistemi içindeki bilginin kötüye kullanımına ilişkin yeni suç ve ceza sistemleri gelişecektir. bilişim teknolojisi sayesinde daha sık. kitle örgütleri ve birliklerin katılımı ile yaygınlaşacaktır. sayı. Bireyi sınırlandıran ve bağımlı kılan değer.Geleneksel toplumun mutlakıyetçi kralları. yerel birim ve örgütlerin katılımı ile katılımcı demokrasiye dönüşecektir. bugüne göre azalacaktır. bloklar şeklindeki bölgesel örgütlenmelerin de ön plana çıkmasına neden olacaktır. Ortak amaçlı yerel örgütlerin. norm. Bu durum politik ve sosyal düzeyde katılımcılığı sınırlandırmıştır. Geleneksel toplumun asiller . Merkezi bürokrasideki yapısal değişim klasik rüşvet olaylarının bir kesimini ortadan kaldıracaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.) şeklindeki örgütlenme (organizasyon) devrimi bilgi toplumunda.işveren şeklinde sürdürmüştür. iletişim teknolojisinin yarattığı olanaklar içinde küreselleşmeye yönelecektir.

Paleontologlar.4. gerek sosyal grup. Pasifik’in buz mavisi rengindeki sularında değil. okyanus ve getirdiği doğal zenginliklerle. sosyal grupla bütünleşen bireye yönelim ağırlık kazanacaktır. zihinsel geliştirmenin yol açtığı yeni ufuklar içinde. kültür ve sanatta. toplumsal dinamiğin olumsuz yönde kullanımına yol açmıştır. Zıt kutuplarda oluşan kültür kalıpları. çoğunluk ve katılımın daha kolay elde edilebilir oluğu bir kültürel ortamı getirecektir. Ancak. Bu okuldaki öğrenciler için bir yunus ya da balina görmek çok olağan. 4-9 milyon yaşında bir balina. Adeta yaşamlarının doğal bir parçası. Fen derslerine ağırlık veren bu okul. Çünkü insanlar arsındaki çatışmada zıtlaşmaların çoğu. yapay algılamalar dünyasında insanlara hoş vakitler geçirmesine hizmet edecektir. Burada sanat. bilgi toplumunun geleceğe ve amaçlara yönelik olması ve bu yönelimleri bilgisayar tasarım modelleri ve benzetim modelleri ile "olmayan " alana yöneltmesi. grupsal değerler ön plana çıkacaktır. bilgi toplumunda grupsal değerler ve inançlar yaygınlık kazanacaktır. Oysa bilgi toplumu. Açlık ve yoksulluğa karşı mücadele. Sanayi toplumunun ulusal veya sınıfsal değerleri karşısında. Bu nedenle. çoğu kez mutlakçı ve zıtlaşmacı olmuştur. zaten şimdi de başlanmış olan " post . paleontologların. okulun bahçesinde yatıyor. 9 metre uzunluğunda. toplumun değerler sistemini değiştirecektir. 4. engin Pasifik okyanusuna tepeden bakan bir okul. hoşgörü. balina iskeletinin kendilerine hediye edilmesinden çok mutlu olduklarını. Maddi değerlerden. Yapay algılamalar dünyası. bilgi toplumunun değer ve davranış kalıplarını şekillendirecektir. Yalnız bu balina. Diğer yandan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Toplumdaki belirsizlik ve kavga . Yarısı taş. öğrenciler için yaşayan bir laboratuar niteliği taşıyor. yarısı toprakla kaplı. 4. İnşaat işçileri tarafından bulunan balina iskeleti. refah amacını ön plana çıkarmıştır. insanın boş zaman değerlendirmesinde önemli bir yere sahip olacaktır. bilgi ve insancıl değerlere olan yoğun yönelim. yakındaki bir inşaat alanında bulundu. Ancak. balina iskeletinin tamam olduğunu belirttiklerini ve çok nadir bulunan bu örneğin. hoşgörü ve katılımı yaygınlaştıracaktır.modern" dönemi gündeme getirecektir. Richard Henry Dana İlkokulu’na hediye edildi. Yaklaşık 5000 kg ağırlığındaki fosil. Zıtlaşmacı konum ve yapılar. belirli testleri yaptıktan sonra öğrencilere. öğrencilere zengin öğrenme ortamı yaratacağını belirtiyor. bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. gerekse bireyin daha gevşek düzeylerde ulus ve küre ile bütünleşmesi de ağırlık kazanacaktır. uzlaşma. “Splash” adı verilen bu balina. dini ve ahlaki değerlere de yeni boyutların gelmesi söz konusu olacaktır. kültürde çeşitlenme. Gönüllü kuruluşlar ve örgütlerin geliştirdiği ortak değerler. sanayi toplumunun kültürü bir anlamda bir tepki kültürü olmuştur. Değer yargılarında çeşitleşme ve çoğulculaşma. Okulun teknoloji kaynakları öğretmeni. fosilin restorasyon işleminin başlaması için izin verdiler. Ulus veya sınıfla bütünleşen bireyden.5 metre 78 . Bilgi toplumunda. kısa bir süre önce hiç beklenmedik bir balina ortaya çıktı. güvenlik ihtiyacını doğurmuştur. Ayrıca toplum yapısının kalıtımcı ve çoğulcu olması. Maddi değerler üzerine kurulan ahlak anlayışı ve normlardan maddi olmayan değerlere yönelim gündeme gelecektir. Hedef Düzey Teknoloji Okulu Kaliforniya’daki Richard Henry Dana İlkokulu. hayal gücünün yarattığı.

Çocukların birçoğu. lazer disk oynatıcılar ve Internet bağlantılı bir bilgisayara bağlı 30 inçlik bir monitör de bulunuyor. sanat ürünleri yer alıyor. Okulda. topladıkları bilgileri kullanarak. Bu web sitesinde de. İspanyolca ve teknoloji dilleri. Paleontologlar okula gelerek seminerler veriyor ve öğrencilere yöntemleri anlatıyorlar. her geçen gün. Splash. Splash’i eski ve yeni balinalar. Bir ilkokulda ilk defa kurulmuş bir paleontoloji laboratuarı olan “Splash Laboratuarı”. öğrenciler. bir taraftan fosili restore ederken diğer taraftan da bilimsel sözcükleri öğreniyor ve İngilizcelerini geliştiriyorlar. coğrafya. Splash laboratuarındaki aktiviteler öğrencilerin İngilizcelerini de geliştirmeye yardımcı oluyor. Fosil restorasyonunu belgelemek için öğrenciler bir web sitesi geliştirdiler. balina anatomisi. göç davranışlarına kadar pek çok bilginin yerleştirildiği site. Sonra. Ayrıca. VCR’lar. çalışma alanına kadar getirdikleri Apple eMate taşınabilir bilgisayarları. dia şovları. çocukların geleceğine ışık tutacak olan bu üç dil. fen bilgisi öğretmeni Robin Davis. Okulun bulunduğu bölgede. bütün dünyadan. tamamıyla öğrenciler tarafından hazırlanmış ve yönetiliyor. depremler. şu anda bilim adamı. Buldukları kemik parçacıklarını adlandırıyor ve gruplandırıyorlar. Splash aktiviteleri. üç yıl gibi bir süre devam edecek olan balinanın restorasyonunda. video kameralarını kullanarak verileri kaydediyorlar. küçük aletlerle fosilin kemiklerini temizleyerek ortaya çıkardıkça. verileri çeşitli şekillerde kaydediyorlar. çocukların. Balinaların beslenme alışkanlıklarından. yanardağlarla ilgili bilgiler. Paleontoloji. Burada. multimedya sunular ve videolar hazırlıyorlar. Okulda. bilimsel çalışmalar ve yaparak öğrenmeye de çok önem veriliyor. Meksika ve Filipinlerden de çocuklar bu siteye bağlanıyor. hazırladıkları Splash web sitesine de aktarıyorlar. bilgileri. kendileri için anlamlı olan bir süre bu heyecanı paylaşıyor ve geleceği düşünüyorlar. paleontoloji ve deniz biyolojisi gibi derslere entegre etmeye çalışıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan genişliğindeki balina iskeleti. sitede Kaliforniya ile ilgili tarih. yavaş yavaş şekil alıyor. Pasifik kıyıları ile ilgili diğer bilgiler. Splash laboratuarında öğrenilen derslerden biri. bu siteye bağlanan öğrencilerle paylaşılıyor. bu sitenin İspanyolca olması nedeniyle İspanya. Ayrıca. kültürel bilgiler. çocuklar. 79 . Internet’i. Splash laboratuarına döndüklerinde. öğrenmesi gereken üç dil var: İngilizce. iyi bir şekilde öğretilirken. Çocuklar. Richard Henry Dana İlkokulunda. ayrıca ABD’de federal hükümetten de fon alıyor. öğrencilerin çoğunun birinci dili İspanyolca olduğu için ayrıca. fosili restore etme süreçlerini yaşarken. dijital kameralarını. Tabii. Ayrıca. fosilden çok bir çamur toprak yığınına benziyor. Ayrıca. deniz biyologu ya da paleontolog olma hayalleri kuruyor. çeşitli CD-ROM’ları ve multimedya (çoklu ortam) sunuları kullanarak. Daha sonra. Fakat. Öğrenciler. okulun iki dilde yapılan (İngilizce ve İspanyolca) diğer web sitesinde de yer alıyor. 30 iMac’in yer aldığı bir bilgisayar laboratuarının tam yanında yer alan Splash laboratuarında. Ve asılında. jeolojik zaman.

Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 5. Bu amaçla sürekli yeni teknolojiler üretmektedir. Gözlem onun için önemlidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. bu alandaki düşüncede bir yenilenme teknoloji üretmedeki temel darboğazımızı hızla kaldıracaktır. Ancak toplumsal gelişmede insan. değer. teknoloji ile doğaya egemen olma ve doğayı değiştirme uğraşı içindedir. İnsanoğlu sahip olduğu kültür normlarından kolay kolay vazgeçemez. Buna karşın. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Kültürel Gecikme Türk toplumunun teknoloji üretmeyişinin. Sanayi toplumunda teknoloji üretmek. Bu yüzden bizim insanımız var olanı gözlemekle yetinen bir gözlemcidir(empristtir). ne sanayi toplumunun. yani fiziksel çevreye egemen olmak demektir.2. yani teknolojik gecikmenin temelinde kültürel gecikme(cultural lag) yatmaktadır. Oysa Türk toplumunda yenilik peşinde. kültürel gecikmeye neden olur. Oysa Türkiye’de. üretmeye değil. Oysa Türk toplumu. yenilik getirmek demektir. ne de bilgi toplumunun teknolojisini kendisi üretmektedir. Göçebelikten gelen Türk insanı ise. düşünce biçimleri. Türk toplumunun davranış kalıpları açısından önemli olan ve dünya görüşünü bütünleyen bir noktaya daha değinmekte yarar vardır. Bu teknolojik gecikmenin temelinde. hissetmesi önemlidir. yaratıcılık peşinde koşma ve başarı rekabetine yönelme olmadığını görürüz. doğanın sunduğu fırsatlardan yararlanmaya yöneliktir. bu unsur ayrıca . sanayileşmeyi ithal teknoloji ile bugünkü aşamasına ulaştırdığı ve bilişim teknolojisinin de ithal teknoloji olarak kullanıldığı görülmektedir. Pratik zekası 80 . doğaya. ondan yaralanmıştır. Ancak doğayı değiştirmeye yönelmediği için teknolojiyi üretemez. Teknoloji üretmek. Batı uygarlığı. Doğaya teslim olmak yerine. Arap ve çöl kültüründe insan. doğanın sunduğu nimetlerle yetinmiştir. Doğanın nimetleri ile yetinirken. Görmediğini de düşünemez ve bu yüzden yaratıcı değildir. stratejik bir öneme sahiptir. norm. hazır bulduğu teknolojiyi ithal edip. bilişim teknolojisinin yeni olanakları ile hızla gerçekleştirilirse. doğanın nimetlerinden yaralanma kültürü bir üst aşamadır. doğaya teslim olmuştur. Teknolojik değişmeden kültürel değişmeye uzanan yolda. teknolojik değişim girdisi olarak gündeme gelen “düşünce kalıpları ve dünya görüşünün” bir boyutuyla değişimi yeterlidir. örneğin . dünya görüşü bilimselleştirici bir eğitim ve kültür politikası. Gördüğünü duyup. doğaya egemen olma yönünde teknoloji üretmeye yönelmeyip gelişmiş ülkelerden. sosyal ve politik unsurlar daha hızlı değişirken. tüm kültür değerlerini aniden değiştirmek zorunda değildir.1 Bilgi Toplumu Olma Yolunda Teknolojik Gelişmeler Türkiye’nin sanayileşme sürecinde baktığımızda yarı sanayileşmiş bir toplum olduğu. ekonomik. insanlara geçmiş kuşaktan miras kalan. Bunların içinden. Türk insanının. Kültürel alan. dünya görüşü ve davranış kalıplarını kapsar. 5. bir kültür gecikmesi yatmaktadır. İşte bu durum.

rekabet ve yeniliklere yönelebilmesi için. Hata Türkiye’de bağımlı insan ilişkileri içinde. üretkenlik. yeteneğin engellenmesi yanında. Ancak bilişim teknolojisinin olanaklarının. uygun eğitim ve kültür politikaları yanında etkin bir rekabet politikasının hızla uygulamaya aktarılması gereklidir. bilgi toplumu için uygun olmaktan uzaktır. Her ne kadar bilişim devriminin karşı etkisi bu yapıyı sarsıyorsa da hızla bilgi toplumuna geçebilmek için önemli bir engel oluşturmaktadır. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Ekonomik Sistemi Türkiye’de de gerek serbest. Bilgi toplumunda. Bu nedenle toplumda başarı motivasyonu. sanayi toplumunda daha büyük ve hızlı etki yaratan teknolojiler ve olanaklar sunmaktadır. ancak yenilik ve yaratıcılığı sınırlıdır. 81 . Oysa değinilen yapı. gerekse söz konusu noktaların uzantısı olarak yenilikçi ve yaratıcı kişiliğin olmayışı. Türkiye kültür ve teknolojik gecikmeyi kapatabilmek için. partilerdeki kişi egemenliği bu durumun politik alana yansımasıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üstün. toplumu yöneten ve yönlendiren kesimlerin. Bu yapı bilgi toplumu ile taban tabana zıt bir yapıdadır. Bu nedenle. Kültürel alandaki gecikme. Bu alanda toplumu. insanların üretmekten çok. fırsatçılık ve bağımlılığa dayalı ilişkilerde geçerliliğini sürdürmektedir. bağımlılık ve fırsatçılık yerine. kişi egemenliği nedeniyle insanı ve yeteneği harcayan bir mekanizma işlenmiştir.3. yukarıda değinildiği yönde daha bilim bazlı bir düşünce kalıbına yönlendirmesi için bilinçli politikaların hızla uygulamaya aktarılması gerekli olacaktır. Türkiye’de girişimciliğin önemli ölçüde tüccarlık düzeyinde kalması. rekabetçi düşünce rekabetçi mantık ve uygulama yeterli olmaktan çok uzaktır. yaratıcılık. değer. ancak ilişki toplumu olabilmiştir. Örneğin. 5. Bununla birlikte piyasa sisteminin etkinliği sağlayacak rekabet süreci. davranış ve kültür kalıbının yönetim alanına yansımasıdır. İş yerindeki kişi egemenliği(özel ya da kamu hiç fark etmez). bilgi toplumunun bilişim teknolojileri toplumu bu yönde kökten etkileyecektir. Bu yüzden Türk toplumu başarı toplumu değil. yine söz konusu. bilimsel düşünce ile çalışma.başarı ve üretime dayanmak yerine. düşüncede bir yenileme(koantum sıçraması) ile kırılırken. Bununla birlikte. Bu nedenle bilgi toplumu olma yolundaki gelişme bu uygun olmayan yapıdan olumsuz olarak etkilenecektir. norm. bilgi toplumu olma yolunda önemli engellerdir. rekabet ve başarı motivasyonlarının topluma kazandırılması teknoloji üretmenin yollarını açabilecektir. çalışma. yenilikçi ve rekabetçi piyasa ekonomisini olgunlaştırma yönünde. gerekse sosyalleşmiş bir piyasa ekonomisinin bazı unsurları bulunmaktadır. ticarete yönelmesi bundandır. insanların ve yenilikçiliği ön palanda olacaktır. Örneğin. bu yönüyle bilgi toplumuna uyum programı geliştirmeli ve hızla uygulamaya aktarılmalıdır. Gerek piyasa ekonomisinin merkezi ekseni olan rekabetin ve bağımsız insan kişiliğinin yeterli yaygınlıkta olmayışı.

kural. Bu nedenle. girişimcilik açısından bireysel. Sınıf egemenliğine sahip olmayan Osmanlı. frenleyici ve köreltici bir eğitim sistemi egemendir. aşiret reisi. Aksi durumda. Yalnızca fırsatçılık ve bağımlı insan tipinin olduğu bir ortamda. Çünkü ülkemizde var olan “kişiye bağımlılık” bireyin yeteneğini açığa çıkarma ve geliştirme şansını azaltmaktadır. ne de küresel rekabet süreci yaratılabilir. Egemen sınıfın kuralları. toplumumuzda kişi egemenliğinin geçerli olduğunu gösterir. Aynı neden.5. Türkiye’de bilişimci girişimciliği geliştirmek için. Bu nedenle hızlı bir yayılma göstermiştir. üstünlüğü geçici olmuştur. bireysel emirlere. aşırı uzmanlaşmış ve iş bölümüne gitmiş bilgi toplumunun örgütlenme ve işleyişini gerçekleştiremeyiz. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Politik Sistemi Sosyal yapımızdaki. Ancak kendi geleneksel toplum yapısı. ilke. Böylece toplumumuz. Türk toplumunda kişi egemenliği. milli şeflik ve parti başkanlarında gözlenen davranış kalıpları. yasa ve sistemden çok. ne bilişimci girişimcilik. örgütlü toplum olmayı ve sistematik olmayı engellemekle. toplumsal yapıyı oluşturur. yeni bir girişimci tipi yetiştirme yönündeki eğitim ve 82 . bey ve padişah gibi kurumlaşmalar ile Cumhuriyetten sonrada. kurallara. ne bilgi toplumu. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’de Girişimcilik Türkiye’nin ekonomik yapısının gelişme düzeyi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. kişi(veya ailesi) egemenliğinin yol açtığı temel özellikler söz konusudur. Sınıf egemenliği organize bir sistem yaratır. Ülkemizde insanın yeteneğini geliştirici olmaktan çok. hatta kural ve ilkelere dayalı uzun dönemli palan ve düşünce geliştirmeyi önlemektedir. yeniliğe. bilgi toplumunun örgütlü yapısını yaratacak. başarıya dayalı rekabet toplumu olmaktan çok. Bu nedenle.4. teknoloji üretmekten yoksun olduğu için. ilkelere ve sistemlere uyan bir kurumlaşma (kurumsak altyapı) politikası oluşturulması gereklidir. ağırlıklı biçimde kişisel girişimcilik ile yatırımcı girişimciliğin özelliklerini taşımaktadır. kişilere ve dolayısıyla keyfiliğe dayalı olarak. aldığı topraklardaki feodal yapıyı kırarken serflere özgürlük getirmiştir. Bilgi toplumu ile geçmişteki Türk toplumunun en büyük paralelliği bu noktada yatmaktadır. Sınıf egemenliği yerine. yaratıcılığa güdülemek yerine. “ilişkiye dayalı”. yatırımcı ve manager tipi girişimciliğin yan yana ve bazen de iç içe birlikte var olduğunu gösterir. kişi ve aile egemenlikleri ile bireysel bağımlılıkların bilgi toplumu açısından avantaj ve avantajsızlıkları söz konusudur. Türk girişimciliği bugün. Bilgi toplumunun sınıfsız yapıya doğru yönelmesi. Sınıf egemenliği yerine. Toplumda bireyi. sosyal ilişki geliştirmeye ve bağımlılığa güdülemektir. Ancak Türkiye dıştan ithal edilen teknolojilerin etkisiyle de bilgi toplumu ile karşı karşıya gelmiştir. halk deyimi ile “torpil” ve çıkar ilişkisine dayalı bir yapı sergilemektedir. 5. başarıya. Bilişim teknolojisinin olanaklarından yararlanarak. Oysa ki bilgi toplumunun katılımcı demokrasisi ortak çıkar ve değerlere sahip sosyal grupların örgütlü katılımı ile gerçekleştirmektedir. Türk toplumunun geçmişteki sınıfsız yapısı ile yüzeysel olarak çakışmaktadır.

Buna karşı Türkiye’de son yılların en canlı pazarı kişisel bilgisayar sektörü olmuştur. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Kalkınma Stratejisi Ülkemiz bilgi toplumu olmak istiyorsa. Türkiye’de 1992’de 103 bin dolayında olan kişisel bilgisayar satışını 1993’te 150-180 bin düzeyinde gerçekleştiği tahmin edilmektedir. 5. Gecikme kabul etmeyen bu değişimde geri kalmak. bundan böyle az gelişmişliğin en belirgin göstergesi olarak değerlendirilecektir. Türkiye sadece binde 5’ini ayırabilmiştir. özellikle telekomünikasyonda son 10 yılda hızlı bir atılım gerçekleşmiştir. Ayrıca Türk insanının. bilişim devriminin gerçekleşmesini sağlayıcı bir strateji oluşturup. bilişimci. 1992 yılı itibariyle bu gösterge ABD ve Japonya gibi ülkelerde 400. İspanya’da 110 dolar düzeyinde iken. girişimci gelişmeden bilgi toplumunu kurmamız zordur. bilgi toplumuna taşımakta. ilerleme.7. Türkiye’de sadece 10 dolar olarak hesaplanmıştır. Bu politikaları oluşturmadan. Gelişmiş ülkeler. yükselme arzusu ve dinamizmini. Ancak son ekonomik krizin bu satışları olumsuz etkilemesi ve bu yüzden söz konusu ilk tahminlerin aşağı çekilmesi kaçınılmaz olacaktır. bilişimci girişimcilerin özel bir yeri olacağı unutulmamalıdır. Aksi takdirde gelecek kuşaklarla olan sorumluluğumuzu yerine getirmemiş oluruz. Yakın bir gelecekte tümüyle değişecek dünyaya başka türlü ayak uydurmak olanaksızdır. Ülkeyi. Diğer yandan Türkiye iletişim sektöründe. bu stratejinin uygulanması için yeni programları gün geçirmeden uygulamaya koymalıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretim kadar. Ülkemizde halen 116 kişiye bir bilgisayar düşmektedir. Türkiye’de binde 5-6 olan bu oran süratle arttırılmalıdır. 5. Sanayileşmiş ülkeler milli gelirlerinin %3’ünü bilişim harcamasına ayırırken. kişi başına bilişim harcamasıdır. Türkiye’nin toplam bilgisayar donanımındaki ilk on sıradaki kuruluşun 9 ’u bankadır. bilgi toplumunun getirdiği sınırsız olanaklarla birleştirecek ve buluşturacak bir yenileme stratejisi süratle uygulamaya konulmalıdır. Türkiye teknoloji açığını kapatabilmek için kültürel gecikme ile birlikte bilişimci girişimcilikteki gecikmeyi de birlikte aşmak zorundadır. 83 . 1994’de bu sektördeki satışların 200 bini aşacağı tahmin ediliyordu. Bu değişim başlamıştır ve hızla evrimleşmektedir. Gerçi son yıllarda bilişim sektöründe %30’lara varan büyüme hızları gerçekleşmiştir. İsviçre’de 580. milli gelirlerinin %5 -%6 dolayında bir oranını bilişim harcamalarına ayırırken. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Bilim ve Teknoloji Politikası Bilgi toplumuna geçişin temel göstergelerinden birisi. Başarı rekabetine yeniliğe ve yaratıcılığa dayalı bir toplumun temel değer ve motiflerini topluma kazandırıcı bir eğitim ve kültür politikası ile topluma başarı yeteneğini teşvik edici kurumsal politikalar gereklidir. Türkiye’deki toplam bilgisayar donatımı satışlarının %30-35’ini çok kullanıcılı sistemler oluşturmaktadır. bilgi toplumunun ön koşullarını hazırlayıcı diğer sosyo-kültürel politikalara önem vermemiz kaçınılmazdır. Buna bağlı olarak özellikle bankalar hızlı bir bilgisayarlaşma yaşamışlardır.6.

tr/koseyazisi/bilgitoplumu. çalışma ve başarıyı ödüllendiren.İ. Erkan.H (1987-a). “Bilgi TeknolojisininYerleştirilmesi”. Ankara 84 .tripod.tr/kamp/yil4/gelin-latin1. Erkan .com/~bahadirakin/bilgitop. İstanbul 2.”Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”.E.B. (31 Ağustos-1 Eylül 1987).org. Alper Matbaası. “Sosyal Piyasa Ekonomisi”. bilim ve kültür politikaları oluşturulmalıdır. (1994). İzmir 5. yeni bir arayış ve yaklaşım içinde.T.tbd. Türkiye’deki bilim ve teknoloji politikasının yenilenmesi yepyeni bir arayış. “Politika ve Ekonomi”. Kılıçbay Ahmet. Kaynaklar: 1. 3. “Bölgesel Gelişme Stratejileri ve Türkiye’nin Kalkınma Politikası”.D.Ulusal Bölge Planlama Kongresi.html 8. rekabetçi ve yenilikçi.htm 9. eğitim.İzmir Erkan .Türkiye İş Bankası. İ. Kültür Yayınları 11. K. kalite ve rekabetin geliştirilmesi. Malatya 10. (Basın Bildirisi. “Ekonomi Sosyolojisi”. Bilgi toplumunu dönüşüm tercihinin gerekliliği ve bu amaçla yapılması gerekenler vurgulanmaktadır. Bilgi Toplumunda Türkiye: Stratejik Ülke. Erkan. ülkede bilim ve teknoloji planlamasının yapılması. Mimarlık Fakültesi. yenilikçi kültür politikaları ve motivasyonlar oluşturarak. verimlilik. yeni bir dünya görüşü.Ü.htm 6. H (1987-c). Adeneur Vakfı. H (1991).edu.imed. (2001). Kamunun mevcut araştırma kurumları ile üniversiteler. “Sosyo Ekonomik Gelişme”.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan DPT’nin 1998 yılında yayınlanan “bilim-Araştırma-Teknoloji Ana Planı Özel İhtisas Komisyon Raporu” bilim ve teknolojideki gecikmeleri ayrıntılı olarak ele almaktadır. Karahan Mehmet. Hüsnü Erkan. Ankara Yayınları 13. Yayını. “İnternet Eğitimine Giriş”. araştırma kurumlarının geliştirilmesi ile bilim politikası hedeflerinin belirlenmesi esas amaçlar olarak ortaya konmuştur. url: http://www. Bu politikaları ile bağdaştıran entegre stratejiler belirlenmelidir.tr/bil_der/dir_1999/sayi_72/html/makale_4. (1998). url: http://www. daha kapsamlı politikalar içinde konuya yaklaşılmalıdır. DPT Özel İhtisas Komisyon Raporu.İ.F.1999) 12. Sf:15-20.bilkent.html 7. url: http://www.H (1987). Türkiye İş bankası Yayınları.Ü. (1990). url: http://members. Bilişim teknolojilerinin geliştirilmesi.org. İzmir 4. I.

Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 85 . Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 4. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı 5. BÖLÜM: EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullan ımın ın Eğitime Katkıları) 1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Eğitimde Teknolojik Gelişmeler 2. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı 3.

genelde eğitimi. Burada dikkat edilmesi veya üzerinde durulması gereken nokta.1 Eğitimde Teknolojik Gelişmeler İnsanların daha çağdaş bir ortamda yaşama beklentisi teknolojideki hızlı gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. özelde öğrenme durumuna egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin işe koşulmasıyla öğrenme yada eğitim süreçlerinin işlevsel olarak yapısallaştırılması. bu sistemlerin televizyondan uyduya ve bilgisayara kadar çok çeşitli boyutlarda insan yaşamına girdiği görülür.. Modem. s. Temelde nasıl öğretelim?sorusuna yanıt arayan Eğitim Teknolojisi disiplininin özellikle ortam boyutu daha çağdaş ve sınırları genişleyen bir boyut kazanmıştır. öğretimi programlama ve insan gücü alanların olmak üzere beş ana kategoride toplanabilir(Alkan. Şimşek.124. Bu gelişim süresince kısaca kültürleme ve kültürlenme süreci olarak tanımlanan eğitim lokomotif görevini üstlenmiştir.s. Günümüzde eğitim teknolojisi alanında. teknolojinin ayrım noktalarının belirlenmesini güçleştirmeye başlamıştır(Demirel ve diğerleri.. 1995 . işlevini yerine getirmeye yönelik gelişmeler. yeni teknolojik sistemler..5). eğitim orytamları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.1987.1 EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullanımının Eğitime Katkıları) 4. ağırlıklı olarak eğitim amaçlı geliştirilmemiş olmasına karşın. Bu sistemler içerisinde bilgisayar teknolojisi. günümüzde diğer sistemlerin yanında bilginin iletimindeki hızı ve çok yönlü işlevselliği nedeniyle günümüzün vazgeçilemez teknolojisi olmuştur. Çünkü eğitim sürecinin boyutlarının ve aşamalarının sistematik olarak çerçevesinin çizildiği program geliştirme sürecinde eğitimin yürütülmesi basamağını oluşturarak eğitsel hedeflerin kazanılmasını sağlamada görev almaktadır.1.”(Alkan. günümüzde bu anlayış yavaş değişim göstermeye başlamıştır.öğretme-öğrenme süreçleri. 86 . s. Günümüze kadar gelişerek gelen teknolojik gelişim süreci içerisinde teknoloji.57) Yeni teknolojilerin eğitim sürecinde yerini alması veya yansımasında Eğitim Teknolojisi disiplini temel ve önemli bir rol üstlenmiştir denilebilir.. eğitim teknolojisinin kuram ve uygulama bütünlüğü içerisinde öğretme-öğrenme süreciyle ilgili sorunlara sistematik biçimde yaklaşarak. eğitim anlayışına farklı bir bakış açısı getirmiştir.s.1995.2). Bu kategorilendirme içerisinde yeni teknolojik sistemlere bakıldığında. Kamera ve daha sayılabilecek birçok ek donanımlar ile çok yönlü kullanıma olanak sağlaması yanında.1996. Bilgi toplumunun oluşumunda temel rolü olan yeni teknolojiler bilgisayar ve haberleşme-iletişim teknolojileri ise hızlı bir şekilde birbirleri ile bütünleşerek tümleşik yapılar oluşturarak. s. Eğitim sürecinin bir ürünü olarak da değerlendirilebilecek teknolojik gelişim aynı zamanda eğitim sürecinin de yapısını değiştirmiş. ağ sistemlerine bağlanabilmesi) dünya ülkelerini biri birlerine yakınlaştırmıştır (Göktaş. tanımda belirtilen işlevsel biçimde yapılaştırmayı gerçekleştirmeye çalışmış olmasıdır. Temelde bilgisayarların yapısına entegre edilerek oluşturulan yeni ve farklı işlevsel boyutları olan bilgi teknolojileri (Video disk gösterici. Temel hedefi eğitimi etkili verimli kılma yanında yeni olanaklar ile seçenekler üretmek olan eğitim teknolojisi “.17)şeklide tanımlanmaktadır. 1994.

ss.gelecekte yüksek eğitim ve sonraki kariyerde başarı sağlayabilmek için ön gereklidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgi teknolojilerinin belirtilen ve benzeri fonksiyonları dikkate alındığında. Dördüncü rasyonalite ise. Bu doğrultuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Belirtilen sorunlardan hareketle araştırmanın temel problem cümlesini “Eğitimde yeni teknolojilerin özellikleri ve öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır. ss. Öğretmenlerin eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojilere karşı yaklaşımları nasıldır? 1. Video. 1995.eğitime anlam ve ruh veren. 87 . eğitimde kullanılan yeni teknolojilerin eğitsel özelliklerini ve öğretmenlerin bu teknolojilere karşı olan yaklaşımlarını genel olarak ortaya koymak genel amacından hareketle aşağıdaki sorulara yanıt aranacaktır: 1. 1993. her ne kadar eğitim sürecindeki önemi ve işlevi büyükse de “. Öğretmenlerin.. İnternet. onu işlevsel. bilgisayar uygulamalarının bütünleştirerek eğitimde verimliliği sağlamaktır. Üçüncüsü. Eğitimde Yeni Teknolojiler ve Eğitsel Özellikleri Eğitimde yaygın olarak kullanılan ve gittikçe de yaygınlaşmaya başlayan yeni teknolojiler çerçevesi içerisinde Televizyon. kültürel perspektif açısından bakarak yarının bilgisayar okur-yazar toplumlarına katılabilmek için temel ihtiyaç olarak gösterilmesidir.1993. Burada öğretmen. Etkileşimli Video. E-Mail gibi teknolojileri sayabiliriz. İkincisi. etkili ve verimli kılan temel unsur öğretmendir” (Alkan ve Hacıoğlu. teknolojinin sunmuş olduğu olanakların eğitim sürecinde etkili ve işlevsel olarak işe koşulmasının yetişmiş insan gücüne bağlı olduğu sonucunu ortaya koymaktadır (Hızal. 15). söz konusu teknolojilerin bulunduğu noktanın ve buna verilen önemin haklılığı ortaya konulmuş olur. 147-160). Çünkü. ancak araştırmaların bütün olarak incelenip ulaşılan sonuçların değerlendirilerek eğitimde yeni teknolojilere karşı olan öğretmen yaklaşımlarının ve profilinin ortaya konulması.1. Eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojiler ve bunların eğitsel özellikleri nelerdir? 2. gerek programlara aktif katılımlarını ve gerekse okullarda aktif hale getirilmeye çalışılan bilgi teknolojilerinin disiplinlerin öğretiminde aktif kullanımlarını sağlamak için öncelikle öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı olan yaklaşımlarının ve değişen öğretmen profilinin değişik boyutlarıyla ortaya konulması gerekmektedir. bilgi teknolojilerini yönetecek ve öğrenciyle bilgi teknolojileri arasındaki bağlantıyı gerçekleştirecek önemli bir işleve sahiptir. Birincisi. 7-11). Günümüzün çağdaş teknolojilerini oluşturan yeni bilgi teknolojilerinin. yapılan çeşitli değerlendirmeler. Bilgisayar. eğitimde yeni teknolojilerin daha verimli ve aktif kullanımı için gerekli yapılanmaların sağlanması açısından önem ve gereklilik göstermektedir. Becker’de eğitimde bilgisayarlaşma için dört temel rasyonalite tanımlanmaktadır. Bu araştırmada.. s. programlama veya gerçek bilgisayar programları kullanmanın akli yetenekleri geliştirdiği inancı yönündeki düşüncedir (Cavalier and Reeves.

1995) gibi temel işlevleri yerine getirerek eğitsel sürece katkı sağlamaktadır. Eğitsel mekanlardan tasarruf sağlama.2 88 . birçok yeni bilgi teknolojisinin oluşumunda ana öğe olmaktadır.1.2. Televizyon Teknolojik gelişim sürecinin ivme kazanmasında belki de temel kabul edebileceğimiz TV dünyasının hatta evrenin sınıf ortamına taşınmasında etkili olmakla birlikte ev ve iş yerlerinin hatta ulaşım araçlarının da eğitim amaçlı bir sınıf ortamına dönüştürülmesine öncü olmuştur denilebilir. Tümleşik teknolojileri ise etkileşimsel video.1. bilgisayar ağı. Eğitim hizmetlerinde maliyeti düşürme.89) sistemleri yer almaktadır. s. Eğitim hizmetlerinde niteliği yükseltme (Alkan. etkileşimsel televizyon. video ve televizyon yer almaktadır. Açık üniversite. çoklu ortam ve telekonferans (Şimşek. Temel eğitimin çözümünde seçenek olması. 1. Şekil.1 olanağı sunmaktadır. 1995. Burada yalın teknolojiler kapsamında bilgisayar. Bilgisayar Bilgi teknolojilerinin her gün biraz daha gelişip yaygınlaşmalarında önemli yeri olan bilgisayarlar. Bu teknolojilerden eğitimde yaygın olarak kullanılmaya başlayan teknoloji örnekleri kısaca tanıtılarak eğitsel özellikleri tanıtılmıştır. • • • • • Öğretmenin yeni bilgilerden haberdar olması. TV’ nin eğitsel amaçlı kullanımıyla birlikte. uydu televizyon.1. veri bankası. denilebilir. tele-üniversite gibi uygulamalarla geniş kitlelere eğitim Şekil. 1. açık lise. Çeşitli ek donanım bağlanmasına açık olan bilgisayarlar bu sayede çok amaçlı işlevselliğini sürdürmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Belirtilen teknolojiler değişik özellikleri dikkate alınarak değişik alan uzmanları tarafından sınıflandırılmakla beraber bu sınıflandırmalardan Şimşek(1995)’in Lee ve Barta (1994)’dan aktardığı biçimiyle yalın teknolojiler ve tümleşik teknolojiler araştırmanın amacına uygunluğu nedeniyle dikkate alınmıştır. TV’ ni bu eğitsel katkılarına karşılık her ne kadar tüm sınıf ortamlarına koyma açısından maliyetin yüksek olması programa müdahale olanağı tanımaması gibi olumsuz yönleri olsa da özellikle öğretmenlerin kendilerini yenilemeleri ve gelişmeleri izleyerek çağdaş bir bakış açısına sahip olmalarında önemli bir görev aldığı gerçektir. robot.

piyasada niteliksiz ve eğitsel özellikleri konusunda yetersizlikleri olan yazılımların oluşmasına neden olmaktadır. kendi öğrenmelerinde aktif yer alabilirler. Etkileşimli Video Bilgisayar ve video disk göstericisinin bir araya getirilmesi ile oluşturulan yeni bir teknolojidir. Her ne kadar bilgisayarların eğitsel ortamlarda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ve gerekli öğretmen eğitimi konusunda nitelik ve nicelik olarak tartışmalar ve eleştiriler söz konusu ise de. olanakları sunarak öğrenmeyi daha kısa ve etkili biçimde gerçekleştirme. Gerek öğrencinin kendisini ve gerekse öğretmenin öğrencinin öğrenme düzeyini takip olanağı tanıması. bilgisayarlaşma sürecinin eğitsel ortamlarda yerini alma süreci hızla devam etmektedir. 89 . Verilen eğitim kalitesi her zaman ve her yerde aynıdır.1. yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya konulmuştur.2. Video diskteki görüntüyü ekrana taşıyarak klavye ve mause ile programa müdahale olanağı tanır. Diğer eğitsel ortamlara nazaran daha kalıcı yaşantılar kazandırması. Çünkü mevcut araştırmalarda incelendiğinde bilgisayarların. Ancak hemen belirtelim ki bilgisayar teknolojisinin hızlı gelişimi yeni oluşturulan yazılımların eski teknolojiler tarafından desteklenmeyerek yeni teknolojileri gerektirmesi maliyetin artmasına eğitim sürecinde sürekli ve etkili kullanımını sınırlayabilmektedir. animasyon. • • • Öğrencinin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanıması. İyi hazırlanmış eğitsel yazılımlarında bireyler. hareketli gerçek görüntü filmleri vb. • gibi olanakların sunduğu söylenebilir. Eğitilenler konuyu istediği zaman aynı şekilde tekrarlama olanağına sahiptir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Eğitim sürecine damgasını vuran ve yaygınlaştırılması konusunda büyük projeler ve çalışmalara girişilen bilgisayarlar özellikle etkili eğitsel yazılımların hazırlanmasıyla öğretme-öğrenme sürecine önemli katkılar sağladığı. 1. Özellikle öğretimin bireyselleşmesinde katkı sağlayan bu teknolojinin eğitsel katkılarını Körnes (1991) aşağıdaki gibi sıralanmaktadır. Diğer taraftan eğitsel yazılım hazırlanması konusunda uzman eleman yetersizliği ve yazılım şirketlerinin eğitsel yazılım standartları olmasına karşın bunları dikkate almadan yalnızca bilgisayar uzmanlarına dayalı olarak yazılım hazırlamaya çalışmalı. • • • • Bireyin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanır. Yazılımlar aracılı ile öğrenilen konuya özgü resim. Ayrıca mikrofon ve video kamera aracılı ile bireysel çalışmaların oluşturulmasına ve etkileşimin sağlanmasına olanak tanıması bu teknolojinin eğitsel ortamlarda önemini gün geçtikçe arttırmaktadır.

Dünyanın değişik yerlerindeki meslektaşları ile veya ilgi alanlarıyla ilgili kişi. Gelişmeleri anında ve hızlı şekilde takip edebilmeleri. ses. müzik. bu yöndeki çalışmalar umut vericidir. Belirtilen eğitsel yararlar yanında kaliteli bir yazılım hazırlamadaki yetersizlikler her ne kadar maliyetlerde düşme olsa da yine de sistemin eğitsel ortamlarda yoğun olarak kullanılması için yüksek maliyete sahip olması bu teknolojinin istenilen düzeyde ve eğitsel amaçlar doğrultusunda kullanılmasına engel oluşturmaktadır. Öğretmenlerin eğitimde kullanılan yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları 90 . E-mail aracılıyla anında posta ve dosya transferine olanak tanıması. öğrencilerin öğrenmelerini takip etmelerine olanak tanır. Ancak tüm bu avantajları yanında ağ sistemindeki yetersizlikler. İnternet ile yalnızca bölgesel düzeyde değil. Bilgi yanında beceri ve davranış kazandırma olanağı tanır (ss. dünya ile bütünleşmek ve dünyanın hemen her yerindeki (Ağa bağlı olması halinde) bilgi. Değişik bilgelerde gerçekleşen konferanslara aktif ve görüntülü olarak katılabilmeleri. Cep telefonlarına mesaj gönderme olanağı tanıması. kurum ve kuruluşlarla iletişim olanaklarına sahip olmaları. Her ne kadar eğitsel amaçlı olarak istenilen düzeyde bir yaygınlık sağlanamamışsa da. Görüldüğü üzere bilgi teknolojileri çeşitli sınırlılıklarına rağmen sağladığı geniş olanaklar sayesinde eğitimde önemli ve haklı bir yer edinmiştir. teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber mevcut teknolojinin belirli sınırlılıklar doğurmasıyla teknolojiyi belirli aralıklarla yenileme gereği. Uzaktan eğitim olanaklarına sahip olmaları. İnternet İnternet çok sayıda bilgisayarın birbirine bağlı olduğu büyük bir bilgisayar ağı olarak tanımlanabilir. 121-126). grafik gibi olanaklar konunun özelliği doğrultusunda verilebilir. resim. 1. Eğitim kademesinde rolü olan herkesin kendini yenilemesine olanak tanıması. Başta olmak üzere daha sıralanabilecek birçok olanak sunmaktadır. internet kullanımı karşılığındaki ücretleri (her ne kadar düşük tutulmaya çalışılsa da) getirdiği mali yük ve alt yapı gereği internet ‘in kullanım olanaklarını da sınırladığı söylenebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • Mehmet Karahan Hareket. • • • • • • • • • Öğretmen ve öğrencilerin araştırmalarında geniş olanaklar sunması. Günümüzde çok amaçlı olarak her yerde ve düzeyde kullanılan internet özellikle eğitim açısından hızla yaygınlaşmakla beraber sunduğu olanaklarla da vazgeçilemez teknoloji haline gelmiştir denilebilir. kurum ve kuruluşlara hatta kişilere ve bunların özel çalışmalarına ulaşmak mümkündür. Dolayısıyla konu eğitsel olarak ele alındığında. Özellikle kendi WEB sayfalarına hazırlamada teknolojinin getirdiği kolaylıklar ile yaratıcılığı ve paylaşımcılığı arttırması.4.1. Öğretmenlerin.

yeni girmeye başlamış olup daha az sayıda görülmektedir. Ayrıca. bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının yaygınlaştırılması yönünde görüş belirtmişlerdir. yeni teknolojiler kapsamında yer alan bilgisayar teknolojisinin çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. denilebilir. Yapılan araştırmalar genel hatlarıyla incelendiğinde. Bu durum yeni teknolojilerin yaygınlaştırılmasında ve etkili kullanılmasında öğretmenlerin özveri içerisinde çalıştıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Araştırmanın bu bölümde yapılan bir çok araştırma sonuçlarına yer verilmiş ve bu sonuçlar genel olarak değerlendirilmiştir. sergilenen teknoloji korkusu gerek öğretmenlerin ve gerekse teknolojinin aktif kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir. her ne kadar bilgi teknolojilerinin yer aldığı eğitsel ortamların iletişimi 91 . Diğer sistemleri oluşturmak için ek donanıma ihtiyaç vardır ve beraberinde maliyeti de getirmektedir. Çünkü gerek etkileşimli video ve gerekse ağ sistemlerinin oluşturulabilmesi için gerekli olan ana öğe bilgisayardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğretme-öğrenme sürecinde önemli rol oynayan öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı sergiledikleri yaklaşım mutlak surette eğitsel ortamlara yansıyacağı düşüncesinden hareketle çeşitli bilimsel düzeyde araştırmalar yapılmıştır. Diğer taraftan. bilgisayar destekli eğitimin başlamasını istemektedirler. öğretmenlerin teknolojiden uzaklaşmasında bir etken olmuştur denilebilir. Tüm bu olumsuzluklara rağmen mevcut araştırmalar öğretmenlerin yeni teknolojiye karşı olumlu yaklaşım sergiledikleri bu yöndeki çalışmaları ve çabaları destekledikleri söylenebilir. Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin bilgi teknolojilerinin tüm olanaklarından aktif olarak evlerinde de yararlanabilmeleri sonucunda. Aynı araştırmada. Diğer taraftan internet ‘in yaygın kullanımına rağmen getirdikleri ek maliyet ve donanım. Mevcut yapıdaki olumlu yaklaşıma karşı. Özellikle genç öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı daha olumlu yaklaşım sergilemeleri bu öğretmenlerin yeni teknolojileri eğitsel ortamlarda daha aktif kullanabilecekleri yönünde olumlu bir profil çizeceklerinin göstergesi olarak düşünülebilir. bu teknolojinin eğitim ortamlarında yerini almasına engel teşkil etmiş ve konuyla ilgili araştırmaların yapılmasını olumsuz yönde etkilemiştir . Dolayısıyla bilgisayar dışındaki bilgi teknolojileri eğitim ortamlarına yeni. teknoloji konusunda birçok öğretmenden bir adım önde olması. öğretmenlerin beşte dördünden fazlasının bilgisayar sahibi olmak istediklerini belirtmeleri bilgisayar karşı ve dolayısıyla yeni teknolojiye karşı olan açıklığın veya olumlu yaklaşımın bir göstergesi olarak düşünülebilir. bilgisayar diğer bilgi teknolojilerin oluşumunda ana öğe olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum ise eğitim geleceği açısından sevindiricidir. Gerçi son zamanlarda donanım maliyetlerinin düşmesi bu sayının artmasında etkili olmakla beraber gerekli ve istenen nitelikte yazılım üretilmemesi ve teknolojideki hızlı değişim araştırmaların ağırlıklı olarak ve eğitim ortamlarına ilk giren bilgi teknolojisi olarak bilgisayarlar üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştur. Diğer taraftan Evans (1995) tarafından yapılan bir araştırmada sınıf öğretmeni ve yöneticilerin formatör öğretmenlerin çalışmalarını destek oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun nedeni. Hızal (1989) tarafından yapılan araştırmada öğretmenler.

Bu vakıf. kendini daha çok ve hızlı şekilde yenilemesi gereken bir yapı içerisindedir. Orta öğretim kurumlarında 1991 yılında 8000 dolayında bilgisayar. 1. Devlet Planlama Teşkilatı nca hazırlanan kalkınma planları ile Türkiye Bilim ve Araştırma 92 . Bu proje kapsamında ilköğretim ve orta öğretim okullarının bilgisayar donanımı sağlanmış ve bilgisayar kullanımı konusunda öğretmenlere dönük hizmet içi eğitim programları düzenleştirilmiştir. Öğretmen-öğrenci iletişimi boyutunda ve öğretme-öğrenme ortamında öğretmen etken. Üniversiteler eğitim teknolojisiyle ilgili araştırmaların yapıldığı. çeşitli dersler için öğretim yazıları geliştirilmiştir. Bunların yanı sıra. ayrıca öğretmenin daha çağdaş bir profil sergilediği veya çaba gösterdiği. Ulaşılan bu sonuçlardan hareketle eğitimde yeni teknolojilerin aktif olarak kullanılabilmesi için. yer öğrenci karşısında zorlanan. Eğitim teknolojiyle ilgili çalışmalar 1980‘ li yıllara dek büyük ölçüde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından planlanıp gerçekleştirilmiştir. Bunlardan birisi Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı dır. Ülkemizde son yıllarda ulusal bilgi alt yapısını oluşturmaya yönelik çalışmalara önem verilmektedir. Görülen o ki. ilköğretim okullarında da 1998 yılında 2000 dolayında bilgisayar bulunmaktadır. Eğitimde yeni teknolojileri eğitsel amaçlı kullanılabilmesi için gerekli yazılımların uzmanlar tarafından hazırlanarak öğretme-öğrenme ortamlarına kazandırılması gerekmektedir. Öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimleri sırasında çağın en iyi teknolojileriyle donatılmış ortamlarının sağlanılması ve bunun gelişimler doğrultusunda sürekli değişkenlik göstermesi gerekmektedir. yayınların yapıldığı hizmet içi eğitim programların uygulandığı ve bilgi teknolojilerin en çok kullanıldığı eğitim kurumlarıdır. Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü Türkiye’de eğitim teknolojisiyle ilgili çalışmaların başlangıcının Cumhuriyetin ilk yılları olmasına karşılık. öğretmen artık öğrenciyi zorlayan değil yer. İnternet aracılığı ile üniversiteler değişik eğitim çalışmalarında bulunmaktadırlar. öğrenci edilgen durumdan öte karşılıklı etkileşimin ve öğretmenin kılavuzluk ettiği bir yapıya doğru gelişimin söz konusu olduğu. daha doğrusu göstermek durumunda olduğu söylenebilir. Üniversiteler internet’ e bağlanarak öğretim elemanları ile öğrenciler bilgisayar ağından yararlanmaya başlamışlardır. Örgün eğitim kurumları dışında çeşitli kuruluşlarda ülkemizde teknoloji kullanımına yaygınlaştırmak amacıyla etkinlikler bulunmaktadır.rom üretimi çalışmaları başlamıştır. düşünülebilir. cd . 1789 sayılı milli eğitim temel kanunu ile altıncı ve yedinci beş yıllık kalkınma planlarında her tür ve düzeydeki okullarda eğitimde niteliğin verimliğin arttırılması için eğitim teknolojisinin olanaklarından yararlanması gereği vurgulanmıştır. Ayrıca. bilgisayar okuryazarlığı ve internetten yararlanma konularında eğitim programları düzenlemektedir. eğitim teknolojisinin gelişiminin yavaş ve güç olduğu söylenebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan artırdığı yönünde bulgular olsa da geleneksel yapıdan kaynaklanan “öğretmen her şeyi bilir” mantığının henüz aşılamamış olması ve teknolojideki baş döndürücü hız öğretmenlerin bir noktadan sonra teknolojiyi takip edememelerine neden olduğu. İlköğretim ve orta öğretim kurumlarına yeni bilgi teknolojilerinin girmesi bilgisayar destekli eğitim projesi ile 1984 yılında olmuştur.2 .

Günümüzde pek çok ülke eğitim sistemini bilgisayarlarla destekleme yönünde çalışmalar yapıyor.”Ya da “program yazmak sorun çözme becerilerini arttırıyor. yoksa tamamlayıcısı mı olacak?İşte bu soruya bir yanıt bulmak gerekiyor.”haydi okulumuzu bilgisayarlarla donatalım”gibi bir yaklaşım sonucunda okula alınan çok sayıda bilgisayarın öğretim/öğrenme sürecine katkısını hangi yönde olacağını kestirmek güç değil. Çok yüksek maliyetlerle alınan bilgisayarların okulda bir yerlerde tozlandığı. Bu açılardan bilgisayarların okuldaki işlevini ayrıntılı bir biçimde sorgulanması gerekir. Bu.Bir kimse ancak. kullanılmadığı görülebilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kurumunun uzun dönemli araştırma planlarında bunu görmek olanaklıdır. Bununla ilgili olarak birçok üniversite Türk Üniversite ve Araştırma Kurumları ağı (TÜVAKA) ile BİTNET’ e bağlanmış ve öteki ülkelerden veri elde etme olanağına sahip olmuşlardır. Bu aşamada bilgisayarların okula hangi amaçla sokulduğunun sorgulanması gerekiyor. Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) de üniversitelere ve araştırma kurumlarına bilgi ve belge sağlayan önemli bir kuruluştur. program yazarsa bilgisayarları anlayabilir. 4. bilgisayarın öğretim amacıyla nasıl kullanılabileceği hakkında çok fazla bilgi sahibi olmayan öğretmenlerin ve yöneticilerin tutumundan kaynaklanan bir durumdur. Bu gibi tutumlar. Eğitim sisteminde yenilemelere gidilen ülkemizde de bilgisayarların eğitimde kullanılmasından sıkça edilmeye başlandı.”Gibi düşüncelerle öğrencilere program yazmak öğretiliyor. ABD de bilgisayarları eğitime sokma konusunda öncü ülkelerden biri bu nedenle ABD’ nin deneyimleri bilgisayarın eğitime girmesi aşamalarını. Bu yenilemelerde de en büyük rolü bilgisayarlara veriyorlar. Alfred Bork’a göre. bilgisayarların okula girmesi ile çok harika işler yapabileceği düşüncesi ile çok sayıda donanım alıyorlar. California Üniversitesi’nden Alfred Bork teknolojinin ABD’nin eğitim sisteminde kullanılması ile ilgili aşamaları bu bakış açısıyla gözden geçirmiş. bilgisayar programcıları tarafından yazılmış komutların kontrolü altında işlem yapmak sureti ile verileri alıp daha sonraki kullanım için saklayabilen ve 93 .başlangıçta okullar. Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar. Donanımlar alındıktan sonra “herkesin gelecekte program yazması gerekebilir”. dünyadaki ülkelerin çoğu eğitim sistemlerinde önemli yenilemeler yapmaya çalışıyor.2 Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Günümüzde. Bilgisayar eğitim programlarının özünü mü oluşturacak. Öğrencilere program yazmayı öğretip öğretmemenin ne yarar getireceği de bu konunun dikkatle geçirilmesi gereken yönlerden biri. Ancak bilgisayarları. bilgisayarların okulda yalnızca bilgisayar okur yazarlığı amacıyla kullanılmasına yol açar. etkili kullanmanın yollarını kimsenin bilmemesi nedeni ile. teknoloji ile başa çıkmaya (!)çalışırken eğitim ikinci plana düşmüş oluyor. Bu aşamada en önemli konu ise bilgisayarları eğitimde nasıl kullanacağımızla ilgili ilkeleri belirlemek. 2. bu aşamalar sırasında yapılabilecek yanlışları ve yaşanacak sorunları tarihsel bir sıralama ile gösterebiliyor. Bu noktada “eğitimde sınırlı bir etkinlikle kullanılacaksa bilgisayar almanın gereği var mı? Sorusunu sormak gerekiyor.1.1.

eğitim uzmanlarının önemli uyarıları var. bu çocuklara küçük gruplar halinde ilgileniyordu. İşte. bir değişme gerekiyor.yy. Ayrıca pek çok eğitimci bilgisayarın eğitime plansız olarak girmesinin yarardan çok zarar getireceğine inanıyor. Oysa 1855’ de öğretmenlere ilk tanıtıldığı sıralarda pek de kabul görmemişti. yalnızca bir araç olduğunun ve kullanıcının bilgiyi aldığı.2. Karatahtadan Bilgisayara Bundan 142 yıl önce. Karatahta örneğinde olduğu gibi yeni bir teknolojinin uygulanmaya başlanması yada önceden varolan bir teknolojinin yeni bir alanda uygulanmaya başlanması sırasında bu tür sorunların yaşanması söz konusu olabiliyor. Richard G. Bilgisayarlar iş dünyasında ve sanayide etkili bir biçimde kullanıyor. bazen teknoloji kullanılmaktan korkuluyor. Hem ölçen hem de hesap yapan bilgisayarlarda vardır. Karatahta. bilgisayarların eğitimde kullanılmasının gündemde olduğu bu günlerde bilgisayarları da bu tip sorunlar bekliyor.değiştirdiği. Günümüzde ise bilgisayarların eğitimdeki yenilenme hareketlerinde önemli bir rol üstleneceği düşünülüyor. 20. öğretmenlerin bu yeni teknolojiden korkması yada onu kullanmayı bilmemesinden kaynaklanmıyordu. y. Bunun için dikkati toplama alışkanlığını doğal yoldan geliştirir. Öğrenci. da öğrenciler yaşlara göre ayrılmış sınıflarda eğitim görmeye başladığında. 94 . karatahtada yaşamımızdaki yerini aldı. daki okul ve sınıf yapısına uygun değildi. depoladığı. göze ve kulağa seslenir. Bu konunun en önemli yönlerinden biridir. verilmek isteneni anlamadığı zaman. Bilgisayarlar eğitimde nasıl kullanılmalı? Bu konuda. Ancak. Bazen yukarıdaki durumda olduğu gibi teknolojinin kabul edilmesi güç oluyor.üzerinde işlem yaptığı. o dönemde karma yaş uygulaması vardı ve sınıftaki 5-17 yaş arasındaki çocuklar birlikte eğitim görüyordu. Bildiğimiz karatahtadan başka bir şey değil. bazen de kabul edilse bile teknoloji hakkında yeterince bilgi sahibi olunmamasından ötürü etkili bir biçimde kullanılamıyor. Bilgisayarların ancak bu bakış açısıyla yola çıkıldığında. Çünkü. öğretme/öğrenme uygulamalarında yararlanabilecek bir araç olduğuna inanılıyor. Öğretmen. günümüzdeki tartışmalar da en çok bu konuda yoğunlaşıyor. Bu kullanım nerede ise bir devrim niteliğini taşıyor. bilgisayar yazılımlarının okul yönetiminde. Bilgisayarların eğitimde kullanımından ne anlaşıldığı bu noktada önem kazanıyor. Öncelikle bilgisayarın. İnsan emeği ile sonuçlandırılması çok uzun zaman alan kimi karmaşık soruları. öğretiminde/öğrenmede ve eğitim araştırmalarında kullanılabileceğini öne sürüyor. öğretmene konuyu genişleterek anlatma ve daha anlaşılır hale getirme olanağı yaratabilir. Sözü edilen araç ne televizyon ne de bilgisayar. veriler ışığında çok kısa zamanda çözebilir. 2. Kabul görmeyişinin nedeni. günümüzde de sınıfta etkin bir biçimde kullanılıyor. Dijital bilgisayarlar dijital işlemlere uyarlanmışken analog bilgisayarlar fiziksel nicelikleri ölçer. eğitimde kullanılması düşünülen yeni bir teknoloji tanıtılırken şu ifadeler kullanılıyordu: Bu araç.bunlarda melez bilgisayarlardır. her yenilenme hareketinin gerektirdiği gibi öncelikle bakış açılarında bir yenilenme. Bu teknoloji 19.Forcier.y. yarattığı ya da yayımladığı bir ortam olduğunun unutulmaması gerekiyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insanlar tarafından müdahaleye gerek kalmadan veriler üzerinde aritmetik ve mantık işlemleri icra edebilen elektronik bir cihazdır.

2. öğrenci kavramlarla ilk kez karşılaşacağında bile kullanılabiliyor. kişinin öncelikle bazı bilgi ve beceri kazanarak otomatik hale getirmesini gerektirir. Öğretmen odaklı öğretim yönteminde bilgisayar.bilgisayar destekli öğretim. Öğrenme ve Uygulama Bilgisayara dayalı öğretim yöntemleri arasında. Örneğin. Bu yöntemlerin her biri. kitaplarda yer 95 .bu yöntem. sosyolojik araştırma yöntemleri öğretilirken öğrencilerin temel kavramlar konusundaki bilgilerini verilerini analiz ederek ve yorumlayarak test etmesi istenir. Bilgisayarlar gelişi güzel kullanıldığında. soru bankası oluşturma ve sınav hazırlama ile öğretim materyalin planlanması amaçlarıyla kullanılabiliyor. 2. Bu nitelikteki bilgi ve beceri kazanarak. 2. gelecekte daha başarılı biçimde uygulanabilir. bilgisayarın araç olarak kullanılması. yardımcı olmayabilirler.3. öğretimde bilgisayarların kullanımındaki çeşitli yöntemler üzerinde duracağız.3. geçmişte çeşitli başarılar kazanmıştır ve eğer doğru biçimde uygulanırsa. Öğretimde Bilgisayarlar Nasıl Kullanılabilir? Öğretimde bilgisayarların nasıl kullanılabileceği konusundaki bu kısa özette. benzetim. öğrenme kurumlarına uygun biçimde uygulanıyor. Bir öğrenciye bir öğretmenin ders vermesine benzer biçimde hazırlanmış yazılımlar ise. oyun. Bilgisayarların öğretimde kullanılabileceği çeşitli tollar vardır. öğrencilerin süreçleri ve içerdikleri kavramları daha iyi anlamaları için verileri analiz edebilmeleri istenir. Ayrıca alıştırma ve uygulamalar. geleneksel bazı öğretim yöntemlerinin haksız yere hor görülmesi ve yeni yaklaşımlar konusunda aşırı istek gösterilmesi olgusudur. Bilgisayar okuryazarlığı.3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Okul yönetiminde. siyaset bilimine. özellikle bilgisayarların özel yeteneklerinin uygulamasını görmek isteyenlerce verilmesine rağmen. öğrenme ve uygulama ideal bir yöntemdir.1. yeni öğrenilen kavramların uygulanmasına ve önceden öğrenilmiş olanların pekiştirilmesine kolaylık sağlıyor. Bu nitelikteki bilgi ve becerilerin kazanılmasında öğrenmede becerilerin kazanılmasında.envanter. öğretmen odaklı öğretim ve öğrenci odaklı öğrenme amaçlarıyla bilgisayar kullanımı gerçekleştirilebiliyor. belli bir konunun öğrenimi açısından destekleyici. otomatik hale getirmesini gerektirir. bilgisayarın yaptığı işleri farkında olma ve işlevsel olarak kullanma şeklinde tanımlanıyor. bilgisayar okuryazarlığı kazandırma. Geleneksel olarak bu iş. bütçe. iletişim kütüphanenin kitap dağıtımı ve halka açık kütüphane katalogu düzenleme amaçlarıyla bilgisayar kullanılabiliyor. Öğretim ve öğrenme konusunda. Veri Üretimi Antropolojiden sosyolojiye. veri işleme ve bilgi düzeltme işlevlerini kullanarak. hatta fiziğe değin pek çok alanda. istatistiğe. Günümüzde okullarda en çok kabul gören ve ev yaygın biçimde yapılan uygulama budur. Belli alanlarda anlama ve öğrenme süreci. veri üretme. ilk önce kullanılanlardan birisidir. öğrenci kayıtları. Bu yöntemleri beş ana başlık altında toplayabiliriz: öğrenme ve uygulama. bazı temel beceri ve bilgilerin öğretilmesinde yararlı olabilir. Bilgisayar destekli öğretim. Bu konulara değinmemizin nedeni.2.

