EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi BÖTE DERS NOTLARI

HAZIRLAYAN Öğr.Gör. Mehmet KARAHAN

Malatya, 2001

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM: Teknoloji Tarihi
Teknolojinin Tanımı, Kapsamı, Önemi Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler Endüstri Devrimi ve teknolojik Gelişmeler Zamanımızda Teknolojinin Durumu

II. BÖLÜM: Bilişim Kavramları
Veri ve Bilgi Bilişim Bilgi Teknolojileri Bilgi Paylaşımı Bilgi Toplumu

III. BÖLÜM: Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri ve Sosyal Yapı
Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi Toplumunda Ekonomik Sistem Bilgi Toplumunda Kültürel ve Politik Sistem Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye

IV. BÖLÜM: Eğitimde Bilgi Teknolojileri
Eğitimde Yeni Teknolojiler Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu/Olumsuz Etkileri Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Eğitim

V. BÖLÜM: İnternet Kullanım Alanları
e-mail Web Chat FTP e-ticaret ve Bankacılık Değişik İnternet Uygulamaları (Reklam, Dayanışma, Askeri, Siyasi vs.)

2

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

VI. BÖLÜM: Eğitim Ortamlarında İnternet’ten Yararlanma
Temel Kavramlar İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları Web Destekli Eğitim Çalışmaları

VII. BÖLÜM: İnternet’in Birey ve Sosyal Yaşama Etkileri
Birey Üzerindeki Etkileri Toplum Üzerindeki Etkileri İnternet’in Türkiye’deki Durumu İnternet Etiği

3

Teknolojinin Tanımı Kapsamı Önemi 2. BÖLÜM: TEKNOLOJİ TARİHİ 1. Zamanımızda Teknolojinin Durumu 4 . Teknolojinin Nitelikleri ve İşlevleri 3. Endüstri Devrimi ve Teknolojik Gelişmeler 5. Tarihsel Süreç İçerisinde Teknolojik Gelişmeler 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan I.

Üretilen her yeni bilgi. Hergelen gün hayatı daha da kolaylaştıracak bir aracı. Bu aşamalar sırası ile. Bilgi üretme işlemi bilimin göreve olarak algılanmaktadır.1. Teknolojinin Tanımı Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. 1. Çünkü bir olayın oluş mekanizmasını açıklamak. Tek başına hiçbir anlam ifade etmez. yani bilginin insanlığın hizmetine nasıl verileceğinin de araştırılması gerekir. olayın oluş gerekçelerini ortaya koyar. İnsan. hayatında karşılaştığı hangi olayın. ancak nasıl ve neden oluştuğu bilinmeyen olayları açıklamak mümkün hale gelmektedir. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren. Üretilen yeni bilgiler sayesinde insanların çevre-sinde sürekli olarak oluşan. geliştirmiş ve kullanıma hazır hale getirmiştir. bu bilginin insanlığın hangi sorununu çözmede etkili olacağı. Yeni bilgilerin üretilmesi insanlara yeni ufuklar açmakta.1. sürekli olarak hayatı daha kolay kılmıştır. Bilim adamlar sürekli olarak yeni bilgiler üretmek konusunda çaba harcamaktadırlar.1. hazır bilgilerin insanlığın hizmetine 1. Düşünce uf-kuğun çok fazla genişlemesi ise hayatı daha kolay kılabilecek unsurların neler olabileceğinin daha kolaylıkla ortaya konulması sonucunu doğurmaktadır. insanın kişisel merakını gidermeye yönelik bir uğraşıdır. Önemli olan üretilmiş 5 .Bilgilerin üretilmesi 2. Düşünebilme yeteneğinde olan insan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.Kullanıma sunulmasıdır. Tüm düşünce gücünü bu yönde yoğunlaştıran insan. Üretilen Bilgilerin Kullanıma Hazır Hale Getirilmesi Bilim adamları tarafından üretilen bilgiler çoğu zaman bir olayın neden ve nasıl olduğu üzerin-de durur. Bilgilerin Üretilmesi Hayatı kolaylaştırmak amacıyla herhangi bir araç ya da gerecin ortaya çıkarılabilmesi için öncelikle bilgilerin üretilmesi gerekmektedir. Hayat nasıl daha kolay hale getirilir? Bu sorunun cevabı ancak üç farklı aşamadan geçilerek verilebilmektedir. hem yeni bilgilerin üretilmesini zorunlu kılmakta hem de kolaylaştırmaktadır. 1. Bu canlılar içerisinde insan.Bu nedenle üretilen her yeni bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağının.Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi 3. sürekli olarak hayatını daha rahat ve daha kolay devam ettirebilmenin yollarını aramıştır. insanın. gereci bulmuş.2. Bu sayede birçok olayın gerçek sebebi ortaya çıkmakta ve olayın meydana gelmesi için gerekli şartların neler olduğu belirlenmektedir.1. TEKNOLOJİNİN TANIMI KAPSAMI VE ÖNEMİ 1. Ancak bu bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. bu özelliğini dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren kullanmaya başlamıştır. bu bilgi sayesinde daha kolay hale geleceği konusunda herhangi bir şey söylemez. insanların düşünce alanlarını genişletmektedir. düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır.

Bazı durumlarda ise üretilen bilgi. o günün teknolojisi veya endüstrisindeki yetersizliklerden dolayı kullanılamayan bilgiler. ancak bu bilgiden insanlığın nasıl yararlanacağını belirtmemektedir. 1. Yine bu bilgi sayesinde deniz taşımacılığı geliştirilmiştir. Endüstri. Buna göre üretilen bir bilginin.3.Bu ise endüstrinin ilgi alanıdır. o bilgiden nasıl yararlanılacağının ortaya konmasıdır. hizmeti sürekli bir şekilde üretmek için organize olur ve in-sanlığın hizmetine sunar. Oysa yukarıda ifade edilen bilgiler üzerinde çalışarak. o bilginin insanlığın hizmetinde nasıl kullanılacağı ve o bilgi ile insan hayatının nasıl kolaylaştırılabileceği üzerinde durur. Sözgelimi. Ancak bilim. ya teknoloji ya da endüstri aşamasında uygun yöntemler bulunamadığı için. 0 halde teknoloji. daha kolay ve daha iyi yaşamalarını sağlamak için yeterli değildir. bu hali ile sadece olayın mekanizmasını açıklamakta. Elde edilen bu bilgiler günün teknolojik imkanlarına bağlı olarak kullanıma sunulmaktadır. üretilmesinden itibaren insanlığın hizmetine sunulmasına kadar geçirdiği aşamaları. üretilen bilgi iki aşamadan geçerek insanlığın hizmetine verilir. insanlığın hizmetine sunulabilmektedir. Kullanıma Hazır Bilgilerin İnsanlığın Hizmetine Sunulması Kullanıma hazır bilgiler. çoğu zaman insanların daha rahat. daha kolay yasayabilmesini sağlayan önemli bir işlev yerine getirilmiştir. Bu gelişmelerin sonucunda. "bir sıvı içerisine batırılan bir cisim. Böylece insanlığın daha rahat. bilgiler üretilmektedir. insanların daha rahat ve kolay yaşamaları için yeterli midir? İnsanlığın hizmetine verilmeye hazır hale getirilen bilgi. insanlığın hizmetine sunulabilir hale gelmektedir. herhangi bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağı. batırıldığı cismin yoğunluğuna bağlı olarak kendi hacmi kadar bir kuvvetle yukarı doğru itilir" seklinde ortaya konan bir bilgi. bunun yollarının araştırılması. teknoloji teriminin genellikle bilimin üretmiş olduğu bilgilerin. bilimin ürettiği bilgilerin insanlığın hizmetine sunulması teknolojinin konusudur. bu bilgi ile gemilerin yapılabileceği ortaya konmuştur. üretildikten çok daha sonra kullanışlı hale getirilerek. teknoloji ve endüstride sürekli olarak gelişmeler olmaktadır. Böylece. sadece bildi olarak kalır. Çünkü bilimin ürettiği bilgiden yararlanarak teknolojinin ortaya koyduğu bir hizmetin. 0 halde üretilen bir bilgi. 6 . İşte bir bilgiden ne şekilde yararlanılacağının bilinmesi.O halde endüstri. teknolojik olarak ortaya konan bir bilginin düzenli şekilde insanlığın hizmetine verilmesi için gerekli faaliyetlerin tümüdür. insanlığın hizmetine verilemeden. düzenli bir şekilde üretilmesi ve insanlığın hizmetine verilmesi gereklidir. Bu nedenle. bilim alanındaki çalışmalar süreklilik göstermekte. şu şekilde şema tize etmek mümkündür: Buraya kadar verilen bilgilerden.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olan bilginin in-sanlığın kullanabileceği bir hale getirilmesi.1. insanlık tarafından kullanılabilir hale getirilmesi ile ilgili olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. ilk bulunduğu anda.

hangi aşamalardan sonra hizmete sunulmuş olabileceğini tartışmış. insan yaşamı ile sınırlıdır. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılan ise. İnsanın hizmetine sunulmuş bulunan her mal ve hizmetin mutlaka bir üretim tekniği vardır. gibi. Kapsamı. Barınmaya ilişkin uğraşılardır. 0 halde insanın uğraştığı. Genel bir terim olan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan teknoloji. Beslenme teknolojisi. daha kolay ve daha iyi yaşamayı sağlayabilmek uğraşlarını başlıca iki ana konuda toplamak mümkündür: 1. ekmek teknolojisi. her dönemde mutlaka var olmuştur. bilgisayar teknolojisi gibi. İnsanın yaşamında daha rahat.İnsanın yaşamı boyunca bütün çabası. Bu bakımdan teknoloji oldukça geniş bir alanı kapsamaktadır. 1. çoğunlukla çözüm bulduğu alanla ilgili olarak isimlendirilmektedir.2. giyim teknolojisi. barınma teknolojisi. Çünkü in-sanlık dünya üzerinde bulunan her şeyden yararlanmaya çalışmaktadır. Bir insanın yaşamının bütün evrelerinde yararlandığı her türlü mal ve hizmet mutlaka bir teknoloji ürünüdür. Bu 7 . Giyinmeye ilişkin uğraşılar c. özlemi hayatını daha kolaylaştıracak tekniklerin bulunup. sonuçta herhangi bir şekilde insanlığın hizmetine verilmektedir. Teknoloji insan yaşamının bütün evrelerini kapsamaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılar. 2. hamur teknolojisi. İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşıları: a.İnsanın yaşaması için mutlak gerekli olmayan uğraşılar. Teknolojinin Önemi Teknoloji doğrudan doğruya insan ile ilgilidir kavramdır. Teknolojinin Kapsamı Kısaca bir bilginin insanlığın hizmetine verilebilecek bir mal ya da hizmet haline getirilmesine ilişkin çalışmalar bütünü olarak tanımlanabilen teknolojinin kapsamı çok geniştir.3." Çevrenizde bulunan teknoloji ürünlerini gözden geçiriniz. Bazı durumlarda da o çok sınırlı alanla ilgili olan uygulamalar. Ya da bir başka anlatımda "teknolojinin kapsamı insan yaşamı ile ilgili faaliyetlerin bütünüdür. iplik teknolojisi. yararlandığı her konunun bir teknolojisi bulunmaktadır. uygulamaya konul-ması yönündedir. dinleme ve eğlenmeye ilişkin uğraşılar olarak ele almak mümkündür. o konunun teknolojisi olarak belirtilmektedir. Örneğin. Bu nedenle teknoloji yasamın kendisidir. gayreti. Bu üretim tekniğine bağlı olarak mal ve hizmetlerin üretilme yöntemi de o konunun teknolojisini oluşturmaktadır. Beslenmeye ilişkin uğraşılar b. görünürde insanın yaşaması için mutlak gerekli uğraşılar olmamakla birlikte. Dolayısı ile herhangi bir konuda üretilen her bilgi. Dinlenme ve eğlenmeye yönelik uğraşılar.

Bu farklılığı da teknoloji sağlayacaktır. insanın varlığı ile ortaya çıkan ve insanın bulunduğu her yerde mutlaka bulunan uğraşılardır. Bu uğraşılar insanın yaşamını devam ettirebilmesi için gerekli olan ihtiyaçlar bütünüdür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan uğraşılar. çocuklar aşık kemiği. İşte bu nedenle. Ancak bu uğraşın yerine 8 . Bu ihtiyaçların giderilmesi. Ayni ihtiyaçların günümüzde giderilme biçimi. Beslenme b. Söz konusu bu uğraşılar sürekli olarak vardır. Bu ise teknoloji sayesinde olmaktadır. Örneğin. sabit kalmaktadır. ilk insanın besin maddelerini. Burada da yapılan temel işlev. ya da doğada kendiliğinden yetişen besin maddelerini toplamak suretiyle gidermeye çalışmıştır. Bu durum ihtiyacın giderilme biçimi değiştirilerek. insanin beslenme ihtiyacının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişiklikle-re ilişkin olarak verilen bu örnekleri çoğaltmak ve diğer alanlara ilişkin olarak da birçok örnek vermek mümkündür. İlk insan beslenmesi için gerekli olan besin maddelerini avlanmak. Ancak bu ihtiyacın giderilme biçimi hergelen gün değişmekte. insanın temel ihtiyaçlarından birisi. geçmişte giderilme biçiminden oldukça farklıdır. Yine sözgelimi. tüketebileceği şekle getirmek için ocaklardan yararlanırken. daha kolay bir şekilde yerine getirebilmesi için ortamı daha uygun hale getirmeye çalışmaktadır. Teknolojinin. Sözgelimi. Dinlenme ve eğlenme gibi uğraşılarla meşgul olmaktadır. insanin sürekli olarak meşgul olduğu bu uğraşıları. Yine ayni ihtiyacın gelecekte giderilme biçimi de günümüzde giderilme biçiminden mutlaka çok farklı olacaktır. ya da çelik çomak gibi çok basit araç ve gereçleri kullanarak oyun oynarlarken. Çünkü bunlar. Gelecekte de var olacaktır. onun beslenme ihtiyacıdır. o ihtiyacın giderilmesi için ortam daha uygun bir hale getirilmektedir. Giyinme c. İnsan beslenme ihtiyacını gidermek için bir uğraş vermek zorundadır. günümüzün modern toplumlarında bilgisayar ile oynamaktadırlar. söz konusu ihtiyaç daha kolay bir şekilde giderilebilir hale gelmektedir. Barınma d. tüm yaşamı boyunca ve sürekli olarak. besin maddeleri kontrollü bir şekilde üretilmeye başlanmış ve insanın kolaylıkla elde edebileceği şekilde. söz konusu bu ihtiyaçlar. İşte bu farkı teknoloji sağlamıştır. dinlenme ve eğlenme ihtiyacının giderilmesi için en başta yapılan islerden birisi oyundur. günümüz insanı ayni işlemi son derece modern fırınlarda yerine getirmektedir. Teknolojik gelişmelerin yeterli olmadığı bir toplumda. insanın yaşamını devam ettirebilmesi için bir zorunluluktur. insanin ilk var olduğu andan itibaren çeşitli yollarla giderilmeye çalışılmış ve giderilmiştir. yine her dönemde üzerinde en fazla durulan uğraşılardır. 0 halde insan. a. dinlenme ve eğlenme uğraşının yerine getirilmesidir. Bu nedenle bu uğraşıları da insanin yaşaması için mutlak gerekli olan uğraşılardan ayırt etmeden incelemek daha doğrudur. onun hizmetine sunulmuştur. O halde esas olarak insanın giderilmesi gereken temel ihtiyacı değişmemekte. ya da ortam daha uygun hale getirilerek sağlanmaktadır. İşte teknoloji. Teknolojinin gelişmesi sonucu ise. Bir başka anlatımla.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan getirilme biçimi teknoloji sayesinde çok değişmiş. 0 halde teknoloji gelişerek. Yani önce sorun ortaya çıkmış bu sorunun çözümü için uğraşılmış böylece yeni bir teknik ortaya çıkmış ve teknoloji gelmiştir. Teknoloji aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmektedir? 9 . Bu canlılar içerisinde insan düşünebilme yeteneği ile diğerlerinden ayrılmaktadır. üretilen bilgileri kullanıma hazır hale getirmiş. daha düzenli hale getir-menin yollarını aramış ve bulmuştur. İnsanın yaşamını iyileştirmeye yönelik olduğu için de çok geniş bir alanı kapsamaktadır. Teknoloji. kullanıma hazır hale getirilen bilgileri. güzelleşerek mükemmele doğru gidecektir. yaşadığı çevreyi kontrol altına almaya çalışmıştır. düşünebilme yeteneği sayesin-de. Ayrıca bu uğraşıları renkli. renklenmiş ve çeşni kazanmıştır. bilgi üretmiş. Teknolojinin Gerekliliği İnsanın daha rahat yaşama isteği. tartışınız. Bu yeni sorunun çözümü için yeniden uğraşılmış ve böylelikle teknoloji sürekli yenilerek gelişmiş güzelleşmiştir. insanlığın hizmetine sunmuştur. 1. kolaylaşmış. O halde insanın yaşamı süresince mutlaka yerine getirdiği temel uğraşıları vardır. Değerlendirme Soruları Cevaplandıramadığımız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Bu uğraş sonucunda yeni üretim teknikleri geliştirmiştir. Bu uğraşıların daha rahat bir ortamda. beslenme 2. Dünya üzerinde çok değişik tür ve sayıda canlı yaşamaktadır. örnekler düşününüz. Her yeni çözüm mutlaka yeni bir sorunu da beraberinde getirmiştir. 1. dolayısı ile bu uğraşıların insanlara yük olmadan yerine getirilmesini sağlamaktadır. daha kolaylıkla yerine getirilmesi için ortam hazırlamaktadır. iste bu uğraşıların daha kolay. Üretilen bilgilerin kullanıma hazır hale getirilmesi. insan bu temel uğraşılarını herhangi bir şekilde yerine getirmektedir. insanin temel ihtiyaçlarının giderilme biçiminde meydana getirdiği değişikliklere ilişkin. Bu amaçla insan daha rahat yaşabilmek için çevresinde bulunan her türlü maddeden yararlanma yollarını aramış. Bunların geçmişteki biçimleri ile bugün arasında kıyaslama yaparak. daha rahat. daha düzenli bir şekilde yerine getirilmesi için uygun ortam hazırlamaktadır. barınma 4. 1. insanların yaşamlarında sürekli olarak yerine getirdikleri. dünya üzerinde var olduğu ilk andan itibaren yaşamını daha rahat. değişik ve seçenekli olarak insanların hizmetine sunmakta. 1. giyinme 3. daha çok teknolojinin konusu olarak algılan-maktadır. onu arayışlara sürüklemiştir. İnsan. 2. Bu amaçla.4. İnsan yaşamının her döneminde karşılaştığı sorunları çözmek için uğraşmıştır. Aslında bir başka yönü ile konuya yaklaşıldığında yeni üretim teknikleri geliştirme zorunluluktan doğ-muştur. eğlenme ve dinlenme gibi uğraşıların gideriliş biçimini değiştirmektedir. Bu suretle teknoloji. Teknolojinin. 3.

insanlığın hizmetine verilmesi için seri üretim yapabilmek amacıyla kurulmuş organizasyon : Üretilen bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesi ile ilgili 10 . Sözlük Ve Kavram Dizini Teknoloji uğraşıların bütünü Endüstri : Kullanıma hazır hale getirilmiş bilgilerin. B)Teknoloji bir bilginin kullanıma hazır hale getirilmesine. D) Teknoloji bilgi üretir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi teknoloji ile endüstri arasındaki farkı ortaya koymaktadır? A) Teknoloji ve endüstri aynı kavramın değişik ifade ediliş şeklidir. C) Teknoloji bir bilginin seri üretimine. endüstri ise sen üretimine ilişkin uğraşlarla ilgilidir. endüstri ise bilgiyi kullanır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan A) insanların ihtiyaçlarını gidermektedir B) İnsanların ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktadır. endüstri ise kullanıma hazır hale getirilmesine ilişkin uğraşılarla ilgilidir. Aşağıdakilerden hangisi insanların temel ihtiyaçlarından birisi değildir? A) Dinlenme B) Beslenme C) Barınma D) Giyinme 3. C) insanların ihtiyaçlarını gideriş biçimini değiştirmektedir D) insanların ihtiyaçlarını değiştirmektedir 2.

makine üretebilmesi. materyal 11 . İnsanın olduğu her yerde teknoloji vardır. insanın yaşamını kolaylaştırmaya dönüktür. 2. Teknolojinin çok yönlü niteliklerini tanımak suretiyle teknolojiyi anlamak kolaylaşır. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla. Teknolojinin Nitelikleri Teknoloji. Bu tanımlardan da görüldüğü gibi teknoloji doğrudan doğruya insanı ilgilendiren bir kavramdır. Teknoloji bir ülkenin kaynağıdır. malzeme ve insan kaynaklarını.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. insan 2.1. 1. bilgi ve yeteneklerini kullanması. Teknoloji insanla başlamakta ve sürekli olarak in-sanın yaşamını daha kolay hale getirmek yönünde gelişmektedir. Günümüzde teknoloji terimi ile aşağıda belirtilen tanımlar anlatılmak istenmektedir: 1. TEKNOLOJİNİN NİTELİKLERİ VE İŞLEVLERİ Teknolojinin Nitelikleri Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin Sanat Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin İşlevleri İnsana Kolaylık Sağlama Yaşama Düzeyini Yükseltme Toplumu Bütünleştirme Verimlilik Karar Verme Boş Zamanları Değerlendirme Değer Kazandırma Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 2. İnsan tarafından meydana getirilir ve insanın hizmetine sunulur. İnsanın yaşamını ve çevresini değiştirmek amacıyla materyal. alet. bilimsel esaslar doğrultusunda disiplinli olarak kullanması. Teknoloji hangi kaynaklardan yararlanarak gelişir? Teknoloji gelişmesini sürdürürken.Çok yönlü nitelikleri vardır.

Daha sonra bu alet yardımı ile daha komplike aletler yapılmıştır. yaşadığı ortamı ve çevresini kaynakların başında neler gelmektedir? değiştirebilmesinde yararlandığı 2. diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünebilme yeteneğidir. yaşam insanlar için her geçen gün daha kolay hale gelmektedir. barınaklar yapılmış ve yaşam daha kolay. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirebilmekte. Böylece sürekli olarak bir önceki alet yardımı ile daha komplike. yaşamı daha kolay kılabilecek önlemleri olmaktadır. 2. insanın bilgi. Bugünkü yaşam kolaylığı doğrudan doğruya üretilen bu aletlere bağlıdır. Bunu yapa-bilmek için de başvurduğu kaynakların başında alet ve materyal üretme gelmektedir. ağaçlara kolaylıkla istenen şekiller verilmiştir. Sözgelimi. İlk insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla çok basit bir alet geliştirmiştir. İnsan.2. taşlar kolaylıkla kırılmış. Günümüzün teknolojisinde de yaşamı kolaylaştırmaya yönelik. daha fonksiyonel ve yaşamı daha kolay hale getiren aletler üretilmiştir.1. Yaşamı sürdürebilmesi için birçok şeye ihtiyacı vardır. çekiç gibi aletler üretilmiştir. Bu suretle.1. Düşünebilme yeteneği sayesinde insan. Yontulan bu taşlara şekil verilmiş ve bu taşlardan balyoz. Teknolojinin İnsan Kaynağına Dayalı Nitelikleri Teknolojinin temel kaynağı insandır. doğada kendiliğinden bulunan düzgün taşlar kullanılarak düzgün olmayan taşlar yontulmuştur. sürekliliği olan bir işlevdir. 12 . beceri derecesi ne kadar yüksek olursa olsun.Teknolojinin Materyal Kaynağına Dayalı Nitelikleri insan sosyal bir varlıktır. insan için vardır. Teknolojinin başlangıcı insanın kendisinin başlangıcıdır. İnsanın. Bu aletler kullanılarak ağaçlar kesilmiş.1. taşlara. değiştirmiş. Böylece şekillendirilen taşlar ve ağaçlar kullanılarak. Ürettiği materyali yaşamını kolaylaştırmaya dönük olarak kullandığı gibi. yeni başka materyallerin üretilmesinde de kullanmıştır. kazma. yaşamı kolaylaştırmaya dönük bir işlev görmesi hemen hemen olanaksızdır.İnsanı. Bu nedenle materyal üretmiştir. Mehmet Karahan O halde teknolojinin niteliklerini söz konusu bu dört ölçüte göre incelemek mümkündür. taşıma araçları. bilim 4. her gün yeni aletler üretilmekte ve bu aletler yardımı ile başka aletler yapıl-maktadır. Teknoloji insanın olduğu yerde. alet ve materyal üreterek teknolojiyi geliştirmiş ve bugünkü düzeyine ulaştırmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 3. Bir alet üretme ve üretilen bu aletler yardımı ile yeni bir alet üretme. el öğünür" atasözümüz bu durumu en açık bir biçimde açıklamaktadır. Sonuçta ise günümüzün teknolojik düzeyine erişilmiştir. Böylelikle teknoloji sürekli olarak ilerlemekte. yaşamı daha kolay hale getirmiştir. "Alet işler. yaşamının herhangi bir aşamasında kullanır.sürekli olarak yaşadığı ortamı ve çevresini yenilemiş. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. Doğada bulunan her türlü materyali. daha güvenli bir hale getirilmiştir. Söz konusu bu aletlerin olmadığı bir ortamda. böylelikle yaşamı daha kolay hale getirme.

kerpiç. ya da sınama yanılma yolu ile teknoloji ortaya çıkmıştır ancak kullanılan teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapılabilmiştir. Yani insanlar. Ancak.3. yaşamını devam ettirmeye ve neslini sürdürmeye alışmıştır. yıllarca tekerleğin neden çok daha az bir kuvvetle çok daha fazla yük taşıdığını ya da tulumbanın nasıl olup da suyu emerek yukarılara çıkardığını açıklayamamışlar.Rüzgar ve su gücünden yararlanma . İnsan.Matbaa . Teknolojinin Bilim Kaynağına Dayalı Nitelikleri İnsan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insan materyal üretmede özellikle doğal kaynakları kullanmıştır.Zamanla doğal kaynaklar kalite veya kantite (miktar) bakımından yeterli olmayınca. bilimle çok az ilişkisi olmuştur. insan yaşamına çok büyük kolaylıklar getiren bu teknolojinin bilimsel açıklaması çok sonraları yapabilmiştir. Sözgelimi bilimin başlı başına bir kurum olarak ortaya çıktığı on sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen sure içerisinde . dünya üzerinde görüldüğü ilk andan itibaren. Bu nedenle. Ancak. sınama. Sözgelimi. doğal kaynaklar yardımıyla yapay materyaller üretmiştir. doğada kendiliğinden bulunan taş. 2. yaşamını devam ettirir.Porselen ve cam üretim 13 . Bu amaçla doğada bulduğu her şeyi kullanmıştır. Zamanla söz konusu bu doğal materyaller kalite ve kantite bakımından yeterli olmayınca. henüz bilimsel çalışmalar başlamadan önce. toprak gibi doğal materyalleri kullanmıştır. Sözgelimi tekerleğin ve emme basma tulum-banin bulunu§u oldukça eskidir. ilk insan barınak yapmak amacıyla.Pusulaların kullanıldığı gemi . ama bu teknolojiyi kullanarak yaşamlarını kolaylaştırmışlardır. On sekizinci yüzyıla gelinceye kadar geçen süre içerisinde meydana gelen teknolojik gelişmelerin. İnsanın ihtiyacı olan her alan için materyal üretmenin söz konusu olduğunu ve bu konunun teknolojinin önemli bir niteliği olduğunu belirtmek gerekir. yaşadığı ortamı ve çevresini değiştirmeye çalışmıştır. tuğla. her geçen gün yeni materyaller üretilmekte ve barınak yapmak amacıyla kullanılan materyallerin kaliteleri artırılmaktadır. Bu suretle yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir. neslini sürdürürken. dünya üzerinde bulunan diğer tüm canlılar gibi.1. teknoloji büyük bir aşama kaydetmiştir.Ulaşım . bu olaylardan kendi isteği doğrultusunda yararlanmıştır. diğer canlılardan farklı olarak düşünebilme yeteneğine sahip olduğu için. ağaç. Yine teknolojik gelişmelere bağlı olarak. briket. çimento gibi değişik materyaller üretilmiş ve barınaklar bu materyaller kullanılarak yapılmaya başlanmıştır. Doğal olaylar. Yani bu zamana kadar. teknoloji bir önceki bölümde anlatılan bilim -teknoloji-endüstri sürecine bağlı kalmaksızın gelmiştir. İlk anlarda doğada gördüğü bir çok olaydan etkilenmiş ve bu olayların oluş sebeplerini bilmeden. yanılma yolu ile elde ettiği bilgileri kullanarak ihtiyaçlarını karşılamış ve yaşamı kendisi için daha kolay hale getirmiştir.

insanlığın hizmetine verilen ve onun ya§amini kolaylaştıran bu teknolojilerin. Böylece bilimsel çalışmaların daha fazla ve daha verimli yapılabilmesi için ortam hazırlanmıştır.endüstri sureci normal yoluna girmiştir. insanin yaratıcı gücünü kullanarak eser ortaya çıkarmasıdır. Kullanılan. teknolojide yeni gelişmelere imkan verdiği gibi. Sözgelimi fotoğraf bulunduktan 112 yıl sonra uygulamaya geçilirken. bilimsel olarak açıklamaları çok sonraları yapıldıktan sonra söz konusu bu teknolojiler çok kısa zamanda. Teknoloji bilime bilimsel buluş yapabilmesi için materyal ve malzeme sağlamaktadır. Teknoloji.1. Sanat kendi başına bir sondur. Teknoloji de yaratıcılığa dayalı bir olaydır.4. Sanat doğayı zaman ve uzay faktörlerini dikkate olarak düzenler. kalite ve kantite bakımından hızla yükselmiştir. Teknolojik olarak ortaya çıkarılan eser.Değeri kendi içerisinde saklıdır. .fonksiyonel . Bu nedenle bilim adamları teknolojik problemlerle daha fazla ilgilenmekte ve teknik elemanlar da bilime daha fazla önem vermektedirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . Bilim daha üst düzeye erişmek için mevcut teknolojiden yararlanmaktadır. Teknoloji hangi yüzyılda bilimin uygulama alanı olmuştur? 2. Yani ancak bu tarihte bir önceki bolümde anlatılan bilim . Teknolojinin Sanat Kaynaşma Dayalı Nitelikleri Sanat insanin yaratıcı gücüne dayalı bir olaydır.İplik üretim Mehmet Karahan . ve 20. çok büyük gelişme göstermiş ve insanlığın ya$amini kolaylaştırma işlevleri. insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için. Teknoloji de insanin yaratıcı gücüne bağlıdır ve insanin yaratıcı gücünü geliştirir. Bugün bilim ve teknoloji günlük yaşantımızın temelini oluşturmaktadır. bu rakam telefon için 56.teknoloji. Bu nedenle bilim ve teknoloji ile yaşamayı öğrenmek bir zorunluluktur. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiş. Bilimsel çalışmalar teknolojiye uygulanarak. kendi alanında da kendisini daha ileriye götürecek buluşlar yapmaktadır. Ancak şunu da belirtmekte yarar vardır: Teknoloji sadece bilimin uygulanmasıyla gelişmemektedir. bir çok buluşun çok kısa bir zaman sonra uygulamaya konmasını mümkün hale getirmiştir. Bilim teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışması bulu§ ile uygulama arasında geçen zamanı kısaltmıştır. radyo için 35 radar için 15. 19. yüzyıllar da ise teknolojinin gelişmesinde bilimin çok büyük katkıları olmuştur. Ancak on sekizinci yüzyılın sonlarında teknoloji bilimin uygulama alanı olmuştur. Günümüzde bilim ve teknoloji bütünleşmiştir. adeta bir bütünün ayrılmaz iki par^asi haline gelmiştir. Düşüncenin estetik unsurları da ihtiva edecek bir şekilde yansıtılmasıdır. Teknoloji. Yani etkileşim tek yönlü değil iki yönlü olmaktadır. televizyon için 12 ve nihayet transistor için ise 5 yıl olmuştur. Bir kurum olarak bilim teknolojiden binlerce yıl sonra olu§mu§tur.ekonomik 14 . teknolojide oluşan yenilikler de bilimsel çalışmaları yönlendirmektedir.Barınak üretim teknolojileri gibi bir çok teknoloji kullanılmıştır. Buluş ile uygulama arasında geçen surenin kısaltılması. Günümüzün bilimi ise yarının teknolojisi haline gelmektedir.

Teknolojik gelişmelerin çok fazla olduğu ülkelerde hem teknolojik ürünlere sahip olma hem de sahip olunan teknolojik ürünleri kullanma sıklığı artar. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Bu suretle teknolojik olarak ortaya konan urunun fonksiyonel ve ekonomik olma özelliği yanında estetik olması da sağlanmış olur. İnsanların kullandığı adale gücü miktarını en aza indirir. İnsanın yaşamını daha kolay hale getirmek amacıyla üretilen teknoloji bazı işlevler kazanmıştır. teknolojik ürünlere sahip olma ve sahip olunan teknolojik ürünleri kullanım sıklığını etkiler. İnsana Kolaylık Sağlama Teknolojinin ana amacı insanin yaşamını kolaylaştırmaktır. Günümüzde insan ihtiyaçlarını teknoloji aracılığı ile karşılamaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri . Teknolojik gelişmelerin yüksekliği. Teknolojinin kaynağı insandır.2. Yine sahip olunan bu urunu kullanma sıklığı da yaşam düzeyi yükseldikçe artmaktadır. 2. teknolojik gelişmenin az. Teknolojinin İşlevleri Teknoloji insanla birlikte başlar. Toplumu bütünleştirme Teknoloji. dolayısı ile yaşam düzeyinin düşük olduğu bir yörede ula§im yaya olarak sağlanır.2. hemen her evde fırınlı ocak varken teknolojik gelişmelerin çok yüksek olmadığı ülkelerde evlerde bulunan fırınlı ocak şayisi azalmak-tadır. Teknoloji. Teknoloji sayesinde insanlar günlük yaşamlarında yapmak zorunda oldukları veya yaptıkları bir çok işi makineler ile yaparlar.estetik olmalıdır.2.2. Ulaşım alanında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ile insanların bir yerden diğer bir yere gitmeleri 15 . Teknoloji insan tarafından insan için üretilir.1. ürettiği eseri tasarlamada ona biçim vermede sanattan yararlanır. Sözgelimi teknolojik gelişmenin yüksek olduğu bir yörede insanlar ulaşımlarını otomobiller ile sağlarken. Teknoloji insanlara yeni ufaklar apar. Sözgelimi teknolojik gelişmelerin yüksek olduğu ileri sanayi ülkelerinde. insan yaşamında gerekli olan her alan ile ilgilidir. Sanatın ortaya koyduğu kuralları kullanır. İnsanların daha fazla mekanik güç kullanmalarını sağlar. Bu durum doğrudan doğruya yaşam düzeyi ile ilgilidir. Yeni iş kolları ortaya çıkarır. Bu surete insanin yaşamı kolaylaşır. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Toplumda yaşayan bireylerin iş bulmalarını sağlar. Bilim ve teknolojinin birbirine dayalı olarak çalışmasının önemi nedir? 2. Bu yüzden teknolojik gelişmelerin fazla olduğu ülkelerde yaşam düzeyi oldukça yüksektir.3. işsizliği önler.Teknoloji sayesinde insanlar daha insancıl olurlar. Teknolojik ürünler insanin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla üretilir. Yaşama Düzeyini Yükseltme Teknolojinin gelişmesi ile insanların yaşam düzeyleri yükselir. İnsanın kendisine ayıracak daha çok zamanı kalır. Mehmet Karahan Teknolojinin ortaya çıkardığı eserde olması arzu edilen estetik olma öğesi doğrudan doğruya teknolojinin sanat kaynağına dayalıdır. İnsanin yaşamı suresince yararlandığı alanlardan birisi de ulaşım alanıdır. Mekanik güç kullanımı oranı. "teknolojinin gelişmesine paralel olarak artar. 2. Teknolojinin ana gayesi insanın yaşamını daha kolay hale getirmektir.2. 2.

6. Telefon. Bu bütünleştirme ise teknoloji sayesinde olmaktadır. bilgi alış verişi sağlamak. belirli değişkenleri dikkate alarak karar vermektedirler. 2. 2.2. Verimlilik Teknoloji iş yaşamında karşılıklı ilişkileri artırarak bireyleri. Son yıllarda bilgisayar teknolojisinde meydana gelen gelişmeler sonucunda bir çok konu dünya çapında bilgisayar ağı içerisine alınmıştır. Karar Verme Teknolojik gelişmeler sonucunda gelinen aşama ile.4. faks gibi modern haberleşme cihazlarında son yıllarda yapılan teknolojik gelişmeler sonucunda dünyanın her hangi bir yöresi ile haberleşmek. Zamanı Değerlendirme Teknoloji sayesinde insanin çalışma süresi kısalmıştır. teknolojik ürünler. ya da buradan herhangi bir yayını göndermek artık çocuk oyuncağı haline gelmiştir. insanların en önemli işlerinden birisi olan karar verme işlerini de yerine getirmeye hazırlanmaktadır. birbirlerine bağımlı olarak. Bu suretle toplumlar birbirlerinin yapılan hakkında bilgi sahibi olmaktadır.2. Böylece olayın olduğu yere çok uzakta bulunan birisi bile televizyon sayesinde haberdar olmaktadır. kuruluşları. 2. Bu suretle değişik bölgelerde yaşayan insanların birbirleri ile doğrudan temasa geçmeleri. bireyin nasıl davranması gerektiği konusunda karar üreten bilgisayarlar kullanılmaya başlanmıştır. olu§undan hemen birkaç dakika sonra televizyon sayesinde dünyanın her tarafına yayılmaktadır. Yine kitle iletişim araçlarında görülen bir diğer teknolojik gelişme. teleks. Kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile ülkeler hatta dünya çok küçülmüştür. kaynaşmaları ortaya çıkmıştır. Böylelikle üzücü bir olayla herkes ayni anda üzülmekte. Tüm bunlar iş kolların da verimliliği artıran unsur olmuşlardır. teknoloji.2. Teknoloji sayesinde gelişmiş bulunan kitle iletişim araçları ile toplum ve hatta giderek toplumlar bütünleşmektedir. Teknolojik gelişmeler sonucunda bir çok konuda insanın bizzat kendisi yerine. Günümüzde ileri teknoloji ürünü olan. Bir yarışta başarılı olabilmenin ön şartı ise. onun daha önce adale gücü ile 16 . insanin en önemli özelliği olan düşünme işlevi de bu amaç için özel olarak geliştirilmiş bilgisayarlara bırakılmaya başlanmıştır. orada çıkan en son bir yayını elde etmek. bölgeleri ve nihayet ulusları kendi aralarında yarışmaya zorlamaktadır. Çevrenizde ve dünyadaki olaylar hakkında sizi bilgilendiren kitle iletişim araçlarındaki teknolojik gelişmelerin boyutlarını tartışınız.Teknolojinin asil amacı insanin daha rahat yaşamasını sağlamak olduğundan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kolaylaştırmaktadır. Teknoloji sayesinde insanların bir arada. Bütün bu gelişmeler toplumu ve giderek toplumları bütünleştirmeye yöneliktir. uydu kanallarının yardımı ile yapılan televizyon yayınlarıdır. teknoloji sayesinde iş alanlarında uzmanlaşma ve iş bolumu yapma sayesinde bir iş kolunda çalışan bireyler sadece belli bir işin en iyi bir şekilde yapılabilmesi için iş akış alanları yapılmıştır. birbirlerinin işlerini tamamlayarak en verimli bir şekilde çalışmaları sağlanmıştır. ya da sevinçli bir olayla herkes ayni anda sevinmektedir. o konuda uzman olmaktır Bu nedenle. Bu saye-de dünyanın herhangi bir köşesinde meydana gelen bir olay önemine göre.5.

7.5 kg buğdaydan çok daha pahalı olmaktadır. Bu teknolojik işlem soncunda buğdaya bir değer kazandırılmaktadır. un haline getirilmektedir. Bu gelişmeyi sağlarken de. her zaman çok kaliteli 1 kg unun fiyatı 1. sanat kaynaklarından yararlanmaktadır. Aradaki fiyat farkı teknolojik işlemden kaynaklanmaktadır. 0 halde bir ürüne çok fazla değer kazandırabilmek için çok üstün teknolojiye ihtiyaç duyulmaktadır. Özet Teknoloji insanin yaşamını kolaylaştırmaya dönük faaliyetler bütünüdür. Teknolojik bir işlem sonucunda buğdayın durumu değiştirilerek buğday. 2. İnsanin olduğu her yerde teknoloji vardır. Ekonomik dilde buna değer kazandırma denmektedir. Ayni örnek devam ettirilirse. Sözgelimi buğdaydan un ve ekmek yapılabileceği gibi. unun durumu değiştirilerek ekmek yapılmakta. Sözgelimi buğday bir urundur. Değer kazandırma olayı teknolojik bilgi üstünlüğü ile orantılıdır. Bunun sonucunda da bireyin çalışma suresi kısalmış buna karşılık boş zamanı artmıştır. Teknoloji bireyde önce ilgi uyandırmakta ve daha sonra bu ilgiye uygun araçlar üretmektedir. Değer Kazandırma Teknolojinin sahip olduğu önemli işlerden birisi de değer kazandırmasıdır. buğdaydan pasta yapılmakla buğdaya kazandırılan değer çok daha fazladır. Birey daha az enerji sarfı ile da-ha verimli olarak. Daima ekmek. Günümüzde bireyin boş vakitleri değerlendirmesi ayrı bir endüstri kolu haline gelmiştir. bilim 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapmış olduğu bir çok iş mekanik ya da elektronik olarak yapılabilir duruma gelmiştir.2. Bugün teknoloji bireyin hem iş hayatında ve hem de boş saatlerini değerlendirmede önemli bir yer tutmaktadır. Çünkü çok kaliteli 1 kg un elde etmek için yaklaşık olarak 1. Teknoloji insan tarafından. un da buğdaydan daha pahalıdır. insan için üretilir ve insanin hizmetine sunulur Teknoloji insanin yaşamını daha kolay hale getirmek için sürekli olarak gelişmektedir. Dolayısıyla söz konusu ürüne kazandırılan değer de o oranda yüksek olmaktadır. 17 . Ancak. Boş vakitleri değerlendirmek için binlerce çeşit ürün üretilmektedir. Teknolojik bilgi ne kadar yüksek olur ise ürünün durumu da o kadar fazla beceri isteyen bir ürüne dönüştürülmektedir. Böylece o ürünü insan daha kolay kullanabileceği bir şekle sokmaktadır. materyal 3. Teknoloji bir ülkenin temel kaynağıdır. buğdaydan un ve pasta yapmak daha fazla teknik bilgi isteyen bir işlemdir. Teknoloji herhangi bir urunun durumunu değiştirmektedir. insan 2. 1. İşte teknolojinin bir üründe uyguladığı her durum değiştirme olayı sonunda o ürünün değeri artmaktadır. undan. ayni zaman zarfında eskiye oranla çok daha fazla iş üretir duruma gelmiştir. bu iş için uygulanan teknolojik sistemim aynı ürüne ikinci bir kez değer kazandırılmaktadır.5 kg buğday kullanılmasına rağmen.

İnsana kolaylık sağlama 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsan. : Varlıklar arasında bulunan ve nicelikle ilgisi olmayan ayrımları şu ya da bakıma göre oluşturan durum. kalite. ölçülebilen ya da azalıp çoğalabilen durumu. 1. mahiyet. bilim ve sanat kaynaklarından yararlanarak sürekli olarak gelişen teknoloji bazı işlevler yerine getirmektedir. Verimlilik 5. keyfiyet. 18 . materyal. iş görme yetisi. Teknolojik gelişmeler aşağıdaki kaynaklardan hangisinden yararlanmaz? C) Bilim B)Endüstri D) İnsana kolaylık 3. : Nitelik : Miktar : Bir nesnenin gördüğü iş. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Değer Kazandırma Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz. Aşağıdakilerden hangisi teknolojik olarak ortaya çıkacak bir eserde olması gereken özelliklerden birisi değildir? A) Fonksiyonel olma B) Ekonomik olma A) İnsan A) Verimlilik sağlama B) Sanat C) Estetik olma D)Verimli olma 2. vasıf. Bu işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. Yaşama Düzeyini Yükseltme 3. Nitelik bu Kalite Kantite İşlev : Bir şeyin sayılabilen. Karar Verme 6. Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin işlevlerinden birisi değildir? B)Bilimi kullanma C) Karar verme Sözlük Ve Kavram Dizini Nicelik miktar. Boş Zamanları Değerlendirme 7. Toplumu Bütünleştirme 4.

İnsan. barınmak. Dünya üzerinde yaşayan canlılar arasında sadece insan alışkanlıklarını yeni hayat şartlarına uydurmak yeteneğine sahiptir. İnsani diğer çalılılardan ayıran önemli özelliklerinden bir başkası da kişisel bakımdan biyolojik olarak gelişmesinin gecikmesidir. doğayı kendisine nasıl uydurmaya çalışmıştır? İnsan doğa ile olan uyumsuzluğunu kendi geliştirdiği araçlar ile gidermeye çalışır. Ancak insan hangi tarihte ortaya çıkarsa çıksın. İnsan Ve Doğa Bundan önceki ünitelerde teknolojinin insan ile başladığı insanin olduğu her yerde teknolojinin olduğu. Teknolojik gelişim bakımından önemli olan ilk insanin hangi aleti. alet. İnsan yavrusu. tarihsel süreç içerisinde ne gibi bir gelişme gösterdiğini anlayabilmek için. Canlılar. İnsan ve Doğa • Yontma Taş Devri • Cilalı Taş Devri • Bronz Devri • Demir Devri • Feodal Donem SÜREÇ İÇERİSİNDE TEKNOLOJİK • Coğrafi Keşifler ve Etkileri • Özet • Değerlendirme Sorulan • Kavram Dizini • Yararlanılacak Kaynaklar 3. İnsanin dünya üzerinde görülmesiyle başlayan teknolojinin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. konuşma yetenekleri doğumdan çok sonra ortaya çıkar ve olgunlaşır. kendilerini doğaya uydurmaya çalışır. teknolojinin insan tarafından. Buna karşılık dünya üzerinde yaşayan diğer canlılar ise değişen hayat şartlarına karşın. Vücut yapılarını değiştirmeyi başaramadıkları zaman ise yok olurlar. doğadaki diğer canlıların yavruları arasında en aciz olanıdır. beslenmek. giyinmek kısaca yaşamını devam ettirebilmek için silah. insan kendini savunmak. yaşamını devam ettirebilmek işin alet yapmıştır. diğer canlılar. yaşamlarını devam ettirebilmek ipin vücut yapılarını değiştirirler. hangi koşullarda yaptığıdır. 19 . Alet yapmak insanin kendine özgü özelliklerinden ileri gelmektedir. İnsan. insanin önemli vasıflarından olan yürüme. insan için üretildiği ve insanin hizmetine verildiği belirtilmiş idi.1.İşte insan ile diğer canlılar arasındaki en önemli fark budur. doğayı kendisine uydurmaya çalışırken. insanin gelişim surecini incelemek gerekir. İnsanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. TARİHSEL GELİŞMELER • Canlılar. plan yapar ve ortaya koyduğu bu düşünceleri uygular.

İnsanin ilk buluşlar. Dil. göçlerle veya diğer temaslarla esas yapısını hiç değiştirmemiştir. derecelendirme. Bu koruma ve bakim suresince insanin beyinsel gelişmesi sürekli olarak devam eder. belli bir kültür içinde veya bölgede hemen ayni şekilde yapılıp kullanılması bu çok yavaş ilerleyen gelişmenin bir kanıtıdır.İnsan yavrusu doğadaki diğer canlılar arasında en acili olduğu. Her tipten aletin. gelişebilmesi. gruplar arasında yaşamış ve diğer canlılara oranla daha fazla sosyal ilişkiler oluşturmuştur. Böylece diller ortaya çıkmış ve diller akil yürütmeyi geliştirmiştir. İnsanin diğer canlılara göre daha korumasız oluşu. Böylece insan. dil sayesinde olmuştur. Bu sure içerisinde mutlak bir bakim ve korumaya muhtaçtır. topluluk içinde yaşadığı ve çok gelişmiş bir beyin yapısına sahip olduğu için çıkarmış olduğu bazı seslere özel anlamlar vermiştir. Bir taş balta. Onu bu aciz ve savunmasız durumunda tabiata karşı koruyacak. İnsan yavrusunun büyüyüp. Böylece insan diğer canlılar arasından mükemmel beyin yapısına sahip olur. onun yaşamını devam ettirmesi için bazı aletler geliştirmesini gerekli kılmıştır. kendi kendine yeterim hale gelebilmesi için çok uzun yılların geçmesi gerekir. Ancak insan.Alet yapmak için düşünce yoğunlaşmış ve gelişmiştir. karşılaştırma vardır. Diğer canlılar da bazı sesler çıkarabilmek yeteneğindedir. teknik ilerleme sınırlarına varıldığında tam bir kültürel kaynaşma olmaması. Yine bu aletlerin yapılması sırasında kullanılan organlar. gelişmesi çok uzun yıllar aldığı için. insan.kültür tipleri kadar çok farklılık göstermiştir. Daha sonra alet yapımında kullanılan organlar. besleyecek. Bu formlardan biri olan dil. Ancak. her bağımsız toplulukta ayrı gelişmiş.Teknoloji transfer etmelerine rağmen. beyinle birlikte koordineli olarak çalışabilme yeteneğini kazanmıştır. ustalık ve beceriye ihtiyaç göstermektedir. İnsan. Bu sosyal grup ailedir. Göçler çeşitli buluşların yapılmasını ye karma aletlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Kültürel benzerliklerin ve bir ölçü de kültürel zenginleşmenin bir nedeni de bu ilkel teknoloji transferidir. neden gruplar arasında ve diğer canlılara göre daha facia sosyal ilişkiler kurarak yaşar? 20 . Çünkü dilin özünde sınıflandırma. istikrarlı bir aile kurumu kurmuştur. yaşamı için gerekli olan aletleri yapabilir duruma gelmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnsanin kendi kendisini besleyebilmesi ve üreme yeteneğinin gelişmesi ipin yılların geçmesi gerekir. sosyal gelenek formlarının değişmesine bağlıdır. Yine bu nedenle insan. çok basit görünmesine rağmen. yaşam biçiminin ortaya konmasında çevreden çok fazla yararlanılmıştır. bakacak bir sosyal gruba ihtiyaç gösterir. Avcı toplulukların. Bulunan ve geliştirilen aletlerin bulundukları yörede bir kuşaktan diğerine aktarılması ise. Çevrenin özellikleri alet ve işlemlerdeki değişiklikleri ortaya çıkarmıştır. mızrak veya avlanma düzeni çok yavaş ilerleyen bir gelişme surecinin sonun-da ortaya çıkmıştır. İnsan yavrusu uzun yıllar ebeveyninin koruması altında kalmaya ve sürekli bakıma muhtaçtır. özellikle eller hassaslaşmış ve bir çok fonksiyonu yerine getirebilir duruma gelmiştir. Bu suretle soyut kavramlar ortaya çıkarmak mümkündür.

Beslenme konusunda en büyük teknolojik gelişme ise avların pişirilerek yenmesi olmuştur. 21 . Bu önemli bir gelişmendir. Dördüncü buzul çağının bitmesiyle yontma taç devrinin (Paleolithic) insanlarının en üst teknolojisi ortaya çıkmıştır. özellikle çakmaktaşları olmuştur. Yontma Taş Devrı İlk insan kültürlerinin temel hammaddesi. Yine bu arada av ölülerini gömme gibi vesilelerle törenler yapmışlar ve duvar resimleri. heykelciler. Av bölgelerinde mevsimlik siteler kurabilmekte ve banmakların yapımında deri. Bu donemde tarım. o güne kadar üretimde kullanılan araç-gerecin yapıldığı taşı yetersiz kılmıştır. bu istikrarsız donemde yontma taş kültürü ile büyük bir sınav vermiş ve sınavı baban ile atlatarak yok olmaktan kurtulmuştur. olmuşlardır. Köyler sonradan uygarlığa adini 3. ok.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. Beyni geliştikçe daha iyi beslenmesine ve daha rahat yaşamasına imkan verecek buluşları yapmıştır. Bu donemde insanlar taş uçlu mızrak. iplik. Taama dayalı ilk toplumlar dokuz bin yıl önce belirmiştir. yaşam tarım ve hayvancılığa dayandırılmıştır. İyi gıda ve düzenli hayat şartları nüfusun çoğalmasına ve sosyal ilişkilerin gelişmesine yol açmıştır.1. kınlınca bir daha işe yaramıyordu. keskinliği devam ettirilemiyor. Cılalı Taş Devri Gelişme devam etmiş ve avcılık. Bu kültürlerin ilk aşaması yontma taş devridir. kemik. Üretim fazlası insanlığın sanata eğilmelerine yol açmış böylece sanatsal çalışmalar önemli bir olgu olarak insanlığın gündemine girmiştir. Bronz Devri Teknolojinin hızla gelişmesi. Neolithic donemin karakteristik unsuru köylerin oluşmasıdır. insan. tabiatta serbest olarak bulunan çeşitli taşlar. hayvancılık önem kazanmıştır.3. tahta ve deriler de ilk kullanılan hammaddeler. Neolithic donem uygarlık diye adlandırılan donemin temel öğelerine sahiptir.2. Bu donemde insanların ulaştığı en yüksek taş donemi. Bundan başka kemik. Pleistocene donemi bir milyon yıldan fazla surmuş bu donem boyunca dünya dört büyük buzul çağı yaşamıştır. 3.1. soğuklarda giyebilecek elbiseler yapabilmekte idiler. Bunun sonucunda beyin ve sinir sistemi daha iyi gelişmiştir. çünkü taşa istenilen şekil verilemiyor.1. cilalı taş devri (Neolithic) olarak bilinmektedir. ip kullanmakta idiler. hayvancılığın önemi azaltılarak. Bu durumda söz konusu özelliklere sahip bir hammadde olarak bakır bulunmuş ve kullanılmaya başlanmıştır. yay. iğne. ağaç. Bu donemde ekonomi tükettiğinden fazlasını üretebilir bir düzeye erişmiştir. sus eşyaları gibi sanat eserleri ortaya koymuşlardır.1. pişmiş eti hem daha çok yemiş hem daha kolay sindirmiştir. çiğ eti çok miktarda yiyemeyen ve iyi sindiremeyen insan. esneklik gösteremiyor. Jetlerin yapılış şekline bakılarak yontma taş devri olarak adlandırılan bu devir jeoloji devirlerinden Pleistocene dönemine denk gelmektedir.

esir alma. Bunları yapmak ve devam ettirmek ekonomik yaşamın vazgeçilmez bir gereği oldu. Özellikle sulama kanalları bu toplumlarda çok fazla önem kazandı. büyük yapılar meydana getirmeye başladı. ekmek ve seramik yapımına uygulandı. Bu donemde ısı.tapınaklar. açık ocaklarda odun yakarak elde edilmekte idi. biyoloji ve coğrafya bilimlerinin temeli sayılabilecek ilk sistematik bilgiler de bu donemde ortaya çıkmıştır. Ancak açık ocaklarda isi elde ediliyor.kanallar. ay. kral mezarları. kaleler. Bronz dolaylı veba dolaysız olarak bütün sektörlerde verimi arttırdı. toprak ele geçirme gibi faaliyetler bir ekonomik faaliyet olarak gelişti. kimya. 22 . talan. Söz konusu bu bilimlerin ortaya çıkarak. Ekmek yapmak ve gıdaları pişirmek & Seramik malzemeleri pişirmek. Buna bağlı olarak savaş ve savaşa bağlı olarak ganimet. bu teknolojilerin gereği olarak binlerce insanin çalıştırılmasını gündeme getirmiştir. Madencilik ve dokumculuk yeni ve önemli bir iş kolu olarak ortaya çıktı. 1. Bu büyük yapıların gerçekleşmesi önemli mühendislik ve yöneticilik sorunlarının çözümün gerekli kildi. Saraylar. güneş ve yıldızların hareketlerinin incelenme-si ve bu hareketlerden sonuçlar çıkarılması hava hareketlerinin takip edilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. 1100-1200°C arasında isi veren yeni fırınlarda sadece bakırın yanında kalay. Bakir metalürji ekmek ve çömlek pişirmenin doğal bir uzantısı olarak ortaya çıktı. Bu zorunluluk astronomi biliminin ortaya çıkmasına ve gelişmesine neden olmuştur. tarım ve inşaat teknolojilerinin devreye girmesi. Bronz çağının önemli teknolojik gelişmelerinden birisi de bayındırlık faaliyetleri alanında oldu. Ancak bakir çok yumuşak olduğundan taşlardan yapılmış aletler kullanılmaya devam ediliyordu. Ölçüm ve planların yapılması. Binlerce insanin verimli bir şekilde çalıştırılabilmesi için gerekli yönetim ve denicim esasları ise yazı ve aritmetik sayesinde kurulabilmiştir. Ayrıca tekrar eritilip kullanılabiliyor ve hiç ziyan olmuyordu. Bu durum kapalı fırınların bulunup geliştirilmesini zorunlu kildi. Her meslek grubunda in-sanlar daha şok ve daha kaliteli ürünler vermeye başladılar. özellikle geometrinin geliştirilmesini zorunlu kildi.Şehir devletlerinin alt yapıları.Yine tarıma dayalı yerleşik toplulukların. koruklu-kapalı fırında isi elde etme teknikleri sayesinde mümkün olmuştur. araziye uygulanması. kurşun. Maden eğritme-karıştırma teknikleri. Ancak bu donemde söz konusu bu metaller bilinmesine rağmen bronz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Erimiş bakir istenilen kalıba dökülebiliyor ve istenen geçil verilebiliyordu. Böylece ilk kez sen üretim. hamur pişirilen çömlekler dayanıksız oluyordu. Aritmetik ise yazıdan çok daha önce ortaya çıktı. vb. yollar. Ocağın ısıtmadan başka iki önemli fonksiyonu daha vardı. Tip. tarımla ilgili ihtiyaçlarına cevap verebilmek amacıyla astronomi ortaya çıkmıştır. gümüş ve altın gibi metallerde ergitildi ve çeşitli alaşımlar elde edildi. Silahların etkinliği arttı kılıç bronz çağının urunu bir silah olarak ortaya çıktı. Tahmin mevsimlere bağlı olması nedeniyle. kullanışlılığından dolayı her alanda çok fazla kullanıldı.

yazıyı. 2700-600 yıllan arasındaki donemi kapsayan bu teknik durgunluk döneminde Avrupa-. dan uzak doğuya kadar büyük bir bölgede. Bu çağda düşünce metodu ve yazı dili ana hatlarıyla belirmiş.2. İcatların yaşandığı donemin 500 yıl kadar surmuş olmasına rağmen hemen bunun arkasından gelen teknik durgunluk donemi yaklaşık 2000 yıl kadar devam etmiştir.1. Ancak bu durgunluk döneminde. tarım ve marangozluk aletlerinin iyileşmesi ile her turlu tarım urunu orman. tahta günlük yaşama girmiştir. hesaplamayı. Demir Devri Demirin teknolojik yaşamda yaygınlaşmasının ilk etkileri tarımla görülmüştür. silahların kalitesini miktarını ve çeşidini arttırdı. Marangozluk aletlerinin iyileşmesi ve çivilerin kullanıma girmesi daha büyük ve daha iyi tekne-lerin yapılmasını mümkün kıldı böylece denizcilik çok gelişti. özellikle demir üretiminde kullanılan odun kömürü elde etmek amacıyla ormanların kesilmesi hızlanmış. Bilimi. demir çağı adi verilen donem ile aşılmıştır. yönetimi bilen ile bütün bunları bilmeyen iki değişik sınıf ortaya çıkmıştır. M. Bu donemde üretimin esasları henüz tüm anlamı ile bilimsel bir platform oturtulmadığı için zamanla üretime yabancılaşma olgusu gündeme gelmiş ve uzun bir donem bilim ve teknolojide bir duraklama sureci yaşanmıştır. yönetimi bilenler egemen olmuşlar. hayat tarzı üzerinde çok önemli bir etki yaratmıştır. durgunluk dönemini aşacak stratejik icatların tohumları atılmış ve birikim meydana getirmiştir. ticareti. Demir çağında teknolojide gerçek anlamda önemli etkileri görülen icatlar değil. önemli iyileştirme yapılmıştır. bütün metal aralar ayni formu muhafaza etmektedirler. hangi bilimlerin.ürünü bollaştı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Böylece toplumlarda bilimi. Bu teknik durgunluk döneminde demirin özellikleri ve kullanım şekli iyice belirlenmiştir. yazıyı hesaplamayı. Bu önemli teknik ilerlemeleri başlıca iki grupta toplamak mümkündür. Bronz çağındaki gelişmeler. bütün bunları yapamayanlar ise sadece emeklerini ortaya koyarak çalışmışlardır. Ancak teknolojik alanda koklu değişmeler olmamıştır.6. ticareti. Bunun en büyük nedeni ise enerji kaynaklarının insan ve hayvan enerjisiyle sinirli kalmasıdır.Demir pulluklar sayesinde aluvyal toprakların dışında çok geniş bir arazi tarıma açılmıştır. Demir teknolojisinin gelişmesinin ne tur etkileri olmuştur? Demir teknolojisinin gelişmesi. Böylece söz konusu teknik durgunluk donemi. bilgi alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Feodal Dönem Bin yıldan daha uzun suren Avrupa’daki Feodal ortaçağda. Bu nedeni gemilerin demir teknolojisinin bir yan urunu olduğunu söylemek mümkündür. 3. çok yavaş fakat uzun donemde önemli ekonomik etkileri olan teknik ilerlemeler meydana gelmiştir. Demir baltanın icadı ile.4. Demir. 23 . hangi zorunluluklarla ortaya çıkmasına neden olmuştur? 3.