3. Böyle bir programı uygulayan öğrenci. Öğretmenleri. mühendisler. bilgisayarların problem çözümünde kullanımını çok kolaylaştıran programların geliştirilmesine yol açmıştır. Veri üretiminde.5. muhasebeciler ve öteki meslek sahipleri günlük işlerinde bilgisayar kullanmaktadır. Eğitimde bilgisayar kullanımının. Bilim adamları.3. öğrencinin daha geniş bir veri setiyle çalışmasına olanak sağlar. araştırmacıların bu konuya eğilimleri yenidir. Titrasyon. 2. kişinin belli bir karışıma araç olarak kullanıldığı maddeden. bunları içeren oyunlarla öğretebiliriz.3. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmalarını istemeleri giderek yaygınlaştırmaktadır. Öğrencilerde kendi işlerini yaparken bilgisayar kullanmayı öğrenmelidir. Verilerin gerçeklere uygunluğu beklenmez. Genelde Bilgisayar Öğretimi Bilgisayarların eğitimde en geniş kullanım alanı. öğrencinin fen derslerinde bilgisayar kullanmayı öğrenmeleri bir yıl veya daha fazla zaman yer alıyor. renk değişimi veya elektrik ölçümü ile belirlenecek reaksiyon gerçekleşinceye değin devam eden dinamik bir süreçtir. 2. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmasını öğrenmeleri göreli olarak güç bir işti. Benzetimde ise. Bu yöntem bilgisayarın doğrudan araç olarak kullanımıdır. Bu yöntemde bilgisayarlar normal eğitim çerçevesinde öğrencilere verilmesi gereken beceri kavram veya olayları öğretmede bir araç kullanılmaktadır. 2. 96 . “gerçek” titrasyon yapmadığını ancak “gerçek “ için gerekli olan beceriyi kazandığının farkındadır. 2. Benzetim Benzetim pek çok açıdan veri üretimine benzer. Titrasyon öğreten bir program bu konuda örnek olarak verilebilir. öğrenci sonuca ulaşabilmek amacıyla bilgisayarla diyaloga girmektedir. Bilgisayarın Araç Olarak Kullanılması Bilgisayarların yukarıda sözü edilen kullanımları.3. bilgisayarın sadece sınırlı bir örnek sağlamaya yaradığı kullanıcılar tarafından açıkca bilinir. göreli olarak çok küçük çaplı veri setleri ile yapılır. belirli miktarda ekleyerek. Bilgisayar destekli eğitimde (Computer Assisted Learning ). Genelde. kişisel bilgisayarların yaygın biçimde kullanılabilmesi ve daha büyük sistemlerle terminaller kanalıyla bağlantı kurulabilmesi. şimdiye kadar anlattıklarımızdan daha da önemli bir biçimi vardır. Bazen vermek istediğimiz kavram ve beceriyi. bilgisayarların var olan eğitim sisteminin amaçlarını uygun biçimde belirlenmiş ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanımı söz konusudur. Oyun Bilgisayar oyunları pek çok alanda üst düzeyde bilgi ve beceri kazandırma amacıyla kullanılabilir. bilgisayarlar verilerin doğruluğunun araştırıldığı bir veri arşivi veya veri bankası olarak görev yaparlar.4. belli bir eğitim amacına uygun olarak hazırlanmış bilgisayar programlarının varlığına bağlıdır. Ancak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan alan. Bilgisayarların kullanımı.4. Yakın zamana kadar. Çok sayıda eğitim amaçlı bilgisayar oyununun geliştirilmiş olmasına karşın. Bu programlar için “oyun” sözlüğünün seçimi bu sözcüğün pek çok kişide çağrıştırdığı olumsuz anlam nedeniyle şansız bir seçimdir. bilgisayar destekli eğitimdir.

Bu yöntemle hazırlanan programların soru yanıt olarak sürüp gittiği bu nedenle sıkıcı olduğu ve öğrencinin dikkatinin kolayca dağıtılabildiği gibi eleştiriler vardır. öğrenci yanlış yanıt verdiğinde veya aynı tip yanlışları tekrarladığında.1. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 3. Örneğin bir çarpma programında “kolay. Bu tip programların. örgütleme biçimlerini bir anda rafa kaldırdı. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun. Programlarda.1. 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgisayar destekli eğitimde. Eğitimde tek başlarına kullanılmaları söz konusu değildir. Ama öğretmen. çeşitli sinyaller. Böylesi programları ise mikrobilgisayarlar için hazırlamak güç olduğu kadar olası yanıtları saptayabilmek için de uzun süreli bir alan çalışması gerekmektedir. Bu tip programların özellikle belli bir konuya giriş veya konunun gözden geçirilmesi amacıyla kullanımları daha yararlı olacaktır. Çağdaş dünyanın veri üretme. Bu tip programlarda en önemli nokta. doğru yanıt vermeyi özenleştirici yan unsurlarla bu tip programlar daha çekici hale getiriliyor. Belki de öğrenciler sıkıcı kötü biçimde hazırlanmış programları düzeltecektir. Büro dünyasının alışılmış iş yapma yöntemlerini. okuma. bilgisayar teknolojisinde gerçekleştirilen atılımların etkilerini çok daha yoğun ve yaygın bir biçimde yaşıyor. en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesinde ve alıştırma yapılmasında dayananlardır. Olumsuz Etkileri Bilgisayar teknolojisinde sağlanan hızlı gelişmeler tüm yaşantımızı etkileyecek boyutlara ulaştı. konuya ilişkin kısa açıklamalar tekrarlanarak verilebiliyor. Bu tip programlar genellikle belli bir konunun öğrenciye aktarılması. Matematik. Özellikle batılı toplumlar. ancak sorular sınırlı cevap olasılığını içerecek şekilde saptanmaktadır. öğrencilerin sınırlı sayıda olası yanıt vermeye yönlendirdiği bu nedenle de konunun derinliğine öğrenilmesi engellendiği yolunda eleştiriler bulunmaktadır. bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde hazırlanabilmekte. Anacak bu eleştirilerin kaynağı program yapımcılarının eğitime bağlarının zayıflılığı veya tersine eğitimcilerin iyi programcılar olmayışıdır. Bu yöntemle hazırlanan programlardan öğrenciler kendi bilgi düzeyleri değerlendirerek programın işleyiş düzenini kendileri seçebilmektedir. heceleme veya öteki temel beceri konularında öğrencilerin bilgilerinin yeniden gözden geçirmelerine ve çok ve çok sayıda alıştırma yapmalarına olanak veren programlar en çok kullanılan türlerdir. Müzik. orta. bilgisayar konuya ilişkin bilgi vermeye daha başka sorular sormaya devam etmektedir. bu sakınca ortadan kalkacaktır.3. yanıtlar seçenekli olarak öğrenciye verilmekte ve program boyunca öğrenciyle kurulan diyalog çok sınırlı olmaktadır. insan değil de bilgisayar olduğu için durum çok farklı olmakta elbette. veri saklama ve veri akımı yöntemlerini belirledi. Unutulmaması gereken şey. Bilgisayar kültürünün okullarda yaygınlaştırılmasıyla da. zor” olarak öğrenciye üç seçenek sunulmakta böylece öğrenci programın düzeyini kendi saptayabilmekte veya saptamayı öğretmen yapmaktadır. bu programların eğitimi destekleyici yardımcı unsurlar olduğudur. Bu nedenlerle de. programı öğrencinin verebileceği yanıtları içerecek biçimde düzenleyebilmektir. Öğrencinin verdiği yanıta bağlı olarak da. ardından konuya ilişkin sorular sorulması biçiminde düzenlenmekte. Bilgisayar üretiminin çehresini baştan başa değiştirdi. Ardından bilgisayar teknolojisinin harikalar yaratan ürünü "mikrobilgisayar" piyasaya çıktı ve insanların 97 .

bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve kültüre dayalı zamanı azaltacaktır. Yaygınlaşan bilgisayar kullanımı yoluyla. Bilgisayarın eğitim üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar şöyle başlıyorlar:Yaygın biçimde bilgisayar kullanımı hesap yapma yeteneğini köreltecektir. giderek daha çok kopma. eğitimi dolaylı olarak etkilerken. Toplumda bilgisayar kullanımının yaygınlaşması. Onlarda en basit yiyecekler olan fastfoodlar. Bazılarına göre. bilgisayar başında. "kişisel bilgisayarlar" kavramları da gündelik konuşma dilimizde yerini aldı. daha kolay elde edilebilir hale geldi. Bilgisayarın öğretim amacıyla kullanımında önemli sorunlardan biride. parmakları ateşleyecekmiş gibi gergin. Tuşlar üzerindeki parmakları. Şiddete yönelik bilgisayar oyunlarının. bilgisayar oyunları karşısında çekiciliğini yitirecek ve çocuklarda olumsuz bir tutum oluşturacaktır. çağdaş gençliğin uyuşturucu tutkusu gibi görüyor. şiddete hayran çocukların yetişmesine neden olacaktır. daha bir bencilleşme. Bilgisayar."İçe kapanık.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan günlük yaşamını etkilemeye başladı. Görüldüğü gibi günümüz bilgisayarları. Eğitimin bu gelişmenin dışında kalması düşünülemezdi. ilişkilerden ve iletişimden kopmuş insanı. Çoğunlukla coca cola ve sandviçtir. Böylece bilgisayarlar ev eşyaları arasına girerek kendini hayatımıza kabul ettirdi. içe kapalı bilgisayar tutkulularını bir bilim adamı şöyle resimliyor. bireyci bencilliğin bir aracı olarak görülmekte. gelişmiş batı toplumunun zaten toplumdan. Bilgisayar çağında yalnızlığını ancak ekranla paylaşan. Sonra yine bilgisayara. Yiyecek unutulmuştur. saatlerce ekran karşısında. içe çevrilmiş gözleriyle. Bilgisayar çağının yabancılaştırdığı. bu yalnızlaşmanın. "Ev bilgisayarları". eğilimine sürüklüyor. gerekli yazılımları ya da bilgisayar programlarını bulma ve geliştirme güçlükleridir. Bilgisayar masasına dayanmış ucunda uzanan kollar.4 Bilgisayarların eğitim üzerindeki dolaylı/dolaysız etkilerinin yönü. daha bir yalnızlaşma. boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarını da alt üst etti ve bilgisayarlar olumlu/olumsuz etkileri ile yaşamımıza hızla yerleşti. ayakta. böylece sağlanan program her sınıfa ya da her eğitim programına uygun olmayabilir. bu kopuşun. Uyku oda yalnızca birkaç saatliğine ve bilgisayara en yakın köşeye bitkin düşmektir. niteliği ise henüz tartışma konusu. ancak getirilirse farkında olunmadan yenilir. Testler ve alıştırmalı öğretim 98 . karmakarışık görünüşleriyle yığınla zeki genç. Bu son gelişme insanların eğlenme. Bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve dergilere dayalı kültüre ayıracak zamanı azaltacaktır. Sonuçta ise okulların dayandığı. toplum ilişkileriyle sorunlarına yabancılaşan yeni bir tür insan üretildiğinden korkulmakta. bilgisayarların eğitimde kullanımını doğrudan etkiliyor. temel aldığı yazılı kültür yıpranacak ve zamanla yok olacaktır. Şekil. Yazılım üreten bir şirketten tam geliştirilmiş paket program biçiminde ders malzemesi satın alınabilse de. Yorgunluktan bitkin düşünceye dek. Bilgisayarlar zamanla ucuzladı. kumarbazın zarları yakalamasına benzer ihtiras ve coşkuda. bilgisayar teknolojisinin eğitimi ve konuları belli bir derecede ve belli bir biçimde mutlak etkileyeceği tartışmasız bir gerçek olarak kabul ediliyor artık. Okullardaki eğitim. Günümüzde.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

için genel bir çerçeveyi içeren ve gerekli ayrıntıların sonradan okul ya da öğretmence eklenebileceği hazır çerçeve programlar edinmekte olanaklıdır. Bu sistemin sakıncası ise; her derste testlerin ve soruların hep aynı kalıbı incelemesi sonucu öğretimin gereğinden çok yinelemeli ve sıkıcı olmasıdır. Yazılım eğitim kurumlarında geliştirilebilir, yani okul ya da öğretmenler kendilerine özgü gereksinimlere tümüyle uyacak programlar üretebilirler. Ancak bu da pahalı ve zaman alıcıdır, ayrıca eldeki programlama becerisi yetersiz kalabilir. Gerçekte sözü edilen olumsuz etkiler bilgisayar da değil, onları kullanım biçimlerinden bilgisayara bakış açısının yanlışlığından kaynaklandığı unutulmamalıdır

3.2. Olumlu Etkiler
Günümüzde bir yandan bilgisayarlı toplumun tehlikeleri, insanı insandan uzaklaştıran olumsuzlukları, ilişkileri mekanikleştiren özü tartışılırken, bir yandan da bilgisayarlı eğitime geçme yarışının sürdürüldüğü gözden kaçmamalı. Bilgisayarın en yoğun, en yaygın kullanıldığı alanların başında da eğitim ve okullar yer alıyor. Kullanışlı mikrobilgisayarların gelişmesiyle ilkokullardan üniversitelere her aşamadaki okullarda, hatta okul öncesi programlarda, bilgisayarlı uygulamalar yaygınlaştı. Çünkü eğitimde kullanılan bilgisayarın, bir takım yenilikler ve kolaylıklar getireceğinin farkına varıldı. Böylece 1960'larda bilgisayarlar eğitimde ilk defa kullanılmaya başlandı. Öğretim bilgisayarları temel olarak iki biçimde kullanılabilir. Bilgisayar ya öğrenciye doğrudan doğruya veri sağlar, ya da öğrencinin kavramasını denetleyen bir öğretmen rolü üstlenir. Bilgisayar öğretmen rolüne programlanmışsa, öğrenciye bir soru yöneltir, öğrenci sorunun yanıtını bilgisayara geçirir ve hemen yanıtın karşılığını alır. Yanıt doğru ise, öğrenci daha çetin problemlere yöneltilir. Yanıt yanlış ise, çeşitli bilgisayar mesajları işlemdeki yanlışı belirtir ve öğrenci bu alanda ustalık kazanıncaya dek program daha karmaşık soruları atlar. Böylece öğrencinin başkalarının etki ve sıkıntısından kurtularak konuyu kavraması sağlanır. Faydalarının bir diğer yönü ise; öğrencinin teke tek etkileşim sağladıkları gibi, verilen yanıtların hemen karşılık getirebilmeleridir. Bununla öğrencilerin kendi kavrama hızlarıyla ilerlemeleri sağlanır. Özellikle bol alıştırma gerektiren konularda öğretmenlerin derslik çalışmalarında harcadıkları zamanı azaltarak öğrencilere daha çok bireysel zaman ayırmalarına imkan verirler. Bilgisayar programı, öğrencilerin öğrenme sürecindeki sorunu saptamak amacıyla kullanılacak kapasitededirler. Sorun bir defa belirlendikten sonrada çalışma sorunla alana kaydırılır. Ayrıca bilgisayarın sağladığı yakınlık ve bireysel ilgiden ötürü kimi öğrenciler, herkesin içinde yanlış yanlış yanıt vermenin ya da bir konuyu sınıf arkadaşlarından geç kavramanın sıkıntısından kurtulmuş olurlar. Bilgisayarın eğitimdeki yerinden bahsederken, gözardı edilmemesi gereken bir konuda insan etkileşimleridir. Bunun yok edilmemesi gerekiyor. Bilgisayarın uluslar arası ağlarla biribiri ile bağlantılı olması, insanlarla etkileşimi arttırmaya katkıda bulunabilirler. Buna örnek olabilecek uygulamalardan biri Teksas'taki bir okulda öğrenciler üzerinde yapılmış. Bu öğrenciler Almanya Emden'deki bir lisenin öğrencilerine Nazi döneminin nasıl olduğunu sormuşlar. Almanya'daki öğrenciler büyük babalarıyla konuşarak onların Nazi dönemine ilişkin anılarını bilgisayar yardımıyla iletmişler. Bu öğrenme deneyimi Teksas'taki
99

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

öğrencilerin Nazi döneminden kitaptan okumaya kıyasla daha çok etkilenmelerini sağlamış. Bu örneğin benzerleri başka konularda da uygulamaya konulabilir. Fransızca veya İngilizce gibi yabancı dil derslerinde bu dilleri konuşan insanlarla iletişime geçilebilme yoluna gidilebilir. Sanat derslerinde grafik, desen ve yeni görüntüler yaratmada kullanabilme olanaklarından yararlanabilir. Uluslar arası ağlar, Öğrencilere etkileşim olanağı sağlama yanında, öğretmenlere de çok sayıda kaynak elde etme olanağı sunuyor. Eğitimciler, bilgisayarın öğrencinin etkinliğini arttırdığını ve etkileşime açık olması nedeniyle geliştirici olduğunu belirtiyorlar. Yani öğrencilerin yaratıcılıklarını ortaya koymalarına fırsat doğuyor. Elbette ki öğrenciler yalnızca verilenleri alan bireyler değil, aynı zamanda bilginin yaratıcıları olduğu unutulmamalıdır. Bir hesaba göre insan beyninin 10-10 birim bilgi depolamaya ve işlemeye müsait olduğu, fakat genelde bunun ancak %20'sinin kullanıldığı söyleniyor. O halde halen uygulanmakta olan klasik eğitim sistemleri ile insanı bilgi ile yüklemek için sarf edilen 20-30 yılın kısaltılması için bilgisayarlardan yararlanılabilir. Bu suretle insanın daha uzun süre üretici olabilmesi mümkün olabilir. Kim bilir bu yolla düşünsel kabiliyetin daha büyük bir kısmından yararlanma yolu açılabilir. Bunları yaparken her şeyi bilgisayardan bekleyerek beyin jimnastiğinin azalması tehlikesi hatırdan çıkarılmamalıdır.

4.1.4. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması 4.1. Teknoloji Nedir?
Yaşamın çeşitli alanlardaki üretim süreçlerinin, girdi ve çıktı evreleri arasında kullanılan tekniklerin, gereçlerin, makinelerin ve yöntemlerin amaca en uygun en ekonomik biçimde değerlendirilmesi. Teknik bilim, mühendislik bilimleri yada üretim süreçlerinin bilimi olarak da adlandırılmaktadır. Dar anlamda ise çeşitli tekniklerin inceleyen ve yeni teknikler araştıran bilimdir. Bir sanat yada bir bilimde kullanılan yöntemler bütününe teknik denir; tekniklerin tümü ise teknoloji diye adlandırılır. Teknoloji terimi ayrıca bir sanayi dalında, belirli ürünlerin yapımı için gerekli araçların, işleme yöntemlerini incelemesini belirtir. Sanayinin çeşitli dallarında kullanılan takımların, işleme usullerini ve metotlarını incelenmesi. Bilimlere, sanatlara ve mesleklere has teknik terimlerin tümü.

4.2. Bilgi Teknolojileri Nedir?
Bilgi teknolojisini bilginin yaratılması, toplanması, biriktirilmesi, işlenmesi, yeniden elde edilmesi, yayılması, korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bunlar her alan için geçerlidir. Burada araç gereç değil insanın önemi ve bu teknolojiyi oluşturmak için belirlenen hedefler vurgulanmaktadır. Karmaşık ve yarışmacı bir dünyanın üyesi olan insan yaşamda kalmak ve varlığını sürdürebilmek için önemli nitelik ve nicelikte bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma kısacası bilgiye sahip olma gereksinimi içerisindedir. İnsanın bu gereksinmesini gidermede en önemli sorun, bilginin nasıl elde edileceği, nasıl dağıtılacağı ve nasıl saklanacağıdır. Buda bilgi teknolojilerinin hızlı gelişmesinin en önemli nedenini oluşturmaktadır. Günümüzde gereksinmemiz olan bilgi üretmek, toplamak, depolamak ve dağıtmak için bir çok teknoloji geliştirilmiştir. bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:
100

Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • •

Mehmet Karahan

Bilginin elde edilmesinde, dağıtılmasında video kamera, kaset çalar, televizyon, uydu sistemleri Bilginin depolanmasında optik diskler, elektronik arşivlerle veri tabanı programları Bilginin işlenmesinde bilgisayarlar

Teknolojilerde hızlı gelişmeler sonucu ortaya çıkan en önemli ürün kuşkusuz bilgisayarlardır. Ancak bize bilgiyi ulaştıran, bilgiyi iyi kullanmamıza yardım eden tüm öteki araçlara, teknolojilerde bilgi teknolojilerinin kapsamına girer. İnsanlar arasında haberleşmeyi sağlamaya yönelik olan iletişim teknolojileri günümüzde oldukça çeşitlidir. Bunlara matbaanın bulunuşundan başlayarak düzenli posta sistemlerinden, telefon ve telgrafa, televizyon, radyo, sinema gibi araçlara dek birçok örnek verebiliriz. Kimi iletişim araçları yalnız yazılı sembollere olanak verirken , kimileri ses ile birlikte görüntünün iletilmesine olanak vermektedir. Yazılı sembollerin iletilmesinde kullanılan iletişim teknolojileri matbaayla gelişmeye başlamış zaman içerisinde posta hizmetlerine yönelik telgraf gibi araçlar üretilmiştir. Sesin iletimi için gramofon, telefon, telsiz, radyo gibi araçlar üretilmiştir. Görüntü ve sesin birlikte iletmede de televizyon, video gibi araçlar ön plana çıkmıştır. İletişim araçlarının gelişimini kronolojik olarak incelediğimizde, yeni teknolojilerin daha çok sayıda duyu organına seslenmediklerine ve daha etkili olduklarını görüyoruz. İletişim teknolojisini bilgisayar teknolojilerinin katılmasıyla önemli niteliksel sıçramalar olmuştur., bilgi teknolojilerinin kullanımı da hızlanmıştır. İletişim teknolojisiyle bu gelişmeler bireyleri edilgen bir alıcı olmaktan çıkarmış ortama katmıştır. Bu özellikte de eğitim süreci açısından çok büyük öneme sahiptir.

4.3.Bilgi Teknolojileri ve Eğitim
İnsanoğlu varoluşundan bu yana bilgi üretmekte ve dağıtmaktadır. Geçmişte bilginin dağıtılmasında güvercinden, dumandan, mors alfabesine dek bir çok araç kullanılmıştır. Gerçekte bunların tümü bilgi teknolojisi örnekleridir. Günümüzde ise bunların yerini bilgisayarlar, uydu antenleri, çağrı cihazları, cep telefonları gibi araçlar almıştır. Ancak unutmamak gerekir ki artık yalnızca bilgisayarlara değil, iletişim ağları, çoklu ortamlar, elektronik haberleşmeye dayalıdır. Eski teknoloji ile yeni teknoloji arasında temel fark bilginin dağıtımındaki hızdır. Yeni teknolojilerin sağladığı yüksek hız bilgi miktarının artmasına da yol açmıştır. Bütün bu değişimler mikro elektronik teknolojinin büyümesinin sonucudur. Başka bir deyişle, bilginin elde edilmesinde ve kullanımında mekanik araçlardan elektronik araçlara geçiş yapılmıştır. Eğitim yaşamımızın her alanında, sanayide, orduda, ticarette, tıpta, psikolojide ve öteki bilim dalların tümünde yer almaktadır. Eğitim, hem beceri kazandıran hem de bilgi aktarılan bir süreçtir ve bu süreçte bilginin dağıtımı temel olmaktadır. Genelde bilgi teknolojileri, özellikle de bilgisayarlar, öğretme ve öğrenme sürecinde yardımcı araç olarak işlev görmektedir. Eğitim kurumları, toplumsal değişme ve gelişmeleri hem başlatan hem de yönlendiren kurumlardır. Bu özellikleriyle eğitim kurumları, teknolojik gelişmeleri de izlemek, bu teknolojileri de kullanmak ve bunların nasıl kullanıldığını öğrenmekle
101

grafiklere ve görüntülere serbestçe ulaşabilmiştirler. bu ülkede yeni bilgi teknolojilerinin ilköğretimde öğretilmesi ve kullanılması konusunda büyük bir titizlik gösterilmektedir. Almanya’da ilköğretim okulları. teknik ve araçları kullanmışlardır. Uygulama sonunda bilgisayarın belirli bir süre öğretimde kullanılmasının yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. • Genel eğitim içinde yeni bilgi teknolojileri de yer almalıdır. Türk eğitim sisteminde yeni bilgi teknolojileri ile ilgili yapılan ve yapılacak olan çalışmalara. Bu nedenle de. nasıl ve hangi yoğunlukta öğretilmesi tartışma ve araştırma konusu olmuştur. Avusturya eğitim sisteminde teknolojik gelişmelerin izlenmesine ve bunların öğretimde kullanılmasına önem verilmektedir. öğrencileri bilgi çağına uygun. İngiltere’deki uygulamalara ana çizgisiyle bakalım. Gelecekte her öğrenci yeni bilgi teknolojilerinden yararlanarak eğitim almalıdır. • • Öğretme-öğrenme sürecinde bilgi teknolojilerinin etkilerinin büyük ölçüde öğretmene bağlı olduğu kabul edilmektedir. özel yaşamında ve meslek yaşamında kendini geliştirmek zorundadır. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz. Bunun için hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kullanmaları için hazırlanmış kılavuzlar kullanılmıştır. Yeni bilgi teknolojilerinin iyi bir öğretmenin yerini tutamayacağı bilinmemektedir. eğitimcilere ve özellikle öğretmenlere ışık tutması amacıyla Avrupa ülkelerinde ilköğretim kurumlarına yönelik olarak neler yapıldığını incelemekte yarar vardır. Bilgisayarların evrensel bir araç olacağına inanılmalıdır. Danimarka. Ayrıca eğitim yaratıcı ve yenilikçi düşünmeyi de öğretmelidir. 4.4. Öğretmenler öteki destek gereçlerini kullandıkları gibi bilgisayarı da öğretimde kullanabilmelidir. Bu tartışma ve araştırma sonuçlarına dayanarak ilköğretim kurumlarının programlarında yeni teknolojilerinin öğretimine önem verilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yükümlüdür. Modern insan değişime ayak uydurmak. Bunun için Almanya. Daha açık bir deyişle eğitim kurumlarının toplumun gereksinmeleri doğrultusunda. Eğitim temel becerileri kazandırmalı ve geliştirmelidir. Daha çok bu teknolojiler okulda 102 . temel kültürel becerilerin kazandırıldığı kurumlar olarak kabul edilmektedir. Bir çok Avrupa ülkesinde yeni bilgi teknolojilerinin hangi amaçlarla. Belçika. Bu amaçla bütün okullarda uyulması için bazı ilkeler belirlenmiştir. İlköğretim bunlar içerisinde özel bir yere sahiptir. Öğretmenler de kılavuzlar yardımıyla derslerle yazılımlar arasında ilişki kurmada önerilen yöntem. Öğrenciler bu kılavuzlar yardımıyla bilgisayar kullanarak yazılı bilgilere. bilgi toplumunun özelliklerini göz önünde tutarak geliştirmelidir. Böyle bir eğitim çocukları temel bilgisayar teknolojilerinde uzmanlaştırmak yerine onların bu teknolojilerin tüm bilimler için gerekli olduğunu anlamalarını sağlamalıdır. Avrupa Ülkelerinde Bilgi Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması Günümüzde birçok Avrupa ülkesinde bütün eğitim basamaklarında yeni bilgi teknolojilerinin öğretilmesine ve kullanılmasına yer verilmektedir.

4. uygun olan öteki kaynakların kullanılarak çevresel değişkenlerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi. etkilerini ve sonuçlarını değerlendirmede alt yapı kazanmaktadır. Teknoloji destekli eğitim. kaydedilmesi. Çocukların ve gençlerin gelecekte mutlu bireyler olarak yaşamalarında da eğitimde bilgi teknolojilerini kullanmanın son derece önemli olduğuna inanılmaktadır. ulaşılması. çocuklara ve gençlere ilgileri doğrultusunda yetiştirme ve mutlu bir yaşam geçirme olanağı sağlamaktadır. Diğer taraftan eğitimimiz içerik olarak da ele alınarak ezberden uzak. sorgulayan. Bilgilerin elde yorumlanması. (CD-ROM’ a dayalı eğitim. çağdaş eğitim ve iletişim teknolojilerinden olabildiğince yararlanan. İngiltere’de eğitimin temel işlevi. Bilgi teknolojisi dersinde şu etkinliklere yer verilmektedir: • • • • • • • Uygun olan her yerde çocuklara bilgi teknolojisi ile ilgili düşünce ve bilgilerin aktarılması. Danimarka’da bilgi teknolojisi dersi. Bilgi teknolojisinin yanında. araştıran bir neslin yaratıcısı olarak düşünülmelidir. Bu bağlamda eğitimi daha etkili kılmada yani bilgi teknolojilerinden yaralanmanın birincil önem taşıdığı kabul edilmektedir. yüy yüze eğitimde dahil en uygun 103 . Aynı zamanda yine bu dersle. yerel iletişim ağı destekli eğitim ve video eğitimi) potansiyel öğrenci kitlesinin ilgi ve yeteneklerine en uygun bilginin.5. Çizim . Gerçek yada imgesel bir durumun bilgisayarla sunumunun açıklanması. tasarım gibi estetik etkinliklerde bilgi teknolojisi sistemlerine uygun biçimde kullanılması. çocukların bilgisayar kullanarak sorun çözmeyi denemesine ve sorun çözmeyi görmesini sağlamaktadır. değiştirilmesi ve Veri tabanı sistemlerini de içeren değişik kaynaklardan bilgiler sunulması ve bu bilgilerin eleştirel olarak değerlendirilmesi. kişisel bilgisayar destekli eğitim. Bilgi teknolojisi kullanımı ile ilgili etik konuların ve kimi sosyal değişimlerin ele alınıp tartışılması. Tamamen tahtaya ve ders kitabına dayalı eğitimde öğretmenlerin yeterince etkili olmadıklarına inanılmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretmene ve öğrencilere yardımcı araçlar olarak görülmekte ve değişik amaçlarla kullanılmaktadır. bilgisayar kullanmanın olanaklarını. edilmesi. Başta bilişim teknolojileri olmak üzere tüm teknolojik gelişmelerden yararlanarak eğitim yeniden organize edilmelidir. O nedenle eğitim uzmanlarına öğretmenleri yeni bilgi teknolojilerinin nitelikleri ve seçimi konularında bilgilendirme görevi verilmiştir.Teknoloji Destekli Eğitim Eğitimde yapı değişikliği sağlanarak problemimizin sadece bina ve araç olmadığı bilinci tüm ulusumuzca kabul edilerek çağdaş eğitim için bilinçli bir kamuoyu yaratılmalıdır. Belçika’da ilköğretimde çocuklara kazandırılmak istenen bilgi ve becerilerin düzeyinin sürekli olarak arttırılması amaçlanmaktadır.