sanat. Tarım Tekniklerinde Meydana Gelen İlerlemeler Feodal tarımda meydana gelen değişmeler başlı başına büyük bir çığır açmıştır. Bunu yaparken zenginliklerini devam ettirmek ve arttırmak amacını gütmüşlerdir. biçki makinesi ve koruk olarak da kullanılmıştır.1. derin kazan yeni bir cins pulluğun üretimi zorunlu hale gelmiştir. çekici. Venedik ve Cenova benzeri şehirler Akdeniz’in Avrupa içleriyle en uygun bağlantı noktalarında kurulmuşlar. yüzyılda Perslere varan yel değirmenleri de ayni devreler içerisinde yaygınlaştı. 3. ila III. yüzyıldan itibaren. Pirinç ve narenciye Sicilya ve İspanya’da bağcılık şarapçılık ise kuzey bölgelerde yaygınlaşmıştır. Ekonomilerini tamamen ticarete dayayan bu şehirler ticari zenginliklerini fikir. Avrupa’nın bu oransal az gelişmişliği XVI. yüzyıllarda meydana gelen ve çeşitli alanlarda bir çok örneklerle zenginleştirilebilecek örneklere rağmen Bati toplumları. Kuzey Avrupa toprakları tarıma açılmıştır. Ancak X-XIII. Doğudaki toplumların her bakımdan gerisinde bulunmaktadır.3. Ancak su değirmenleri XI. taş. Demirin tarımda kullanılması ile hangi teknikler gelişmiştir? 3. iklim ve toprak özellikleri dolayısı ile. bilim ve teknik alanlardaki gelişmelere harcamışlardır. Yüzyılda Roma'da su değirmenleri bulundu. Bu doneme kadar başlıca enerji kaynağı insan ve hayvan gücü idi. II. yüzyıla kadar ekonomik bir yaygınlığa ulaşamadı. ayrıca Asya ve Afrika'ya oldukça yakın bir konumda olmuşlardır. Yine bu donemde yeni ürünler Güney ve Kuzey Avrupa ya girmiştir. Daha sonra sürekli rüzgar alan Hollanda kıyılarında yel değirmeni teknolojisi her alana sokularak bu teknolojinin fiziki sınırlarına varılmıştır. daha belirgin olarak da XV. İlk kez M.Şehir devletlerinin tarihsel süreç içerisinde yüklendiği rollerin de bu konuda önemli etkileri olmuştur. Yine bu arada öküzden daha güçlü olan at da tarımda kullanılmaya başlanmıştır. yüzyıldan başlayarak hızla değişmeye başlamıştır. yüzyılda İngiltere’de 5600 kadar su değirmeni olduğu sanılmaktadır. İtalya gibi akarsuları fazla olmayan ve akarsu rejimi düzgün sayılmayan Akdeniz kıyısı ülkelerde yel değirmenleri daha kullanışlı olmuştur. XI.Demirin tarımda pulluk gibi tarım araçlarında daha çok kullanılması ile Akdeniz bölgesindeki klasik ikili rotasyon terkedilmiş yerine üçlü rotasyon ilkesi getirilmiştir. Orta çağın bitimi sayılan Rönesans sadece Avrupa’nın ortaya çıkan ekonomik dinamizminin değil ayni zamanda bundan sonraki birikimlerin de başlangıcı olmuştur.S. Rönesans hareketinin ana felsefesi nedir? 24 . Nadas yaygınlaşmıştır. Su değirmenlerine ek olarak kökeni VII. Enerji Kaynaklarında Meydana Gelen Teknik ilerlemeler Bunlar su ve yel değirmenleridir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. tarımdaki diğer teknik ilerleme unsurları ile birleştirilerek tarımsal verim artışında önemli bir başarı sağlanmıştır. Bu suretle toprakların daha derin kazılması ve yeni toprakların tarıma açılması. ayni zamanda demir.2. Coğrafi Keşifler Ve Etkileri Savaş tekniklerinin gelişmesi feodal üretim biçiminin dağılmasında önemli rol oynamıştır.2. Bu toprakların.2. Çeşitli tip ve büyüklükteki değirmenler sadece tarımda değil.

adalar ve başlıca su yolları keşfedildi. Bu gelişmeyi hazırlayan ve hızlandıran birçok birikimler meydana geldi. Avrupa'da görülen ekonomik gelişme sonucunda daha fazla mala. Bu bilim akademi ve okulları ile birlikte planlı araştırma ve araştırmanın bilimsel yöntemlerle teknolojik sorunlara yöneltilmesi problemi gündeme geldi. ülkeye yerleşecek kalifiye iş gücü teşvik edildi. 1. yüzyıllarda Rönesansçın meydana getirdiği kültür temeli üstünde. Gemicilik ve denizcilik tekniklerinde okyanuslara açılabilecek düzeyde ilerlemelerin meydana gelmesi. zenginleşme motifini ve bu hayata donuk yaşama düzenini yaymak. madencilik gibi bir çok alanda deneysel bilimlerin gelişmesini ve uygulamaları teşvik ettiler. ekonomik her ülkede merkantilistler. bütün kıta Avrupa'sında ve İngiltere’de çeşitli adlar ve değişiklikler taşıdı. Ancak bu sebeplerin en önemlileri şunlardır.icadın. Ancak bir çok noktalar ortak bir ekonomi politikası. Burjuva sınıfı. 2.Bu zenginleşme isteği o tarihler de dünyanın çehresini ve kuvvetler dengesini değiştiren bir seri olaya sebep olmuştur. Kalifiye işgücünün dışarıya göç etmesi hukuki kayıtlara bağlandı. paraya ve pazara ihtiyaç duyulması. Bilimde meydana gelen bu patlama da şüphesiz kendiliğinden ve tesadüfen ortaya çıkmadı. yüzyıl sonlarında gelişmeye başlayan dünya deniz ticareti ve artan sosyal talebin bir türevi olarak. hakli göstermek ve bunun yollarını araştırmaktır. Büyük coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasında birçok sebep etkili olmuştur. 3.Burjuva sınıfı adı altında yeni bir sosyal sınıf oluştu. yüzyıl başlarında Avustralya hariç bütün kıtalar. Merkantilistler ulaşım. ortaya çıkan milli devletler ve sömürge ticareti. Avrupa'da.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Rönesans hareketinin ana felsefesi. Akdeniz havzası ve Asya karayollarının Türkler ve/veya Müslümanlar tarafında Hıristiyan Avrupalılara kapatılması nedeniyle Hindistan'a gitmek için başka bir yola ihtiyaç duyulması. Keşiflerin bir sonucu olarak büyük miktarda kıymetli maden Avrupa'ya getirildi Avrupa'ya getirilen bu kıymetli madenler. birbiri arkasına gelen büyük bilimcilerin çalışmaları ile modern bilimler ortaya çıktı. Diğer yan ve yukarda belirtilen temel sebeplerin zorlamaları sonucunda coğrafi keşifler hızlandı ve XVI. çeşitli disiplinler. Yeni toprak parçalan. Buna bağlı olarak bankacılık gelişti. Bu sorunların çözümü için harcanan gayretler 25 . dolayısı ile yeni pazarlar ve yeni mallar üretildi. XVI. Bu etmenler kapitalizmin gelişmesini sağlayan önemli sonuçlar ortaya çıkardı. ilk bilim akademileri.Yine bu donemde teknoloji transferi ve beyin göçü olayının varlığı da ilk defa saptandı ve önlenmesi için gerekli tedbirler alınmaya çalışıldı. Bunun sonucunda XVI ve XVII.teknik yeniliklerin önemi ve kısa zamanda endüstriye uygulanmasının gereği üzerinde durdular. Büyük keşifler ve onun getirdiği yenilikler sonucu artan talep ve deniz ticareti bazı teknolojik sorunlar ortaya çıkardı. yüzyılda önemli bir fiyat enflasyonu ortaya çıkardı. bilim ve teknik yüksekokulları kuruldu. Teknik ilerlemenin önemini kavrayan İngiliz ve Fransız Merkantilistlerin etkisiyle. Bilim alanında tam anlamıyla bir patlama meydana geldi. Bu olaylar dizisi büyük coğrafi keşiflerdir. Modern bilimler XV. hızla gelişme durumunda kalan bazı teknikler yönünde ve onları destekleyecek biçimde ilerlemeye başladı.

Savaş tekneleri de ticaret gemilerinin karşılaştığı sorunlar ile karşı karşıya kaldı. kültürü geliştikçe ve gereklilikler onu zorladıkça bakırı. trigonometri.Tıp ve tarım.2. tablo ve seyrüsefer teknikleri konulanında belirdi. denizlerde kullanabilmek için temel trigonometrik problemlerini çözmek gerekir. Artan Deniz Ticaretinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar Bu sorunlar daha çok. Madencilikte Ortaya Çıkan Teknolojik Sorunlar Gemi inşaatında kullanılan demir miktarının artması. manevra yeteneği fazla gemiler inşa edebilmek. demiri bulmuş ve bu madenleri kullanarak yaşamı işin gerekli olan aletleri üretmiştir.3. Artan demir talebini karşılamak için daha derin kuyular açmak. madenlerin yerlerini belirlemek ipin ayrıntılı coğrafya atlasları çizmek. Deniz Savaşlarının Getirdiği Sorunlar Ticaret yollarının ve pazarların korunması sürekli donanmalar ve ordular meydana getirmeyi zorunlu kildi. Böylece temel bilimler.Taşı önce yontarak daha sonra taşı birbiri üzerine vurarak ve daha kaliteli ürünler elde etmiştir. Ancak insan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan teknolojide yeni ve önemli aşamaları meydana getirdi. yol. cilalı taş. maden ve meteoroloji kimya alanındaki gelişmeleri zorunlu kıldı. Gelişen teknolojiye ve ihtiyaçlara bağlı olarak sosyal 26 . bu gemilerin açık denizde yerini. Bu sorunları şu üç başlık altında toplamak mümkündür: 3. Açık denizde seyre sefer. daha fazla sayıda ve daha büyük toplara ihtiyaç duyulması demir talebini çok artırdı. Ayrıca bu gemilere savaş silahı olarak topların monte edilmesi gerekliliği ortaya çıktı. bronzu. bronz. Daha tesirli ve isabetli toplar için gerekli bilgiler bilimi zorladı ve birçok matematiksel problemin çözümünü olanaklı kildi.İlk kullandığı hammadde taş olmuştur.3. İnsanlık adına endüstri devrimi dediğimiz bir çağa girdi Coğrafi keşiflerin ortaya çıkmasına neden olan sebeplerin en önemlilerini ve bu keşiflerin sonuçlarını sıralayınız? Özet İlk insanin ortaya çıkış tarihi üzerinde kesin bir yargıda bulunmak oldukça zordur. kuyulardaki suyu çekmek. 7.1.3. Bilim ile teknoloji giderek daha fazla artan bir oranda işbirliği içerisine girdiler ve sorunları karşılıklı olarak çözmeye başladılar. Alet yapmak amacı ile önceleri çevresinde bulduğu maddelerden yararlanmıştır. Bu etkileşim sonucunda hem bilimde hem de teknolojide büyük ilerleme ve gelişmeler meydana geldi. Böylece insanlık tarihi boyunca yontma taş. topçuluk ve balistik fizik ve matematik. dünya üzerinde görüldüğü andan itibaren alet edevat yapmaya ve bu suretle yaşamını kolaylaştırmaya başlamıştır. daha verimli ergitme usulleri geliştirmek gerekti.kimya ve biyolojideki gelişmelerden yararlandı. med cezir hareketleri ile magnetik sapmaları hesap edecek harita. Her donemde teknoloji bir öncekine göre daha ustun bir hale gelmiştir.fizik. kuyulara hava vermek. kanal inşa etmek için haritalar yapmak. 3. astronomi ve kartografça. Daha sonraları bilgisi. demir gibi devirlerden geçilmiştir. açık denizlere dayanıklı. sosyoekonomik gelişmeye paralel olarak ilerlemeye başladı. yönünü doğrulukla saptayabilmek. Bunlardan başka gemi.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan düzen ve ekonomik yapı da şekillenmiştir.Aşağıdakilerden hangisi insanin özelliklerinden birisi değildir? A) İnsan doğayı kontrol etmeye çalışır B) Insan yavrusu doğadaki canlılar arasında en aciz olanıdır C) Insan zor doğa koşulları karşısında fiziki bünyesini değiştirmez biyolojik olarak erken gelişir 2. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. Sosyal yapı ve ekonomik düzen zorlaması ile büyük coğrafi keşifler yapılmıştır. 1. ekonomik düşünce yöntemi olarak kendini gösteren düşünce Merkantilist : Merkantilizm görüşüne ilgi duyan kimse 27 . Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz.Feodal üretim biçiminin dağılmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin etkisi yoktur? A) Savaş teknikleri B) Şehir devletlerinin yüklendikleri roller D) Hepsi C) Feodal üretim biçiminin modasının geçmesi Sözlük Ve Kavram Dizini Poloeolithic devir : Yontma taş devri Neolithic devir : Cilalı taş devri Merkantilizm : Avrupa'da ortak bir ekonomi politikası. Coğrafi keşiflerin insanlık tarihine çok önemli etkileri olmuş ve bunun sonucunda teknolojide çok büyük endüstri devrimi meydana gelmiştir. Köylerin kurulması aşağıdaki dönemlerin hangisinin karakteristiğidir? A) Yontma taş devri C) Bronz devri B)Cilalı taş devri D)Demir devri D) İnsan 3.

herhangi bir teknolojinin seri üretim yapmak amacıyla organize olmuş şekli olarak tanımlamak mümkündür. Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden. Bu olay toplumlarda tam bir şok etkisi yapmış. İngiliz ekonomist Arnold Toynbee'nin. Tarım ve zanaata dayalı üretim yapan insan ilk kez 18.İş Bölümünün Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri Devriminin Aşamaları Özet Değerlendirme Soruları Kavram Dizini 4. insanlık tarihinde endüstri devrimi olarak bilinmektedir.Teknoloji alanında 2. Kültürel alanda değişimler meydana getirmiştir. Sosyoekonomik alanda 3. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçiş sureci. Endüstri devrimi terimi daha önce bazı Fransız yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte. Endüstri devrimi hangi olgularda değişimler meydana getirmiştir? Endüstri devrimi: 1. kerelerce arttırmıştır. seri olarak üretmek amacıyla organize olmuştur. Endüstriyi.1. Daha sonra bu seri üretim organizasyonu diğer ülkelere yayılmıştır. Endüstri Devrimi Sanayi devrimi olarak da bilinir. bu sözcüklerle anlatmasından sonra günlük dile girmiş ve zamanla anlamı genişlemiştir. 28 . Bu nedenle tam bir devrim niteliğinde görülen bu olay endüstri devrimi olarak nitelendirilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. üretim biçimini alışılmış kalıpların tamamen dışına çıkarmış ve üretim hacimcini birdenbire. yüzyılda İngiltere'de o güne dek el sanatları çerçevesinde elle yapmış olduğu ürünleri.ENDÜSTRİ DEVRİMİ VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER Endüstri Devrimi Endüstrinin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler Yeni Makinaların Derinleşmesi Ortaya Çıkması Fabrikaların Kurulması. 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşanan ekonomik dönüşümü.

18. Fakat henüz endüstri devrimine gelmeden 17.1. yüzyıl başında taş kömürü kok kömürü haline getirildi ve demir üretiminde kullanılmaya başlanarak iyi kalite demir elde edilmeye başlandı. Ancak demir üretiminde ve tüketiminde asil büyük sıçrama endüstri devrimi ile olmuştur. Demir üretiminde en büyük sıkıntı. 1700 yıllarında ise tüm Avrupa’nın üretimi ancak 145 ila 180 bin ton kadar olmuştur. 29 . Bunu sağlamak içinde demir üretimi ormanlık bölgelerde yoğunlaşmışçı. İngiltere’de yeni demir fırınlarının kurulması yasaklandı.2. demiri ergitecek miktarda odun bulamamaktan kaynaklanıyordu. Bilgi henüz bilim aşamasında idi ve teknolojik olarak kullanılmamış idi. Endüstri devrimi ile birlikte hem tüketimde kullanılan hammaddenin cinsi değişti ve özellikle demir ve çelik stratejik öneme haiz ham maddeler oldular. Bu nedenle yaygın olarak tüketilen maddeler de tarımda kullanılan maddeler idi. Endüstri Devriminin Teknolojik Alanda Meydana Getirdiği Değişiklikler Endüstri devriminin teknolojik alanda meydana getirdiği değişiklikleri altı ana başlık altında incelemek mümkündür. 4. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. Ancak demire olan talebin artması ormanların hızla tahrip olmasına ve odun fiyatlarının aşırı yükselmesine neden oldu. ilk akla gelen yakıt taş kömürü oldu ve taş kömürünün kullanılabilmesi için çalışmalar başladı. hem de tüketimde kullanılan demir ve çeliğin miktarı kerelerce arttı.2. Ancak uygulamada büyük zorluklar vardı. kömür madenlerinin bulunduğu bölgelere kaydı. üretimde bir darboğaz yaratmış ve zamanın üretim teknolojisi ile talebi karşılayacak demiri üretmek son derece zorlaşmış idi. Gerçi taş kömürünün demiri erittiği teorik olarak bilinmekte idi. Demir ve çeliğe olan talebin artmasını coğrafi keşifler ve ulusal devletlerin ortaya çıkmasına bağlamak mümkündür. Temel Maddelerde Meydana Gelen Değişiklikler Endüstri devriminin başlamasına kadar toplumlar tam toplumu karakteri göstermekte idiler. yüzyılda demire olan talep. Bu gelişmeye paralel olarak demir endüstrisi ormanlık bölgelerden. Ancak şartların zorlaması ile demir üretiminde yeni alternatif bir yakıt aranmaya başlanınca. Bu konudaki uzun ve yorucu çalışmaların sonucunda 18. Ancak bu yüzyılda aşırı bir talep olunca mevcut teknolojik imkanlarla üretimi karşılamak imkansız hale geldi. Bunun üzerine demiri ergitmek için bir başka madde aranmaya başlandı. Demir sanayi giderek çökmeğe başladı. 1525 yılında tüm Avrupa’nın demir üretimi 100 bin ton kadardı. Bu dar-boğazı aşmak için alternatif enerji kaynaklan aramaya başlandı.2. zanaatkarlar tarafından. sinirli miktarda üretilmekte idi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Yine tarımı daha iyi ve kolay yapabilmek için gerekli her turlu araç ve gereç de el sanatları çerçevesinde. Bu nedenle demiri ergitmek için çok fazla oduna ve odun kömürüne ihtiyaç duyulmakta idi. Orta çağın bir kaç bin tonluk üretimi ile kıyaslanırsa 100-180 bin tonluk üretimler çok büyük rakamlardır. Yakıt ve Mekanik Güç Üretiminde Meydana Gelen Değişiklikler 18. 0 güne kadar şartlarda zorlamadığı için bu bilginin teknolojik olarak kullanılabilmesi üzerinde çalışılmamıştı. yüzyıl başına kadar demir odun kömürü ile ergitilmekte idi. 4.2.

Böylece o güne kadar sadece bilgi olarak bilinen bu bilgiler. Bu zorunluluğun sonunda da buhar makinaları bulunarak sorun çözümlenmiştir. Buhar makinalarının bulunmasında vakum ve pnomatik bilgilerden yararlanılmıştır. hayvan gücü veya akarsu gücü ile çalışan depolar veya mekanik pompaların yapmış olduğu su tahliyesi yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu yeni enerji kaynaklarını 30 . Bu doğal kaynaklardan yararlanabilmek. yararlanabileceği bir hale getirilmiştir. Buhar makinesi üretiminde ilk başarılı sonucu Savery elde etmiştir. elektrik enerjisi gibi yeni enerji kaynaklarının kullanılmasını sağlamıştır. Yokluğu veya kıtlığı ekonomiyi zor durumda bırakacaktır. 1677 de yine bir Alman olan Blauenstein İngiltere’de bir fırın kurmuş ve patent almıştır. seri üretim başlamış ve bunun gereği olarak da doğal kaynaklardan yararlanma çok fazlalaşmıştır. Newcomen'in ürettiği makine üzerinde en önemli iyileştirmeyi Humprey Patter gerçekleştirmiştir. kömür talebinin artması da buhar makinaları teknolojisinin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu üretim düzeyi maden kuyularını su basması sorununu ağırlaştırmıştır. Daha önceki bolümde teknolojinin gelişme nedeni olarak anlatılan. Dolayısıyla İngilizlerin hem deniz ticaretinde kullandıkları gemiler hem de ticaret filolarını korumak için kurduklar donanmalar için bol miktarda demire ihtiyaçları vardır. Abraham Darby 1709 da kok kömürü ile demir üretimine başlamıştır. insanin kullanacağı. Çünkü bu kadar çok üretim düzeyinde o güne kadar insan gücü. demir talebinin artışı odun kömürünün yerine kok kömürünün kullanılmasını zorunlu kalırken. Üstelik taş kömürü kullanarak demir elde etmeye çalışan Almanlar bile bu çalışmalarını Alman-yaverine Ingilterede gerçekleştirmeye çalışmışlardır. Daha sonra Newcomen haraketIi parçaları olan daha verimli bir buhar makinesi yapmıştır. kok kömürü elde edebilmek konusunda başarılı olamamıştır. Demir üretimi bu asırda İngiltere’de gelişmiştir. insanin daha rahat yaşama arzusu burada yaşanmış bir tarih örneği olarak görülmektedir. Bu zorlama demir teknolojisinin burada gelişmesinin başlıca nedeni olmuştur. Yine aynı yüzyılda İngiliz Dudley bu konuda oldukça ileri çalışmalar yapmıştır. Demire olan talebin artması ile İngiltere’nin 16 yüzyılda yaklaşık 200 bin ton civarında olan kömür üretimi. yüzyılda 3 milyon tonu geçmiştir. 18. Çünkü o yıllarda deniz ticaretine İngilizler hakimdir. yeterince işleyebilmek için kömür dışında enerji kaynaklanma da ihtiyaç duyulmuş ve bu zorlama petrol. Nihayet J. Buna karşılık hem demir cevheri hem de taşkömürü yatakları bakımından daha uygun bir durumda olan Almanya'da gelişmemiştir. 0 çağda demir İngilizler için stratejik bir maddedir. Yine daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi bir teknolojik gelişme beraberinde bir başka teknolojik gelişmeyi de getirmiş ya da zorunlu kıldırmıştır. Daha sonra güçlü körükler ve fırınlar kurarak demir üretiminde başarılı sonuçlar elde etmiştir.Vatt'in 1764 de tasarlayıp. Ancak bu değişimde yine talep zorlamasının sonunda olmuştur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Demirin kömürle ergitilmesi için çalışmalarda bulunan kişilerin başında Alman asilli Sturtevant gelmektedir. Örneğin. 1769 da patentini aldığı çift hareketli buhar makinasinın üretimi ile bu konudaki teknoloji son derece iyileşmiş ve bu marinalar fabrika sisteminin güç kaynağı haline gelmiştir. Maden kuyularındaki suyu boşaltabilmek için yeni bir teknolojinin kurulması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Sturtevant 1612 de demirin kömürle ergitilmesi konusunda çalışmış ancak. Endüstri devrimi ile üretim artışı çok fazlalaşmış.

İnsanlar giyimlerine daha fazla önem verir oldular.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kullanabilmek için elektrik türbinleri. Hammaddenin tamamı ithal edilip. Bunun sonucunda da pamuk üretiminde mekanizasyon teknolojileri geliştirildi. yeni tekstil makinalarının bulunup ortaya çıkarılmasını sağladı. Geleneksel olarak İngiltere’de tekstil sektörü yun dokumacılığına dayanmakta idi. Üretim teknikleri vasıfsız işçileri ve hatta çocukları bile istihdam edebilecek şekilde geliştirildi. buna karşılık pamuklu ürünlere karşı talep çok fazladır. içten yanmalı motorlar gibi yeni güç kaynakları üretilmiş ve insanlığın hizmetine verilmiştir. su gücü. dolayısı ile ilk fabrika sisteminin ortaya çıktığı sektör olarak büyük bir önem kazandı. Tekstil sektöründe hammadde olarak pamuk girdi ve yunun yerini aldı.urun değişikliği meydana geldi. 18. elektrik motorları. Bu durum daha önce pamuk üreticilerinin yun üreticilerini etkilediği gibi. İngiltere'de ürün teknolojisini değiştirdi. Pamuklu ürünler her yerde. iş gücünü sanayi merkezlerine çektiler. Pamuklu tekstil endüstrisi çok fazla gelişti ve yaygınlaştı. Tekstil makinalarında geleneksel olarak kullanılan insan gücünden başka. Hammadde olarak sentetik lif. 20. Dünya siyasetinde yeni dengeler meydana geldi. yüzyıl sonunda söz konusu bu doğal güç kaynaklan da yeterli olmamaya başladı. Öte yandan milli devletler düzenli ordularına üniforma giydirmeye başladılar.2. Bunun sonucunda toplumların tekstil ürünlerine olan ihtiyaçları arttı. Bu zorlama öncelikle tekstil endüstrisinin gelişmesini sağladı. Bunun sonucunda tekstil alanında bir dizi mekanik buluş ortaya çıktı. Endüstri devrimi ile doğal kaynaklardan yararlanma arasındaki ilişkiyi açıklayınız? 4. Pamukların. sadece soğuk iklimlerin giyeceği olarak tüketilmektedir. yüzyıla gelindiğinde tekstil teknolojisinde yeni bir. 31 . hayvan gücü gibi yeni güç kaynaklan da kullanılmaya başlandı. her durumda kullanılmaktaydı. ilk modern endüstriyel kütle üretiminin. yünlülerin yerini alması talep yapılarını değiştirdi. Böylece İngiltere dünya piyasalarına açıldı. düzenli ve büyük ölçekli marinalara ihtiyaç duyuldu ve buhar makinaları tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Toplumda yaşayan bireylerin gelir düzeyleri yükseldi. On sekizinci yüzyılda tekstil sektöründe ortaya çıkan üretim teknolojisi. Verimlilik çok fazla arttı. Bu nedenle yünlü yerine pamuklu tekstil endüstrisi hakim durumuna geçti.3. Ancak yüne karşı olan talep sınırlı kaldığından. Bu durum üretim teknolojilerini de etkiledi. Tekstil ürünlerine karşı olan çok hızlı talep artışı. Bu durum tekstilde yeniden bir teknolojik değişme meydana getirdi. Yeni makinelerin Ortaya Çıkması Endüstri devriminin başlaması ile ihtiyaçlar çoğaldı ve çeşitlendi. Bunun üzerine tüm fabrikayı çalıştırabilecek. Bu etki 19 yüzyılda güçlendi. Yün İngiltere'nin geleneksel dokuma maddesi idi. Bağlı olarak refah arttı. Bu nedenle tekstil. Pamuk üretiminde yeterli işgücü sağlanamamaya başlandı. Ülkelerin ekonomilerinde tarım yerine endüstri önem kazanmaya başladı. üretimin büyük bir bolumu ihraç edilmeye başlandığında. Bu durum hammadde olarak pamuğa olan talebi artırdı. ağırlıklı olarak kullanılmaya başlandı. sentetik liflerin de pamuk üreticilerini etkilemesi sonucunu ortaya çıkardı.

1598de William Lee örgü makinesini icad etmiştir. gerek inşaat teknolojisi. Daha sonra bu üretimleri toplayarak büyük bir üretim merkezinde son işlemleri yaptırmakta idi. sadece ilk oncusu oldu. 1716 yılında John Lombe İtalya’ya giderek bu makinaları gizlice gördü. Yine bu yıllarda adına aile endüstrisi denen bir üretim sistemi geliştirildi. tekstil endüstrisinde ilk yenilikler olmuştur. Bu durum tekstil teknolojisinin ev üretimi biçiminden çıkıp. bükme tezgaha vardı ve uçsuz işçi çalışıyordu. yüzyıla kadar dünyanın her yerinde ve her gelişmişlik düzeyinde tekstil teknolojisi çok küçük değişiklikler ile ayni idi.yüzyıl başlarında Hollandalı göçmenlerin İngiltere’ye getirmiş oldukları dokuma tezgahlan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tekstilde kullanılan hammadde turu ne olursa olsun dört temel üretim aşaması bulunmaktadır. İpekli dokumacılık 17. ailelerin iş gücü ve ustalığına göre vermekte idi. Böylece tarihin ilk önemli casusluğu gerçekleşti. artan talebi karşılayabilmek için yeniden organize olmaya bunun için de sermayeye ihtiyaç vardı. İngiltere’nin ilk fabrikası İtalyan tasarımlarından yararlanılarak John Lombe ve kardeşi tarafından 1717 de Derby yakınlarındaki Dervent ırmağı üzerinde küçük bir ada da kuruldu. Lifleri hazırlama Bitirme aşamalarıdır. Lonca sisteminin dışında kalan aile endüstrisi ise. fabrikasyon sistemi içerisine geçmesine neden oldu ve ilk fabrikalar kuruldu.4. 0 günün şartlarında bu teknolojiyi İtalyanlar biliyorlardı. İşbölümünün Derinleşmesi İlk tekstil makinaları. b. Endüstri devrimi neden ilk kez tekstil alanında gelişmiştir? 4. beliril parçalara bölerek birbirlerinden bağımsız ailelere. Bunlar: a.2. Dervent'te kurulan ipek ipliği fabrikası motor gücünü akarsudan alıyordu. gerekse görüntüsü ile içinde bulunduğu zamanın görkemli bir tesisi idi. Üretim projesi içerisinde etkin bir urun üretmiyordu. Üretimi devam ettirmek. Fabrika 170 metre uzunluğunda ve 6 katli idi. çok pahalı olduğu için bu makinaları edinip kullanamamıştır. Fabrikaların Kurulması. Bu talebi karşılayabilmek işçin ev üretiminin yeni-den organize olması gerekiyordu. piyasa büyümüştür. Dokuma d. Fabrika sisteminin ilk örnekleri ipeklide ortaya çıktı. yüzyıl sonlarında Fransız zanaatkarlar tarafından İngiltere ye getirildi. tekstil loncaları tarafından reddedilmiştir. ipek iplik ithal etmekten çok daha ucuzdu. 32 . Ancak Dervent'te kurulan bu fabrika endüstri devriminin başlatıcısı olamadı. Hammadde bakımından ipek de aynen pamukta olduğu gibi dışarıya bağlı idi. Ancak ipek kozası ithal etmek. Fabrika. nasıl iplik çekileceği bilinmiyordu. Böylece büyük endüstrinin nehir kenarlarında ve kırda gelişip yaygınlaşmasının ilk temeli atılmış oldu. gizlice resimlerini çizdi ve bu resimleri maceralı bir şekilde Ingilterede kaçırdı. Tekstilde görülen bu mekanik icatlar ilkel de olsa mevcut üretim düzenini sarsmaya başlamış.Yine 17. Fakat ipek kozasından. Bu sistemin esasini oturuculuk oluşturuyordu. Lifleri eğirme (iplik yapma) c. 18. Çok büyük bir. çünkü fabrikanın üretimi yanlış belirlenme§ti. Oysa üretici giderek fiyatlan artan üretim araçlarını ve ana girdileri karşılayamıyordu. Fabrikaya buhar gücü uygulandı. tekstile karşı olan talep artmış. İşveren belli bir işi.

Ancak bu sistemden çıkarak fabrika sistemine geçen ilk üretim kolu pamuklu dokuma olmuştur. Özellikle tarım. Bu yeni makine ile iplik üretiminde verim öncekilere göre 8. yüzyılın ilk mekanik icadları. Pamuklu dokuma tüm tekstili bir endüstri devrimine sokmuştur. Bu olgu daha sonraları ana sanayi. daha ustun ve yeni ürünler ortaya çıktı. Pamukçu dokuma miktarlarındaki artıların yanılıra iplik ve kumaş niteliğinde önemli gelişmeler. Küçük işletmeler talep azalmasının ve işsizliğin ilk şoklarını karşılayan birer tampon görevi üstlenmişlerdir. 1779 da Samuel Cromp-ton yeni bir iplik makinesi geliştirdi. çünkü bu donemde aile üretimi çok yaygındır ve yünlü en çok üretilen tekstil urunudur. Bu durum endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirildi. Ancak bu makine çok başarılı olamadı 1769 da Arkwright ve 1770deHargreaves tarafından iplik eğirme makin alan geliştirildi. 1802 de 60. Eğer fabrika varsa sadece üretim ile yekinilmektedir.5 kat arttı. hammadde hazırlama kumaş ve iplik boyama. Bilinen iplik tekno-lobisi ile yapılan üretim. Hem üretim teknolojisinde hem de urun teknolojisinde önemli gelişmeler meydana geldi. Uçan mekik dokumacının verimini en az bir misli yükseltti ve daha enli dokumaların yapılmasına olanak sağladı. Böylece kömür madenlerindeki suyu dışarı çıkarmak amacıyla icad edilen buhar makinasinın. Çünkü dokuma tezgahlan hala su ve insan gücü ile çalışıyordu ve üretim kapasitesi sinirli idi. Bu durumda tekstil endüstrisinde darboğaz iplik üretiminden dokuma üretimine geçti. Ancak hiçbir zaman dokuma projesini oluşturan teknoloji bir bütünlük kazanmamıştır. diğerinin önüne geçmiştir. bir dokuma teknolojisi. özellikle pamuklu dokuma sanayice uygulanması ile çok büyük miktarlarda pamuk işlenerek tüketime sunulmaya başlandı. Bunun üzerine İngiltere’de pamuk ithalatı çok büyük sıçramalar gösterdi. esas ya da yan gelir durumunda idi. iplik üretiminde meydana gelen artış yüzünden üretilen bu ipliklerin tamamını doku-ya bilecek dokuma tezgahlarının üretilmesi için çalışmalar başladı. 1799 da 43. Bu amaçla 1738 de Wyattve L. Hem dokumaların enlerinin artması hem dokuma hızının yükselmesi ipliğe olan talebi artırdı. Bu teknolojik 33 .5 milyon Libreye. tekstil fabrikalarına. 18. Paul ipliği eğirmek için bir iplik eğirme makinesi geliştirdiler. Aile endüstrisi sistemi fabrika sistemine göre daha esnek bir yapıdadır. 1789 da 32. Örneğin 1700 de bir milyon Libre olan pamuk ithalatı 1785 de Cart-wright'in makinesi devreye girdikten hemen sonra. iplik üretiminin artırılması için yeni teknolojiler aranmaya başlandı. Büyük talep değişmelerine kolaylıkla dayanamaz. talebi karşılayamamaya başladı.5 milyon Libreye çıktı. Aileler tüm yaşamlarını tekstile bağlamışlardı. Bu yüzyılın ilk önemli icadı John Koly tarafından 1733 de icad edilen uçan mekiktir. diğer üretim kollarında da görülmüştür. Bu sistem sadece tekstilde değil. Fabrika belirli bir asgari üretim yapmak zorundadır. yan sanayi şeklini almıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ancak bu sistem homojen değildi. Talep çok daraldığında aileler devre dışına çıkarılmaktadır. bitim işlemlerinde mekanizasyon sayesinde üretim artışı. Bir iplik teknolojisi. 1785 yılında Cartwright makineli dokuma tezgaha için patent aldı. Ancak aile endüstrisi sisteminde üretim çok daha kolaylıkla kontrol altına alınabilmektedir. yünlüde aile üretiminin verimini yükseltmek için yapılmıştır. Bu marinalar sayesinde pamuklu dokumacılığın iplik taleplerine cevap verebilir duruma gelindi.

yüzyılın ikinci yarısında ise bilime dayalı endüstrilerde bilimsel araştırma faaliyetleri üretim faaliyetlerinin bir kolu haline gelmiştir. 34 . Buna bağlı olarak ulaşım araçları. Ulaşım ve iletişim Araçlarında Meydana Gelen Değişiklikler Üretim teknolojisinin gelişmesi üretilen malların miktar ve çeşitlerini arttırdı.Bu iş birliğinin ilk ve önemli örneğini veren mucit Watt olmuştur. endüstri işbirliğinin sıkıştırılması olmuştur.2. Haberleşme konularına ağırlık verildi. Endüstri devriminin başlangıcında teknik ilerlemenin oluşumuna dolaylı yoldan katkıda bulunan pozitif bilimler doğrudan doğruya üretim ile ilişki kurmuşlardır. bunun sonucunda da bilim ve teknoloji arasındaki işbirliği daha kuşetli bir hale gelmiştir. Bir çok alanda ilerlemeler görüldü. Kurulan bu ilişki mühendislik sayesinde gerçekleştirilmiştir. teknoloji. yeni yollar yapıldı.3.2. İnsanların refah düzeyleri yükseldi. Böylece "bilim bilmek teknoloji yapmak içindir" sözü geçerliliğini yitirmiştir. Buna bağlı olarak insanların daha fazla mal tüketme istekleri ve yetenekleri arttı. sıkıntı. Ticaret hacminin artması. yüzyıldan itibaren karşılıklı etkileşmenin birçok örnekleri ortaya konmuştur. 4. Aile endüstrisi denilen sistem daha sonra hangi sanayi şekillerine dönüşmüştür. Bilim Teknoloji İşbirliğinin Kuvvetlenmesi Endüstri devriminin en önemli işlevlerinden birisi de bilim. Böylece haberleşmeye hız kazandırıldı. Watt ve diğer birçok önemli mucidi. teknolojik olarak ortaya konan bir?ok buluşlar da bilimsel teorilerin başlangıçları olmuşlardır. endüstri devriminden daha önce başlayan bilim devriminin sonuçlarıdır. Endüstri Devriminin Diğer Etkileri Endüstri devriminin etkileri sadece endüstri ile sinirli olarak kalmadı ve yaşamın diğer dallarına da yansıdı. Büyük üniversitelerin bilim dallarından mezun olanların oranlan düşerken. 20. Bilimler pratik sorunlara cevap ararlarken. açıklayınız? 4. Bu ilerleme madde başlıkları halinde şu şekildi sıralamak mümkündür. yüzyılın sonlarına doğru pazar ve üretim imkanları daha da genişlemiş. sorunun olmadığı bir yerde ilerlemenin. ulaşım araçlarının gelişmesini zorunlu kildi. sanayi ve ticaret merkezlerinde yoğunlaşmaya başladı. Böylece bilim adamı teknolog ilişkileri geleneksel üniversite muhitlerinde değil.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan dengesizdik aslında teknolojik ilerlemenin dinamiğidir. Bu durum ülkeler içerisinde ve ülkeler arasında ticaret hacminin artmışına yol açtı. Bu suretle son derece kalifiye elemanlar ile hiçbir teknik niteliği olmayan işçiler fabrika sistemi içerisinde bir araya getirilmekte ve üretim yapılabilmektedir. Haberleşme daha kolay bir hale geldi. gelişmenin olmak mümkün değildir.6. 18. 19. endüstri devrimi sırasında ve daha sonraki a§amalarda et-kilerken bilimsel buluşlar ve gelişmeler. Çünkü zorlama. Graham Bell telefonu icat etti. Endüstri devriminin ilk aşaması olarak değerlendirilen gelişmeleri özetleyiniz.5. 4. Buhar makinesinin mucidi olan Watt bilimden yararlanan bir mekanisyendi. teknoloji dallarından mezun olanların oranı yükselmeye başlandı.

Böylelikle endüstride çalışabilecek işgücü yaratıldı. Tarımda çalışan aile şayisi azaldı. Çok kapsamlı toplumsal değişimler yaşandı. Yerine yeni değer yargıları oluştu ve gelişti. Toplumların yaşamına sendika. Bireylerde tüketim bilinci yerleşmeye başladı.İşçi sınıfı harareti gelişti. 1760-1830 yılları arasındaki donemi kapsar. Endüstri Devriminin Aşamaları Endüstri devrimini birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere başlıca iki aşamada incelemek mümkündür. 4. Kentlerin nüfusları ve önemleri arttı. lokavt. Bir önceki yüzyılın tarım devrimi kentsel büyümeyi ve ucuz işgücü depolarının oluşmasını sağlamıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan a. Artan endüstri üretimi karşısında serler kaynağı olarak toprağın önemi azaldı. Nüfus daha ağırlıklı olarak kentlerde yaşamaya başladı. İngiliz endüstri devriminde marinalaşma ve fabrika sistemine geçiş. Bu temeller üzerinde. Uluslararası ticaret hacmi büyüdü. İşçiler yeni ve birbirlerinden farklı beceriler kazandilar. grev. Ekonomik değişiklikler: Endüstri devrimi ile milletlerin refah düzeyleri arttı.4. iş güvenliği gibi yeni kavramlar girdi. Adına işçi sınıfı denen yeni bir sosyal tabaka oluştu. d. Kültürel değişiklikler: Çok kapsamlı kültürel bir dönüşüm gerçekleşti. Otorite kullanımında söz sahibi olmak konusunda mücadele vermeye başladı. Bu şartlar endüstri devriminde İngiltere'nin oncu bir rol almasını sağladı. ortadan kalktı. İşleriyle ilişkileri degişti. Fabrika disipliline bagli makine oparatorleri hali-ne geldiler. Bu durum devletlerin politikalarına yansıdı. doğal kaynaklardan yararlanma ve doğaya egemen olma konularında kendisine daha çok güvenmeye başladı. özellikle de tekstilde başladı. Servet dağılımından daha geniş kesimler pay almaya başladı. 16401648 yılları arasında yaşanan ekonomik gelişmeler de esnek bir kamu maliyesi ve ekonomik sistemi ortaya çıkarmış idi. nitelikçi işçi ve üretim teknikleri ihracatını yasakladı. Birinci endüstri devrimi. Tüketim giderek ulusların yaşamında daha önemli bir unsur haline geldi. Daha çok İngiltere ile sinirli kalmıştır. El aletleri ile çalişan zanaatkar olmaktan çiktilar. b. demir yollan gibi ağır sanayi kuruldu. Insan. Tüketim ekonomisi oluştu. sermaye ve nitelikçi işgücü birikimine yol açtı. makine yapımı. Ancak bazı İngiliz işadamları yurtdışında daha karlı yatırımlar 35 .Toplumsal değişiklikler: Endüstri devrimi ile birlikte tarımın önemi azalmaya başladı. Daha sonra teknolojik buluşlar ve sektörde üretimin tümüyle yenilenmesine. Bu konularda oncu olduğunu bilen İngiltere makine. demir üretimi.Tarım alanındaki gelişmeler: Endüstri devrimi sayesinde bulunan yeni üretim teknolojisi ve urun teknolojisi sayesinde tarımsal verim artışı sağlandı. c. daha az kuruluş sermaye-si gerektiren daha geniş bir tüketim pazan olan ve ilk yatırımını daha çabuk amorti edebilen hafif sanayide. Ulusların ekonomileri toprak mülkiyetine bağlı olmaktan çıkıp endüstriye bağlı bir hale gelmeye başladı. Otorite kullanımında yeni dengeler oluştu. 0 güne kadar geçerli olan birçok değer yargılan değişime uğradı. Psikolojik değişimler yaşandı. Tarım sektöründe çalışan insan sayısı da buna paralel olarak azaldı. Tarımsal uğraşların yoğun olarak yapıldığı kırsal kesimlerden endüstrilerin yoğunlaştığı yörelere doğru bir göç olayı yaşandı. verim've örgütlenme bilgisinin artmasına. Bu suretle tarım dışında kalan da-ha büyük bir nüfusun daha iyi beslenebilmesi imkanı ortaya çıktı.

1917 ihtilalinden sonra Rusya endüstri devrimi konusunda önemli ba§anlar elde etti. Önemli ölçüde birinci endüstri devrimi ile birleşmektedir. İkinci endüstri devrimi: Yeni endüstri devrimi de denilmektedir. yüzyılın sonunda Almanya çelik üretiminde Ingiltereyi geride bıraktı. plastik gibi yeni sentetik ürünler ve yeni enerji kaynaklan kullanılmaya başlandı. Makine araç ve gereçlerde çok büyük gelişmeler oldu. kömür ve tekstil vardı. Örneğin. Buna rağmen 1948'e gelindiğinde Fransa bir endüstri ülkesi konumunu kazanabildi. üretim birimlerinin hisse senetlerini satın almalar nedeni ile mülkiyet oransal olarak yaygınlaştı. Böylece Avrupa da ilk endüstri devrimi Belçika'da başladı ve aynen İngiltere’de olduğu gibi temelinde demir. Üretim araçlarının mülkiyetinde önemli değişimler görüldü. Ülkemizde ise endüstrileşme Cumhuriyetle birlikte hız kazandı. Kimya sanayiinde dünyada ilk sıralara yerleşti. Ayni şekilde Japonya'da Meici restorasyonunun sağladığı siyasal ön şartlara dayanarak önemli bir başarı gösterdi ve endüstri devrimini başaran ilk Asya ülkesi oldu. 20. Endüstri devriminin toplumların yapısında meydana getirdiği değişiklikleri. Tam otomatik fabrikalar ortaya çıktı. Bilgisayarlar etkin olarak üretime katildi. yeni buluşları ve yatırımları önledi. Yine bazı Avrupalı iş adamları da İngiliz üretim bilgisini kendi ülkelerine çekmek için çaba harcamaya başladılar.Çok önemli bir olay olan endüstri devrimi toplumların yapısında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. sanayicin ve makine üretiminin ağırlık kazandığı bir ekonomiye geçişi simgeler. Temel maddeler bakımından daha önce kullanılmayan doğal ve sentetik birçok kaynaktan yararlanılmaya başlandı. Diğer Avrupa ülkeleri endüstri devrimi konusunda daha da gerilerde kaldılar. Sanayi toplumlarının ihtiyaçlarını karşılamak için hükümetler sosyal refah ve sosyal devlet kavramlarına yöneldiler. 19. Bireylerin ve sigorta şirketlerinin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yapabileceklerini fark ettiler. Kuramsal düzeyde bazı değişiklikler oldu. 1807 yılında William ve John Cockerill adındaki iki İngiliz Liege'de atölyeler kurarak endüstri devrimini Belçika'ya taşıdılar. Daha hafif metaller yeni alaşımlar. ve Cumhuriyetin ilanından itibaren geçen 60 yıl içerisinde çok önemli yol aldı. Ancak 20 yüzyılda daha belirgin olarak görülmeye başlanma§tir. Almanya'ya benzer biçimde 19 ve 20. Bir çok Avrupa ülkesinde ekonominin temeli bazı sektörler kamulaştırıldı. 1-teknoloji alanindaki değişiklikler 2. Endüstri devrimi ilk kez İngiltere de ortaya çıkmış ve buradan diğer ülkelere yayılmıştır. Endüstri devrimi Fransa'da daha yavaş ve daha eksik oldu. Endüstri devrimi sanayi devrimi olarak da bilinmektedir. yüzyıl ortalarında Çin ve Hindistan gibi ülkelerde endüstri devrimi konusunda önemli yol alanlar. Alman-ya büyük demir ve kömür yatırımlarına sahip olmasına rağmen. siyasal bakımdan birliğini sağlayamadığı için endüstri devrimine çok geç. Ancak Almanyanin endüstri üretimi çok büyük bir hızla arttı. yüzyıllarda Amerika Birleşik Devletleri sanayisi çok güçlendi ve Avrupa’yı çok gerilerde bıraktı. ancak 1870 yılından sonra başlayabildi. Fransız devrimi ve onu izleyen Napeleon döneminin siyasal belirsizlikleri.sosyoekonomik alandaki değişiklikler 36 . Tarıma ve zanaatlara dayalı bir ekonomiden.

fabrikaların kurulmasında. tarım alanında ekonomi alanında. teknoloji işbirliğinin kuvvetlenmesinde önemli değişiklikler meydana getirmiştir. A) Teknoloji A) Tekstil C) Kimya A) Almanya Devletleri Sözlük Ve Kavram Dizini Endüstri Zanaat Stratejik Patent ithalat İhracat : Sanayi : El emeği ile yapılan üretim ü : Hayati öneme hazir : Yeni bir bulgu ya da tek elden yapılması istenen bir iş için verilen belge : Diş alim : Diş satım B) Sosyoekonomik B)Ağır sanayi D) Metallurji B) Fransa C)İngiltere D) Amerika Birleşik bulunuz.ulaşım ve iletişim araçlarında 6. Endüstri devrimi ilk kez hangi alanda gelişmişim? 3.kültürel alandaki değişiklikler olarak üç grupta toplamak mümkündür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 3. Endüstri devrimi bundan başka.bilim. Endüstri devriminin birinci ve ikinci endüstri devrimi olmak üzere iki aşaması bulunmaktadır Değerlendirme Soruları Aşağıdaki sorulana doğru cevaplarını sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. iş bölümünün derinleştirilmesinde 5.yakıt ve mekanik güç üretiminde 3. Endüstri devrimi ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır? 37 . Endüstri devriminin etkileri aşağıdaki alanlardan hangisinde hissedilmiştir? C) Kültürel D)Hepsi 2.yeni makinaların ortaya çıkmasında 4. Endüstri devrimi teknolojik alanda. toplumsal alanda kültür alanda da önemli değişiklikler meydana getirmiştir. 1-temel Maddelerde 2. Cevaplandıramadığınız 1.

nükleer çağın başlangıcı olarak kabul etmek mümkündür. 1943 yılında antibiyotik keşfedilmiş ve böylece sağlık alanında çok önemli ilerlemeler sağlanmıştır. Bu sayede elektroniğin uygulama alanları çok genişlemiş. Uçak teknolojisinde görülen çok hızlı gelişmeler sayesinde 1960'li yıllarda ses den hızlı uçabilen uçakların üretimi mümkün kılınmıştır.Yüzyılda Teknolojinin Durumu Yirminci yüzyılda teknoloji çok büyük bir hızla gelişmiştir.1900-1945 Döneminde Görülen Başlıca Teknolojik Gelişmeler Bu donemde öncelikle birincil enerji kaynaklarının kullanımı azaltılmış yerine ikincil enerji kaynaklarının kullanımı artmıştır. 1901'de radyo.1. Böylece modern teknolojinin en önemli buluşu haline gelen elektronik teknolojisinin temeli atılmıştır. Günümüzde çok büyük bir ivme kazanan teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmeye devam etmektedir.1. Transistorun bulunması en çok bilgisayar teknolojisini etkilemiştir.1945'den Günümüze Teknolojik Değişmeler Bu donemdeki gelişmeleri şu şekilde özetlemek mümkündür: 1947'de transistor bulunmuştur.1.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. yapay kauçuk ve yapay elyaf üretimi hızla artmıştır. Bilgisayar teknolojisinde. 5.Bu sayede 20.1. 20.1961'de Vostok I ile ilk insanlı uzay uçuşu gerçekleştirilmiştir. Teknolojinin yirminci yüzyılda gelişmesini 1945'e kadar olan gelişmeler ve 1945'den günümüze kadar olan geçme-ter olarak iki gruba ayırarak incelemek mümkündür. robotlar. İnsanlık tarihinde ilk kez atom bombasının kullanılmış olduğu 1945 yılını. elektronik cihazların kaliteleri artmış ve ebatları oldukça küçülmüştür. Otomasyon. bilgisayar teknolojisinin yaşantının başta üretim olmak üzere her aşamasına soktuğu ürünler olmuşlardır. bilimsel araştırmaların ve giderek günlük yaşamın ayrılmaz parçalan haline gelmişlerdir. 1913'de petrolün ilenmesinde kraking yöntemi bulunmuş ve plastik. ZAMANIMIZDA TEKNOLOJİNİN DURUMU İçindekiler Zamanımızda Teknolojinin Durumu Enerji Türünde Meydana Gelen Değişmeler Makinaların Kontrol Sisteminde Meydana Gelen Değişmeler Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya çıkan Değişmeler Özet Kavram Dizini Yararlanılacak Kaynaklar 5.1957'de Sputnik I ile uzayçagi başlamiştir. daha sonraki yıllarda tümleşik devre geliştirilmiş bu sayede çok yaygın olarak çok küçük boyutlarda üretilebilen mikroişlemciler. Yüzyılda haberleşme ve iletişim alanına damga vuracak olan radar ve televizyon gelişmiştir. 1903'de ilk uçak uçurulmuş daha sonra uçaklara gaz türbinleri eklenerek jet uçağı haline dönüştürülmüştür. 1928'de penisilin. 1907'de elektronik lamba geliştirilmiştir. 1. Transistorun keşfi elektroniğin her alanını çok yakından etkilemiştir. 1895'de X ışınlarının bulunmasıyla başlayan radyoaktiviteye ilişkin buluşlar serisi 1938'de çekirdek bölünmesinin bulunması ile nükleer donemin yolunu açmıştır. 1966'da Lunik I ile aya insansız ilk 38 . Bu durumun doğal bir sonucu olarak da elektrik enerjisinin üretimi ve tüketimi çok büyük miktarlara ulaşmıştır.

elektrik enerjisi ile fabrikada bulunan her turlu makineyi hareket ettirmede kullanılmaya başlandı. Daha önce su. Karayolu ulaşımında ise petrol türevlerini kullanarak hareket enerjisi sağlayan içten yanmalı motorlar hali hazırda yaygın olarak kullanılmaktadır. bu konudaki tipik örneklerdir. bir sistem olmaktan çok birer makinadirlar. dizel motorlu hareket sağlayan dizel lokomotiflere. Bu makinalar temelde birincil enerji kaynağını kullanmaktadırlar. gücü doğrudan doğruya makineyi çevirirken. Elektrik enerjisi üretim teknolojisinin gelişmesi ile. otomobil. modern sistemde. Sözgelimi elektrikçi trenler. Bu asırda görülen en önemli ve bir o kadar da tartışmalı teknolojik gelişmelerden birisi de genetik mühendislik alanında olmuştur. Çünkü ikincil bir enerji kaynağı ile ulaşım sektörünü hareket ettirmek oldukça zordur. jeotermal ve su enerjisi giderek artan oranlarda kullanılmaya başlandı. yine birincil enerji kaynaklan olan petrol. Fakat bütün bu zorluklara rağmen ikincil enerji kaynağı ulaşım sektörüne de girmiştir ikincil enerjinin bu sektörde kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. Bu değişimi açık bir şekilde trenlerde görmek mümkündür. Bu sistem-lere günümüzde daha çok ulaştırma alanında rastlanmaktadır. Günümüzde kömür artık birincil enerji kaynağı olarak elektrik enerjisi üretiminde_kullanılmaya başlanmıştır. Önceleri oldukları şekilleri ile kullanılan birincil enerji kaynaklan daha sonra ikincil enerji kaynağı olarak isimlendirilen elektrik enerjisine dönüştürülerek kullanılmaya başlandı. doğal gaz. ya da kendi dizel motoruyla elektrik enerjisi verip.2. uçak veya dozer. Ancak ulaştırma alanında kullanılan kamyon. Yine güneş enerjisini elektrik enerjisine çevirip.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yumuşak iniş yapılmıştır. Elektronik teknolojisinin temeli kabul edilen buluşlar Transistorun bulunması en çok hangi teknolojiyi etkilemiştir? hangileridir? 5. hareket enerjisine çevirerek trenleri hareket ettiren buharlı lokomotiflerden. bu elektrik enerjisini hararet enerjisi haline getirerek hareketini sağlayan trenler. Uzay teknolojisinde görülen gelişmeler 1981 de uzay mekiğinin geliştirilmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. ya da kömür ısısı ile elde edilen buharın hareket ettirdiği makinalar. Yirminci yüzyılda buhar makinesi yerini içten patlamalı motorlara bırakmıştır. yaygın olarak kullanılabilmesi için ileri düzeyde çalışmalar devam etmektedir. Ancak bu konuda da elektrik enerjisi kullanımı ile hareket sağlayacak otomobiller üzerinde çalışmalar devam etmektedir. tüm birincil enerji kaynaklan. içinde yaşadığımız yüzyılın ortalarında kömür 39 . Uzay teknolojisinde görülen bu başarılar gezegenlere yönelen insansız uçuşlarla devam etmiş 1969 Nesil Armstrang. endüstride kullanılan tüm enerji ihtiyacı. nükleer yakıt. Bu konudaki ilk örneklerde hali hazırda elde edilmiş olup. Bu donemde birincil enerji kaynaklarının kullanıldığı sistemlerde hala bulunmaktadır. Enerji Türünde Meydana Gelen Degişmeler Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme enerji alanında yaşanmıştır. bu elektrik enerjisini kullanarak hareketi sağlayan otomobillerin ilk örnekleri kullanılmaya başlanmıştır. oradan da elektrik enerjisiyle hareket sağlayan trenlere geçilmiştir. Birincil enerji olarak tanımlanan kömürün kullanımı azalırken. elektrik enerjisi ile karşılanacak şekilde sistemler değiştirildi. Apollo II uzay araci ile aya ilk kez ayak basan insan olmuştur. Kömür enerjisi ile üretilen sudan. bagli oldukları diğer makinalara hareket sağlarken.

Böylece günümüz teknolojisinde standart enerji kaynağı elektrik enerjisi olmuştur.Çünkü buhar makinasinın modern gereklere cevap vermesi mümkün değildir.3. kendi teknolojisinin son sınırına varmıştır. 40 . Germekte elektrik enerjisi olmasıydı. Evlerde temizlikte kullanılan çamaşır. Sözgelimi dayanıklı tüketim mallan olarak bilinen ve aslında her birisi birer özel ev aleti olan pek çok makine elektrik enerjisi ile çalışacak şekilde tasarlanmış ve üretilmiştir. Yukarıda sayılan bu özelliklerden dolayı elektrik enerjisinin kullanımı hızla yaygınlaşmıştır.Makinaların Kontrol Sistemınde Meydana Gelen Değişmeler 1760-1840 yılları arasında İngiltere’de yaşayan ve bir dizi teknolojik gelişmeye ve buna bagli olarak da ekonomik değişmeye yol açan ve adına birinci endüstri devrimi denilen olaylar dizisi-nine. elektrik enerjisinin böylece vazgeçilmez bir enerji kaynağı haline gelmesi. Günümüzde evlerde kullanılan her turlu makine elektrik enerjisi ile çalışmaktadır. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. insan ve hayvan gücünün yerine. 2. birincil enerji kaynağı olarak yeniden önem kazanmaya başlamiştir. Üzerinde her turlu iyileştirmenin yapılmış olmasına rağmen düşük basınçlı buhar makinesi. Eğer elektrik enerjisi olmasa idi. Böylece elektrik enerjisi doğrudan doğruya birincil enerjiyi hareket enerjisi haline çeviren makinalarda ve modern iş makinalarında yaygın olarak kullanılan. Elektrik enerjisi daha çok makinenin. Ancak. hiçbir zaman buhar makinesi geri gelmemiştir. Elektrik enerjisi kaynağının kullanımı elektrikli diş fırçası yapımına kadar yaygınlaştırılmış ve çeşitlendirilmiştir.Çünkü elektrik enerjisi. buhar veya mekanik gücü koyması olmuş idi. en büyük özelliklerinden birisinin. dayanıklı tüketim mallarının bu derece çeşitlenmesi ve yaygınlaşması mümkün olamaz idi. pişirme işlerinde kullanılan ocaklara kadar her turlu makinenin hareketini sağlayan enerji kaynağıdır. 3. buhar makinesi veya benzeri bir başka enerji kaynağı kullanılarak bu aletleri bu kadar küçültmek. 1. Elektrik enerjisinin kullanımı hangi özelliklerden dolayı hızla yaygınlaşmıştır? 5. ayni zamanda endüstrinin üretimini de etkilemiştir. dayanıklı tüketim malları endüstrisi de olmazdı demek mümkündür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üretiminde meydana gelen oransal bir fiyat yükselmesi. 1974yilinda dünyada ya§anan büyük petrol şokundan sonra kömür. kullanımı kolay. kullanıldıktan sonra herhangi bir artık bırakmayan bir enerjidir. çok kolaylıkla sabit mekanlara taşınarak her an kullanıma hazir halde bulundurulabilir 4. Elektrik enerjisi sayesinde çok sayıda makine veya üretim sistemi ayni anda merkezi bir komuta ile işletilip kontrol edilebilir hale gelmiştir. sadece endüstride enerji kullanımını etkilemekle kalmamış. birincil enerji kaynağı olarak petrolün kullanımını yaygınlaştırmıştır. kirliliği olmayan. her eve taşımak ve evde ekonomik olarak kullanımını sağlamak imkansız olurdu. daha çok ve çeşitli iş yapacak biçimde tasarlanmasına olanak sağlamıştır. Belirli bir donem için görevini yapmış ve misyonunu tamamlamıştır. bulaşık makinalarından.

Günümüzde elektronik kontrol toplumsal ve ekonomik hayatin çeşitli kesimlerinde farklı düzeylerde gelişmiş durumdadır. Klasik ya da modern endüstrilerde demir enerji üretimi makine yapımı. Elektronik sermaye malları elektronik seri işleme cihazlarını. geleneksel teknolojiler kadar yaygındır. ileri endüstri toplumu olmanın göstergesi olarak da günümüzde elektronik ürünlerin tüm sektörlerde kullanılma oranlan alınmalıdır. tüm faaliyetlerin ve kararların insan yapısı sistemler tarafından yerine getirileceği bir çağ öngörülmekte ve bu çağa şimdiden sibernetik çağ denmektedir. elektronik tüketim mallarının kullanımı ve montaj turu üretimi. pikap ve benzeri araçlar ile. dijital ve analog bilgisayarları. Günümüzde dünyanın hemen her yerinde endüstri öncesi toplumlardan endüstrileşmenin ilk basamaklarında bulunan ekonomilere kadar. 50 yılı biraz geçen tarihi içerisinde dünya elektronik endüstrisi en hızlı gelişen dallardan birisi olmuştur. Daha ilerdeki çağlarda belki de uçuncu endüstri devriminin en önlemli özelliklerinden birisi olarak. Telsiz telgrafın yaygınlaşıp radyo biçiminde bir tüketim malı haline gelmesi ile aynı bir işkolu olmuştur. o ülkenin endüstrileşme ölçütünü veren önemli göstergeler olarak alınmaktadır. cep hesap makinalarından oluşan binlerce elektronik tüketim malı da elektronik endüstrisinin son ürünlerini oluşturmaktadır. Elektronik sanayicin bir yan kolu olarak ortaya çıkan ve günümüzde başlı başına bir endüstri kolu haline gelen bilgisayar teknolojisi ve endüstrisi halen dünyada en hızlı gelişen bir daldır Bu endüstri kolu her yıl bir önceki yıldan yüzde elli daha ileri gitmektedir. Transistorun bulunması özellikle bilgisayar teknolojisini çok fazla etkilemiştir. Bu oran ise doğrudan doğruya elektronik sistemlerin daha çok makineyi kontrol ederek veya yöneterek. Ayni zamanda elektronik ürünlerden azami yararlanma oranıdır. Hali hazırda yaşayan ve gelecekte yaşanacak olan sibernetik çağın temelinde. elektrik teknolojisinin içerisinde. Böylece elektroniğin temelleri atılmıştır. Bilgisayar teknolojisinin ürettiği ürünlerin kullanımı giderek daha kolaylaşmakta ve kullanım alanı süratle yaygınlaşmaktadır. bilim ve araştırma amacıyla yapılmış binlerce elektronik aleti kapsamaktadır. Radyo ve televizyon alıcılarından teyp. Elektronik. önce telgraf ve telefon haberleşmesi olarak bir hizmet sektörü niteliğinde ortaya çıkmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Yirminci yüzyıl da başlayan ve adına ikinci sanayi devrimi denen olaylar dizisinin ise en önemli özelliklerinden birisi endüstride elle kontrolün yerine elektronik kontrolü koymuş olmasıdır. İlk kez 1907 yılında elektronik lamba geliştirilmiştir. 41 . Bu gelişmenin sağlanabilmesi bu yüzyılda elektronik alanında çok büyük ilerlemelerin meydana gelmesiyle başlamiştir. Kullanım oranı kavramı ile anlatılmak istenen sadece elektronik ürünlerin kul animin artması anlamında değildir. endüstriyel kontrol test Araçlarını. Zamanca gelişerek yaygınlaşmış ve bilgisayarlara uygulanması ile de otomatik kontrol mekanizmaları olarak her türlü marinada mutlak bulunan ve kontrol görevini yapan üniteler olarak yerlerini almışlardır. Elektronik teknolojisi büyük ölçüde çok disiplinli ve elektrik teknolojisine göre çok daha fazla araştırma yoğun bir alandır. Bundan kırk yıl sonra 1947'de transistor bulunmuş ve elektronik sanayi bir anda çok büyük bir gelişme göstermiştir. elektronik sermaye malları vardır.

Bu suretle örneğin bir uçağın kanat. CAD programlan yardımı ile özellikle makine tasarımlarında önemli başarılar elde edilmektedir. içinde bulunan bu üretim aşamasında urunun hacmi son derece küçük ve maliyet de o oranda düşüktür. ya da kuyruk parçasının üretilerek. Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli etkileri nelerdir? Günümüzde elektronik sanayisinin en önemli özelliği. bilgisayarlar. Bundan otuz yıl önce 30-50 bin ton/yıl optimal kapasite ile çalişan petrol kimya ve evde kullanılan eşyaların çeşitlenmesini. sonuç çok ekonomik olarak. düşük ürün maliyeti mikro işlemcilerin her alana girmesine neden olmuştur. Aslında CAD. Ancak gelişmeler yakın bir gelecekte bu konuda da başarı kazanılacağını göstermektedir. Ancak bu konuda şimdiden varsayımlarda bulunmak yanıltıcı olabilir. büyük bir computer bir kibrit kutusu büyüklüğünde üretebilen. yani endüstriyel robotların kullanımından sonra başlamıştır. Daha da önemlisi bu araçlar yardımıyla yeni ürünlerin. Bu konuda hazırlanmış bilgisayar programlarına işlevleri verilen çeşitli parçaların çiziminden sonra. Düşük ürün hacmi.elektrik motoru ve enerjinin endüstriye uygulanmasının ortaya çıkardığı etkilerdir. Camiin doğal bir sonucudur. Gerçi bu konuda henüz hala bir başarı kazanılmamıştır. yaygınlaşmasını sağlamıştır. işlem bilgisayar ortamında değerlendirilerek. kısa bir zamanda verilmektedir. Günümüzde. Bunun sonucunda büyük ölçüde mekanik işlemlere dayanan modern üretim ünitelerinin optimal ölçüleri giderek büyümektedir. surecinden. Fakat bilinen gerçek elektronik alanının bir kolu olarak ortaya çıkan bilgisayar teknolojisinin. CAD. Endüstriyel robotların bazı hizmet dalları ile. bazı malların üretiminde kullanılması önümüzdeki yüzyılda ölçüleri şimdiden bilinmeyecek bir yaygınlığa ulaşabilir. örneğin ev işlerine ve eğitime kadar her alanda robotlar görev alabilirler. gelecekte insanların yaşamında bugünkünden daha fazla ve aktif rol yükleneceğidir. yeni sistemlerin ve yeni işlemlerin tasarımlarını yapmak. verilen parçaların geliştirilmesini ve bazı testlere karşı durumlarını bilgisayar ortamında kontrol ederek sonucu kısa zamanda bildirmektedir.Elektronik komutaların sağladığı kolaylıklar nedeni ile daha çok makine daha az insanla kontrol edilebilir ve çalışabilir hale gelmiştir. CAM (Computer Aided Manufacture = Bilgisayar Destekli Üretim). Günümüzde bu konu ile ilgili çalışmalar CAD (Computer Aided Design) (Bilgisayar Destekli Tasarım) olarak bilinmekte ve uygulanmaktadır.Bunun 42 . bu mikro sistemler ile düşünce üretmek mümkündür.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan çok daha fazla insanin makine başında onu kontrol etmek amacıyla beklemesinin önüne geçilmesi ile ilgilidir.Bu etkilerden biri endüstriyel üretim ölçülerini büyütme yönünde olmuştur.Bu kadar küçülmüş ucuzlaşmış ve artık bir ara urun haline gelmiş olan bu mallar binlerce makine veya makine sistemini kontrol edebilme yeteneğindedirler. bir mikroskobik elektronik devreler üretim teknolojisine gelinmiştir. rüzgar tünelinde test edilmesine gerek kalmadan sanki bu parça gerçekte üretilmiş ve rüzgar tünelinde test edilmiş gibi. Öte yandan makinelerin tek tek ve makine grubu olarak iş görme kapasiteleri ve hızları da elektronik alanındaki gelişmelere bağlı olarak çok fazla artmıştır. Tarımdan günlük hayata.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sonucunda da özellikle metal işleyen alanlar da üretim ölçüleri büyümüştür.hacimli.Teknolojinin Geliştirilmesinde Ortaya Çıkan Değişmeler Yirminci yüz yılın en önemli özelliklerinden biriside teknolojinin ortaya konulmasında görülen değişmeler olmuştur.CAM’ler yaygınlaştıkça üretim miktarı ve hızıda daha büyütecek yönde etki yapacaklardır.CAM’ların iş yapma yetenek ve hızları mekanik kontrolden daha fazladır.Dayanaklı üretim makineleri Elektrik endüstrisinin özellikleri ve kullanım kaynağı elktronik alanın kontrol edebilme rahatlığı sonunda makinelerin boyutları küçültüldü.Üretim makineleri 2.Örneğin bir dikiş makinesinin bir evin ya da tek başına çalışan bir terzinin hizmetine girebilmesi için üstün teknoloji ile donatılarak verilmesi gibi.sırasıyla ayrı ayrı tezgahlarda ayrı işçiler için proglanmış makineler veya makine grubu bütün işlemleri daha az işçiyle ve daha hızlı yapabilmektedir. Elektronikteki gelişmelerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan sonuçları özetleyiniz? 4.Elektronik endüstrisinin araştırma geliştirmeye harcadığı para kendisine gelişerek geri dönmüş bu durumda da araştırma geliştirmeye ayırılan ödenek arttırılmıştır.Bu yy en çok elektronik ile ilgili faaliyetlerde bulunan firmaların araştırma geliştirme faaliyetlerine önem verdikleri ve bu üniteleri düzenli ayırdıkları fonlarla sürekli olarak canlı tuttukları anlaşılmaktadır.Öte yandan esnek olmayan sadece belirli işlemleri tekrarlayan mekanik kontrol yerine giderek bilgisayar kontrollü makineler veya makine sistemleri geçmektedir.Örneğin klasik akan band sisteminde bir motor gövdesinin üzerindeki çeşitli işlemler.Böylece çok yetenekli bazı makineler küçük imalathaneler bu anda ekonomik olmuşlardır.Bu yüzyılda araştırma geliştirme faaliyetlerinede fazla önem verilmiş ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkmaya başlamıştır.İşlevleri her ortamda en ekonomik bir şekilde yapılabilir hale getirildi. Elektronikteki gelişmelerin diğer endüstriyel sektördeki yeniliklerin fabrika sistemine uygulanması ile ortaya çıkan bir diğer sonuçta bazı üretim mallarının küçülmesi yönünde olmuştur. 1. İlk prototipleri olarak makineağır.Bu amaçla araştırma geliştirme birimleri kurulmuş ve buralarda yapılan araştırmalardan elde edilen sonuçlar bekletilmeksizin uygulamaya alınmıştır. Firmalar kurmuş oldukları bu araştırma geliştirme ünitelerine her yıl belli miktarlarda finansal kaynak ayırmışlardır.pahalı.Böylece çok üstün teknoloji kullanan imalathaneler ortaya çıkmıştır.ancak fabrika ve maden ocaklarına büyük işletmelere kurulan tesisat techizat ve diğer yatırım malları şeklinde idi. 43 . Böylece makineler yaptıkları işe ve niteliklere göre.

özellikle elektronik alanında çalışan birçok firma. Cambridge University Press. 301-237 5.7.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Yayın No DPT 1922 OIK. The Evolution of Technology. 1981. ISBN 0521 22855.BASALLA.Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi. Değerlendirme Soruları Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını bulunuz.Bilim Araştırma Teknoloji V. 1988. 3. 19 1990. Cevaplandıramadığınız sorularla ilgili bölümleri tekrar okuyunuz. araştırma geliştirme çalışmalarına kaynak ayırmışlar ve bu suretle teknolojinin hızla gelişmesine olanak sağlamışlardır. Yirminci yüzyılda görülen bir önemli değişiklik de teknolojinin üretiliş biçiminde ortaya çıkmıştır. 1. Yirminci yüzyılda özellikle elektronik alanında görülen çok süratli gelişmenin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Bu dalın yeni olması verilmesi D) Hiçbirisi B)Araştırma geliştirmeye önem C) Bu konuda çok fazla çalışılması Kaynaklar 1. Yirminci yüzyılda en yaygın olarak kullanılan enerji turu aşağıdakilerden hangisidir? A) Kömür B)Elektrik C) Hidrolik C) Füzyon 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Özet Mehmet Karahan Yirminci yüzyılın en önemli teknolojik gelişmesi elektronik alanında olmuştur. 248 p.Bilim Araştırma Teknoloji V. Elektronik alanında götürülen bu gelişme bilgisayar teknolojisini etkilemiştir. T. aşağıdakilerden hangisinde olmuştur? A) Elektronik B)Makine C) Metalürji D) Tekstil 3. Birçok endüstri firması. Beş Yıllık Kalkınma Planı ihtisas Komisyonu Raporu. 4.Yayın No: 151. Ekonomi Fakultesi Yayın No: 1981/1 258 s.TURKCAN. Yirminci yüzyılda en önemli teknolojik gelişme. 44 . 6. Elektronik komuta cihazları birçok makineye bağlanmıştır. Beş yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Planlama Teşkilatı Yayın No: DPT. Teknolojinin Ekonomi Politiği Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi 2. Bu sayede makinelerin kontrolü insandan çıkmış elektronik devrelere geçmiştir. 1983 s. C.E. G.

DALGIÇ T. Teknoloji ve Endüstri Eğitimi" Araştırma Aylık Bilim ve Teknoloji Dergisi C. 8.Eğitimde Bilgi Teknolojileri 1922 O.2S.5 45 . Sevinç Matbaası Ankara 251 S.24Aralik1990S. 1983 Teknoloji Eğitimi.I. 1983. S.K. 1990.YAZICIOGLU Y. 180s. Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi No: 128. 1982 Bilim ve Teknoloji. Ankara İktisadi ve Ticari ilimler Akademisi Yayın No: 203. 9. 237-301 Mehmet Karahan 7.DOGAN H.

Veri ve Bilgi 2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2.Bilgi Toplumu 46 .Bilgi Paylaşımı 4. BÖLÜM : BİLİŞİM KAVRAMLARI 1.Bilişim 3.

Elde edilen bu bilgi insanlar tarafından karar vermek amacıyla kullanılır. Bu gösterimler sayısal veya alfanümerik karakterler ya da semboller olabileceği gibi çeşitli biçimlerdeki grafik çizimler ve diğer tüm grafik gösterimler şeklinde de olabilir. Dönüşüm Türleri Veriler Veri Toplama Analiz Saklama Sunum Bilgi Türleri Raporlar Yeni Dosyalar Grafiksel Gösterimler Tablo 2 : Verilerin Tabi Tutulduğu İşlemler ve Üretilen Sonuçlar 47 . eylemleri. Tablo 1’de verilen karşılaştırmalı tablo veri ve bilgi arasındaki farkı ortaya koymaktadır. Veri kavramı. olguları vs. miktarları. tesadüfi olmayan. Veriler bilgiye dönüştürülürken hem insan aklı hem de bilgisayar verileri seçen ve onları anlamlı bilgiye dönüştüren birer işlemci vazifesi görür. Veri Hammadde Aktif değil (yoruma açık değil) Değişik kaynaklardan toplanmış Bilgi Sonuç Aktif (yoruma açık) Veriden dönüştürülmüş Tablo 1 : Veri ve Bilginin Karşılaştırılması Bilginin ham maddesi olan veri. Veriler çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra hem anlam hem de değer kazanır. Veri genellikle analiz edilebilecek ya da daha ileri işlemler için kullanılabilecek ham bilgi olarak bilinmektedir. Genellikle “veri” ve “bilgi” kelimeleri yanlış olarak eş anlamlı olarak kullanılır. bir araştırma amacıyla yapılan ankette elde edilen materyal veridir. Verilerin bilgisayar tarafından bilgiye dönüştürülmesinden sonra karar vericiler için temin edilen bazı bilgi türleri Tablo 2’de gösterilmiştir. yani bilgiye dönüşürler. Daha sonra çeşitli istatistiksel testlere tabi tutulan bu verilerden elde edilen sonuçlar bilgidir. Gerçekte bu iki kelime arasında önemli bir fark vardır. rast gele bir araya gelmemiş bulunan sembollerden oluşan bir grup olarakta tanımlanır. Veri ve Bilgi İşlenmemiş ham bilgi de denilen veri “data” karşılığı olarak kullanılan ve “datum” söcüğünün çoğulu olan bir kavramdır. Veri bilginin ham maddesidir. çeşitli durumların. temsil eden.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. gözlemlerin veya oluşumların her türlü gösterimidir. Örneğin.

0. Birincisi. veriler tek başına bir anlam taşımazlar. 1. A. 0. T. dizisi için sorabiliriz. Bunda bilgi vardır ama çok azdır. Bunun cevabı yoktur. 0. Bu veriler.3. 0. 6. S. çoğunlukla sahip olunan bilgi olarak kullanılmaktadır. Enformasyonun iki önemli özelliği bulunmaktadır. duyulur. ve G sembollerinin bir dizisi için sorabiliriz. oluşturulan enformasyon kararlara ilişkin faktörlerdeki belirsizliği azaltarak belli bir davranış değişikliğine neden olmalıdır. Mesajı almak aslında işin basit yanı olacaktır tıpkı bizim bilmediğimiz bir dilde yayın yapan bir radyoyu dinleyip anlamaya çalışmamız gibi. Uzayın derinlerine. ya da beyin işlevlerini. 2. Enformasyon. Eğer karşımızdaki. kulağımız ile bunları algılayamıyoruz ama elimize bir radyo. Bu atan bir kalbin. S. 0. G. Aynı soruyu DNA kodlarında kullanarak A. 3. 9. S. Enformasyon (information) Enformasyon. Şimdi çizgimizin salınımlarını rast gele olarak arttıralım. 3. 2. bir televizyon gibi bir araç alınca birden bire daha önce varlığından bile haberdar olmadığımız mesajlar bize görünür.2. 0. “1. Bilgi Nerede Olabilir? Etrafımızdaki her şeyin bir çeşit bilgi taşıdığını hiç düşündünüz mü? Oturduğunuz odanın içinde belki de binlerce radyo yayını var. G. o da içinde bir takım düzensizliklerin olduğudur. İkincisi. Bu çizgiye bakıp bazı anlamlar çıkarabiliriz. Düz bir çizgiyi ele alalım. 0. 5. 1. Karşı tarafın elinde sadece içinde bir bilgi olduğu düşünülen bir form vardır. Benzer şekilde 1. 7. G. bir zekâya bir mesaj göndermeye çalışsak gene aynı elektromanyetik dalgaları kullanacağız. işlenerek bir anlam taşıması gerekir. Şimdi birde bir sürü salınım yapan kırık çizgiler kümesini düşünelim. Ya da benzer soruyu rast gele sayılardan oluşan 1. 8. Bu çizgi belki bir ölünün kalp atışlarını. T. T. A. Biz gözümüz. 48 . rast gele sayılar tablosu enformasyondur. sayılar veri iken. S. Örneğin kalpte bir ritim bozukluğunu görebiliriz. 4. 1. 1. 1. bir öncekini takip eden tam sayıdır” genellemesi yapılabilir ve bir sonraki sayıya 6 olarak karar verilebilir. Bunların enformasyon haline gelebilmesi için. enformasyonu kullanacak yöneticinin bu günkü ve gelecekteki kararları için gerçek bir değer taşıyan. T. 2. dizisini takip eden ne olmalıdır ” gibi sorular orta öğretim için sık karşılaşılan sorulardandır. dizisini ne takip eder? Bu daha zor bir sorudur. T.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. 1. 0. 0. Enformasyon. anlamlı bir biçimde işlenmiş verilerdir. tam o sırada bizim kullandığımız bandı dinliyorsa mesajımızı alacak.1. Burada “bir sonraki sayı. Örneğin. dizisi için “bir önceki sıfır bloğundaki sıfırlardan bir fazla sıfır” genellemesi ile bir sonraki sayının 1 olmasına karar verebiliriz. ya da borsada hiç alım satımı olmayan bir hisse senedini gösterebilir. Sayı dizisi halindeki form içindeki bilgiyi kolayca yakaladık. sıcaklık değişimini gösteriyor olabilir. anlamlı hale dönüştürülmüş veridir. algılanır oluyor. 5. Bir noktadan sonra çizgimizin içindeki bilgi anlamsızlaşmaya başlayacaktır. kısaca düzenli ve kullanılabilir veriler olarak tanımlanabilir. 2. Düzen-Düzensizlik-Kaos Formun bir tek özelliği olacaktır.

Etkileşimli ortamlarda oluştuğu anda bilgisayara aktarılan bilgi sürekli olarak kendiliğinden artmakta ve sonsuz ölçülere varmakta. Bilgi güncelleşmeli her zaman en son durumu gösterir biçimde tutulmalı. Bizim buradaki tanımımız biraz haberleşme anlamındadır. kulağınıza veya başka herhangi bir duyum organize gelen ileti. Sizin hareketlerinizi veya sahip olduğunuz varlıkların değerini herhangi bir şekilde değiştirmiyor veya etkilemiyordur. Bilgi geleceğin hakimi. Değişen Bilgi Kavramı • • • • • • • • • Artık gelişen olanaklarının elvermesiyle bilgi bölünmeden ortaklaşa paylaşılabilmekte. nede bu para birimine ilginiz. Eğer ileti herhangi bir değer değişimine neden olmuyorsa. nelere demiyoruz? Bilgi. gözlem veya düşünce paketine verilen addır. Her gün gazetelerde yer alan haberler. İleti. yeni bilgi oluşturmak. Sizde bir değer değişimine neden olmuyordur. Henüz elindeki bilgiyi kullanmasını bilmeyene eriştiği bilginin pek bir yararı olmaz. bir telefon rehberinde yer alan iletiler bilgi değildir. Ancak sizin ne Nambiya’da paranız vardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Özet olarak bilgi. erişebildiği sonsuz oylumdaki bilgi karşısında ezilmeyip hazıra konması olası değil. düzensizlikle bir ilgisi olduğunu anladık. Örneğin. İleti (message). Bilgi Devrimi Gelecek bin yılın görünebilir her yerinde bilgi olacak. Bir durumu eksiksiz tanımlama ya da eksiksiz kopyalama için gerekli şeyi bilgi olarak tanımlayalım. İşimize gerçekten gerekli olan ve bize yarayacak bilgi öncelikle kendi yakın çevremizde oluşur. Dolayısıyla bu iletinin. bu size bir değer aktarımıdır ve aktarılan değeri içeren iletinin adı da bilgidir. Bilgi Nedir? Bilginin. alan kişide bir değer değişimine neden olması şarttır. sizde bir durum veya konum değişikliğine neden oluyorsa. değer içermemektedir. aşırı düzen veya aşırı düzensizliği sevmez. rakamlar veya diğer iletiler. fazla düzen ile aşırı düzensizlik arasında bir yerdedir. sizin için bir değeri yoktur. Bilgi. ondan yararlanmasını bilmek umulduğu kadar kolay gerçekleşmez. Bilgi değildir. Bunların bilgi olabilmesi için.5. değer değişimine neden olması şarttır. 1. Bu durumda ilginç noktalar yakalamak olasıdır. bu takdirde ortada bilgi sayılabilecek bir ileti yoktur. 1. ilanlar. Bu bir iletidir. O halde bu veri size aktarılan basit bir iletidir. Peki bilgi nedir? Bilgiyi nasıl tanımlıyoruz? Bilgi bu kadar önemli? Nelere bilgi diyoruz. 49 . bilgi değildir. bilgi değildir. ‘varlıklarda değer değişimine neden olan iletiye denir. Gazetede Namibya parasının değerinin %0.4. Bir iletinin bilgi olabilmesi için. 1. Veriyi işlemek. Sonsuz ölçüdeki bilgi içinden ise yarar olana erişim üstesinden kolay gelinemeyen büyük bir sorun.6. çünkü her şeyden önce değerini bilemez. Eğer gözünüze. Genelde sanıldığının tersine hazır bilgi pek bir işe yaramaz.3 arttığını okudunuz. bir varlıktan ötekine aktarılan’ veri. Peki ama bilgi nedir? Bilginin değişik tanımları olabilir. Kendi ortamındaki bilgiye hakim olmayanın.

“Yarın dolar kuru artacak” gibi beklenen durumlarda bilgi daha azdır. medya değiştirdi ve basılı ortama geçti. doğal hızla toplum içinde dolaştı ve belirli bir tabana yayıldı. geçerliği olmayan bilginin kullanımı yarardan çok zarar getirir. Size “Yarın İzmir’de güneş doğacak” bilgisi verilse pek de yararlı bir bilgi almış olmazsınız. Bu düşünceyi biraz daha ileri götürüp “Her zaman beklenen durumda bilgi yoktur” diyebiliriz. alfabeyi on rakam ekleyerek genişletelim. insanoğlunun tekelinde değildir. bu konuda çok sistemli bir yaklaşımımız olursa güncel. dolayısıyla geçerli tutabiliriz. Bilgi Nasıl Ölçülür? Örneğin varsayalım ki yarın İzmir’e gideceksiniz. “Hava parçalı bulutlu olacak” belkide sizin için daha anlamlı bir bilgidir. Türkçe’de 29 harf kullanarak bütün duygu ve düşüncelerimizi anlatabiliyoruz. içinde taşıdıkları bilgi miktarına göre bir sıralama yaparsak beklenti ile bilginin değeri arasında bir paralellik açıkça görülür. zaten bildiğiniz. Bu şekilde bilgi. içinde bulundukları konum ve durumu. Kullandığımız alfabe bunun en güzel örneğidir. 1. Matbaa ile birlikte ileti aktarma hızı arttı. seri üretim başladı. 1. Bu haberler.7. Bilgi eğer çok değerli ise. vereninde durumunu. Geçersiz bilgiyi ayırt etmek neredeyse olanaksız. Burada önemli olan. İnsanlar birbirlerine yazıyla. konumunu değiştirir. Bilgi kavramı konusunda algılamamız yeterli değilse bilgiden yararlanma da söz konusu olamaz. Ama “Yarın İzmir’de 50 cm kar yağacak” tam anlamı ile beklenmedik bir bilgidir.ürettikleri veya sahip oldukları bilgiyi aktardılar. Bilgi. zaman kısıtlamaları gibi nedenlerle bilginin yayılması kolay olmadı. Tüm varlıklar. ancak kendi denetimimiz altındaki bilgiyi eğer çok özen gösterirsek. 1. Böylece ileti. Bilgi. Bu. Bu rakamlarla bütün tam sayıları gösterebiliriz.”Yarın dolar kuru azalacak” gibi beklenmeyen durumlarda daha fazladır. Bu yüzden fiziki uzaklıklar. Yazı ile yayılan bilgi yavaş gidiyordu. sözle veya diğer iletim metotlarıyla. hareketlerini. hep aldıkları bilgi sonucu değiştirirler.9. Basılı bilgi aktarma yöntemi keşfedildi.8. 50 . Bu kadar az sayıda sembol kullanarak her şeyi anlatabilmek ilginç değil mi? İsterseniz. Bilginin Gösterilmesi Bilgi bir takım sembollerle gösterilir. en hızlı şekilde kulaktan kulağa yayılıyordur. sonlu sayıda sembollerden oluşan bir sembol alfabesi ile sayılar gibi sonsuz sayıda niceliği gösterebilmektir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • Mehmet Karahan Güncel olmayan bilginin geçerliliği çabuk ortadan kalkar. üretildiği noktadan aktarıldığı noktaya iletimi. Yakın çevremizde yalın veriler üzerinde en temel sayılacak işlemleri oluşturmadan bilgi üretimi başlayamaz ve verimlilik sağlanamaz. beklediğiniz bir durumdur. zaman ve emek alan bir işlemdi. sadece bilgiyi alanın konumunu değil. Bu bilgi teknolojisinde yazının icadından sonraki en önemli gelişmeydi ve yine bir devrim yaratacak nitelikteydi. Ancak her üretilen bilginin. Peki Neden Bilgi Devrimi? Yüzyıllardır bilgi. Sonra matbaa icat edildi. ileti paketleri biçiminde doğal yollarla aktarıldı. Çünkü yazıların üretimi elle yapılıyordu.

Bilgi Ekonomisi Günümüzde.10. Halen bu durum gerek mali ve türev piyasalarda. anında verilmektedir. senarist hepsi birer uzman yöneticidir. montaj uzmanı. Mali ve türev piyasalarda kararlar çok seri şekilde. çok daha hızlı ve verimli karar üreteceklerdir.Karar üretiminin artması. Böylece karar üretiminde büyük bir patlama yaşanacaktır. 51 . yani uzman yönetici. bilim ve teknolojinin gelişmesine tanık olmuş. Dolayısıyla bilgi devrimi.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Nasıl yazının icadının. insanları tarihin başlangıcına getirdiği kabul ediliyorsa matbaanın icadının da insanları yeni çağa getirdiği düşünülür. yirminci yüzyılda bilgi çağına ulaşmıştır. Karar mekanizmasında görev bölümü (tasking) yapılması artacak ve ortaya ‘kalifiye uzman yöneticiler’ (qualified operators) çıkacaktır. kendi portföyünün yöneticisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Matbaanın icadından sonra insanlık. ellerindeki bilgi teknolojisi araçlarını kullanarak. 1. Reklam ajansında çalışan bir art direktör. beklenen durumu iletmeme kuralını kullanıyoruz ya da çok acelemiz olduğunda “Beni lütfen karşılar mısın” yerine “Beni karşıla” şeklinde kısaltmalar kullanıyoruz. Her dizayn mühendisi üretimin bir parçasının (görev) sorumluluğunu alır ve onun bütünü ile uyumlu şekilde çalışmasını garantileyecek dizaynlar üretir. Bu sınıf da. önümüzdeki yüzyıllarda adını işçi sınıfı kadar çok sık duyacağımız yeni bir sınıf tanımının ortaya çıkmasına neden olacaktır. en az ama yeterli bilgiyi karşı tarafa aktarmak önem kazanmaktadır. üretimi katlayan bir faktör olmuş ve dünya bilgi devrimi ile tanışmıştır. önce Rönesans devrini yaşamış. O subrutinin uzman bir operatörüdür. Buhar gücü. Yazılım piyasasında da aynı şekilde her bir yazılım uzmanı kendisine seçtiği bir subrutin bölgesinde kod geliştirmektedir. geliştirilen makineler ve diğer mekanik araçlar sayesinde. sonra buhar gücünden doğan sanayileşme devrimini yaşayıp. Onsekizinci ve ondokuzuncu yüzyılın işçi sınıfının (workers) yerini gelecekte uzman yöneticiler alacaktır. Bunun paralelinde işlenecek kaynakların artması ve üretim talebininde genişlemesi gerekmiştir. kas gücünün yerine geçmiştir. O da aynı şekilde bir uzman yöneticidir. Bunun için karar işlemi görevlere (task) bölünmekte ve her bir karar uzmanı kendi sahasının. film yapımında çalışan bir yönetmen yardımcısı. Bazen bu kısaltmalar daha da ileri gidip “Lütfen cevap verin” yerine LCV olarak kısaltıyoruz. uzman yöneticidir (operatör). İş üretiminin artması insanoğlunun refah düzeyininde artmasına neden olmuştur. Biz bunu bilmeden zaten yapıyoruz. kendi pozisyonunun. refah düzeyinin artmasına neden olacaktır. Bu kişilerin her biri aslında birer karar operatörüdür. Böylece iş bölümünü (division of labor) artırarak. kreatif direktör. Örneğin birisine gideceğimiz zaman “Eğer gelemezsem haber veririm” diyerek sadece beklenmeyen durumu iletip.Karar altına alınacak kaynaklar artacak ve karar üretim talebide genişleyecektir. Tıpkı bir zamanlar sanayileşme ile birlikte iş üretiminde yaşanan patlama gibi. gerek yazılım ve eğlence piyasalarında görülmektedir. Burada da aynı durum söz konusudur. Uzman yöneticiler. Dizayn sektöründe durum farklı değildir.

11. alan için tamamen yeni ve önemli olabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. bilgiyi alanın bilginin doğruluğu üzerindeki güven duygusunu arttırması açısından önemlidir. insanoğlunun teknik. bununla birlikte Donanım ve yazılım uyumluluğu. yazılım ve veri kaynaklarının örgütsel yapıya uygun biçimde dağılmış birçok merkezde ayrı ayrı odaklaştığı. 2. eski veya yanlış bilgileri düzeltebilir. Dağıtılmış Bilişim Dizgesi • • • • Donanım. Yenilik : Bilgi. Bilişim Kuramı Kullanılan iletişim kanalı türüne göre. 2. özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve rasyonel biçimde işlenmesi bilimidir. Bilişim Bilişim. Düzeltici olması : Bilgi. Doğrulayıcılık : Yeni gelen bilgi varolan bilgiyi tastik edebilir. 2. Miktarın artması : Bilgi. bir iletişim ağındaki bilgi gönderiminin hızı ve etkinliği ya da doğru gönderim ve iletimi ile ilgili kuramdır. Kurulacak bilgi sisteminin değerlendirilmesinde verilen bu özellikler göz önünde bulundurulmalıdır. 2.2. Bu durum.3. Eğer yanlış olan bilgiyi alan kişi doğru olduğuna inanırsa. Veri yapılarının biçimsel özdeşliği. ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişimde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin. onun etkisi bilginin doğru olması ile aynıdır. Doğruluk veya yanlışlık : Bilgi gerçek olabilir ya da olmayabilir. Kullanım ilkelerinin birliği bakımından bir bütün olarak işlev gören bilişim dizgesi. mevcut olan bilgilere yenilerini ekler veya onları düzeltebilir. 52 .1. Bilişim Dizgesi Belli bir konuya ya da örgüte ilişkin verilerin bir düzen içinde bilgisayar ortamında saklandığı ve kullanıcı olarak tanımlanan kişilerin bilgi gereksinimlerini karşılamak üzere dönem ya da başvuruldukça raporlar üreten ya da gereksenen veriye onanabilecek kısa bir süre içinde erişim olanağı sağlayan belli bir donanım üzerinde işletimsel durumda yazılım ve veriler topluluğudur. Bilginin Özellikleri • • • • • • Bilgi sistemi açısından bilgilerin önemli önemli olan bazı özellikleri aşağıda verilmiştir.

kontrolüne.4. psikolojide ve öteki bilim dallarının tümünde yer almasından dolayı önemi gittikçe artmaktadır. Bilişim Sistemleri Bilişim sistemleri. analiz ve canlandırma konularına destek olmak amacıyla verinin toplanması.9. saklanması.10. kan analizi vb. Yönetim Bilişim Dizgesi Bir örgütün yönetimi ile ilgili veri kaynaklarını bir dizge bütünlüğü içinde toplayıp örgütün gündelik işlerine bilgi işlem desteği sağlayan. işlenmesi ve kazanılan bilginin dağıtılması için ilişkili parçaların oluşturduğu küme olarak tanımlanabilir. Bilişim Sistemleri Tipleri Farklı organizasyonel seviyelerde servis veren dört tip bilişim sistemi vardır. 2. örneğin personel. satış.7. kredi kararları ve fabrikadaki malzemenin akışı gibi temel aktivitelerini ve işlemlerini izler. • İşlemsel seviye sistemleri : Organizasyonun satışları. 2. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Eğitim bugün yaşamımızın her alanında sanayide. • Bilgi seviye sistemleri : Organizasyondaki veri işçilerini ve bilgileri destekler. 2.8. • Yönetim seviye sistemleri : Orta kademe yöneticilerin olayları izlemesine. Hastane Bilişim Sistemi Hastane personeli arasında iletişim. gibi işlevleri yerine getirmek üzere hastane ve sağlık kuruluşlarında uygulanan otomasyon sistemidir. kontrol. Eğitim hem beceri kazandıran. genellikle merkezcil ve örgütün üst yönetimine sağlanabilecek stratejik desteğe özellikle önem veren bilişim dizgesidir. 2.5. ticarette. bir örgütün yönetimi ile ilgili tüm verileri kapsamı içine alacak biçimde. envanter planlaması. Tümleşik Bilişim Dizgesi Özellikle yönetim bilişim dizgesi (YBD) kavramı ile ilgili olarak. istatiksel analiz. Komuta ve Kontrol Bilişim Sistemi Kontrol ve komuta amaçlı askeri otoritelere destek olan bilişim sistemi. tüm alt dizgeler arasında eşgüdüm ve uyumun tasarım aşamasından başlanarak sağlandığı. karar vermesine destek olur. para depozitleri. vb. 2. üretim. özellikle türlü düzeylerdeki yönetim katlarına taktik ve stratejik kararlarını başarılı kılacak nitelikte sürekli bilgi akıtmayı amaçlayan bilişim dizgesidir. bir organizasyonda karar verme.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2. koordinasyon. • Stratejik seviye sistemleri : Tepe yöneticilerin firma içi ve dış çevredeki stratejilerini belirlemelerine yardımcı olur. tıpta. stok denetim.6. 2. sayışım. Bilişim çağını yaşadığımız bu dönemde eğitimin temel amacı bireylere bilişim toplumunun gerektirdiği 53 . hem de bilgi aktaran bir süreçtir.

3. bilgiyi kullanması kısacası bilgiye sahip olması gerekmektedir. özellikle bilgisayardır. Bilişim Çağı Günümüzdeki teknolojik gelişmeler yeni bir çağı yani bilişim çağını oluşturmaktadır. Bu da bilgiye ulaşma. Özellikle iletişim ağlarıyla bilginin taşınması ve paylaşılması bunun bir sonucudur. toplanması. yayılması. Bu eğitimde en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesine ve alıştırma yapılmasına dayananlardır. varlığını sürdürebilmesi için bilgiye ulaşması. Bu program türleriyle öğrenci belli bir sonuca yol açan olayı veya kişiyi bulabilmek için çeşitli olasılıkları düşünerek. bilgiyi değerlendirme ve bilgiyi sunmayla mümkün olmaktadır. Burada bilgisayar normal eğitim sürecinde öğrencilere verimesi gereken beceeri. Bunun için nitelikli öğretmen ve yazılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Doğal olarak günümüzde bu da bilgisayar ve internetle mümkün olmaktadır. bilgiyi düzenleme. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan bir başka program türü de eğitici oyunladır. kavram veya olayları öğretmede bir araç olarak kullanılır. Bilgi tenolojilerinde insan. bilgisayar destekli eğitimdir. Bu yöntemle hazırlanmış programlar öğrencinin gerçek yaşamını seçilmiş yönleri üzerinde yoğunlaşabilmelerini sağlamaktadır. Burada unutulmaması gereken şey. a) Türk Bilişim Vakfının Hedefleri • Bilişim yatırımlarının genel ekonomi içindeki payının Avrupa Biriliği ülkelerinin ortalama düzeyine çıkması. 2. Bilgi teknolojilerinde araç gereç önemli değil insan önemlidir. Bu programların tek başına kullanımı söz konusu değildir.11. Bilişim çağının insanları. bu programların eğitimi destekleyici ve yardımcı olduğudur. Eğitimde bilgisayar uygun koşullarda kullanıldığı zaman etkili olur. Bilgisayarın eğitimde en geniş kullanım alanı. işlenmesi. kendilerini sürekli yenilemekte ve bilişim çağına ayak uydurmaya çalışmaktadır. Bilgisayar destekli eğitim programlarında kullanılan bir diğer yöntemde benzetim yöntemidir. biriktirilmesi. Bilişim toplumunda bireyleri yetiştirmede kullanılan en büyük yardımcı. korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. 54 . Burada bilgisayar ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanılmaktadır. içinde yaşadığı çağa uyum sağlayacak ve toplumun beklentilerini karşılayacak davranışlara sahip bireyler yetiştirmektir. olaylar arasında bağlantı kurmaya çalışmaktadır. Bilgi Teknolojileri Bilginin yaratılması. yeniden elde edilmesi. Bilgi teknolojilerinin amacı. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde aktarılmaktadır ama öğretmen insan değil bilgisayar olunca durum çok farklı olmaktadır. Yani maddi ürün yerine bilgi üretiminin önem kazanmasıdır. Bu çağın en önemli özelliği bilgi teknolojilerinin yaygın olarak kullanılmasıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan nitelikleri kazandırmaktır.

bunların gerçekleşmesi yönünde çalışmak. Siyasi partilerin seçim beyannameleri ve programlarına girmesi istenilen görüşleri bir çalışma dokümanı haline getirerek sunmak. Yazılm evlerini uluslararası kalite standartları ile yazılım geliştirme metodolojileri ve araçları kullanmaları yönünde özendirmek. Türkiye’de bilginin serbestçe dolaşım ve paylaşımı için gerekli alt yapının oluşturulması (2003 yılına kadar yasal ve yapısal değişikliklerin yapılması). Bilgi toplumunun gereği olarak bireyin. İlgili kamu ve gönüllü kuruluşların. Yetişkin insan gücü açığının giderilmesi için projeler üretmek ve hayata geçirmek. kamu ve özel kesimdeki her düzey yöneticinin sağlıklı karar alabilmesi için gerekli olan bilgiye gerekli zamanda erişebilmesi. toplumun bilgisayar okuryazarlığının arttırılması (Ölçüm : Kişi başına düşen TV. Türk Hukuk Sistemi içinde yer alması için çalışmalar yapmak. Her tür eğitimde toplumun bireylerine bilginin etkili kullanımının öğretilmesi ve bunu sağlayacak alt yapının oluşturulması. sayılarıyla ). TBV ‘nın vizyonu ve misyonunu paylaşmalarını sağlamak. c) Türk Bilişim Vakfının Projeleri Projenin Adı : Bilgisayar Destekli Eğitim Raporu Projenin Amacı : MEB tarafından yürütülen ve eğitimde bilgisayardan yararlanılması amacıyla okullara bilgisayar laboratuarı kurulmasını amaçlayan proje için ilgililere yol göstermek. Türkiyenin bilişim alt yapısını geliştirecek çözümler üretmek.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • • • • Mehmet Karahan Devletin yeniden yapılanması için gerekli bilgi ve iletişim teknolojileri desteğinin sağlanması (2000 yılına kadar Ulusal Birey Kayıt Sisteminin hayata geçmesi). Akademi sanayi işbirliğini geliştirecek modeller ortaya koymak ve bu bağlamda bilişim sektöründe araştırma geliştirme faaliyetlerini özendirmek amacıyla teknoparklar kurulması çalışmalarına destek vermek. Toplumun bütün kesimlerine bilişim kültürünün yayılması. b) Türk Bilişim Vakfının Stratejileri • • • • • • • • • • • Strateji ve politikalar üretmek. yanlışlıklara dikkat çekmek ve kamu oyunu bilinçlendirmek. Nitelikli bilgi kullanımını engelleyen nedenleri ortadan kaldırmaya yönelik politikalalar üretip. bilgisayar vb. Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında bilişim alanın da köprü görevini üstlenmek ve AB ‘nin bu konuda iş ortağı olmak. İletişim hizmetlerinin özelleştirilmesi ve rekabete açılması için çaba harcamak. telefon. Projenin Kapsamı : Proje kapsamında yukarıdaki noktaları içeren bir raporun hazırlanması ve bunun kamuoyuna duyurulması yer almaktadır. Bilişim Hukukunun. Yazılı ve sözlü basının bilişim konusuna ilgisini çekmek . bunları duyurmak ve izlemek. 55 .

Bilişim konusunun geniş kesimlere yayılmasında yazılı ve görsel basının önemi yatsınamaz.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Projenin Yöneticisi : Dr. Ekonomik faaliyetlerin tüm dünyada küreselleştiği günümüzde. ağları ve özellikle gelişen internet olanakları sayesinde. bilgiye ulaşmak ve dolaşımını sağlamak tüm sistemlerin işleyebilmesi için ön koşul olarak ortaya çıkmştır. Bunun yanında Türkiye’nin yurt dışında daha etkin tanıtımına katkıda bulunmak ve yabancı yatırımcıları da ülkemize çekmek amacıyla. üretim. bilgi teknolojisinin de küreselleşme sürecinde entegrasyonun en etkili yolu.1. Hem her seminerin sonunda hem de tüm seminerler tamamlandıktan sonra sınav yapılacak ve başarılı olanlara sertifika verilecektir. internet servisleri de kurulmaya başlanmıştır. ticaret ve işbirlikleri yapabilme imkanına kavuşacaklardır. uluslararası ticaretin boyutlarını genişletmiştir. Seminerlerde katılımcılara konuyla ilgili seminer notları dağıtılacaktır. tümünde bilginin toplanması ve duyurulmasına yönelik merkezlerin kurulmuş olduğu görülür. özel bir bilgisi ve eğitimi yoksa. Bunun doğal sonucu olarak işletmeler bilgiye en kısa zamanda ve daha ucuz erişmenin yollarını aramaya başlamışlardır. Seminerler bilişim sektöründeki firmaların konusunda uzman elemanları tarafından verilecektir. zaman ve emek maliyetlerinin azalması. 4. Bu proje ile bilişim sektörüyle ilgilenen basın mensubu arkadaşlarımızın bilişim konusundaki bilgilerini arttırmak amaçlanmaktadır Projenin Kapsamı : Proje arka arkaya verilecek bir dizi seminerlerden oluşmaktadır. Bilgi Paylaşımı Çağımızda teknolojik açıdan gelişmiş toplumlara bakıldığında. Bu çalışmalardan birisi de. Bu işleyişin en doğru ve kısa sürede gerçekleşmesi için internet teknolojisi çok kısa sürede önem kazanmış ve artık günlük yaşamdan. özel sektörün yasal en üst düzey temsilcisi TOBB bünyesinde “Bilgi Hizmetleri Dairesi” kurulmasıdır. Oluşturulan Bilgi Hizmetleri Dairesi tarafından yapılan projeler ve çalışmalar sonuçlandığında. Ülkemizde de dünyadaki bu gelişmelerin dışında kalmamak için en yakın zamanda başlanmıştır. Proje Yöneticisi : Tuncer ÜNEY (TBV Projeler Koordinatörü). Ahmet ŞİMŞEK (Koç Üniversitesi). Bilişimin teknik bir konu olması nedeniyle basın mensuplarının. bilginin paylaşımı çok hale gelmiştir. internette entegre şekilde gelişmeye ve girdilerini internetten alır ürünlerini sunar halde işlemeye başlamıştır. 4. Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler sonucu oluşan bilgi. her sektörde 56 . Artık “bilgi toplumu” terimi günlük hayatta sık kullanılmaya başlanmış ve yöneticiler karar mekanizmalarının içerisine bilgi teknolojisini de ekleme ihtiyacı duymaya başlamışlardır. İnternette Bilgi Paylaşımı Günümüzde yaşamın her alanında. Projenin Adı : Basın Bilişim Okulu Projenin Amacı : Projenin amacı basında bilişim konusunda uzman gazeteci yetiştirmek. bilgi teknolojisi kullanılarak oluşturulan bilgi ağları sayesinde. bilimsel çalışmalara uzanan bir çerçevede bilgiye ulaşmanın en etkili ve akılcı yolu haline gelmiştir. Öyleki. Bu hızla gelişim süreciyle birlikte bilgiye ulaşmaya ve bilgi paylaşımına ilişkin bir çok uygulama. işletmelerimiz uluslararası rekabet ortamında daha bilinçli ve bilgili olarak yatırım. bu konudaki gelişmeleri doğru algılayıp okuyuculara aktarması zor olmaktadır.

Bilgi Paylaşımında Sanal Okul İnternet. gereksinim duyanlara doğru. Üstelik öğrenci ve öğretmenler bu hizmetlere evlerindeki ya da internet cafe’lerdeki bilgisayarlardan da ulaşabilirler (Chip Mart 2001 sayısı). yayınların bibliyografik denetiminde tam bir başarı sağlanmasına bağlıdır. Bu gelişmelere paralel olarak bilginin paylaşılması sürecinde artık geleneksel eğitim şekileri yerine web tabanlı eğitim olanaklarının geçmesi kaçınılmazdır. Bunun yanında zengin bilgi kaynakları. 57 . Bu bağlamda özellikle bilgisayar teknolojisine yönelik eğitimleri yine bilgisayar teknolojisiyle entegre edilmesinin sağlanacağı internete dayalı eğitim modelleri yaygın eğitim sürecinde en iyi ve etkili sonuca ulaşılmasını sağlayacaktır. Bu noktada. kuruldukları ilk yıllarda her büronun ayrı kataloglama kuralı kullanması standartlaşmayı engelleyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. interneti eğitim sistemimiz içerisinde etkin şekilde kullanmanın yollarını aramamız gerektiği ortaya çıkıyor. Fiziksel engelleri ortadan kaldırarak öğrencileri interneet üzerinde sanal bir ortamda bir araya getirerek ve katılan herkesin aynı kalitede eğitim almasını sağlamak mümkün. Kataloglamada uluslararası standartlaşmanın sağlanması için ilk şart olarak belirlediğimiz ulusal kataloglama bürolarının kurulması. girdilerin temini. Tek biçimde oluşturulan kayıtlar da makine ile okunabilirliği ve katalog fişlerindeki standartlaşmayı gerçekleştirecektir. Bunun çözümü için tüm ulusal kataloglama bürolarının aynı kataloglama kuralını kullanmaları gereklidir. ilk adım olarak öğrenci ve öğretmenlere bilgi paylaşımı imkânı sunacak platformlar oluşturulabilir. Etkileşimli iletişim öğrencilere katılımcı olarak derslerde yer alma.2. Bu yatırımların fayda sağlayacak şekilde kullanılmaları eğitim standardının yükseltilmesi büyük önem taşıyor. Bilginin kayıt edilmesinde aynı kuralların kullanılması uluslararası düzeyde tek biçimliliği sağlayacaktır. Örneğin. ülkenin pek çok yerinde temel eğitim araçları konusunda bile sıkıntılar yaşanırken. Bu başarı ise. Bibliyografik Denetim ve Kataloglama Bilginin. kendileri arasında paylaşma ve gerektiğinde eğitmenleri ile bire bir iletişim kurma imkanları sunuyor. eğitim konusunda oldukça önemli imkanlar sunuyor.3. 4. Bibliyografik kayıtların oluşturulması. Sanal bir kütüphane genelde çok yetersiz olan okul kütüphanelerine iyi bir alternatif olacaktır. Bilgi toplumunun kaçınılmaz kıldığı bu gelişim. Ülkemizde eğitim problemleri göz önüne alındığında. Aksine. eğitimde internetten bahsetmenin anlamsız olduğu düşünülebilir. öğrencilerin istedikleri her konuda derinlemesine bilgi edinmelerine olanak tanıyor. 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan internet teknolojisinin kullanılmasıdır. her ülkede ulusal kataloglama bürolarının oluşturulması ve kullanılan kataloglama kurallarında standartlaşmanın sağlanması ile gerçekleşebilir. tekbiçimliliğin sağlanması için tek çözüm olmamıştır. bilgilerin paylaşılması ve ürünlerin pazarlanması anlamında interneti en üstün araç olarak kulanmayı gerekli kılmaktadır. ancak nispeten yeterli donanımla birlikte internet bağlantısına da sahip olan okul sayısıda hiç de az değil. hızlı ve eksiksiz olarak ulaştırılması. Bigi nerede üretilirse üretilsin kataloglanmasında aynı kuralların uygulanması ve kataloglama büroları arasındaki işbirliğinin sağlanması sonucunda bilgiye erşim daha kolay olacaktır.

Eskiden elle tutulabilir somut bilgi kaynakları varken şimdi yalnızca bilgisayar ekranlarından izleyebildiğimiz ama elle tutamadığımız bilgi kaynakları herkesce bilinen bir olgudur ve kullanımı hıla yaygınlaşmaktadır. bir yayının kataloglanmasında yer. Dolayısıyla kütüphane derme geliştirme politikalarının geleneksel şekli değişmiş. elektronik bilgi kaynaklarının varlığı ve tüm bu organizasyonların kütüphane içinde yerleştirilmesi şeklinde açıklanabilir. Tüm bu ekonomik yüklere karşı. Bu nedenle derme geliştirme çalışmaları değişik bir boyut kazanmıştır. Kayıt edilmiş bilgiye erişim isteği Evrensel Bibliyografik Denetimin gerekliliğini daha açık ortaya koymuştur. Gelen bu ekonomik yüklerin nedenleri. Bilgi Paylaşımında Kütüphaneler ve Elektronik Bilgi Kaynakları Kütüphanecilerin görevi kullanıcılarına bilgiyi erişebilir kılmaktır. web siteleri. standartlaşma ilk önce bölgesel ve ulusal boyutlarda yapılmaya çalışıldı. Yine bu şekilde. Bu bilgi kaynakları yerel kütüphanelerde ya da kampüs ortamında bir bilgisayarın ana belleğine aktarılabilirler. artan bilgi miktarı nedeniyle daha fazla kaynağın satın alınması zorunluluğu. kütüphane dermelerini oluşturmaktadır artık. kütüphaneler yeni teknolojik olanaklar sayesinde. tartışma listeleri ya da yayıncısının ev sayfasında izlenebilirler. Kütüphane dermeleri son zamanlarda büyük değişiklikler göstermiştir. Çalışmalar yüzyılımızın başlarında biraz daha gelişerek uluslararası düzeye ulaştı. Bu nedenle dünyanın neresinde olursa olsun erişilebildiği kadarıyla tüm kütüphane materyalleri.4. Kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesi ile işlemlerde standartlaşma sağlanarak gereksiz tekrarlar önlenir. Kataloglamada.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan avrenselleştirilmesi ve belirli standartların geliştirilmesi. Bunun için kütüphaneler elektronik. Hatta kendi kullanıcılarının bile tüm gereksinimlarini karşılayamazlar. Bu çalışmaların ilk adımı kataloglama ilke ve kurallarının belirlenmesidir. işlemler sırasında aynı kuralların uygulanması ile aynı sonuca ulaşım sağlanacaktır. yeni yazılı metinleri oluşturulmaya başlanmıştır. Yalnız kütüphanede tüm metaryalleri alabilmeleri olanaksızdır. zaman ve katalogcular açısından farklılıklar olsa bile. Kütüphaneciler ve öteki ilgililer kataloglamanın maliyetini düşürmek ve zamanı kısaltmak için çalışmalar yapmışlardır. Ulsal düzeydeki başarıların kendi sınırları içinde kalması bibliyografik denetimin evrenselliğine ve gerçekleşmesine gölge düşürür. basılı ya da diğer formatlarda toplayacağı bilgi kaynaklarının neler olacağına yol gösteren politika metinleri hazırlamaya başlamışlardır. Nitelenmenin temelini ise kataloglama oluşturur. Bibliyografik denetimin temeli olan yayınların kontrolü ve onlara erişim için gerekli temel öge bilgi taşıyıcısının en kısa ve en açık yoldan nitelenmesidir. 58 . Kataloglama işlemleri çok pahalıya mal olamakta ve uzun zaman almaktadır. Hatta uzaktan erişim ile elde edilip kullanılabilir. Dolayısı ile bunun planlanması kütüphanecilerin temel görevlerinden biridir. hep bilgiye erişim ve kullanımı içindir. kurmuş oldukları iş birliği projeleri ile kullanıcılarına diğer kütüphanelerde bulunan bilgi kaynaklarını sunma olanağı bulmuşlardır. 4. Evrensel Bibliyografik Denetimin gerçekleşmesi ise. ulusal düzeydeki çalışmaların başarısına bağlıdır. Çünkü son zamanlarda kütüphane bütçesine ek mali yükler gelmiştir. Artık günümüzde kataloglama bilgisayar yardımıyla gerçekleştirilmekte ve fiş kataloglarının yerini bilgisayar bellekleri başlamaktadır.