Bilgisayarların öğretim için kullanılması eğitim ile tümleştirilmesidir. Reinhardt(1987)bilişsel öğrenmenin bilgisayar ekranından etkileşimli metin okumu yöntemiyle daha iyi gerçekleştiğini video görüntülerinin ise daha çok duyuşsal öğrenme alanında etkili olduğunu bulmuştur. üstün grafik yetenekli. Öğretimde Destek Amaçlı Geliştirilen Yazılımların Önemi ve Materyal Hazırlanışında Dikkat Edilecek Konular Öğretimde destek amacıyla geliştirilen yazılım ürünlerinin genelde bu alanda uzman olmayan kişilerce üretilmesi veya sadece programcı. Ancak birçok programda kullanıcı sorunlarla karşılaşmaktadır. özellikle soyut düşünce ve kavramları anlamada daha iyi sonuç sağlamaktır. Gerçekte kullanımı karmaşık veya zor olan bir program öğrenme sürecini olumsuz yönde etkileyebilir. Dolayısıyla sunulacak olan materyalin özelliğine bağlı olarak farklı bir sistem veya farklı bir yapıda materyal kullanmak mümkündür. video görüntüleri bazı öğrenme durumları için oldukça etkili olabilmektedir. Konuşma yöntemi materyallere oranla soyut iletişim için daha etkili.1. ortaya konulan ürünün niteliğinde olumsuzlukları beraberinde getirmektedir. Kullanıcının ara yüzeyi birkaç dakika içinde kavrayıp çözebileceği varsayılmaktadır. esnek bir yapı içermesi. basitlik ve uyumluluk ilkelerine uygun olması. sezgilerinden. psikolog veya eğitimcinin bir araya gelerek birlikte ürettikleri yazılımlar mevcut değildir. mevcut teknoloji ve ortamdan yararlanmaktadır. Gagne(1978)’ye göre resimler uzun süreli belleği harekete geçirmekte ve gerçekçi dramatik sunumlarla tutum değişikliğini etkileyebilmektedir. yüksek performanslı mikrobilgisayarlar geliştirilmesi. geri bildirim sağlaması. 3. öğrencinin bir kerede işleyebileceği bilgi miktarının sınırlı olmasıdır.. Henüz uzman programcı. Bu nedenle de.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yöntem ve tekniklerle en kısa süre içinde en etkili öğrenme olanaklarıyla verildiği bir eğitim sistemidir. görsel olanlara oranla not almak daha kolaydır. etkili bir yönlendirme sağlaması. Üniversite bilgisayar ağına bağlanacak kullanımı kolay. Örneğin üniversitelerde yoğunlaşmaktadır: yeni bilgi ortamının oluşturulması 3 aşamada 1. Diğer bir deyişle öğrenci pasif bir alıcı durumundan öğrenme süresince aktif olarak katıldığından öğrenmenin daha iyi olacağı eğitimcilerce de kabul edilen bir gerçektir. sadece tasarımcı. Ara yüzeylerin somut ve görünebilir olması. Örneğin.1999). Dolayısıyla bu alandaki araştırmalar daha az stresli ara yüzeyler yaratmaya yöneliktir. Zaman paylaşımlı sistemler yerine mikrobilgisayar ağlarını içeren veri paylaşımlı bilgisayar ağlarını gerçekleştirilmesi 2.1. bilişsel öğrenmede 104 . 4. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 5. Diğer yandan. Birçok araştırmaya göre. tasarımcı. öğrencinin programı nasıl kullanacağından ziyade içerik üzerinde yoğunlaşmasına olanak sağlar. Flagg(1990) ‘a göre kullanıcıya dost bir program. iyi bir bilgilendirme ve kontrol sağlaması tasarımcının en çok dikkate alınması gereken etkenlerdendir(Altun-Zarak.5. Birçok durumda tasarımcı kendi kişisel deneyiminden. işitsel sistemlerde. sadece eğitimci tarafından üretilmesi. Ekran tasarımını önemli ölçüde etkileyen etmenlerden biri. Elektronik ortamda sunulan bilgi kullanılan sistemin yapısına bağlıdır.

farklı yazı biçimleri. öğrenmeye teşvik edici. Farklı medya ürünlerini birleştirip bir arada sunmak öğrencinin öğrenme kapasitesini arttırmada etkili olabilmektedir. Resim(hareketli veya hareketsiz) ve metni birlikte içeren çalışmalardan bilgisayar kullanımı sayesinde yazı. zihinde tutma ve tekrar kullanıma açık şekilde düzenlenmesi ve mutlaka bilgiyi uyarıcı. Menüler hatırlamayı kolaylaştırmak amacı ile başlıklar içermeli. Menü veya giriş sayfası öğrenciye öğrenme amaçlarını başarmasını sağlayacak bilgi içermektedir. müzikten sanata kadar olabilecek katkılarına örnekler vermeye çalışılmalıdır. 105 . bazı öğrenciler sırf hoş gözüksün diye projelerine ses. Ülkemizde geliştirilen yazılım programlarında genellikle ders kitaplarından alınan bilgiler doğrudan bilgisayar ortamına yansıtılmakta öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi. geliştirmeli ve düzenlemelidir. grafik. her ekrandaki ana başlıklarda uyumlu ve doğru olmalıdır. video görüntüleri daha çok ses geri bildirimi veya öğrencide bir tutum değişikliği hedefleniyorsa tercih edilmelidir. özellikle çocuklarda düz yazı alakalı resimlerin. Sunulan materyaller anlamlı olmalıdır ayrıca özetleme bir daha gözden geçirme ve son testler uygulanarak sunulan bilginin kısa süreli bellekte kalması ve gerektiğinde erişilmesi sağlanabilir. Bu tür düzenlemelerde renkler. dikkat çekme. okuma yazmadan fen bilgilerine. simetri ve planlama stilinin tutarlılığını gösterecek şekilde seçmeli. Örneğin.sunulan bilgilerin birbiriyle ilişkili olmasına ve sunumun öğrencinin dikkatini çekebilmek amacıyla uyarıcı öğe kullanma yarışına girmemesine dikkat etmek gerekir. özümseme. aynı konu ile ilgili görsel ve işitsel bilgi içeren materyalleri birlikte kullanmak. Hareketsiz ekranlar ayrı birer sayfa olarak ve her sayfa bir mesaj veya bir düşünce içerecek şekilde düzenlenebilir. Bilgisayar ortamın materyal hazırlama konusunda çeşitli deneyimler yaşayan Yıldız (1999) anlam bütünlüğü içinde anlatılması gerektiğini söylemiştir. Araştırmalar ayrıca. Bununla birlikte. video veya tümünün birlikte kullanımı konusu gündeme gelmiştir. Anglin ve Stevens(1987) ileri yaştaki öğrenciler üzerinde yaptıkları araştırmada düzyazı+resim sunulan öğrencilerin son test başarı puanlarının sadece düz yazı sunumlara oranla çok daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. Bunu gerçekleştirmek için de tasarımcı bilgiyi süreklilik. resim gibi eklemeler yaparak öğretmenlerin gözünü boyamaya çalışmışlardır. bilgilerini paylaşabilecekleri demokratik bir ortam yaratmaktır. çizgiler veya diğer grafiksel semboller kullanılarak başarı sağlanabilir. Diğer bir görsel materyal kullanım tarzı ise farklı şekildeki görüntüleri birlikte kullanmaktır. öğrenme kapasitesini arttırabilmektedir. düz yazıyı hatırlama üzerine pozitif bir etkisi olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlerinde bu yüzden öğrencileri değerlendirmede zorlandıkları görülmüş. öğrenme stratejileri. Amaç öğrencilerimizin daha iyi ve eşit bir eğitim alabilecekleri. etkili ve yeterli şekilde sunması gerekir... Kısaca bilgisayarın eğitimde başarılı kullanımından. Tasarlanan programın özellikle içeriğinin öğrenmeyi kolaylaştırma. Farklı formlardaki bilgiler birlikte kullanıldığında . güdüleme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bilgisayar ortamında sunulacak metin ve grafiklerin kelime ve sembollerle sunulması daha verimli iken. gibi psikolojik nitelikler dikkate alınmamaktadır.

öğrencilerinin daha fazla dikkatlerini toplayabileceklerini materyaller hazırlamak amacı ile bilgisayar ortamında yapılabilen ayrıca her yerde kolaylıkla bulabilecekleri bir sunu programı seçilmiştir.1. bilgisayar ortamına ses ve video görüntülerinin aktarımı. tarayıcıdan (scanner) bilgilerinin aktarılması gibi yararlı becerilerinde kazandırılması amaçlandırmıştır. Bu amaçla üniversitelerimizde verilen bilgisayar uygulamaları derslerinde öğretmen adayı öğrencilerimize ileride mesleki çalışmalarında en büyük yardımcı olabilecek. bilgi paylaşımı sağlanmış. yazıcı. Projektör alırken nelere dikkat edilmeli? Şekil: ……. Piksellerin sayısı projektörün gösterebileceği satır ve 106 . öğrencilerine konularını anlatırken daha yararlı ve etkin bir şekilde anlatabilmelerini sağlayan materyaller hazırlayabilecekleri (çoklu ortamda).1. Çözünürlüğü anlamak Çözünürlük denildiğinde. detaylı ve güzel bir görüntü sağlanır. 5. Projenin ikinci ayağında ise öğrencilerin yaptıkları bu sunu çalışmalarının internet üzerinde bir web sayfasında gösterimi sağlanarak bilginin maksimum paylaşımının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Ders Materyali Hazırlamada Gerekli Araç Gereçler 5.2.3. ses kayıt cihazlarının ana makine üzerinde ortak kullanımı mümkün olmuştur. Çalışmalarımız sırasında sınıfımızdaki 20 adet bilgisayarımız yerel ağ bağlantısı ile birbirlerine bağlanmış. Tüm bilgisayarlarımızda internet bağlantısı bulunduğundan gerekli bilgilerin çalışmalara da eklenmesi de mümkün olmuştur. Ayrıca bu çalışmada. öğretmen adaylarına sunu hazırlarken ders sırasında eğitim teknolojilerini yakından ilgilendiren tepegöz. 5. Son olarak çalışmalar bittiğinde öğrencilere meslek hayatlarında yararlanmaları için CD’ye kayıt edilerek kendilerine verilmektedir. o kadar temiz.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. video kayıtlarının aktarımı. öğrencilerin dosya alışverişi. Öğretmen yetiştirmekle görevli eğitim fakültelerimizin bu ihtiyaçlara cevap verebilecek niteliklerde elemanlar yetiştirmesi asıl vazifeleri olması gerekir. Ne kadar çok piksel varsa.3. dijital görüntüyü oluşturacak küçük noktacıklar olan piksellerin sayısı anlaşılmalıdır.3. datashow. yine bu ağ sayesinde tarayıcı. Ders Materyalleri Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı ve Yazımı Geliştirme Uygulama Projesi Öğrenme kalitesini öğrenci başarısını arttırmak ve etkin bir öğrenme ortamının sağlanmasına yönelik olarak yazılım hazırlama çalışmaları için gerekli insan kaynaklarına ihtiyaç giderek artmaktadır.

Eğer çok sık seyahat ediyorsanız. Bazı üretici firmalar 97 modelleri içerisinde gerçekten çok hafif ve mükemmel görüntü kalitesine sahip projektörler üretmişlerdir.7 projektörünüz bir konferans ya da toplantı odasında tavana asılı olarak kullanılıyorsa ağırlık sizin için satın almada daha geri sıralara düşer ve görüntü kalitesi. Standart projektörler düşük maliyetli olabilmesi için VGA standardında üretilmişlerdir. 5. clip artları ve fotoğrafları göstermek için çok yüksek güçte ve pahalı bir projektöre ihtiyacınız yoktur. 5. Diğer bir taraftan işimiz mühendislik.3. Bu projektörler SVGA ya da XGA görüntüleri özel metotlarla VGA standardına düşürmek suretiyle gösterirler. Eğer Şekil. Örneğin SVGA 800*600 çözünürlük 800 piksel dikey kolon. Günümüzde pek çok netebook tipi bilgisayar SVGA ekranlara sahiptir. artistik grafik çalışmaları kritik grafik gösterimlerinde ihtiyacınız olan şey paranızın satın alacağı en iyi projektördür. parlaklık. 600 piksel yatay satırdan oluştuğunu ifade eder ve toplamda 480000 piksel vardır. medikal resimler.3. CAD-CAM çizimleri. Eğer sadece bilgisayarda hazırladığınız slayt showları. arasında büyük bir kalite ve detay farkı oluşmasına neden olur. Diğer bir taraftan ise projektör ihtiyacınız.1. Şekil. VGA çözünürlükte 640 sütuna karşılık 480 satır mevcuttur ve toplamda 307200 piksel görüntüyü oluşturur. Projekte ettiğiniz görüntünün mümkün olan en iyi kalitede olmasını istersiniz. Böyle bir durumda projektörün parlaklığı önemli bir kriter olur. Taşınabilirlik ve Ağırlık Eğer seyahat ediyorsanız.8 107 .2. mimari tasarımlar. Bu da perdede oluşan görüntünün monitörünüzdeki görüntüyle. bu projektörle birlikte kullanacağınız bilgisayarın çözünürlüğü ile doğrudan ilişkilidir. projektör seçiminde en büyük faktör ağırlık olacaktır. SVGA bir projektör VGA çözünürlüğünde çalışan bir projektörden çok daha kaliteli bir görüntüyü projeksiyon perdesine aktarma özelliğine sahiptir.1. Fakat ihtiyacınıza en iyi şekilde cevap verecek projektörü her zaman doğru seçemeyebilirsiniz. Sonuçta SVGA çözünürlük 172800 piksel gibi oldukça büyük bir görüntü farkı doğurur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sütunu ifade eder. Karşılaştırma yapabilmek için. projektörünüzün ekrana aktaracağı görüntüden bir miktar fedakarlık ederek çok hafif. civarında bir projektör sahibi olabilirsiniz. kontrast ve renk gibi detaylar daha ön plana çıkar.3Parlaklık Prezentasyonların (sunum) çoğunda dinleyiciler kolaylıkla not alabilsin ve konuşmacının yüzünü görebilsinler diye odanın ışıkları mümkün olduğu kadar açık tutulur. 4 kg.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Parlaklık ANSI Lümen (American National Standart Institute) birimiyle ifade edilir. Fakat akılda tutulması gereken önemli bir nokta vardır. Pek çok üretici firma ANS sorularını kendinize sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu sorunların cevabını kendiniz verin. Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen doğru olarak renk adreslemesi yapmadığını, pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.4. Contrast (Zıtlık,Kontrast)
Parlaklık ve çözünürlük tek başlarına,projektörlerde her şeyi ifade etmezler.Görüntünün gerçekçi ve askına uygun olabilmesi açısından projektörün görüntü kalitesinin belirleyici özelliklerinden biri olan kontrast ,en parlak ve en karanlık bölgeler arasındaki renk farklılıklarının oranıdır.İyi projektörler ekran üzerinde en az 100/1 oranında kontrasa sahiplerdir. Fakat kontrast bazen yanıltıcı olabilir.Odanın içine birazcık ışık girse,projeksiyon perdesi üzerinde kontrast oranı düşer.Projektör tercihi yaparken kontrast oranı en az 100/1 olan projektörü tercih etmelisiniz.Projektörünüzü kullanırken odanın ışıklarını mümkün olan en karanlık seviyede tutmanız,projeksiyon perdesi üzerine düşen görüntünün kalitesine birebir katkıda bulunur.

5.3.1.5. Renk
Projektör seçilirken,satıcılar projektörlerin renklerini abartarak anlatırlar.Renk canlı bir tanıtım seyrederken karar vermemizde önemli bir rol oynayacak ana faktörlerdendir.Projekte edilen görüntü ile bilgisayarınızın ekrandaki rengi karşılaştırarak fikir sahibi olmaya çalışın ve kendinize iki görüntünün benzer olup olmadığını sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu soruların cevabını kendiniz verin.Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen renk adreslemesi yapmadığını,pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.6. Görüntü Kalitesi
Görüntü kalitesi hakkında fikir sahibi olabilmek için ekran üzerindeki görüntüye bakarak kendinize bazı sorular sormanız gerekir. Görüntü olması gereken gibi dikdörtgen mi? Görüntünün merkezinde ve köşelerinde aynı anda metlik sağlanabiliyor mu? Görüntünün üzerindeki renklerde kayma ve/veya renkler arasındaki farklardan dolayı bantlaşma var mı? Görüntünün herhangi bir yerinde hotspot (ışık kaynağının en belirgin olarak görüntüyü etkilediği yer) var mı? Görüntünün köşelerinde piksellerden kaynaklanan boşluklar var mı? Görüntü net ve keskin mi? Veya görüntüde gölgelenme var mı?

108

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Şekil.10

Mehmet Karahan

Diğer bir yaklaşımla projektör siyah bir görüntü verirken ekranın tamamı siyah mı? Bunu diğer renkler için de deneyin. Görüntü kalitesini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de, ne tip bir video, grafik ve renk sinyali gönderdiği veya projektör tarafından ekrana aktarıldığıdır. Tüm bunlar projektörünüzün görüntü kalitesini test ederken önemli rol oynarlar. Fakat tüm bunlar sizin projektörünüzün tek başına çalışmadığını göstermez. Onu en az birkaç kez değişik ortamlarda test etmenizde fayda vardır.

5.3.1.7. Projeksiyon Perdesinin Görüntü Boyu
Görüntü boyu denince, projeksiyon perdesi üzerindeki görüntünün köseden köseye en büyük ve en küçük ölçüsü anlaşılmalıdır.

5.3.1.8. Perde Arkasından Gösterebilme Özelliği
Projektörün sabit bir pozisyonda özel projeksiyon perdesinin gösterebilme özelliğine sahip olup olmadığı araştırılmalıdır. arkasından

5.3.1.9. Anında Bilgisayar ve Video Sinyallerini Kabul Etme Özelliği
Anında video ve bilgisayar sinyallerini kabul etme özelliği denince projektörünüzün kaç çeşit farklı giriş konvektörüne ve kaç değişik tipte sinyali anında kilitleme özelliğine sahip olduğunu anlamak gerekir. Örneğin projektörünüze aynı anda bir notebook bilgisayar, bir masa üstü bilgisayar ve iki tane video kaynağı bağlamak isterseniz, sizin de projektörünüzün yalnızca bir bilgisayar ve bir video kaynağı bağlamaya imkanı varsa ne yapardınız? Tek çareniz bilgisayarlardan ve videolardan ısı bitenin kablosunu çıkarıp yerine yenisini takmaktır.

5.3.1.10. Multi Sistem Olma Özelliği
Var olan video sinyal tipleri 4 tanedir. NTSC, SVIDEO (American), PAL ve SECAM (Avrupa) standardı olup tüm dünyaca bu standartların çeşitli versiyonları kullanılır. Sizin projektörünüzün tüm bu standartları gösterebiliyor olması gerekir.

5.3.1.11. Kablosuz Uzaktan Kumanda
Uzaktan kumanda aleti basit ve kullanımı kolay mı? Kontroller ekran üzerindeyse mönü seçenekleri anlaşılır mı? Sunumlarınızı uzaktan kumanda üzerinden kontrol

109

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

edebiliyor musunuz? (bilgisayarınıza uzaktan kumanda ile müdahale edebiliyor musunuz?)

5.3.1.12. Tavana Asılma Özelliği
Bir toplantı salonu hazırlıyorsanız projektörünüzü tavana asmanız gerekebilir. Bu durumda seçtiğiniz projektörün görüntüyü baş aşağı gösterebilme özelliği olması gerekir. Pek çok projektör bu özelliğe sahiptir.

5.3.1.13. Üniversal Güç Kaynakları
Üniversal güç kaynağı denince projektörün değişik elektrik gerilimlerinde herhangi bir ara çeviriciye ihtiyaç duymadan otomatik olarak kendisini ayarlayabilmelidir. Örneğin, Amerika’da 110 volt ve Avrupa’da 220 volt gerilimle otomatik olarak çalışabilmelidir.

5.3.1.14. Fiyat
Son olarak fakat en son kriter olmamakla beraber projektörün fiyatı önemli bir faktördür. Projektörlerin fiyatları bir projektör için 1000$’dan 100.000$’a kadar değişmektedir. Projektörlerin çoğu 5000$’dan 40.000$’a kadar olan bir fiyat aralığı içinde satılmaktadır. Bizim önerdiğimiz özelliklerde ultra hafif, parlaklık ve kullanım kolaylığı üzerine odaklanmış bir projektör 6000$-9000$ arasında satılmaktadır. Fakat unutulmaması gereken bir şey var ki ne kadar para öderseniz o denli iyi projektöre sahip olursunuz. Ödediğiniz para direkt olarak elde edeceğiniz görüntünün kalitesine, projektörün ışık gücüne ve yüksek çözünürlüğüne (XGA) sahip sahip olmanızı sağlayacaktır. Bu arada seçim sonrasında; satış sonrası işletme maliyetleri, lamba değiştirme maliyeti, tamir ve bakım giderleri unutulmaması gereken önemli noktalardandır. Genelde en büyük işletme giderleri lamba değiştirmeye harcanan paradır. Ufak tip projektörlerde 40 saat çalışan 25$ değerinde halojen lambalar kullanılır. Yeni üretilen projektörlerde ise 3000 saat çalışan 500$ ile 700$ arasında değişen civa buharlı lambalar kullanılmaktadır. İşletme giderleri düşünüldüğünde halojen lambaları aslında hiç de ekonomik olmadığı görülmektedir. Ayrıca halojen lamba kullanılan projektörlerin görüntülerinin sarı tonlarda olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. DLP projektör lambaları da halojen lambalardan farklı değildir. DLP projektörlerde kullanılan pek çok metal buharlı lambanın en fazla 250- 400 saat arasında çalıştığı bilinmektedir. Ve aradan geçen zaman içerisinde parlaklık seviyesi gözle görülür bir şekilde 150 saat içerisinde düşer. Bir de projektörünüzün lambası kullanıcı tarafından değiştirilebilen tipte değilse servis merkezinde değiştirmeniz gerekecektir. Buda size ekstra bir maliyet getirecektir. Projektörler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: www.symbol.com.tr/haberler/lcd vp.htm www.mkn. itu.edu. tr/ht/salonlar.html www. mkn. İtu. edu. tr/t-tsalon. Htm. Tepegözler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: web. ttnet. net. tr/ users/MBAKAN/transparan. htm

110

Ankara. C:5(1). 6. Keser. Ankara: Kadıoğlu Matbaası. B.1989. Kamuran Eğitim teknolojisi ve Öğretim. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Virgina.” Bilgisayar Kursundan Geçen Öğretmenlerin Bir Eğitim Aracı Olarak Bilgisayara İlişkin Tutumları”.html 14. 11. Şimşek. Reston Publishing Company. Bilgisayar (Dergi) Sayı 155. Nurettin Şimşek ve Deniz Deryakulu. Gürol. 3. “Yazılımın Tasarım Standartlarının Bilgisayar Ortamında Öğrenmeye Etkisi”. Akkoyunlu Buket. Doç. Bilgisayar Eğitimi ve Bilgisayar Destekli Öğretime İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi. Alişan. Eğitim Teknolojisine Giriş . 1995. F. Camuse. Genişletilmiş Altıncı Baskı. 1988 4. 111 .html) .. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Emin. Hızal. Çilenti. 8. Mehmet. 1991. Dr. “Eğitimde Bilgisayar Kullanımı” URL Adresi: http://home.net/~myildiz/Presentation2.. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). (Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü). Bitter G. M. Gory Ruth A. 1989. Yıldız. Akkoyunlu.ss. “Eğitim Aracı Olarak Bilgisayar İlişkin Öğretmen Görüş ve Tutumları”. ss. 1995. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara: 1994. Ankara: Önder Matbaacılık.iste. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. 7. Eğitimde Arayışlar 1.1995. M. 2. Cevat. No: 1021.1994 15. Mellisa-Andris (www.att. Türkiye Bileşim Derneği Dergisi (1983).1. 159-178. Using a Microcomputer in the Classroom. 10. Demirel. s. Tunç BALMAN "Öğretim Ortamında Etkileşimli Uç Kullanımı". Eğitim Teknolojisi Ders Notları. B. Evans.(1999).”İnternet’ in Öğretim Sürecinde Kullanımı”. İstanbul 17. Aksoy. Hafize. Nurettin.(1999). Akkoyunlu BUKET (1998). ınc.30-33 13. 1984.. Melda (1999). 5. Ö. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.Kaptan. 178-183 9. Akkoyunlu. 13-14 Nisan 1991. Alkan. Fırat Üniversitesi Dergisi . Erden. Sempozyumu’nda Sunulan Bildiri Metinleri.”Eğitimde Nitelik Geliştirmede Bilgisayar Destekli Eğitim ve Ders Yazılımlarının Rolü”. No:11. s. Eskişehir 16. 7782 12.org/Publications/JRCE/jrce28. "Eğitimde Teknolojik Gelişmeler" Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Aylin GÖRGÜN BARAN (1998) “Bilgisayar Kullanımının Türkiye Eğitim Kurumu Üzerindeki Etkileri” Bilişim Dergisi Ankara.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1. 1991. ODTÜ Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildiriler Kitabı. İstanbul:Özel Kültür Okulları Eğitim – Araştırma – Geliştirme Merkezi.

Ankara. "Bilişim Teknolojileri ve Eğitim". Daniel H.141-153 23. Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri. Cherly Weiner. No: 1021. Bill (1999). Virgina 1983 20. S.att.203-210 22. Thomas F. Eğitimde Bilgi Teknolojileri SempozyumuBildiri Özetleri. KARAHAN Mehmet.(1999) Bilgisayar Eğitimine Giriş. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Addison-Wesley Publishing Company. Akpınar.s. Practical Gude to Computers in Education. Zeki (1998).s. Malatya 112 .145 25. Asan. 1999. Bayram.Bursa. O'Shea. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı: Bir EğitimcininTecrübeleri URL adresi: _ HYPERLINK http://home. Prenticehall Inc. Altun. Ankara s. Servet (1999). Kademe Okullarında Okumakta olan Hayat Bilgisi Dersini Destekleyici Bir EğitimYazılımı Tasarımı ve Geliştirilmesi". Bursa. Nancy Roberts.s. My students Us Computers reston Publishing Company Inc.net/myildiz/Presentation2. Kazandır Bekir (1999). Inc.net/myildiz/Presentation2. Bursa. Peter. Yıldız Melda (1999). Aşkın (1999) "İlköğretim 1. 19. Murat (1999). 1983 21. Kaya. s. "Öğretim Teknolojisinde Görsel Materyal Kullanım Örnekleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri. Coburn. Watt.13 28.36 24. "Kimya üğretiminde Bir İzlence tasarımı Çalışması ve Değerlendirmesi. Arkadaş Yayınevi.html __http://home. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. "Bilgisayar Destekli Öğretim ve Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. Çağdaş Eğitimde Yeni Tennolojiler.29 27.s. Gates. Hunter.F. Beverly.html_ 29. Snyder.Önümüzdeki Yol.att. "Avrupa Ülkerinde Yeni Bilgi Teknolojilerinin İlköretimde Kullanılması". 1982.43 26. Ankara.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 18. Eralp-Zavrak. Yavuz. Thim. Peter Kelman. John Self. Lerning and Teaching with Computers. Eskişehir.

BÖLÜM INTERNET KULLANIM ALANLARI 1-E-MAİL 2-WEB 3-CHAT 4-FTP 5-E-TİCARET VE BANKACILIK 6-DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALRI 113 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.

5 URL(Universal Resource Identifier) Kaynaklar Web’de kullanılabilirdir. sayfaları web formatındadır. ses. Kaynağın yolu ile birlikte adı. isimlendirilmiş şeması. Bu komutlara özel olarak tag denir. Bir evrensel kaynak konumlandırıcı (URI) vasıtasıyla şifrelenebilir.exe 5. diğer programlama dilerinde olduğu gibi mantıksal ünitelerden oluşur. 1. WWW’de adreslenmiş internet kaynaklarına erişimimizi sağlar. FTP veya WAIS sunucularını bulmak için kullanılır.3 Http(Heypertext Transfer Protokol) Çok yönlü metin transfer iletişim kuralları ve http istemci/sunucu etkileşimlerini sağlar. 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.1. şirket. Çok yönlü metin dokümanlarının hızlı bir şekilde tasarlanıp.tr/pub/internet/winzip.1. birçok materyal bulunabilir. internet üzerinde dağıtılıp hizmete sunulmasını sağlamak için düşünüldü. metin sayfalarına belirli taglar yerleştirerek HTML dokümanlarını hazırlayan bir işaretleme dilidir.> karakterleri ile sınırlanan birimler içerisinde yazılmalarıdır.1.1.edu. İnternet sunucu kaynağının nerede olduğunu bulan ve nasıl belirleneceğini tespit eden bir şemadır.2 Html’ye Giriş HTML.1. FTP.1. 2. Örnek ftp://ftp. HTML bir metin dokümanının mantıksal organizasyonunu belirlemek için tasarlandı. HTML komutlardan oluşur.WAIS veya Gopher gibi http de bir istemci sunucu iletişimi kurallarıdır.WEB 5.1. 5.1. bir dosyanın hangi makinede nasıl bulunacağını gösterir.1. Bu formattaki sayfalarsa resim. organizasyon vb.. Diğer internet araçları.1. Tim Bernes-Lee tarafından CERN’de geliştirildi ve Mosaic tarayıcısı tarafından popüler hale getirildi. Kaynakları sunan makinanın adı 3. 5.1 İnternet İle İlgili Terimler 5. Yeni bir internet iletişim kuralıdır.1. 114 . kişi. <.1 World Wide Web (www) İnternetteki birçok bilgi www formatındaki bilgilerden oluşur.istanbul. Örneğin. Genel olarak üç parçadan oluşur. Bu sayfalara çok yönlü metin bağlantıları ve kullanıcıları etkileşimleri eklenebilir. İnternette sayfası olan hemen hemen bütün kuruluş.4 Html(Hypertext Markup Language) WWW’ deki çok yönlü metin dökümanlarının yazıldığı. Gopher.1. HTML dokümanlarının diğer dokümanlardan farkı. Kaynaklara Erişimde kullanılan mekanizmanı. URL. HTML ile dokümanlar oluştururken. 5. görüntü vb..2 URL (Unıform Resource Locators) URL üniform kaynak konumlandırıcı anlamındadır.1.

</Title> 5.2..1.1.10 Tr Elemanı Bir satırın sonu ve diğer satırın başını belirlemek için kullanılır. Kullanımı: <Title>.8 Font Elemanı Yazılacak yazının büyüklüğünü...1..2. Normal Font büyüklüğü 3’tür..2. Ayrıca bu eleman. satır kesici elemandır. Her dokümanın bir title bloğu olmalıdır.2...2.... Kullanımı: <Br> 5.</Hr> 5. metin bir HTML dokümanı olduğunda işaret eder. bu bilgi dokümanın bir parçası gibi Web tarayıcısından görünemez.3 Title Elemanı Dokümanın başlığı belirlenir.1.. Bu eleman sayfanın üst başlığını belirler..</P> 5.. Head elemanı içerisinde bulunması zorunlu tek eleman Title elemanıdır. Kullanımı: <Body>.</Body> 5.2 Head Elemanı Dokümanın içeriği hakkında bilgi verir.</H1> 5.1.1.6 P Elemanı Bir paragraf metninin başlangıcıdır.7 Hr Elemanı İstenilen özelliklerde yatay çizgi çizmek için kullanılır..1..4 Body Elemanı Bu eleman. rengini ayarlamak için kullanılır..Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.. HTML dokümanı içerisindeki tüm paragrafları listeler ve diğer elemanları içerir..2.1....1... Kullanımı: <Tr> 115 .2.. Kullanımı: <P>. Kullanımı: <H1>..2.</Head> 5. Bu eleman. Web sayfasını gösteren programa HTML dilinin versiyonunu belirtir.2. Paragrafın başlangıcını işaretler... Kullanımı: <Font size=5>.</Font> 5..1...1 Html Elemanı HTML. H1 en büyük H6 ise en küçük fontlu başlıktır.... en dıştaki elemandır. 5...5 Hn Elemanı H1 ile H6 arasındadır. Kullanımı: <Head>.9 Br Elemanı Paragrafın yeni bir satırdan başlanmasını sağlamak için kullanılan. Kullanımı: <Hr>.2.

I Elemanı I elemanı.16 A Elemanı Sayfamıza hypertext linkleri eklemek için kullanılır.1.15 Img Elemanı Sayfamıza resim eklemek için kullanılır..1.. Kullanımı: <U>...2..</I> 5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.2. Bu kutudan open file (dosya aç) 116 .1.1.14.12.</Code> 5.2. Head elemanları içerisinde tanımlanamayan meta-bilgiyi koymak için kullanılan bir elemandır.1.</U> 5... HTML dokümanı içerisinde belirtmek için kullanılır. Kullanımı: <Img src= “Dosya adı”> 5. Dokümanı indekslemek ve kataloglamak amaçlı kullanım için olanak sağlar... Sayfamızı kaydettikten sonra görüntüsünü web tarayıcısı kullanırken Open (aç) seçeneğini seçtiğimiz takdirde. Kullanımı: <Code>. Kullanımı: <A href= “bağlanacak link adı”> çift tıklayınız(link bağlanacak satır) </A> Örnek Bir Web Sayfasının Html Kodu İle Yapılması { { { {   Bu kodları yazı editörümüzde yazdıktan sonra sayfamızı uzantısı html veya htm olarak kaydetmemiz gerekir.. bir blok tekstin italik yazı tipinde yazılmasını sağlamak için kullanılır. U Elemanı Belirlenen bir blokun altı çizgili yazılması için kullanılır... Kullanımı: <I>. Meta Elemanı Diğer. mesela internet explorer’da bir diyalog kutusu ile karşılaşırız.11..2.1.. link eklenen satırlar parlaktır. kullanılır.13. Bu satırlara çift tıklandığında linklere ulaşılabilir. Code Elemanı Bir programlama dilinden alınmış satırları. Kullanımı: <Meta> 5..2.2.

Nestscape de ise görünüm (view) menüsünden kaynak sayfa (page source) tıklanır. Şekil 2.2.2.2 Explorer’da Html dokümanını açmak Sayfamızın İnternet Explorer’daki görüntüsü aşağıdaki gibi olur. Sayfamızın html dilindeki halini görmek için internet explorerda görünüm (view) menüsünün altındaki kaynak tıklanır. Şekil 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan seçeneğini tıklayıp HTML dokümanımızın nerede ise onu bulup seçmemiz gerekmektedir.3 Explorer’da Açılan Html Dokümanı Bu sayfa not defterinde html taglarıyla yazdığımız sayfanın explorerdaki görüntüsüdür. Bu sayfayı diğer yazı editörlerinde de (wordpad. 117 . Sayfamızın adresini yazarak sayfamızı açabiliriz. word gibi) rahatlıkla html kodlarını yazarak hazırlayabiliriz.

5. Şekil 2. 4.1.3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Discussion web wizard seçeneği ile tartışma sitesi hazırlamamızı sağlar. Microsoft Frontpage 2000 programı ile gelen yeniliklerin en önemlisi web sayfaları sihirbazıdır. 3. ister HTML kodu yazarak.1 Frontpage Express Editörünün Görüntüsü 5.1. 6. Programı çalıştırdığınızda normal. daha önceden hazırlanan bir sitenin sayfalarını Front page ortamına taşımamızı sağlar.3. isterse menüleri veya kısayol butonlarını kullanarak web sayfası hazırlamaya olanak sağlayan bir yazılımdır. Personal web size özel bir site oluşturmak için bu seçenek kullanılır. File ⇒ New ⇒ Web seçeneğinin altındaki şu sihirbazlardan yararlanabiliriz. HTML ve ön görünüm adını taşıyan üç panel ile karşılaşırız. 1. Project web sihirbazı ile ise Frontpage tarafından hazırlanan sayfalar koleksiyonundan oluşan bir projeyi. Corporate presence wizard seçeneği ile ise bir firmanın tanıtımı amacı ile oluşturulacak web için kullanılan bir seçenektir. 2. Custumer support web seçeneği ile müşteri hizmetlerini yönetebileceğiniz bir web sayfası hazırlayabiliriz. 118 . 7. amacınız doğrultusunda düzenlememizi sağlar. Import web wizard seçeneği ile ise.1 Yeni Bir Web Oluşturmak Yeni bir web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web seçeneklerini takip ederek boş bir web veya web sihirbazını kullanarak içerisinde sayfalar olan bir web oluşturabilirsiniz. Empty web seçeneği ile amacınıza göre belirleyeceğiniz boş bir web sayfası hazırlamamızı sağlar.3 Microsoft Frontpage İle Web Tasarımı Frontpage programı.

ilk başta "belki olabilir" türünden ve süslü web sayfalarından oluşan birtakım denemelerden ibaretti.2.3. bazı büyük alışveriş merkezleri İnternet üzerinde satış mağazaları açmışlar. OECD. resimler veya elemanlar yerleştirerek web sayfanızın girişini hazırlayabiliriz.1 One Web Page (Bir Sayfalık Web Oluşturmak) Bir sayfadan oluşan web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web ⇒ one page web seçeneklerini takip edip. ABD gibi ekonomiler. Ancak. e-ticaret (ECommerce). ödeme işleminin internet üzerinden yapıldığı alış-satışları içermektedir.ecommerce. Bazı görüşlere göre.gov ) internet ekonomisinin (ucuz girdi ve iş gücü. sadece internet üzerinden sattıkları servislerle birer büyük şirket şekline gelmeleri. güvenli kredi kartı kullanımı. az maliyet vb sebebiyle) enflasyon oranının azaltılmasında rol oynadığı saptanmıştır. Yapmanız gereken tek şey. Bu çalışmalarda.com. geleneksel ticari faaliyetlerin yapılabilmesi için geliştirilmiş/düzenlenmiş yasa ve kuralların elektronik ticari pazara da hitap eder hale gelmesi. Yahoo gibi örneklerin 1-2 yıl içerisinde. Portekiz). İnternetin ticari ürünleri satmada kullanımı. faks gibi) kullanarak satılması ve satın alınmasını kapsayan bir kavramdır.1. elektronik fon transferi -EFT-. index. ya HTML kodu yazarak ya da normal paneli üzerine başlıklar. 5. dijital ekonomi. elektronik ekonomi (e-ekonomi) olarak tanımlanmaktadır. E-Ticaret yoluyla oluşan ekonomi de. Tıklamadan önce liste kutusundan diskte bir konum belirlenir. globalleşen dünyada e-ticaretin ne kadar önemli olduğunu görmekteyiz. internetin e-ticaret için kullanılması çok yenidir (1997'lerden beri). Amazon.2010 yılına kadar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.Ülkemizde de. internet'in yaygınlaşması ile birlikte. Hatta. elektronik ticaret için oluşturulan bilgi/iletişim altyapısının geliştirilmesi. e-ticaret ile ilgili konularda 20 milyon yeni iş olanağı yaratılacağı tahmin edilmektedir (EU Summit. ayrıca kurumlara ve 119 . Zaten internet asıl gelişimini (patlamasını) ticari kullanımı artmaya başladıktan sonra yaşamaya başlamıştır. Avrupa Topluluğu bünyesinde. web ve eposta uygulamalarının e-ticaretin doğal mekanı haline geldiğini söyleyebiliriz. Ama. Sonuçta.1. 1999 yılında Amerikan Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmada (http://www. Avrupa Topluluğu. Başka bir görüşe göre ise e-ticaret. POS terminalleri. elektronik ticaretten alınacak verimin arttırılması gibi unsurlar göz önünde tutulmakta ve bu konularda hükümet politikalarına yön verecek kararlar alınmaktadır.Bu ve benzeri örnekler ve açıklamalara baktığımızda. İnternet üzerinde dönen ekonomi her geçen gün artmaktadır. htm üzerini çift tıklayarak.2. kullanıcılar ve müşterilerin elektronik ticarete güvenlerinin artması (kişisel bilgilerin güvenliği. Dixons. Mart 2000.ELEKTRONİK TİCARET VE BANKACILIK 5. birden bu denemeleri ve hayalleri gerçeğe dönüştürüverdi. 1998'den sonra. Lizbon. Frontpage sadece index. her türlü malın ve servisin bilgisayar teknolojisi. Elektronik iletişim teknolojileri ticari hayatta aslında uzun yıllardır (1980'lerden beri) kullanılmaktadır. htm ve iki alt klasörden oluşan alt yapıyı hazırlayacaktır. E-Ticaret Nedir? E-Ticaret için verilebilecek tek bir tanım yoktur. elektronik iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler (akıllı kart-smart card-. internet üzerinden yapılan elektronik ticaretin globalleşmesi ve sağlıklı bir yapıda gelişmesi konusunda 1990'lı yılların sonlarından beri stratejik toplantılar yapmakta ve ortak eylem planları geliştirmeye çalışmaktadırlar. ok butonuna tıklanır. müşteri haklarının korunması vb).

5. satış ve bilgilendirme servisleri ile mümkün olan en kısa zamanda müşterilere ulaşmak üretimde ve her türlü iş prosesinde maliyeti düşürüp verimi arttırmak gibi konularda internet/intranet ve özellikle web teknolojilerinin kullanılmasını içerir. Elektronik posta yoluyla çok hızlı haberleşme yapılabilmekte. E-ticaret ise. Kredi kartları. web. insanlarla tanışma ve iş yapma mekanıdır. internet üzerinde sunulan senkron ve asenkron tartışma ortamları yoluyla çalışılan bilgisayar ve mesafeden bağımsız çalışma grupları oluşturulabilmektedir. sanal proje grupları yoluyla. Zaten günlük hayatımızda da. Gerçekten E-İş Ve E-Ticaret Yapmak İçin Yeterli Mi? İnternet. 5. E-iş büyük oranda. yeni müşteriler kazanmak ve müşterilerle ilişkileri geliştirmek hizmet.3 İnternet İmkanlari. E-İş sonunda illa ki bir para akışı olmayabilir. Elektronik ortamda (büyük çapta İnternet üzerinde) para kazanacak aktiviteleri içerir. kendi ticari yöntemlerini kendisi oluşturmuştur. konularında öncü niteliği olan bazı kuruluşlar. erişilebilecek insan kitlesi ticaret yapılmaya değer boyutlara ulaşmıştır. para akışının önemli bir kısmi kredi 120 . e-ticaret alanında da yatırımlarını (2000'lerin başlarında) hızlandırmışlardır. ortaklar arasındaki ilişkiler. potansiyel müşterilerle ilişkiye geçmek ve kısa/orta/uzun vadede işinizi geliştirmek. grup posta haberleşme araçları (liste servisleri). Kısaca. her türlü iş bağlantıları ve bunlarla ilgili kısımların elektronik ortamda yürütülmesini tarifleyen bir kavramdır. satış öncesi ve sonrası servis. internet ortamı. Basın ve bankacılık alanlarında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bireysel girişimcilere elektronik dükkan (e-dükkan) kiralayan servis sağlayıcılar ortaya çıkmaya başlamıştır. ticari kazanç sağlamak (para akışı. e-ticaret) olarak düşünülmelidir. bir iş ortamının parçaları olan müşteriler. İletişimde bilgilerin güvenliği de. E-İş ve E-Ticaret arasındaki farklar nelerdir? E-iş. pazarlama/reklam vb gibi konularda internet teknolojilerini kullanmak anlamına gelir. yeni iş bağlantı yazışmaları ve benzeri her şey elektronik ortamda gerçekleşir (e-posta kullanarak.2. faks ve data haberleşme sistemleri kullanarak vb). ödeme yapılması vb gibi imkanlar klasik anlamdan daha farklı boyutlara gelmiştir. E-ticaret sonucunda. Yani. İnternet kullanımının yaygınlaşması ve web'in bilgi aktarmada kullanılan ortak bir ara birim olmasıyla. potansiyel müşterileri elde tutmak. internet haberleşme araçlarını (web bilgi sayfaları. e-iş bağlantılarının doğal uzantısı. elektronik fon transferi gibi kavramlara iş hayati pek de yabancı değil. akilli kart uygulamaları. haber öbekleri) kullanarak. Modern haberleşme imkanları zaten e-iş ve e-ticarette kullanılıyordu. Ancak. e-mail. aranılan bir konuda iş yapan firmalara web arama araçları kullanarak erişilebilmektedir. net bir para akışı vardır. reklam. işçiler. Ayrıca.2 E-İş Nedir? E-İş (E-Business). çeşitli güvenli haberleşme protokolleri ve güvenlik sistemleri kullanarak sağlanabilmektedir.2. e-iş ilişkilerinin yürütülebilmesi için gerekli iletişim imkanlarına sahiptir. Altyapı internet protokolleriyle sağlanırken.

uzmanların tahmininden 2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır. karşımızda internet var. müşterilere ve daha geniş kitlelere kolayca ulaşılabilecektir. yeni iş bağlantıları kurmada çok zorlanacaklardır. pazar payları düşecek ve kimseyle iş yapamaz hale geleceklerdir. Yakın gelecekte. artı e-ekonomidedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kartları yoluyla olmaktadır. Yoksa. ürün tanıtım. iletişim teknolojilerinin sağladığı hız. global olarak.2. Bu. Yeni bankacılık enstrümanları imkanı sunar Artan bireysel işlemlerin operasyonel masrafını azaltır Müşteri veritabanı oluşturma imkanı verir Banka imajını artırıcı unsurdur 5. hayatlarının önemli bir kısmında internet kullanan yüz milyonlarca insandan oluşmaktadır ve burada herhangi bir coğrafi sınır da yoktur. 2000'li yıllarda. 5. işlerini geliştirmede ve kar etmede.2. güvenli veri iletimi ile birleştirildiğinde. Halen pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak ve reklam.1 Şubeleri WEB tabanlı sistemlere terfi ettirebilir Elektronik bankacılık sistemimiz banka sistemi ile entegrasyon sağlandıktan sonra şubelerde arayüz olarak kullanılabilmektedir. İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılacaktır.2. web. İnternet. Otomatik bilgi dağıtım sistemi yardımıyla. Bu yeni pazar.4.5.5 Bankacilikta İnternet 5. ucuzluk ve güven pazarlama stratejileriyle birleştiğinde. bilgisayar okuryazarı olan ve internet kullanan herkesin kullanabildiği standart bir bilgiye erişim ortamı sunmaktadır. PC ayarlarındaki kullanıcı sorunları. Global ekonominin geleceği. Neden E-Ticaret? Buna İhtiyacım Var Mı? Bana Yararı Olacak mı? E-ticaret konusuna tüm iş çevrelerinin dikkat etmesi ve bunu ciddiye almaları gerekir.Günümüzde çok bankada şube yapısında client/server PC tabanlı uygulamalar kullanılmaktadır ancak bu tür sistemlerin işletme masrafları çok yüksektir. e-ticaret için gereken çok kullanışlı ve ucuz bir ortam ortaya çıkmaktadır.5. Global olarak. Uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme imkanı olacaktır. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer almak zorundadırlar. Mevcut iş imkanları büyüyecektir. satış öncesi ve sonrası destek ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha efektif kullanılabilecektir. Çünkü e-iş ve e-ticaret modelleri şirketlerin yeni pazarlara açılmasına yardım etmektedir. web) dir. e-ticaret söz konusu olduğunda. E-Ticaret. e-dükkanı olmayan. hızlı ve ucuz iletişim (V) yeni iş imkanları (VI) kolay destek imkanları gibi konuları özellikle ön plana çıkarmaktadır.1 Internet Hizmetleri Bankacılığa Neler Katar? Bire-bir iletişim imkanı sağlar Kişiselleştirme ile müşteriye önemli olduğunu hissettirebilir sistemlerinizin ek fonksiyonlar getirir. Ticaret ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle internet teknolojilerinin kullanılmasıyla. iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır. İnternet'in sunduğu en önemli teknolojik girdi world wide web (www. işletmelerin karlılığını arttırmaktadır.1. 5. e-posta kullanmayan ticari kuruluşlar muhakkak ki. (I) kolay pazar bulma (II) hızlı bilgi erişimi (III) geniş ölçekli pazarlar (IV) kolay. Ayrıca.2. 121 . Bu belli oldu. Şimdi.

. ikincisi WEB tabanlı çözümlerdir. kaldı ki artık disksiz.Bu tip cihazlar ve webbank ile sahip olma maliyetlerinizi en az dörtte bir oranında düşürebilirsiniz 5. 122 .2 İnternet Bankacılığı İnternet bankacılığında bankaların internet şubesi ile bankacılık hizmetlerinden yararlanmanız için zaman ve mekan sınırlamasını ortadan kaldırıyor. kesin satış oranları bireyse Mevduat ve Repo Oranları. Kampanya Bilgileri. Dekont Alınabilir Mi ? İnternet Şubesinde gerçekleştirdiğiniz kredi Kartı ödemeleri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeni versiyon yazılımların dağıtılması ve kullanıcıların müdahale imkanlarının kısıtlanması için bir çok pahalı tedbirlerin alınması zorunlu olmuştur.5. Kur Bilgileri.2. Buna rağmen bu tarz sistemlerin çalışır vaziyette tutulması için önemli personel kaynağı ayrılması gerekmektedir. Bu zor problemin iki çözümü var . Kesin Satış Oranları.Bu da bir PC’ yi ayakta tutmaktan son derece kolaydır. Internet bankacılığının amacı para çekme ve yatırma hariç tüm bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden dünyanın her yerinden yapılmasıdır Bilgi Alma işlemleri Mevduat ve repo oranları. Hiçbir özel yazılım ve donanıma ihtiyacınız olmadan internet şubesinde işlem yapabilirsiniz. disket sürücüsüz ve browser üzerinde yüklü cihazlar ucuz olarak bulunabilmektedir. kurum faturası ödemeleri. Bizce şube personelinin önünde sadece bir browser çalıştıran cihaz olmalıdır ve bilgi işlem personeli yanlızca bu browser’ı çalışır vaziyette tutmalıdır. Başvurular İçin Neler Gerekli Kimlik bilgileri ve hesap numaranız başvuru için yeterlidir. birincisi klasik host çözümüdür ancak pahalı ve açık olmayan bir yöntemdir. Bireysel Kredi Faiz Oranları. takip eden 1 iş günü ile 3 ay sonrasına kadar alabilirsiniz. Kaç Tane Şifre Alınabilir ? Bireysel müşterilerimiz sadece bir Şifre alabilir. Başka hesaplara havale ve EFT işlemlerine ait dekontları. kur bilgileri.. TCMB Kur Bilgileri. TCMB kur bilgileri.

DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALARI 5. Markaların tek amacı hedef kitlelerine en etkili ve en hızlı bir şekilde ulaşabilmektir.3. İnternet reklamcılığı.5. Şekil 5.2. Yalnız daha önceden başvurup bir kullanıcı adı ve şifre almanız gerekir.3. internette reklamı yapılan Markaların daha çabuk fark edilmesini sağlamış ve televizyon-basın reklamcılığından daha etkili olmaya başlamıştır. 123 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 5. Etibank’ın Ana Web Sayfası Eti bank ana web sayfasından İnternet şubesine tıklarız gelen sayfada İnternet işlemlerinizi yapabilirsiz.5. internet kullanıcı sayısının gün geçtikçe artmasıyla. Etibank’ın İnternet şubesinin giriş sayfası 5.1.1 İnternet Ve Reklam Dünya’da ve Türkiye’de hızla yaygınlaşan İnternet teknolojisinin bir getirisi olan İnternet’te reklam hayatımıza girmiş ve gün geçtikçe önem kazanmaya başlamıştır.

1. Merrill Lynch'in tespitlerine göre. özellikle genç.1. eğitim ve gelir düzeyinin ise orta ve üstü kesimden olması. ISP ve dot.1. 5.3. İnternet alanında yaşanan hızlı ve etkin gelişme. yapılan araştırmalara göre. 12 yaş üzeri 1500 kişi üzerinde yaptığı araştırma sonuçlarına göre: 1. IBS Pazar Araştırmaları Hizmetlerinin Türkiye'nin 7 ilinde. maliyetlerin çok yüksek olmamasından dolayı herkesin aynı kulvarda bu yarışa başlayabilmesi. gerek ülkemizde. Oysa. Ankete katılanların % 15'i bilgisayarı sadece ofislerinde kullanılıyor ve bunların da % 77'si İnternet'e bağlanıyor.com şirketlerinin büyümeleri. diğer mecralar karsısında birçok üstünlüğünün olmasına rağmen.1. İnternet'in en ilginç yönlerinden birisi. televizyon bu rakama 13 yılda ulaşabildi.1 turk.1 İnternet Reklamcılığına Genel Bakış İnternet 5 yıl gibi çok kısa bir zaman içinde. onlıne reklam harcama rakamları farklılık göstermekte. Türkiye'nin onlıne reklam harcamaları 2000 yılında 9 milyon dolar. 5. internet kullanıcıları arasında televizyon seyretme oranı da oldukça düşük.internet. Çeşitli araştırma gruplarının verilerini toplamaya çalıştık. 2.2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanma koşuluyla. onlıne reklamlarda da izlenmekte. Ankete katılanların % 11 ise bilgisayarıhem evde hem ofiste kullanıyor. internet reklam pazarı çok gelişecek asıl patlamanın henüz yaşanmadığını belirten uzmanlar. gerekse dünyada henüz potansiyelini tam olarak kullanamıyor. Rakamlarla İnternet Reklamcılığı Çeşitli araştırma şirketlerinin ülkemizde yaptığı çalışmalarda. birçokları için bir çıkış noktası olabilir.2 Türkiye'deki Onlıne Reklam Uygulamaları İnternet büyük bir hızla günlük yaşama girmesine. 1997 yılından itibaren gelişmiş ülkelerde televizyon seyretme oranı düşüyor. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. Dünyada onlıne reklam harcamaları 2000 yılında bütün dalgalanmalara rağmen.1. dünyada 200 milyon Türkiye'de ise yaklaşık 3 milyon kullanıcıya ulaştı. Bu özellik.com web sayfasındaki bir reklam 5. Bu nedenle. 9 milyar dolara ulaştı. Türkiye'de onlıne reklam harcaması: (Cedit Suisse) 1999 yılında 5 milyon dolar 124 . Bu araştırmadan da görüldüğü üzere ülkemizde İnternet kullanımı henüz yeni yeni patlıyor. İnternet reklamcılığının etkinliğini arttırıyor. daha bunların ısınma turları olduğu görüşünde birleşiyor. 3. Cedit Suisse'e göre. 2001 yılında ise bu rakam 825 milyon dolara ulaşacak. Ankete katılanların % 38'i bilgisayarı evlerinde kullanıyor ve bunların % 85'i İnternet'e bağlanıyor.3. Günümüzde internet kullanıcılarının. reklamları da bu alana kaydırmakta. Nitekim. Türkiye'de ise internet reklamlarının 8 milyon dolar civarında olduğu belirtiliyor.3. Türkiye'de İnternet reklamcılığının günlük yaşama girmesi.

365 gün.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2000 yılında 9 milyon dolar 2001 yılında 75 milyon dolar 2002 yılında 120 milyon dolar 2003 yılında 200 milyon dolar 2004 yılında 450 milyon dolar 2005 yılında 825 milyon dolar Merrill Lynch'in tespitlerine göre. Medya reklamları ise yüzde 6 gibi çok düşük bir paya sahip. firmalara yüksek maliyetler getirmekte. 5.1. 2 yıl gibi çok yakın bir geçmişe sahip. Örneğin dergideki veya televizyondaki bir reklamı. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanmama koşuluyla. anında hedef kitlede geri dönüşüm yaratıp etkiyi ve ihtiyaçları izleyip. kullanıcı istediği an istediği bilgiye ulaşabilir ve istediği kadar zamanı orada harcayabilir. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. internet reklam pazarı çok gelişecek. rasyonel davranışlar ister istemez ön plana geçecek. Oysa. Hangi yaş.2.2. önceden keşfedenler ise yol alacak.2. Reklam üstüne tıklayan kullanıcıya. En önemli getirisi ise. anında reklamın izlenme oranlarının takip edilebilmesi.COM şirketlerinin büyümeleri. Hedef kitleye ulaşma ve sağladığı diğer özellikler düşünülürse maliyeti diğer mecralarla kıyaslandığında çok düşük. eğitim ve meslek grubuna gittiği belli olmayan basın. 24 saat kesintisiz reklamın alması kaçınılmaz görülüyor.Reklam pazarının neden İnternet'e yöneldiğini söyle özetleyebiliriz: İnternet'te reklam 365 gün 24 saat ihtiyaca cevap veriyor. Güncellemek her saniye mümkün ve geri dönüşüyle birlikte sonuçlar en hızlı şekilde ölçülebiliyor. satın alınacak ancak 1 veya 2 site vardı. en çok onlıne reklam tüketim malları alanında veriliyor. ISP ve DOT. İnternet ortamının getirdiği avantajları. bilgi eksikliğinin azaldığı yeni ekonomi kuralları içinde.3 İnternet Reklamcılığının Mevcut Sorunları Türkiye'de internet reklamcığı. Kullanılabilecek 3 boyutlu grafik ve animasyon teknikleri ile çok daha fazla ilgi ve cazibe uyandırıyor. hedef kitlenin izleyip izlemediğini tespit etmek mümkün değil. anında satın alma olanağı tanıyor. Nitekim. radyo ve televizyon reklamlarının yerini. firmalar için büyük önem taşıyan tanıtım ve reklamları da etkisi altına aldı. yüzde 19 ile onlıne reklam verenler arasında bulunuyor.3. hedef kitlesi belli. hedef kitleye en ucuz maliyetler ile ulaşması. Firmalar istedikleri mesajı. En çok tercih edilen internet reklamı ise. Televizyon reklamları. tıklayıp tıklamadığnı kesin olarak görebilir. herkesin rahatlıkla her ürün hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olacağı. şirketler ister istemez onlıne reklamlara kayacak. İki yıl içinde onlıne reklamlar açısından çok 125 . Onlıne Reklamda Etkinlik Yeni ekonomi kuralları. Dünyada onlıne reklam harcamaları: (Merrill Lynch) 2000 yılında: 9 milyar dolar 2005 yılında: 54 milyar dolar Türkiye'nin toplam reklam harcaması(TV. İletişim sektörü ile finans sektörü. istenen yaş. Hedef kitleye ulaşım en yüksek seviyede seyrediyor. Yüksek karların. kalite ve fiyat karsılaştırması yapacağı internet ortamında. İnternet üzerinde reklamlarda kişilerin reklamı görüp görmediğini. Tüketiciyle birebir iletişim imkanı sağlıyor. İlk başlarda. Şimdiye kadar gelişmiş en iyi ve etkili direk pazarlama aracı. Reklamın anında satışa dönüşebileceği tek mecra. Medya dahil): 1 milyar dolar Türkiye'de onlıne reklam harcaması: 2000 yılında: 5 milyon dolar 2005 yılında: 100 milyon dolar IAB'in 2000 yılı içinde yaptığı araştırmaya göre. tekelci güçlerin.3. analiz edebilme özelliği tanıyor. cinsiyet ve diğer özelliklere göre hedef kitlelerine ulaştırıyor. İnternet reklamlarının sağladığı en büyük avantajlardan birisi. Böylece. Türkiye'de yüzde 56 gibi yüksek bir oranla banner… 5.