Bilgi Toplumu 5. Dr. Kimilerine göre bugün bilgi toplumu olarak adlandırılan oluşum.1.Yurttaşlar ağ üzerinden görüşlerini bildirerek karar mekanizmalarına katılır. Alışveriş büyük oranda İnternet üzeriden evden çıkmadan dünyanın her yerinden yapılır.İnternet üzerinden uzaktan eğitim ortaya çıkmıştır. Ekonomisi Bilgiye Dayalı Olan Bir Toplumdur”. 1996). olsa olsa bir derece 59 . Özetle bireylerin günlük yaşamlarında bilgi ve iletişim teknolojileri önemli bir yer tutar . Bilgi toplumunda eğitim bilgisayar desteklidir. Kısacası “Bilgi Toplumu. bilgi toplumunda da ekonomi bilgiye dayalıdır.Bilgisayarlar bilgili yaygın olarak depolanmasını ve işlenmesini. el değiştiren. “sibernetik kapitalizm”. sınırları belirli bir tanıma kavuşturulmuş değildir. kullanılan.üretilen. “ postmodernizm”. yeni teknolojik gelişmelere uyarlanmış şekli olarak görülebilir. bilginin el değiştirilmesini alınıp satılmasını kolaylaştırmıştır. üzerinde herkesin anlaşmaya vardığı. sanayi toplumunun ekonomisi sanayie dayalıdır. Bilgi Toplumunun Doğuşu Günümüzdeki bilgi toplumu tartışmaları. TBV Yürütme Kurulu üyesi Prof.Diğer bir ifade ile bilgi. tüketilen en önemli ve topluma damgasını vuran bir değer haline gelmiştir. Bilgi toplumuna gelinmesinde en önemli iki faktör bilgisayarlar ve İnternet’tir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. “kontrol devrimi” gibi terimler çoğu zaman “bilgi toplumu” terimi ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. bazıları da eskiye oranla giderek artan toplumsal dolaşımdaki bilgi miktarını göz önünde bulundurarak kültürel ağırlıklı tanımlara yönelmektedirler (webster.Nasıl ki tarım toplumunun ekonomisi tarıma. bazen de bir ülkedeki Gayri Safi Milli Hasılanın (GSMH) kaçta kaçının bilgi sektöründen geldiğine ya da bilgi ile ilgili işlerde çalışan insan gücünün toplam iş gücüne oranına bakılarak ekonomik ya da mesleki ağırlıklı tanımlar yapılmaktadır.Bir çok iş kolunda iş yerine gitmeden evden İnternet üzerinden çalışılır. Selâhattin Kurul Bilişim toplumunu şöyle açıklıyor: “Bilgi Toplumu.Öte yandan “bilgi toplumu” terimini herkes farklı tanımlamaktadır. depolanmasında ve dağıtımında son yüzyılda meydana gelen teknolojik gelişmeler ön plana çıkarılarak bilgisayar ve iletişim teknolojisi (bilgi teknolojisi) ağırlıklı bir bilgi toplumu tanımı yapılmakta.Yine ağ üzerinden bankaya gitmeden oradaki işlemler yapılır.Bazı kimseler ağların “zamanı ve mekânı sıkıştırmak” suretiyle hızlı veri iletişimine olanak sağladığına dikkât çekerek bilgi toplumu terimini mekânsal (spatial) açıdan tanımlamakta.” 5. Bu yaklaşıma göre sanayi toplumu ile bilgi toplumu arasındaki fark bir nitelik farkı değil. Yaşamda Zaman ve Mekân Sınırlarını Kaldırmıştır. aslında sanayi toplumlarının bir ileri aşamasını temsil etmektedir. büyük ölçüde. politikacılar bürokratlar arasında da çok gündemde olan bilgi toplumu kavramı. İnternet’te bilgiye ulaşılmasını. ikinci dünya savaşı sonrasında yaygınlaşan sanayi toplumu tartışmalarının.alınıp satılan.2.Bazen bilginin işlenmesinde.kamuoyunda sadece sosyal bilimciler arasında değil iş adamları. Bilgi Toplumu İle İlgili Değişik Tanımlamalar Günümüzde “sanayi ötesi toplum”.

bilgi üretiminin. sanayie kayan girdi ağırlığı. 5. Sanayi maddî mallar kullanımı yerine. katılımcı 60 . bilgi toplumunun sinercik ekonomisine dönüşmektedir.-Sonuçta ekonomik yapı sanayi toplumunun mübadele ekonomisinden. Bilişim Teknolojisi Sayesinde Bilgi Üretimi Önem Kazanacaktır.Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. iletişim ağları içinde taşınabilir. öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. Bilgi Toplumunun Özellikleri Temel özelliklerinden birisi. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. bilgi üretimi ve bilgiden yararlanmayı daha da hızlandırmaktadır.bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. -İşbölümüne dayalı üretimde uzmanlaşma ve –Üretim ve tüketimin. gerek üretim gerekse tüketim faaliyetleri için. Böylece emek. Sanayi toplumunda ekonomik yapı. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. bilgi toplumunda bu yapı değişmektedir:-Maddî mallar yerine. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir.Sanayi toplumunun pozitif biliminde olmuş olayların açıklaması yapılırken. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. bilişim teknolojisine dayalı iletişim ağ. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. Bilişimsel bilgi. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi.-Bilişim teknolojisine dayalı olarak kullanıcının üretilebildiği bilgi aktarma ve bilginin birikimi sağlanmaktadır. bilgi ve sistematik bilgi üretilmektedir. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir.sanayi devrimi gibi geçmişle bağlantılarını kopartan köklü bir dönüşüm olarak değil. toplumsal hayatın bütününü kökten değiştirecek nitelikte olduğunu söylemek mümkün değildir. bireysel keyfîlik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. Kısacası. -Pazara yönelik mal üretimi için sermaye birikimi. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir.”denmektedir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan farkıdır. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi.İngiltere’de bu görüşün öncülüğünü yapan Rosenbrock ve arkadaşlarının hazırladıkları bir rapora göre “günümüzde önemli teknolojik gelişmeler görülmekle birlikte bu değişikliklerin. olsa olsa mevcut toplumsal ve iktisadî yapıda var olan bazı eğilimlerin ivme kazanması olarak değerlendirilebilir. bilişimsel ve sistematiğe bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. doğal girdilerden (topraktan). yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir.3. Oysa ki.sistemlerinden oluşacaktır.Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. sanayi toplumundaki temsilî demokrasi yerine. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. İletişim-ağ sistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. sanayi toplumunda ön planda olan “maddî” ürünler yerine bilgi toplumunda. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi.sistemleri oluşturacaktır.Bilgi toplumunda. Sanayi toplumunda fabrika üretimi. bilgi kullanılarak bilginin üretimi ön plana çıkmaktadır. Sanayi toplumu ile. Bilgi toplumunun iletişim altyapısı. Bilgi toplumunda. ileri dönemde ise bilişimsel bilgiye kayma durumundadır. Yeni teknolojik gelişmeler. Fabrikaların yerini. sanayi devrimindeki gibi. belli merkezlere bağlı nokta-ağ sistemi ve ağ. Bilişimsel bilgi.-Birikmiş bilginin sinercik etkisi. “Fabrika” ve “konut” olarak ayrılmış birimlerde gerçekleştirilmesi ve bu yüzden kuruluş ve yerleşim yerlerinin birbirinden ayrılması gibi unsurlarca belirlenmekteydi.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

demokrasiye geçilirken, katılımcı sadece vatandaş katılımı ile oluşan gönüllü kuruluşlar düzeyinde değil, çok farklı düzeylerde gerçekleşeceği dikkâte alınmalıdır. Sanayi toplumunun mekânik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddî üretimi yerine, bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bilgi üretimi geçmektedir. Sanayi toplumunun mekânik teknolojisi, fiziksel emeği ikame ederken; bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. Sanayi toplumunun maddî malları fabrikalarda üretilirken, bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Sanayi toplumu, yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken; bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir.

5.4. Bilgi Toplumunda Entegre Sosyo Ekonomik Geliştirme Alt Süreçleri a) Bütünleşme Süreci
Bilgi toplumunda, bilgi teknolojisinin bilişimin altyapısının gelişmesi, bilgi aktarım ve akısının hızlanmasıyla bilgi sektörünün ekonominin en güçlü sektörü durumunda dönüşmesinin sosyoekonomik bütünleşmeyi hızlandırması beklenmelidir. Çünkü iletişim ve ulaşımdaki inanılmaz gelişmeler, piyasaların (mal, hizmet piyasaları; bilgi,sermaye para ve işgücü piyasaları) yalnızca bölge veya ülke çapında değil, dünya çapında bütünleştirerek küreselleşme sürecini doğurmuştur. Diğer yandan iletişim teknolojisinde ortaya çıkan gelişmeler, yerel değer ve özelliklere önem kazandırmaktadır. İletişim ve kitlesel haberleşmedeki dev yenilikler “kültürel bütünleşme” yi yalnızca ulusal değil yine uluslararası boyutta etkilemektedir. Böylece bilgi toplumuna ulaşmış dünyanın değer ve normlarının, modernleşme süreci olarak, çok daha kolay bir biçimde gelişmekte olan ülkelere aktarımı ve bu yolla küresel bütünleşmeye yönelim artacaktır. Ayrıca, bilgi toplumunun sağladığı bilgi akısı, bireylerin daha hızlı bilgiye ulaşabilmesi ve politik ve ekonomik güç yoğunlaşmasını azaltırken, katılımcılık ve çoğulculuğu artıran bir bütünleşme süreci yaratmaktadır. Yine çoğulcu ve katılımcı özelliği ile sınıfsal ve bölgesel farkların azalmasına, zaman süreci içinde katkıda bulunarak sosyal bütünleşmeye de hizmet etmektedir.Bilgi toplumunda, ülke ve bölgeler daha çeşitlenmiş yerel özellikler göstermesine karşın, artık sosyal sınıf ve ideolojilere dayalı keskin bir kutuplaşma yaşanmayacaktır.

b) Yığılma Ekonomileri
Bilgi toplumunda, bir yandan iletişim ve ulaşımda sağlanan hız ve benzeri üstünlükleri; diğer yandan bilişim ağına erdem ile girebilmenin yarattığı fırsatlar ile büyük yığılma merkezlerinde olumsuz dışsal ekonomiler gibi maliyet artırıcı unsurların varlığı, yığılma sürecinin sanayi toplumundaki belirleyici konumunun kısmen kaybolmasına neden olmaktadır. Ancak, yığılma merkezlerindeki yoğun talebin yol açtığı yüksek talep potansiyeli nedeniyle, yığılma merkezlerinin yakın çevresi ve banliyöleri önem kazanacaktır. Bu olgu, şehirleşme yapısı ve sürecini de aynı şekilde etkileme şansına sahip olacaktır.

c) Entegre Gelişme Yayılma ve Genişleme Süreçleri

61

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumu; sosyoekonomik gelişmenin mekânda yaygınlaşması ve genişlemesine hızlandırıcı bir etki yapmaktadır. Bununla bölgesel dengesizlikler azalmakta ve mekânsal bütünleşme hızlanmaktadır. Ancak bu sürecin, bilgi toplumunun ilk döneminden çok olgunluk döneminde daha etkili olması söz konusudur. Bilgi toplumunda bilgi teknolojilerinin yarattığı küreselleşme sonucu boyutunu genişletmiştir. Bilgi toplumunun mekân boyutu ulusal ekonomi ile sınırlı değildir. Bölgesel bloklar ve Dünya Ekonomisi yeni mekânsal birimler olarak dikkâte alınmalıdır. Bu durumda ekonomik karar birimlere dört düzeyde karşımıza çıkmaktadır: Ulusal düzeyde; bölgesel bloklar düzeyinde; küresel düzeyde ve uluslar arası veya çokuluslu şirketler düzeyinde.

d) Entegre Gelişmede Yoğunlaşma Süreci
Sanayi toplumunda sosyoekonomik gelişmenin yoğunlaşmasını, teknik yenilikler ve organize bilginin yığılma merkezlerinden derinlik kazanması, yani eski teknolojilerin bırakılarak sürekli yeni ve üstün teknolojilere geçiş süreci olarak tanımlamıştık. Bu nedenle, bilgi toplumunda entegre gelişmenin yoğunluk kazanması, firmaların yenilikçi uygulamalar için esneklik derecesinin yüksekliğine bağlıdır. Bunun için büyük yığılma merkezinde olmak değil, uluslararası rekabete ve sürekli yenilenmeye açık olmak, yenilikçi olmak gerekmektedir.

e) Entegre Gelişmede Sanayileşme Süreci
Her ne kadar, bilgi toplumunun şekillenişi, yapılanışı ve sosyoekonomik gelişmenin dinamizmi bilgi sektöründen kaynaklanıyorsa da sanayi sektörü bilgi toplumunun yine önemli bir sektörü olarak kalacaktır. Bilgi toplumunun değiştirdiği organizasyon içinde, sanayicinin bütünleşme durumu, yatay ve dikey bütünleşmesi, sektördeki rekabet yapısı gibi unsurları önemli olacaktır. Çünkü bilişim destekli olmakla birlikte, ihraç edilen ürünleri çoğu sanayi ürünü olarak önemini koruyacaktır.

f) Entegre Gelişmede Şehirleşme Süreci ve Göçler
Bilgi toplumunda bu süreç, bilgi ve iletişim ağının şehirler dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması ve uydu kentlerden ana merkezlere ulaşımın bir sorun olmaktan çıkması nedeniyle, şehirlerden çevreye doğru yönelen bir yayılma ve genişleme sürecine dönüşecektir. Böylece gerek kuruluş yerleri, gerekse yerleşim yerleri, büyük şehirlerin dışına, daha optimal büyüklükteki şehirlere doğru bir kayma gösterecektir. Büyük şehirlerin cazibe merkezi olması önemini yitirecektir. Ancak yenilik ve bilgi merkezlerinin yoğunlaştığı şehirler çekiciliğini koruyacaktır ve hatta arttıracaktır.

g) Entegre Gelişmede Yatırım Süreci

62

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Bilgi toplumunda, maddi üretim ve sermaye değil, bilgi üretimi esas olacaktır. Bilginin kaynağı ile bilimsel düşünce, bilişim teknolojisi, bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı olarak gerçekleşecektir. Böylece sanayi toplumunun “Yatırım Humması” yerini bilgi toplumunun bilgi üretmeye yönelik “yenilik hummasına” bırakacaktır. Böylece büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil; yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır. Bilişim altyapısının ülke içinde yaygınlaştırılması açısından olduğu kadar dış dünya ile bağlantılarının sağlanmasına yönelik “kamusal yatırımlar” kalkınma sürecinin önemli belirleyenlerinden birisi olmaya devam edecektir. Çünkü bilgi toplumunu sürükleyici gücü olan yenilikler, üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirilmektedir.

h) Entegre Gelişmede Bilgi, Yenilik ve Bunların Yayılması Süreci
Teknolojinin belirleyici rolüne rağmen, sanayi toplumunun ana karakteri sermaye birikimi ve yatırımlara dayalı sanayileşme olmuştur. Oysa bilgi toplumunda bilginin birikimine dayalı yenilik süreci önem kazanırken yenilikler sürekli üretilmektedir. Ayrıca yeniliklerin merkezi büyük şehirler değildir. Daha çok üniversite kentleridir. Bilgi toplumunda yeni teknolojilerin yarattığı dönüşüm, yüksek verimliliği artışları sağlamaktadır. Açıkçası, verimlilik artışlarının kaynağı yeniliklerdir: Yeniliklerin kaynağı ise, teknolojide, örgütlenmede, yönetimde yetirilen yeni fikirlerdir. Bilgi toplumunda yeniliklerin hızlanması yanında, yeniliklerin ortaya çıktığı ortam, rekabet ve küreselleşme gerçeği ile tamamlamaktadır. Bilgi toplumunda yaşanan küreselleşmenin ağırlıklı olarak taşıyıcısı uluslararası düzeyde faaliyette bulunan şirketlerle, çokuluslu şirketlerdir.

i) Entegre Gelişmede Büyüme Süreci
Sanayi toplumunda büyüme, milli gelirde artış olarak tanımlanırken büyümenin belirleyenleri olarak temel üretim faktörleri olan sermaye iş gücü ve teknik ilerleme dikkâte alınmıştır. Sanayi toplumundaki üretim, maddî üretime dayanırken, temel girdi olarak sermayenin ağırlığı ön plana çıkmıştır. Bu nedenle yatırımlar büyümenin temel kaynağı olarak ele alınmıştır. Oysa ki, bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi, temel çıktı da bilgidir. Bilgi toplumunda, ulusal bilgi düzeyindeki artışı büyüme olarak tanımlama durumundayız. Bu tür bir büyümenin temel kaynağı yenilik; yeniliğin kaynağı da rekabet olacaktır. Yeniliğe motive edilmiş, kendini kanıtlamak isteyen kişiler arası rekabet yenilik ve bilginin ana kaynağı olacaktır. Bilişim teknolojisine dayalı olarak üretilen bilgi, sanayi toplumunun sermayesi gibi kıt değildir. Bu yüzden bilgi üretiminde ölçeğe göre azalan getiri değil; aksine ölçeğe göre artan getiri söz konusudur.

5.5. Bilgi Toplumunda Üniversitelerin Rolü ve Bilgi Hizmetleri
Bilgi toplumunda en önemli görev üstlenen kurumlardan birisi, belki de birincisi üniversitelerdir. Çünkü üniversiteler bilgi ekonomisinin “hammadde” si olan bilginin üretiminde ve dağıtımında sorumlu temel kurumlardır. Bilgi teknolojisi diğer bütün kurumları olduğu gibi üniversiteleri de kökten bir biçimde etkilemektedir. Daha birkaç yıl öncesine kadar üniversitelerimizdeki çoğu öğrenci ve öğretim üyesinin

63

amacıyla Bilgi Toplumu Bakanlığının kurulmasını sağlamak. kamu yönetiminde açıklık ve saydamlık. Türkiye’de bilgi toplumu. toplumunun her bireyindeki potansiyelin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için gereken bilgi alt yapısının oluşturulması. bilginin halk yararına kullanımı. bilginin paylaşımı. üniversitelerde sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği ortamı yaratılması. gereken çalışmaların düzenlenmesi ve izlenme ve yönlendirilmesi. devletin vatandaşa verdiği hizmetin daha etkin hale getirilmesi. bilgi teknolojinin üniversiteler üzerindeki etkisi daha kolay anlaşılabilir. bilgi sistemi. sosyal ve kültürel alandaki gelişimleri ve değişimleri sağlayabilmek için gereken yeniden yapılanmaları ilgili bakanlıklar. sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle ortaklaşa saptamak. ucuz ve kolay erişebilmesi için gereken düzenlemelerin ve özendirmelerin yapılması. orta ve uzun vadeli ihtiyacını makro ölçekte belirlemek Avrupa düzeyinde tanımlanan e-Avrupa amaçlarına ve ölçütlerine uygun bir şekilde her vatandaşın. ulusal bilgi güvenliği. her işin ve yönetimin bilgi çağına girebilmesi için gereken bilgi altyapısını yaratmak. bilgi teknolojileri ve bilgi toplumu alanında kamu. Türkiye’de bilgi toplumu oluşturulması için kamu ve özel sektör ile sivil toplum kuruluşları ve akademik kesimin de görüş. konular ile ilgili yasal ve teknik alt yapıların oluşturulması. bilginin bireyin. • • 64 . yerleşik demokrasinin temel koşulları olan yönetimdeki açıklık ve saydamlığı yeterince yaratılıp alınan kararlarda vatandaşın daha etkin katılımının ve katkısının sağlanması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yabancı olduğu İnternet teknolojisinin günümüz eğitim ve araştırma dünyasındaki yerini ve önemini düşünecek olursak. kurum ve kuruluşları ile bilgi çağına girerken küresel rekabette üstünlük sağlanması ve insanlarımızın yaşam düzeyinin yükseltilmesi. evin ve okulun.özel sektör. 5. bilgi okuryazarı bir Türk toplumu oluşturmak.6. kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör. ekonomik. bilginin üretimi. b) Görevleri: • • Türkiye’nin bilgi ve bilgi teknolojilerine olan kısa. kuruluş ve görevlerine ilişkin esaslar düzenlemektedir. öneri ve katkıları ile gereken stratejinin belirlenmesi ve bu stratejilere uygun olarak hükümetçe saptanan politikaların uygulanmasına özel yetki ve sorumluluğu olan bir bakanlığın oluşturulması. eğitsel. ülke düzeyinde halkın bilgiye adil ölçülerle ve kısıtsız. bilgi altyapısı. Türk toplumunun bilgi toplumuna geçebilmesi için politik. halkın ve toplumun aleyhine olacak şekilde kullanımının önlenmesi. Bilgi Topumu Bakanlığı Kuruluş Çalışmaları ve Görevleri a) Kuruluş Amacı: Türkiye’nin birey. elektronik ticaret vb. Türkiye’de bilgi. teknolojik. uygulanması çalışmalarında ilgili bakanlıklar arasında işbirliği ve eşgüdümün sağlanması.

işlenmesinde. 2. Benzer bir şekilde. girmekte ve önemli bir değişim ve dönüşüme uğramaktadır. Tarım ve sanayi toplumlarında insan gücünü harekete geçiren ve bu gücü daha verimli kullanan insanoğlu. (1994) . paylaşılmasında. Daha şimdiden “bilgi toplumu” deyimiyle sanayi toplumunun ötesine geçen ve teknolojide gelişmiş toplumlar tanımlanır olmuştur. yeni teknolojiler geliştirilmesini ve böylece bilgi toplumunda ekonomik gelişmenin sürdürülmesini kolaylaştıracaktır. Bir ülkede bilgi toplumunun yaratılması.55. s. bu bilgileri “bilim-teknoloji-üretim” çevrimini daha hızlı döndürmek için kullanan toplumlar bilgi çağında “güçlü” olacaklardır. Dikkat edilecek olursa. Malatya . s. sorgulayan. Kaynaklar 1. kullanıma sunulmasında.1999 .166. Böyle bir toplum ancak bilgi ve bilgi teknolojilerinin önemini benimsemiş. bilgi toplumunda da bilginin gücünü harekete geçirmek ve bu kaynaktan en verimli bir şekilde yaralanmak zorundadır. bilgi toplumunda da güç. (1989) . Böylesi bir ayrım ülkeler olduğu kadar tüm ülkelerdeki bireyler için de söz konusudur. Davis ve Botkin . Böylesi bir değişim ve gelişim toplumlar ve bireyler için yeni fırsatlar yarattığı kadar yeni riskleri de beraberinde taşımaktadır. Harcar .. Kaya . tarım ve sanayi toplumlarında kimin “güçlü” olduğu insan gücü kaynağını kimin en verimli biçimde kullandığıyla yakından ilgilidir. bu teknolojileri kolaylıkla kullanabilen. kullanan. s. bilgi çağına. bilgi sahip olanların elinde olacaktır denilebilir. (1989) .1-2. Bilgi toplumunda bilginin toplanmasında. kısacası bilginin yönetiminde uzmanlık gerekmektedir. Gerekli bilgileri mümkün olan en kısa sürede üreten. bu teknolojilerden doğrudan yarar sağlayabilen bireylerle oluşturulabilir. 65 . ülke bireylerinin günlük yaşamlarının her aşamasında bilgiyi üreten. 5.107. Bilgi üretimi ve kullanımındaki artan hız ve boyut yanında bilgi teknolojileri araçları dediğimiz bilgisayar ve bilgi iletişim araçlarındaki hızlı gelişim tüm toplumları hatta bireyleri yakında etkilemektedir.105. Özet olarak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan c) Bakanlığın Oluşumundaki Genel Gerekçe: Bilindiği gibi tüm dünya tarım çağı ve sanayi çağının ardından yeni bir çağa.s. Mehmet . Geçmişteki gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler ayrımını andırır şekilde daha şimdiden bilgi fakiri/zengini denilen yeni bir tür ayrımcılık ile karşı karşıyayız. 4. Bu tür bir uzmanlık mevcut bilgilerden yararlanarak yeni bilgiler üretilmesini. (1998) . paylaşan veya yayan bir kimlik kazanabilmesiyle mümkündür. Bilgisayar Eğitimine Giriş . s. Erdoğan . Karahan . düzenlenmesinde.. 3.

Addison Wesley Publishing Company Inc.tr/turkish/main/frame_projeler. 1984. 7. Karahan. Töreci.Camuse.73. Türk Bilişim Vakfının Devam Eden Projeleri.org. Mehmet. Virginnc. ZQWYX İnternet Publishing Inc URL Adresi: http://www. Learning and Teaching With Computers. Coburn. Ersin (Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği Bölümü) URL Adresi: http://ata. g. 19.html 8. Pratical Gude to Computers in Education. Peter.3. Hasan.digitaldevlet.html 11.hun.html URL Adresi: 13.tbv.(çeviri).edu. 1982. Haluk.dpt. s. Virgina 1983. 20.bidb.cs.tr:80/rectorate/tez/data/d-atilgan/1. Virgina.com 10.tr/dptweb/ekutup96/ cobanh/biltop.edu.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. Arbak .htm#3pppp 2000).tbv. Gerçek Eğitim” 21. (Chip Mart 2001)“Sanal Okul.org. Peter Kelman Nacny Roberts Thomas F. URL Adresi: http://www. Türk Bilişim Vakfı’nın Bilişim Std. Bevery. Ruth A.tr/ 14. Prf.tbv.gov. Watt. Digital Devlet Semineri. Bilter. Ankara Üniversitesinde Yayınlanan Tezlerden Alınmıştır.tr/~toreci/yazil. Pretice Hall Inc.F. Türkiye Bilişim Vakfı’nın Vizyonu. İnternet Eğitimine Giriş .tr/servisler/sozluk/ 15.edu. 18. Elektronik ve Bilgisayar Terimleri Sözlüğü URL Adresi: http://www./Elektrik.html 12. My Students us Computers Reston Publishing Company Inc.odtu. URL Adresi: http://www. http://www. (1995) .16-21.Gory. Inc. 16. URL Adresi: http://www.htm 66 .com/sss. 1983.ankara. Bingöl. Dr. (1999). Yayın Koordinatörü Sungurtekin. (14 Mart http://www. (2001) . ODTÜ /Hizmetler/Bilgi İşlem Daire Bşk. Hunter. URL Adresi: 9. s. O’Shea Thim John Self. Snyder Daniel H. Using a Microcomputer in the Classroom Reston Publishing Company. Cherly Weiner. (1996).org. Malatya .tr/turkish/main/frame_projeler. Kubbealtı Yayıncılık. Türk Bilişim Vakfının Projeleri ve Hedefleri URL Adresi: http://www. Gökun .zqwyx. Çoban. 17.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 22. M. Ulusoy. 24. Stratejik Ülke. 26.org.tubitak. 67 . Eczacıbaşı.14-16).pdf.tr/basin/basn-5-haziran.htm 23.gov. Yıldızdoğan. sayı:55. “Bilişim Tolumuna Doğru” (Bilişim/Ekim 1994. s. 25. s.41-46). F.3.. Türkiye İş Bankası Yayınları. 1993.. Erkan. sayı:16. “Bilişim Toplumuna Adım Atarken” (Bilişim/Mart 1998. URL Adresi: http://inet-tr.tuena. Dr. Hüsnü.[Basın Bidirisi] URL Adresi: http://www. “Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”. Bilgi Toplumunda Türkiye. Ankara. F. (1998). Töreci.. Ersin. Prf.tr:80/inetcont3/kutuphan. s.

Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 68 . Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 5. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapi 4. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri 2. Bilgi Toplumunda Sosyal Yapi 3.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 3 BİLGİ TOPLUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ ve SOSYAL YAPI 1.

bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretimi önem kazanacaktır. Bilişimsel bilgi. hem de tüketim sürecinin en önemli girdisi olacaktır. Sanayi toplumunun pozitif biliminde “olmuş” olayların açıklaması yapılırken. data banklara bağlı olmaktadır. iletişim ağ-sistemleri alacaktır. doğal girdilerden (topraktan). Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi. Bilgi toplumunun ilk döneminde. bireysel keyfilik ve saptırmalardan daha uzak olması nedeniyle daha objektif (nesnel) bir içeriğe sahip olacaktır. Bilgi toplumunda. Küreselleşme sürecinde. bu ağ. sermaye ve toprağı ikame edebilmesi şeklinde özetlenebilir. katılımcı demokrasiye geçilecektir. Bilgi Toplumunun Temel Özellikleri Bilişim teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumunun temel özellikleri burada burgulanmaya çalışacaktır. bilişimsel ve sistematize bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirilecektir. Bilgi toplumunda. Bilgi toplumundan. Sanayi toplumu ile. sanayi toplumundaki temsili demokrasi yerine. Kısacası. sanayiye kayan girdi ağırlığı. Kurulan iletişim ağı ile bilgiye ulaşım. bilgisayar sistemleri içinde bilimsel yöntem ve süreçler içinde işlenip elde edildiği için. gerekse tüketim faaliyetleri için. Sanayi toplumunda fabrika üretimi öncelikle ulusal sınırlar içindeki pazarlara yönelik ve onlara hitap ederken. bölünebilir ve paylaşılabilir olması ile emek. bilgi toplumunun ilk döneminde nitelikli insana. Temel özelliklerinden birisi. araştırma merkezlerine. nitelikli işgücü ön plana çıkmakla birlikte. sermaye ve doğal kaynak şeklindeki diğer klasik üretim faktörlerini önemli ölçüde ikame etmektedir. bilimsel ve sistematik bilgi üretmektedir. belli merkezlere bağlı nokta-ağ-sistemi ve ağ-sistemlerinden oluşacaktır. girdilerin temini ve çıktıların pazarlanması için gündeme gelen piyasalar artık dünya çağında düşünülmektedir. Bunu için bir “iletişim ağı alt yapısı” gerekli olup. iletişim ağları içinde taşınabilir. aşırı boyutlarda hızlanmakta ve kolaylaşmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 1. İletişim-ağsistemlerinin hem data banklara ve araştırma merkezlerine hem de bireysel bilgisayarlara bağlı olması. bilişim teknolojisi sistemi içinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. Bilişimsel bilgi. Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz. bölgesel gruplaşmalara dayalı bütünleşme eğilimlerini beraberinde getirdi. sürekli üretilebilmesi ve artış göstermesi. sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine. Böylece emek. hem bilgi toplumundaki üretim sürecinin temel girdisi. İletişim sistemlerinin ülke sınırlarını küçültmesi. Sanayi toplumundaki bazı örgütlenmelerin. Fabrikaların yerini. bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelik işlenmiş bilgidir. bilgi ve iletişim teknolojisinin yarattığı ortam içinde ekonomik faaliyet küreselleşme (globelleşme) eğilimine girdi. gerek üretim. insan emeğinin bilişim teknolojisi ile artan ölçüde ikamesi ve tamamlayıcılık alanlarının daralması sonucunda üretilmiş (programlanmış) bilimsel bilginin ağırlığı daha da artacaktır. bilgi toplumunda. örneğin 69 . Sanayi toplumunun maddi mallar kullanımı yerine. bilgi üretiminin. bilgi toplumunda dünya standartları belirleyici konuma yükseldi. bilişim teknolojisine dayalı. Bilgi toplumunun iletişim alt yapısı. yoğun bilişimsel bilgi kullanımı gündeme gelecektir. Bilgi toplumunda bilginin temel özellikleri. bilgi toplumunun bilişim teknolojisi ile geleceğin öngörüsü içinde. ileri dönemde ise bilişimse bilgiye koyma durumundadır.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sendikaların içerik ve fonksiyonunun değişeceği düşünülmektedir. bilgi toplumunda bilgi kullanımı veri bankaları ve bilgi ağlarına bağlı olarak üretilmektedir. Tablo 1’de görüldüğü gibi. fiziksel emeği ikame ederken. Sanayi toplumu. Moslow’dan beri dikkate alınan. Sanayi toplumunun mekanik teknolojileri ile gerçekleştirilen maddi üretimi yerine bilgi toplumunda bilgisayarlar ve bilişim teknolojilerine dayalı bili üretimi geçmektedir. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem 2. bilgi toplumunun mekanik teknolojisi. Ancak yok olacaklarını varsaymak pek kolay değildir. Sosyal Yapı Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri zihinsel emeği ikame etmektedir. yeni girdi ve yeni pazarlar için kolonilere yönelirken. Sanayi toplumunun maddi malları fabrikalarda üretilirken.1. fiziksel emeği ikame ederken. ihtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde 70 . Sanayi toplumunun mekanik teknolojisi. bilgi kullanımı ulusal sınırları ortadan kaldırıp küreselleşmeye yönelmiştir. 2.

Geleceğe yönelik bilgi. Yoğun bilgi üretimi. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir. meslek rolleri. sanayi toplumunun sınıf çatışması düzeylerine hiçbir zaman ulaşmayacaktır. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır. Bireyin. sanayi toplumunda olduğu gibi. meslekteki hızlı teknolojik gelişmenin etkisinde kalacaktır. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yer alan. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. Ancak insanoğlu. rekabet yarışı içinde olmadığı. pratik bilgiden çok. İnsanların kendini kanıtlama yarışının. sanayi toplumunun meslek yapısında daha farklı bir meslek yapısı oluşması söz konusudur. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. Meslek sahibinin. bilgi üretiminin devamlılığını sağlayan rekabet yarışı şeklinde olması beklenmelidir. öğrenilmiş bir mesleğin sürdürülmesi yerine. Meslete başarı. özellikler. duygusal tatmin bulduğu bir sıcak ortama ihtiyaç duyacaktır. Ancak. insanın kendini kanıtlaması. Çıkar çatışmasında çok. gelecekteki amaçları gerçekleştirmesi “hedefe kilitlenmeler” şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. meslek sahibinin mesleki bilgisini sürekli yenilemesi gerekecektir. Çatışmaların çözümü için. kendini yenileme ve değişen teknolojiye uyum sağlama ve amaçlarını başarma yeteneğine bağlı olacaktır. ortak. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. Meslek sahibi için okul ve üniversite. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültüre ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. sosyal. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. Bu nedenle bireyin duygusal tatmininin sağlandığı bir aile yapısı veya yaşama birlikteliği devamlılığını sürdürecektir. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır. Ayrıca bilgi toplumunda bireylerin meslek rolleri de değişime uğrayacaktır. geleceğe yönelik olacaktır. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak daha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. Bilgi toplumunda. Ancak sosyal gruplar arası zıtlaşma. Bu sosyal grupların. Kariyere dayalı. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. olmuş olayların açıklanmasına yönelik olmaktan çok. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. Oysa bilgi toplumunda. toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. bireyin kendini kanıtlamak. 71 . Pratik bilgi mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. uzmanlık. sanayi toplumuna göre. küçük gönüllü kuruluşların yarattığı sosyal grupların oluşturduğu alt kültürlerden yansıyan gerilimlerin yaşanması ve bireysel teröre başvuran kişi ve grupların her zaman sosyal sorunlar yaratmaya devam etmesi beklenmelidir. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme (feed forward) şeklinde işleyecektir.

Oysa bilgi toplumunda bir yanda üretimin evlerde gerçekleştirilebilecek olması ve çevreyi daha az kirleteceği. 2. büyük şehirlerin gürültü. Yerleşim yerlerinin belirlenmesinde bilgi. sanayilerin kuruluşlarını yoğunlaştığı yerler. Yenilikçi bilgi sektörünün yoğunlaştığı merkezler.2. büyük şehirlerin eski mahalleri daha niteliksiz çevre nedeniyle düşük gelir gruplarının yerleşim yeri olarak ön plana çıkacaktır. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirmesi. arkasında iş gücü ve nüfusu da çekerek büyük sanayi şehirlerinin doğmasına yol açmıştı. gibi diğer faktörlere çok bağlı olmadan sürükleyici rol oynayabileceklerdir. Yerleşim Şekli Bilgi toplumunda. hizmet ve nüfus burada hızla yoğunlaşma göstermiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Çalışanların çoğunluğu sağlık. Bilgi toplumunda. hizmetler ve bilgi sektörlerinde yapılacak üretim. sosyo-ekonomik gelişmenin çevreye yayılması nüfusun belli büyük şehirlerde ve yığılma merkezlerinde toplanmasına sebep olmuştur. Bilgi toplumunda araştırma merkezleri ve üniversitelerin yoğunlaştığı yerleşim yerlerinin daha geniş istihdam yaratması nedeniyle göçlerin bu türdeki şehirlere yönelmesi söz konusu olacaktır. nüfus vs. Zira buralar. öncelikle yığılma merkezi dışında. sanayi. tarım. Bilgi ve iletişim ağının şehirlerin dışına veya küçük yerleşim birimlerine de götürülebilir olması şehirlerden çevreye doğru yönelen yayılma ve genişlemeye etki edecektir. kirlilik gibi etkileri de önemli olumsuz kriterler olarak ön plana çıkacaktır. şehirleşme deseninin oluşumunda. tüketim. yığılma merkezlerinin 72 . bölüşüm kaynak dağılımı ve bilgi aktarımı fonksiyonları. bilgi teknolojilerinin sağladığı yeni fırsatlar. Böylece kitle iletişim araçlarını ve bilgi merkezlerini kontrol eden yerleşim merkezleri ön planda olacaktır. sanayi toplumundan farklı bir yapılaşma gösterecektir. Bilgi toplumu. Sanayi toplumunda. bilgi teknolojisinin her türlü avantajından yararlanmakla birlikte. Türkiye’de İstanbul ve çevresi ana yığılma merkezi olmuş. bilişim ve kurumsal altyapıları içinde ve sanayi toplumundakinden farklı bir mekanda gerçekleşecektir. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edeceklerdir. Bilgi toplumunda ideal kuruluş ve yerleşim yeri kavramları köklü değişime uğrayacaktır. fakat yakınındaki yerleşim ve kuruluş yerlerini daha avantajlı konuma getirecektir. Kuruluş yeri belirlenmesinde yeterli ve nitelikli bilgi ağına girebilme ve tüketiciyle bağlantı kurabilmesi öncelikli kriterler olacağı gibi. Mesela.ağı altyapısı önem kazanacaktır. Ulaşım ağındaki hızlı ve güvenli yenilikler. Sanayi toplumunda. sağlıklı çevreye yönelme gibi eğilimler yerleşim yerlerinin. nüfusun “Hareket Serbestisi”ni genişletirken. doğal. Bilgi toplumunda büyük şehirlerin cazibe merkezi olması kısmen önemini yitirecektir. diğer yandan iletişim teknolojisinin yaratacağı fırsatlar sebebiyle ekonomik faaliyetler belli kuruluş yerlerinde kümelenmekten çok iletişim ağı sisteminde yoğunlaşacaklardır. Gelecekte niteliksiz iş gücü daha düşük gelir seviyesine sahip olacağından. sanayi. Böylece gerek kuruluş da gerekse yerleşimde büyük şehirler yerine daha optimal büyüklükteki şehirler tercih edilecektir. maddi. personel. şehirlerin dış çevresine doğru kaymasına yol açacaktır.

Bunlar. öğrenme ve diğer yeteneklerinin geliştirilmesine önemli katkılar yapacaktır. sistemin temel özelliği yenilikler olacaktır. 3. insanın gelecekteki amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik çabaları bilişim teknolojisinin imkanları ile sürekli bilgi üretirken. global seviyede ve uluslararası veya çokuluslu şirketler seviyesinde olacaktır. Bilgi toplumunun getirdiği globalleşme hareketi yerleşim boyutunu genişletecektir. Sanayi toplumunda ekonomik yapı pazara yönelik mal üretimi sermaye birikimi iş bölümü arz talep ilkesi ve rekabet gibi unsurlarca belirlenmektedir. Bilgi Toplumunda Ekonomik Yapı 3. hatta ondan da önemli olarak yeni bilgi üreten yenilikçi merkezler olacaktır. Sanayi toplumunun yarı becerili insan yığınının ürettiği standartlaşmış ürünlerden uzaklaşılmakta. Diğer yandan bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler. insanın sağlık ve niteliğinin geliştirilmesine. Bilgi toplumunda bireyleri ve girişimcileri bilgi üretmeye yönelten temel motivasyon. daha yaratıcı sürekli yenilenmelere fırsat veren esnek üretim sistemine geçilmektedir. Söz konusu başarı rekabeti şeklinde olacak ve yalnız yerel seviyede değil global seviyede gerçekleşecektir. birlikte üretim ve kaynakta paylaşımın olacağı toplumsal yararı gözetmenin önemli olacağı gibi temel özellikler ekonomik yapıyı oluşturacaktır. Bilgi toplumunda üretimin ağırlığı araştırma merkezlerinde yoğunlaşmakta birlikte bilişim ağına bağlanarak evlerden üretime katılmak daha kolay olacaktır. Bu sebeple ekonomik faaliyetlerde bölgesel gelişmeler dikkate alınmalıdır. bölgesel bloklar seviyesinde. ulusal seviyede.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan olumsuz yönlerinden etkilenmeyeceklerdir. Bilgi toplumunda yer kavramı mili ekonomi ile sınırlı olmayacaktır. Bilgi toplumu. Bu merkezler sanayi yanında. Sanayi sektörünün ürettiği ürünlerde yapay maddelerin artması sebebiyle sanayi ürünleri daha hafifi daha ucuz ve daha dayanıklı olarak üretilecektir. Ekonomik sistem ismini bu özellikten alarak “Yenilikçi Piyasa Ekonomisi” alacaktır.1. bunun yerini çok amaçlı robotlarının kullanıldığı. Bilgi toplumunda maddi malların üretimi yerine bilgiye dayalı üretimin ön plana çıkacağı. yeni üretim ilişkileri ve yeni sosyal yapıları ile yoğun olarak bilginin üretildiği ekonomik sistem olarak ortaya çıkacaktır. Ekonomik Sistem Bilgi toplumu yeni meslek yapıları. Bu durumda ekonomik kara birimleri dört seviyede karşımıza çıkacaktır. tüm dünyanın potansiyellerine ulaşabilme şansını getirecektir. kendine gerçekleştirmeye yönelik başarı olacaktır. insani sermayesinin esas kaynak olacağı. 73 . Bilgi sektöründeki gelişmelere paralel olarak tarım sanayi ve hizmet endüstrilerindeki üretimlerde de gelişmeler olacaktır. Bilgi sektörünün getirdikleri yeniliklerle üretilen “yapay” yeni materyaller. yerel mekanın potansiyelleri ile sınırlı kalmak yerine. kıtlaşan doğal kaynakları ikame ederek sanayi toplumunun dünyadaki tahribatını önleyecektir. Hizmet sektörü içinde yer alan sağlık ve eğitim gibi alanlarda köklü değişimler yapacak olan bilişim teknolojileri.

Bunlar bilgi endüstrileri. araştırma enstitüleri Okullar. Software evleri Baskı makinaları. bilgi ve bilişime dayalı gelişme sürecinde daha gerçekleştirme şansını yakayıp. ciltleme Gazeteler. sermaye ve finansmandan kısmen bilgiye kaydırarak. bu şansı iyi kullanabilen ülkelerin bilgi toplumuna giden yolu aşabilme şansı olacaktır. Bu dört alt endüstriden bilgi ve bilimsel bilgi endüstrileri geleceğin anahtar endüstrileri olacaktır. yazarlar Baskı. bilgisayar. gazete ajanları. iletişim kursları. Bilgi toplumunda gelişmeler ilerledikçe bugünkü haberleşme ve basın yayın endüstrilerinde bir durgunluk olacaktır. sanat endüstrileri ve etik endüstrilerdir. Gelişme ve Sanayileşme Sanayi toplumu olmanın aşamalarını tamamlamış ülkeler kolay biçimde bilgi toplumuna geçmiş ve geçebilmektedir. Dördüncü endüstri (bilgi tabanlı endüstriler) Gazete-reklam endüstrileri İletişims el bilgi Özel olarak iletilen bilgi Bilgi projesi ve hizmet Basın-yayın endüstrileri Bilgi makinaları endüstrileri Özel olarak iletilen bilimsel Bilimsel Bilgi Araştırma geliştirme Eğitim endüstrileri Gazete-reklam endüstrileri Araştırmacılar. Halkla ilişkiler Bilgisayar merkezleri. reklamcılık. Henüz sanayileşmemiş ülkelerinin bilgi toplumuna geçişlerinde ise sıkıntılar çıkmaktadır. danışmanlar Tasarımcılar Bilgi depoları. muhasebeciler. seminerler 3. bilimsel bilgi endüstrileri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Tarım sanayi ve hizmet endüstrilerini etkileyen ve geleceğin önde gelen endüstrisi olacak bilgi tabanlı endüstriler yada diğer adıyla dördüncü endüstri kabaca dört ana endüstri grubuna ayrılacaktır. terminal Ekipmanı Avukatlar.2. Bilimsel bilgi endüstrileri grubuna giren eğitim araştırma-geliştirme faaliyetleri bilgi toplumunun temeli olacaktır. dizgileme. Az gelişmiş ülkelerin bilgi toplumuna geçmeleri ancak kalkınma stratejilerinde önceliği. 74 . bilgi makinaları.

Halen bilgi toplumu olma yolundaki ABD’de 1970-1990 yılları arasında açılan iş alanları %90’ı bilgiiletişim sektöründe gerçekleşmektedir. Japonya’da %31’inin Yüksek öğrenime devam ettiği bilinmektedir. bilgisayar. Bilgi toplumunda iletişim araçları üreten sanayilerle. bilgi üretimi esas olacaktır. Bilgi toplumunun yatırımları. bilişim alt yapısını oluşturmaya yönelik daha çok kamu ağırlıklı yatırımlarla. bilişim teknolojisi bilişim alt yapısı ve bilgi sektörüne bağlı gerçekleşmektedir. Böylece sanayi toplumunun yatırım humması yerini bilgi toplumunda yenilik üretmeye yönelik yenilik hummasına bırakacaktır. robotlar ve diğer yeni malzemelerin üretimi ön plana çıkacaktır. temel çıktıda bilgi olacaktır. Girişimcilik Bilgi toplumuna geçiş aşamasında olunan bugünlerde kişisel ve bilgiye dayalı girişimcilik hızla gerçekleşmektedir. Yani sanayi sektörü. Bilgi toplumunda temel girdi bilgi olduğu gibi. yeniliğin temel kaynağı da başarı rekabeti şeklinde olacaktır. Bilgi toplumunda. bilgi sektöründe karlılığa yönelik özel yatırımlardan oluşacaktır. yazılım programları ve mikro elektroniğe yönelik sanayilerin.4. Bu gelişmelere bağlı olarak büyümeyi ve kalkınmayı sağlayan esas faktör yatırımlar yoluyla gerçekleşen sermaye birikimi değil. üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirileceğinden eğitim yatırımları sürekli artacaktır. Sanayi toplumunda tarımın önemi azalmasına rağmen tarıma dayalı sanayinin geliştiği gibi. ayrıca yeni malzeme üreten sanayilerin canlanması beklenmelidir. Girişimcilik kişilerin farklı bir özelliğini yansıtır. bilgi toplumunda önemli bir sektör olarak devam edecektir. altyapısı lokomotif görevi yapacaktır. 3. Eğer böyle yapılırsa ekonomik güçler halinde de gelmesi de mümkündür. Tüm gelişmeler bilgi sektörü ve bilişim. Bilgi toplumunun sürükleyici gücü olan yenilikler. 75 . Yenilikçilik farkı hizmet yada işler için yeni fırsatları elde etmek için kullanıldıkları bir alet gibidir. Ancak bu özellik sadece kişisel bir hususiyet olmayıp öğrenme ile kazanılabilen bir özelliktir. yenilikler yoluyla üretilen bilişimsel bilgi olacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin terk ettikleri eski teknolojileri almaya dayalı sanayileşme stratejileri yerine bilgi toplumu ve bilgi teknolojilerinin dinamizmini canlandırıcı “yenilikçi strateji” ye geçmeleri ve bu amaçla politikalar geliştirme ye yönelmeleri gerekmektedir. Bilgi toplumu olma yolundaki gelişmiş ülkelerde 1991 verilerine göre22-24 yaş grubundaki gençlerin ABD’de %76’sı.3. Bunun doğal sonucu bilgi toplumunda ekonomik eğitim seviyesi yüksek olacaktır. bilgi toplumunda da bilgiye dayalı sanayi gerçekleşecektir. Eğlence ve boş zamanı değerlendirmeye yönelik elektronik aletler. 3. Yatırımlar ve Büyüme Bilgi toplumunda maddi üretim ve sermaye değil. Bilginin kaynağı ise bilimsel düşünce. Almanya’da ^36’sı. Aynı yılan verilerinde Türkiye’de bu oran %15’dir. ulusal bilgi seviyesinde artış büyüme olarak tanımlanırken bu tür büyümenin temel kaynağı yenilik.

4. Bilgi toplumu bu açıdan sanayi toplumdan daha örgütlü ve daha kalıtımcı olacaktır.1. Pratik bilgi. pratik bilgiden çok. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. çıkar uzlaşması ile gerçek ve gelecekteki ortak amaçları gerçekleştirmeye yönelik dayanışmacı gruplar ön plana çıkacaktır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Girişimciliğin amaçlı bir şekilde yenilik kaynaklarını araştırmaya ihtiyacı vardır. Bilgi toplumunda insanlar istedikleri bilgiye ulaşabilecekleri için yenilikçi girişimcilik yaygınlaşacaktır. Çalışanların çoğunluğu sağlık. Yenilikçi girişimcilikte kullanılan bilgi. Yoğun bilgi üretimi. geleceğe yönelik olacaktır. sanayi toplumuna göre. Bu sosyal grupların. yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirilmesi şeklinde olacaktır. Bu tür bir birincil sosyal grup ötesinde. Bilişimsel bilgiye verilen önem ve değer ile bilimsel bilginin nesnelliği bir yandan. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için. soyut düzeydeki bilimsel bilgiyi kullanabilmenin yöntem ve tekniklerine yönelecektir. yeteneklerini geliştirmesi ve kendini gerçekleştirmesi ihtiyaçları bilgi toplumunda karşılanabilecektir. sanayi toplumunda olduğu gibi. 76 . toplumda uzlaşma arayışları diğer yandan. Geleceğe yönelik bilgi. Başka bir ifadeyle bilişim sisteminden geçerek elde edilmiş bilgi ön plana çıkacaktır. sosyal. maddi ürünler sorun olmaktan çıkacak. yeteneğini geliştirme ve kendini gerçekleştirme aracı olacaktır. Çıkar çatışmasından çok. mesleki uygulamada sürekli yenilenen bilgilerden oluşacaktır. Toplumsal bütünleşme düzeyinin. değerler ve amaçlar ile ortak mekan ve çıkarlara sahip kişilerin oluşturduğu örgüt ve birliklerin ikincil sosyal gruplar olarak da. Oysa bilgi toplumunda. iletişim ve bilgisayar teknolojilerinin yoğun bir şekilde kullanımı ile elde edilecek ve değerlendirilecektir. bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme şeklinde işleyecektir. bilişim teknolojisi içinde daha adil ve nesnel çözüm seçenekleri gündeme gelebilecektir. örgütlenmiş gruplar olarak sivil yaşamda ağırlıkları ve etkinlikleri belirleyici olacaktır. ekonomik ve politik açılardan artma göstermesi beklenmelidir . ortak özellikler. bireyin kendini kanıtlamak. insanın kendini kanıtlaması. daha az çatışmacı bir ortam yaratacaktır.ha da güçlenmesi söz konusu olacaktır. Meslek sahibi için okul ve üniversite. Bireyin gelecekteki amaçları gerçekleşmesi "hedefe kilitlenmesi" şeklinde temel motivasyon olarak ön plana çıkacaktır. eğitim ve araştırma hizmetleri ile boş zaman değerlendirilmesi. Bilgi Toplumunda Sosyal Sistem Bilgi toplumunda bireysel ve bireye ilişkin değerlerin daha da gelişmesi beklenmelidir. Çatışmaların çözümü için. Sanayi toplumunda zorunlu ve kültürel ihtiyaçları maddi yoldan karşılamaktayız. Bilgi Toplumunda Kültürel Ve Politik Sistem 4. olmuş olayların açıklamasına yönelik olmaktan çok. İhtiyaç hiyerarşisinin en tepesinde yer alan. bilgi üretimi insanların kendini kanıtlama. eğlence ve dinlenmeye yönelik hizmet üretilen alanlarda yeni istihdam olanakları elde edecektir.

Bu olgu küreselleşme sürecinde. eşitlik ve adalet ihtiyacı gündeme gelmiştir. Bireyi sınırlandıran ve bağımlı kılan değer. bugüne göre azalacaktır. Ayrıca katılım. bloklar şeklindeki bölgesel örgütlenmelerin de ön plana çıkmasına neden olacaktır. Klasik parti yapısı ve merkezi parlamentonun bileşimi ve işleyişi. Bilgi Toplumunda Politik Sistem Kişilerde amaçların önem kazanması gibi. sanayi toplumunda yerini ulusal meclisler ile yasama. Şimdiden yaşanan birlikler (dernekler. teknik uzmanlığa dayalı bir kontrol merkezine dönüştürecektir.işveren şeklinde sürdürmüştür. Yerelleşen. Yerelleşmiş düzeydeki seçim ve kalıtım mekanizması. Merkezi bürokrasideki yapısal değişim klasik rüşvet olaylarının bir kesimini ortadan kaldıracaktır. paralel örgütlerle dünya çapında iletişim ve etkileşim bağlantısı olacaktır. Bilgi Toplumunda Kültürel Sistem Sanayi toplumu. yoğun ve kolay olarak devreye sokulabilecektir. katılımcılık ve örgütlenme. Bakanların politik gücü. yapı ve kurumlaşması toplum düzeyinde (ulusal düzeyde) gerçekleşmiştir. ve etkinlik açısından önemleri giderek artış gösterecektir.temsili-demokrasiye bırakmıştı. politik gücün kullanımının yerelleşerek katılımcılığa yönelmesine neden olacaktır .odalar vb. belli amaçlar için bir araya gelmiş sosyal gruplar. yürütme ve yargı şeklindeki kuvvetler ayrılığına dayalı parlamenter. diğer önemli bir kesimi de bilişimi sistemi ve bilgi bankalarından.katılım ve bilgi gücü geçecektir. iletişim teknolojisinin yarattığı olanaklar içinde küreselleşmeye yönelecektir.3. kitle örgütleri ve birliklerin temsilcilerinin katılımı ile değişime uğrayacaktır. politikada doğrudan veya dolaylı belirleyici olacaktır. daha çok "merkezi.) şeklindeki örgütlenme (organizasyon) devrimi bilgi toplumunda. bilişim sistemi içindeki bilginin kötüye kullanımına ilişkin yeni suç ve ceza sistemleri gelişecektir. sayı. Parlamenter temsili demokraside katılım. doğrudan ulaşılabilir duruma gelecektir. Bilgi toplumunun devlet örgütünde çalışanların sayısı azalacak.Geleneksel toplumun mutlakıyetçi kralları. yerel birim ve örgütlerin katılımı ile katılımcı demokrasiye dönüşecektir. bilişip altyapı donanımından doğrudan elde edilebilecek ve kırtasiyecilik belli ölçüde sona erecektir. bugünkü bakanlıkların etkisini.2. norm. Geleneksel toplumun asiller . işçi .Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Toplumdaki refah ve maddi kaynakların dengesiz dağılımına karşı. kitle örgütleri ve birliklerin katılımı ile yaygınlaşacaktır. bilişim teknolojisi sayesinde daha sık. geniş ölçüde organizasyon. Sanayi toplumunun bu yapısı. sendikalar. Bu durum politik ve sosyal düzeyde katılımcılığı sınırlandırmıştır. Bu durum merkezi bürokrasiyi küçültecektir.serfler şeklindeki sınıflı yapısını. Bilgi toplumunda yaşanan yerelleşme ve katılımın yanında bilişim sisteminden elde edilebilen kamusal hizmetlerin artması. merkezi bürokrasinin yükünün önemli bir kesimi yerel birimlere ve örgütlere aktarılırken. 77 .ulusal" düzeyde gerçekleşmiştir Oysa bilgi toplumundaki katılımı yerel düzeyde gerçekleşecektir. Kanunun ürettiği politik kamusal mallar ( idari hizmetler) ile ekonomik kamusal bilgi aktarımı. Ancak. 4. bireyin özgürleşmesinden yola çıkmasına karşın. Ortak amaçlı yerel örgütlerin. Uluslar üstü ve uluslar arası örgütlerin. Politik ve ekonomik gücün yerine. işlev. kural ve davranışlara karşı bireyin özgürlüğünü korumak bir gereklilik olmuştur. Birleşmiş Milletler' in yeni bir yapı ve işleyiş kazanmasına yol açacağı gibi.

Yapay algılamalar dünyası.4. gerek sosyal grup. fosilin restorasyon işleminin başlaması için izin verdiler. yapay algılamalar dünyasında insanlara hoş vakitler geçirmesine hizmet edecektir. refah amacını ön plana çıkarmıştır. toplumsal dinamiğin olumsuz yönde kullanımına yol açmıştır. Bilgi toplumunda. Yalnız bu balina. Paleontologlar. Okulun teknoloji kaynakları öğretmeni. öğrencilere zengin öğrenme ortamı yaratacağını belirtiyor. bilgi toplumunda grupsal değerler ve inançlar yaygınlık kazanacaktır. sosyal grupla bütünleşen bireye yönelim ağırlık kazanacaktır. Pasifik’in buz mavisi rengindeki sularında değil. Ancak. Hedef Düzey Teknoloji Okulu Kaliforniya’daki Richard Henry Dana İlkokulu. sanayi toplumunun kültürü bir anlamda bir tepki kültürü olmuştur. 4-9 milyon yaşında bir balina. okulun bahçesinde yatıyor. belirli testleri yaptıktan sonra öğrencilere. toplumun değerler sistemini değiştirecektir. bilgi ve insancıl değerlere olan yoğun yönelim.modern" dönemi gündeme getirecektir. Richard Henry Dana İlkokulu’na hediye edildi. çoğunluk ve katılımın daha kolay elde edilebilir oluğu bir kültürel ortamı getirecektir. Çünkü insanlar arsındaki çatışmada zıtlaşmaların çoğu. balina iskeletinin kendilerine hediye edilmesinden çok mutlu olduklarını. hoşgörü. uzlaşma. 4. zaten şimdi de başlanmış olan " post . öğrenciler için yaşayan bir laboratuar niteliği taşıyor. insanın boş zaman değerlendirmesinde önemli bir yere sahip olacaktır. Fen derslerine ağırlık veren bu okul. hoşgörü ve katılımı yaygınlaştıracaktır. Değer yargılarında çeşitleşme ve çoğulculaşma. bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. grupsal değerler ön plana çıkacaktır. 4.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Toplumdaki belirsizlik ve kavga . “Splash” adı verilen bu balina. dini ve ahlaki değerlere de yeni boyutların gelmesi söz konusu olacaktır. Maddi değerlerden. Yarısı taş. Ancak. Zıt kutuplarda oluşan kültür kalıpları. Açlık ve yoksulluğa karşı mücadele. Gönüllü kuruluşlar ve örgütlerin geliştirdiği ortak değerler. Oysa bilgi toplumu. paleontologların. yakındaki bir inşaat alanında bulundu. Bu nedenle. Adeta yaşamlarının doğal bir parçası. engin Pasifik okyanusuna tepeden bakan bir okul. okyanus ve getirdiği doğal zenginliklerle. Diğer yandan. Ulus veya sınıfla bütünleşen bireyden.5 metre 78 . çoğu kez mutlakçı ve zıtlaşmacı olmuştur. kültür ve sanatta. Sanayi toplumunun ulusal veya sınıfsal değerleri karşısında. Bu okuldaki öğrenciler için bir yunus ya da balina görmek çok olağan. Maddi değerler üzerine kurulan ahlak anlayışı ve normlardan maddi olmayan değerlere yönelim gündeme gelecektir. güvenlik ihtiyacını doğurmuştur. Burada sanat. hayal gücünün yarattığı. balina iskeletinin tamam olduğunu belirttiklerini ve çok nadir bulunan bu örneğin. kültürde çeşitlenme. İnşaat işçileri tarafından bulunan balina iskeleti. 9 metre uzunluğunda. gerekse bireyin daha gevşek düzeylerde ulus ve küre ile bütünleşmesi de ağırlık kazanacaktır. Yaklaşık 5000 kg ağırlığındaki fosil. zihinsel geliştirmenin yol açtığı yeni ufuklar içinde. Ayrıca toplum yapısının kalıtımcı ve çoğulcu olması. Zıtlaşmacı konum ve yapılar. bilgi toplumunun geleceğe ve amaçlara yönelik olması ve bu yönelimleri bilgisayar tasarım modelleri ve benzetim modelleri ile "olmayan " alana yöneltmesi. bilgi toplumunun değer ve davranış kalıplarını şekillendirecektir. kısa bir süre önce hiç beklenmedik bir balina ortaya çıktı. yarısı toprakla kaplı.

balina anatomisi. sanat ürünleri yer alıyor. sitede Kaliforniya ile ilgili tarih. Ayrıca. Ve asılında. dijital kameralarını. verileri çeşitli şekillerde kaydediyorlar. Okulun bulunduğu bölgede. Tabii. Buldukları kemik parçacıklarını adlandırıyor ve gruplandırıyorlar. Ayrıca. Splash laboratuarındaki aktiviteler öğrencilerin İngilizcelerini de geliştirmeye yardımcı oluyor. Okulda. göç davranışlarına kadar pek çok bilginin yerleştirildiği site. Sonra. Okulda. Daha sonra. Splash laboratuarında öğrenilen derslerden biri. Meksika ve Filipinlerden de çocuklar bu siteye bağlanıyor. öğrenmesi gereken üç dil var: İngilizce. bütün dünyadan. çocukların geleceğine ışık tutacak olan bu üç dil. Splash’i eski ve yeni balinalar. coğrafya. Fakat. Splash. multimedya sunular ve videolar hazırlıyorlar. Internet’i. deniz biyologu ya da paleontolog olma hayalleri kuruyor. bilgileri. bu siteye bağlanan öğrencilerle paylaşılıyor. Bu web sitesinde de. Fosil restorasyonunu belgelemek için öğrenciler bir web sitesi geliştirdiler. Splash aktiviteleri. depremler. öğrenciler. ayrıca ABD’de federal hükümetten de fon alıyor. jeolojik zaman. her geçen gün. Richard Henry Dana İlkokulunda. Paleontoloji. Çocukların birçoğu. çocuklar. fen bilgisi öğretmeni Robin Davis. iyi bir şekilde öğretilirken. öğrencilerin çoğunun birinci dili İspanyolca olduğu için ayrıca. İspanyolca ve teknoloji dilleri. 30 iMac’in yer aldığı bir bilgisayar laboratuarının tam yanında yer alan Splash laboratuarında. kültürel bilgiler. okulun iki dilde yapılan (İngilizce ve İspanyolca) diğer web sitesinde de yer alıyor. çeşitli CD-ROM’ları ve multimedya (çoklu ortam) sunuları kullanarak. bir taraftan fosili restore ederken diğer taraftan da bilimsel sözcükleri öğreniyor ve İngilizcelerini geliştiriyorlar. Ayrıca. Çocuklar. yavaş yavaş şekil alıyor. VCR’lar. küçük aletlerle fosilin kemiklerini temizleyerek ortaya çıkardıkça. Balinaların beslenme alışkanlıklarından. fosili restore etme süreçlerini yaşarken. bu sitenin İspanyolca olması nedeniyle İspanya. lazer disk oynatıcılar ve Internet bağlantılı bir bilgisayara bağlı 30 inçlik bir monitör de bulunuyor. Ayrıca. tamamıyla öğrenciler tarafından hazırlanmış ve yönetiliyor. üç yıl gibi bir süre devam edecek olan balinanın restorasyonunda. dia şovları. paleontoloji ve deniz biyolojisi gibi derslere entegre etmeye çalışıyor. video kameralarını kullanarak verileri kaydediyorlar. Öğrenciler. kendileri için anlamlı olan bir süre bu heyecanı paylaşıyor ve geleceği düşünüyorlar. Pasifik kıyıları ile ilgili diğer bilgiler. şu anda bilim adamı. çocukların. hazırladıkları Splash web sitesine de aktarıyorlar. 79 . Bir ilkokulda ilk defa kurulmuş bir paleontoloji laboratuarı olan “Splash Laboratuarı”. çalışma alanına kadar getirdikleri Apple eMate taşınabilir bilgisayarları. Burada. topladıkları bilgileri kullanarak. bilimsel çalışmalar ve yaparak öğrenmeye de çok önem veriliyor. Splash laboratuarına döndüklerinde. Paleontologlar okula gelerek seminerler veriyor ve öğrencilere yöntemleri anlatıyorlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan genişliğindeki balina iskeleti. yanardağlarla ilgili bilgiler. fosilden çok bir çamur toprak yığınına benziyor.

Oysa Türk toplumunda yenilik peşinde. Türk insanının. yani teknolojik gecikmenin temelinde kültürel gecikme(cultural lag) yatmaktadır. bir kültür gecikmesi yatmaktadır. Türk toplumunun davranış kalıpları açısından önemli olan ve dünya görüşünü bütünleyen bir noktaya daha değinmekte yarar vardır. doğaya teslim olmuştur. Sanayi toplumunda teknoloji üretmek. yani fiziksel çevreye egemen olmak demektir. yaratıcılık peşinde koşma ve başarı rekabetine yönelme olmadığını görürüz. Ancak doğayı değiştirmeye yönelmediği için teknolojiyi üretemez. Bu amaçla sürekli yeni teknolojiler üretmektedir. Görmediğini de düşünemez ve bu yüzden yaratıcı değildir. Bu yüzden bizim insanımız var olanı gözlemekle yetinen bir gözlemcidir(empristtir). Bilgi Toplumu Olma Sürecinde Türkiye 5. hazır bulduğu teknolojiyi ithal edip. bu unsur ayrıca . tüm kültür değerlerini aniden değiştirmek zorunda değildir. örneğin . Oysa Türk toplumu. Oysa Türkiye’de. bilişim teknolojisinin yeni olanakları ile hızla gerçekleştirilirse. Gözlem onun için önemlidir. değer. hissetmesi önemlidir. doğanın sunduğu nimetlerle yetinmiştir.1 Bilgi Toplumu Olma Yolunda Teknolojik Gelişmeler Türkiye’nin sanayileşme sürecinde baktığımızda yarı sanayileşmiş bir toplum olduğu. Bunların içinden. yenilik getirmek demektir. Batı uygarlığı. norm. Bu teknolojik gecikmenin temelinde.2. Kültürel alan. Ancak toplumsal gelişmede insan. doğaya egemen olma yönünde teknoloji üretmeye yönelmeyip gelişmiş ülkelerden. dünya görüşü bilimselleştirici bir eğitim ve kültür politikası. Doğaya teslim olmak yerine. İnsanoğlu sahip olduğu kültür normlarından kolay kolay vazgeçemez. sosyal ve politik unsurlar daha hızlı değişirken. İşte bu durum. Teknolojik değişmeden kültürel değişmeye uzanan yolda. Doğanın nimetleri ile yetinirken. düşünce biçimleri. 5. Göçebelikten gelen Türk insanı ise. Gördüğünü duyup. stratejik bir öneme sahiptir. ondan yaralanmıştır. Arap ve çöl kültüründe insan. bu alandaki düşüncede bir yenilenme teknoloji üretmedeki temel darboğazımızı hızla kaldıracaktır. Pratik zekası 80 . Teknoloji üretmek. doğanın sunduğu fırsatlardan yararlanmaya yöneliktir. doğaya. ekonomik. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Kültürel Gecikme Türk toplumunun teknoloji üretmeyişinin. teknolojik değişim girdisi olarak gündeme gelen “düşünce kalıpları ve dünya görüşünün” bir boyutuyla değişimi yeterlidir. sanayileşmeyi ithal teknoloji ile bugünkü aşamasına ulaştırdığı ve bilişim teknolojisinin de ithal teknoloji olarak kullanıldığı görülmektedir. teknoloji ile doğaya egemen olma ve doğayı değiştirme uğraşı içindedir. kültürel gecikmeye neden olur. doğanın nimetlerinden yaralanma kültürü bir üst aşamadır. üretmeye değil. ne sanayi toplumunun. Buna karşın.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. insanlara geçmiş kuşaktan miras kalan. dünya görüşü ve davranış kalıplarını kapsar. ne de bilgi toplumunun teknolojisini kendisi üretmektedir.

Ancak bilişim teknolojisinin olanaklarının. Oysa değinilen yapı. Her ne kadar bilişim devriminin karşı etkisi bu yapıyı sarsıyorsa da hızla bilgi toplumuna geçebilmek için önemli bir engel oluşturmaktadır. gerekse söz konusu noktaların uzantısı olarak yenilikçi ve yaratıcı kişiliğin olmayışı. norm. Bu nedenle bilgi toplumu olma yolundaki gelişme bu uygun olmayan yapıdan olumsuz olarak etkilenecektir. 81 . ancak ilişki toplumu olabilmiştir. rekabetçi düşünce rekabetçi mantık ve uygulama yeterli olmaktan çok uzaktır. ticarete yönelmesi bundandır. Gerek piyasa ekonomisinin merkezi ekseni olan rekabetin ve bağımsız insan kişiliğinin yeterli yaygınlıkta olmayışı. partilerdeki kişi egemenliği bu durumun politik alana yansımasıdır. Bu alanda toplumu. rekabet ve başarı motivasyonlarının topluma kazandırılması teknoloji üretmenin yollarını açabilecektir. gerekse sosyalleşmiş bir piyasa ekonomisinin bazı unsurları bulunmaktadır. Bu nedenle. davranış ve kültür kalıbının yönetim alanına yansımasıdır. bu yönüyle bilgi toplumuna uyum programı geliştirmeli ve hızla uygulamaya aktarılmalıdır. İş yerindeki kişi egemenliği(özel ya da kamu hiç fark etmez). Bununla birlikte piyasa sisteminin etkinliği sağlayacak rekabet süreci. bilgi toplumu için uygun olmaktan uzaktır. Bu yapı bilgi toplumu ile taban tabana zıt bir yapıdadır. toplumu yöneten ve yönlendiren kesimlerin. Bilgi toplumunda. bağımlılık ve fırsatçılık yerine. çalışma. bilgi toplumu olma yolunda önemli engellerdir. düşüncede bir yenileme(koantum sıçraması) ile kırılırken. Bu yüzden Türk toplumu başarı toplumu değil. insanların üretmekten çok. rekabet ve yeniliklere yönelebilmesi için. yaratıcılık. fırsatçılık ve bağımlılığa dayalı ilişkilerde geçerliliğini sürdürmektedir. bilgi toplumunun bilişim teknolojileri toplumu bu yönde kökten etkileyecektir. 5.3. ancak yenilik ve yaratıcılığı sınırlıdır. Bu nedenle toplumda başarı motivasyonu. uygun eğitim ve kültür politikaları yanında etkin bir rekabet politikasının hızla uygulamaya aktarılması gereklidir. Örneğin. insanların ve yenilikçiliği ön palanda olacaktır. Örneğin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan üstün. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Ekonomik Sistemi Türkiye’de de gerek serbest. Hata Türkiye’de bağımlı insan ilişkileri içinde. yine söz konusu. sanayi toplumunda daha büyük ve hızlı etki yaratan teknolojiler ve olanaklar sunmaktadır. üretkenlik. yeteneğin engellenmesi yanında. bilimsel düşünce ile çalışma. yukarıda değinildiği yönde daha bilim bazlı bir düşünce kalıbına yönlendirmesi için bilinçli politikaların hızla uygulamaya aktarılması gerekli olacaktır.başarı ve üretime dayanmak yerine. Türkiye’de girişimciliğin önemli ölçüde tüccarlık düzeyinde kalması. Türkiye kültür ve teknolojik gecikmeyi kapatabilmek için. değer. Kültürel alandaki gecikme. kişi egemenliği nedeniyle insanı ve yeteneği harcayan bir mekanizma işlenmiştir. yenilikçi ve rekabetçi piyasa ekonomisini olgunlaştırma yönünde. Bununla birlikte.

Türk toplumunda kişi egemenliği. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Politik Sistemi Sosyal yapımızdaki. halk deyimi ile “torpil” ve çıkar ilişkisine dayalı bir yapı sergilemektedir. Türk girişimciliği bugün. bey ve padişah gibi kurumlaşmalar ile Cumhuriyetten sonrada. yatırımcı ve manager tipi girişimciliğin yan yana ve bazen de iç içe birlikte var olduğunu gösterir. Türkiye’de bilişimci girişimciliği geliştirmek için. ne bilgi toplumu. Ülkemizde insanın yeteneğini geliştirici olmaktan çok. girişimcilik açısından bireysel. kurallara. frenleyici ve köreltici bir eğitim sistemi egemendir. Bu nedenle hızlı bir yayılma göstermiştir. bilgi toplumunun örgütlü yapısını yaratacak. aşırı uzmanlaşmış ve iş bölümüne gitmiş bilgi toplumunun örgütlenme ve işleyişini gerçekleştiremeyiz. ağırlıklı biçimde kişisel girişimcilik ile yatırımcı girişimciliğin özelliklerini taşımaktadır. Bilgi toplumunun sınıfsız yapıya doğru yönelmesi. “ilişkiye dayalı”. başarıya dayalı rekabet toplumu olmaktan çok. toplumumuzda kişi egemenliğinin geçerli olduğunu gösterir. ilke. kural. Böylece toplumumuz.5. üstünlüğü geçici olmuştur. ne bilişimci girişimcilik. Aksi durumda. aldığı topraklardaki feodal yapıyı kırarken serflere özgürlük getirmiştir. Sınıf egemenliğine sahip olmayan Osmanlı. örgütlü toplum olmayı ve sistematik olmayı engellemekle. hatta kural ve ilkelere dayalı uzun dönemli palan ve düşünce geliştirmeyi önlemektedir. Egemen sınıfın kuralları. kişi(veya ailesi) egemenliğinin yol açtığı temel özellikler söz konusudur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. başarıya. yasa ve sistemden çok. Sınıf egemenliği yerine. Çünkü ülkemizde var olan “kişiye bağımlılık” bireyin yeteneğini açığa çıkarma ve geliştirme şansını azaltmaktadır. Ancak Türkiye dıştan ithal edilen teknolojilerin etkisiyle de bilgi toplumu ile karşı karşıya gelmiştir. yeniliğe. milli şeflik ve parti başkanlarında gözlenen davranış kalıpları. kişi ve aile egemenlikleri ile bireysel bağımlılıkların bilgi toplumu açısından avantaj ve avantajsızlıkları söz konusudur. Sınıf egemenliği yerine. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’de Girişimcilik Türkiye’nin ekonomik yapısının gelişme düzeyi. ne de küresel rekabet süreci yaratılabilir. Oysa ki bilgi toplumunun katılımcı demokrasisi ortak çıkar ve değerlere sahip sosyal grupların örgütlü katılımı ile gerçekleştirmektedir. Bilişim teknolojisinin olanaklarından yararlanarak. Sınıf egemenliği organize bir sistem yaratır. sosyal ilişki geliştirmeye ve bağımlılığa güdülemektir. Ancak kendi geleneksel toplum yapısı. toplumsal yapıyı oluşturur. teknoloji üretmekten yoksun olduğu için. aşiret reisi. Yalnızca fırsatçılık ve bağımlı insan tipinin olduğu bir ortamda.4. Bu nedenle. Bilgi toplumu ile geçmişteki Türk toplumunun en büyük paralelliği bu noktada yatmaktadır. yaratıcılığa güdülemek yerine. Aynı neden. yeni bir girişimci tipi yetiştirme yönündeki eğitim ve 82 . Bu nedenle. bireysel emirlere. ilkelere ve sistemlere uyan bir kurumlaşma (kurumsak altyapı) politikası oluşturulması gereklidir. Toplumda bireyi. Türk toplumunun geçmişteki sınıfsız yapısı ile yüzeysel olarak çakışmaktadır. kişilere ve dolayısıyla keyfiliğe dayalı olarak. 5.

Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Kalkınma Stratejisi Ülkemiz bilgi toplumu olmak istiyorsa. kişi başına bilişim harcamasıdır. İspanya’da 110 dolar düzeyinde iken. 1992 yılı itibariyle bu gösterge ABD ve Japonya gibi ülkelerde 400. Bu değişim başlamıştır ve hızla evrimleşmektedir. bilgi toplumunun getirdiği sınırsız olanaklarla birleştirecek ve buluşturacak bir yenileme stratejisi süratle uygulamaya konulmalıdır. bilgi toplumuna taşımakta. Yakın bir gelecekte tümüyle değişecek dünyaya başka türlü ayak uydurmak olanaksızdır. 83 . Bu politikaları oluşturmadan. Türkiye’nin toplam bilgisayar donanımındaki ilk on sıradaki kuruluşun 9 ’u bankadır. İsviçre’de 580. milli gelirlerinin %5 -%6 dolayında bir oranını bilişim harcamalarına ayırırken. bu stratejinin uygulanması için yeni programları gün geçirmeden uygulamaya koymalıdır. bilişimci girişimcilerin özel bir yeri olacağı unutulmamalıdır.7. Gerçi son yıllarda bilişim sektöründe %30’lara varan büyüme hızları gerçekleşmiştir. Türkiye’de sadece 10 dolar olarak hesaplanmıştır.6. Aksi takdirde gelecek kuşaklarla olan sorumluluğumuzu yerine getirmemiş oluruz. Türkiye’de 1992’de 103 bin dolayında olan kişisel bilgisayar satışını 1993’te 150-180 bin düzeyinde gerçekleştiği tahmin edilmektedir. bilgi toplumunun ön koşullarını hazırlayıcı diğer sosyo-kültürel politikalara önem vermemiz kaçınılmazdır. Gecikme kabul etmeyen bu değişimde geri kalmak. Ancak son ekonomik krizin bu satışları olumsuz etkilemesi ve bu yüzden söz konusu ilk tahminlerin aşağı çekilmesi kaçınılmaz olacaktır. Gelişmiş ülkeler. Buna bağlı olarak özellikle bankalar hızlı bir bilgisayarlaşma yaşamışlardır. 5. Sanayileşmiş ülkeler milli gelirlerinin %3’ünü bilişim harcamasına ayırırken. 1994’de bu sektördeki satışların 200 bini aşacağı tahmin ediliyordu.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretim kadar. Türkiye’deki toplam bilgisayar donatımı satışlarının %30-35’ini çok kullanıcılı sistemler oluşturmaktadır. ilerleme. girişimci gelişmeden bilgi toplumunu kurmamız zordur. Ayrıca Türk insanının. Türkiye’de binde 5-6 olan bu oran süratle arttırılmalıdır. Bilgi Toplumu Olma Yolunda Türkiye’nin Bilim ve Teknoloji Politikası Bilgi toplumuna geçişin temel göstergelerinden birisi. bilişimci. Buna karşı Türkiye’de son yılların en canlı pazarı kişisel bilgisayar sektörü olmuştur. bundan böyle az gelişmişliğin en belirgin göstergesi olarak değerlendirilecektir. yükselme arzusu ve dinamizmini. Başarı rekabetine yeniliğe ve yaratıcılığa dayalı bir toplumun temel değer ve motiflerini topluma kazandırıcı bir eğitim ve kültür politikası ile topluma başarı yeteneğini teşvik edici kurumsal politikalar gereklidir. Türkiye sadece binde 5’ini ayırabilmiştir. özellikle telekomünikasyonda son 10 yılda hızlı bir atılım gerçekleşmiştir. bilişim devriminin gerçekleşmesini sağlayıcı bir strateji oluşturup. Ülkeyi. 5. Ülkemizde halen 116 kişiye bir bilgisayar düşmektedir. Türkiye teknoloji açığını kapatabilmek için kültürel gecikme ile birlikte bilişimci girişimcilikteki gecikmeyi de birlikte aşmak zorundadır. Diğer yandan Türkiye iletişim sektöründe.

“Bölgesel Gelişme Stratejileri ve Türkiye’nin Kalkınma Politikası”. url: http://www.imed. Türkiye’deki bilim ve teknoloji politikasının yenilenmesi yepyeni bir arayış.T. Bilgi toplumunu dönüşüm tercihinin gerekliliği ve bu amaçla yapılması gerekenler vurgulanmaktadır.Türkiye İş Bankası.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan DPT’nin 1998 yılında yayınlanan “bilim-Araştırma-Teknoloji Ana Planı Özel İhtisas Komisyon Raporu” bilim ve teknolojideki gecikmeleri ayrıntılı olarak ele almaktadır. K. (1998). rekabetçi ve yenilikçi.E. (1994). İzmir 5. Türkiye İş bankası Yayınları.tripod. İ.H (1987-a). eğitim. verimlilik.Ulusal Bölge Planlama Kongresi. yenilikçi kültür politikaları ve motivasyonlar oluşturarak. İstanbul 2. çalışma ve başarıyı ödüllendiren. Ankara 84 . “Politika ve Ekonomi”. “Bilgi TeknolojisininYerleştirilmesi”.htm 9. url: http://www. Yayını. DPT Özel İhtisas Komisyon Raporu. araştırma kurumlarının geliştirilmesi ile bilim politikası hedeflerinin belirlenmesi esas amaçlar olarak ortaya konmuştur.H (1987).B. Erkan. Erkan .org. Hüsnü Erkan. Erkan. Kaynaklar: 1. yeni bir arayış ve yaklaşım içinde.html 8. Kamunun mevcut araştırma kurumları ile üniversiteler. “Sosyo Ekonomik Gelişme”.org. Alper Matbaası. (2001). (Basın Bildirisi. Kültür Yayınları 11. bilim ve kültür politikaları oluşturulmalıdır.”Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme”. Kılıçbay Ahmet.html 7.F. 3.com/~bahadirakin/bilgitop.İ. (31 Ağustos-1 Eylül 1987).edu. Malatya 10. Bilişim teknolojilerinin geliştirilmesi.bilkent. url: http://www. Bu politikaları ile bağdaştıran entegre stratejiler belirlenmelidir. “Ekonomi Sosyolojisi”.D. Ankara Yayınları 13.İ. Bilgi Toplumunda Türkiye: Stratejik Ülke. İzmir 4.1999) 12. Karahan Mehmet. daha kapsamlı politikalar içinde konuya yaklaşılmalıdır. H (1991).Ü. kalite ve rekabetin geliştirilmesi.tbd. ülkede bilim ve teknoloji planlamasının yapılması. H (1987-c).tr/kamp/yil4/gelin-latin1. url: http://members. “İnternet Eğitimine Giriş”.İzmir Erkan .htm 6.Ü. (1990).tr/koseyazisi/bilgitoplumu. “Sosyal Piyasa Ekonomisi”. Adeneur Vakfı. yeni bir dünya görüşü. Sf:15-20. Mimarlık Fakültesi.tr/bil_der/dir_1999/sayi_72/html/makale_4. I.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 85 . BÖLÜM: EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullan ımın ın Eğitime Katkıları) 1. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 4. Eğitimde Teknolojik Gelişmeler 2. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımı 5. Eğitimde Bilgisayar Kullanımı 3.

teknolojinin ayrım noktalarının belirlenmesini güçleştirmeye başlamıştır(Demirel ve diğerleri. Bu gelişim süresince kısaca kültürleme ve kültürlenme süreci olarak tanımlanan eğitim lokomotif görevini üstlenmiştir. eğitim teknolojisinin kuram ve uygulama bütünlüğü içerisinde öğretme-öğrenme süreciyle ilgili sorunlara sistematik biçimde yaklaşarak.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 4.1. Bilgi toplumunun oluşumunda temel rolü olan yeni teknolojiler bilgisayar ve haberleşme-iletişim teknolojileri ise hızlı bir şekilde birbirleri ile bütünleşerek tümleşik yapılar oluşturarak. Çünkü eğitim sürecinin boyutlarının ve aşamalarının sistematik olarak çerçevesinin çizildiği program geliştirme sürecinde eğitimin yürütülmesi basamağını oluşturarak eğitsel hedeflerin kazanılmasını sağlamada görev almaktadır.. Temel hedefi eğitimi etkili verimli kılma yanında yeni olanaklar ile seçenekler üretmek olan eğitim teknolojisi “. ağırlıklı olarak eğitim amaçlı geliştirilmemiş olmasına karşın. s. günümüzde bu anlayış yavaş değişim göstermeye başlamıştır.1 Eğitimde Teknolojik Gelişmeler İnsanların daha çağdaş bir ortamda yaşama beklentisi teknolojideki hızlı gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. 1994. Şimşek. eğitim orytamları.öğretme-öğrenme süreçleri.1987. Temelde nasıl öğretelim?sorusuna yanıt arayan Eğitim Teknolojisi disiplininin özellikle ortam boyutu daha çağdaş ve sınırları genişleyen bir boyut kazanmıştır. Günümüze kadar gelişerek gelen teknolojik gelişim süreci içerisinde teknoloji. eğitim anlayışına farklı bir bakış açısı getirmiştir.1995. özelde öğrenme durumuna egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin işe koşulmasıyla öğrenme yada eğitim süreçlerinin işlevsel olarak yapısallaştırılması. Temelde bilgisayarların yapısına entegre edilerek oluşturulan yeni ve farklı işlevsel boyutları olan bilgi teknolojileri (Video disk gösterici. Burada dikkat edilmesi veya üzerinde durulması gereken nokta. Bu kategorilendirme içerisinde yeni teknolojik sistemlere bakıldığında. tanımda belirtilen işlevsel biçimde yapılaştırmayı gerçekleştirmeye çalışmış olmasıdır.17)şeklide tanımlanmaktadır.5)..genelde eğitimi.2).124. öğretimi programlama ve insan gücü alanların olmak üzere beş ana kategoride toplanabilir(Alkan.”(Alkan. Günümüzde eğitim teknolojisi alanında. Bu sistemler içerisinde bilgisayar teknolojisi.1996. Modem. s. 1995 . Eğitim sürecinin bir ürünü olarak da değerlendirilebilecek teknolojik gelişim aynı zamanda eğitim sürecinin de yapısını değiştirmiş. 86 . işlevini yerine getirmeye yönelik gelişmeler.1 EĞİTİMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ (Bilgisayar Kullanımının Eğitime Katkıları) 4. Kamera ve daha sayılabilecek birçok ek donanımlar ile çok yönlü kullanıma olanak sağlaması yanında..s. günümüzde diğer sistemlerin yanında bilginin iletimindeki hızı ve çok yönlü işlevselliği nedeniyle günümüzün vazgeçilemez teknolojisi olmuştur. yeni teknolojik sistemler..57) Yeni teknolojilerin eğitim sürecinde yerini alması veya yansımasında Eğitim Teknolojisi disiplini temel ve önemli bir rol üstlenmiştir denilebilir.s. bu sistemlerin televizyondan uyduya ve bilgisayara kadar çok çeşitli boyutlarda insan yaşamına girdiği görülür. s. ağ sistemlerine bağlanabilmesi) dünya ülkelerini biri birlerine yakınlaştırmıştır (Göktaş.

Eğitimde Yeni Teknolojiler ve Eğitsel Özellikleri Eğitimde yaygın olarak kullanılan ve gittikçe de yaygınlaşmaya başlayan yeni teknolojiler çerçevesi içerisinde Televizyon. ss. İnternet. eğitimde yeni teknolojilerin daha verimli ve aktif kullanımı için gerekli yapılanmaların sağlanması açısından önem ve gereklilik göstermektedir.1. 147-160). 1993. İkincisi. gerek programlara aktif katılımlarını ve gerekse okullarda aktif hale getirilmeye çalışılan bilgi teknolojilerinin disiplinlerin öğretiminde aktif kullanımlarını sağlamak için öncelikle öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı olan yaklaşımlarının ve değişen öğretmen profilinin değişik boyutlarıyla ortaya konulması gerekmektedir. eğitimde kullanılan yeni teknolojilerin eğitsel özelliklerini ve öğretmenlerin bu teknolojilere karşı olan yaklaşımlarını genel olarak ortaya koymak genel amacından hareketle aşağıdaki sorulara yanıt aranacaktır: 1. programlama veya gerçek bilgisayar programları kullanmanın akli yetenekleri geliştirdiği inancı yönündeki düşüncedir (Cavalier and Reeves. Çünkü. Dördüncü rasyonalite ise. teknolojinin sunmuş olduğu olanakların eğitim sürecinde etkili ve işlevsel olarak işe koşulmasının yetişmiş insan gücüne bağlı olduğu sonucunu ortaya koymaktadır (Hızal. Video. Eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojiler ve bunların eğitsel özellikleri nelerdir? 2. Öğretmenlerin.1993. bilgisayar uygulamalarının bütünleştirerek eğitimde verimliliği sağlamaktır. 1995.gelecekte yüksek eğitim ve sonraki kariyerde başarı sağlayabilmek için ön gereklidir.. söz konusu teknolojilerin bulunduğu noktanın ve buna verilen önemin haklılığı ortaya konulmuş olur. Etkileşimli Video. Günümüzün çağdaş teknolojilerini oluşturan yeni bilgi teknolojilerinin. kültürel perspektif açısından bakarak yarının bilgisayar okur-yazar toplumlarına katılabilmek için temel ihtiyaç olarak gösterilmesidir.eğitime anlam ve ruh veren. onu işlevsel. s. bilgi teknolojilerini yönetecek ve öğrenciyle bilgi teknolojileri arasındaki bağlantıyı gerçekleştirecek önemli bir işleve sahiptir. yapılan çeşitli değerlendirmeler. Becker’de eğitimde bilgisayarlaşma için dört temel rasyonalite tanımlanmaktadır. 7-11). etkili ve verimli kılan temel unsur öğretmendir” (Alkan ve Hacıoğlu. Öğretmenlerin eğitimde yaygın olarak kullanılan yeni teknolojilere karşı yaklaşımları nasıldır? 1. ancak araştırmaların bütün olarak incelenip ulaşılan sonuçların değerlendirilerek eğitimde yeni teknolojilere karşı olan öğretmen yaklaşımlarının ve profilinin ortaya konulması. 87 .. Üçüncüsü. Burada öğretmen. Belirtilen sorunlardan hareketle araştırmanın temel problem cümlesini “Eğitimde yeni teknolojilerin özellikleri ve öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları nasıldır?” sorusu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. her ne kadar eğitim sürecindeki önemi ve işlevi büyükse de “. ss. Bilgisayar. E-Mail gibi teknolojileri sayabiliriz. Bu araştırmada.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgi teknolojilerinin belirtilen ve benzeri fonksiyonları dikkate alındığında. Birincisi. 15).

Açık üniversite.1. s. Temel eğitimin çözümünde seçenek olması. Bu teknolojilerden eğitimde yaygın olarak kullanılmaya başlayan teknoloji örnekleri kısaca tanıtılarak eğitsel özellikleri tanıtılmıştır. 1. Eğitsel mekanlardan tasarruf sağlama. Eğitim hizmetlerinde maliyeti düşürme. bilgisayar ağı. 1995.1 olanağı sunmaktadır. birçok yeni bilgi teknolojisinin oluşumunda ana öğe olmaktadır. Eğitim hizmetlerinde niteliği yükseltme (Alkan. 1995) gibi temel işlevleri yerine getirerek eğitsel sürece katkı sağlamaktadır. Burada yalın teknolojiler kapsamında bilgisayar. • • • • • Öğretmenin yeni bilgilerden haberdar olması. Televizyon Teknolojik gelişim sürecinin ivme kazanmasında belki de temel kabul edebileceğimiz TV dünyasının hatta evrenin sınıf ortamına taşınmasında etkili olmakla birlikte ev ve iş yerlerinin hatta ulaşım araçlarının da eğitim amaçlı bir sınıf ortamına dönüştürülmesine öncü olmuştur denilebilir. video ve televizyon yer almaktadır. tele-üniversite gibi uygulamalarla geniş kitlelere eğitim Şekil. Bilgisayar Bilgi teknolojilerinin her gün biraz daha gelişip yaygınlaşmalarında önemli yeri olan bilgisayarlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Belirtilen teknolojiler değişik özellikleri dikkate alınarak değişik alan uzmanları tarafından sınıflandırılmakla beraber bu sınıflandırmalardan Şimşek(1995)’in Lee ve Barta (1994)’dan aktardığı biçimiyle yalın teknolojiler ve tümleşik teknolojiler araştırmanın amacına uygunluğu nedeniyle dikkate alınmıştır.2 88 . robot.1. etkileşimsel televizyon. açık lise. Tümleşik teknolojileri ise etkileşimsel video. Çeşitli ek donanım bağlanmasına açık olan bilgisayarlar bu sayede çok amaçlı işlevselliğini sürdürmektedir. TV’ ni bu eğitsel katkılarına karşılık her ne kadar tüm sınıf ortamlarına koyma açısından maliyetin yüksek olması programa müdahale olanağı tanımaması gibi olumsuz yönleri olsa da özellikle öğretmenlerin kendilerini yenilemeleri ve gelişmeleri izleyerek çağdaş bir bakış açısına sahip olmalarında önemli bir görev aldığı gerçektir. uydu televizyon. 1.2. TV’ nin eğitsel amaçlı kullanımıyla birlikte. veri bankası. denilebilir.1.89) sistemleri yer almaktadır. çoklu ortam ve telekonferans (Şimşek. Şekil.

İyi hazırlanmış eğitsel yazılımlarında bireyler. Yazılımlar aracılı ile öğrenilen konuya özgü resim.1. kendi öğrenmelerinde aktif yer alabilirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Eğitim sürecine damgasını vuran ve yaygınlaştırılması konusunda büyük projeler ve çalışmalara girişilen bilgisayarlar özellikle etkili eğitsel yazılımların hazırlanmasıyla öğretme-öğrenme sürecine önemli katkılar sağladığı. Verilen eğitim kalitesi her zaman ve her yerde aynıdır. Gerek öğrencinin kendisini ve gerekse öğretmenin öğrencinin öğrenme düzeyini takip olanağı tanıması. hareketli gerçek görüntü filmleri vb. Özellikle öğretimin bireyselleşmesinde katkı sağlayan bu teknolojinin eğitsel katkılarını Körnes (1991) aşağıdaki gibi sıralanmaktadır. • gibi olanakların sunduğu söylenebilir. Diğer taraftan eğitsel yazılım hazırlanması konusunda uzman eleman yetersizliği ve yazılım şirketlerinin eğitsel yazılım standartları olmasına karşın bunları dikkate almadan yalnızca bilgisayar uzmanlarına dayalı olarak yazılım hazırlamaya çalışmalı. 89 . Çünkü mevcut araştırmalarda incelendiğinde bilgisayarların. Etkileşimli Video Bilgisayar ve video disk göstericisinin bir araya getirilmesi ile oluşturulan yeni bir teknolojidir. Ancak hemen belirtelim ki bilgisayar teknolojisinin hızlı gelişimi yeni oluşturulan yazılımların eski teknolojiler tarafından desteklenmeyerek yeni teknolojileri gerektirmesi maliyetin artmasına eğitim sürecinde sürekli ve etkili kullanımını sınırlayabilmektedir. Diğer eğitsel ortamlara nazaran daha kalıcı yaşantılar kazandırması. olanakları sunarak öğrenmeyi daha kısa ve etkili biçimde gerçekleştirme. 1. Her ne kadar bilgisayarların eğitsel ortamlarda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ve gerekli öğretmen eğitimi konusunda nitelik ve nicelik olarak tartışmalar ve eleştiriler söz konusu ise de. • • • • Bireyin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanır. Video diskteki görüntüyü ekrana taşıyarak klavye ve mause ile programa müdahale olanağı tanır. animasyon. Eğitilenler konuyu istediği zaman aynı şekilde tekrarlama olanağına sahiptir. bilgisayarlaşma sürecinin eğitsel ortamlarda yerini alma süreci hızla devam etmektedir. piyasada niteliksiz ve eğitsel özellikleri konusunda yetersizlikleri olan yazılımların oluşmasına neden olmaktadır. Ayrıca mikrofon ve video kamera aracılı ile bireysel çalışmaların oluşturulmasına ve etkileşimin sağlanmasına olanak tanıması bu teknolojinin eğitsel ortamlarda önemini gün geçtikçe arttırmaktadır.2. • • • Öğrencinin kendi öğrenme hızına göre öğrenmesine olanak tanıması. yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya konulmuştur.

121-126). Günümüzde çok amaçlı olarak her yerde ve düzeyde kullanılan internet özellikle eğitim açısından hızla yaygınlaşmakla beraber sunduğu olanaklarla da vazgeçilemez teknoloji haline gelmiştir denilebilir. • • • • • • • • • Öğretmen ve öğrencilerin araştırmalarında geniş olanaklar sunması. Özellikle kendi WEB sayfalarına hazırlamada teknolojinin getirdiği kolaylıklar ile yaratıcılığı ve paylaşımcılığı arttırması.1. Eğitim kademesinde rolü olan herkesin kendini yenilemesine olanak tanıması. Belirtilen eğitsel yararlar yanında kaliteli bir yazılım hazırlamadaki yetersizlikler her ne kadar maliyetlerde düşme olsa da yine de sistemin eğitsel ortamlarda yoğun olarak kullanılması için yüksek maliyete sahip olması bu teknolojinin istenilen düzeyde ve eğitsel amaçlar doğrultusunda kullanılmasına engel oluşturmaktadır. E-mail aracılıyla anında posta ve dosya transferine olanak tanıması. resim. kurum ve kuruluşlara hatta kişilere ve bunların özel çalışmalarına ulaşmak mümkündür. Her ne kadar eğitsel amaçlı olarak istenilen düzeyde bir yaygınlık sağlanamamışsa da. Dolayısıyla konu eğitsel olarak ele alındığında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • Mehmet Karahan Hareket. ses. Dünyanın değişik yerlerindeki meslektaşları ile veya ilgi alanlarıyla ilgili kişi. Değişik bilgelerde gerçekleşen konferanslara aktif ve görüntülü olarak katılabilmeleri. İnternet İnternet çok sayıda bilgisayarın birbirine bağlı olduğu büyük bir bilgisayar ağı olarak tanımlanabilir. Uzaktan eğitim olanaklarına sahip olmaları. Öğretmenlerin. Cep telefonlarına mesaj gönderme olanağı tanıması. bu yöndeki çalışmalar umut vericidir. internet kullanımı karşılığındaki ücretleri (her ne kadar düşük tutulmaya çalışılsa da) getirdiği mali yük ve alt yapı gereği internet ‘in kullanım olanaklarını da sınırladığı söylenebilir. İnternet ile yalnızca bölgesel düzeyde değil. Görüldüğü üzere bilgi teknolojileri çeşitli sınırlılıklarına rağmen sağladığı geniş olanaklar sayesinde eğitimde önemli ve haklı bir yer edinmiştir. Öğretmenlerin eğitimde kullanılan yeni teknolojilere karşı olan yaklaşımları 90 . müzik. 1. teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber mevcut teknolojinin belirli sınırlılıklar doğurmasıyla teknolojiyi belirli aralıklarla yenileme gereği. kurum ve kuruluşlarla iletişim olanaklarına sahip olmaları.4. Gelişmeleri anında ve hızlı şekilde takip edebilmeleri. dünya ile bütünleşmek ve dünyanın hemen her yerindeki (Ağa bağlı olması halinde) bilgi. Bilgi yanında beceri ve davranış kazandırma olanağı tanır (ss. öğrencilerin öğrenmelerini takip etmelerine olanak tanır. grafik gibi olanaklar konunun özelliği doğrultusunda verilebilir. Başta olmak üzere daha sıralanabilecek birçok olanak sunmaktadır. Ancak tüm bu avantajları yanında ağ sistemindeki yetersizlikler.

denilebilir. Yapılan araştırmalar genel hatlarıyla incelendiğinde. bilgisayar diğer bilgi teknolojilerin oluşumunda ana öğe olmasından kaynaklanmaktadır. sergilenen teknoloji korkusu gerek öğretmenlerin ve gerekse teknolojinin aktif kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir. Diğer taraftan. Özellikle sosyo-ekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin bilgi teknolojilerinin tüm olanaklarından aktif olarak evlerinde de yararlanabilmeleri sonucunda. Özellikle genç öğretmenlerin bilgi teknolojilerine karşı daha olumlu yaklaşım sergilemeleri bu öğretmenlerin yeni teknolojileri eğitsel ortamlarda daha aktif kullanabilecekleri yönünde olumlu bir profil çizeceklerinin göstergesi olarak düşünülebilir. Diğer sistemleri oluşturmak için ek donanıma ihtiyaç vardır ve beraberinde maliyeti de getirmektedir. Ayrıca. Dolayısıyla bilgisayar dışındaki bilgi teknolojileri eğitim ortamlarına yeni. Bunun nedeni. Diğer taraftan Evans (1995) tarafından yapılan bir araştırmada sınıf öğretmeni ve yöneticilerin formatör öğretmenlerin çalışmalarını destek oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Mevcut yapıdaki olumlu yaklaşıma karşı. teknoloji konusunda birçok öğretmenden bir adım önde olması. öğretmenlerin beşte dördünden fazlasının bilgisayar sahibi olmak istediklerini belirtmeleri bilgisayar karşı ve dolayısıyla yeni teknolojiye karşı olan açıklığın veya olumlu yaklaşımın bir göstergesi olarak düşünülebilir. Hızal (1989) tarafından yapılan araştırmada öğretmenler. Bu durum yeni teknolojilerin yaygınlaştırılmasında ve etkili kullanılmasında öğretmenlerin özveri içerisinde çalıştıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Tüm bu olumsuzluklara rağmen mevcut araştırmalar öğretmenlerin yeni teknolojiye karşı olumlu yaklaşım sergiledikleri bu yöndeki çalışmaları ve çabaları destekledikleri söylenebilir. bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının yaygınlaştırılması yönünde görüş belirtmişlerdir. bu teknolojinin eğitim ortamlarında yerini almasına engel teşkil etmiş ve konuyla ilgili araştırmaların yapılmasını olumsuz yönde etkilemiştir . yeni girmeye başlamış olup daha az sayıda görülmektedir. Aynı araştırmada. Bu durum ise eğitim geleceği açısından sevindiricidir. öğretmenlerin teknolojiden uzaklaşmasında bir etken olmuştur denilebilir. Çünkü gerek etkileşimli video ve gerekse ağ sistemlerinin oluşturulabilmesi için gerekli olan ana öğe bilgisayardır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğretme-öğrenme sürecinde önemli rol oynayan öğretmenlerin yeni teknolojilere karşı sergiledikleri yaklaşım mutlak surette eğitsel ortamlara yansıyacağı düşüncesinden hareketle çeşitli bilimsel düzeyde araştırmalar yapılmıştır. Gerçi son zamanlarda donanım maliyetlerinin düşmesi bu sayının artmasında etkili olmakla beraber gerekli ve istenen nitelikte yazılım üretilmemesi ve teknolojideki hızlı değişim araştırmaların ağırlıklı olarak ve eğitim ortamlarına ilk giren bilgi teknolojisi olarak bilgisayarlar üzerinde yoğunlaşmasına neden olmuştur. Araştırmanın bu bölümde yapılan bir çok araştırma sonuçlarına yer verilmiş ve bu sonuçlar genel olarak değerlendirilmiştir. her ne kadar bilgi teknolojilerinin yer aldığı eğitsel ortamların iletişimi 91 . bilgisayar destekli eğitimin başlamasını istemektedirler. yeni teknolojiler kapsamında yer alan bilgisayar teknolojisinin çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Diğer taraftan internet ‘in yaygın kullanımına rağmen getirdikleri ek maliyet ve donanım.

Örgün eğitim kurumları dışında çeşitli kuruluşlarda ülkemizde teknoloji kullanımına yaygınlaştırmak amacıyla etkinlikler bulunmaktadır. Öğretmen-öğrenci iletişimi boyutunda ve öğretme-öğrenme ortamında öğretmen etken.rom üretimi çalışmaları başlamıştır. yer öğrenci karşısında zorlanan. Öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimleri sırasında çağın en iyi teknolojileriyle donatılmış ortamlarının sağlanılması ve bunun gelişimler doğrultusunda sürekli değişkenlik göstermesi gerekmektedir. Ulaşılan bu sonuçlardan hareketle eğitimde yeni teknolojilerin aktif olarak kullanılabilmesi için. ilköğretim okullarında da 1998 yılında 2000 dolayında bilgisayar bulunmaktadır. Eğitim teknolojiyle ilgili çalışmalar 1980‘ li yıllara dek büyük ölçüde Milli Eğitim Bakanlığı tarafından planlanıp gerçekleştirilmiştir. eğitim teknolojisinin gelişiminin yavaş ve güç olduğu söylenebilir. düşünülebilir. Devlet Planlama Teşkilatı nca hazırlanan kalkınma planları ile Türkiye Bilim ve Araştırma 92 . Üniversiteler internet’ e bağlanarak öğretim elemanları ile öğrenciler bilgisayar ağından yararlanmaya başlamışlardır. Orta öğretim kurumlarında 1991 yılında 8000 dolayında bilgisayar. cd .2 . kendini daha çok ve hızlı şekilde yenilemesi gereken bir yapı içerisindedir. Eğitimde yeni teknolojileri eğitsel amaçlı kullanılabilmesi için gerekli yazılımların uzmanlar tarafından hazırlanarak öğretme-öğrenme ortamlarına kazandırılması gerekmektedir. 1. çeşitli dersler için öğretim yazıları geliştirilmiştir. Görülen o ki. bilgisayar okuryazarlığı ve internetten yararlanma konularında eğitim programları düzenlemektedir. Ülkemizde son yıllarda ulusal bilgi alt yapısını oluşturmaya yönelik çalışmalara önem verilmektedir. daha doğrusu göstermek durumunda olduğu söylenebilir. İnternet aracılığı ile üniversiteler değişik eğitim çalışmalarında bulunmaktadırlar. öğretmen artık öğrenciyi zorlayan değil yer. Bunlardan birisi Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı dır. yayınların yapıldığı hizmet içi eğitim programların uygulandığı ve bilgi teknolojilerin en çok kullanıldığı eğitim kurumlarıdır. öğrenci edilgen durumdan öte karşılıklı etkileşimin ve öğretmenin kılavuzluk ettiği bir yapıya doğru gelişimin söz konusu olduğu. Bu vakıf. 1789 sayılı milli eğitim temel kanunu ile altıncı ve yedinci beş yıllık kalkınma planlarında her tür ve düzeydeki okullarda eğitimde niteliğin verimliğin arttırılması için eğitim teknolojisinin olanaklarından yararlanması gereği vurgulanmıştır. Ayrıca. Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü Türkiye’de eğitim teknolojisiyle ilgili çalışmaların başlangıcının Cumhuriyetin ilk yılları olmasına karşılık. Üniversiteler eğitim teknolojisiyle ilgili araştırmaların yapıldığı. İlköğretim ve orta öğretim kurumlarına yeni bilgi teknolojilerinin girmesi bilgisayar destekli eğitim projesi ile 1984 yılında olmuştur. ayrıca öğretmenin daha çağdaş bir profil sergilediği veya çaba gösterdiği.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan artırdığı yönünde bulgular olsa da geleneksel yapıdan kaynaklanan “öğretmen her şeyi bilir” mantığının henüz aşılamamış olması ve teknolojideki baş döndürücü hız öğretmenlerin bir noktadan sonra teknolojiyi takip edememelerine neden olduğu. Bu proje kapsamında ilköğretim ve orta öğretim okullarının bilgisayar donanımı sağlanmış ve bilgisayar kullanımı konusunda öğretmenlere dönük hizmet içi eğitim programları düzenleştirilmiştir. Bunların yanı sıra.

kullanılmadığı görülebilir. dünyadaki ülkelerin çoğu eğitim sistemlerinde önemli yenilemeler yapmaya çalışıyor. teknoloji ile başa çıkmaya (!)çalışırken eğitim ikinci plana düşmüş oluyor. Ancak bilgisayarları. Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) de üniversitelere ve araştırma kurumlarına bilgi ve belge sağlayan önemli bir kuruluştur. bu aşamalar sırasında yapılabilecek yanlışları ve yaşanacak sorunları tarihsel bir sıralama ile gösterebiliyor. etkili kullanmanın yollarını kimsenin bilmemesi nedeni ile. Bu açılardan bilgisayarların okuldaki işlevini ayrıntılı bir biçimde sorgulanması gerekir. ABD de bilgisayarları eğitime sokma konusunda öncü ülkelerden biri bu nedenle ABD’ nin deneyimleri bilgisayarın eğitime girmesi aşamalarını. Bu yenilemelerde de en büyük rolü bilgisayarlara veriyorlar. bilgisayarın öğretim amacıyla nasıl kullanılabileceği hakkında çok fazla bilgi sahibi olmayan öğretmenlerin ve yöneticilerin tutumundan kaynaklanan bir durumdur. Günümüzde pek çok ülke eğitim sistemini bilgisayarlarla destekleme yönünde çalışmalar yapıyor. bilgisayarların okula girmesi ile çok harika işler yapabileceği düşüncesi ile çok sayıda donanım alıyorlar. Bilgisayar eğitim programlarının özünü mü oluşturacak.1. Donanımlar alındıktan sonra “herkesin gelecekte program yazması gerekebilir”. Bu gibi tutumlar.”Gibi düşüncelerle öğrencilere program yazmak öğretiliyor. Bununla ilgili olarak birçok üniversite Türk Üniversite ve Araştırma Kurumları ağı (TÜVAKA) ile BİTNET’ e bağlanmış ve öteki ülkelerden veri elde etme olanağına sahip olmuşlardır. Bu noktada “eğitimde sınırlı bir etkinlikle kullanılacaksa bilgisayar almanın gereği var mı? Sorusunu sormak gerekiyor. Öğrencilere program yazmayı öğretip öğretmemenin ne yarar getireceği de bu konunun dikkatle geçirilmesi gereken yönlerden biri.1. 4. Eğitim sisteminde yenilemelere gidilen ülkemizde de bilgisayarların eğitimde kullanılmasından sıkça edilmeye başlandı.Bir kimse ancak. bilgisayar programcıları tarafından yazılmış komutların kontrolü altında işlem yapmak sureti ile verileri alıp daha sonraki kullanım için saklayabilen ve 93 . Bu.”Ya da “program yazmak sorun çözme becerilerini arttırıyor. Alfred Bork’a göre.”haydi okulumuzu bilgisayarlarla donatalım”gibi bir yaklaşım sonucunda okula alınan çok sayıda bilgisayarın öğretim/öğrenme sürecine katkısını hangi yönde olacağını kestirmek güç değil. program yazarsa bilgisayarları anlayabilir. California Üniversitesi’nden Alfred Bork teknolojinin ABD’nin eğitim sisteminde kullanılması ile ilgili aşamaları bu bakış açısıyla gözden geçirmiş. Çok yüksek maliyetlerle alınan bilgisayarların okulda bir yerlerde tozlandığı. bilgisayarların okulda yalnızca bilgisayar okur yazarlığı amacıyla kullanılmasına yol açar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kurumunun uzun dönemli araştırma planlarında bunu görmek olanaklıdır.2 Eğitimde Bilgisayar Kullanımı Günümüzde.başlangıçta okullar. Bu aşamada en önemli konu ise bilgisayarları eğitimde nasıl kullanacağımızla ilgili ilkeleri belirlemek. Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar. Bu aşamada bilgisayarların okula hangi amaçla sokulduğunun sorgulanması gerekiyor. 2. yoksa tamamlayıcısı mı olacak?İşte bu soruya bir yanıt bulmak gerekiyor.

depoladığı. bilgisayarların eğitimde kullanılmasının gündemde olduğu bu günlerde bilgisayarları da bu tip sorunlar bekliyor. Öncelikle bilgisayarın. veriler ışığında çok kısa zamanda çözebilir. Karatahta örneğinde olduğu gibi yeni bir teknolojinin uygulanmaya başlanması yada önceden varolan bir teknolojinin yeni bir alanda uygulanmaya başlanması sırasında bu tür sorunların yaşanması söz konusu olabiliyor. Bilgisayarların ancak bu bakış açısıyla yola çıkıldığında. bu çocuklara küçük gruplar halinde ilgileniyordu. Sözü edilen araç ne televizyon ne de bilgisayar. Hem ölçen hem de hesap yapan bilgisayarlarda vardır. öğretmene konuyu genişleterek anlatma ve daha anlaşılır hale getirme olanağı yaratabilir. öğretmenlerin bu yeni teknolojiden korkması yada onu kullanmayı bilmemesinden kaynaklanmıyordu. bazen de kabul edilse bile teknoloji hakkında yeterince bilgi sahibi olunmamasından ötürü etkili bir biçimde kullanılamıyor. günümüzde de sınıfta etkin bir biçimde kullanılıyor. eğitimde kullanılması düşünülen yeni bir teknoloji tanıtılırken şu ifadeler kullanılıyordu: Bu araç. yarattığı ya da yayımladığı bir ortam olduğunun unutulmaması gerekiyor. Dijital bilgisayarlar dijital işlemlere uyarlanmışken analog bilgisayarlar fiziksel nicelikleri ölçer. Öğrenci. Kabul görmeyişinin nedeni.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan insanlar tarafından müdahaleye gerek kalmadan veriler üzerinde aritmetik ve mantık işlemleri icra edebilen elektronik bir cihazdır. Bilgisayarların eğitimde kullanımından ne anlaşıldığı bu noktada önem kazanıyor. Bilgisayarlar eğitimde nasıl kullanılmalı? Bu konuda. Karatahtadan Bilgisayara Bundan 142 yıl önce. günümüzdeki tartışmalar da en çok bu konuda yoğunlaşıyor. her yenilenme hareketinin gerektirdiği gibi öncelikle bakış açılarında bir yenilenme. İşte. Bu kullanım nerede ise bir devrim niteliğini taşıyor.Forcier. Öğretmen. bazen teknoloji kullanılmaktan korkuluyor. Günümüzde ise bilgisayarların eğitimdeki yenilenme hareketlerinde önemli bir rol üstleneceği düşünülüyor. verilmek isteneni anlamadığı zaman.yy. 2. karatahtada yaşamımızdaki yerini aldı. daki okul ve sınıf yapısına uygun değildi. o dönemde karma yaş uygulaması vardı ve sınıftaki 5-17 yaş arasındaki çocuklar birlikte eğitim görüyordu. 94 . Bazen yukarıdaki durumda olduğu gibi teknolojinin kabul edilmesi güç oluyor. İnsan emeği ile sonuçlandırılması çok uzun zaman alan kimi karmaşık soruları.2. y. Çünkü. Bilgisayarlar iş dünyasında ve sanayide etkili bir biçimde kullanıyor. göze ve kulağa seslenir. Karatahta. öğretiminde/öğrenmede ve eğitim araştırmalarında kullanılabileceğini öne sürüyor. Richard G. bilgisayar yazılımlarının okul yönetiminde. Bunun için dikkati toplama alışkanlığını doğal yoldan geliştirir.üzerinde işlem yaptığı.değiştirdiği. 20. Bu teknoloji 19. Bildiğimiz karatahtadan başka bir şey değil. Ayrıca pek çok eğitimci bilgisayarın eğitime plansız olarak girmesinin yarardan çok zarar getireceğine inanıyor.bunlarda melez bilgisayarlardır.y. da öğrenciler yaşlara göre ayrılmış sınıflarda eğitim görmeye başladığında. Oysa 1855’ de öğretmenlere ilk tanıtıldığı sıralarda pek de kabul görmemişti. Ancak. yalnızca bir araç olduğunun ve kullanıcının bilgiyi aldığı. Bu konunun en önemli yönlerinden biridir. bir değişme gerekiyor. öğretme/öğrenme uygulamalarında yararlanabilecek bir araç olduğuna inanılıyor. eğitim uzmanlarının önemli uyarıları var.

öğretimde bilgisayarların kullanımındaki çeşitli yöntemler üzerinde duracağız. otomatik hale getirmesini gerektirir. kitaplarda yer 95 . Öğrenme ve Uygulama Bilgisayara dayalı öğretim yöntemleri arasında. Bir öğrenciye bir öğretmenin ders vermesine benzer biçimde hazırlanmış yazılımlar ise. Günümüzde okullarda en çok kabul gören ve ev yaygın biçimde yapılan uygulama budur. 2. bazı temel beceri ve bilgilerin öğretilmesinde yararlı olabilir. bilgisayarın yaptığı işleri farkında olma ve işlevsel olarak kullanma şeklinde tanımlanıyor. özellikle bilgisayarların özel yeteneklerinin uygulamasını görmek isteyenlerce verilmesine rağmen. öğrenci kavramlarla ilk kez karşılaşacağında bile kullanılabiliyor. 2. Geleneksel olarak bu iş. Bilgisayarlar gelişi güzel kullanıldığında. hatta fiziğe değin pek çok alanda. belli bir konunun öğrenimi açısından destekleyici. bütçe.3. öğrencilerin süreçleri ve içerdikleri kavramları daha iyi anlamaları için verileri analiz edebilmeleri istenir.envanter. Bilgisayarların öğretimde kullanılabileceği çeşitli tollar vardır. veri işleme ve bilgi düzeltme işlevlerini kullanarak. yardımcı olmayabilirler. Örneğin.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Okul yönetiminde. benzetim. Bu konulara değinmemizin nedeni. soru bankası oluşturma ve sınav hazırlama ile öğretim materyalin planlanması amaçlarıyla kullanılabiliyor. 2. istatistiğe. öğrenme ve uygulama ideal bir yöntemdir. kişinin öncelikle bazı bilgi ve beceri kazanarak otomatik hale getirmesini gerektirir. Bu nitelikteki bilgi ve beceri kazanarak. Bu nitelikteki bilgi ve becerilerin kazanılmasında öğrenmede becerilerin kazanılmasında. Belli alanlarda anlama ve öğrenme süreci. öğrenci kayıtları. Öğretimde Bilgisayarlar Nasıl Kullanılabilir? Öğretimde bilgisayarların nasıl kullanılabileceği konusundaki bu kısa özette. Öğretmen odaklı öğretim yönteminde bilgisayar. sosyolojik araştırma yöntemleri öğretilirken öğrencilerin temel kavramlar konusundaki bilgilerini verilerini analiz ederek ve yorumlayarak test etmesi istenir. siyaset bilimine. öğretmen odaklı öğretim ve öğrenci odaklı öğrenme amaçlarıyla bilgisayar kullanımı gerçekleştirilebiliyor. Veri Üretimi Antropolojiden sosyolojiye. Bu yöntemlerin her biri.bilgisayar destekli öğretim. Bilgisayar okuryazarlığı.2. gelecekte daha başarılı biçimde uygulanabilir. Bilgisayar destekli öğretim. iletişim kütüphanenin kitap dağıtımı ve halka açık kütüphane katalogu düzenleme amaçlarıyla bilgisayar kullanılabiliyor.3. geleneksel bazı öğretim yöntemlerinin haksız yere hor görülmesi ve yeni yaklaşımlar konusunda aşırı istek gösterilmesi olgusudur. veri üretme.1. Bu yöntemleri beş ana başlık altında toplayabiliriz: öğrenme ve uygulama. Ayrıca alıştırma ve uygulamalar. oyun. Öğretim ve öğrenme konusunda.bu yöntem. bilgisayarın araç olarak kullanılması.3. yeni öğrenilen kavramların uygulanmasına ve önceden öğrenilmiş olanların pekiştirilmesine kolaylık sağlıyor. ilk önce kullanılanlardan birisidir. bilgisayar okuryazarlığı kazandırma. geçmişte çeşitli başarılar kazanmıştır ve eğer doğru biçimde uygulanırsa. öğrenme kurumlarına uygun biçimde uygulanıyor.

göreli olarak çok küçük çaplı veri setleri ile yapılır. Yakın zamana kadar. bilgisayarlar verilerin doğruluğunun araştırıldığı bir veri arşivi veya veri bankası olarak görev yaparlar. Böyle bir programı uygulayan öğrenci. kişinin belli bir karışıma araç olarak kullanıldığı maddeden. muhasebeciler ve öteki meslek sahipleri günlük işlerinde bilgisayar kullanmaktadır. belli bir eğitim amacına uygun olarak hazırlanmış bilgisayar programlarının varlığına bağlıdır.4. Verilerin gerçeklere uygunluğu beklenmez. Bilim adamları. öğrencinin fen derslerinde bilgisayar kullanmayı öğrenmeleri bir yıl veya daha fazla zaman yer alıyor. Bu yöntem bilgisayarın doğrudan araç olarak kullanımıdır. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmasını öğrenmeleri göreli olarak güç bir işti.3. Bazen vermek istediğimiz kavram ve beceriyi. 2.4.3. Veri üretiminde. Bu programlar için “oyun” sözlüğünün seçimi bu sözcüğün pek çok kişide çağrıştırdığı olumsuz anlam nedeniyle şansız bir seçimdir. mühendisler.5. Benzetim Benzetim pek çok açıdan veri üretimine benzer. araştırmacıların bu konuya eğilimleri yenidir. öğrencilerin derslerde bilgisayar kullanmalarını istemeleri giderek yaygınlaştırmaktadır. Öğretmenleri. Titrasyon öğreten bir program bu konuda örnek olarak verilebilir. öğrencinin daha geniş bir veri setiyle çalışmasına olanak sağlar. Bilgisayarların kullanımı. Öğrencilerde kendi işlerini yaparken bilgisayar kullanmayı öğrenmelidir. “gerçek” titrasyon yapmadığını ancak “gerçek “ için gerekli olan beceriyi kazandığının farkındadır. bilgisayar destekli eğitimdir. Titrasyon. Genelde. renk değişimi veya elektrik ölçümü ile belirlenecek reaksiyon gerçekleşinceye değin devam eden dinamik bir süreçtir. öğrenci sonuca ulaşabilmek amacıyla bilgisayarla diyaloga girmektedir. Bu yöntemde bilgisayarlar normal eğitim çerçevesinde öğrencilere verilmesi gereken beceri kavram veya olayları öğretmede bir araç kullanılmaktadır. belirli miktarda ekleyerek. bilgisayarların var olan eğitim sisteminin amaçlarını uygun biçimde belirlenmiş ders programları doğrultusunda yardımcı araç olarak kullanımı söz konusudur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan alan. şimdiye kadar anlattıklarımızdan daha da önemli bir biçimi vardır. 2. 2. Bilgisayar destekli eğitimde (Computer Assisted Learning ). Ancak. 2. 96 . kişisel bilgisayarların yaygın biçimde kullanılabilmesi ve daha büyük sistemlerle terminaller kanalıyla bağlantı kurulabilmesi. bunları içeren oyunlarla öğretebiliriz. bilgisayarın sadece sınırlı bir örnek sağlamaya yaradığı kullanıcılar tarafından açıkca bilinir. Genelde Bilgisayar Öğretimi Bilgisayarların eğitimde en geniş kullanım alanı. Bilgisayarın Araç Olarak Kullanılması Bilgisayarların yukarıda sözü edilen kullanımları.3. Benzetimde ise.3. Çok sayıda eğitim amaçlı bilgisayar oyununun geliştirilmiş olmasına karşın. Eğitimde bilgisayar kullanımının. bilgisayarların problem çözümünde kullanımını çok kolaylaştıran programların geliştirilmesine yol açmıştır. Oyun Bilgisayar oyunları pek çok alanda üst düzeyde bilgi ve beceri kazandırma amacıyla kullanılabilir.