Gurbette yaşayan birçok aile internet üzerinden yakınlarıyla haberleşiyor. Mevcut sorunları. Yani. Avrupa'da haftalık ve günlük olarak rakkaslara ulaşılıyor.2 İnternet’in Dayanışmada Kullanımı İnternet de birçok sosyal dayanışma yardımlaşma vakfı ve dernekleri vardır. • Erozyonla mücadele kampanyaları[Türkiye çöl olmasın] [meşe palamudu dikme] (TEMA) • Demiryolumu geri istiyorum[Kampanya bildirisi] [Ana sayfa] (Dr. bir aylık olarak topluca alınıyor. üye olabilirsiniz ve ilgilendiğiniz haberleri öğrenmiş olursunuz. internet kullanıcı sayısının bile tam olarak bilinmediği ülkemizde o kadar da yanlış bir tez değil. Uzun vadeli reklam alım-satımında sorunlar yaşanıyor. Sivas’ın Şarkışla ilçesine Gümüştepe (eski adı Yapaltun) köyünün internetteki sitesi sayesinde köylüler dünyanın neresinde bulunursa bulunsunlar birbirleri ile haberleşebiliyorlar. Dünyada çok profesyonel olarak kime ulaşıldığı görülebiliyor. faaliyetlerine katılabilir. ama kullanmıyorlar. İnternet deki bir çok dergi gazete sitelerinden dayanışma ve yardımlaşma haberlerine ulaşırız. 5. ve dünyanın bir anda bu haberi öğrenip dayanışma ve yardımlaşmasını gerçekleştirir. koşulacak uzun bir yol bulunuyor. Kampanya başarısını ölçümlemede sorunlar yaşanıyor. Aslında. Bu. Yurtdışında içerik siteleri çok fazla sayıda. Oysa. spesifik değil. Ancak. söyle özetlemek mümkün: 1. reklam verenler. görüntüleme ve click sayısı olarak minimize edildiği halde. Çok site var ancak çoğu genel popülasyona yönelik siteler. bu rakkaslara bile sağlıklı olarak ulaşmak mümkün değil. 4. Türkiye'de rakkaslar. birçok içerik sitesinin bu olanağı var. Reklam alımları genelde 3 aylık yapılıyor. Aşağıda internet deki birkaç dayanışma kampanyası sıralanmıştır. simdi portal değil de spesifik siteler daha gündemde. gelişmeler Batılı ülkeler ile kıyaslandığında. Ölçüm teknikleri. El yordamı ile ilerliyor. İnternet reklamlarında eleştirilen en önemli unsur olarak. Böylece hedef kitleye daha rahat ulaşmak mümkün.3. Yeterli araştırmalar ve hedef kitle bilgileri yok. 18 Kasım 1999 tarihinde açılan ve her gün daha da güzelleşen Gümüştepe köyünün sayfasında misafir defterinden resim arşivine kadar birçok bölüm bulunuyor 126 . Türkiye'de profilleşme makineleri tam olarak çalışmaya başlamadı. "ölçümlemenin yetersizliği ve güvensizliği" gösteriliyor. Türkiye'de ise az sayıda.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan şey değişti.Hamit HANCI Türkiye trafik Güvenliği Vakfı başkanı) • Kosava Yardım kampanyası[kampanya bildirisi][ana sayfa] (iş bankası) Köyümün Web’i de var! Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyü internetteki web sayfasıyla ilgi topluyor. Bunlardan ilgilendiğimiz alandaki web sayfasına girerek çalışmalarını öğrenir.İnternet bir ülkedeki doğal afeti hızlı bir şekilde ulaştırır. 5. 3. 2. kampanyanın verimini tespit edemiyor. Bu sorun nedeniyle. Oysa.

127 . kullanılması sadece belli kişi ve kurumlara sınırlı ve internetin parçası olmayan Defense Data Network (DDN)(Savunma data şebekesi) yoluyla global iletişimini yapmaktadır. 1980'ın ortasında Commercial İnternet Xchange (CIX) grubu bu ana şebekeden geçmeden kendi şebekelerinden ticari data akımı servisini sunmaya başladılar. Lockheed gibi) özel sektörün kullanımına açıktı. DARPA bugünkü. UNIX ve TCP\IP'nin (IP=internet protokol. İnternet'in oluşması ve gelişmesinde çoğu fonu ve desteği sağlamıştır.3 İnternetin Askeriyede Kullanımı İnternet 1969'da Amerikan Savunma bakanlığında savaş iletişiminde gelişmeyi sağlama amacıyla Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) adıyla başladı.2. Şekil 6. Neti kullanım sadece savunma sektörüyle iş yapan dev firmalar (IBM.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gurbetteki bu köyün insanları web sitelerini ziyaret ederek hasretlerini Giderip dayanışma içinde oluyorlar. Ticari baskılar sonucu NSF ana şebeke kontrol undan vazgeçmek zorunda kaldı.1 Tema Vakfının Ana Web Sayfası TEMA Vakfının projelerinde: 1-çevre eğitimi 2-kırsal kalkınma amaçlı erozyon önleme 3-Mera ıslahı proje çalışmaları 4-köy kent projeleri yer 5-Ağaçlandırma projelei 5. TCP= transmisyon kontrol protokolü) Berkeley biçimi dahil. İnternet'in bazı kısımları ve internetin parçası olmayan. Sonradan Savunma (Defense) adı da önüne eklenerek DARPANET oldu. İnternet'i National Science Foundation (NSF)(Milli Bilim Kurumu) yürütüyordu ve internet şebekesinin üst halkasından ticari trafiğin geçmesi taraftarı değildi. Savunma bakanlığı bugün MİLNET.3.

Genel konulardan gerekli bilgileri alabilir basın açıklamalarını öğrenirsiniz.1 Türk Silahlı Kuvvetleri Ana Web Sayfası Türk silahlı kuvvetleri web sayfasından kuvvet komutanlıklarına ulaşabilir. olası arama ve kurtarma harekatında daha etkili ve süratli insani yardım faaliyetlerinin uygulamasını 128 . Yapılan tatbikatları öğrenirsiniz. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in Deniz Kuvvetlerine bağlı unsurları ile katıldıkları. Türkiye. İsrail sahilleri açıklarında uluslar arası sularda 17 Ocak 2001 tarihinde icra edilmiştir. Reliant Mermaid-III Tatbikatı. müşterek çalışma ve işbirliğini geliştirmek suretiyle. insani yardım amaçlı bir arama kurtarma tatbikatıdır.3. Tatbikat süresince her üç ülkenin deniz kuvvetleri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6.

tsk. Toplum Yayınları http://www.1 Siyasi partilere ve siyasetçilerimize ulaşacağımız bir web sayfası Kaynaklar 1-İhsan Karagül & Zeydin Pala.html 9-Türk Silahlı Kuvvetleri.dites.dk/zaman_gumhaber. İnternet 2000 Türkmen Yayın Evi. İstanbul 2000 2-Adem Karahoca .htm 129 .4.etibank.tr/css/bolum11/bolum11.internet.edu.gumustepe. İnternet Bankacılığı http://www.4 İnterntern’tin Siyasi Kullanımı Şekil 6. Ltd.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.net/reklam.Eti Bank Yayınları.eng.html 7-Türk internet. İnternet ve Reklam http://www.tr. Beta Yayın Evi İstanbul 2000 3.shtml 8-Gümüş tepe Köylüleri Kültür ve Dayanışma Derneği.com.tr/genelkumay/tatbikatlar/reliant. Reliant Mermaid III Tatbikatı http://www. 1999 Yayınları.Dijital Bilgisayar Sistemleri San. Bilgi Teknolojileri Ve İnternet Çokça Sorulan Sorular Bolum11:E-Ticaret http://www.html#eticaret 4.com.3.com/eticaret/reklam/arastirma.htm 5.tr/internet2.Bahçeşehir Üniversitesi . Şti. Tic.tr/bireysel.Türk İnternet’inde Reklam Uygulamaları http://turk.bahcesehir. March 15. İnternet Sayfaların Hazırlama Sanatı .mil.htm 6-Gülden Tozkoparan . İnternet Hizmetleri Bankacılığa Ne Katar. http://www.

Bilişimin Temel Kavramlari 2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları 3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları 130 .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 6 EGITIM ORTAMLARINDA INTERNETTEN YARARLANMA 1.

Bilgisayar okuryazarı olan bir birey kişisel bilgisayarını kolaylıkla kullanabilir. yy’da artık normal okuryazarlık kadar önemli bir hale gelmiştir. bilgisayarın ne olduğu. Bilgisayar okuryazarlığı 21. mevcut yeniden - Haftalık ders dağılım çizelgesi. 2002 yılı sonuna kadar da bilgisayar okuryazarı olmayan hiçbir öğretmen kalmayacak şeklinde bir hedef belirlemişlerdir. Örneğin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. Lise ve dengi okul mezunu öğrencilerin bilgisayar okuryazarı olarak okulu bitirmeleri. b) Bilgisayar Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı bir insanın artık klasikleşmiş bir takım işler için kullanabilmesi ve bilgisayar teknolojisi kullanım diğer sistemleri kullanmayı kolayca kavrayabilmesidir.1 Bilişimin Temel Kavramları a) Bilgisayar Farkındalığı Bilgisayarın günlük yaşamdaki kullanım biçimlerinin ve toplum üzerindeki etkilerinin farkında olmaktır. Bilgi teknolojileri eğitim yönetiminin kullanılmasıyla öğrenciler bilgisayar farkındalığı kazanabilirler. Bilgisayar farkındalığı bilgisayar okuryazarlığının başlangıcıdır. Programların. Bilgisayar biliminin öğrenilmesine yönelik programların güncelleştirilmesi programların düzenlenmesi gerekmektedir. Çağdaş toplumlar bilgisayar okuryazarlık oranını geliştirmede büyük çabalar sarf etmektedir. Ortaöğretimde bilgisayar bilimlerinin öğretilmesi ön plandadır. * Üniversitelerde Bilgisayar Okuryazarlığı: Ülkemizde henüz ortaöğretimde bilgisayar okuryazarlığı geniş kitlelere yayılmadığından. üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu bu konuda 131 . bilgisayarla ilgili temel kavramların neler olduğu. Bilgisayarı kullanmaktan çok bilgisayarın yapısı. Avrupa toplumu 2001 yılı sonuna kadar bütün okullar İnternete bağlanacak. bilgisayarda temel işlemleri kolaylıkla gerçekleştirebilir. Bu çalışmaların daha verimli ve başarılı olması için. programlar arası şekil birliği sağlanmalı. EĞİTİM ORTAMLARINDA İNTERNETTEN YARARLANMA 6. programlama dillerinin ve bilgisayarın önemini içeren seçmeli dersler verilmektedir. programlama mantığının. bilgisayarın topluma etkisi ile ilgili bilgileri kapsayan bilgisayar okuryazarlığı programına hazırlanmış ve kurs programı olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur. kullanım biçimleri topluma ve günlük yaşama etkileri ile ilgili bilgi sahibi olmaktır. Bilgisayar farkındalığı. nasıl çalıştığı. bilgisayar tarihini. bu programların yaygın olarak uygulanabilmesi için donanım eklenmelidir. * Ortaöğretim ve Liselerde Bilgisayar Okuryazarlığı: İlköğretim okullarında. bilgisayarın nasıl çalıştığını ve bilgisayarlar neler yapılabileceğini bilmek demektir.

sanal kütüphanelerin her geçen gün önemini artırdığı günümüzde bilgi teknolojileri okuryazarlığı eğitimde “olmazsa olmaz” öneme sahiptir. Ancak gerekli altyapı oldukça zayıftır. Bilgisayar destekli eğitimin faydalarından bahsetmek gerekirse. kendi branşların uyarlanmış bilgisayar kullanımının öğretilmesi. Bilgi teknolojileri okuryazarlığı ilk. İnternet ve bilgisayar teknolojisinin temel kavramları bilir ve bu bilgi denizinde boğulmaz. - c) Bilgi Okuryazarlığı Bilgi okuryazarlığı. Bu nedenle üniversite ve yüksek okullarda yaygın bilgisayar okuryazarlığının önemle ihtiyaç görülmektedir. 21. Okul öncesi ve sonrası bireylere dikkat gelişimi kazandırır. yani üniversite ve yüksek okullarda. Bilgisayar ile yapılan işlerin “anlayarak” yapılması ve bilginin “yorumlanması” evrenini içerir. Günümüzde çoklu ortam teknikleri ile çok güçlü ve farklı formatlarda eğitim paketleri üretmek mümkündür. Bilgi kaynaklarının önemli bir kısmının İnternet üzerinde olduğu. yani üniversitelerin değişik bölümlerinden seçilmiş öğretim üyelerinin temel bilgisayar bilimleri konularında düzenlenecek kurslarla eğitilmesi. Uzakta Eğitim. e) Bilgisayar Destekli Eğitim Bilgisayar ilk kez kullanılmaya başlandığı 1960 lardan bu yana eğitim alanında önemli bir yer kazanmıştır. d) Bilgi Teknolojileri Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı ve bilgi okuryazarlığının toplamıdır. bilgisayar okuryazarlığının tamamlayıcısıdır. Bilgiye erişimin çok kolaylaşması onu iyi anlamayı ve özümseyerek kullanmayı da beraberinde getirir. yy. Örneğin klasik yaklaşımda öğrenciye bir motorun nasıl çalıştığını öğretmek zordur. onu özümseyip kullanan ve yorumlayıp sonuç üreten insanların ön planda olacağı “bilgi devri” olacaktır. İnternet çok fazla bilgi barındırır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan eğitilmemiş durumdadır. aradığı bilgiyi en hızlı bulan. Bu tür programlar kullanıcıya birebir etkileşim imkanı vererek motivasyonu artırır ve konuları aktarmak da çok güçlüdür. Bilgi okuryazarları olan bir insan. Eğiticilerin Eğitimi. orta ve yüksek öğretim kurumlarında eğitimin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Fakat motorun nasıl çalıştığını gösteren bir animasyon göstererek birkaç dakika içinde her şeyi açık ve net olarak anlatmak mümkündür. yeni teknolojiyle donatılmış telekonferans düzeni olan sınıflar oluşturularak uzaktan eğitim olanaklarının yaygın bir şekilde kullanılmasının sağlanması. 132 . Bilgisayar okuryazarlığını hızlı ve etkisi bir şekilde artırabilmek için iki seçenek önerilmektedir.

E ler genellikle yoğun yönlendirmeler içerirler ve fazla “birey odaklıdırlar.E verilen eğitimin amaçlarına ulaşabilmesi bakımından uzman eğitim kurumlarının en büyük destekleyicilerinden biridir. Çok değişik mekanlardaki öğrenciler değişik mekanlardaki uzmanlara ve ders konularına ulaşmak istemektedir. Örneğin el. eğitimin şimdiye kadar uygulanan biçimleri şöyle Tekrar ve alıştırmalar Öğrenciye çeşitli yönlerden destekleme Benzetim programları ile çalıştırma Etkileşimli açıklama Veri bankası olarak kullanma Verileri çekici bir şekilde gösterme Etkileşimli canlı kitap Uzman sistemler ve yapay zeka Bilgisayar uygulamalı ve değerlendirmeli testler Bilgisayar yönlendirmeli öğrenme B. Bilgisayar destekli sıralanmaktadır.T. Geleneksel hocasınıf-ders kavramları da bu doğrultuda değişim göstermektedir.D.E.D.D. Bir konuyu en iyi şekilde sadece bir kişiden değil alt konuları en iyi bilenin birçok uzmanın bilgilerinin bir araya getirilmesiyle öğrenmek mümkün kılınmıştır. Tüm bu faydalarına rağmen kendini anlatamamış olan B. f) Web Tabanlı Eğitim Bilgi miktarının ve bilgiye ulaşması gerekenlerin sayısının çığ gibi artması eğitimde rekabete yol açmıştır. Bireye birçok işi aynı anda yapabilme becerisi kazandırır. Bireyin konuyu kavrayabilmesine yardımcı olur. - Bunun gibi daha birçok fayda sayılabilir.D.E önemini yitirmektedir. göz zihin aynı anda çalışabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ekrandaki olaylar bireyi kendine çekerek ona dalgınlık. Enternet ve İnternet teknolojilerinin geliştiği günümüzde B. Bu da bireyin kolay unutmasını engeller. B. Bunu W. sıkıntı dikkatinin dağılması gibi istenmeyen durumları yaşama şansı vermez. nin faydalarını kısaca özetlemek gerekirse. Artık amaç bilgilere en hızlı yoldan talebe özel biçimde sadece öğrencilere değil geniş topluluklara ulaştırmak olmuştur. zihinde kalıcılık sağlar.E ile bilgisayar desteği olmayan eğitim ortamlarında öğrenme sonuçlarını karşılaştıran ve dünyanın değişik yerlerinde yapılan yüzlerce araştırmada bilgisayar destekli eğitim çalışması lehine anlamlı bir fark bulunamamıştır. 133 . Öyleyse bilgisayar destekli eğitimdeki çalışma şeklini değiştirmek gerekir.

Bireyi birçok siteye haber ve tartışma gruplarına email vasıtasıyla yeni bilgi ve projelere ulaşıyor. kütüphaneleri. Web tabanlı eğitim modellerinin iletişimsel unsurları taşıma formları.E katılımcıların yüz yüze eğitime katılanlardan daha çok bilgi sahibi oldukları üstelik bunun % 30 daha hızlı gerçekleştiği belirlenmiştir. tıpatıp aynısı sınıflar İş sırasında eğitim yapmak mümkün olacak bu konuda zamandan tasarruf sağlanacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Seyahat masrafları ve seyahat süresince oluşan üretim kaybı ortadan kalkmış olacaktır. evinizde. düzenlenen bir elektronik toplantıya katılım sağlanabilir. işyerinizde. 134 . İnternet destekli eğitim başlıyor. Sanal sınıf ortamında da tıpkı gerçek sınıflarda olduğu gibi öğretmenimize ve sınıf arkadaşlarımıza ulaşmamış mümkündür. okulları. Çünkü tüm öğrenciler ağda işbirliği içinde bulunuyor. Sanal fakat gerçeğinin oluşturulabilecektir. g) Sanal Sınıflar Sanal sınıf haftalık dersleri. h) İnternet Destekli Eğitim Teknoloji artık geleneksel metin kitaplarının önüne geçilmesini mümkün kılıyor. İnternet bilgisayar ağlarının ağıdır. W. içine alıyor. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki web tabanlı eğitimin sınıf içinde öğretmenle yüz yüze yapılan zamana ve mekana bağlı bir eğitimle kıyaslanması halinde. Öğretmeninize e-posta yoluyla ulaşabilir 24 saat içinde karşılık alabilirsiniz. paylaşıyor isterse katılabiliyor.T. tatilde bilgisayarla İnternete sağlanabileceğiniz her yerde günün ve gecenin dilediğiniz her saatinde alabileceğiniz bir sınıftır. Eskiden bilgisayar destekli eğitimin sosyal aktiviteyi azalttığı hatta kestiği söyleniyordu oysa şimdi İnternette sürekli ilişki ve haberleşme var. Ağ üzerinde eğitim yapma sadece öğrencilerin değil öğretmenlerinde izole yani zor durumda kalmalarını engelliyor. not alma ve uzmanlarla katılımcılar arasında düzenlenen soru cevap seanslarıdır. Eğitim tam zamanında ve daha kolay ulaşılabilir bir şekilde verilmesi mümkün olabilecektir. Bilgisayar ağlarının gelişmesi ve sınıflara girmesiyle bilgisayar destekli eğitimin yeni bir safhası.sürekli büyüyor ağları. Sınıf arkadaşlarınız ve öğretmeninize ilişkin bilgi edinebilirsiniz. örneğin dünyanın her yerinden. Her sanal sınıfta 20 ile 30 arasında öğrenci bulunur. İnternet destekli eğitimde işbirliği içinde öğrenme gerekiyor. araştırma merkezlerini.

1. Bu sistematik yaklaşımın bir sonucu olarak. Uzaktan Eğitim Projesi. 3-4): Kurumlar ve bölgeler arasında belirli bir dengenin sağlanıp. i) İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantaj ve Dezavantajları * İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantajları İnternete dayalı eğitimin avantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Geleceğin Eğitiminde Uzaktan Eğitim Yöntemi. Tanımlanacak olursa. * Hangi Teknoloji En İyisidir? Uzaktan eğitimde en belirleyici role teknoloji sahip olmasına rağmen. Etkili ve başarılı bir uzaktan eğitim yolu. 18. kırtasiye ve bürokratik giderlerin düşürülmesi. s. s. İTÜ. sanal sınıflar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternetin eğitimde kullanılmasıyla. ı) İnternet Destekli Öğretim (IDO) * Uzaktan Eğitim Nedir? Eğitim bir ülkenin ekonomik. politik ve sosyal gelişmede temeli oluşturan yapı taşıdır. Uzaktan eğitim uygulaması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. öğrenciler arasındaki iletişim sağlandığı ve öğretmenden öğrenciye erişim olduğu sürece uzaktan eğitimin yüz yüze eğitim kadar başarılı olduğunu göstermiştir. sanal dershaneler. farklı binalardan. eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modeler üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedir. * Uzaktan Eğitim Yararlı mıdır? Birçok eğitimci. uzaktan eğitim. doğru metot ve teknoloji kullanıldığı. uzaktan eğitimi gören kişilerin yüz yüze eğitim gören kişiler kadar öğrenip öğrenmediklerini sorguluyor. eğitimin nasıl daha iyi verileceği tartışılmaktadır. Sosyologlar. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişmesindeki yeri değil. Eğitimde kaliteli oluşturulması. s. 1997. Bu modeled eğitimci ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurulur. Araştırma sonuçları. fırsat eşitsizliğinin en aza indirilmesi Basım. eğitimci ile öğrencilerin aynı mekanda olmadan gerçekleştirildikleri eğitimdir. bir amaç bir çok teknolojik medyanın bir arada kullanılması gerekir. 1999. İnternet ve Uzaktan Eğitim. öğrenciler iletişim yolunun imkanına bağlı olarak evlerden. ve ileri düzeyde bir standardın 135 . hangi teknolojinin kullanılacağına karar verilmeden önce öğrencinin ihtiyaçları ve öğretilecek materyalin gerektirdiklerini göz önünde bulundurmasından geçer. eğitimciler teknolojinin iletilmesi üzerinde değil öğretimsel sonuçlar üzerinde yoğunlaşmalıdır. psikologlar. farklı şehirlerden ve hatta farklı ülkelerden eğitime katılabilirler. Eğitimci bir uçta ders verirken. sanal kütüphaneler veri tabanları oluşturulmuştur. 1999. Değişik eğitim modellerinin fayda ve zararları karşılaştırmakta zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedir.

bireyin grup baskısından kurtulması sonucunda bireysel öğrenme sorumluluğu ve yaratıcı özgürlüğün doğması. - - - *İnternet’e Dayalı Uzaktan Eğitimin Dezavantajları İnternet’e dayalı eğitimin dezavantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Distance Education and self-learning. 4. olmayan düşünce ortamında Öğretmen ve öğrencilerin İnternet tabanlı eğitim araçlarının kullanımındaki bilgi eksiklikleri ile öğretmenlerin pedagojik açıdan eğitim materyallerinin hazırlanması konularında yetersiz kalmaları. 6. s. İnternet ve uzaktan Eğitim. lerinin dahil edilebilmesi. 5. Kontrol edilebilir ve veritabanı oluşturulması. Başaran ve Tulu. s. 1999. Taraflar arasında (öğrenci-öğretmen. 3-4): Öğretmenlerin doğrusal olduğunu unutmaları. Akılda tutma seviyesinin artırılması. konferans. Geleneksel sınıf ortamında soru soramayan veya grup içinde katılım yetisine ulaşamayan adayların elektronik ortamda özgüven kazanmaları. Zamanın daha etkin yönetimi. s. vb.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ders. Bilgilerin kolaylıkla ve etkililikle değiştirilmesi. İletişim ve bilgi temelli bağlantılara bağımlı olunduğundan. 1999 s. ulaşım olanaklarının herhangi bir sebeple değişmesi veya internek olanaklarının iyileştirilmemesi sonrasında iletişimde etkinsizlik Öğrencilerin esastan çok teknoloji üzerine yoğunlaşmaları. öğrenci-öğrenci) çok yönlü bir haberleşmenin sağlanması Farklı kuruluşlardaki öğretim elemanlarının karşılıklı işbirliğine yönelmeleri sonucunda. 1999. animasyon. etkin bir eğitim desteği sağlanması. Bilgi ve belgelerin herkesin kullanımına açık olması. Demiray. renk. Sadece metin tipinde bir sunumdan öte aktarma ses. seminer. Öğrenmenin bireyselleşip.. - - 136 . kurs ve benzeri eğitim materyallerinin aktarımında minimum maliyet ile maksimum çıktıya ulaşılması. Eğiticinin teknik destek elemanına ihtiyaç duyması. 1999. interaktiflik.

- 6. cevap verme. Net Days. Aile yaşantısını olumsuz etkileyebilme. 137 . arama motorlarını kullanma gibi temel işlevler bilinmelidir. Öğrenciler ödev. Beceri ve tutma davranışların gerçekleşmesinde etkili olamama. Dloba Learn. İnternet proje çalışması için İnternete bağlanma. Bu şekilde öğrencilerin hem bilgiye hem de bilgiyi ve teknolojiyi kullanma becerileri gelişecektir. İnternet üzerinden araştırılarak bulunacak bilgilerde ek öğrenme malzemesi olarak algılanmaktadır. Bu yolla öğrenciler veri toplama ve analiz becerilerini geliştirebilirler. Kendi kendine çalışma alışkanlığı olmayan ve bu yeteneğini geliştirmemiş bireyler için sınırlılık oluşturması. alma.2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları a) Eğitimde İnternet Projeleri İnternete bağlı bir sınıf ya da labaratuvar kullanma imkanına sahip ve İnterneti ders ortamı içinde eğitici anlamda kullanmak isteyen öğretmenler bu eğitimde Web Quest. diğer okullardaki / bölgelerdeki / ülkelerdeki yaşıtlarıyla bireysel ya da grub olarak elektronik posta aracılığıyla projeler yürütebilir. Öğrenciler proje çalışmaları sırasında elektronik posta (e-mail) ile diğer insanlarla iletişim kurabilecekler. İnternet erişimi için e-mail programları ve bilgi tarayıcı programlar tanınmalı ve e-mail yollama. proje ve araştırmalara yönlendirilerek İnternet araştırma kaynağı ve bilgiye ulaşma aracı olarak kullanılabilir. Öğrenciler diğer sınıf ya da okulda yapılan projelere de elektronik posta aracılığıyla projeler katılabilirler. İnternet adreslerinin özellikleri. kaynak adresleri ve okulların birbiriyle nasıl ilişki kurmaları gerektiğini ve birlikte çalışma yöntemleri kapanacaktır. senaryolarda bulunması gereken öğeler. başkalarına yollama gibi haberleşme ile ilgili temel beceriler olmalı İnternet üzerinden bilgi arama. öğrencilere yönergeler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Çalışan öğrencilerin dinlenme veya eğlence zamanlarının alması veya grup birlikteliğinin sağlayabileceği sosyal ortamları doğuramaması sonucunda oluşabilecek yalnızlık ve uyumsuzluk. İnterneti kullanma gibi temel becerilerin olması gerekir. fikir alışverişinde bulunabilir. World Links gibi senaryosu önceden belirlenmiş İnternet projelerinin okul ve öğretmen tarafından nasıl planlanacağı. Eğitim kurumları Web sitelerini geliştirerek öğrencilerinin proje çalışmalarını geniş bir kitleye sunabilme olanağı yaratmaya çalışmaktadırlar. Bu uygulamada önemli olan bilgisayar dersi değil. normal konulu bir ders olmasıdır. Bu ders içinde bilgisayar becerileri bir araç olarak kullanılmakta.

Hangi Eğitim Hedeflerine Yöneliktir? Bilgisayar okuryazarlığı. Bu öğrenme ortamlarında ortaya çıkan en önemli bulgulardan biri de öğrencilerin tasarım becerilerinin geliştiğidir. Ancak bu uygulamaların yöntemi de şu ana kadar ki formel öğretmen eğitim programlarında yer almamıştır. İnternet temel kullanımı Araştırma becerileri Problem çözme Soru sorma Sorunları gerçek hayatla ilişkilendirme Çözümleri kurgulama Bilgi tasarımı ve sunumu Kendini iyi ifade etme İletişim ve dil becerileri Diğer kültürlerle iletişim Diğerleri ile birlikte çalışma İş vermek. (Belki yeni açılmış olan Bilgi ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümleri bunun dışında tutulabilir) Bu yüzden hizmet için öğretmen eğitimi programları ile öğretmenlere “Eğitimde İnternetin temel kullanımı”. * İnternet Projeleri Hangi Eğitim Düzeylerinde Uygulanır? 138 . sorumluluk Küresel perspektifleri anlama Tek doğru olmadığını kavrama Kendi kültürünü anlatabilme tanıtabilme Karşılaştırma yoluyla kendi kültürünü daha iyi anlama Geçmişi anlayarak geleceği kurgulayabilme Üretken olma ve dünyaya yararlı bilgiler sunabilme * Öğretmenin Ne Yapması Gerekir? Öğretmen rolü bu senaryolar içerisinde daha esnek. * İnternet Projeleri Hangi Becerileri Geliştirir. zamanı verimli kullanma Değerli bilgiyi değersiz bilgiden ayırma Ekip çalışması. organizasyon becerileri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğrenciler proje çalışmaları ile bilgiyi harmanlama. “Proje Tabanlı Öğrenme Modeli ve İnternet Projeleri” gibi eğitimlerin verilmesi gerekmektedir. yeni şekillerde ifade etme ve yeniden yaratma becerileri gelişmektedir. bilgiyi aktarıcı olmak yerine birlikte öğrenen ve ol gösterici olmalıdır. işi bitirmek. karar verme. “Eğitimde İnternet projeleri”.