1. Matematik. Çağdaş dünyanın veri üretme. Eğitimde tek başlarına kullanılmaları söz konusu değildir. Olumsuz Etkileri Bilgisayar teknolojisinde sağlanan hızlı gelişmeler tüm yaşantımızı etkileyecek boyutlara ulaştı. Ama öğretmen. en yaygın olarak kullanılan programlar belli bir konunun gözden geçirilmesinde ve alıştırma yapılmasında dayananlardır. ardından konuya ilişkin sorular sorulması biçiminde düzenlenmekte. Ardından bilgisayar teknolojisinin harikalar yaratan ürünü "mikrobilgisayar" piyasaya çıktı ve insanların 97 . doğru yanıt vermeyi özenleştirici yan unsurlarla bu tip programlar daha çekici hale getiriliyor. Anacak bu eleştirilerin kaynağı program yapımcılarının eğitime bağlarının zayıflılığı veya tersine eğitimcilerin iyi programcılar olmayışıdır. insan değil de bilgisayar olduğu için durum çok farklı olmakta elbette. Büro dünyasının alışılmış iş yapma yöntemlerini. bir öğretmen tarafından öğrenciye teke tek ilişki içinde öğretilmesi biçiminde hazırlanabilmekte. Bu tip programların özellikle belli bir konuya giriş veya konunun gözden geçirilmesi amacıyla kullanımları daha yararlı olacaktır. heceleme veya öteki temel beceri konularında öğrencilerin bilgilerinin yeniden gözden geçirmelerine ve çok ve çok sayıda alıştırma yapmalarına olanak veren programlar en çok kullanılan türlerdir. veri saklama ve veri akımı yöntemlerini belirledi. Bilgisayar üretiminin çehresini baştan başa değiştirdi. bilgisayar teknolojisinde gerçekleştirilen atılımların etkilerini çok daha yoğun ve yaygın bir biçimde yaşıyor. Programlarda. öğrencilerin sınırlı sayıda olası yanıt vermeye yönlendirdiği bu nedenle de konunun derinliğine öğrenilmesi engellendiği yolunda eleştiriler bulunmaktadır. ancak sorular sınırlı cevap olasılığını içerecek şekilde saptanmaktadır. Belki de öğrenciler sıkıcı kötü biçimde hazırlanmış programları düzeltecektir. orta. Böylesi programları ise mikrobilgisayarlar için hazırlamak güç olduğu kadar olası yanıtları saptayabilmek için de uzun süreli bir alan çalışması gerekmektedir. Bilgisayar destekli eğitimde kullanılan programlar belli bir konunun. Bu nedenlerle de. Bilgisayar kültürünün okullarda yaygınlaştırılmasıyla da. yanıtlar seçenekli olarak öğrenciye verilmekte ve program boyunca öğrenciyle kurulan diyalog çok sınırlı olmaktadır. bu programların eğitimi destekleyici yardımcı unsurlar olduğudur. öğrenci yanlış yanıt verdiğinde veya aynı tip yanlışları tekrarladığında. Bu tip programların.1. Bu tip programlarda en önemli nokta. Müzik. örgütleme biçimlerini bir anda rafa kaldırdı. bilgisayar konuya ilişkin bilgi vermeye daha başka sorular sormaya devam etmektedir. Eğitimde Bilgisayar Kullanımının Olumlu Olumsuz Etkileri 3. Bu yöntemle hazırlanan programların soru yanıt olarak sürüp gittiği bu nedenle sıkıcı olduğu ve öğrencinin dikkatinin kolayca dağıtılabildiği gibi eleştiriler vardır. çeşitli sinyaller. konuya ilişkin kısa açıklamalar tekrarlanarak verilebiliyor. programı öğrencinin verebileceği yanıtları içerecek biçimde düzenleyebilmektir. bu sakınca ortadan kalkacaktır. Öğrencinin verdiği yanıta bağlı olarak da. zor” olarak öğrenciye üç seçenek sunulmakta böylece öğrenci programın düzeyini kendi saptayabilmekte veya saptamayı öğretmen yapmaktadır. Özellikle batılı toplumlar. Bu yöntemle hazırlanan programlardan öğrenciler kendi bilgi düzeyleri değerlendirerek programın işleyiş düzenini kendileri seçebilmektedir.3. 4. Örneğin bir çarpma programında “kolay. okuma. Bu tip programlar genellikle belli bir konunun öğrenciye aktarılması.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Bilgisayar destekli eğitimde. Unutulmaması gereken şey.

daha kolay elde edilebilir hale geldi. Bazılarına göre. ayakta. bu yalnızlaşmanın. Okullardaki eğitim. gelişmiş batı toplumunun zaten toplumdan. kumarbazın zarları yakalamasına benzer ihtiras ve coşkuda. Bilgisayar masasına dayanmış ucunda uzanan kollar. Uyku oda yalnızca birkaç saatliğine ve bilgisayara en yakın köşeye bitkin düşmektir. daha bir bencilleşme. ilişkilerden ve iletişimden kopmuş insanı. Yorgunluktan bitkin düşünceye dek. Testler ve alıştırmalı öğretim 98 . Yaygınlaşan bilgisayar kullanımı yoluyla. eğitimi dolaylı olarak etkilerken.4 Bilgisayarların eğitim üzerindeki dolaylı/dolaysız etkilerinin yönü. Eğitimin bu gelişmenin dışında kalması düşünülemezdi. böylece sağlanan program her sınıfa ya da her eğitim programına uygun olmayabilir. Bilgisayar çağında yalnızlığını ancak ekranla paylaşan. çağdaş gençliğin uyuşturucu tutkusu gibi görüyor. Günümüzde. şiddete hayran çocukların yetişmesine neden olacaktır. Görüldüğü gibi günümüz bilgisayarları. Bilgisayarın öğretim amacıyla kullanımında önemli sorunlardan biride. Sonra yine bilgisayara. Onlarda en basit yiyecekler olan fastfoodlar. içe çevrilmiş gözleriyle. bilgisayar başında. daha bir yalnızlaşma. bireyci bencilliğin bir aracı olarak görülmekte."İçe kapanık. Çoğunlukla coca cola ve sandviçtir. giderek daha çok kopma. Sonuçta ise okulların dayandığı. eğilimine sürüklüyor. Bilgisayarın eğitim üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar şöyle başlıyorlar:Yaygın biçimde bilgisayar kullanımı hesap yapma yeteneğini köreltecektir. "kişisel bilgisayarlar" kavramları da gündelik konuşma dilimizde yerini aldı. Bilgisayarlar zamanla ucuzladı. Bilgisayar. ancak getirilirse farkında olunmadan yenilir. gerekli yazılımları ya da bilgisayar programlarını bulma ve geliştirme güçlükleridir. "Ev bilgisayarları". niteliği ise henüz tartışma konusu. saatlerce ekran karşısında. Bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve dergilere dayalı kültüre ayıracak zamanı azaltacaktır. temel aldığı yazılı kültür yıpranacak ve zamanla yok olacaktır. bilgisayar teknolojisinin eğitimi ve konuları belli bir derecede ve belli bir biçimde mutlak etkileyeceği tartışmasız bir gerçek olarak kabul ediliyor artık. parmakları ateşleyecekmiş gibi gergin. Bilgisayar çağının yabancılaştırdığı. bu kopuşun. bilgisayarların eğitimde kullanımını doğrudan etkiliyor. Böylece bilgisayarlar ev eşyaları arasına girerek kendini hayatımıza kabul ettirdi. karmakarışık görünüşleriyle yığınla zeki genç. içe kapalı bilgisayar tutkulularını bir bilim adamı şöyle resimliyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan günlük yaşamını etkilemeye başladı. bilgisayara daha çok zaman ayırma olgusu kitap ve kültüre dayalı zamanı azaltacaktır. boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarını da alt üst etti ve bilgisayarlar olumlu/olumsuz etkileri ile yaşamımıza hızla yerleşti. Şekil. Toplumda bilgisayar kullanımının yaygınlaşması. Bu son gelişme insanların eğlenme. Tuşlar üzerindeki parmakları. Yiyecek unutulmuştur. Yazılım üreten bir şirketten tam geliştirilmiş paket program biçiminde ders malzemesi satın alınabilse de. toplum ilişkileriyle sorunlarına yabancılaşan yeni bir tür insan üretildiğinden korkulmakta. Şiddete yönelik bilgisayar oyunlarının. bilgisayar oyunları karşısında çekiciliğini yitirecek ve çocuklarda olumsuz bir tutum oluşturacaktır.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

için genel bir çerçeveyi içeren ve gerekli ayrıntıların sonradan okul ya da öğretmence eklenebileceği hazır çerçeve programlar edinmekte olanaklıdır. Bu sistemin sakıncası ise; her derste testlerin ve soruların hep aynı kalıbı incelemesi sonucu öğretimin gereğinden çok yinelemeli ve sıkıcı olmasıdır. Yazılım eğitim kurumlarında geliştirilebilir, yani okul ya da öğretmenler kendilerine özgü gereksinimlere tümüyle uyacak programlar üretebilirler. Ancak bu da pahalı ve zaman alıcıdır, ayrıca eldeki programlama becerisi yetersiz kalabilir. Gerçekte sözü edilen olumsuz etkiler bilgisayar da değil, onları kullanım biçimlerinden bilgisayara bakış açısının yanlışlığından kaynaklandığı unutulmamalıdır

3.2. Olumlu Etkiler
Günümüzde bir yandan bilgisayarlı toplumun tehlikeleri, insanı insandan uzaklaştıran olumsuzlukları, ilişkileri mekanikleştiren özü tartışılırken, bir yandan da bilgisayarlı eğitime geçme yarışının sürdürüldüğü gözden kaçmamalı. Bilgisayarın en yoğun, en yaygın kullanıldığı alanların başında da eğitim ve okullar yer alıyor. Kullanışlı mikrobilgisayarların gelişmesiyle ilkokullardan üniversitelere her aşamadaki okullarda, hatta okul öncesi programlarda, bilgisayarlı uygulamalar yaygınlaştı. Çünkü eğitimde kullanılan bilgisayarın, bir takım yenilikler ve kolaylıklar getireceğinin farkına varıldı. Böylece 1960'larda bilgisayarlar eğitimde ilk defa kullanılmaya başlandı. Öğretim bilgisayarları temel olarak iki biçimde kullanılabilir. Bilgisayar ya öğrenciye doğrudan doğruya veri sağlar, ya da öğrencinin kavramasını denetleyen bir öğretmen rolü üstlenir. Bilgisayar öğretmen rolüne programlanmışsa, öğrenciye bir soru yöneltir, öğrenci sorunun yanıtını bilgisayara geçirir ve hemen yanıtın karşılığını alır. Yanıt doğru ise, öğrenci daha çetin problemlere yöneltilir. Yanıt yanlış ise, çeşitli bilgisayar mesajları işlemdeki yanlışı belirtir ve öğrenci bu alanda ustalık kazanıncaya dek program daha karmaşık soruları atlar. Böylece öğrencinin başkalarının etki ve sıkıntısından kurtularak konuyu kavraması sağlanır. Faydalarının bir diğer yönü ise; öğrencinin teke tek etkileşim sağladıkları gibi, verilen yanıtların hemen karşılık getirebilmeleridir. Bununla öğrencilerin kendi kavrama hızlarıyla ilerlemeleri sağlanır. Özellikle bol alıştırma gerektiren konularda öğretmenlerin derslik çalışmalarında harcadıkları zamanı azaltarak öğrencilere daha çok bireysel zaman ayırmalarına imkan verirler. Bilgisayar programı, öğrencilerin öğrenme sürecindeki sorunu saptamak amacıyla kullanılacak kapasitededirler. Sorun bir defa belirlendikten sonrada çalışma sorunla alana kaydırılır. Ayrıca bilgisayarın sağladığı yakınlık ve bireysel ilgiden ötürü kimi öğrenciler, herkesin içinde yanlış yanlış yanıt vermenin ya da bir konuyu sınıf arkadaşlarından geç kavramanın sıkıntısından kurtulmuş olurlar. Bilgisayarın eğitimdeki yerinden bahsederken, gözardı edilmemesi gereken bir konuda insan etkileşimleridir. Bunun yok edilmemesi gerekiyor. Bilgisayarın uluslar arası ağlarla biribiri ile bağlantılı olması, insanlarla etkileşimi arttırmaya katkıda bulunabilirler. Buna örnek olabilecek uygulamalardan biri Teksas'taki bir okulda öğrenciler üzerinde yapılmış. Bu öğrenciler Almanya Emden'deki bir lisenin öğrencilerine Nazi döneminin nasıl olduğunu sormuşlar. Almanya'daki öğrenciler büyük babalarıyla konuşarak onların Nazi dönemine ilişkin anılarını bilgisayar yardımıyla iletmişler. Bu öğrenme deneyimi Teksas'taki
99

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

öğrencilerin Nazi döneminden kitaptan okumaya kıyasla daha çok etkilenmelerini sağlamış. Bu örneğin benzerleri başka konularda da uygulamaya konulabilir. Fransızca veya İngilizce gibi yabancı dil derslerinde bu dilleri konuşan insanlarla iletişime geçilebilme yoluna gidilebilir. Sanat derslerinde grafik, desen ve yeni görüntüler yaratmada kullanabilme olanaklarından yararlanabilir. Uluslar arası ağlar, Öğrencilere etkileşim olanağı sağlama yanında, öğretmenlere de çok sayıda kaynak elde etme olanağı sunuyor. Eğitimciler, bilgisayarın öğrencinin etkinliğini arttırdığını ve etkileşime açık olması nedeniyle geliştirici olduğunu belirtiyorlar. Yani öğrencilerin yaratıcılıklarını ortaya koymalarına fırsat doğuyor. Elbette ki öğrenciler yalnızca verilenleri alan bireyler değil, aynı zamanda bilginin yaratıcıları olduğu unutulmamalıdır. Bir hesaba göre insan beyninin 10-10 birim bilgi depolamaya ve işlemeye müsait olduğu, fakat genelde bunun ancak %20'sinin kullanıldığı söyleniyor. O halde halen uygulanmakta olan klasik eğitim sistemleri ile insanı bilgi ile yüklemek için sarf edilen 20-30 yılın kısaltılması için bilgisayarlardan yararlanılabilir. Bu suretle insanın daha uzun süre üretici olabilmesi mümkün olabilir. Kim bilir bu yolla düşünsel kabiliyetin daha büyük bir kısmından yararlanma yolu açılabilir. Bunları yaparken her şeyi bilgisayardan bekleyerek beyin jimnastiğinin azalması tehlikesi hatırdan çıkarılmamalıdır.

4.1.4. Bilişim Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması 4.1. Teknoloji Nedir?
Yaşamın çeşitli alanlardaki üretim süreçlerinin, girdi ve çıktı evreleri arasında kullanılan tekniklerin, gereçlerin, makinelerin ve yöntemlerin amaca en uygun en ekonomik biçimde değerlendirilmesi. Teknik bilim, mühendislik bilimleri yada üretim süreçlerinin bilimi olarak da adlandırılmaktadır. Dar anlamda ise çeşitli tekniklerin inceleyen ve yeni teknikler araştıran bilimdir. Bir sanat yada bir bilimde kullanılan yöntemler bütününe teknik denir; tekniklerin tümü ise teknoloji diye adlandırılır. Teknoloji terimi ayrıca bir sanayi dalında, belirli ürünlerin yapımı için gerekli araçların, işleme yöntemlerini incelemesini belirtir. Sanayinin çeşitli dallarında kullanılan takımların, işleme usullerini ve metotlarını incelenmesi. Bilimlere, sanatlara ve mesleklere has teknik terimlerin tümü.

4.2. Bilgi Teknolojileri Nedir?
Bilgi teknolojisini bilginin yaratılması, toplanması, biriktirilmesi, işlenmesi, yeniden elde edilmesi, yayılması, korunması ve bunlara yardımcı olan araçlar olarak tanımlayabiliriz. Bunlar her alan için geçerlidir. Burada araç gereç değil insanın önemi ve bu teknolojiyi oluşturmak için belirlenen hedefler vurgulanmaktadır. Karmaşık ve yarışmacı bir dünyanın üyesi olan insan yaşamda kalmak ve varlığını sürdürebilmek için önemli nitelik ve nicelikte bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma kısacası bilgiye sahip olma gereksinimi içerisindedir. İnsanın bu gereksinmesini gidermede en önemli sorun, bilginin nasıl elde edileceği, nasıl dağıtılacağı ve nasıl saklanacağıdır. Buda bilgi teknolojilerinin hızlı gelişmesinin en önemli nedenini oluşturmaktadır. Günümüzde gereksinmemiz olan bilgi üretmek, toplamak, depolamak ve dağıtmak için bir çok teknoloji geliştirilmiştir. bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:
100

Eğitimde Bilgi Teknolojileri • • •

Mehmet Karahan

Bilginin elde edilmesinde, dağıtılmasında video kamera, kaset çalar, televizyon, uydu sistemleri Bilginin depolanmasında optik diskler, elektronik arşivlerle veri tabanı programları Bilginin işlenmesinde bilgisayarlar

Teknolojilerde hızlı gelişmeler sonucu ortaya çıkan en önemli ürün kuşkusuz bilgisayarlardır. Ancak bize bilgiyi ulaştıran, bilgiyi iyi kullanmamıza yardım eden tüm öteki araçlara, teknolojilerde bilgi teknolojilerinin kapsamına girer. İnsanlar arasında haberleşmeyi sağlamaya yönelik olan iletişim teknolojileri günümüzde oldukça çeşitlidir. Bunlara matbaanın bulunuşundan başlayarak düzenli posta sistemlerinden, telefon ve telgrafa, televizyon, radyo, sinema gibi araçlara dek birçok örnek verebiliriz. Kimi iletişim araçları yalnız yazılı sembollere olanak verirken , kimileri ses ile birlikte görüntünün iletilmesine olanak vermektedir. Yazılı sembollerin iletilmesinde kullanılan iletişim teknolojileri matbaayla gelişmeye başlamış zaman içerisinde posta hizmetlerine yönelik telgraf gibi araçlar üretilmiştir. Sesin iletimi için gramofon, telefon, telsiz, radyo gibi araçlar üretilmiştir. Görüntü ve sesin birlikte iletmede de televizyon, video gibi araçlar ön plana çıkmıştır. İletişim araçlarının gelişimini kronolojik olarak incelediğimizde, yeni teknolojilerin daha çok sayıda duyu organına seslenmediklerine ve daha etkili olduklarını görüyoruz. İletişim teknolojisini bilgisayar teknolojilerinin katılmasıyla önemli niteliksel sıçramalar olmuştur., bilgi teknolojilerinin kullanımı da hızlanmıştır. İletişim teknolojisiyle bu gelişmeler bireyleri edilgen bir alıcı olmaktan çıkarmış ortama katmıştır. Bu özellikte de eğitim süreci açısından çok büyük öneme sahiptir.

4.3.Bilgi Teknolojileri ve Eğitim
İnsanoğlu varoluşundan bu yana bilgi üretmekte ve dağıtmaktadır. Geçmişte bilginin dağıtılmasında güvercinden, dumandan, mors alfabesine dek bir çok araç kullanılmıştır. Gerçekte bunların tümü bilgi teknolojisi örnekleridir. Günümüzde ise bunların yerini bilgisayarlar, uydu antenleri, çağrı cihazları, cep telefonları gibi araçlar almıştır. Ancak unutmamak gerekir ki artık yalnızca bilgisayarlara değil, iletişim ağları, çoklu ortamlar, elektronik haberleşmeye dayalıdır. Eski teknoloji ile yeni teknoloji arasında temel fark bilginin dağıtımındaki hızdır. Yeni teknolojilerin sağladığı yüksek hız bilgi miktarının artmasına da yol açmıştır. Bütün bu değişimler mikro elektronik teknolojinin büyümesinin sonucudur. Başka bir deyişle, bilginin elde edilmesinde ve kullanımında mekanik araçlardan elektronik araçlara geçiş yapılmıştır. Eğitim yaşamımızın her alanında, sanayide, orduda, ticarette, tıpta, psikolojide ve öteki bilim dalların tümünde yer almaktadır. Eğitim, hem beceri kazandıran hem de bilgi aktarılan bir süreçtir ve bu süreçte bilginin dağıtımı temel olmaktadır. Genelde bilgi teknolojileri, özellikle de bilgisayarlar, öğretme ve öğrenme sürecinde yardımcı araç olarak işlev görmektedir. Eğitim kurumları, toplumsal değişme ve gelişmeleri hem başlatan hem de yönlendiren kurumlardır. Bu özellikleriyle eğitim kurumları, teknolojik gelişmeleri de izlemek, bu teknolojileri de kullanmak ve bunların nasıl kullanıldığını öğrenmekle
101

Daha çok bu teknolojiler okulda 102 . teknik ve araçları kullanmışlardır. Danimarka. Türk eğitim sisteminde yeni bilgi teknolojileri ile ilgili yapılan ve yapılacak olan çalışmalara. İlköğretim bunlar içerisinde özel bir yere sahiptir. Öğrenciler bu kılavuzlar yardımıyla bilgisayar kullanarak yazılı bilgilere. temel kültürel becerilerin kazandırıldığı kurumlar olarak kabul edilmektedir. 4. Almanya’da ilköğretim okulları. Öğretmenler öteki destek gereçlerini kullandıkları gibi bilgisayarı da öğretimde kullanabilmelidir. Eğitim temel becerileri kazandırmalı ve geliştirmelidir. bu ülkede yeni bilgi teknolojilerinin ilköğretimde öğretilmesi ve kullanılması konusunda büyük bir titizlik gösterilmektedir. Bilgisayarların evrensel bir araç olacağına inanılmalıdır. Modern insan değişime ayak uydurmak. İngiltere’deki uygulamalara ana çizgisiyle bakalım. Bu amaçla bütün okullarda uyulması için bazı ilkeler belirlenmiştir.4. eğitimcilere ve özellikle öğretmenlere ışık tutması amacıyla Avrupa ülkelerinde ilköğretim kurumlarına yönelik olarak neler yapıldığını incelemekte yarar vardır. Uygulama sonunda bilgisayarın belirli bir süre öğretimde kullanılmasının yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. grafiklere ve görüntülere serbestçe ulaşabilmiştirler. Avusturya eğitim sisteminde teknolojik gelişmelerin izlenmesine ve bunların öğretimde kullanılmasına önem verilmektedir. • Genel eğitim içinde yeni bilgi teknolojileri de yer almalıdır. Bir çok Avrupa ülkesinde yeni bilgi teknolojilerinin hangi amaçlarla. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz. Bu tartışma ve araştırma sonuçlarına dayanarak ilköğretim kurumlarının programlarında yeni teknolojilerinin öğretimine önem verilmiştir. Ayrıca eğitim yaratıcı ve yenilikçi düşünmeyi de öğretmelidir. Avrupa Ülkelerinde Bilgi Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılması Günümüzde birçok Avrupa ülkesinde bütün eğitim basamaklarında yeni bilgi teknolojilerinin öğretilmesine ve kullanılmasına yer verilmektedir. nasıl ve hangi yoğunlukta öğretilmesi tartışma ve araştırma konusu olmuştur. bilgi toplumunun özelliklerini göz önünde tutarak geliştirmelidir. Daha açık bir deyişle eğitim kurumlarının toplumun gereksinmeleri doğrultusunda. öğrencileri bilgi çağına uygun. Böyle bir eğitim çocukları temel bilgisayar teknolojilerinde uzmanlaştırmak yerine onların bu teknolojilerin tüm bilimler için gerekli olduğunu anlamalarını sağlamalıdır. Bunun için hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin kullanmaları için hazırlanmış kılavuzlar kullanılmıştır. Bunun için Almanya. Öğretmenler de kılavuzlar yardımıyla derslerle yazılımlar arasında ilişki kurmada önerilen yöntem. Yeni bilgi teknolojilerinin iyi bir öğretmenin yerini tutamayacağı bilinmemektedir. özel yaşamında ve meslek yaşamında kendini geliştirmek zorundadır. Belçika. Bu nedenle de. Gelecekte her öğrenci yeni bilgi teknolojilerinden yararlanarak eğitim almalıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yükümlüdür. • • Öğretme-öğrenme sürecinde bilgi teknolojilerinin etkilerinin büyük ölçüde öğretmene bağlı olduğu kabul edilmektedir.

O nedenle eğitim uzmanlarına öğretmenleri yeni bilgi teknolojilerinin nitelikleri ve seçimi konularında bilgilendirme görevi verilmiştir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan öğretmene ve öğrencilere yardımcı araçlar olarak görülmekte ve değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Aynı zamanda yine bu dersle. araştıran bir neslin yaratıcısı olarak düşünülmelidir. Çizim . Danimarka’da bilgi teknolojisi dersi. Bilgi teknolojisi kullanımı ile ilgili etik konuların ve kimi sosyal değişimlerin ele alınıp tartışılması. çocukların bilgisayar kullanarak sorun çözmeyi denemesine ve sorun çözmeyi görmesini sağlamaktadır. Gerçek yada imgesel bir durumun bilgisayarla sunumunun açıklanması. İngiltere’de eğitimin temel işlevi. çağdaş eğitim ve iletişim teknolojilerinden olabildiğince yararlanan. Başta bilişim teknolojileri olmak üzere tüm teknolojik gelişmelerden yararlanarak eğitim yeniden organize edilmelidir. yüy yüze eğitimde dahil en uygun 103 . edilmesi. Bilgi teknolojisi dersinde şu etkinliklere yer verilmektedir: • • • • • • • Uygun olan her yerde çocuklara bilgi teknolojisi ile ilgili düşünce ve bilgilerin aktarılması.Teknoloji Destekli Eğitim Eğitimde yapı değişikliği sağlanarak problemimizin sadece bina ve araç olmadığı bilinci tüm ulusumuzca kabul edilerek çağdaş eğitim için bilinçli bir kamuoyu yaratılmalıdır. Belçika’da ilköğretimde çocuklara kazandırılmak istenen bilgi ve becerilerin düzeyinin sürekli olarak arttırılması amaçlanmaktadır. Çocukların ve gençlerin gelecekte mutlu bireyler olarak yaşamalarında da eğitimde bilgi teknolojilerini kullanmanın son derece önemli olduğuna inanılmaktadır. Bilgilerin elde yorumlanması. bilgisayar kullanmanın olanaklarını. Diğer taraftan eğitimimiz içerik olarak da ele alınarak ezberden uzak. sorgulayan. Bu bağlamda eğitimi daha etkili kılmada yani bilgi teknolojilerinden yaralanmanın birincil önem taşıdığı kabul edilmektedir. Tamamen tahtaya ve ders kitabına dayalı eğitimde öğretmenlerin yeterince etkili olmadıklarına inanılmaktadır. Bilgi teknolojisinin yanında. Teknoloji destekli eğitim. kişisel bilgisayar destekli eğitim. kaydedilmesi. etkilerini ve sonuçlarını değerlendirmede alt yapı kazanmaktadır. (CD-ROM’ a dayalı eğitim. değiştirilmesi ve Veri tabanı sistemlerini de içeren değişik kaynaklardan bilgiler sunulması ve bu bilgilerin eleştirel olarak değerlendirilmesi. ulaşılması. çocuklara ve gençlere ilgileri doğrultusunda yetiştirme ve mutlu bir yaşam geçirme olanağı sağlamaktadır. uygun olan öteki kaynakların kullanılarak çevresel değişkenlerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi.5. tasarım gibi estetik etkinliklerde bilgi teknolojisi sistemlerine uygun biçimde kullanılması. yerel iletişim ağı destekli eğitim ve video eğitimi) potansiyel öğrenci kitlesinin ilgi ve yeteneklerine en uygun bilginin. 4.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yöntem ve tekniklerle en kısa süre içinde en etkili öğrenme olanaklarıyla verildiği bir eğitim sistemidir. Konuşma yöntemi materyallere oranla soyut iletişim için daha etkili. Kullanıcının ara yüzeyi birkaç dakika içinde kavrayıp çözebileceği varsayılmaktadır. üstün grafik yetenekli. Ara yüzeylerin somut ve görünebilir olması. Dolayısıyla sunulacak olan materyalin özelliğine bağlı olarak farklı bir sistem veya farklı bir yapıda materyal kullanmak mümkündür. psikolog veya eğitimcinin bir araya gelerek birlikte ürettikleri yazılımlar mevcut değildir. öğrencinin programı nasıl kullanacağından ziyade içerik üzerinde yoğunlaşmasına olanak sağlar. Gagne(1978)’ye göre resimler uzun süreli belleği harekete geçirmekte ve gerçekçi dramatik sunumlarla tutum değişikliğini etkileyebilmektedir.1999). görsel olanlara oranla not almak daha kolaydır. Flagg(1990) ‘a göre kullanıcıya dost bir program. 4. Ders Materyali Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı 5. Ekran tasarımını önemli ölçüde etkileyen etmenlerden biri.5. yüksek performanslı mikrobilgisayarlar geliştirilmesi. Örneğin. Öğretimde Destek Amaçlı Geliştirilen Yazılımların Önemi ve Materyal Hazırlanışında Dikkat Edilecek Konular Öğretimde destek amacıyla geliştirilen yazılım ürünlerinin genelde bu alanda uzman olmayan kişilerce üretilmesi veya sadece programcı. işitsel sistemlerde.1. Elektronik ortamda sunulan bilgi kullanılan sistemin yapısına bağlıdır. esnek bir yapı içermesi. Üniversite bilgisayar ağına bağlanacak kullanımı kolay. Diğer bir deyişle öğrenci pasif bir alıcı durumundan öğrenme süresince aktif olarak katıldığından öğrenmenin daha iyi olacağı eğitimcilerce de kabul edilen bir gerçektir. Örneğin üniversitelerde yoğunlaşmaktadır: yeni bilgi ortamının oluşturulması 3 aşamada 1. tasarımcı. Bu nedenle de. Diğer yandan. sadece tasarımcı. etkili bir yönlendirme sağlaması. video görüntüleri bazı öğrenme durumları için oldukça etkili olabilmektedir. sadece eğitimci tarafından üretilmesi. Zaman paylaşımlı sistemler yerine mikrobilgisayar ağlarını içeren veri paylaşımlı bilgisayar ağlarını gerçekleştirilmesi 2. sezgilerinden. ortaya konulan ürünün niteliğinde olumsuzlukları beraberinde getirmektedir. iyi bir bilgilendirme ve kontrol sağlaması tasarımcının en çok dikkate alınması gereken etkenlerdendir(Altun-Zarak. bilişsel öğrenmede 104 .1. mevcut teknoloji ve ortamdan yararlanmaktadır. Ancak birçok programda kullanıcı sorunlarla karşılaşmaktadır. Bilgisayarların öğretim için kullanılması eğitim ile tümleştirilmesidir. basitlik ve uyumluluk ilkelerine uygun olması. özellikle soyut düşünce ve kavramları anlamada daha iyi sonuç sağlamaktır. Birçok durumda tasarımcı kendi kişisel deneyiminden. öğrencinin bir kerede işleyebileceği bilgi miktarının sınırlı olmasıdır. Birçok araştırmaya göre. geri bildirim sağlaması. Reinhardt(1987)bilişsel öğrenmenin bilgisayar ekranından etkileşimli metin okumu yöntemiyle daha iyi gerçekleştiğini video görüntülerinin ise daha çok duyuşsal öğrenme alanında etkili olduğunu bulmuştur. Gerçekte kullanımı karmaşık veya zor olan bir program öğrenme sürecini olumsuz yönde etkileyebilir. Henüz uzman programcı. 3.. Dolayısıyla bu alandaki araştırmalar daha az stresli ara yüzeyler yaratmaya yöneliktir.

müzikten sanata kadar olabilecek katkılarına örnekler vermeye çalışılmalıdır. düz yazıyı hatırlama üzerine pozitif bir etkisi olduğunu belirtmişlerdir. Ülkemizde geliştirilen yazılım programlarında genellikle ders kitaplarından alınan bilgiler doğrudan bilgisayar ortamına yansıtılmakta öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi. Kısaca bilgisayarın eğitimde başarılı kullanımından. Örneğin. zihinde tutma ve tekrar kullanıma açık şekilde düzenlenmesi ve mutlaka bilgiyi uyarıcı. Farklı medya ürünlerini birleştirip bir arada sunmak öğrencinin öğrenme kapasitesini arttırmada etkili olabilmektedir. özellikle çocuklarda düz yazı alakalı resimlerin. farklı yazı biçimleri. Farklı formlardaki bilgiler birlikte kullanıldığında . Menüler hatırlamayı kolaylaştırmak amacı ile başlıklar içermeli. Bununla birlikte.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bilgisayar ortamında sunulacak metin ve grafiklerin kelime ve sembollerle sunulması daha verimli iken. etkili ve yeterli şekilde sunması gerekir. simetri ve planlama stilinin tutarlılığını gösterecek şekilde seçmeli.. Hareketsiz ekranlar ayrı birer sayfa olarak ve her sayfa bir mesaj veya bir düşünce içerecek şekilde düzenlenebilir. dikkat çekme. güdüleme. öğrenme stratejileri. Bu tür düzenlemelerde renkler. Sunulan materyaller anlamlı olmalıdır ayrıca özetleme bir daha gözden geçirme ve son testler uygulanarak sunulan bilginin kısa süreli bellekte kalması ve gerektiğinde erişilmesi sağlanabilir. geliştirmeli ve düzenlemelidir. Öğretmenlerinde bu yüzden öğrencileri değerlendirmede zorlandıkları görülmüş. resim gibi eklemeler yaparak öğretmenlerin gözünü boyamaya çalışmışlardır. Anglin ve Stevens(1987) ileri yaştaki öğrenciler üzerinde yaptıkları araştırmada düzyazı+resim sunulan öğrencilerin son test başarı puanlarının sadece düz yazı sunumlara oranla çok daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. video görüntüleri daha çok ses geri bildirimi veya öğrencide bir tutum değişikliği hedefleniyorsa tercih edilmelidir. öğrenme kapasitesini arttırabilmektedir. Menü veya giriş sayfası öğrenciye öğrenme amaçlarını başarmasını sağlayacak bilgi içermektedir. çizgiler veya diğer grafiksel semboller kullanılarak başarı sağlanabilir. grafik.. 105 . video veya tümünün birlikte kullanımı konusu gündeme gelmiştir. her ekrandaki ana başlıklarda uyumlu ve doğru olmalıdır. özümseme. okuma yazmadan fen bilgilerine. öğrenmeye teşvik edici.sunulan bilgilerin birbiriyle ilişkili olmasına ve sunumun öğrencinin dikkatini çekebilmek amacıyla uyarıcı öğe kullanma yarışına girmemesine dikkat etmek gerekir. Amaç öğrencilerimizin daha iyi ve eşit bir eğitim alabilecekleri. bazı öğrenciler sırf hoş gözüksün diye projelerine ses. Bunu gerçekleştirmek için de tasarımcı bilgiyi süreklilik. bilgilerini paylaşabilecekleri demokratik bir ortam yaratmaktır. Tasarlanan programın özellikle içeriğinin öğrenmeyi kolaylaştırma. Bilgisayar ortamın materyal hazırlama konusunda çeşitli deneyimler yaşayan Yıldız (1999) anlam bütünlüğü içinde anlatılması gerektiğini söylemiştir. Araştırmalar ayrıca. gibi psikolojik nitelikler dikkate alınmamaktadır. Diğer bir görsel materyal kullanım tarzı ise farklı şekildeki görüntüleri birlikte kullanmaktır. Resim(hareketli veya hareketsiz) ve metni birlikte içeren çalışmalardan bilgisayar kullanımı sayesinde yazı. aynı konu ile ilgili görsel ve işitsel bilgi içeren materyalleri birlikte kullanmak.

5. yine bu ağ sayesinde tarayıcı. bilgisayar ortamına ses ve video görüntülerinin aktarımı. Piksellerin sayısı projektörün gösterebileceği satır ve 106 . öğrencilerine konularını anlatırken daha yararlı ve etkin bir şekilde anlatabilmelerini sağlayan materyaller hazırlayabilecekleri (çoklu ortamda). yazıcı. Ne kadar çok piksel varsa. Bu amaçla üniversitelerimizde verilen bilgisayar uygulamaları derslerinde öğretmen adayı öğrencilerimize ileride mesleki çalışmalarında en büyük yardımcı olabilecek. datashow.3.2. öğrencilerinin daha fazla dikkatlerini toplayabileceklerini materyaller hazırlamak amacı ile bilgisayar ortamında yapılabilen ayrıca her yerde kolaylıkla bulabilecekleri bir sunu programı seçilmiştir.1. öğrencilerin dosya alışverişi. Ders Materyalleri Hazırlamada Bilgisayar Kullanımı ve Yazımı Geliştirme Uygulama Projesi Öğrenme kalitesini öğrenci başarısını arttırmak ve etkin bir öğrenme ortamının sağlanmasına yönelik olarak yazılım hazırlama çalışmaları için gerekli insan kaynaklarına ihtiyaç giderek artmaktadır.1. Çözünürlüğü anlamak Çözünürlük denildiğinde.1. Çalışmalarımız sırasında sınıfımızdaki 20 adet bilgisayarımız yerel ağ bağlantısı ile birbirlerine bağlanmış. ses kayıt cihazlarının ana makine üzerinde ortak kullanımı mümkün olmuştur. o kadar temiz.3. Son olarak çalışmalar bittiğinde öğrencilere meslek hayatlarında yararlanmaları için CD’ye kayıt edilerek kendilerine verilmektedir. öğretmen adaylarına sunu hazırlarken ders sırasında eğitim teknolojilerini yakından ilgilendiren tepegöz. Ayrıca bu çalışmada. Ders Materyali Hazırlamada Gerekli Araç Gereçler 5. Projenin ikinci ayağında ise öğrencilerin yaptıkları bu sunu çalışmalarının internet üzerinde bir web sayfasında gösterimi sağlanarak bilginin maksimum paylaşımının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. 5. Projektör alırken nelere dikkat edilmeli? Şekil: ……. detaylı ve güzel bir görüntü sağlanır. Tüm bilgisayarlarımızda internet bağlantısı bulunduğundan gerekli bilgilerin çalışmalara da eklenmesi de mümkün olmuştur. Öğretmen yetiştirmekle görevli eğitim fakültelerimizin bu ihtiyaçlara cevap verebilecek niteliklerde elemanlar yetiştirmesi asıl vazifeleri olması gerekir. video kayıtlarının aktarımı.3. tarayıcıdan (scanner) bilgilerinin aktarılması gibi yararlı becerilerinde kazandırılması amaçlandırmıştır. bilgi paylaşımı sağlanmış. dijital görüntüyü oluşturacak küçük noktacıklar olan piksellerin sayısı anlaşılmalıdır.

3. Eğer çok sık seyahat ediyorsanız. Fakat ihtiyacınıza en iyi şekilde cevap verecek projektörü her zaman doğru seçemeyebilirsiniz. CAD-CAM çizimleri. Günümüzde pek çok netebook tipi bilgisayar SVGA ekranlara sahiptir. medikal resimler. projektörünüzün ekrana aktaracağı görüntüden bir miktar fedakarlık ederek çok hafif. 5. Diğer bir taraftan işimiz mühendislik. Standart projektörler düşük maliyetli olabilmesi için VGA standardında üretilmişlerdir.2.7 projektörünüz bir konferans ya da toplantı odasında tavana asılı olarak kullanılıyorsa ağırlık sizin için satın almada daha geri sıralara düşer ve görüntü kalitesi. Bu da perdede oluşan görüntünün monitörünüzdeki görüntüyle.1.3. Eğer Şekil. projektör seçiminde en büyük faktör ağırlık olacaktır. arasında büyük bir kalite ve detay farkı oluşmasına neden olur.8 107 . 600 piksel yatay satırdan oluştuğunu ifade eder ve toplamda 480000 piksel vardır. Projekte ettiğiniz görüntünün mümkün olan en iyi kalitede olmasını istersiniz. bu projektörle birlikte kullanacağınız bilgisayarın çözünürlüğü ile doğrudan ilişkilidir. Örneğin SVGA 800*600 çözünürlük 800 piksel dikey kolon. clip artları ve fotoğrafları göstermek için çok yüksek güçte ve pahalı bir projektöre ihtiyacınız yoktur. mimari tasarımlar. Karşılaştırma yapabilmek için. VGA çözünürlükte 640 sütuna karşılık 480 satır mevcuttur ve toplamda 307200 piksel görüntüyü oluşturur.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan sütunu ifade eder. SVGA bir projektör VGA çözünürlüğünde çalışan bir projektörden çok daha kaliteli bir görüntüyü projeksiyon perdesine aktarma özelliğine sahiptir. Bu projektörler SVGA ya da XGA görüntüleri özel metotlarla VGA standardına düşürmek suretiyle gösterirler.3Parlaklık Prezentasyonların (sunum) çoğunda dinleyiciler kolaylıkla not alabilsin ve konuşmacının yüzünü görebilsinler diye odanın ışıkları mümkün olduğu kadar açık tutulur. kontrast ve renk gibi detaylar daha ön plana çıkar. parlaklık. Taşınabilirlik ve Ağırlık Eğer seyahat ediyorsanız. 5. Eğer sadece bilgisayarda hazırladığınız slayt showları.1. Bazı üretici firmalar 97 modelleri içerisinde gerçekten çok hafif ve mükemmel görüntü kalitesine sahip projektörler üretmişlerdir. Diğer bir taraftan ise projektör ihtiyacınız. Sonuçta SVGA çözünürlük 172800 piksel gibi oldukça büyük bir görüntü farkı doğurur. civarında bir projektör sahibi olabilirsiniz. Böyle bir durumda projektörün parlaklığı önemli bir kriter olur. 4 kg. artistik grafik çalışmaları kritik grafik gösterimlerinde ihtiyacınız olan şey paranızın satın alacağı en iyi projektördür. Şekil.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Parlaklık ANSI Lümen (American National Standart Institute) birimiyle ifade edilir. Fakat akılda tutulması gereken önemli bir nokta vardır. Pek çok üretici firma ANS sorularını kendinize sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu sorunların cevabını kendiniz verin. Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen doğru olarak renk adreslemesi yapmadığını, pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.4. Contrast (Zıtlık,Kontrast)
Parlaklık ve çözünürlük tek başlarına,projektörlerde her şeyi ifade etmezler.Görüntünün gerçekçi ve askına uygun olabilmesi açısından projektörün görüntü kalitesinin belirleyici özelliklerinden biri olan kontrast ,en parlak ve en karanlık bölgeler arasındaki renk farklılıklarının oranıdır.İyi projektörler ekran üzerinde en az 100/1 oranında kontrasa sahiplerdir. Fakat kontrast bazen yanıltıcı olabilir.Odanın içine birazcık ışık girse,projeksiyon perdesi üzerinde kontrast oranı düşer.Projektör tercihi yaparken kontrast oranı en az 100/1 olan projektörü tercih etmelisiniz.Projektörünüzü kullanırken odanın ışıklarını mümkün olan en karanlık seviyede tutmanız,projeksiyon perdesi üzerine düşen görüntünün kalitesine birebir katkıda bulunur.

5.3.1.5. Renk
Projektör seçilirken,satıcılar projektörlerin renklerini abartarak anlatırlar.Renk canlı bir tanıtım seyrederken karar vermemizde önemli bir rol oynayacak ana faktörlerdendir.Projekte edilen görüntü ile bilgisayarınızın ekrandaki rengi karşılaştırarak fikir sahibi olmaya çalışın ve kendinize iki görüntünün benzer olup olmadığını sorun veya görüntünün olması gerektiği gibi mi ekrana yansıdığı sorularını kendinize sorun ve bu soruların cevabını kendiniz verin.Bu basit karşılaştırma doğru projektörü seçmenize yardımcı olacaktır. Kaç tane projektörün gerçekte tamamen renk adreslemesi yapmadığını,pembe tonlarını sarı ve portakal rengine yakın gösterdiğini gördüğünüzde şaşıracaksınız.

5.3.1.6. Görüntü Kalitesi
Görüntü kalitesi hakkında fikir sahibi olabilmek için ekran üzerindeki görüntüye bakarak kendinize bazı sorular sormanız gerekir. Görüntü olması gereken gibi dikdörtgen mi? Görüntünün merkezinde ve köşelerinde aynı anda metlik sağlanabiliyor mu? Görüntünün üzerindeki renklerde kayma ve/veya renkler arasındaki farklardan dolayı bantlaşma var mı? Görüntünün herhangi bir yerinde hotspot (ışık kaynağının en belirgin olarak görüntüyü etkilediği yer) var mı? Görüntünün köşelerinde piksellerden kaynaklanan boşluklar var mı? Görüntü net ve keskin mi? Veya görüntüde gölgelenme var mı?

108

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Şekil.10

Mehmet Karahan

Diğer bir yaklaşımla projektör siyah bir görüntü verirken ekranın tamamı siyah mı? Bunu diğer renkler için de deneyin. Görüntü kalitesini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de, ne tip bir video, grafik ve renk sinyali gönderdiği veya projektör tarafından ekrana aktarıldığıdır. Tüm bunlar projektörünüzün görüntü kalitesini test ederken önemli rol oynarlar. Fakat tüm bunlar sizin projektörünüzün tek başına çalışmadığını göstermez. Onu en az birkaç kez değişik ortamlarda test etmenizde fayda vardır.

5.3.1.7. Projeksiyon Perdesinin Görüntü Boyu
Görüntü boyu denince, projeksiyon perdesi üzerindeki görüntünün köseden köseye en büyük ve en küçük ölçüsü anlaşılmalıdır.

5.3.1.8. Perde Arkasından Gösterebilme Özelliği
Projektörün sabit bir pozisyonda özel projeksiyon perdesinin gösterebilme özelliğine sahip olup olmadığı araştırılmalıdır. arkasından

5.3.1.9. Anında Bilgisayar ve Video Sinyallerini Kabul Etme Özelliği
Anında video ve bilgisayar sinyallerini kabul etme özelliği denince projektörünüzün kaç çeşit farklı giriş konvektörüne ve kaç değişik tipte sinyali anında kilitleme özelliğine sahip olduğunu anlamak gerekir. Örneğin projektörünüze aynı anda bir notebook bilgisayar, bir masa üstü bilgisayar ve iki tane video kaynağı bağlamak isterseniz, sizin de projektörünüzün yalnızca bir bilgisayar ve bir video kaynağı bağlamaya imkanı varsa ne yapardınız? Tek çareniz bilgisayarlardan ve videolardan ısı bitenin kablosunu çıkarıp yerine yenisini takmaktır.

5.3.1.10. Multi Sistem Olma Özelliği
Var olan video sinyal tipleri 4 tanedir. NTSC, SVIDEO (American), PAL ve SECAM (Avrupa) standardı olup tüm dünyaca bu standartların çeşitli versiyonları kullanılır. Sizin projektörünüzün tüm bu standartları gösterebiliyor olması gerekir.

5.3.1.11. Kablosuz Uzaktan Kumanda
Uzaktan kumanda aleti basit ve kullanımı kolay mı? Kontroller ekran üzerindeyse mönü seçenekleri anlaşılır mı? Sunumlarınızı uzaktan kumanda üzerinden kontrol

109

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

edebiliyor musunuz? (bilgisayarınıza uzaktan kumanda ile müdahale edebiliyor musunuz?)

5.3.1.12. Tavana Asılma Özelliği
Bir toplantı salonu hazırlıyorsanız projektörünüzü tavana asmanız gerekebilir. Bu durumda seçtiğiniz projektörün görüntüyü baş aşağı gösterebilme özelliği olması gerekir. Pek çok projektör bu özelliğe sahiptir.

5.3.1.13. Üniversal Güç Kaynakları
Üniversal güç kaynağı denince projektörün değişik elektrik gerilimlerinde herhangi bir ara çeviriciye ihtiyaç duymadan otomatik olarak kendisini ayarlayabilmelidir. Örneğin, Amerika’da 110 volt ve Avrupa’da 220 volt gerilimle otomatik olarak çalışabilmelidir.

5.3.1.14. Fiyat
Son olarak fakat en son kriter olmamakla beraber projektörün fiyatı önemli bir faktördür. Projektörlerin fiyatları bir projektör için 1000$’dan 100.000$’a kadar değişmektedir. Projektörlerin çoğu 5000$’dan 40.000$’a kadar olan bir fiyat aralığı içinde satılmaktadır. Bizim önerdiğimiz özelliklerde ultra hafif, parlaklık ve kullanım kolaylığı üzerine odaklanmış bir projektör 6000$-9000$ arasında satılmaktadır. Fakat unutulmaması gereken bir şey var ki ne kadar para öderseniz o denli iyi projektöre sahip olursunuz. Ödediğiniz para direkt olarak elde edeceğiniz görüntünün kalitesine, projektörün ışık gücüne ve yüksek çözünürlüğüne (XGA) sahip sahip olmanızı sağlayacaktır. Bu arada seçim sonrasında; satış sonrası işletme maliyetleri, lamba değiştirme maliyeti, tamir ve bakım giderleri unutulmaması gereken önemli noktalardandır. Genelde en büyük işletme giderleri lamba değiştirmeye harcanan paradır. Ufak tip projektörlerde 40 saat çalışan 25$ değerinde halojen lambalar kullanılır. Yeni üretilen projektörlerde ise 3000 saat çalışan 500$ ile 700$ arasında değişen civa buharlı lambalar kullanılmaktadır. İşletme giderleri düşünüldüğünde halojen lambaları aslında hiç de ekonomik olmadığı görülmektedir. Ayrıca halojen lamba kullanılan projektörlerin görüntülerinin sarı tonlarda olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. DLP projektör lambaları da halojen lambalardan farklı değildir. DLP projektörlerde kullanılan pek çok metal buharlı lambanın en fazla 250- 400 saat arasında çalıştığı bilinmektedir. Ve aradan geçen zaman içerisinde parlaklık seviyesi gözle görülür bir şekilde 150 saat içerisinde düşer. Bir de projektörünüzün lambası kullanıcı tarafından değiştirilebilen tipte değilse servis merkezinde değiştirmeniz gerekecektir. Buda size ekstra bir maliyet getirecektir. Projektörler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: www.symbol.com.tr/haberler/lcd vp.htm www.mkn. itu.edu. tr/ht/salonlar.html www. mkn. İtu. edu. tr/t-tsalon. Htm. Tepegözler hakkında bilgi alabileceğimiz adresler: web. ttnet. net. tr/ users/MBAKAN/transparan. htm

110

ss. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul 17. Kamuran Eğitim teknolojisi ve Öğretim. Keser. 178-183 9.30-33 13.1995..(1999). 1995. Yıldız. Mellisa-Andris (www. Genişletilmiş Altıncı Baskı. Akkoyunlu Buket. Camuse. Ankara: Önder Matbaacılık. "Eğitimde Teknolojik Gelişmeler" Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. 11. Alişan. Eskişehir 16. Eğitim Teknolojisi Ders Notları. B.”İnternet’ in Öğretim Sürecinde Kullanımı”. M. Gürol. 3. C:5(1). Bitter G. 10. Ö.1989. 8.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1. s. 1984. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). “Eğitim Aracı Olarak Bilgisayar İlişkin Öğretmen Görüş ve Tutumları”.. Akkoyunlu BUKET (1998). 5. Virgina.1994 15.iste. s. Melda (1999). Akkoyunlu. Emin. Ankara: 1994. Sempozyumu’nda Sunulan Bildiri Metinleri. F. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). 2. “Eğitimde Bilgisayar Kullanımı” URL Adresi: http://home. Bilgisayar (Dergi) Sayı 155.org/Publications/JRCE/jrce28.1. Bilgisayar Eğitimi ve Bilgisayar Destekli Öğretime İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi.”Eğitimde Nitelik Geliştirmede Bilgisayar Destekli Eğitim ve Ders Yazılımlarının Rolü”. Using a Microcomputer in the Classroom. 159-178. Nurettin. Eğitim Teknolojisine Giriş . Ankara. Türkiye Bileşim Derneği Dergisi (1983). Gory Ruth A. No:11. Doç.html) . (Türkiye’de Eğitim Teknolojisinin Görünümü). 1995. M. “Yazılımın Tasarım Standartlarının Bilgisayar Ortamında Öğrenmeye Etkisi”. 1988 4. 111 . Eğitimde Arayışlar 1. Nurettin Şimşek ve Deniz Deryakulu. No: 1021. Demirel. 6. Tunç BALMAN "Öğretim Ortamında Etkileşimli Uç Kullanımı". ODTÜ Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildiriler Kitabı. 1989. 1991.Kaptan. Akkoyunlu. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.att. Hızal. Hafize. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Anadolu Üniversitesi Yayınları. Dr. Ankara: Kadıoğlu Matbaası. Aksoy. Fırat Üniversitesi Dergisi . Şimşek. B. 7782 12. Çilenti. 1991. Erden. Alkan. Evans.html 14. ınc.net/~myildiz/Presentation2. 13-14 Nisan 1991.. 7. Reston Publishing Company. Cevat.(1999).ss. Aylin GÖRGÜN BARAN (1998) “Bilgisayar Kullanımının Türkiye Eğitim Kurumu Üzerindeki Etkileri” Bilişim Dergisi Ankara. Mehmet.” Bilgisayar Kursundan Geçen Öğretmenlerin Bir Eğitim Aracı Olarak Bilgisayara İlişkin Tutumları”. İstanbul:Özel Kültür Okulları Eğitim – Araştırma – Geliştirme Merkezi.

Ankara s. s. Lerning and Teaching with Computers. Yavuz. Peter. Aşkın (1999) "İlköğretim 1. 1983 21. Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri.att. My students Us Computers reston Publishing Company Inc. Practical Gude to Computers in Education.141-153 23. Ankara. "Öğretim Teknolojisinde Görsel Materyal Kullanım Örnekleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Sempozyumu Bildiri Özetleri.43 26. Virgina 1983 20. "Kimya üğretiminde Bir İzlence tasarımı Çalışması ve Değerlendirmesi.net/myildiz/Presentation2.13 28. Bill (1999). Altun. John Self.net/myildiz/Presentation2.145 25. Thomas F.s. Nancy Roberts. Anadolu Üniversitesi Yayınları.s. No: 1021.html_ 29. Bursa.29 27. "Bilgisayar Destekli Öğretim ve Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri" Eğitimde Bilgi Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. Bayram. Bursa. Inc. Addison-Wesley Publishing Company.att.F. Cherly Weiner. Eskişehir. "Bilişim Teknolojileri ve Eğitim". KARAHAN Mehmet. Servet (1999). Yıldız Melda (1999). Asan. Eğitimde Bilgi Teknolojileri SempozyumuBildiri Özetleri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 18. "Avrupa Ülkerinde Yeni Bilgi Teknolojilerinin İlköretimde Kullanılması". Eğitimde Bilgisayar Kullanımı: Bir EğitimcininTecrübeleri URL adresi: _ HYPERLINK http://home. Akpınar. Watt.s. Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferansı Bildirileri. O'Shea. Thim. 1982. Coburn. Malatya 112 .Bursa. Kazandır Bekir (1999). Prenticehall Inc. Ankara.36 24. Beverly.203-210 22.html __http://home. Kaya.s. 19. Peter Kelman. Eralp-Zavrak. S. Zeki (1998). Snyder. Kademe Okullarında Okumakta olan Hayat Bilgisi Dersini Destekleyici Bir EğitimYazılımı Tasarımı ve Geliştirilmesi". Hunter.Önümüzdeki Yol. Çağdaş Eğitimde Yeni Tennolojiler.(1999) Bilgisayar Eğitimine Giriş. Gates. Daniel H. 1999. Murat (1999). Arkadaş Yayınevi.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.BÖLÜM INTERNET KULLANIM ALANLARI 1-E-MAİL 2-WEB 3-CHAT 4-FTP 5-E-TİCARET VE BANKACILIK 6-DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALRI 113 .

.1. 5. HTML bir metin dokümanının mantıksal organizasyonunu belirlemek için tasarlandı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Genel olarak üç parçadan oluşur. 2.4 Html(Hypertext Markup Language) WWW’ deki çok yönlü metin dökümanlarının yazıldığı.edu.1.WEB 5.WAIS veya Gopher gibi http de bir istemci sunucu iletişimi kurallarıdır.istanbul. HTML ile dokümanlar oluştururken. FTP veya WAIS sunucularını bulmak için kullanılır. Bu komutlara özel olarak tag denir.1.2 Html’ye Giriş HTML.1. Kaynakları sunan makinanın adı 3. Örnek ftp://ftp. Yeni bir internet iletişim kuralıdır.3 Http(Heypertext Transfer Protokol) Çok yönlü metin transfer iletişim kuralları ve http istemci/sunucu etkileşimlerini sağlar. Tim Bernes-Lee tarafından CERN’de geliştirildi ve Mosaic tarayıcısı tarafından popüler hale getirildi. sayfaları web formatındadır. HTML dokümanlarının diğer dokümanlardan farkı. Bir evrensel kaynak konumlandırıcı (URI) vasıtasıyla şifrelenebilir. Kaynağın yolu ile birlikte adı.tr/pub/internet/winzip.1.1 World Wide Web (www) İnternetteki birçok bilgi www formatındaki bilgilerden oluşur.1. şirket.1. diğer programlama dilerinde olduğu gibi mantıksal ünitelerden oluşur. Diğer internet araçları. Bu formattaki sayfalarsa resim.1. FTP. İnternet sunucu kaynağının nerede olduğunu bulan ve nasıl belirleneceğini tespit eden bir şemadır. birçok materyal bulunabilir. 114 . WWW’de adreslenmiş internet kaynaklarına erişimimizi sağlar.> karakterleri ile sınırlanan birimler içerisinde yazılmalarıdır. Çok yönlü metin dokümanlarının hızlı bir şekilde tasarlanıp. organizasyon vb. Bu sayfalara çok yönlü metin bağlantıları ve kullanıcıları etkileşimleri eklenebilir. görüntü vb. URL.1. isimlendirilmiş şeması. bir dosyanın hangi makinede nasıl bulunacağını gösterir.. internet üzerinde dağıtılıp hizmete sunulmasını sağlamak için düşünüldü. İnternette sayfası olan hemen hemen bütün kuruluş. metin sayfalarına belirli taglar yerleştirerek HTML dokümanlarını hazırlayan bir işaretleme dilidir.exe 5.1.1 İnternet İle İlgili Terimler 5. Gopher. kişi. Kaynaklara Erişimde kullanılan mekanizmanı. HTML komutlardan oluşur. 5. ses.5 URL(Universal Resource Identifier) Kaynaklar Web’de kullanılabilirdir.2 URL (Unıform Resource Locators) URL üniform kaynak konumlandırıcı anlamındadır. <.1. 5.1. Örneğin.1. 5. 1.

5 Hn Elemanı H1 ile H6 arasındadır.. Head elemanı içerisinde bulunması zorunlu tek eleman Title elemanıdır..1. metin bir HTML dokümanı olduğunda işaret eder..2.1 Html Elemanı HTML.</Hr> 5... Ayrıca bu eleman.2. Kullanımı: <Hr>.. Bu eleman.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5... H1 en büyük H6 ise en küçük fontlu başlıktır. en dıştaki elemandır..2.1.2.1. Web sayfasını gösteren programa HTML dilinin versiyonunu belirtir..2. 5.</H1> 5.. Kullanımı: <Body>. Kullanımı: <Title>.2. Kullanımı: <H1>..</P> 5..</Title> 5.1.8 Font Elemanı Yazılacak yazının büyüklüğünü. Kullanımı: <P>.6 P Elemanı Bir paragraf metninin başlangıcıdır.. Bu eleman sayfanın üst başlığını belirler.</Body> 5.2.</Font> 5. bu bilgi dokümanın bir parçası gibi Web tarayıcısından görünemez. Her dokümanın bir title bloğu olmalıdır. rengini ayarlamak için kullanılır.2. Normal Font büyüklüğü 3’tür... HTML dokümanı içerisindeki tüm paragrafları listeler ve diğer elemanları içerir. Kullanımı: <Font size=5>.7 Hr Elemanı İstenilen özelliklerde yatay çizgi çizmek için kullanılır.1.2 Head Elemanı Dokümanın içeriği hakkında bilgi verir...10 Tr Elemanı Bir satırın sonu ve diğer satırın başını belirlemek için kullanılır.2... satır kesici elemandır.1. Paragrafın başlangıcını işaretler. Kullanımı: <Tr> 115 .3 Title Elemanı Dokümanın başlığı belirlenir..1...1..</Head> 5...1. Kullanımı: <Head>...1..9 Br Elemanı Paragrafın yeni bir satırdan başlanmasını sağlamak için kullanılan......4 Body Elemanı Bu eleman.2.. Kullanımı: <Br> 5.

.1...2.14.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.2. Kullanımı: <Img src= “Dosya adı”> 5.</Code> 5. link eklenen satırlar parlaktır. Kullanımı: <Code>. I Elemanı I elemanı.2.</I> 5. Head elemanları içerisinde tanımlanamayan meta-bilgiyi koymak için kullanılan bir elemandır. Code Elemanı Bir programlama dilinden alınmış satırları..1. Kullanımı: <I>..1...15 Img Elemanı Sayfamıza resim eklemek için kullanılır.16 A Elemanı Sayfamıza hypertext linkleri eklemek için kullanılır..13.12.. Kullanımı: <U>. Kullanımı: <Meta> 5. Dokümanı indekslemek ve kataloglamak amaçlı kullanım için olanak sağlar. kullanılır.2.1.. Sayfamızı kaydettikten sonra görüntüsünü web tarayıcısı kullanırken Open (aç) seçeneğini seçtiğimiz takdirde. Kullanımı: <A href= “bağlanacak link adı”> çift tıklayınız(link bağlanacak satır) </A> Örnek Bir Web Sayfasının Html Kodu İle Yapılması { { { {   Bu kodları yazı editörümüzde yazdıktan sonra sayfamızı uzantısı html veya htm olarak kaydetmemiz gerekir. Bu kutudan open file (dosya aç) 116 . bir blok tekstin italik yazı tipinde yazılmasını sağlamak için kullanılır.. mesela internet explorer’da bir diyalog kutusu ile karşılaşırız..</U> 5.2. Meta Elemanı Diğer. HTML dokümanı içerisinde belirtmek için kullanılır.11. U Elemanı Belirlenen bir blokun altı çizgili yazılması için kullanılır.1... Bu satırlara çift tıklandığında linklere ulaşılabilir.2.1..