Yaratıcı ve yararlı İnternet Projeleri kurgulayabilmek için müfredatın dışına çıkmak gerekmez. Sanal dersaneler. simülasyonu ve kişiye özel analiz raporlarıhbulunuyor http: //www. sıralamasını. * Sınıfta iyi bir altyapı ve İnternet bağlantısı yeterli midir? Sınıfta sorunsuz çalışan esnek ve verimli bir altyapının sağlanmış olması başarılı network ve İnternet uygulamaları için önemli bir ön şarttır. Aslında bu tamamen öğretmenin yaratıcılığına bağlıdır. Eğitim paketlerinde otuz bin sorudan oluşan soru bankası. kendi puanı. gecenin diledikleri saatlerde ulaşmalarını sağlayan sanal ortamlarıdır. Ancak müfredatın belirlediği birden fazla konu ve beceri. önceki dönemlere ait interaktif deneme testleri. öğrenciye.tr 139 .gent. tercihleri arasından hangisini kazanacağını gösteren ÖSS. Erol Altaca Dersanesi’nin ardından MEF de sanal dersane yarışına hazırlıklarına başladı. b) Sanal Dersaneler Sanal dersnaler öğrencileri sınavlara hazırlamayı amaçlayan ve sınav için gerekli bilgilere evlerinde. bilgisayarla İnternete bağlanabilecekleri her yerde günün. Bilgisayar ve İnternetin yaşamın vazgeçilmez parçalarından birisi olmaya başlamasıyla sınavlara öğrenci hazırlayan dersaneler de sanal dersane yarışına girdiler.digiturk.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternet projeleri okul öncesinden başlayarak üniversite eğitiminin sonuna kadar her düzeyde uygulanabilir. tutum ve davranış içeren eğitsel hedefler İnternet projeleri içinde bütünleşik olarak ya da birbiriyle ilişkilendirilmiş olarak kullanılabilirler ki ve bu da eğitimin ve öğrenme süreçlerinin kalitesini artırır. İnternet projeleri dersin konularının İnternet becerilerini araç olarak kullandırtabilen yeni senaryolar halinde düzenlenmesiyle mümkün olabilir. evinden tüm dersleri takip etme olanağı veriyor. MEF Dersanesi ile Digi Türk’ün ortak çalışmaları sonucunda ortaya çıkan MEF Digital ile üniversite adalarına televizyondan interakif ÖSS hazırlık eğitimi veriliyor. Ancak bu yapının gelecek olan İnternet Projelerinin yapılması ile olacaktır. * İnternet Projeleri Müfratadata Uygun mudur? Evet uygundur. tatilde.

tüm dikkatlerini derse yoğunlaştırabilmelerini. c) Web Destekli Eğitim Örnekleri * İDE-A Nedir? Örgün eğitim. Uyduyla aktarılan görüntüler. hatta iş yerinden etkinliklerine yazı veya söz ile katılabilmektedir.) masrafların olmaması bakımından) olması gibi etkenlerden dolayı önümüzdeki yıllarda geleneksel eğitimin yerini alacağını söyleyebiliriz. bilgi kazandırmak ve bilgilerini sistematize etmesini öğretmek olarak tanımlanabilir. bireye yaşamının bir döneminde. Bu şifreyi aday bulunduğu herhangi bir yerden de kullanabiliyor. Dersler Erol Altaca Dersanesi’ndeki özel bir sınıfta anlatılırken. Sanal eğitim ortamlarında cinsiyet. çoklu ortam nesneleriyle zenginleştirilmiş ders materyalinin kullanılabilmesi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil. yaş ve sosyal sınıf farklılıkların ortadan kalkması. zaman sınırlamaların kalkması ve her şeyden zayide ucuz (yol. evinden. Eğitimde bilginin paylaşımı esas olduğundan dolayı klasik anlamda belki de en fazla yüzlerce kişiye ulaşabilirken İnternet sayesinde milyonlarca kişiye seslenmek imkanı vardır. bu işlevi üstlenmiş kurumlar aracılığıyla. derslerin görüntüleri. öğrencilerin kendilerini daha rahat hissetmelerini. Günümüz sanal üniversiteler. giyim. 140 . sanal kütüphaneler ve sanal dersaneler gittikçe yaygınlaşmaktadır.1 Adaylara hizmetler Web sitesi aracılığıyla ulaştırılıyor. ÖSS eğitim programına üye olan herkese özel olarak bir şifre tahsis ediliyor. Dexar’ın yer vericisinden uyduya ulaştırılıyor. bürosundan. Sanal eğitim ortamları sayesinde kişi. yiyecek vb. çevrin içi derslerde devam zorunluluğunun olmaması. Barracuda adındaki uydu anteni sistemi ile alınıyor ve üniversite adayları da dersleri görüntülü olarak evindeki bilgisayarlardan takip ediyor.

Bilgi işlem alanındaki gelişmeler ve özellikle İnternete dayalı asenkron eğitim. İlgili görsel işitsel öğelerle hazırlanan dersler ve karşılıklı etkileşim kanalları. İDE-A ‘da verilmekte olan derslerden daha iyi yararlanmak için verilen önerilere uyulmalıdır. var olan bilginin hızla eskimesi demektir ki. Ancak örgün eğitimin yaşam boyu sürmesi düşünülemez. Bu programların en özel yanı. konuları bilgisayar başında ve okumanın ötesindeki etkinliklerinizle. Çözümü yine teknoloji alanındaki gelişmeler sağlamıştır. 141 . İDE-A (İnternete Dayalı Eğitim – Asenkron) öncelikli olarak yaygınlaştırılmasında yarar görülen bilgilere ilişkin konularda bir dizi eğitim programı projesidir. yaygın eğitim yöntemlerinin. istediğiniz yerde. Çağdaş ülkelerde hızla gelişen İnternete dayalı eğitimin ülkemizdeki öncülüğünü ODTÜ yapıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Günümüz dünyasının en temel özelliklerinden biri bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin. dersler için kullanılan arayüzün işleyişinden bir miktar bahsetmek gerekir. karşılıklı devrim yaratmış bilinen bütün eğitim yöntemlerinin yeniden gözden geçirilmesini dayatmaya başlamıştır. eğitimin sürekli kılınmasını gerektirmektedir. sıkılmadan öğrenmenizi sağlayacaktır. insanlık tarihinde görülmedik bir hıza ulaşmasıdır. Bu iki alan arasındaki çelişki. Bu. Şekil. istediğiniz ortamda öğrenme süresini istediğiniz gibi düzenleyerek istediğiniz kadar tekrar ederek gerekli gördüğünüz konuları tartışmak olanağına sahip olacaksınız.2 * İDE-A Nasıl İşler? İDE-A programında derslerin nasıl işlendiğine geçmeden önce. ilkel örneklerinde olduğu gibi ders notlarının İnternet aracılığı ile sizlere ulaştırılmasıyla sınırlı kalmamasıdır. bilgiyi güncelleştirmenin önemini vazgeçilmez kılar. Bu programlarda. dersleri istediğiniz zaman.

burada o hafta anlatılan konunun niteliği ve bu konunun sonunda öğrencilerden beklenilenleri bulacaksınız. Alıştırmalar. Böylece verilen bilgileri daha bilinçli olarak çalışma imkanına sahip olacaksınız. haftalar arasında geçişi sağlayan sağ kısım ve içeriğin bulunduğu orta kısımdır. Ders Bu başlık altında. Tartışma Grubu 142 . öğrencinin konuyu ne kadar anladığını kendi kendine sınaması hedeflenmiştir. Ev ödevi. Bunun yanında alıştırmalar. Bunlar haftanın içinde dolaşmayı sağlayan sol kısım. Şu andan itibaren bu hafta ile ilgili alt maddelere sol kısımdaki linkler vasıtasıyla erişebilirsiniz. Önce çalışmak istediğiniz haftayı sağ kısımdan seçerek o haftaya geçin. bunlar. Alıştırmalar Her hafta anlatılan konuyla ilgili verilen alıştırmalarla. konunun zihinlerde daha iyi oturtmasını da sağlamaktadır. Ev Ödevi Belirli aralıklarla verilen ev ödevlerini öğrencilerin sınanmasına olanak sağlamaktadır. Okuma ödevi. Bilgisayar ortamının sağladığı olanaklar kullanılarak. Sol kısımda. Tartışma grubu Haftanın Amacı Öğrencilerin ilk olarak bakması gereken yer Haftanın Amacı’dır. anlatılan konula ilgili animasyonlar ve şekiller yardımıyla anlamayı kolaylaştırmak hedeflenmiştir. Ders sayfasının dizaynı. Ayrıca öğrendiklerini uygulama şansını bulmaları açısından da oldukça faydalı olmaktadır. Ayrıca anlatılan konula ilgili daha spesifik ve daha ayrıntılı bilgileri bulabileceğiniz İnternet adreslerine linkleri de yine konu anlatımı sırasında görebilirsiniz. Haftanın amacı. Ders. içinde bulunduğunuz konu anlatımını bulacaksınız burada anlatımlar kısa ve öz olarak sunulmuştur. bir haftayı ilgilendiren maddeler vardır. çalışırken rahatsız olmanızı engelleyici ve anlatılan konuyla ilgili tüm ek bilgilere en kolay şekilde ulaşabileceğiniz bir biçimde düşünülmüştür. Maddeleridir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ders sayfası 3 ana kısımdan oluşmaktadır.

dünyadaki bilgi kaynaklarından 143 . Bu alanda çalışanlar sözü edilen baş döndürücü gelişmeleri zorlukla izlemektedirler. gereksinimlere göre standartlar ve yeni yazılım araçları ortaya çıkmaktadır. BTSP yaşam boyu öğrenme gereksinimini karşılamak için de önemli bir fırsattır. Benzer sorun yurtdışında da bulunmaktadır. Örneğin ABD de işsizlik oranı %8 olmasına rağmen BT alanındaki yetişmiş eleman açığı 346.000 nin üzerinde bulunmaktadır.000 civarındadır. Sorulan sorulara öğretim üyeleri ve ders asistanlarının yanında tüm öğrenciler cevap verebilirler. Dersler Bilgisayar Mühendisliğinin temel derslerinden seçilmiştir. Dönem sonunda katılımcılar yüz yüze dersler ve sınavlar için ODTÜ’ye davet edilmektedirler. Bunun en güzel yanı.000’nin üzerindeki yetişmiş eleman gereksinimini karşılamaya katkıda bulunmaktır. öğretmenlerimizi ve öğrencilerimizi çağdaş eğitim olanaklarına kavuşturmak ve Türkiye’nin bilgi toplumuna geçişinin temellerini atmak amacıyla tasarladı. Sanal-Okul projesini. Avrupa’da bir meslek 24 ayda eskirken ABD de 18 ayda eskimektedir. Buna hak kazanan kişi İDE-A / BTSP çerçevesinde Bilgisayar Mühendisliği’nin 9 temel dersini izlemiş ve sınavlarında başarılı olmuş demektir. yeni yazılım geliştirme paradigmaları. Verilen ODTÜ sertifikasının bilgi teknolojileri alanında eleman gereksinimi olan bazı şirketler tarafından kabul göreceği basına yansımıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Dersle ilgili en önemli sayfalardan biri Tartışma Grubu’dur. Bu nedenle böyle bir öğretimin önemi büyüktür. * Sanal Okul Nedir? Türkiye Bilişim Vakfı. 9 dersten de başarılı olan katılımcılar Bilgi Teknolojileri Sertifikası almaya hak kazanmaktadırlar.000’nin üzerinde yetişmiş eleman gereksinimi bulunmaktadır. Türkiye’de bilgi teknolojileri alanında 75. Bu sertifikaya sahip kişiler bu şirketlerde eleman açığı bulunduğu takdirde tercih edileceklerdir. Burada öğrenciler derste anlayamadıkları konuları veya sormak istedikleri soruları öğretim üyelerine veya diğer öğrencilere sorabiliyorlar. Halen bir işte çalışıyor veya kendi işinizin sahibi iseniz BTSP size sürekli gelişen teknolojiye ayak uydurmasında ve rekabetçi piyasa ve iş koşullarında daha başarılı olmanızda yararlı olacaktır. İyi bir yaşam standardı ve işsiz kalmamak için yaşam boyu eğitim mutlaka gereklidir. Bu projeyle. BTSP’nin amacı Türkiye’deki bilgi teknolojileri alanındaki 75. Sertifika bu derslerin ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından İnternet üzerinden yürütülen program sonunda verildiğini de belgelemektedir. her dönemde iki derk olmak üzere toplam dokuz ders verilmektedir. BTSP değerlendirmesi sonunda başarılı olan katılımcılara ODTÜ tarafından resmi bir sertifika verilecektir. Ve ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından tamamen Türkçe olarak hazırlanmıştır. Avrupa’da ise bu açık 300. Programda. Çeşitli boyutlarda evrim geçirmektedir. konular etrafında tartışma ortamlarının doğmasıdır. 4 dönemden oluşan ve yaklaşık olarak 9 ay süren bir sertifika programıdır. Yapılan sınavlar sonucunda. Her yıl yeni programlama dilleri. Bilgisayar dünyasında baş döndürücü gelişmeler yaşanmaktadır. BTSP. * Bilgi Teknolojileri Sertifika Proframı (BTSP) Nedir? OTDÜ’nün İnternet üzerinden verdiği ilk sertifika programıdır.

üzerinde bu pulları gördükleri ürünleri tercih ediyorlar. * Projenin Kapsamı Sanal-Okul’un temelinde. Geliştirilmesinin 3 yıl sürmesi ve toplam maliyetinin 3 milyon dolar civarında tutması beklenen bu büyük çaplı projenin desteklenmesinde. öğrencilerin gerek öğretmenleriyle. Sanal-Okul projesine kaynak yaratmak amacıyla kapsamlı bir kampanya başlamıştır. Örneğin. Bu kampanya çerçevesinde Sanal-Okul’a destek vermek isteyen sponsor firmalar. bir araya geldiklerinde son derece etkili olabilirler. Söz konusu modüller her sınıf ve ders için yaratılabilir. Her modül. bu pullar için TBV’na bağışta bulunuyorlar. bundan sonra “modül” diye adlandıracağımız küçük ve birbirinden bağımsız uygulamalar ve bunların ders içinde kullanımlarına yönelik senaryolar yer alır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan da yararlanılarak İnternet üzerinde Türkçe dev bir bilgi havuzu oluşturuluyor. 144 . uygulamaya yönelik bir yöntem sunuyor. bu ve bunu destekleyen modüllerden aynı kavramı kullanan başka ders konularının anlatımında da faydalanılabilir. gerekse kendi başlarına görerek. ülkemiz çocuklarının eğitiminde reform niteliği taşıyan bu projeye katkıda bulunmak için. üretip geliştiren. toplumsal sorumluluk sahibi şirketler ve bilinçli tüketici önemli rol üstleniyorlar.3 * Kampanyanın Amacı Türkiye Bilişim Vakfı. bilgilerini sınayarak kendilerini geliştirmelerine olanak sağlayan yeni bir model tanımlıyor. “sarkaç modülü” tek başına “sarkaç” kavramının öğretiminde kullanılabileceği gibi. deneyerek keşfetmelerine. Sanalokul alışılmış eğitim sisteminin aksine ezberden uzak. Burada önemli olan ilginç ders senaryolarının yaratılmasıdır. Tüketiciler de . ürünlerine “Sanal-Okul’u Destekliyoruz” pulları yapıştırıyor. Edilgen bir eğitim sistemi yerine. Bu proje. kendi başına dinamik bir sanal ortamdır. Kısacası Sanal-okul öğrencilere ve öğretmenlere bilgi çağına adım atma imkanı sunuyor. Şekil. sorgulayan ve etken bir öğrenme ortamı yaratıyor. konuya hakim eğitmenler tarafından üretilir. Modüller. Sanal-Okul’da bu senaryolar. basit ve göreceli olarak kolaylıkla üretilebilmelerine karşın.

tr/?menu=library&sub=dbase Şekil. tarim. tuketici egitimi. kimya. felsefe. arkeoloji. halkla iliskiler. Sanal-Okul’da yer alacak modül sayısı başlangıçta 2500’den fazla olacaktır. ekonomi. reklamcilik.edu. havacilik ve uzay bilimleri. bilgisayar. kadin ve cocuklar. sitenin ilk Türkçe içeriği oluşturulacaktır. projeye katkıda bulunmak isteyen “modül yazarlarıyla” işbirliği yaparak. tarih. spor.org) tarafından temin edilmiştir. siyasal bilimler.inonu. Ancak asıl hedef. ithal öğelerle eğitimden çok. 6. 145 . turizm. kriminoloji. Modüllerin ve uygulama senaryolarının üretilmesinde yönlendirici olarak bir akademik danışmanlar grubu. egitim. mesleki egitim.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Söz konusu modüller. iletisim ve medya. ilk aşamada TBV’nin yurtdışında işbirliği yaptığı diğer bir sivil toplum örgütü EOE (www. muhendislik. Türkiye’nin kendi modüllerini üreteceği bir altyapıya kavuşturulmasıdır. deniz bilimleri. ticaret. biyoloji.4 *Academic Search Elite Akademik birimler icin tasarlanmis bu veri tabani. genis bir konu yelpazesinde yayinlanmakta olan dergileri kullanima sunmaktadir. müfredatımıza uygun eğitsel modüller yaratmayı hedeflemektedir. dil. Sanal-Okul. Yabancı dil de hazırlanmış ve okullarımızda ders akışlarına kolaylıkla entegre edilebilecek bu modüller yerelleştirilerek. oluşturulma aşamasındadır. tip.eoe. uluslararasi hukuk veri tabaninin icerdigi bazi konulardir. din. dunya haberleri. Antropoloji. insan kaynaklari.3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları b)Veri tabanları:İnönü ünüversitesi’nin web sayfasından belli başlı veritanlarına ulaşmakmümkün http://www. hobiler. bilim ve teknoloji. bankacilik ve finans. matematik.

• • • • • • • • Mehmet Karahan 2715 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. 1. Veri tabaninda ayni zamanda EIU ( Economic Intelligence Unit ) tarafindan yayinlanan Country Reports'lara ve WEFA tarafindan yayinlanan Country Monitors'lere de ulasmak mumkundur. Harvard Business Review. Bu dergilerin 1732 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Taranabilir sema. ve iliskili disiplinlerdeki 2796 dergiyi kullanima sunmaktadir.7 milyondan fazla sirket bilgisine Dun and Bradstreet ile eriseceksiniz Wall Street Journal. 980 hakemli dergi iceren veri tabanimizdaki dergilerin buyuk bir kismi. Taranabilir sema. Bu dergilerin 980 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Bu dergilerin 641 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. muhasebe.com'dan" saglanan imaj / fotograf veri tabanina ulasabilir. finans. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. bankacilik. Pek cok dergi 1990 yilindan itibaren tam metin verilmektedir. 1. The New York Times ve The Cristian Science Monitor gazetelerini okuyabilirsiniz *Business Source Premier: Business Source Premier. American Banker. Forbes. Business Source Premier veri tabaninda . Bu dergilerin 958 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. • • • • • • • 2790 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. Veri tabaninda yer alan tam metin dergilerden 250 den fazlasinin tum haklari EBSCO tarafindan alinmistir ve baska bir veri tabaninda yer alamazlar. Fortune.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Academic Search Elite veri tabaninda . 2260 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. Journal of Management ve Academy of Management Review bu veri tabaninda yer alan temel dergilerden sadece bir kac tanesidir. Business Week. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. isletme. ekonomi. Economic Intelligence Unit tarafindan uretilen Country Report’lara ve WEFA tarafindan uretilen Country Monitor’lara erisebilirsiniz 146 .7 milyondan fazla sirket kaydi iceren Dun & Bradstreet bilgilerini bulabilir. 1732 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. Sadece EBSCOhost yazilimi ile goruntulenebilen "Archive Photo" ve "MapQuest. 1990 yilina kadar geriye donuk olarak kullanima sunulmaktadir.

hedeflerini ve kapsamını şöyle açıklıyor. Teknik hizmetleri merkezi kütüphaneden yürütülmek şartıyla.kutuphane. Üniversite kütüphaneleri bu amacı gerçekleştirmek üzere. öğretim ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ve hizmet veren kurumlardır. merkez kampüsün bulunduğu yerleşim alanı dışındaki diğer kampüsler için birer bağlı birim kütüphanesi kurulabilir.Sağlanan bilgi ve belgeleri bütün araştırmacıların.Mevcut bilgi kaynaklarından en iyi yararlanılmasını sağlamak amacıyla her düzeydeki kullanıcıya hitap edecek şekilde kurum içi ve dışında hizmet verir.edu. . üniversite öğrencilerinin ve çalışanlarının kullanımına sunulacak şekilde düzenler. Üniversitenin eğitim ve öğretimini desteklemek ve araştırma.Kütüphaneler. tek bir merkezi kütüphane çerçevesi içinde örgütlenmesi ve yürütülmesi esastır.sakarya. Bölümler ve daha alt düzeydeki birimler için ayrı ayrı kütüphaneler kurulamaz. Kuruluş Şekli -Üniversite'deki kütüphane hizmetlerinin. .5 147 . .Eğitimde Bilgi Teknolojileri • Mehmet Karahan WALL STREET terimlerini aciklayan sozluk ve bu terimler ile taranabilme ozelligi… c)Dijital kütüphaneler: Sakarya Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı sanal kütüphane alanında yapmış oldukları çalışmaların amaçlarını . Kuruluş Amaçları 1. .Gereken her türlü bilgi ve belgeyi sağlar.tr/ Şekil. http://www.Üniversite kütüphanecilik bölümleri öğrencilerinin zorunlu uygulama ve staj programlarının yürütülmesine yardımcı olur.

-Teknik ve okuyucu hizmetlerinin standardizasyonunu sağlamak ve denetimini yapmak. eğitim programları düzenlemek. Türkiye`nin en kapsamlı kategorik dizinidir.Başkanlığın bütçesini hazırlamak. Arabul ana sayfasındaki kategorileri ve onların altındaki alt kategorileri kullanarak arama yapabilirsiniz. . . Arabul`da aradığınız sitelere ulaşmak için iki farklı yol izleyebilirsiniz. Ya da herhangi bir Arabul sayfasındaki arama kutusunun içine aradığınız konu ile ilgili kelimeleri girerek Arabul veritabanında bu konu ile ilgili kaydedilmiş olan sitelere direkt olarak ulaşabilirsiniz. . programlaması ve yönetimi Domi Bilisim Teknolojileri A.Kütüphane hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için.Daire Başkanı. . yeterli kadroyu oluşturup. tez kataloğu. a) Arama motorları: Arama motorlarına örnek olarak ara-bul ‘u işleyelim *Ara-bul: Arabul.Ş. .Satınalma işlermlerinin Üniversite’nin gelişme politikası doğrultusunda merkez ve bağlı birimler arasında dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak.Bibliyografya. İsterseniz.Kütüphanecilik alanındaki gelişmeleri izleyerek yeni teknolojilerin kütüphaneye girmesi için çalışmalar yapmak. 148 . . tüm hizmetlerinden dolayı Genel Sekreter’e karşı sorumludur. .Merkez ve birim kütüphanelerinin eşgüdüm ve işbirliği içinde çalışmalarını sağlamak ve bu amaçla mesleki kurslar açmak. yayınlar çıkararak bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak.Kütüphane ve Dokümantasyon hizmetleri hakkında ayrıntılı bir faaliyet raporu hazırlamak ve yıl sonunda Rektörlüğe sunmak. iş bölümü ve personeli üzerinde genel eğitim ve denetim görevini yapmak. Şube Müdürlüğünden alınan önerilere göre bağlı birimlerin de ihtiyaçlarını gözönünde bulundurarak Başkanlık bütçesi halinde Rektörlüğe sunmak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığının görevleri Mehmet Karahan .Bu yönetmelik uyarınca görev alanına giren ve kütüphane hizmetlerinin gerektirdiği diğer çalışmaları yapmak. Hedefi. Türkçe ve diğer dillerde yazılmış Türkiye ile ilgili tüm web sitelerini veritabanına kaydetmektir. vb. tarafından yapılan. .

başlıklarını. 149 . açıklamalarını ve anahtar kelimelerini saklar. Eklediğiniz siteler. hem de "full text" aramalarda çokça karşılaşılan bir problem olan "bulunan sayfaların pek çoğunun ilgisiz konularda olma" ihtimalini azaltır. "Sitenizi Ekleyin" bölümüne girerek bize iletin.arabul.6 Arabul`da halihazırda yer almayan ve eklenmesinde yarar gördüğünüz siteleri. Böylece. hem kullanıcıların daha hızlı araştırma yapmalarını sağlar. editörlerimiz tarafından detaylı bir şekilde incelendikten sonra veritabanına eklenen sitelerin sadece web adreslerini.com/arayuz/4570/Default. en kısa zamanda Arabul'da yerlerini alacaklardır.asp Şekil. tarafımızdan yapılacak olan gerekli incelemeden sonra.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan http://www. Arabul.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7.BÖLÜM İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKiLERi 1)Birey Üzerindeki Etkisi 2)Toplum Üzerindeki Etkisi 3)İnternetin Türkiyedeki Durumu 4)İnternet Etiği 150 .

3. 7.email. sosyal ve siyasal farklılıkları kaynaştırarak insanlığın hizmetine sunmaktadır.chat’tir. İnternet ve Dil Kullanımı: Bildiğimiz gibi dil insanlarla iletişim kurmada kullandığımız en önemli araçtır.1.1. Bilgisayarınızı zevkle kullanıyorsanız bir problem yok ama onu arkadaşınız yerine koymak zorundaysanız.İnternet küresel dünyanın büyük oranda temsil ettiği bir platformdur.3. Art zamanlı iletişim araçlarından olan web sayfaları:dil ile resmi. İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dilin kullanım biçimlerinde değişiklikler oldu. Ancak bilgisayar ve internet kullanımı kişiler için olumlu ve olumsuz etkileri vardır. İnternetin başta eğitim. bazıları ise bire-çok. İçinde bulunduğumuz bu süre içinde her ne kadar kapsamını ve sınırlarını çok somut olarak bilmesek de. ideolojik. Artık kendine özgü kelimeleri.3. Bu ağda bilgisayar ortamına aktarılan her türlü veri. bazıları art zamanlı iletişim sağlar.2. hemen herkes tarafından kullanılabilmekte ve kullanıcılar sınırsız bir olanağa kavuşmaktadırlar. yaratıcılık olmak üzere çeşitli alanlarda yaraları olduğu herkes tarafından bilinmektedir. iletişim. İnternetin bireyler üzerindeki psikolojik etkisi kısaca:İnsana doğal bir muhatap olması ve insanı-insandan uzaklaştırması biçiminde açıklanabilir. Modern çağın bir gereği olan bilgisayar ve internet kişilerin yaşamına girmeğe başladı.İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKİSİ 7. toplumsal kaosları ve toplumlar arası kültürel. çoka-çok iletişimi olanaklı kılmaktadır. 151 . taşıdıkları özelliklere göre dil üzerinde etkili olmaktadırlar. Psikolojik Etkisi Sahip olduğumuz kısıtlı zamanı tek bir uğraşla doldurmak yerine mümkün olduğunca çeşitlendirmek bireysel iletişim açısından daha faydalıdır.3 Birey Üzerindeki Etkisi Yaşamımıza giren bir konu olarak internet aslında çok geniş bir kavrama sahiptir. hareketli görüntüyü ve sesi birbirine yaklaştırmıştır. bilginin kullanımı ve paylaşımındaki eşitlikçilik. ekonomik.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7. 7. İnternet dil kullanım biçimlerini nasıl değiştirmiştir?İnternet üzerinde insanlar iletişim kurmak için farklı araçlar kullanmaktadır. İnternet bilgi paylaşım ağıdır. Bilgi paylaşımı ve tüketiminin internet gibi bir ortam sayesinde kolayca gerçekleşebilmesi yeni bir siyasal ve sosyal topluluğunda oluşmasına olanak sağlamıştır.2. Bunlardan en önemlileri:web. kuralları ve araçlarıyla insan zihnindeki sınırlara bile meydan okumaktadır. Bütün diller internet ile ortaya çıkan yeni dilsel kullanım biçimlerinin etkisi altındadır. Bu değişme yalnızca Türkçe’ye özgü değildir. Bunlardan bazıları eş zamanlı. Sosyal Etkisi 7. problem bu noktada başlar. İnsanlar arasında iletişim sağlamak amacı ile kullanılan bu araçlar.

Chat’in Sosyal Etkisi: İnternetin dil üzerindeki etkilerinde ele aldığımız chat’in bireyler üzerindeki etkisi biraz daha açmak gerekirse: chat sohbet etmek anlamında ingilizce bir sözcüktür. Kullanıcıların anonim kalabilmesi.2. ahenk gibi araçlar yazılı internet ortamında eksik kalışı.3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan E-mail ise. internet dilinede aynen aktarılmış ve internetin belkide en yaygın kullanım biçimi olan etkinliğin adı haline gelmiştir. vurgu. Chat’te dilsel kullanım biçimlerini tamamen değişikliğe uğratmıştır. Ayrıca internet ile küreselleşme hızlandığı için iletişim de küreselleşmektedir. Eğitim sistemi ile ilgili ön koşulların sağlanmadığı bir ülkede. iletişimin eş zamanlı gerçekleşmesi ve konuşma dili ile anma yazı aracılığı ile sürdürülmesi değişik dil kullanım şekillerinin içiçe girmesine yol açmaktadır. Araştırmaya dayalı bir eğitim yapısı ile ezber-tek kitaba –öğretmene dayalı eğitim yapısı içinde internetin bilgilenme hakkına ilişkin işlevi farklı olacaktır. 7. Böylece ulusal dillere internetin dili olan ingilizceden birçok sözcük ve değiş biçimleri katılmaktadır.2. Bilgilenme Hakkı: Bilgilenme hakkı dünyanın herhangi bir ülkesinde yaşayan herbir bireyin varlığını koruma ve geliştirmede zorunlu olarak gereksimim duyduğu bilgiye hiçbir engelle karşılaşmadan ulaşma hakkıdır. Ayrıca. İnternet bilgilenme hakkı açısından eğitimine bağlı olarak bireyler için hem yeni bir olanak hem de dezavantaj olabilir. Küreselleşmeye bağlı olarak zaman ve mekan kavramlarımızda değişmeler meydana gelmiş ve iletişim kurduğumuz çevre farklılaşmıştır. aradaki farkı daha kolay anlayacağımız acıktır. Bunun sonucunda.jest. günlük dil ve bölgesel dillere ait özellikler katılmıştır.3. Yüzyüze iletişim sırasında dil iletişiminin ayrılmaz bir parçası olan:mimik. birbirleri hakkında fazla bir bilgiye sahip olmamaları gibi hususlar dil kullanımını değiştirmektedir. soruları hızla çözmek bir yana bilgilenme hakkı açısından bazı sorunların kaynağı olabilecektir. Bütün bu gelişmeler sonucunda sorulması gereken soru şudur:Bu gelişmeler dilde yapısal değişikliklere yol açar mı? Bence bu soruya hayır diye yanıtlaya biliriz. ama bunlar dilde yapısal düzeyde değişikliğe yol açacak düzeyde değildir. 7. yani duyguların bu araçlarla aktarılmaması kullanıcıları yeni araçlar aramaya itmiştir. Sohbet etmek yada söyleşmenin açık karşılığı “oturup 152 . birbirlerini görmemeleri. Bu da dilde küreselleşmeye yol açan bir nedendir. çok kısa sürede iletişim kurulmasını sağlaması açısından metinlerdeki biçimsel yapıları tamamen değişikliğe uğratmıştır.2. Chat bilgisayar ortamında bir tür etkileşimli yazışma şekli ve internette sohbet etme biçimidir.3. Çünkü meydana gelen değişmeler dilsel biçimlerle ilgilidir. Bu nedenle yeni biçimler oluşmaktadır. İntenette sohbeti yazışma ve internette sohbet etme biçimidir eterlendirmeden önce geleneksel anlamdaki sohbet üzerinde düşünürsek. yazılı dile çok kısa süre içerisinde argo. Yani daha çok konuşma dilinin yazı ile ifade edilmesine ilişkin sorunlardır. internet.

4. Peki. istenen her şeye her yerden ve her zaman erişime olanak tanımasıyken.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan karşılıklı konuşmak” tır. Birbirlerinin hiç tanımayan ve hatta tanımayacak olan insanlar bile. Zaman nedir? Toplumsal gelişmenin belli bir basamağından itibaren olayların akış içindeki yerlerini tayın edebilmek için insanları öğrenmek zorunda olduğu bir araç olarak tanımlayabiliriz. Bu durum gerçektende çok trajik bir çelişkiyi gözler önüne sermektir. gerçekte tam bir kör döngüsüdür. bu tanışıklılık yanılsaması içinde bu sanal sohbeti gerçeklettirebilirler. bunlara karşın chat yapmanın kitleler için özendirici yanı nedir? Acaba insanlar çevrelerinde merhaba diyecek insan mı bulamıyorlar. Bu şekli ile sohbet dolaysız bir iletişim şeklidir. ancak söz konusu olan chat yapmaksa. gerekli vurguyu sağlar. Chat geleneksel sohbetin temel koşulu olan tanışıklılığı da ortadan kaldırmaktadır. istediği kılığa girebilir. Bunu başka bir yönden ele alırsak: chat sırasında kullanıcının kişisel bir sınırlığı yoktur. Zaman Kavramı Açısından İnternet: Önce zamanın kısa bir tanımını yapalım. oysa elektronik ortamda sohbet etmenin temel koşulu monitör kullanmaktır. 7. İnternetin en belirleyici özelliği modern insanın zaman kavrayışına belli notalarda hitap etmesidir. Görülüyor ki 153 . yazan ve okuyanın aldığı aradaki ilişkiyi yalnızca monitörlerde belirtilen standart harf dizileri ile gerçekleşir. konularında sınırını aşarı yukarı belirler.3. Bir internet kullanıcısı için veriye erişim aşamasında. Mesafenin azlığı. her bir veriyi zamandan bağımsız olarak kullanıcıya iletmesidir. Diğer bir deyişle internet kullanımı sırasında kullanıcı tarihselliğinden ayrılır.2. söze mimik ve jestlerini de katarak sohbeti renklendirip. Gerçek anlamda sohbet için dolaysız bir iletişim demiştik. Tanımından da yola çıkılarak geleneksel sohbettin üç temel koşulu olduğu ileri sürülebilir. Çünkü internetin en önemli özelliği. diğer bir nedeni de internetteki veri akışının sürekliliği ve bu sürekliliğin belli bir periyoda bağlı olmamasıdır. Bunun bir nedeni zaman ve mekan farlılıklarını önemsizleştiren bir bilgi ağı olarak. Kullanıcı gündelik yaşamındaki zamana ilişkin sınırlılıklardan bağımsızlaşmıştır. Artık geçmiş ve gelecek kavramları internet kullanımı sırasında pek anlam taşımaz. Daha önce tanışmış olmak sohbettin içeriği hakkında bir ipucu verdiği gibi. Konuşan ve dinleyenin yerini. Bilgisayar ortamında sohbet ise. Bu durum aynı zamanda sohbettin gerçeklik zemininde oluşturmaktadır. Monitör bu hali ile sohbetti dolaylı hale getirir. ideal zamandan söz edilemez. Bunlar: Sohbette katılanların yüz yüze olarak aynı mekanı paylaşması Önceki bir zaman diliminde tanışıklıkları olması Sohbetti anlamlı kılacak ortak yanların bulunmasıdır. bu kez insanlar evrelerindeki sayısız olanağı görmezden gelerek önlerine pek çok elektronik donanım ve kilometrelerce mesafe koyarlar. yani herkes herkesi “oynayabilir” taklit edebilir. yoksa bir anlamda kendilerinden arınma olanağımı insanları rahatlatan? Uzaklık kavramı internet kullanıcıları için hiçbir anlamı ifade etmez. Yani öz benliğinden sürede olsa kişi soyutlanabilir.

560 internet kullanıcısının katılımı ile gercekleştirilen ankette göre: 1) Kişilerin internet kullanma amacı 40 35 30 25 20 15 10 5 0 İŞ BİLGİ HOBİ EĞLENCE HABERLEŞM E AKADEMİK İNTERNETİ Şekil1.3 4)Öğrenim durumu 154 . internet kullanımı sırasında önemini yitirmektedir.1 2) En çok kullanılan servisler 100 80 60 40 20 0 SERVİSLER WEB POSTA ŞEKİL1.2 3) Mesleki Dağılım 35 30 25 20 15 10 5 0 öğrenci mühendis diğer meslekler ŞEKİL1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yaşamı güdüleyen ve organize eden bir kavram olarak zamana verilen değerin içerimi. Türkiye’de internet kullanıcılarının profilini çıkarmak için MagNet tarafından bir anket yapıldı.

1. Siteler geniş 155 . Ticarete Etkisi 7. Yerinden alış-veriş. Yüz yüze insan ilişkileri azalacak bu nedenle de bir bakıma robotlaşan insanlar türeyebileceklerdir.4 7. Ancak bütün bu kolaylıklar insanları bilgisayar bağımlısı yapacaktır. suçların modern bilgisayar teknolojilerini ağ sistemlerinin avantajlarını değerlendirmeleri yoluyla klasik dolandırıcılık biçimlerinden farlılık gösterir.3. Kişisel Hakların Korunması İnternette işlenen şuçlar Emniyet Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu BilişimŞuçlar Raporunda kişi hakları ihlali şöyle açıklanmaktadır: “Bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanarak verilerin alınması. Öte yandan internet.3.4. kültür ve benzeri gibi gerçek dünyada önemli olabilecek pek çok özelliği de ortadan kaldırmaktadır. değiştirilmesi ve silinmesi yolu ile kendine yada başkasına yasadışı ekonomik menfaat sağlamak için zarar verme. Bilgisayar dolandırılıcığı suçları.4.okul lise diğer öğrenim ŞEKİL1. cinsiyet.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 80 70 60 50 40 30 20 10 0 y. ırk. Gerçek dünyadan farklı bir ortamda sanal dünyada insanlar arası ilişkiler değişmektedir. kişilerin sosyal yaşamlarında hem olumlu hem olumsuz etkilere sahiptir.1. Toplum Üzerindeki Etkisi Yaygın bir görüşe göre internet. 7. Bu şekilde insanlar kendilerine daha fazla zaman ayırabilecekler ve kısa zamanlarını daha verimli değerlendirebileceklerdir. 7. Özellikle e-ticaret ve git gide daha fazla şirketin ürünlerini Web’e sokmaları ile tüketiciler adil ve güvenilir internet etkileşimini talep etmeye başladılar.4. kazanç yada mağdura ciddi kayıplar vermektir. yerinden bankacılık hatta işe gitmeden evden çalışma vb. Psikologlar tarafından yapılan bilgisayarın duyuları körelttiği konusunda çalışmalar devam etmektedir. kişiler arası mesafe. gibi kullanımlar insanın sosyal yaşamını etkileyebilecek unsurlardır. yaş. Sanal Market İnternet en iyi ürünleri en iyi fiyatlarla bulabileceğiniz değerli bir kaynak olabilir.” Tanımdan da anlaşılacağı gibi: suçlunun hedefi kendine veya bir başkasına mal.

onlara anında deneme olanakları sundukları ve birebir konuşmanın bütün tekniklerini kullandıkları için başarılı oldular.1. Kapı kapı gezerek pazarlama yapan satıcılar direk olarak tüketicinin evinin salonunda pazarlama yaptıkları.3.htm 7. 156 .1.tr ŞEKİL 2. İşte internet üzerinde pazarlama bu noktada önem kazanmakta. satıcı ve alıcı arasındaki işini tehdit etmeye başladı. 1960’lı yıllarda Amerika birleşik Devletleri’nde yeni bir ekonomik güç ortaya çıktı. donanımlar. kitaplar. seyahat acentalarını ezip geçebilecek bir kamyon gibi artık internet üzerinde uçak ve otel rezervasyonlarından otomobil kiralamaya kadar seyehat için gerekli olan herşeyi bir acentaya gerek duymadan yapabilirsiniz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bir katagori yelpazesini kapsayıp yazılımlar.egenet.2.1 7. gibi ürünlere yayılıyor. şaraplar. 1990’lı yılların başında teknoloji. http://shop. purolar.telmar.com. Seyahat Acentaları İnternet. Medyanın ve reklamların da etkisiyle gittikçe daha bilinçli tüketici ise alışverişin daha çok kendi kontrolünde olmasını istemekte.tr/satgayri.4.4. Çünkü tüketici Web üzerinden satın almak isteği ürün hakkında istemediği kadar fazla bilgiye bir tuş dokunuşuyla ulaşabiliyor. Buna karşılık internette sayfa asmak yıllık 150-250 dolar civarında ve sayfaları tasarımını da yaptırarak asmak yine yılık baz da 300-500 dolar aralığında (sayfa adedi ve tasarımı zorluğuna bağlı ) www.com. Reklam Sektörü Ekonomi ile ilgili bir dergide bir yıl boyunca reklam bulundurmak 24 bin dolardan başlayan ve 100 bin dolarlara kadar ulaşan rakamların telaffuz edilmesi demektir.

5. Büyük emlak ofisleri yavaş yavaş internette yerini alırken.7.tofas.4.4.emlax. video film yada ses ile de tanıtım yapılabilir.dünyaturu.Eğitimde Bilgi Teknolojileri www.4. Bunun için yapmanız gereken tek şey bir ISS ile anlaşmak ve tabiki yazacak konunuzun bulunması. semtlerde servis veren emlak büroları yerini. www. Üsküdar’da ev kiralamak için artık Üsküdar’a gidip sokak sokak gezmek ya da o yöredeki emlakçıları dolaşmak yerine “Ev KiralayanlarÜsküdar”sayfalarına girmeleri yeterli. aylık ya da yıllık yayın yapabilirsiniz.com ŞEKİL 2. bunları sığdıracak binalara. sorunlara çare bulacak teknik personellere gerek duymadan internet üzerinden günlük.com 7. Emlakçılar Tehlike çanlarının çaldığı diğer bir meslek dalı ise emlakçılık. Mehmet Karahan 7.com.6. Sadece yazı ile değil istenirse fotograf. Oto Galerileri Oto galerileri artık internette. haftalık.yönetecek müdürlere. Artık milyonlarca dolarlık matbalara. Yazılı Basın İnternetin tehdit oluşturabileceği diğer bir sektör ise sürekli yayıncılıktır.1.hurriyet.4. artık evini kiralamak ya da satmak isteyenlerin. www. bir tuşa basarak ulaşılan listelerine terk etmekte.1.1. Görsel Basın Yazılı basını bekleyen sorunların çok benzeri görsel basın içinde geçerlidir.com 7. Tüketici istediği markanın istediği modelini internet üzerinde bulabiliyor. www.4. Bir televizyon şirketi kurup işletmek yerine.1. cebinizde 20-30 bin dolar koyarak internet üzerinden yayın yapabilirsiniz.2 7. Direk üreticiden o marka ile ilgili ayrıntılı bilgiler alarak bunu rakip marka ile çok kolaylıkla karşılaştırabilmektedir. internet üzerinde. Ancak bu konuda hala aşılmayan teknik sorunlar 157 .

questions 158 . Ancak sürmenize imkan yoktur. Usenet üzerindeki haber akışını kimse kontrol edemez.newusers news://news. Örneğin beğendiğiniz bir arabanın test sürüşlerini izleyebilirsiniz. Daha el altında Daha hızlı Bilgiye ulaşmak Ürünü bulmak kolay Fiyatları kıyaslamak kolay 24 saat alış-veriş Satıcıyla uğraşmak yok Daha ucuz Daha eğlenceli 7. Ticarette İnternetin Eksikleri İnternetin pazarlamada kullanıcısına sunmayacağı tek hizmet ellemek.8. Usenet hakkında daha fazla bilgi için: news://news. satıcıların ve aracı kuruluşların konuşma tekniklerini kullanarak tüketiciyi etkiledikleri ve ürünün daha kolay hale getirtiklerine inanmaktadır. Usenet bir kuruluş değildir. Genelde Usenette ticari amaçlı mesajlar verilmez.1.2.4. Ancak yerel Usenet servis sağlayıcıları bünyelerinde bulundukları grup sayılarını kontrol edebilir.announce.newuser.answers news://news.4. Usenette gönderilen bir yazı dolayısıyla hakkında dava açılan. www. 7.9. dokunmak ve denemek için kullanmaktır. Neden Sanal Alışveriş Kaliforniya’da yapılan araştırma sonucunda internet kuşllanıcılarının sanal alış-veriş yapma sebepleri sırasıyla şu şekildedir. Bunların da en kısa sürede çözülerek görsel basının internete kayması mümkün . hapse giren para cezasına çarptırılan insanların sayısı sürekli artmaktadır. Usenet Usenet ( dünya çapında çoklu tartışma ve iletişim platformu) dünya üzerindeki milyonlarca ağ kullanıcılarının binlerce değişik konuda yazdığı görüş ve düşüncelerini anlatan yazılar ile haberlerden oluşan bir tartışma ortamıdır.1.com 7. Bir çok işletmeci.cnn. Ayrıca her Usenet yerel sorumlusu kendi domainlerini kontrol eder.4. bazı grupları kendi listelerinden çıkarabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bulunmakta.

4. Web adresi www. Özellikle ticari kuruluşların interneti kullanmaya başlamaları ile birlikte internette güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı yakın zamanda Web üzerinden iletilen her türlü bilginin yeni şifreleme teknikleri ve çok yüksek hızlı hatlar sayesinde yeteri seviyede güvenli olacağını söyleyebiliriz.4. Önce sahneye kurban çıktı.org olan derneği daha yakından tanımak için sitesine göz atmanız yeterli. Ancak. İngiliz sivil savunma örgütünün desteği ile varlığını sürdürebiliyor. İnternette Bit Pazarı 159 . Bağımsız arama kurtarma örgütleri de güçlükle ayakta durabiliyor.4.com adresinden mail yollayabiliriz. 7. Ardından psychaq.edu Mehmet Karahan ŞEKİL2. İnternette Arama Kurtarma Tarihimizin en büyük depremlerinden birini yaşayalı daha iki yıl bile olmadı ama hala koskoca İstanbul’da 23 kişilik bir sivil savunma örgütümüz var.4. Örneğin AKA. Ayrıca bu örgüte aka-arama@hotmail. kullanıcı şifreleri banka kredi kart numaraları ve benzeri gizlilik içeren bilgileri şu an için internet üzerinden serbestçe göndermeyin.5.Eğitimde Bilgi Teknolojileri e-mailto://listserv@american. İnternet Ne Kadar Güvenli İnternetin şu an için çok fazla güvenli olduğu söylenemez. yine de.3 7. İlk İnternet Konseri 13 Ocak’ta İstanbul Üniversitesi rock kulübü tarafından düzenlenen ve Türkiye’nin ilk “Gorage Party’si” olan rock konseri sponsor site olan raptiye.6.4. 7.aka-arama.pancoke ve dail Black grupları sahne aldı.3. arama kurtarma araştırma derneği.comdan canlı yayınlanarak aynı zamanda ülkemizde yayınlanan ilk internet konseri oldu. Bu klube üye olmak için internette ki formu doldurup yollamamız yeterli. Nadiren de olsa kişisel iletiler ve postaların kötü amaçlı profesyonel kişiler tarafından illegal (kanun dışı ) yollarla ele geçirilebilir. 7.

doktorların tıp konusundaki sohbetlerini çağrıştıran yeni ve farklı bir dili konuşmak zorunda. Yıdızların Sanal Adresi Eskiden müzik piyasasını takip etmek ne kadar da zordu.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gençlerin başarılı çalışmalarına bir örnek daha. müzikteki son gelişmeleri takip etmek bundan sonra daha da kolaylaşacak. Hızlandı ve karmaşıklaştı. Tripod’da yapılmış amotör bir site çatır çatır ikinci el bilgisayarları satıyor.geocities.8. İlk üretilen bilgisayardan bugüne sistem oldukça güçlendi.com.1 İNTERNETİN TÜRKİYE’DEKİ DURUM DEĞERLENDİRİLMESİ 7.mli bir ortam hazırlamış. günlük yaşama önlenemez bir hızla giriyor ve yerleşiyor. Çünkü müzik sektörünün en güçlü plak şirketlerinden Sony Müzik’in sitesi yayına başladı.1 Parmaklarımızın Ucundaki Dünya Bilgisayarlı yaşamın tüm dünya için oldukça yeni olduğu söylenebilir. 7.tr adresini tuşlayarak ulaşabileceğiniz bu site. Artık hesaplarımızı tutan . Artık internet sayesinde tüm gelişmeleri sıcağı sıcağına takip eder olduk. Sony müzik sitesindeki yerli veya yabancı tüm sanatçılarla en doğru bilgi ve gelişmeleri birinci ağızdan sizlere duyuruyor. Sitenin adresi levkilen. Sony Müzik yetkilileri internetin bilgi transferinde ve iletişiminde en etkin yol olduğunu düşünüyor.1. Adresi www.7.sonymuzik.tripod.klubün amacı işsizlerin gelişmelerden çabuk haberdar olmasını. İnternette İşsizler Klubü İşsizler de sanal alemde örgütlendiler. bu yüzden sanatçılara ulaşabileceğimiz etkileşi. Siteden sony müzike ulaştıracağınız tüm sorular kısa sürede yanıtlanıyor. dayanışmasını ve işsizlikten bir an önce kurtulmasını sağlamak. notlarımızı kaydeden. sıkıldığımızda bizimle oyun oynayan ve yaşamın içindeki 160 . raporlarımızı hazırlayan. İnternette sörf yapıp. isteyen ziyaretçiler giriş yapıyor isteyenler de satış yapabiliyor. 7.com adlı bir mail grubundan hepsi birbiriyle haberleşiyor.com.4.com/issizler klubüolan sitede bütün işlerin birleşmesi amaçlanıyor. Çünkü işsizler klubü@groups. Bu yeni dil. Web’de www.4. Kulubün haberleşme açısından da hiçbir eksiği yok. Bugün bir bilgisayar edinmek isteyenler . 7.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

herşeye kolaylık ve güven getiren yakın bir dostumuz var. Ancak bu dost, kimi zaman bizi kendine tutsak edip dış dünyadan ayırabiliyor; bizi yalnızlığa da sürükleyebiliyor... 1990’lar, bilgisayarlara yeni bir özellik kazandırdı. Artık bilgisayarlar bizleri kendi içlerine kapatan bir makine yerine, bizi dünyaya bağlayan bir iletişim santrali haline geliyorlar. Bütün bunlar ise, bilgisayarların arkasındaki kablolara eklenen yeni bir kablo ile gerçekleştiriliyor. Bilgisayarlarımızı diğer bilgisayarlar veri tabanlarına bağlayan karmaşık bir sistemin evinizdeki uzantısı olan bu kablo, evin telefon girişine, oradan telefon santraline ve sonra da tüm dünyaya açılıyor. Bilgisayarlarımızı uzak noktalara bağlayan bu yeni sistemin adı “İNTERNET” ....

7.1.2. İnternet Nedir ?
a) İnternet aynı dili konuşan ya da diğer bir deyişle aynı iletişim kurallarını kullanan ağların bir toplamıdır. (Alan kılavuzu Stephon Nelson) b) İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi taşıyıcısı, bir ön modeldir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli etmeni, taşıyıcısı, kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek ve toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişime zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan, bir çalışma ortamı haberleşme ortamı büyük, canlı, dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir haberleşme ortamı, her vatandaşın kendi radyo ve televizyonunu kurabileceği bir yayın ortamı, tüm dünyaya hitap eden bir tanıtım ve pazarlama ortamı, iş bağlantılarının kurulabileceği, alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerinin vatandaşa ucuz etkin ve 24 saat sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. c) İnternet, bir çok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu,dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnterneti bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. İnternete bakış açımıza bağlı olarak farklı tanımlamalar da getirebiliriz : İnternet, • 1997 sonu itibariyle 100.000.000 ’u aşkın insanın kendi arasında etkileştiği, bilgi değiş-tokuşu yapabildiği ve kendi yazısız kuralları olan büyük bir topluluktur. Bu, internetin sosyal yönüdür. • Pek çok yararlı bilginin bir tuşa basmak kadar yakın olduğu dev bir kütüphanedir. • 1997 sonu itibariyle 20.000.000’u aşkın bilgisayarın bağlı olduğu çok büyük bir bilgisayar ve iletişim ağıdır. • Kişilerin değişik konularda fikirlerinin serbestçe söyleyebilecekleri ortamlar barındıran bir demokrasi platformudur.

161

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

• Evden alış-veriş, bankacılık hizmetleri, radyo-televizyon yayınları günlük gazete servisleri vb. gibi uygulamaları ile aslında internet aynı zamanda bir hayat kolaylaştırıcıdır. Tüm bu tanımlamaların arakesitinde yer alan ise “Bilgiye ulaşım ve onu paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım”dır. • Sonuç olarak internet, önümüzdeki yıllarda üretilecek bilgilerin dolaşım sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çıkmasıyla yaşamla daha çok iç içe geçmeye başlamıştır. İnternet farklı bir ortam, farklı bir uzay. Kendi yazılı olmayan, kuralları olan; kendi toplumu olan bambaşka bir uzay. Klasik yaşama biçimlerini, değer yargılarını değiştiren; hayatımıza yeni kavramlar, yeni uğraşlar getiren bir şey. Hayatımızı etkiliyor. Hem de çok fazla bir biçimde.

7.1.3 Türkiye İnternetinin Bir Durum Değerlendirilmesi
İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi, taşıyıcısı bir ön modelidir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli bir etmeni, taşıyıcısı kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişmeye zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan bir çalışma ortamı, haberleşme ortamı, büyük canlı dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir çalışma ortamı, her vatandaşın kendi radyo, gazete ve televizyonu kurabileceği bir yayın ortamı tüm dünyaya hitap eden bir dağıtım ve pazarlama ortamı. İş bağlantılarının kurulabileceği alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerini vatandaşa ucuz, etkin ve 24 saat sunulabileceği, ilkokuldan üniversiteye meslek içi ve sürekli eğitimin sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim ve saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. İnternette geç kalmak, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. İnternet en basitinden çağdaş matbaadır. Dünyanın pek çok ülkesinde internet, ulusal bir plan kapsamında stratejik bir konu olarak ele alınmış eylem planları yapılmış, kamu özel sektör üniversiteler ve sivil toplum örgütleri beraberinde bunları hayata geçirme çabasında epey yol alınmıştır. Dünya internetinde 40 milyon civarında bilgisayar, 150-200 milyon kullanıcı, 3.5 milyon web, 2 milyon kurum, 30 bin haber gurubu, 90 bin posta listesi, 25 bin sohbet kanalı vardır. Türkiye de ise 40 bin civarında bilgisayar, 150-200 bin kullanıcı, 5 bin civarında web, 300 bin kullanıcı vardır. Türkiye’de ki toplam internete bağlı bilgisayar sayısı İndiana Eyaleti k12 (ilk,orta,lise) bilgisayar sayısından az. Türkiye interneti 6 yaşını doldurmak üzeredir. Bu altı yıl çok sancılı olmuştur. Son yıllara kadar ulusal sahiplenme kaygısı ve çabası olmamıştır. İnternetle ilgili taraflar kısa vadeli bakışla bir işbirliği çabasına girmemişler ve sonucunda ulus olarak ortak aklımızı oluşturamamış durumdayız.

162

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Türkiye internetteki gelişmelerin çok dışında değil ama biz takipte zorlanıyoruz. Treni kaçırmadık ama farkı kapatamıyoruz. Çok ciddi boyutta insan gücü açığımız var. Üniversitelerimiz, değişen eğilimleri göz önüne alıp programlarında esneklik yapacak esnekliğe sahip değil. Bu konuyu sahiplene kurumumuz yok. İnternete ulus olarak yatırım yapmıyoruz. İnternet konusundaki master planımız, eylem planımız olmadığı gibi deneysel projelerimiz bile yok. Gelişmiş üniversitelerimizde bile bu konularda çalışan bir avuç insanımız var. Üniversitelerimizi bile interntete tamamen taşıyamadık. Üniversiteler için ulusal bilgisayarlaşma hedefleri ve planlarımız yok. Alan adını alan 80K12 okulumuz ve 400’e yakın bilgisayar var. Milli Eğitim Bakanlığımız henüz kendini internete bağlayamadı. Okulların bilgisayarlaşması ve internetli eğitim konusunda ulusal hiçbir doküman üretemedik, üzerinde anlaşılan hiçbir model yok ve kayda değer deneysel boyutta bile hiçbir projemiz yok. Ulus olarak bilgisayar destekli eğitimde henüz öğrenme sürecine giremedik. Son zamanlarda TUENA, İnternet Üst Kurulu Elektronik Ticaret ve Koordinasyan Kurulu, Kamunet Üst Kurulu, TOBB Sektör Kurulu ve TBMM Bilgi teknolojileri grubu olumlu gelişmelerdir. TUENA Türkiye enformasyon ana planı çalışması yakında bitecektir. Ülkenin bir mastır plan gereksinimi duyması tabiki sevindiricidir. Bu planı tartışmak, geliştirmek, sahip çıkmak ve bir eylem planı ortaya çıkarmak hepimizin görevidir. Türk Telekom’un yeterince yatırım yapamaması ağır bürokratik yapısı internet konusundaki deneyimsizliği, zikzakları hatalı kararları ile interneti engellediği görüntüsü oluşmuştur. Türk Telekom son bir yılda SDH, TDM, ISDN, 800 hatlar için yatırım yapmış, Ttnet ihalesini gerçekleştirmiştir. Tt’nin internet ve PSTN için yatırım yapması gerekir. Şayet TT, bir A.Ş. olarak görülüyorsa, kendi kazandığı para ile, karlı gördüğü yatırımları yapabilmektedir. Şayet TT, bir KIT olarak görülüyorsa, Türkiye’nin geleceği için stratejik konumda olan iletişim ve internet alt yapısı için yatırım yapılmalıdır. Kaldı ki internet hizmeti temel bir kamu hizmeti olmaktadır. Teknolojik gelişmeler internetin yayılması için yeni olanaklar sunmaktadır. Kablo Tv üzerinden erişim, kablosuz erişim, xDLS, internet Tv ve direkt Pe şu anda gündemde olanları. Bunları biran önce hayata geçirmeliyiz. İnternet Üst Kurulu, diyalog ve hoş görü ortamında, bir çözüm üretme mekanizması, bir hakem kurulu olarakta çalışabilir. Ulaştırma Bakanlığının önderliği bu anlamda çok önemlidir. İnternetin öne çıkardığı birkaç kavram, saydamlık, katılımcılık ve sivil toplum örgütleridir. Saydamlık ve katılımcılık, zaten internetsiz hayata geçmesi zor kavramlardır.

7.1.4 İnternetin Ülkemizdeki Ticari Boyutu
Dünyadaki kullanıma paralel olarak, internet ve ticaret olgusu boyutu ülkemizde de popüler olmaya başlamıştır. 1997 ortalarından itibaren birçok banka, müşterilerine hizmet üzerinden kişisel bankacılık servisleri vermeye başlamıştır. Öte yandan, 1996 sonlarından itibaren birçok günlük gazete ve derginin (aynı baskısı olmasa bile) internet üzerinden yayınladığını görüyoruz. 1997 sonlarına doğru deneme amaçlıda olsa, bazı popüler alış-veriş imkanlarını yavaş yavaş müşterilerine açmaktadır. Diğer bir popüler dal da internet üzerinden radyo ve Tv yayıncılığı. Hat hızlar şu an fazla

163

Her ağın kendine ait sorumlulukları ve kuralları vardır.Ayrıca Tübitak. Gösterilebilir. Önümüzdeki dönemlerde Türkiye internet alt yapısı ve gelişimi ile ilgili planların/yatırımların/hedeflerin siyasal parti ve hükümet programlarına girmesi hepimizin ortak dileğidir.millet vekillerimizin bazılarının artık e-mail de kullanmaya başlaması ve insanların artık “internet” varlığından haberdar olmaları hep olumlu kilometre taşlarıdır.www servislerini ilan etmeleri. büyük bir üzüntüyle söylemek gerekirse.net. ODTÜ üzerinden internet erişimine sahip olmuşlardır.Sonraları internet servisi alan özel kuruluşların sayısı her geçen gün artmıştır. Kulanıcı ağdaki her bir servise ulaştığında yaptığı işlerden sorumludur.tr servis sağlayıcılarında bir kullanıcı numarası üzerinden dial-up türü bağlantılarla bazı özel kuruluşlar veözel şahışlarla internet hizmeti vermeye çalışmıştır.1. Bu kuralları bilme ve bunlara uyma kullanıcının sorumluluğudur. bir çok şirket bu konuda ciddi atılımlar yapmaktadır.5 Türkiye’de Hangi Kuruluşlar İnternete Bağlıdır Türkiye’deki ulusal internet alt yapısı. 7.net. başka bilgisayar ağlarına erişmemize izin verilmiş olabilir. Bir ağ kulanıcısı olarak. Ağ üzerindeki izin verilmiş işlemler. hatta herbirinde ayarı protokollere sahip binlerce irili ufaklı ağların toplamıdır. tek bir ağ değildir.servisleri ve sistemleri kullanmaları konusundaki sorumlulukları fark etmeleri önemlidir.2 İnternet Etiği Ağ üzerindeki her kullanıcının.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeterli olmasa da. vb gibi kuruluşlarda. MTA. İnternet ya da kısaca net. henüz tamamlanmamıştır. DIE.servis. Televizyon/radyo programlarının e-mail adreslerini. 7. bu ağdaki sorumlular tarafından her zaman izlenebilecek şekilde tasarlanmıştır.İstanbul’dan İTÜ ve Boğaziçi üniv. İlk ODTÜ’te bağlanmıştır.aynı dönemde.TRNET çatısı altında. 164 . kamu kuruluşları arasından. TT. Kullanıcı sayısı ve kullanım oranları artıkça özellikle reklam gelirlerinin hatırı sayılır oranlarda artmasını bekleyebiliriz. günlük gazetelerin yayınlarını internet üzerinden verebilme çabaları. Fakat bir yerde izin verilen bir hareket başka bir ağda yasaklanmış olabilir. Ülkemizde internet kamu oyunun her geçen gün daha fazla bilinçlenmesi oldukça sevindirici bir gelişmedir. siyasi partilerin internete bağlanma çalışmarı.tr ve servis2.

kampüs. Alan Klavuzu 2) İnternetle ilgili bilgi.Dr.Yılmaz Bülent (Hacettepe Üniversitesi) Bilgilenme Hakkı Eğitim ve İnternet 8) Doç.URL Adresi:www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1) İnternet nedir?.com/turkce/help 3) Doç.dr.Mustafa Akgül “Türkiye İnterneti Durum değerlendirmesi” Popüler Bilim Şubat 1999 4) Doç.Hayri Sever (Hacettepe Üniversitesi) Bilgi Erişim Sisteminde Türkçe 10) Net-Life Dergisi “Mart Sayısı” 165 . “Türkiye İnterneti 6 Yaşında”. Popüler Bilim Mayıs 1999 5) İnternet hakkında genel bilgi.Dr.Bilim ve Teknik Dergileri 6) Prof.Mustafa Akgül.Gör.Dr.Sezer Ebru ve Doç.Dr.Tuncer Nilüfer (Hacettepe Üniversitesi) İnternet kullanımı 7) Dç.Dr. Stephon NELSON. Ateşman Ender (Hacettepe Üniversitesi) İnternet ve Dil Kullanımı 9) Arş.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->