Şekil 2. 117 .2 Explorer’da Html dokümanını açmak Sayfamızın İnternet Explorer’daki görüntüsü aşağıdaki gibi olur.3 Explorer’da Açılan Html Dokümanı Bu sayfa not defterinde html taglarıyla yazdığımız sayfanın explorerdaki görüntüsüdür.2. Bu sayfayı diğer yazı editörlerinde de (wordpad.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan seçeneğini tıklayıp HTML dokümanımızın nerede ise onu bulup seçmemiz gerekmektedir. Sayfamızın html dilindeki halini görmek için internet explorerda görünüm (view) menüsünün altındaki kaynak tıklanır. Sayfamızın adresini yazarak sayfamızı açabiliriz. Şekil 2. word gibi) rahatlıkla html kodlarını yazarak hazırlayabiliriz. Nestscape de ise görünüm (view) menüsünden kaynak sayfa (page source) tıklanır.2.

1 Yeni Bir Web Oluşturmak Yeni bir web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web seçeneklerini takip ederek boş bir web veya web sihirbazını kullanarak içerisinde sayfalar olan bir web oluşturabilirsiniz. amacınız doğrultusunda düzenlememizi sağlar. 4. Microsoft Frontpage 2000 programı ile gelen yeniliklerin en önemlisi web sayfaları sihirbazıdır. Discussion web wizard seçeneği ile tartışma sitesi hazırlamamızı sağlar. Custumer support web seçeneği ile müşteri hizmetlerini yönetebileceğiniz bir web sayfası hazırlayabiliriz. File ⇒ New ⇒ Web seçeneğinin altındaki şu sihirbazlardan yararlanabiliriz. 118 . 1. 5. isterse menüleri veya kısayol butonlarını kullanarak web sayfası hazırlamaya olanak sağlayan bir yazılımdır. 6.1. 3. 7. ister HTML kodu yazarak. Empty web seçeneği ile amacınıza göre belirleyeceğiniz boş bir web sayfası hazırlamamızı sağlar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5.1. Şekil 2. HTML ve ön görünüm adını taşıyan üç panel ile karşılaşırız. daha önceden hazırlanan bir sitenin sayfalarını Front page ortamına taşımamızı sağlar. Programı çalıştırdığınızda normal. Project web sihirbazı ile ise Frontpage tarafından hazırlanan sayfalar koleksiyonundan oluşan bir projeyi.1 Frontpage Express Editörünün Görüntüsü 5.3. Import web wizard seçeneği ile ise.3 Microsoft Frontpage İle Web Tasarımı Frontpage programı. 2. Personal web size özel bir site oluşturmak için bu seçenek kullanılır. Corporate presence wizard seçeneği ile ise bir firmanın tanıtımı amacı ile oluşturulacak web için kullanılan bir seçenektir.3.

POS terminalleri. internet'in yaygınlaşması ile birlikte.2.1. Amazon. Zaten internet asıl gelişimini (patlamasını) ticari kullanımı artmaya başladıktan sonra yaşamaya başlamıştır. ABD gibi ekonomiler. Mart 2000.1. İnternet üzerinde dönen ekonomi her geçen gün artmaktadır. e-ticaret ile ilgili konularda 20 milyon yeni iş olanağı yaratılacağı tahmin edilmektedir (EU Summit. Portekiz). ya HTML kodu yazarak ya da normal paneli üzerine başlıklar. E-Ticaret Nedir? E-Ticaret için verilebilecek tek bir tanım yoktur. htm ve iki alt klasörden oluşan alt yapıyı hazırlayacaktır. internetin e-ticaret için kullanılması çok yenidir (1997'lerden beri). az maliyet vb sebebiyle) enflasyon oranının azaltılmasında rol oynadığı saptanmıştır. birden bu denemeleri ve hayalleri gerçeğe dönüştürüverdi. geleneksel ticari faaliyetlerin yapılabilmesi için geliştirilmiş/düzenlenmiş yasa ve kuralların elektronik ticari pazara da hitap eder hale gelmesi. Tıklamadan önce liste kutusundan diskte bir konum belirlenir.3. Ama. web ve eposta uygulamalarının e-ticaretin doğal mekanı haline geldiğini söyleyebiliriz. elektronik ekonomi (e-ekonomi) olarak tanımlanmaktadır. elektronik ticaret için oluşturulan bilgi/iletişim altyapısının geliştirilmesi. Frontpage sadece index. Avrupa Topluluğu. bazı büyük alışveriş merkezleri İnternet üzerinde satış mağazaları açmışlar. 1998'den sonra.gov ) internet ekonomisinin (ucuz girdi ve iş gücü. müşteri haklarının korunması vb).ecommerce. İnternetin ticari ürünleri satmada kullanımı. Bu çalışmalarda. Sonuçta.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. E-Ticaret yoluyla oluşan ekonomi de. ok butonuna tıklanır. Yapmanız gereken tek şey. kullanıcılar ve müşterilerin elektronik ticarete güvenlerinin artması (kişisel bilgilerin güvenliği. internet üzerinden yapılan elektronik ticaretin globalleşmesi ve sağlıklı bir yapıda gelişmesi konusunda 1990'lı yılların sonlarından beri stratejik toplantılar yapmakta ve ortak eylem planları geliştirmeye çalışmaktadırlar. faks gibi) kullanarak satılması ve satın alınmasını kapsayan bir kavramdır. güvenli kredi kartı kullanımı. Avrupa Topluluğu bünyesinde. ayrıca kurumlara ve 119 .ELEKTRONİK TİCARET VE BANKACILIK 5. sadece internet üzerinden sattıkları servislerle birer büyük şirket şekline gelmeleri. Dixons.Bu ve benzeri örnekler ve açıklamalara baktığımızda.Ülkemizde de. ilk başta "belki olabilir" türünden ve süslü web sayfalarından oluşan birtakım denemelerden ibaretti. Hatta. Bazı görüşlere göre. index.2. OECD. htm üzerini çift tıklayarak. Elektronik iletişim teknolojileri ticari hayatta aslında uzun yıllardır (1980'lerden beri) kullanılmaktadır. ödeme işleminin internet üzerinden yapıldığı alış-satışları içermektedir. dijital ekonomi. Lizbon. 1999 yılında Amerikan Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmada (http://www. elektronik iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler (akıllı kart-smart card-.com. e-ticaret (ECommerce). elektronik ticaretten alınacak verimin arttırılması gibi unsurlar göz önünde tutulmakta ve bu konularda hükümet politikalarına yön verecek kararlar alınmaktadır. Yahoo gibi örneklerin 1-2 yıl içerisinde.1 One Web Page (Bir Sayfalık Web Oluşturmak) Bir sayfadan oluşan web oluşturmak için File ⇒ New ⇒ Web ⇒ one page web seçeneklerini takip edip. elektronik fon transferi -EFT-.2010 yılına kadar. 5. Ancak. resimler veya elemanlar yerleştirerek web sayfanızın girişini hazırlayabiliriz. her türlü malın ve servisin bilgisayar teknolojisi. globalleşen dünyada e-ticaretin ne kadar önemli olduğunu görmekteyiz. Başka bir görüşe göre ise e-ticaret.

erişilebilecek insan kitlesi ticaret yapılmaya değer boyutlara ulaşmıştır. e-iş ilişkilerinin yürütülebilmesi için gerekli iletişim imkanlarına sahiptir. 5. potansiyel müşterileri elde tutmak. e-ticaret) olarak düşünülmelidir. Elektronik ortamda (büyük çapta İnternet üzerinde) para kazanacak aktiviteleri içerir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bireysel girişimcilere elektronik dükkan (e-dükkan) kiralayan servis sağlayıcılar ortaya çıkmaya başlamıştır. E-iş büyük oranda. Zaten günlük hayatımızda da. e-mail.3 İnternet İmkanlari. para akışının önemli bir kısmi kredi 120 . İnternet kullanımının yaygınlaşması ve web'in bilgi aktarmada kullanılan ortak bir ara birim olmasıyla. aranılan bir konuda iş yapan firmalara web arama araçları kullanarak erişilebilmektedir. satış ve bilgilendirme servisleri ile mümkün olan en kısa zamanda müşterilere ulaşmak üretimde ve her türlü iş prosesinde maliyeti düşürüp verimi arttırmak gibi konularda internet/intranet ve özellikle web teknolojilerinin kullanılmasını içerir. Modern haberleşme imkanları zaten e-iş ve e-ticarette kullanılıyordu. E-ticaret ise. satış öncesi ve sonrası servis. İletişimde bilgilerin güvenliği de. potansiyel müşterilerle ilişkiye geçmek ve kısa/orta/uzun vadede işinizi geliştirmek. reklam. ödeme yapılması vb gibi imkanlar klasik anlamdan daha farklı boyutlara gelmiştir. internet üzerinde sunulan senkron ve asenkron tartışma ortamları yoluyla çalışılan bilgisayar ve mesafeden bağımsız çalışma grupları oluşturulabilmektedir. Elektronik posta yoluyla çok hızlı haberleşme yapılabilmekte. Altyapı internet protokolleriyle sağlanırken. web. haber öbekleri) kullanarak. konularında öncü niteliği olan bazı kuruluşlar. sanal proje grupları yoluyla. elektronik fon transferi gibi kavramlara iş hayati pek de yabancı değil.2. E-ticaret sonucunda. Basın ve bankacılık alanlarında. Ayrıca. net bir para akışı vardır. işçiler. Ancak. internet ortamı. E-İş sonunda illa ki bir para akışı olmayabilir. yeni iş bağlantı yazışmaları ve benzeri her şey elektronik ortamda gerçekleşir (e-posta kullanarak. Gerçekten E-İş Ve E-Ticaret Yapmak İçin Yeterli Mi? İnternet. çeşitli güvenli haberleşme protokolleri ve güvenlik sistemleri kullanarak sağlanabilmektedir. bir iş ortamının parçaları olan müşteriler. E-İş ve E-Ticaret arasındaki farklar nelerdir? E-iş. Yani. Kredi kartları.2 E-İş Nedir? E-İş (E-Business). Kısaca. insanlarla tanışma ve iş yapma mekanıdır. akilli kart uygulamaları. e-iş bağlantılarının doğal uzantısı. ticari kazanç sağlamak (para akışı. internet haberleşme araçlarını (web bilgi sayfaları. faks ve data haberleşme sistemleri kullanarak vb). yeni müşteriler kazanmak ve müşterilerle ilişkileri geliştirmek hizmet. ortaklar arasındaki ilişkiler. e-ticaret alanında da yatırımlarını (2000'lerin başlarında) hızlandırmışlardır. kendi ticari yöntemlerini kendisi oluşturmuştur.2. her türlü iş bağlantıları ve bunlarla ilgili kısımların elektronik ortamda yürütülmesini tarifleyen bir kavramdır. grup posta haberleşme araçları (liste servisleri). pazarlama/reklam vb gibi konularda internet teknolojilerini kullanmak anlamına gelir. 5.

2. 5. İnternet. satış öncesi ve sonrası destek ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha efektif kullanılabilecektir. Şimdi.5 Bankacilikta İnternet 5.1 Şubeleri WEB tabanlı sistemlere terfi ettirebilir Elektronik bankacılık sistemimiz banka sistemi ile entegrasyon sağlandıktan sonra şubelerde arayüz olarak kullanılabilmektedir.2.4. Otomatik bilgi dağıtım sistemi yardımıyla. ürün tanıtım. Bu belli oldu. işletmelerin karlılığını arttırmaktadır. e-dükkanı olmayan. hızlı ve ucuz iletişim (V) yeni iş imkanları (VI) kolay destek imkanları gibi konuları özellikle ön plana çıkarmaktadır.5. e-ticaret için gereken çok kullanışlı ve ucuz bir ortam ortaya çıkmaktadır. (I) kolay pazar bulma (II) hızlı bilgi erişimi (III) geniş ölçekli pazarlar (IV) kolay. web. web) dir. Ayrıca.1 Internet Hizmetleri Bankacılığa Neler Katar? Bire-bir iletişim imkanı sağlar Kişiselleştirme ile müşteriye önemli olduğunu hissettirebilir sistemlerinizin ek fonksiyonlar getirir. Halen pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak ve reklam. Neden E-Ticaret? Buna İhtiyacım Var Mı? Bana Yararı Olacak mı? E-ticaret konusuna tüm iş çevrelerinin dikkat etmesi ve bunu ciddiye almaları gerekir. e-ticaret söz konusu olduğunda. bilgisayar okuryazarı olan ve internet kullanan herkesin kullanabildiği standart bir bilgiye erişim ortamı sunmaktadır. Yoksa. 5. E-Ticaret. Bu. karşımızda internet var. 121 .5.2. global olarak. İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılacaktır. Çünkü e-iş ve e-ticaret modelleri şirketlerin yeni pazarlara açılmasına yardım etmektedir. İnternet'in sunduğu en önemli teknolojik girdi world wide web (www. Yakın gelecekte. Ticaret ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle internet teknolojilerinin kullanılmasıyla. PC ayarlarındaki kullanıcı sorunları. e-posta kullanmayan ticari kuruluşlar muhakkak ki.Günümüzde çok bankada şube yapısında client/server PC tabanlı uygulamalar kullanılmaktadır ancak bu tür sistemlerin işletme masrafları çok yüksektir. uzmanların tahmininden 2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan kartları yoluyla olmaktadır. müşterilere ve daha geniş kitlelere kolayca ulaşılabilecektir. Global ekonominin geleceği. yeni iş bağlantıları kurmada çok zorlanacaklardır. Global olarak. Yeni bankacılık enstrümanları imkanı sunar Artan bireysel işlemlerin operasyonel masrafını azaltır Müşteri veritabanı oluşturma imkanı verir Banka imajını artırıcı unsurdur 5.2. 2000'li yıllarda. işlerini geliştirmede ve kar etmede. ucuzluk ve güven pazarlama stratejileriyle birleştiğinde. iletişim teknolojilerinin sağladığı hız. Mevcut iş imkanları büyüyecektir. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer almak zorundadırlar. hayatlarının önemli bir kısmında internet kullanan yüz milyonlarca insandan oluşmaktadır ve burada herhangi bir coğrafi sınır da yoktur. güvenli veri iletimi ile birleştirildiğinde.1. pazar payları düşecek ve kimseyle iş yapamaz hale geleceklerdir. artı e-ekonomidedir. iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır. Bu yeni pazar. Uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme imkanı olacaktır.

Bu da bir PC’ yi ayakta tutmaktan son derece kolaydır. Kur Bilgileri. disket sürücüsüz ve browser üzerinde yüklü cihazlar ucuz olarak bulunabilmektedir. Bizce şube personelinin önünde sadece bir browser çalıştıran cihaz olmalıdır ve bilgi işlem personeli yanlızca bu browser’ı çalışır vaziyette tutmalıdır. Kampanya Bilgileri. Bu zor problemin iki çözümü var . Başvurular İçin Neler Gerekli Kimlik bilgileri ve hesap numaranız başvuru için yeterlidir. TCMB Kur Bilgileri. birincisi klasik host çözümüdür ancak pahalı ve açık olmayan bir yöntemdir. kaldı ki artık disksiz. kur bilgileri. Başka hesaplara havale ve EFT işlemlerine ait dekontları.5. takip eden 1 iş günü ile 3 ay sonrasına kadar alabilirsiniz.Bu tip cihazlar ve webbank ile sahip olma maliyetlerinizi en az dörtte bir oranında düşürebilirsiniz 5. kurum faturası ödemeleri. Hiçbir özel yazılım ve donanıma ihtiyacınız olmadan internet şubesinde işlem yapabilirsiniz.2..Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeni versiyon yazılımların dağıtılması ve kullanıcıların müdahale imkanlarının kısıtlanması için bir çok pahalı tedbirlerin alınması zorunlu olmuştur.2 İnternet Bankacılığı İnternet bankacılığında bankaların internet şubesi ile bankacılık hizmetlerinden yararlanmanız için zaman ve mekan sınırlamasını ortadan kaldırıyor. 122 . Dekont Alınabilir Mi ? İnternet Şubesinde gerçekleştirdiğiniz kredi Kartı ödemeleri. Kaç Tane Şifre Alınabilir ? Bireysel müşterilerimiz sadece bir Şifre alabilir. Bireysel Kredi Faiz Oranları. TCMB kur bilgileri. kesin satış oranları bireyse Mevduat ve Repo Oranları. Buna rağmen bu tarz sistemlerin çalışır vaziyette tutulması için önemli personel kaynağı ayrılması gerekmektedir. Kesin Satış Oranları. ikincisi WEB tabanlı çözümlerdir.. Internet bankacılığının amacı para çekme ve yatırma hariç tüm bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden dünyanın her yerinden yapılmasıdır Bilgi Alma işlemleri Mevduat ve repo oranları.

3.3. İnternet reklamcılığı. DEĞİŞİK İNTERNET UYGULAMALARI 5. internet kullanıcı sayısının gün geçtikçe artmasıyla.5. Etibank’ın İnternet şubesinin giriş sayfası 5.1 İnternet Ve Reklam Dünya’da ve Türkiye’de hızla yaygınlaşan İnternet teknolojisinin bir getirisi olan İnternet’te reklam hayatımıza girmiş ve gün geçtikçe önem kazanmaya başlamıştır.1.5. Yalnız daha önceden başvurup bir kullanıcı adı ve şifre almanız gerekir. Etibank’ın Ana Web Sayfası Eti bank ana web sayfasından İnternet şubesine tıklarız gelen sayfada İnternet işlemlerinizi yapabilirsiz. Şekil 5. 123 . Markaların tek amacı hedef kitlelerine en etkili ve en hızlı bir şekilde ulaşabilmektir.2.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 5. internette reklamı yapılan Markaların daha çabuk fark edilmesini sağlamış ve televizyon-basın reklamcılığından daha etkili olmaya başlamıştır.

1. gerekse dünyada henüz potansiyelini tam olarak kullanamıyor. 5. Türkiye'de ise internet reklamlarının 8 milyon dolar civarında olduğu belirtiliyor. Cedit Suisse'e göre. internet reklam pazarı çok gelişecek asıl patlamanın henüz yaşanmadığını belirten uzmanlar.3. internet kullanıcıları arasında televizyon seyretme oranı da oldukça düşük.3. reklamları da bu alana kaydırmakta.1. Çeşitli araştırma gruplarının verilerini toplamaya çalıştık.com şirketlerinin büyümeleri.3. İnternet'in en ilginç yönlerinden birisi. Türkiye'de İnternet reklamcılığının günlük yaşama girmesi. maliyetlerin çok yüksek olmamasından dolayı herkesin aynı kulvarda bu yarışa başlayabilmesi. Dünyada onlıne reklam harcamaları 2000 yılında bütün dalgalanmalara rağmen. birçokları için bir çıkış noktası olabilir. gerek ülkemizde.1. yapılan araştırmalara göre.1. Ankete katılanların % 11 ise bilgisayarıhem evde hem ofiste kullanıyor.1 turk. IBS Pazar Araştırmaları Hizmetlerinin Türkiye'nin 7 ilinde. Bu nedenle. onlıne reklamlarda da izlenmekte. Bu özellik. 3. Rakamlarla İnternet Reklamcılığı Çeşitli araştırma şirketlerinin ülkemizde yaptığı çalışmalarda. İnternet reklamcılığının etkinliğini arttırıyor.2. özellikle genç. televizyon bu rakama 13 yılda ulaşabildi. 2. Bu araştırmadan da görüldüğü üzere ülkemizde İnternet kullanımı henüz yeni yeni patlıyor. Türkiye'nin onlıne reklam harcamaları 2000 yılında 9 milyon dolar. 12 yaş üzeri 1500 kişi üzerinde yaptığı araştırma sonuçlarına göre: 1.com web sayfasındaki bir reklam 5. eğitim ve gelir düzeyinin ise orta ve üstü kesimden olması. daha bunların ısınma turları olduğu görüşünde birleşiyor. 9 milyar dolara ulaştı. 2001 yılında ise bu rakam 825 milyon dolara ulaşacak. Merrill Lynch'in tespitlerine göre. Ankete katılanların % 15'i bilgisayarı sadece ofislerinde kullanılıyor ve bunların da % 77'si İnternet'e bağlanıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. Nitekim. Türkiye'de onlıne reklam harcaması: (Cedit Suisse) 1999 yılında 5 milyon dolar 124 . gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanma koşuluyla.internet. ISP ve dot.1. 5.2 Türkiye'deki Onlıne Reklam Uygulamaları İnternet büyük bir hızla günlük yaşama girmesine. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. 1997 yılından itibaren gelişmiş ülkelerde televizyon seyretme oranı düşüyor. diğer mecralar karsısında birçok üstünlüğünün olmasına rağmen. İnternet alanında yaşanan hızlı ve etkin gelişme. Oysa. Ankete katılanların % 38'i bilgisayarı evlerinde kullanıyor ve bunların % 85'i İnternet'e bağlanıyor. onlıne reklam harcama rakamları farklılık göstermekte.1 İnternet Reklamcılığına Genel Bakış İnternet 5 yıl gibi çok kısa bir zaman içinde. Günümüzde internet kullanıcılarının. dünyada 200 milyon Türkiye'de ise yaklaşık 3 milyon kullanıcıya ulaştı.

Şimdiye kadar gelişmiş en iyi ve etkili direk pazarlama aracı. En önemli getirisi ise. tıklayıp tıklamadığnı kesin olarak görebilir. Televizyon reklamları. 5. cinsiyet ve diğer özelliklere göre hedef kitlelerine ulaştırıyor. İnternet üzerinde reklamlarda kişilerin reklamı görüp görmediğini. eğitim ve meslek grubuna gittiği belli olmayan basın. İnternet reklamlarının sağladığı en büyük avantajlardan birisi.3. Böylece. Hedef kitleye ulaşım en yüksek seviyede seyrediyor.2. anında satın alma olanağı tanıyor.3.2. İki yıl içinde onlıne reklamlar açısından çok 125 . İletişim sektörü ile finans sektörü. Medya dahil): 1 milyar dolar Türkiye'de onlıne reklam harcaması: 2000 yılında: 5 milyon dolar 2005 yılında: 100 milyon dolar IAB'in 2000 yılı içinde yaptığı araştırmaya göre. yüzde 19 ile onlıne reklam verenler arasında bulunuyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 2000 yılında 9 milyon dolar 2001 yılında 75 milyon dolar 2002 yılında 120 milyon dolar 2003 yılında 200 milyon dolar 2004 yılında 450 milyon dolar 2005 yılında 825 milyon dolar Merrill Lynch'in tespitlerine göre. İnternet ortamının getirdiği avantajları. En çok tercih edilen internet reklamı ise. önceden keşfedenler ise yol alacak. gelişmeleri ve yeni yatırımları için gerekli olan harcamaların kısıtlanmama koşuluyla. kullanıcı istediği an istediği bilgiye ulaşabilir ve istediği kadar zamanı orada harcayabilir. firmalar için büyük önem taşıyan tanıtım ve reklamları da etkisi altına aldı. 2 yıl gibi çok yakın bir geçmişe sahip.3 İnternet Reklamcılığının Mevcut Sorunları Türkiye'de internet reklamcığı. Nitekim. Onlıne Reklamda Etkinlik Yeni ekonomi kuralları. Türkiye'de yüksek bant genişliğinin altyapısının tamamlanmasıyla. en çok onlıne reklam tüketim malları alanında veriliyor. hedef kitleye en ucuz maliyetler ile ulaşması. Reklam üstüne tıklayan kullanıcıya. Medya reklamları ise yüzde 6 gibi çok düşük bir paya sahip. 365 gün. tekelci güçlerin. Dünyada onlıne reklam harcamaları: (Merrill Lynch) 2000 yılında: 9 milyar dolar 2005 yılında: 54 milyar dolar Türkiye'nin toplam reklam harcaması(TV.COM şirketlerinin büyümeleri.1.1. ISP ve DOT.2. radyo ve televizyon reklamlarının yerini. Oysa. anında reklamın izlenme oranlarının takip edilebilmesi. analiz edebilme özelliği tanıyor. 24 saat kesintisiz reklamın alması kaçınılmaz görülüyor. internet reklam pazarı çok gelişecek. anında hedef kitlede geri dönüşüm yaratıp etkiyi ve ihtiyaçları izleyip. Türkiye'de yüzde 56 gibi yüksek bir oranla banner… 5. Tüketiciyle birebir iletişim imkanı sağlıyor. Firmalar istedikleri mesajı. Güncellemek her saniye mümkün ve geri dönüşüyle birlikte sonuçlar en hızlı şekilde ölçülebiliyor. Yüksek karların. Reklamın anında satışa dönüşebileceği tek mecra. kalite ve fiyat karsılaştırması yapacağı internet ortamında. rasyonel davranışlar ister istemez ön plana geçecek. firmalara yüksek maliyetler getirmekte. satın alınacak ancak 1 veya 2 site vardı. herkesin rahatlıkla her ürün hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olacağı. İlk başlarda. Hangi yaş. hedef kitlenin izleyip izlemediğini tespit etmek mümkün değil. bilgi eksikliğinin azaldığı yeni ekonomi kuralları içinde. Hedef kitleye ulaşma ve sağladığı diğer özellikler düşünülürse maliyeti diğer mecralarla kıyaslandığında çok düşük. istenen yaş. şirketler ister istemez onlıne reklamlara kayacak.Reklam pazarının neden İnternet'e yöneldiğini söyle özetleyebiliriz: İnternet'te reklam 365 gün 24 saat ihtiyaca cevap veriyor. hedef kitlesi belli. Kullanılabilecek 3 boyutlu grafik ve animasyon teknikleri ile çok daha fazla ilgi ve cazibe uyandırıyor. Örneğin dergideki veya televizyondaki bir reklamı.

Dünyada çok profesyonel olarak kime ulaşıldığı görülebiliyor. Uzun vadeli reklam alım-satımında sorunlar yaşanıyor. Reklam alımları genelde 3 aylık yapılıyor.İnternet bir ülkedeki doğal afeti hızlı bir şekilde ulaştırır. Aşağıda internet deki birkaç dayanışma kampanyası sıralanmıştır. Türkiye'de ise az sayıda. 4.Hamit HANCI Türkiye trafik Güvenliği Vakfı başkanı) • Kosava Yardım kampanyası[kampanya bildirisi][ana sayfa] (iş bankası) Köyümün Web’i de var! Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyü internetteki web sayfasıyla ilgi topluyor. Aslında. Bu sorun nedeniyle. Türkiye'de rakkaslar. spesifik değil. Sivas’ın Şarkışla ilçesine Gümüştepe (eski adı Yapaltun) köyünün internetteki sitesi sayesinde köylüler dünyanın neresinde bulunursa bulunsunlar birbirleri ile haberleşebiliyorlar. söyle özetlemek mümkün: 1. El yordamı ile ilerliyor. Mevcut sorunları. simdi portal değil de spesifik siteler daha gündemde. koşulacak uzun bir yol bulunuyor. Gurbette yaşayan birçok aile internet üzerinden yakınlarıyla haberleşiyor. 18 Kasım 1999 tarihinde açılan ve her gün daha da güzelleşen Gümüştepe köyünün sayfasında misafir defterinden resim arşivine kadar birçok bölüm bulunuyor 126 . kampanyanın verimini tespit edemiyor.2 İnternet’in Dayanışmada Kullanımı İnternet de birçok sosyal dayanışma yardımlaşma vakfı ve dernekleri vardır. 2.3. • Erozyonla mücadele kampanyaları[Türkiye çöl olmasın] [meşe palamudu dikme] (TEMA) • Demiryolumu geri istiyorum[Kampanya bildirisi] [Ana sayfa] (Dr.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan şey değişti. Yeterli araştırmalar ve hedef kitle bilgileri yok. gelişmeler Batılı ülkeler ile kıyaslandığında. Oysa. 5. Ancak. reklam verenler. Bunlardan ilgilendiğimiz alandaki web sayfasına girerek çalışmalarını öğrenir. ve dünyanın bir anda bu haberi öğrenip dayanışma ve yardımlaşmasını gerçekleştirir. Ölçüm teknikleri. ama kullanmıyorlar. internet kullanıcı sayısının bile tam olarak bilinmediği ülkemizde o kadar da yanlış bir tez değil. İnternet reklamlarında eleştirilen en önemli unsur olarak. bir aylık olarak topluca alınıyor. birçok içerik sitesinin bu olanağı var. üye olabilirsiniz ve ilgilendiğiniz haberleri öğrenmiş olursunuz. Yurtdışında içerik siteleri çok fazla sayıda. Yani. Avrupa'da haftalık ve günlük olarak rakkaslara ulaşılıyor. Türkiye'de profilleşme makineleri tam olarak çalışmaya başlamadı. faaliyetlerine katılabilir. görüntüleme ve click sayısı olarak minimize edildiği halde. 3. Kampanya başarısını ölçümlemede sorunlar yaşanıyor. Böylece hedef kitleye daha rahat ulaşmak mümkün. Oysa. Çok site var ancak çoğu genel popülasyona yönelik siteler. Bu. İnternet deki bir çok dergi gazete sitelerinden dayanışma ve yardımlaşma haberlerine ulaşırız. "ölçümlemenin yetersizliği ve güvensizliği" gösteriliyor. bu rakkaslara bile sağlıklı olarak ulaşmak mümkün değil. 5.

UNIX ve TCP\IP'nin (IP=internet protokol. Şekil 6. Sonradan Savunma (Defense) adı da önüne eklenerek DARPANET oldu. Lockheed gibi) özel sektörün kullanımına açıktı.2. DARPA bugünkü. kullanılması sadece belli kişi ve kurumlara sınırlı ve internetin parçası olmayan Defense Data Network (DDN)(Savunma data şebekesi) yoluyla global iletişimini yapmaktadır. İnternet'in oluşması ve gelişmesinde çoğu fonu ve desteği sağlamıştır. Ticari baskılar sonucu NSF ana şebeke kontrol undan vazgeçmek zorunda kaldı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gurbetteki bu köyün insanları web sitelerini ziyaret ederek hasretlerini Giderip dayanışma içinde oluyorlar.3 İnternetin Askeriyede Kullanımı İnternet 1969'da Amerikan Savunma bakanlığında savaş iletişiminde gelişmeyi sağlama amacıyla Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) adıyla başladı. 127 . Neti kullanım sadece savunma sektörüyle iş yapan dev firmalar (IBM.3. Savunma bakanlığı bugün MİLNET. 1980'ın ortasında Commercial İnternet Xchange (CIX) grubu bu ana şebekeden geçmeden kendi şebekelerinden ticari data akımı servisini sunmaya başladılar. TCP= transmisyon kontrol protokolü) Berkeley biçimi dahil. İnternet'in bazı kısımları ve internetin parçası olmayan. İnternet'i National Science Foundation (NSF)(Milli Bilim Kurumu) yürütüyordu ve internet şebekesinin üst halkasından ticari trafiğin geçmesi taraftarı değildi.1 Tema Vakfının Ana Web Sayfası TEMA Vakfının projelerinde: 1-çevre eğitimi 2-kırsal kalkınma amaçlı erozyon önleme 3-Mera ıslahı proje çalışmaları 4-köy kent projeleri yer 5-Ağaçlandırma projelei 5.

Genel konulardan gerekli bilgileri alabilir basın açıklamalarını öğrenirsiniz.1 Türk Silahlı Kuvvetleri Ana Web Sayfası Türk silahlı kuvvetleri web sayfasından kuvvet komutanlıklarına ulaşabilir. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in Deniz Kuvvetlerine bağlı unsurları ile katıldıkları.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil 6. olası arama ve kurtarma harekatında daha etkili ve süratli insani yardım faaliyetlerinin uygulamasını 128 . Reliant Mermaid-III Tatbikatı.3. İsrail sahilleri açıklarında uluslar arası sularda 17 Ocak 2001 tarihinde icra edilmiştir. Tatbikat süresince her üç ülkenin deniz kuvvetleri. Türkiye. insani yardım amaçlı bir arama kurtarma tatbikatıdır. Yapılan tatbikatları öğrenirsiniz. müşterek çalışma ve işbirliğini geliştirmek suretiyle.

4 İnterntern’tin Siyasi Kullanımı Şekil 6.internet. 1999 Yayınları. İnternet 2000 Türkmen Yayın Evi. İnternet Hizmetleri Bankacılığa Ne Katar.Bahçeşehir Üniversitesi .eng.bahcesehir.shtml 8-Gümüş tepe Köylüleri Kültür ve Dayanışma Derneği. Toplum Yayınları http://www.edu.html 9-Türk Silahlı Kuvvetleri.net/reklam. http://www.html 7-Türk internet.tr/genelkumay/tatbikatlar/reliant.htm 129 . Şti. İnternet Sayfaların Hazırlama Sanatı .com.com/eticaret/reklam/arastirma.com.tr/bireysel.etibank.Eti Bank Yayınları.dk/zaman_gumhaber.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 5. Ltd. İnternet Bankacılığı http://www. İnternet ve Reklam http://www. Bilgi Teknolojileri Ve İnternet Çokça Sorulan Sorular Bolum11:E-Ticaret http://www.1 Siyasi partilere ve siyasetçilerimize ulaşacağımız bir web sayfası Kaynaklar 1-İhsan Karagül & Zeydin Pala. Tic.tr. Beta Yayın Evi İstanbul 2000 3.4.htm 5.tr/css/bolum11/bolum11.Dijital Bilgisayar Sistemleri San.mil.htm 6-Gülden Tozkoparan . Reliant Mermaid III Tatbikatı http://www. İstanbul 2000 2-Adem Karahoca .tsk.gumustepe.html#eticaret 4.3.tr/internet2.dites. March 15.Türk İnternet’inde Reklam Uygulamaları http://turk.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan BÖLÜM 6 EGITIM ORTAMLARINDA INTERNETTEN YARARLANMA 1. Bilişimin Temel Kavramlari 2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları 3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları 130 .

programlama dillerinin ve bilgisayarın önemini içeren seçmeli dersler verilmektedir. bilgisayar tarihini. Bilgisayar biliminin öğrenilmesine yönelik programların güncelleştirilmesi programların düzenlenmesi gerekmektedir. bilgisayarda temel işlemleri kolaylıkla gerçekleştirebilir. Bu çalışmaların daha verimli ve başarılı olması için. Ortaöğretimde bilgisayar bilimlerinin öğretilmesi ön plandadır.1 Bilişimin Temel Kavramları a) Bilgisayar Farkındalığı Bilgisayarın günlük yaşamdaki kullanım biçimlerinin ve toplum üzerindeki etkilerinin farkında olmaktır. yy’da artık normal okuryazarlık kadar önemli bir hale gelmiştir. * Ortaöğretim ve Liselerde Bilgisayar Okuryazarlığı: İlköğretim okullarında.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 6. Lise ve dengi okul mezunu öğrencilerin bilgisayar okuryazarı olarak okulu bitirmeleri. programlama mantığının. üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu bu konuda 131 . Bilgisayarı kullanmaktan çok bilgisayarın yapısı. Örneğin. * Üniversitelerde Bilgisayar Okuryazarlığı: Ülkemizde henüz ortaöğretimde bilgisayar okuryazarlığı geniş kitlelere yayılmadığından. bilgisayarın ne olduğu. bilgisayarın topluma etkisi ile ilgili bilgileri kapsayan bilgisayar okuryazarlığı programına hazırlanmış ve kurs programı olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur. Bilgisayar okuryazarı olan bir birey kişisel bilgisayarını kolaylıkla kullanabilir. nasıl çalıştığı. Bilgisayar okuryazarlığı 21. kullanım biçimleri topluma ve günlük yaşama etkileri ile ilgili bilgi sahibi olmaktır. bu programların yaygın olarak uygulanabilmesi için donanım eklenmelidir. bilgisayarla ilgili temel kavramların neler olduğu. Bilgisayar farkındalığı bilgisayar okuryazarlığının başlangıcıdır. Bilgi teknolojileri eğitim yönetiminin kullanılmasıyla öğrenciler bilgisayar farkındalığı kazanabilirler. Avrupa toplumu 2001 yılı sonuna kadar bütün okullar İnternete bağlanacak. Programların. programlar arası şekil birliği sağlanmalı. mevcut yeniden - Haftalık ders dağılım çizelgesi. b) Bilgisayar Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı bir insanın artık klasikleşmiş bir takım işler için kullanabilmesi ve bilgisayar teknolojisi kullanım diğer sistemleri kullanmayı kolayca kavrayabilmesidir. Çağdaş toplumlar bilgisayar okuryazarlık oranını geliştirmede büyük çabalar sarf etmektedir. Bilgisayar farkındalığı. bilgisayarın nasıl çalıştığını ve bilgisayarlar neler yapılabileceğini bilmek demektir. 2002 yılı sonuna kadar da bilgisayar okuryazarı olmayan hiçbir öğretmen kalmayacak şeklinde bir hedef belirlemişlerdir. EĞİTİM ORTAMLARINDA İNTERNETTEN YARARLANMA 6.

kendi branşların uyarlanmış bilgisayar kullanımının öğretilmesi. bilgisayar okuryazarlığının tamamlayıcısıdır. Bilgisayar destekli eğitimin faydalarından bahsetmek gerekirse. orta ve yüksek öğretim kurumlarında eğitimin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bilgisayar okuryazarlığını hızlı ve etkisi bir şekilde artırabilmek için iki seçenek önerilmektedir. 21. İnternet ve bilgisayar teknolojisinin temel kavramları bilir ve bu bilgi denizinde boğulmaz. Bu nedenle üniversite ve yüksek okullarda yaygın bilgisayar okuryazarlığının önemle ihtiyaç görülmektedir. Ancak gerekli altyapı oldukça zayıftır. yani üniversitelerin değişik bölümlerinden seçilmiş öğretim üyelerinin temel bilgisayar bilimleri konularında düzenlenecek kurslarla eğitilmesi. aradığı bilgiyi en hızlı bulan. Uzakta Eğitim. yeni teknolojiyle donatılmış telekonferans düzeni olan sınıflar oluşturularak uzaktan eğitim olanaklarının yaygın bir şekilde kullanılmasının sağlanması. Örneğin klasik yaklaşımda öğrenciye bir motorun nasıl çalıştığını öğretmek zordur. Bilgi okuryazarları olan bir insan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan eğitilmemiş durumdadır. Günümüzde çoklu ortam teknikleri ile çok güçlü ve farklı formatlarda eğitim paketleri üretmek mümkündür. Bilgi teknolojileri okuryazarlığı ilk. Eğiticilerin Eğitimi. Bilgi kaynaklarının önemli bir kısmının İnternet üzerinde olduğu. İnternet çok fazla bilgi barındırır. yy. sanal kütüphanelerin her geçen gün önemini artırdığı günümüzde bilgi teknolojileri okuryazarlığı eğitimde “olmazsa olmaz” öneme sahiptir. Bilgisayar ile yapılan işlerin “anlayarak” yapılması ve bilginin “yorumlanması” evrenini içerir. onu özümseyip kullanan ve yorumlayıp sonuç üreten insanların ön planda olacağı “bilgi devri” olacaktır. 132 . Bu tür programlar kullanıcıya birebir etkileşim imkanı vererek motivasyonu artırır ve konuları aktarmak da çok güçlüdür. yani üniversite ve yüksek okullarda. Fakat motorun nasıl çalıştığını gösteren bir animasyon göstererek birkaç dakika içinde her şeyi açık ve net olarak anlatmak mümkündür. Bilgiye erişimin çok kolaylaşması onu iyi anlamayı ve özümseyerek kullanmayı da beraberinde getirir. e) Bilgisayar Destekli Eğitim Bilgisayar ilk kez kullanılmaya başlandığı 1960 lardan bu yana eğitim alanında önemli bir yer kazanmıştır. - c) Bilgi Okuryazarlığı Bilgi okuryazarlığı. d) Bilgi Teknolojileri Okuryazarlığı Bilgisayar okuryazarlığı ve bilgi okuryazarlığının toplamıdır. Okul öncesi ve sonrası bireylere dikkat gelişimi kazandırır.

zihinde kalıcılık sağlar. 133 . Bir konuyu en iyi şekilde sadece bir kişiden değil alt konuları en iyi bilenin birçok uzmanın bilgilerinin bir araya getirilmesiyle öğrenmek mümkün kılınmıştır. Enternet ve İnternet teknolojilerinin geliştiği günümüzde B. Çok değişik mekanlardaki öğrenciler değişik mekanlardaki uzmanlara ve ders konularına ulaşmak istemektedir. eğitimin şimdiye kadar uygulanan biçimleri şöyle Tekrar ve alıştırmalar Öğrenciye çeşitli yönlerden destekleme Benzetim programları ile çalıştırma Etkileşimli açıklama Veri bankası olarak kullanma Verileri çekici bir şekilde gösterme Etkileşimli canlı kitap Uzman sistemler ve yapay zeka Bilgisayar uygulamalı ve değerlendirmeli testler Bilgisayar yönlendirmeli öğrenme B.E verilen eğitimin amaçlarına ulaşabilmesi bakımından uzman eğitim kurumlarının en büyük destekleyicilerinden biridir. Geleneksel hocasınıf-ders kavramları da bu doğrultuda değişim göstermektedir. Artık amaç bilgilere en hızlı yoldan talebe özel biçimde sadece öğrencilere değil geniş topluluklara ulaştırmak olmuştur. B. Öyleyse bilgisayar destekli eğitimdeki çalışma şeklini değiştirmek gerekir. Örneğin el. göz zihin aynı anda çalışabilir. f) Web Tabanlı Eğitim Bilgi miktarının ve bilgiye ulaşması gerekenlerin sayısının çığ gibi artması eğitimde rekabete yol açmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ekrandaki olaylar bireyi kendine çekerek ona dalgınlık. nin faydalarını kısaca özetlemek gerekirse.E ile bilgisayar desteği olmayan eğitim ortamlarında öğrenme sonuçlarını karşılaştıran ve dünyanın değişik yerlerinde yapılan yüzlerce araştırmada bilgisayar destekli eğitim çalışması lehine anlamlı bir fark bulunamamıştır. sıkıntı dikkatinin dağılması gibi istenmeyen durumları yaşama şansı vermez. Tüm bu faydalarına rağmen kendini anlatamamış olan B.D.T.E. Bilgisayar destekli sıralanmaktadır. Bireyin konuyu kavrayabilmesine yardımcı olur.E ler genellikle yoğun yönlendirmeler içerirler ve fazla “birey odaklıdırlar. Bu da bireyin kolay unutmasını engeller.D. Bireye birçok işi aynı anda yapabilme becerisi kazandırır.D.E önemini yitirmektedir. Bunu W.D. - Bunun gibi daha birçok fayda sayılabilir.

Eğitim tam zamanında ve daha kolay ulaşılabilir bir şekilde verilmesi mümkün olabilecektir.sürekli büyüyor ağları. içine alıyor. Her sanal sınıfta 20 ile 30 arasında öğrenci bulunur. Sınıf arkadaşlarınız ve öğretmeninize ilişkin bilgi edinebilirsiniz. Eskiden bilgisayar destekli eğitimin sosyal aktiviteyi azalttığı hatta kestiği söyleniyordu oysa şimdi İnternette sürekli ilişki ve haberleşme var. evinizde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Seyahat masrafları ve seyahat süresince oluşan üretim kaybı ortadan kalkmış olacaktır. Öğretmeninize e-posta yoluyla ulaşabilir 24 saat içinde karşılık alabilirsiniz. Sanal fakat gerçeğinin oluşturulabilecektir. İnternet bilgisayar ağlarının ağıdır. W. tatilde bilgisayarla İnternete sağlanabileceğiniz her yerde günün ve gecenin dilediğiniz her saatinde alabileceğiniz bir sınıftır. Çünkü tüm öğrenciler ağda işbirliği içinde bulunuyor. 134 . Web tabanlı eğitim modellerinin iletişimsel unsurları taşıma formları. g) Sanal Sınıflar Sanal sınıf haftalık dersleri.T. işyerinizde. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki web tabanlı eğitimin sınıf içinde öğretmenle yüz yüze yapılan zamana ve mekana bağlı bir eğitimle kıyaslanması halinde. kütüphaneleri. araştırma merkezlerini. Sanal sınıf ortamında da tıpkı gerçek sınıflarda olduğu gibi öğretmenimize ve sınıf arkadaşlarımıza ulaşmamış mümkündür. örneğin dünyanın her yerinden. Bireyi birçok siteye haber ve tartışma gruplarına email vasıtasıyla yeni bilgi ve projelere ulaşıyor. Bilgisayar ağlarının gelişmesi ve sınıflara girmesiyle bilgisayar destekli eğitimin yeni bir safhası. düzenlenen bir elektronik toplantıya katılım sağlanabilir. not alma ve uzmanlarla katılımcılar arasında düzenlenen soru cevap seanslarıdır.E katılımcıların yüz yüze eğitime katılanlardan daha çok bilgi sahibi oldukları üstelik bunun % 30 daha hızlı gerçekleştiği belirlenmiştir. tıpatıp aynısı sınıflar İş sırasında eğitim yapmak mümkün olacak bu konuda zamandan tasarruf sağlanacaktır. paylaşıyor isterse katılabiliyor. Ağ üzerinde eğitim yapma sadece öğrencilerin değil öğretmenlerinde izole yani zor durumda kalmalarını engelliyor. İnternet destekli eğitim başlıyor. okulları. h) İnternet Destekli Eğitim Teknoloji artık geleneksel metin kitaplarının önüne geçilmesini mümkün kılıyor. İnternet destekli eğitimde işbirliği içinde öğrenme gerekiyor.

1997. ve ileri düzeyde bir standardın 135 . doğru metot ve teknoloji kullanıldığı. ı) İnternet Destekli Öğretim (IDO) * Uzaktan Eğitim Nedir? Eğitim bir ülkenin ekonomik. politik ve sosyal gelişmede temeli oluşturan yapı taşıdır. eğitimciler teknolojinin iletilmesi üzerinde değil öğretimsel sonuçlar üzerinde yoğunlaşmalıdır. psikologlar. eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modeler üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedir. Etkili ve başarılı bir uzaktan eğitim yolu. 1. sanal dershaneler. farklı şehirlerden ve hatta farklı ülkelerden eğitime katılabilirler. öğrenciler iletişim yolunun imkanına bağlı olarak evlerden. s. eğitimci ile öğrencilerin aynı mekanda olmadan gerçekleştirildikleri eğitimdir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternetin eğitimde kullanılmasıyla. hangi teknolojinin kullanılacağına karar verilmeden önce öğrencinin ihtiyaçları ve öğretilecek materyalin gerektirdiklerini göz önünde bulundurmasından geçer. Uzaktan Eğitim Projesi. uzaktan eğitimi gören kişilerin yüz yüze eğitim gören kişiler kadar öğrenip öğrenmediklerini sorguluyor. Eğitimci bir uçta ders verirken. 18. kırtasiye ve bürokratik giderlerin düşürülmesi. Sosyologlar. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişmesindeki yeri değil. bir amaç bir çok teknolojik medyanın bir arada kullanılması gerekir. sanal sınıflar. s. fırsat eşitsizliğinin en aza indirilmesi Basım. farklı binalardan. * Hangi Teknoloji En İyisidir? Uzaktan eğitimde en belirleyici role teknoloji sahip olmasına rağmen. Tanımlanacak olursa. 3-4): Kurumlar ve bölgeler arasında belirli bir dengenin sağlanıp. 1999. Bu sistematik yaklaşımın bir sonucu olarak. s. Uzaktan eğitim uygulaması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. Değişik eğitim modellerinin fayda ve zararları karşılaştırmakta zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedir. i) İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantaj ve Dezavantajları * İnternete Dayalı Uzaktan Eğitimin Avantajları İnternete dayalı eğitimin avantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Geleceğin Eğitiminde Uzaktan Eğitim Yöntemi. Bu modeled eğitimci ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurulur. İTÜ. öğrenciler arasındaki iletişim sağlandığı ve öğretmenden öğrenciye erişim olduğu sürece uzaktan eğitimin yüz yüze eğitim kadar başarılı olduğunu göstermiştir. sanal kütüphaneler veri tabanları oluşturulmuştur. İnternet ve Uzaktan Eğitim. * Uzaktan Eğitim Yararlı mıdır? Birçok eğitimci. 1999. eğitimin nasıl daha iyi verileceği tartışılmaktadır. Araştırma sonuçları. Eğitimde kaliteli oluşturulması. uzaktan eğitim.

İnternet ve uzaktan Eğitim. - - - *İnternet’e Dayalı Uzaktan Eğitimin Dezavantajları İnternet’e dayalı eğitimin dezavantajları ile ilgili olarak aşağıdakiler sıralanabilir (Distance Education and self-learning. Bilgi ve belgelerin herkesin kullanımına açık olması. 1999. Kontrol edilebilir ve veritabanı oluşturulması. seminer. Öğrenmenin bireyselleşip. lerinin dahil edilebilmesi. - - 136 . konferans. etkin bir eğitim desteği sağlanması. Geleneksel sınıf ortamında soru soramayan veya grup içinde katılım yetisine ulaşamayan adayların elektronik ortamda özgüven kazanmaları. 1999 s. Akılda tutma seviyesinin artırılması. s. İletişim ve bilgi temelli bağlantılara bağımlı olunduğundan. 6. öğrenci-öğrenci) çok yönlü bir haberleşmenin sağlanması Farklı kuruluşlardaki öğretim elemanlarının karşılıklı işbirliğine yönelmeleri sonucunda. vb. Taraflar arasında (öğrenci-öğretmen.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Ders. animasyon. Başaran ve Tulu. Sadece metin tipinde bir sunumdan öte aktarma ses. 5. 3-4): Öğretmenlerin doğrusal olduğunu unutmaları. kurs ve benzeri eğitim materyallerinin aktarımında minimum maliyet ile maksimum çıktıya ulaşılması. 1999. bireyin grup baskısından kurtulması sonucunda bireysel öğrenme sorumluluğu ve yaratıcı özgürlüğün doğması. Bilgilerin kolaylıkla ve etkililikle değiştirilmesi. ulaşım olanaklarının herhangi bir sebeple değişmesi veya internek olanaklarının iyileştirilmemesi sonrasında iletişimde etkinsizlik Öğrencilerin esastan çok teknoloji üzerine yoğunlaşmaları. s. renk. s. Demiray.. 4. Zamanın daha etkin yönetimi. olmayan düşünce ortamında Öğretmen ve öğrencilerin İnternet tabanlı eğitim araçlarının kullanımındaki bilgi eksiklikleri ile öğretmenlerin pedagojik açıdan eğitim materyallerinin hazırlanması konularında yetersiz kalmaları. interaktiflik. 1999. Eğiticinin teknik destek elemanına ihtiyaç duyması.

arama motorlarını kullanma gibi temel işlevler bilinmelidir. diğer okullardaki / bölgelerdeki / ülkelerdeki yaşıtlarıyla bireysel ya da grub olarak elektronik posta aracılığıyla projeler yürütebilir. Öğrenciler ödev. senaryolarda bulunması gereken öğeler.2 Web Destekli Eğitim Çalışmaları a) Eğitimde İnternet Projeleri İnternete bağlı bir sınıf ya da labaratuvar kullanma imkanına sahip ve İnterneti ders ortamı içinde eğitici anlamda kullanmak isteyen öğretmenler bu eğitimde Web Quest. başkalarına yollama gibi haberleşme ile ilgili temel beceriler olmalı İnternet üzerinden bilgi arama. alma. Bu uygulamada önemli olan bilgisayar dersi değil. 137 . Aile yaşantısını olumsuz etkileyebilme. Öğrenciler diğer sınıf ya da okulda yapılan projelere de elektronik posta aracılığıyla projeler katılabilirler. proje ve araştırmalara yönlendirilerek İnternet araştırma kaynağı ve bilgiye ulaşma aracı olarak kullanılabilir. İnternet üzerinden araştırılarak bulunacak bilgilerde ek öğrenme malzemesi olarak algılanmaktadır. kaynak adresleri ve okulların birbiriyle nasıl ilişki kurmaları gerektiğini ve birlikte çalışma yöntemleri kapanacaktır. - 6. World Links gibi senaryosu önceden belirlenmiş İnternet projelerinin okul ve öğretmen tarafından nasıl planlanacağı. öğrencilere yönergeler. Bu şekilde öğrencilerin hem bilgiye hem de bilgiyi ve teknolojiyi kullanma becerileri gelişecektir. Beceri ve tutma davranışların gerçekleşmesinde etkili olamama. İnternet adreslerinin özellikleri. Eğitim kurumları Web sitelerini geliştirerek öğrencilerinin proje çalışmalarını geniş bir kitleye sunabilme olanağı yaratmaya çalışmaktadırlar. fikir alışverişinde bulunabilir. Bu ders içinde bilgisayar becerileri bir araç olarak kullanılmakta. İnterneti kullanma gibi temel becerilerin olması gerekir. normal konulu bir ders olmasıdır. Bu yolla öğrenciler veri toplama ve analiz becerilerini geliştirebilirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri - Mehmet Karahan Çalışan öğrencilerin dinlenme veya eğlence zamanlarının alması veya grup birlikteliğinin sağlayabileceği sosyal ortamları doğuramaması sonucunda oluşabilecek yalnızlık ve uyumsuzluk. Öğrenciler proje çalışmaları sırasında elektronik posta (e-mail) ile diğer insanlarla iletişim kurabilecekler. İnternet erişimi için e-mail programları ve bilgi tarayıcı programlar tanınmalı ve e-mail yollama. İnternet proje çalışması için İnternete bağlanma. Dloba Learn. Net Days. Kendi kendine çalışma alışkanlığı olmayan ve bu yeteneğini geliştirmemiş bireyler için sınırlılık oluşturması. cevap verme.

“Proje Tabanlı Öğrenme Modeli ve İnternet Projeleri” gibi eğitimlerin verilmesi gerekmektedir. * İnternet Projeleri Hangi Eğitim Düzeylerinde Uygulanır? 138 . (Belki yeni açılmış olan Bilgi ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümleri bunun dışında tutulabilir) Bu yüzden hizmet için öğretmen eğitimi programları ile öğretmenlere “Eğitimde İnternetin temel kullanımı”. Hangi Eğitim Hedeflerine Yöneliktir? Bilgisayar okuryazarlığı. sorumluluk Küresel perspektifleri anlama Tek doğru olmadığını kavrama Kendi kültürünü anlatabilme tanıtabilme Karşılaştırma yoluyla kendi kültürünü daha iyi anlama Geçmişi anlayarak geleceği kurgulayabilme Üretken olma ve dünyaya yararlı bilgiler sunabilme * Öğretmenin Ne Yapması Gerekir? Öğretmen rolü bu senaryolar içerisinde daha esnek. Bu öğrenme ortamlarında ortaya çıkan en önemli bulgulardan biri de öğrencilerin tasarım becerilerinin geliştiğidir. organizasyon becerileri.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Öğrenciler proje çalışmaları ile bilgiyi harmanlama. yeni şekillerde ifade etme ve yeniden yaratma becerileri gelişmektedir. işi bitirmek. karar verme. İnternet temel kullanımı Araştırma becerileri Problem çözme Soru sorma Sorunları gerçek hayatla ilişkilendirme Çözümleri kurgulama Bilgi tasarımı ve sunumu Kendini iyi ifade etme İletişim ve dil becerileri Diğer kültürlerle iletişim Diğerleri ile birlikte çalışma İş vermek. bilgiyi aktarıcı olmak yerine birlikte öğrenen ve ol gösterici olmalıdır. zamanı verimli kullanma Değerli bilgiyi değersiz bilgiden ayırma Ekip çalışması. Ancak bu uygulamaların yöntemi de şu ana kadar ki formel öğretmen eğitim programlarında yer almamıştır. “Eğitimde İnternet projeleri”. * İnternet Projeleri Hangi Becerileri Geliştirir.

evinden tüm dersleri takip etme olanağı veriyor. Aslında bu tamamen öğretmenin yaratıcılığına bağlıdır. * Sınıfta iyi bir altyapı ve İnternet bağlantısı yeterli midir? Sınıfta sorunsuz çalışan esnek ve verimli bir altyapının sağlanmış olması başarılı network ve İnternet uygulamaları için önemli bir ön şarttır. tatilde. simülasyonu ve kişiye özel analiz raporlarıhbulunuyor http: //www. Erol Altaca Dersanesi’nin ardından MEF de sanal dersane yarışına hazırlıklarına başladı.gent. sıralamasını. önceki dönemlere ait interaktif deneme testleri. Ancak bu yapının gelecek olan İnternet Projelerinin yapılması ile olacaktır. öğrenciye. tutum ve davranış içeren eğitsel hedefler İnternet projeleri içinde bütünleşik olarak ya da birbiriyle ilişkilendirilmiş olarak kullanılabilirler ki ve bu da eğitimin ve öğrenme süreçlerinin kalitesini artırır.tr 139 . Bilgisayar ve İnternetin yaşamın vazgeçilmez parçalarından birisi olmaya başlamasıyla sınavlara öğrenci hazırlayan dersaneler de sanal dersane yarışına girdiler. bilgisayarla İnternete bağlanabilecekleri her yerde günün. İnternet projeleri dersin konularının İnternet becerilerini araç olarak kullandırtabilen yeni senaryolar halinde düzenlenmesiyle mümkün olabilir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan İnternet projeleri okul öncesinden başlayarak üniversite eğitiminin sonuna kadar her düzeyde uygulanabilir. Eğitim paketlerinde otuz bin sorudan oluşan soru bankası. MEF Dersanesi ile Digi Türk’ün ortak çalışmaları sonucunda ortaya çıkan MEF Digital ile üniversite adalarına televizyondan interakif ÖSS hazırlık eğitimi veriliyor. * İnternet Projeleri Müfratadata Uygun mudur? Evet uygundur.digiturk. Ancak müfredatın belirlediği birden fazla konu ve beceri. b) Sanal Dersaneler Sanal dersnaler öğrencileri sınavlara hazırlamayı amaçlayan ve sınav için gerekli bilgilere evlerinde. gecenin diledikleri saatlerde ulaşmalarını sağlayan sanal ortamlarıdır. kendi puanı. Sanal dersaneler. Yaratıcı ve yararlı İnternet Projeleri kurgulayabilmek için müfredatın dışına çıkmak gerekmez. tercihleri arasından hangisini kazanacağını gösteren ÖSS.

1 Adaylara hizmetler Web sitesi aracılığıyla ulaştırılıyor. Sanal eğitim ortamlarında cinsiyet. sanal kütüphaneler ve sanal dersaneler gittikçe yaygınlaşmaktadır. giyim. bilgi kazandırmak ve bilgilerini sistematize etmesini öğretmek olarak tanımlanabilir. bireye yaşamının bir döneminde. 140 . Barracuda adındaki uydu anteni sistemi ile alınıyor ve üniversite adayları da dersleri görüntülü olarak evindeki bilgisayarlardan takip ediyor. zaman sınırlamaların kalkması ve her şeyden zayide ucuz (yol. Dersler Erol Altaca Dersanesi’ndeki özel bir sınıfta anlatılırken. Sanal eğitim ortamları sayesinde kişi. tüm dikkatlerini derse yoğunlaştırabilmelerini. bürosundan.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Şekil. yaş ve sosyal sınıf farklılıkların ortadan kalkması. Uyduyla aktarılan görüntüler. Günümüz sanal üniversiteler. Bu şifreyi aday bulunduğu herhangi bir yerden de kullanabiliyor. çoklu ortam nesneleriyle zenginleştirilmiş ders materyalinin kullanılabilmesi. yiyecek vb. evinden. c) Web Destekli Eğitim Örnekleri * İDE-A Nedir? Örgün eğitim. bu işlevi üstlenmiş kurumlar aracılığıyla. Eğitimde bilginin paylaşımı esas olduğundan dolayı klasik anlamda belki de en fazla yüzlerce kişiye ulaşabilirken İnternet sayesinde milyonlarca kişiye seslenmek imkanı vardır. derslerin görüntüleri. Dexar’ın yer vericisinden uyduya ulaştırılıyor. çevrin içi derslerde devam zorunluluğunun olmaması. ÖSS eğitim programına üye olan herkese özel olarak bir şifre tahsis ediliyor. öğrencilerin kendilerini daha rahat hissetmelerini.) masrafların olmaması bakımından) olması gibi etkenlerden dolayı önümüzdeki yıllarda geleneksel eğitimin yerini alacağını söyleyebiliriz. hatta iş yerinden etkinliklerine yazı veya söz ile katılabilmektedir.

2 * İDE-A Nasıl İşler? İDE-A programında derslerin nasıl işlendiğine geçmeden önce. dersleri istediğiniz zaman. bilgiyi güncelleştirmenin önemini vazgeçilmez kılar. İDE-A ‘da verilmekte olan derslerden daha iyi yararlanmak için verilen önerilere uyulmalıdır. istediğiniz yerde. Çözümü yine teknoloji alanındaki gelişmeler sağlamıştır. insanlık tarihinde görülmedik bir hıza ulaşmasıdır. Şekil. karşılıklı devrim yaratmış bilinen bütün eğitim yöntemlerinin yeniden gözden geçirilmesini dayatmaya başlamıştır. dersler için kullanılan arayüzün işleyişinden bir miktar bahsetmek gerekir. eğitimin sürekli kılınmasını gerektirmektedir. Bu iki alan arasındaki çelişki. sıkılmadan öğrenmenizi sağlayacaktır. var olan bilginin hızla eskimesi demektir ki. İDE-A (İnternete Dayalı Eğitim – Asenkron) öncelikli olarak yaygınlaştırılmasında yarar görülen bilgilere ilişkin konularda bir dizi eğitim programı projesidir. ilkel örneklerinde olduğu gibi ders notlarının İnternet aracılığı ile sizlere ulaştırılmasıyla sınırlı kalmamasıdır. yaygın eğitim yöntemlerinin. Bu programlarda. Ancak örgün eğitimin yaşam boyu sürmesi düşünülemez. 141 . Bu programların en özel yanı. istediğiniz ortamda öğrenme süresini istediğiniz gibi düzenleyerek istediğiniz kadar tekrar ederek gerekli gördüğünüz konuları tartışmak olanağına sahip olacaksınız. Çağdaş ülkelerde hızla gelişen İnternete dayalı eğitimin ülkemizdeki öncülüğünü ODTÜ yapıyor.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Günümüz dünyasının en temel özelliklerinden biri bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin. konuları bilgisayar başında ve okumanın ötesindeki etkinliklerinizle. İlgili görsel işitsel öğelerle hazırlanan dersler ve karşılıklı etkileşim kanalları. Bilgi işlem alanındaki gelişmeler ve özellikle İnternete dayalı asenkron eğitim. Bu.

anlatılan konula ilgili animasyonlar ve şekiller yardımıyla anlamayı kolaylaştırmak hedeflenmiştir. içinde bulunduğunuz konu anlatımını bulacaksınız burada anlatımlar kısa ve öz olarak sunulmuştur. Ev ödevi. bunlar. Haftanın amacı. burada o hafta anlatılan konunun niteliği ve bu konunun sonunda öğrencilerden beklenilenleri bulacaksınız. Şu andan itibaren bu hafta ile ilgili alt maddelere sol kısımdaki linkler vasıtasıyla erişebilirsiniz. Sol kısımda. Ders. Ders Bu başlık altında. Maddeleridir. Bunun yanında alıştırmalar.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Ders sayfası 3 ana kısımdan oluşmaktadır. Bilgisayar ortamının sağladığı olanaklar kullanılarak. Ayrıca öğrendiklerini uygulama şansını bulmaları açısından da oldukça faydalı olmaktadır. çalışırken rahatsız olmanızı engelleyici ve anlatılan konuyla ilgili tüm ek bilgilere en kolay şekilde ulaşabileceğiniz bir biçimde düşünülmüştür. Böylece verilen bilgileri daha bilinçli olarak çalışma imkanına sahip olacaksınız. Okuma ödevi. bir haftayı ilgilendiren maddeler vardır. Tartışma grubu Haftanın Amacı Öğrencilerin ilk olarak bakması gereken yer Haftanın Amacı’dır. öğrencinin konuyu ne kadar anladığını kendi kendine sınaması hedeflenmiştir. Ders sayfasının dizaynı. Tartışma Grubu 142 . Ayrıca anlatılan konula ilgili daha spesifik ve daha ayrıntılı bilgileri bulabileceğiniz İnternet adreslerine linkleri de yine konu anlatımı sırasında görebilirsiniz. konunun zihinlerde daha iyi oturtmasını da sağlamaktadır. Alıştırmalar Her hafta anlatılan konuyla ilgili verilen alıştırmalarla. Bunlar haftanın içinde dolaşmayı sağlayan sol kısım. haftalar arasında geçişi sağlayan sağ kısım ve içeriğin bulunduğu orta kısımdır. Önce çalışmak istediğiniz haftayı sağ kısımdan seçerek o haftaya geçin. Alıştırmalar. Ev Ödevi Belirli aralıklarla verilen ev ödevlerini öğrencilerin sınanmasına olanak sağlamaktadır.

yeni yazılım geliştirme paradigmaları. Bilgisayar dünyasında baş döndürücü gelişmeler yaşanmaktadır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Dersle ilgili en önemli sayfalardan biri Tartışma Grubu’dur. BTSP değerlendirmesi sonunda başarılı olan katılımcılara ODTÜ tarafından resmi bir sertifika verilecektir. Ve ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından tamamen Türkçe olarak hazırlanmıştır. İyi bir yaşam standardı ve işsiz kalmamak için yaşam boyu eğitim mutlaka gereklidir. BTSP yaşam boyu öğrenme gereksinimini karşılamak için de önemli bir fırsattır. 4 dönemden oluşan ve yaklaşık olarak 9 ay süren bir sertifika programıdır. * Bilgi Teknolojileri Sertifika Proframı (BTSP) Nedir? OTDÜ’nün İnternet üzerinden verdiği ilk sertifika programıdır. Sertifika bu derslerin ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri tarafından İnternet üzerinden yürütülen program sonunda verildiğini de belgelemektedir. Çeşitli boyutlarda evrim geçirmektedir. Sanal-Okul projesini. Dersler Bilgisayar Mühendisliğinin temel derslerinden seçilmiştir. Programda. Burada öğrenciler derste anlayamadıkları konuları veya sormak istedikleri soruları öğretim üyelerine veya diğer öğrencilere sorabiliyorlar. öğretmenlerimizi ve öğrencilerimizi çağdaş eğitim olanaklarına kavuşturmak ve Türkiye’nin bilgi toplumuna geçişinin temellerini atmak amacıyla tasarladı. 9 dersten de başarılı olan katılımcılar Bilgi Teknolojileri Sertifikası almaya hak kazanmaktadırlar.000 civarındadır. Türkiye’de bilgi teknolojileri alanında 75. dünyadaki bilgi kaynaklarından 143 . Bu sertifikaya sahip kişiler bu şirketlerde eleman açığı bulunduğu takdirde tercih edileceklerdir. Avrupa’da ise bu açık 300. BTSP’nin amacı Türkiye’deki bilgi teknolojileri alanındaki 75. Örneğin ABD de işsizlik oranı %8 olmasına rağmen BT alanındaki yetişmiş eleman açığı 346. Buna hak kazanan kişi İDE-A / BTSP çerçevesinde Bilgisayar Mühendisliği’nin 9 temel dersini izlemiş ve sınavlarında başarılı olmuş demektir. Benzer sorun yurtdışında da bulunmaktadır. Sorulan sorulara öğretim üyeleri ve ders asistanlarının yanında tüm öğrenciler cevap verebilirler. * Sanal Okul Nedir? Türkiye Bilişim Vakfı. Dönem sonunda katılımcılar yüz yüze dersler ve sınavlar için ODTÜ’ye davet edilmektedirler. Halen bir işte çalışıyor veya kendi işinizin sahibi iseniz BTSP size sürekli gelişen teknolojiye ayak uydurmasında ve rekabetçi piyasa ve iş koşullarında daha başarılı olmanızda yararlı olacaktır. her dönemde iki derk olmak üzere toplam dokuz ders verilmektedir. Verilen ODTÜ sertifikasının bilgi teknolojileri alanında eleman gereksinimi olan bazı şirketler tarafından kabul göreceği basına yansımıştır. Bunun en güzel yanı. Her yıl yeni programlama dilleri. konular etrafında tartışma ortamlarının doğmasıdır. Avrupa’da bir meslek 24 ayda eskirken ABD de 18 ayda eskimektedir. Bu projeyle.000 nin üzerinde bulunmaktadır. gereksinimlere göre standartlar ve yeni yazılım araçları ortaya çıkmaktadır. BTSP. Yapılan sınavlar sonucunda. Bu alanda çalışanlar sözü edilen baş döndürücü gelişmeleri zorlukla izlemektedirler.000’nin üzerindeki yetişmiş eleman gereksinimini karşılamaya katkıda bulunmaktır. Bu nedenle böyle bir öğretimin önemi büyüktür.000’nin üzerinde yetişmiş eleman gereksinimi bulunmaktadır.

3 * Kampanyanın Amacı Türkiye Bilişim Vakfı. toplumsal sorumluluk sahibi şirketler ve bilinçli tüketici önemli rol üstleniyorlar. Söz konusu modüller her sınıf ve ders için yaratılabilir. bu ve bunu destekleyen modüllerden aynı kavramı kullanan başka ders konularının anlatımında da faydalanılabilir. Tüketiciler de . bundan sonra “modül” diye adlandıracağımız küçük ve birbirinden bağımsız uygulamalar ve bunların ders içinde kullanımlarına yönelik senaryolar yer alır. öğrencilerin gerek öğretmenleriyle. 144 . ürünlerine “Sanal-Okul’u Destekliyoruz” pulları yapıştırıyor. Modüller. Sanalokul alışılmış eğitim sisteminin aksine ezberden uzak. gerekse kendi başlarına görerek. bilgilerini sınayarak kendilerini geliştirmelerine olanak sağlayan yeni bir model tanımlıyor. basit ve göreceli olarak kolaylıkla üretilebilmelerine karşın. uygulamaya yönelik bir yöntem sunuyor. konuya hakim eğitmenler tarafından üretilir. Örneğin. Her modül. sorgulayan ve etken bir öğrenme ortamı yaratıyor. üzerinde bu pulları gördükleri ürünleri tercih ediyorlar. deneyerek keşfetmelerine. Bu kampanya çerçevesinde Sanal-Okul’a destek vermek isteyen sponsor firmalar. bir araya geldiklerinde son derece etkili olabilirler. üretip geliştiren. bu pullar için TBV’na bağışta bulunuyorlar. Şekil. Sanal-Okul projesine kaynak yaratmak amacıyla kapsamlı bir kampanya başlamıştır. * Projenin Kapsamı Sanal-Okul’un temelinde. Burada önemli olan ilginç ders senaryolarının yaratılmasıdır. Kısacası Sanal-okul öğrencilere ve öğretmenlere bilgi çağına adım atma imkanı sunuyor. Bu proje. Geliştirilmesinin 3 yıl sürmesi ve toplam maliyetinin 3 milyon dolar civarında tutması beklenen bu büyük çaplı projenin desteklenmesinde.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan da yararlanılarak İnternet üzerinde Türkçe dev bir bilgi havuzu oluşturuluyor. “sarkaç modülü” tek başına “sarkaç” kavramının öğretiminde kullanılabileceği gibi. Edilgen bir eğitim sistemi yerine. ülkemiz çocuklarının eğitiminde reform niteliği taşıyan bu projeye katkıda bulunmak için. Sanal-Okul’da bu senaryolar. kendi başına dinamik bir sanal ortamdır.

deniz bilimleri. oluşturulma aşamasındadır. arkeoloji. uluslararasi hukuk veri tabaninin icerdigi bazi konulardir. havacilik ve uzay bilimleri. Türkiye’nin kendi modüllerini üreteceği bir altyapıya kavuşturulmasıdır.eoe. genis bir konu yelpazesinde yayinlanmakta olan dergileri kullanima sunmaktadir. Sanal-Okul’da yer alacak modül sayısı başlangıçta 2500’den fazla olacaktır.inonu. bilgisayar. müfredatımıza uygun eğitsel modüller yaratmayı hedeflemektedir.4 *Academic Search Elite Akademik birimler icin tasarlanmis bu veri tabani. turizm.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Söz konusu modüller. kadin ve cocuklar. Yabancı dil de hazırlanmış ve okullarımızda ders akışlarına kolaylıkla entegre edilebilecek bu modüller yerelleştirilerek. egitim. projeye katkıda bulunmak isteyen “modül yazarlarıyla” işbirliği yaparak. siyasal bilimler. ilk aşamada TBV’nin yurtdışında işbirliği yaptığı diğer bir sivil toplum örgütü EOE (www. reklamcilik. dunya haberleri. halkla iliskiler. spor. hobiler.3 İnternet Üzerinden Bilgiye Erişim Yolları b)Veri tabanları:İnönü ünüversitesi’nin web sayfasından belli başlı veritanlarına ulaşmakmümkün http://www. ticaret. tarim. ithal öğelerle eğitimden çok.org) tarafından temin edilmiştir. din. felsefe.tr/?menu=library&sub=dbase Şekil. tuketici egitimi. 6. tarih. insan kaynaklari. kriminoloji. matematik. sitenin ilk Türkçe içeriği oluşturulacaktır. Modüllerin ve uygulama senaryolarının üretilmesinde yönlendirici olarak bir akademik danışmanlar grubu. tip. bilim ve teknoloji. 145 .edu. biyoloji. muhendislik. bankacilik ve finans. ekonomi. Antropoloji. mesleki egitim. Sanal-Okul. kimya. Ancak asıl hedef. iletisim ve medya. dil.

1.7 milyondan fazla sirket bilgisine Dun and Bradstreet ile eriseceksiniz Wall Street Journal. Veri tabaninda ayni zamanda EIU ( Economic Intelligence Unit ) tarafindan yayinlanan Country Reports'lara ve WEFA tarafindan yayinlanan Country Monitors'lere de ulasmak mumkundur. Fortune.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Academic Search Elite veri tabaninda . Business Week.com'dan" saglanan imaj / fotograf veri tabanina ulasabilir. American Banker. Business Source Premier veri tabaninda . Sadece EBSCOhost yazilimi ile goruntulenebilen "Archive Photo" ve "MapQuest. 1. The New York Times ve The Cristian Science Monitor gazetelerini okuyabilirsiniz *Business Source Premier: Business Source Premier. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. Bu dergilerin 1732 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. Bu dergilerin 980 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. ve iliskili disiplinlerdeki 2796 dergiyi kullanima sunmaktadir. • • • • • • • 2790 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. 1990 yilina kadar geriye donuk olarak kullanima sunulmaktadir. Bu dergilerin 641 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. 1732 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. 980 hakemli dergi iceren veri tabanimizdaki dergilerin buyuk bir kismi. finans. Journal of Management ve Academy of Management Review bu veri tabaninda yer alan temel dergilerden sadece bir kac tanesidir. Forbes. Veri tabaninda yer alan tam metin dergilerden 250 den fazlasinin tum haklari EBSCO tarafindan alinmistir ve baska bir veri tabaninda yer alamazlar. Harvard Business Review. muhasebe. Pek cok dergi 1990 yilindan itibaren tam metin verilmektedir. bankacilik.7 milyondan fazla sirket kaydi iceren Dun & Bradstreet bilgilerini bulabilir. Bu dergilerin 958 adedi hakemli ( peer review ) dergilerdir. 2260 adet FULL TEXT ( tam metin ) dergiyi ekraninizdan eski sayilari dahil okuyabilirsiniz. Taranabilir sema. grafik ile ASCII ve PDF ve Page Image olarak dergileri goruntuleyebilirsiniz. • • • • • • • • Mehmet Karahan 2715 derginin 1984'den gunumuze indeks ve ozetcelerini tarayabilirsiniz. isletme. ekonomi. Economic Intelligence Unit tarafindan uretilen Country Report’lara ve WEFA tarafindan uretilen Country Monitor’lara erisebilirsiniz 146 . Taranabilir sema.

Üniversite kütüphanecilik bölümleri öğrencilerinin zorunlu uygulama ve staj programlarının yürütülmesine yardımcı olur.Mevcut bilgi kaynaklarından en iyi yararlanılmasını sağlamak amacıyla her düzeydeki kullanıcıya hitap edecek şekilde kurum içi ve dışında hizmet verir. tek bir merkezi kütüphane çerçevesi içinde örgütlenmesi ve yürütülmesi esastır. Üniversite kütüphaneleri bu amacı gerçekleştirmek üzere.edu. http://www. öğretim ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan ve hizmet veren kurumlardır. merkez kampüsün bulunduğu yerleşim alanı dışındaki diğer kampüsler için birer bağlı birim kütüphanesi kurulabilir. . Kuruluş Amaçları 1. hedeflerini ve kapsamını şöyle açıklıyor. üniversite öğrencilerinin ve çalışanlarının kullanımına sunulacak şekilde düzenler.Gereken her türlü bilgi ve belgeyi sağlar. . .sakarya. Kuruluş Şekli -Üniversite'deki kütüphane hizmetlerinin.tr/ Şekil. .Kütüphaneler.kutuphane. Üniversitenin eğitim ve öğretimini desteklemek ve araştırma.Sağlanan bilgi ve belgeleri bütün araştırmacıların. Teknik hizmetleri merkezi kütüphaneden yürütülmek şartıyla.Eğitimde Bilgi Teknolojileri • Mehmet Karahan WALL STREET terimlerini aciklayan sozluk ve bu terimler ile taranabilme ozelligi… c)Dijital kütüphaneler: Sakarya Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı sanal kütüphane alanında yapmış oldukları çalışmaların amaçlarını . Bölümler ve daha alt düzeydeki birimler için ayrı ayrı kütüphaneler kurulamaz.5 147 .

Başkanlığın bütçesini hazırlamak. . eğitim programları düzenlemek. iş bölümü ve personeli üzerinde genel eğitim ve denetim görevini yapmak. Arabul`da aradığınız sitelere ulaşmak için iki farklı yol izleyebilirsiniz. vb.Ş. . tez kataloğu. İsterseniz. -Teknik ve okuyucu hizmetlerinin standardizasyonunu sağlamak ve denetimini yapmak. tüm hizmetlerinden dolayı Genel Sekreter’e karşı sorumludur. yeterli kadroyu oluşturup.Kütüphanecilik alanındaki gelişmeleri izleyerek yeni teknolojilerin kütüphaneye girmesi için çalışmalar yapmak. . Ya da herhangi bir Arabul sayfasındaki arama kutusunun içine aradığınız konu ile ilgili kelimeleri girerek Arabul veritabanında bu konu ile ilgili kaydedilmiş olan sitelere direkt olarak ulaşabilirsiniz. . Türkçe ve diğer dillerde yazılmış Türkiye ile ilgili tüm web sitelerini veritabanına kaydetmektir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığının görevleri Mehmet Karahan . .Daire Başkanı. tarafından yapılan. Türkiye`nin en kapsamlı kategorik dizinidir.Bibliyografya.Kütüphane hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için.Kütüphane ve Dokümantasyon hizmetleri hakkında ayrıntılı bir faaliyet raporu hazırlamak ve yıl sonunda Rektörlüğe sunmak.Bu yönetmelik uyarınca görev alanına giren ve kütüphane hizmetlerinin gerektirdiği diğer çalışmaları yapmak. . Hedefi.Satınalma işlermlerinin Üniversite’nin gelişme politikası doğrultusunda merkez ve bağlı birimler arasında dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak. a) Arama motorları: Arama motorlarına örnek olarak ara-bul ‘u işleyelim *Ara-bul: Arabul. yayınlar çıkararak bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak. Arabul ana sayfasındaki kategorileri ve onların altındaki alt kategorileri kullanarak arama yapabilirsiniz. Şube Müdürlüğünden alınan önerilere göre bağlı birimlerin de ihtiyaçlarını gözönünde bulundurarak Başkanlık bütçesi halinde Rektörlüğe sunmak. 148 .Merkez ve birim kütüphanelerinin eşgüdüm ve işbirliği içinde çalışmalarını sağlamak ve bu amaçla mesleki kurslar açmak. . . programlaması ve yönetimi Domi Bilisim Teknolojileri A.

hem kullanıcıların daha hızlı araştırma yapmalarını sağlar. Eklediğiniz siteler. Böylece.asp Şekil.6 Arabul`da halihazırda yer almayan ve eklenmesinde yarar gördüğünüz siteleri. açıklamalarını ve anahtar kelimelerini saklar. "Sitenizi Ekleyin" bölümüne girerek bize iletin. başlıklarını. en kısa zamanda Arabul'da yerlerini alacaklardır.arabul. Arabul.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan http://www. editörlerimiz tarafından detaylı bir şekilde incelendikten sonra veritabanına eklenen sitelerin sadece web adreslerini. hem de "full text" aramalarda çokça karşılaşılan bir problem olan "bulunan sayfaların pek çoğunun ilgisiz konularda olma" ihtimalini azaltır. tarafımızdan yapılacak olan gerekli incelemeden sonra.com/arayuz/4570/Default. 149 .

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7.BÖLÜM İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKiLERi 1)Birey Üzerindeki Etkisi 2)Toplum Üzerindeki Etkisi 3)İnternetin Türkiyedeki Durumu 4)İnternet Etiği 150 .

çoka-çok iletişimi olanaklı kılmaktadır. Modern çağın bir gereği olan bilgisayar ve internet kişilerin yaşamına girmeğe başladı.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 7.İnternet küresel dünyanın büyük oranda temsil ettiği bir platformdur. İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dilin kullanım biçimlerinde değişiklikler oldu.1. Bunlardan bazıları eş zamanlı. kuralları ve araçlarıyla insan zihnindeki sınırlara bile meydan okumaktadır. toplumsal kaosları ve toplumlar arası kültürel. bilginin kullanımı ve paylaşımındaki eşitlikçilik.İNTERNETİN BİREY VE SOSYAL YAŞAMA ETKİSİ 7. Bu ağda bilgisayar ortamına aktarılan her türlü veri. Bilgi paylaşımı ve tüketiminin internet gibi bir ortam sayesinde kolayca gerçekleşebilmesi yeni bir siyasal ve sosyal topluluğunda oluşmasına olanak sağlamıştır. Bilgisayarınızı zevkle kullanıyorsanız bir problem yok ama onu arkadaşınız yerine koymak zorundaysanız. sosyal ve siyasal farklılıkları kaynaştırarak insanlığın hizmetine sunmaktadır. Bu değişme yalnızca Türkçe’ye özgü değildir. ekonomik.1.2. İnternet dil kullanım biçimlerini nasıl değiştirmiştir?İnternet üzerinde insanlar iletişim kurmak için farklı araçlar kullanmaktadır. Bunlardan en önemlileri:web. İnternetin bireyler üzerindeki psikolojik etkisi kısaca:İnsana doğal bir muhatap olması ve insanı-insandan uzaklaştırması biçiminde açıklanabilir. Psikolojik Etkisi Sahip olduğumuz kısıtlı zamanı tek bir uğraşla doldurmak yerine mümkün olduğunca çeşitlendirmek bireysel iletişim açısından daha faydalıdır. İnternet ve Dil Kullanımı: Bildiğimiz gibi dil insanlarla iletişim kurmada kullandığımız en önemli araçtır. Ancak bilgisayar ve internet kullanımı kişiler için olumlu ve olumsuz etkileri vardır.3. 7.2.chat’tir. bazıları art zamanlı iletişim sağlar. Artık kendine özgü kelimeleri. ideolojik. 151 . 7. Bütün diller internet ile ortaya çıkan yeni dilsel kullanım biçimlerinin etkisi altındadır. iletişim. İnsanlar arasında iletişim sağlamak amacı ile kullanılan bu araçlar. İnternetin başta eğitim. İçinde bulunduğumuz bu süre içinde her ne kadar kapsamını ve sınırlarını çok somut olarak bilmesek de. hemen herkes tarafından kullanılabilmekte ve kullanıcılar sınırsız bir olanağa kavuşmaktadırlar.3. bazıları ise bire-çok. taşıdıkları özelliklere göre dil üzerinde etkili olmaktadırlar. yaratıcılık olmak üzere çeşitli alanlarda yaraları olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Sosyal Etkisi 7.email. hareketli görüntüyü ve sesi birbirine yaklaştırmıştır.3 Birey Üzerindeki Etkisi Yaşamımıza giren bir konu olarak internet aslında çok geniş bir kavrama sahiptir. problem bu noktada başlar.3. Art zamanlı iletişim araçlarından olan web sayfaları:dil ile resmi. İnternet bilgi paylaşım ağıdır.

3. vurgu. yazılı dile çok kısa süre içerisinde argo. Araştırmaya dayalı bir eğitim yapısı ile ezber-tek kitaba –öğretmene dayalı eğitim yapısı içinde internetin bilgilenme hakkına ilişkin işlevi farklı olacaktır. Chat’in Sosyal Etkisi: İnternetin dil üzerindeki etkilerinde ele aldığımız chat’in bireyler üzerindeki etkisi biraz daha açmak gerekirse: chat sohbet etmek anlamında ingilizce bir sözcüktür. birbirlerini görmemeleri.jest. İntenette sohbeti yazışma ve internette sohbet etme biçimidir eterlendirmeden önce geleneksel anlamdaki sohbet üzerinde düşünürsek. Bilgilenme Hakkı: Bilgilenme hakkı dünyanın herhangi bir ülkesinde yaşayan herbir bireyin varlığını koruma ve geliştirmede zorunlu olarak gereksimim duyduğu bilgiye hiçbir engelle karşılaşmadan ulaşma hakkıdır. Eğitim sistemi ile ilgili ön koşulların sağlanmadığı bir ülkede. ahenk gibi araçlar yazılı internet ortamında eksik kalışı.3. internet. Bu da dilde küreselleşmeye yol açan bir nedendir. Sohbet etmek yada söyleşmenin açık karşılığı “oturup 152 . Küreselleşmeye bağlı olarak zaman ve mekan kavramlarımızda değişmeler meydana gelmiş ve iletişim kurduğumuz çevre farklılaşmıştır.2. Ayrıca. Ayrıca internet ile küreselleşme hızlandığı için iletişim de küreselleşmektedir.2.2. Bu nedenle yeni biçimler oluşmaktadır. iletişimin eş zamanlı gerçekleşmesi ve konuşma dili ile anma yazı aracılığı ile sürdürülmesi değişik dil kullanım şekillerinin içiçe girmesine yol açmaktadır. 7. İnternet bilgilenme hakkı açısından eğitimine bağlı olarak bireyler için hem yeni bir olanak hem de dezavantaj olabilir. günlük dil ve bölgesel dillere ait özellikler katılmıştır. Bunun sonucunda. Chat’te dilsel kullanım biçimlerini tamamen değişikliğe uğratmıştır. ama bunlar dilde yapısal düzeyde değişikliğe yol açacak düzeyde değildir. çok kısa sürede iletişim kurulmasını sağlaması açısından metinlerdeki biçimsel yapıları tamamen değişikliğe uğratmıştır. internet dilinede aynen aktarılmış ve internetin belkide en yaygın kullanım biçimi olan etkinliğin adı haline gelmiştir.3. soruları hızla çözmek bir yana bilgilenme hakkı açısından bazı sorunların kaynağı olabilecektir. aradaki farkı daha kolay anlayacağımız acıktır. Bütün bu gelişmeler sonucunda sorulması gereken soru şudur:Bu gelişmeler dilde yapısal değişikliklere yol açar mı? Bence bu soruya hayır diye yanıtlaya biliriz. birbirleri hakkında fazla bir bilgiye sahip olmamaları gibi hususlar dil kullanımını değiştirmektedir. Yani daha çok konuşma dilinin yazı ile ifade edilmesine ilişkin sorunlardır. Çünkü meydana gelen değişmeler dilsel biçimlerle ilgilidir.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan E-mail ise. Yüzyüze iletişim sırasında dil iletişiminin ayrılmaz bir parçası olan:mimik. 7. Chat bilgisayar ortamında bir tür etkileşimli yazışma şekli ve internette sohbet etme biçimidir. yani duyguların bu araçlarla aktarılmaması kullanıcıları yeni araçlar aramaya itmiştir. Kullanıcıların anonim kalabilmesi. Böylece ulusal dillere internetin dili olan ingilizceden birçok sözcük ve değiş biçimleri katılmaktadır.

istenen her şeye her yerden ve her zaman erişime olanak tanımasıyken. yoksa bir anlamda kendilerinden arınma olanağımı insanları rahatlatan? Uzaklık kavramı internet kullanıcıları için hiçbir anlamı ifade etmez. Diğer bir deyişle internet kullanımı sırasında kullanıcı tarihselliğinden ayrılır. Bu durum aynı zamanda sohbettin gerçeklik zemininde oluşturmaktadır. Peki. bunlara karşın chat yapmanın kitleler için özendirici yanı nedir? Acaba insanlar çevrelerinde merhaba diyecek insan mı bulamıyorlar. Tanımından da yola çıkılarak geleneksel sohbettin üç temel koşulu olduğu ileri sürülebilir.3. Bir internet kullanıcısı için veriye erişim aşamasında. Bunun bir nedeni zaman ve mekan farlılıklarını önemsizleştiren bir bilgi ağı olarak. Birbirlerinin hiç tanımayan ve hatta tanımayacak olan insanlar bile. ideal zamandan söz edilemez. İnternetin en belirleyici özelliği modern insanın zaman kavrayışına belli notalarda hitap etmesidir. istediği kılığa girebilir. Monitör bu hali ile sohbetti dolaylı hale getirir. Daha önce tanışmış olmak sohbettin içeriği hakkında bir ipucu verdiği gibi. Bunlar: Sohbette katılanların yüz yüze olarak aynı mekanı paylaşması Önceki bir zaman diliminde tanışıklıkları olması Sohbetti anlamlı kılacak ortak yanların bulunmasıdır. diğer bir nedeni de internetteki veri akışının sürekliliği ve bu sürekliliğin belli bir periyoda bağlı olmamasıdır. Bunu başka bir yönden ele alırsak: chat sırasında kullanıcının kişisel bir sınırlığı yoktur. ancak söz konusu olan chat yapmaksa. Yani öz benliğinden sürede olsa kişi soyutlanabilir. Görülüyor ki 153 . bu tanışıklılık yanılsaması içinde bu sanal sohbeti gerçeklettirebilirler. konularında sınırını aşarı yukarı belirler.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan karşılıklı konuşmak” tır. bu kez insanlar evrelerindeki sayısız olanağı görmezden gelerek önlerine pek çok elektronik donanım ve kilometrelerce mesafe koyarlar. Konuşan ve dinleyenin yerini. Mesafenin azlığı. Zaman Kavramı Açısından İnternet: Önce zamanın kısa bir tanımını yapalım. yani herkes herkesi “oynayabilir” taklit edebilir. gerçekte tam bir kör döngüsüdür. Zaman nedir? Toplumsal gelişmenin belli bir basamağından itibaren olayların akış içindeki yerlerini tayın edebilmek için insanları öğrenmek zorunda olduğu bir araç olarak tanımlayabiliriz. Gerçek anlamda sohbet için dolaysız bir iletişim demiştik. Bu durum gerçektende çok trajik bir çelişkiyi gözler önüne sermektir. gerekli vurguyu sağlar. Bu şekli ile sohbet dolaysız bir iletişim şeklidir.4. Çünkü internetin en önemli özelliği. söze mimik ve jestlerini de katarak sohbeti renklendirip. Bilgisayar ortamında sohbet ise. Kullanıcı gündelik yaşamındaki zamana ilişkin sınırlılıklardan bağımsızlaşmıştır. yazan ve okuyanın aldığı aradaki ilişkiyi yalnızca monitörlerde belirtilen standart harf dizileri ile gerçekleşir. oysa elektronik ortamda sohbet etmenin temel koşulu monitör kullanmaktır. 7. Chat geleneksel sohbetin temel koşulu olan tanışıklılığı da ortadan kaldırmaktadır.2. Artık geçmiş ve gelecek kavramları internet kullanımı sırasında pek anlam taşımaz. her bir veriyi zamandan bağımsız olarak kullanıcıya iletmesidir.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yaşamı güdüleyen ve organize eden bir kavram olarak zamana verilen değerin içerimi.2 3) Mesleki Dağılım 35 30 25 20 15 10 5 0 öğrenci mühendis diğer meslekler ŞEKİL1. 560 internet kullanıcısının katılımı ile gercekleştirilen ankette göre: 1) Kişilerin internet kullanma amacı 40 35 30 25 20 15 10 5 0 İŞ BİLGİ HOBİ EĞLENCE HABERLEŞM E AKADEMİK İNTERNETİ Şekil1.1 2) En çok kullanılan servisler 100 80 60 40 20 0 SERVİSLER WEB POSTA ŞEKİL1. internet kullanımı sırasında önemini yitirmektedir.3 4)Öğrenim durumu 154 . Türkiye’de internet kullanıcılarının profilini çıkarmak için MagNet tarafından bir anket yapıldı.

Sanal Market İnternet en iyi ürünleri en iyi fiyatlarla bulabileceğiniz değerli bir kaynak olabilir.4 7. Kişisel Hakların Korunması İnternette işlenen şuçlar Emniyet Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu BilişimŞuçlar Raporunda kişi hakları ihlali şöyle açıklanmaktadır: “Bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanarak verilerin alınması. ırk. Gerçek dünyadan farklı bir ortamda sanal dünyada insanlar arası ilişkiler değişmektedir. 7. değiştirilmesi ve silinmesi yolu ile kendine yada başkasına yasadışı ekonomik menfaat sağlamak için zarar verme. gibi kullanımlar insanın sosyal yaşamını etkileyebilecek unsurlardır. Özellikle e-ticaret ve git gide daha fazla şirketin ürünlerini Web’e sokmaları ile tüketiciler adil ve güvenilir internet etkileşimini talep etmeye başladılar. Ticarete Etkisi 7. Siteler geniş 155 .4. Yüz yüze insan ilişkileri azalacak bu nedenle de bir bakıma robotlaşan insanlar türeyebileceklerdir.4. Toplum Üzerindeki Etkisi Yaygın bir görüşe göre internet.4. suçların modern bilgisayar teknolojilerini ağ sistemlerinin avantajlarını değerlendirmeleri yoluyla klasik dolandırıcılık biçimlerinden farlılık gösterir. Bu şekilde insanlar kendilerine daha fazla zaman ayırabilecekler ve kısa zamanlarını daha verimli değerlendirebileceklerdir. Öte yandan internet.1. Psikologlar tarafından yapılan bilgisayarın duyuları körelttiği konusunda çalışmalar devam etmektedir. kişiler arası mesafe.” Tanımdan da anlaşılacağı gibi: suçlunun hedefi kendine veya bir başkasına mal.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan 80 70 60 50 40 30 20 10 0 y. yaş. kişilerin sosyal yaşamlarında hem olumlu hem olumsuz etkilere sahiptir.3. kazanç yada mağdura ciddi kayıplar vermektir.1. Ancak bütün bu kolaylıklar insanları bilgisayar bağımlısı yapacaktır. Bilgisayar dolandırılıcığı suçları.1. cinsiyet. 7.okul lise diğer öğrenim ŞEKİL1. yerinden bankacılık hatta işe gitmeden evden çalışma vb. kültür ve benzeri gibi gerçek dünyada önemli olabilecek pek çok özelliği de ortadan kaldırmaktadır.3. Yerinden alış-veriş.

1 7. Kapı kapı gezerek pazarlama yapan satıcılar direk olarak tüketicinin evinin salonunda pazarlama yaptıkları. satıcı ve alıcı arasındaki işini tehdit etmeye başladı.telmar.1. donanımlar. 1990’lı yılların başında teknoloji.4.com.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bir katagori yelpazesini kapsayıp yazılımlar.com. kitaplar.4. Medyanın ve reklamların da etkisiyle gittikçe daha bilinçli tüketici ise alışverişin daha çok kendi kontrolünde olmasını istemekte. http://shop. seyahat acentalarını ezip geçebilecek bir kamyon gibi artık internet üzerinde uçak ve otel rezervasyonlarından otomobil kiralamaya kadar seyehat için gerekli olan herşeyi bir acentaya gerek duymadan yapabilirsiniz. Buna karşılık internette sayfa asmak yıllık 150-250 dolar civarında ve sayfaları tasarımını da yaptırarak asmak yine yılık baz da 300-500 dolar aralığında (sayfa adedi ve tasarımı zorluğuna bağlı ) www. İşte internet üzerinde pazarlama bu noktada önem kazanmakta. 156 . 1960’lı yıllarda Amerika birleşik Devletleri’nde yeni bir ekonomik güç ortaya çıktı. Çünkü tüketici Web üzerinden satın almak isteği ürün hakkında istemediği kadar fazla bilgiye bir tuş dokunuşuyla ulaşabiliyor.2. purolar. onlara anında deneme olanakları sundukları ve birebir konuşmanın bütün tekniklerini kullandıkları için başarılı oldular.3. Reklam Sektörü Ekonomi ile ilgili bir dergide bir yıl boyunca reklam bulundurmak 24 bin dolardan başlayan ve 100 bin dolarlara kadar ulaşan rakamların telaffuz edilmesi demektir. gibi ürünlere yayılıyor. Seyahat Acentaları İnternet.1.tr ŞEKİL 2.tr/satgayri.egenet. şaraplar.htm 7.

dünyaturu. www. artık evini kiralamak ya da satmak isteyenlerin.6. Ancak bu konuda hala aşılmayan teknik sorunlar 157 . Üsküdar’da ev kiralamak için artık Üsküdar’a gidip sokak sokak gezmek ya da o yöredeki emlakçıları dolaşmak yerine “Ev KiralayanlarÜsküdar”sayfalarına girmeleri yeterli. haftalık. Artık milyonlarca dolarlık matbalara.tofas.4.1. cebinizde 20-30 bin dolar koyarak internet üzerinden yayın yapabilirsiniz.1.4.4. Emlakçılar Tehlike çanlarının çaldığı diğer bir meslek dalı ise emlakçılık.com 7. Büyük emlak ofisleri yavaş yavaş internette yerini alırken.7. Görsel Basın Yazılı basını bekleyen sorunların çok benzeri görsel basın içinde geçerlidir.com 7. Mehmet Karahan 7. Bir televizyon şirketi kurup işletmek yerine. semtlerde servis veren emlak büroları yerini. Oto Galerileri Oto galerileri artık internette.com ŞEKİL 2.1. Bunun için yapmanız gereken tek şey bir ISS ile anlaşmak ve tabiki yazacak konunuzun bulunması.1. internet üzerinde.hurriyet. Tüketici istediği markanın istediği modelini internet üzerinde bulabiliyor.4. www.5. www. bir tuşa basarak ulaşılan listelerine terk etmekte. Sadece yazı ile değil istenirse fotograf.emlax. Yazılı Basın İnternetin tehdit oluşturabileceği diğer bir sektör ise sürekli yayıncılıktır. bunları sığdıracak binalara.Eğitimde Bilgi Teknolojileri www. sorunlara çare bulacak teknik personellere gerek duymadan internet üzerinden günlük.4.com. Direk üreticiden o marka ile ilgili ayrıntılı bilgiler alarak bunu rakip marka ile çok kolaylıkla karşılaştırabilmektedir. video film yada ses ile de tanıtım yapılabilir.yönetecek müdürlere.2 7. aylık ya da yıllık yayın yapabilirsiniz.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan bulunmakta.announce. Ayrıca her Usenet yerel sorumlusu kendi domainlerini kontrol eder.4.questions 158 .com 7. 7.9. satıcıların ve aracı kuruluşların konuşma tekniklerini kullanarak tüketiciyi etkiledikleri ve ürünün daha kolay hale getirtiklerine inanmaktadır.answers news://news. Örneğin beğendiğiniz bir arabanın test sürüşlerini izleyebilirsiniz.cnn. Usenet bir kuruluş değildir. www. Usenet hakkında daha fazla bilgi için: news://news.1.1. Bunların da en kısa sürede çözülerek görsel basının internete kayması mümkün . Ancak sürmenize imkan yoktur.newuser.newusers news://news.4. Usenet üzerindeki haber akışını kimse kontrol edemez. Daha el altında Daha hızlı Bilgiye ulaşmak Ürünü bulmak kolay Fiyatları kıyaslamak kolay 24 saat alış-veriş Satıcıyla uğraşmak yok Daha ucuz Daha eğlenceli 7.8. Genelde Usenette ticari amaçlı mesajlar verilmez. hapse giren para cezasına çarptırılan insanların sayısı sürekli artmaktadır. Ticarette İnternetin Eksikleri İnternetin pazarlamada kullanıcısına sunmayacağı tek hizmet ellemek. bazı grupları kendi listelerinden çıkarabilir. Usenette gönderilen bir yazı dolayısıyla hakkında dava açılan.4. Bir çok işletmeci. Neden Sanal Alışveriş Kaliforniya’da yapılan araştırma sonucunda internet kuşllanıcılarının sanal alış-veriş yapma sebepleri sırasıyla şu şekildedir. Usenet Usenet ( dünya çapında çoklu tartışma ve iletişim platformu) dünya üzerindeki milyonlarca ağ kullanıcılarının binlerce değişik konuda yazdığı görüş ve düşüncelerini anlatan yazılar ile haberlerden oluşan bir tartışma ortamıdır. dokunmak ve denemek için kullanmaktır. Ancak yerel Usenet servis sağlayıcıları bünyelerinde bulundukları grup sayılarını kontrol edebilir.2.

Bağımsız arama kurtarma örgütleri de güçlükle ayakta durabiliyor. İnternette Arama Kurtarma Tarihimizin en büyük depremlerinden birini yaşayalı daha iki yıl bile olmadı ama hala koskoca İstanbul’da 23 kişilik bir sivil savunma örgütümüz var. Nadiren de olsa kişisel iletiler ve postaların kötü amaçlı profesyonel kişiler tarafından illegal (kanun dışı ) yollarla ele geçirilebilir. kullanıcı şifreleri banka kredi kart numaraları ve benzeri gizlilik içeren bilgileri şu an için internet üzerinden serbestçe göndermeyin. İnternet Ne Kadar Güvenli İnternetin şu an için çok fazla güvenli olduğu söylenemez. Özellikle ticari kuruluşların interneti kullanmaya başlamaları ile birlikte internette güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapıldı yakın zamanda Web üzerinden iletilen her türlü bilginin yeni şifreleme teknikleri ve çok yüksek hızlı hatlar sayesinde yeteri seviyede güvenli olacağını söyleyebiliriz.4.4. Ancak. Ayrıca bu örgüte aka-arama@hotmail.Eğitimde Bilgi Teknolojileri e-mailto://listserv@american.4. Örneğin AKA. İlk İnternet Konseri 13 Ocak’ta İstanbul Üniversitesi rock kulübü tarafından düzenlenen ve Türkiye’nin ilk “Gorage Party’si” olan rock konseri sponsor site olan raptiye.edu Mehmet Karahan ŞEKİL2.pancoke ve dail Black grupları sahne aldı.4. arama kurtarma araştırma derneği. 7. 7.3. yine de. İngiliz sivil savunma örgütünün desteği ile varlığını sürdürebiliyor.3 7. 7. Bu klube üye olmak için internette ki formu doldurup yollamamız yeterli.org olan derneği daha yakından tanımak için sitesine göz atmanız yeterli.4.com adresinden mail yollayabiliriz. İnternette Bit Pazarı 159 .6.aka-arama. Ardından psychaq.5. Önce sahneye kurban çıktı.comdan canlı yayınlanarak aynı zamanda ülkemizde yayınlanan ilk internet konseri oldu. Web adresi www.

Çünkü müzik sektörünün en güçlü plak şirketlerinden Sony Müzik’in sitesi yayına başladı.klubün amacı işsizlerin gelişmelerden çabuk haberdar olmasını.mli bir ortam hazırlamış. Adresi www. isteyen ziyaretçiler giriş yapıyor isteyenler de satış yapabiliyor. Sony müzik sitesindeki yerli veya yabancı tüm sanatçılarla en doğru bilgi ve gelişmeleri birinci ağızdan sizlere duyuruyor. bu yüzden sanatçılara ulaşabileceğimiz etkileşi. Yıdızların Sanal Adresi Eskiden müzik piyasasını takip etmek ne kadar da zordu.1.geocities. İnternette İşsizler Klubü İşsizler de sanal alemde örgütlendiler. Artık internet sayesinde tüm gelişmeleri sıcağı sıcağına takip eder olduk.1 Parmaklarımızın Ucundaki Dünya Bilgisayarlı yaşamın tüm dünya için oldukça yeni olduğu söylenebilir.doktorların tıp konusundaki sohbetlerini çağrıştıran yeni ve farklı bir dili konuşmak zorunda.1 İNTERNETİN TÜRKİYE’DEKİ DURUM DEĞERLENDİRİLMESİ 7. Artık hesaplarımızı tutan . Bugün bir bilgisayar edinmek isteyenler . Tripod’da yapılmış amotör bir site çatır çatır ikinci el bilgisayarları satıyor. raporlarımızı hazırlayan.7. İlk üretilen bilgisayardan bugüne sistem oldukça güçlendi. dayanışmasını ve işsizlikten bir an önce kurtulmasını sağlamak. Hızlandı ve karmaşıklaştı. Kulubün haberleşme açısından da hiçbir eksiği yok. Web’de www.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Gençlerin başarılı çalışmalarına bir örnek daha. Sony Müzik yetkilileri internetin bilgi transferinde ve iletişiminde en etkin yol olduğunu düşünüyor.tripod. İnternette sörf yapıp. Çünkü işsizler klubü@groups. Sitenin adresi levkilen.8. günlük yaşama önlenemez bir hızla giriyor ve yerleşiyor. 7.tr adresini tuşlayarak ulaşabileceğiniz bu site.4.4. müzikteki son gelişmeleri takip etmek bundan sonra daha da kolaylaşacak.com/issizler klubüolan sitede bütün işlerin birleşmesi amaçlanıyor.com. Siteden sony müzike ulaştıracağınız tüm sorular kısa sürede yanıtlanıyor.com. notlarımızı kaydeden. Bu yeni dil. sıkıldığımızda bizimle oyun oynayan ve yaşamın içindeki 160 . 7. 7.com adlı bir mail grubundan hepsi birbiriyle haberleşiyor.sonymuzik.

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

herşeye kolaylık ve güven getiren yakın bir dostumuz var. Ancak bu dost, kimi zaman bizi kendine tutsak edip dış dünyadan ayırabiliyor; bizi yalnızlığa da sürükleyebiliyor... 1990’lar, bilgisayarlara yeni bir özellik kazandırdı. Artık bilgisayarlar bizleri kendi içlerine kapatan bir makine yerine, bizi dünyaya bağlayan bir iletişim santrali haline geliyorlar. Bütün bunlar ise, bilgisayarların arkasındaki kablolara eklenen yeni bir kablo ile gerçekleştiriliyor. Bilgisayarlarımızı diğer bilgisayarlar veri tabanlarına bağlayan karmaşık bir sistemin evinizdeki uzantısı olan bu kablo, evin telefon girişine, oradan telefon santraline ve sonra da tüm dünyaya açılıyor. Bilgisayarlarımızı uzak noktalara bağlayan bu yeni sistemin adı “İNTERNET” ....

7.1.2. İnternet Nedir ?
a) İnternet aynı dili konuşan ya da diğer bir deyişle aynı iletişim kurallarını kullanan ağların bir toplamıdır. (Alan kılavuzu Stephon Nelson) b) İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi taşıyıcısı, bir ön modeldir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli etmeni, taşıyıcısı, kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek ve toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişime zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan, bir çalışma ortamı haberleşme ortamı büyük, canlı, dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir haberleşme ortamı, her vatandaşın kendi radyo ve televizyonunu kurabileceği bir yayın ortamı, tüm dünyaya hitap eden bir tanıtım ve pazarlama ortamı, iş bağlantılarının kurulabileceği, alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerinin vatandaşa ucuz etkin ve 24 saat sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. c) İnternet, bir çok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu,dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama/paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnterneti bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetebiliriz. İnternete bakış açımıza bağlı olarak farklı tanımlamalar da getirebiliriz : İnternet, • 1997 sonu itibariyle 100.000.000 ’u aşkın insanın kendi arasında etkileştiği, bilgi değiş-tokuşu yapabildiği ve kendi yazısız kuralları olan büyük bir topluluktur. Bu, internetin sosyal yönüdür. • Pek çok yararlı bilginin bir tuşa basmak kadar yakın olduğu dev bir kütüphanedir. • 1997 sonu itibariyle 20.000.000’u aşkın bilgisayarın bağlı olduğu çok büyük bir bilgisayar ve iletişim ağıdır. • Kişilerin değişik konularda fikirlerinin serbestçe söyleyebilecekleri ortamlar barındıran bir demokrasi platformudur.

161

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

• Evden alış-veriş, bankacılık hizmetleri, radyo-televizyon yayınları günlük gazete servisleri vb. gibi uygulamaları ile aslında internet aynı zamanda bir hayat kolaylaştırıcıdır. Tüm bu tanımlamaların arakesitinde yer alan ise “Bilgiye ulaşım ve onu paylaşım, sonrasında da elde edilen bilgiyi kullanım”dır. • Sonuç olarak internet, önümüzdeki yıllarda üretilecek bilgilerin dolaşım sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çıkmasıyla yaşamla daha çok iç içe geçmeye başlamıştır. İnternet farklı bir ortam, farklı bir uzay. Kendi yazılı olmayan, kuralları olan; kendi toplumu olan bambaşka bir uzay. Klasik yaşama biçimlerini, değer yargılarını değiştiren; hayatımıza yeni kavramlar, yeni uğraşlar getiren bir şey. Hayatımızı etkiliyor. Hem de çok fazla bir biçimde.

7.1.3 Türkiye İnternetinin Bir Durum Değerlendirilmesi
İnternet sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçişin habercisi, taşıyıcısı bir ön modelidir. İnternet bilimsel ve teknolojik gelişmenin önemli bir etmeni, taşıyıcısı kendisi sürekli değişen, bilgi teknolojilerini değiştiren, giderek toplumu ve yaşamın tüm boyutlarını değişmeye zorlayan bir teknolojiler kümesidir. Zaman ve mekan farklarını azaltan bir çalışma ortamı, haberleşme ortamı, büyük canlı dağınık bir kütüphane, esnek ve yetenekli bir çalışma ortamı, her vatandaşın kendi radyo, gazete ve televizyonu kurabileceği bir yayın ortamı tüm dünyaya hitap eden bir dağıtım ve pazarlama ortamı. İş bağlantılarının kurulabileceği alım satımın yapılabileceği bir elektronik ticaret ve iş ortamıdır. Nüfustan vergiye kamu hizmetlerini vatandaşa ucuz, etkin ve 24 saat sunulabileceği, ilkokuldan üniversiteye meslek içi ve sürekli eğitimin sunulabileceği bir eğitim ortamı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden uzman hekime erişime kadar sağlık hizmetlerinin sunulacağı bir hizmet ortamıdır. Katılımcı demokrasinin gelişeceği toplumsal denetim ve saydam mekanizmaların hayat bulacağı yeni teknolojik olanakları da internet sunmaktadır. İnternette geç kalmak, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. İnternet en basitinden çağdaş matbaadır. Dünyanın pek çok ülkesinde internet, ulusal bir plan kapsamında stratejik bir konu olarak ele alınmış eylem planları yapılmış, kamu özel sektör üniversiteler ve sivil toplum örgütleri beraberinde bunları hayata geçirme çabasında epey yol alınmıştır. Dünya internetinde 40 milyon civarında bilgisayar, 150-200 milyon kullanıcı, 3.5 milyon web, 2 milyon kurum, 30 bin haber gurubu, 90 bin posta listesi, 25 bin sohbet kanalı vardır. Türkiye de ise 40 bin civarında bilgisayar, 150-200 bin kullanıcı, 5 bin civarında web, 300 bin kullanıcı vardır. Türkiye’de ki toplam internete bağlı bilgisayar sayısı İndiana Eyaleti k12 (ilk,orta,lise) bilgisayar sayısından az. Türkiye interneti 6 yaşını doldurmak üzeredir. Bu altı yıl çok sancılı olmuştur. Son yıllara kadar ulusal sahiplenme kaygısı ve çabası olmamıştır. İnternetle ilgili taraflar kısa vadeli bakışla bir işbirliği çabasına girmemişler ve sonucunda ulus olarak ortak aklımızı oluşturamamış durumdayız.

162

Eğitimde Bilgi Teknolojileri

Mehmet Karahan

Türkiye internetteki gelişmelerin çok dışında değil ama biz takipte zorlanıyoruz. Treni kaçırmadık ama farkı kapatamıyoruz. Çok ciddi boyutta insan gücü açığımız var. Üniversitelerimiz, değişen eğilimleri göz önüne alıp programlarında esneklik yapacak esnekliğe sahip değil. Bu konuyu sahiplene kurumumuz yok. İnternete ulus olarak yatırım yapmıyoruz. İnternet konusundaki master planımız, eylem planımız olmadığı gibi deneysel projelerimiz bile yok. Gelişmiş üniversitelerimizde bile bu konularda çalışan bir avuç insanımız var. Üniversitelerimizi bile interntete tamamen taşıyamadık. Üniversiteler için ulusal bilgisayarlaşma hedefleri ve planlarımız yok. Alan adını alan 80K12 okulumuz ve 400’e yakın bilgisayar var. Milli Eğitim Bakanlığımız henüz kendini internete bağlayamadı. Okulların bilgisayarlaşması ve internetli eğitim konusunda ulusal hiçbir doküman üretemedik, üzerinde anlaşılan hiçbir model yok ve kayda değer deneysel boyutta bile hiçbir projemiz yok. Ulus olarak bilgisayar destekli eğitimde henüz öğrenme sürecine giremedik. Son zamanlarda TUENA, İnternet Üst Kurulu Elektronik Ticaret ve Koordinasyan Kurulu, Kamunet Üst Kurulu, TOBB Sektör Kurulu ve TBMM Bilgi teknolojileri grubu olumlu gelişmelerdir. TUENA Türkiye enformasyon ana planı çalışması yakında bitecektir. Ülkenin bir mastır plan gereksinimi duyması tabiki sevindiricidir. Bu planı tartışmak, geliştirmek, sahip çıkmak ve bir eylem planı ortaya çıkarmak hepimizin görevidir. Türk Telekom’un yeterince yatırım yapamaması ağır bürokratik yapısı internet konusundaki deneyimsizliği, zikzakları hatalı kararları ile interneti engellediği görüntüsü oluşmuştur. Türk Telekom son bir yılda SDH, TDM, ISDN, 800 hatlar için yatırım yapmış, Ttnet ihalesini gerçekleştirmiştir. Tt’nin internet ve PSTN için yatırım yapması gerekir. Şayet TT, bir A.Ş. olarak görülüyorsa, kendi kazandığı para ile, karlı gördüğü yatırımları yapabilmektedir. Şayet TT, bir KIT olarak görülüyorsa, Türkiye’nin geleceği için stratejik konumda olan iletişim ve internet alt yapısı için yatırım yapılmalıdır. Kaldı ki internet hizmeti temel bir kamu hizmeti olmaktadır. Teknolojik gelişmeler internetin yayılması için yeni olanaklar sunmaktadır. Kablo Tv üzerinden erişim, kablosuz erişim, xDLS, internet Tv ve direkt Pe şu anda gündemde olanları. Bunları biran önce hayata geçirmeliyiz. İnternet Üst Kurulu, diyalog ve hoş görü ortamında, bir çözüm üretme mekanizması, bir hakem kurulu olarakta çalışabilir. Ulaştırma Bakanlığının önderliği bu anlamda çok önemlidir. İnternetin öne çıkardığı birkaç kavram, saydamlık, katılımcılık ve sivil toplum örgütleridir. Saydamlık ve katılımcılık, zaten internetsiz hayata geçmesi zor kavramlardır.

7.1.4 İnternetin Ülkemizdeki Ticari Boyutu
Dünyadaki kullanıma paralel olarak, internet ve ticaret olgusu boyutu ülkemizde de popüler olmaya başlamıştır. 1997 ortalarından itibaren birçok banka, müşterilerine hizmet üzerinden kişisel bankacılık servisleri vermeye başlamıştır. Öte yandan, 1996 sonlarından itibaren birçok günlük gazete ve derginin (aynı baskısı olmasa bile) internet üzerinden yayınladığını görüyoruz. 1997 sonlarına doğru deneme amaçlıda olsa, bazı popüler alış-veriş imkanlarını yavaş yavaş müşterilerine açmaktadır. Diğer bir popüler dal da internet üzerinden radyo ve Tv yayıncılığı. Hat hızlar şu an fazla

163

servisleri ve sistemleri kullanmaları konusundaki sorumlulukları fark etmeleri önemlidir. başka bilgisayar ağlarına erişmemize izin verilmiş olabilir. Ağ üzerindeki izin verilmiş işlemler.1. hatta herbirinde ayarı protokollere sahip binlerce irili ufaklı ağların toplamıdır. 7.servis.tr ve servis2.aynı dönemde. büyük bir üzüntüyle söylemek gerekirse. Bu kuralları bilme ve bunlara uyma kullanıcının sorumluluğudur. bir çok şirket bu konuda ciddi atılımlar yapmaktadır.Sonraları internet servisi alan özel kuruluşların sayısı her geçen gün artmıştır. Ülkemizde internet kamu oyunun her geçen gün daha fazla bilinçlenmesi oldukça sevindirici bir gelişmedir.net.Ayrıca Tübitak. günlük gazetelerin yayınlarını internet üzerinden verebilme çabaları. Kullanıcı sayısı ve kullanım oranları artıkça özellikle reklam gelirlerinin hatırı sayılır oranlarda artmasını bekleyebiliriz.2 İnternet Etiği Ağ üzerindeki her kullanıcının.millet vekillerimizin bazılarının artık e-mail de kullanmaya başlaması ve insanların artık “internet” varlığından haberdar olmaları hep olumlu kilometre taşlarıdır.tr servis sağlayıcılarında bir kullanıcı numarası üzerinden dial-up türü bağlantılarla bazı özel kuruluşlar veözel şahışlarla internet hizmeti vermeye çalışmıştır. siyasi partilerin internete bağlanma çalışmarı. TT. İnternet ya da kısaca net.Her ağın kendine ait sorumlulukları ve kuralları vardır. Televizyon/radyo programlarının e-mail adreslerini. MTA. vb gibi kuruluşlarda. Önümüzdeki dönemlerde Türkiye internet alt yapısı ve gelişimi ile ilgili planların/yatırımların/hedeflerin siyasal parti ve hükümet programlarına girmesi hepimizin ortak dileğidir. kamu kuruluşları arasından.5 Türkiye’de Hangi Kuruluşlar İnternete Bağlıdır Türkiye’deki ulusal internet alt yapısı. DIE.net. Fakat bir yerde izin verilen bir hareket başka bir ağda yasaklanmış olabilir.www servislerini ilan etmeleri. henüz tamamlanmamıştır.TRNET çatısı altında. Kulanıcı ağdaki her bir servise ulaştığında yaptığı işlerden sorumludur. ODTÜ üzerinden internet erişimine sahip olmuşlardır. tek bir ağ değildir.İstanbul’dan İTÜ ve Boğaziçi üniv. İlk ODTÜ’te bağlanmıştır.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan yeterli olmasa da. 164 . Bir ağ kulanıcısı olarak. Gösterilebilir. 7. bu ağdaki sorumlular tarafından her zaman izlenebilecek şekilde tasarlanmıştır.

Sezer Ebru ve Doç.Yılmaz Bülent (Hacettepe Üniversitesi) Bilgilenme Hakkı Eğitim ve İnternet 8) Doç.Dr. Ateşman Ender (Hacettepe Üniversitesi) İnternet ve Dil Kullanımı 9) Arş.URL Adresi:www.Mustafa Akgül “Türkiye İnterneti Durum değerlendirmesi” Popüler Bilim Şubat 1999 4) Doç.Eğitimde Bilgi Teknolojileri Mehmet Karahan Kaynaklar 1) İnternet nedir?. Alan Klavuzu 2) İnternetle ilgili bilgi.dr. Stephon NELSON.Mustafa Akgül.Dr.Tuncer Nilüfer (Hacettepe Üniversitesi) İnternet kullanımı 7) Dç.Dr. “Türkiye İnterneti 6 Yaşında”.Gör.kampüs.com/turkce/help 3) Doç.Dr.Hayri Sever (Hacettepe Üniversitesi) Bilgi Erişim Sisteminde Türkçe 10) Net-Life Dergisi “Mart Sayısı” 165 .Dr.Bilim ve Teknik Dergileri 6) Prof. Popüler Bilim Mayıs 1999 5) İnternet hakkında genel bilgi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful