P. 1
Mizanul Hikmet 1 Ci Cild Asl

Mizanul Hikmet 1 Ci Cild Asl

5.0

|Views: 232|Likes:
Yayınlayan: Alevi Caferi

More info:

Published by: Alevi Caferi on Aug 09, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/04/2015

pdf

text

original

2

Mizanul – hikmət
(xülasəsi)
Peyğəmbər(s) və İmamlar(ə)ın
mübarək hədisləri
I cild
3
Mizanul – hikmət
(xülasəsi)
Peyğəmbər(s) və İmamlar(ə)ın mübarək hədisləri
Toplayan:
Ayətullah Məhəmməd Məhəmmədi Reyşəhri
Tərcüməçilər:
Ağabala Mehdiyev,
Elşən Mahmudv,
Etibar !uliyev
Redaktorlar:
İxtisas redaktoru
"#$$ətül %İslam vəl&müslimin
"a$ı Adil M#vlayi
Ədəi redaktor:
'ürdanə (ə)ərli
4
Mü!əddimə
"#$ %&'( )*+,'( "-+,'(
%&'.*/'( 01 )-*'34'( 5 67&8'( 5 9:#'( ;&< 3=->? .*/@ 5
%'A )B,C3D'( 5
%>/E )->FG=*'(

İlahi dinlər arasında ən kamil və ən əhatəli din lan
mü*əddəs İslam dini ilahi maari)in bütün sahələrini
əhatə edir+ ,u mü*əddəs din ilahi maari)in
tərənnüm-üsü *ismində, Allah taalanın yer ü.ünün
insanlarında /#rmək istədiyi bütün insani
key)iyyətləri, kamil və dininə bağlı insanın həyatının
bütün as0ektlərini təsvir edir+ İslam maari)i ü- 0rinsi01
eti*ad, ehkam və ə2la* əsasında *urulmuşdur+ Eti*ad
b#lümü bir müsəlmanın nəyə və ne$ə eti*ad
bəsləməli lduğu və bu düşün$ə tər.inin yekunu kimi
varlı* aləminin hansı reallı*larına -atması, a.ğınlı* və
.əlillik vadisində sə)il *almaması ətra)ındakı insani
düşün$ə və tə)əkkür isti*amətlərinə şamil lunur+
Ehkam, insanın #.başına rə)tarla və mü2təli)
vasitələrlə, Allah taalanın nun təbiətində *yduğu,
varlı* aləmi ilə səsləşən )itrətinə .idd üsullara əl
atma*la #.ünü 0u- etməməsi ü-ün nun əməl və
rə)tarını knkretləşdirən /#stərişlər t0lusudur
5
32la* b#lümü isə mənəviyyatın, ruhun,
tr0a*da lan insanın mələklərdən daha /#.əl və
ə.əmətli lun$aya *ədər mənəvi /#.əlliklərlə
.inətlənməsindən bəhs edir+ ,u ü- b#lümün
istinad/ahı İslam dinidir+ Eti*ad, ehkam, ə2la* ü-ün
müra$iət luna$a* mənbə isə, ilk n#vbədə !urani&
4ərim və !urandan snra İslamın ə.i. 0eyğəmbəri
"ə.rəti Məhəmmədin (s+) və 3hli&,eytinin (ə+)
kəlamları, rə)tarlarıdır+
İslam 0eyğəmbərinin və nun 3hli&,eyti lan
mə5sum İmamların (ə) hədisləri, əslində birin$i
0rinsi0in, yəni !urani&4ərimin tə)siri və i.ahdır+
6əbiidir ki, Peyğəmbərin(s) və mə5sum imamların(ə)
hədislərinin lmaya$ağı tə*dirdə, !urani&4ərimə,
7nun ruh və təlimləri ilə daban&dabana .idd lan
y.um və şərhlər verilə$əkdi+ İslamın ə.i.
0eyğəmbərinin (s) #. 3hli&,eytini !urani&4ərimlə
bir/ə əmanət *ymasını və 3hli&,eytinin !urandan
ayrılma. lduğunu d#nə&d#nə tə5kid etməsi də
bununla bağlı lmuşdur ki, !uran bəşərin nə)sani
istəklərinin və 2əyallarının /irdabına dü-ar lmasın+
7nun mətni, İlahinin vədinə /#rə təhri)lərdən *runub
sa2landığı kimi, mə.munu da, Allahın lüt)ü ilə
Peyğəmbər 3hli&,eytinin (ə) i.ah və tə)sirləri
sayəsində $ahil və a.ğınların hü$umlarından müda)iə
lunsun+ ,u idel8i əsasa s#ykənən müsəlmanlar,
b#yük İslam 0eyğəmbərinin (s) və 3hli&,eytinin (ə)
s#.lərini və rə)tarlarını ya.ıya k#-ürüb sa2lamışlar+
"ədislərin ya.ılması və *eydiyyatı, sn h#$$ət,
mə5sum İmamın (ə$+) 9*eybəti kubrasına: – ;<=&$u
hi$ri *əməri ilinə *ədər davam etmişdir+ ,aş*a s#.lə
desək, həmin va2ta *ədər 3hli&,eyt imamları (ə)
silsiləsinin vasitəsilə hər ü- 0rinsi0i&eti*ad, ehkam və
ə2la*ı i.ah edən yeni&yeni hədisləri əldə etmək
imkanı lmuşdur+ "əmin .amanadək hədislərin
6
t0lanması m#v.usunda İslam alimləri tərə)indən
saysı.&hesabsı. kitablar ya.ılmışdır+ 7ndan snra da,
/#rkəmli İslam alimləri b#yük ə.iyyət və .əhmətlər
bahasına -2saylı hədis t0lularını ha.ırlamışlar+
,u 0rses yaşadığımı. əsrə *ədər ardı$ıl, şəkildə
davam etmişdir və Allahın istəyi ilə bundan snra da
belə la$a*dır+ >tən d#vrlərdə adlı&sanlı İslam alimləri
tərə)indən *ələmə alınmış hədis kitabları müasir
hədis t0lularının ba.a və əsasını təşkil etsələr də,
yeni&yeni məsələlərin meydana /əlməsi, $əmiyyətin
ehtiya$ının artması, elmin, insan həyatının inkişa)ı hər
bir .amanda alimlərin, din 2adimlərinin yeni
təd*i*atlara başlamalarını, hər ü- sahədəki
ehtiya$ların Peyğəmbər və 3hli&,eytinin (ə)
hədislərinə istinadən #dənilməsini tələb edir+ 6əbii ki,
bu işin #hdəsindən hədisşünaslı* və na aid sahələr
ü.rə mütə2əssis alimlər /ələ bilər+ ?ünki, hədis
elminin #.ü də, /ü$lü hədislə .əi)i, dğru və yanlışı,
bir s#.lə hədis n#vlərinin bir&birindən ayırd edilməsini
təmin edən #.ünəmə2sus in$əlik və -ətinliklərdən
2ali deyil+ ,elə ki, hər bir elmin #. mütə2əssisləri var
və həmin elmi #yrənmək ü-ün məh. nlara müra$iət
lunmalıdır+
,#yük təşəbbüskarlığın məhsulu lan -2 dəyərli
9Mi.anul hikmə: kitabı İslam 0eyğəmbəri və 3hli&
,eytinin (ə) hədisləri barədə müasir d#vrdə *ələmə
alınmış kitablardandır+ 3sərin n $ildlik t0lusu ilk
də)ə @=A@&$i miladi ilində (@;BC hi$ri şəmsi) -a0
lunara* dünya müsəlmanlarının i2tiyarına
verilmişdir+ 4itabın müəlli)i, İslam elmlərinin yrulma.
təd*i*at-ı alimlərindən lan b#yük ustadım, rəbbani
alim, "ə.rəti ayətullah $ənab Məhəmməd
Məhəmmədi Reyşəhridir (damət bərəkatuh). 7,
#.ünün 2üsusi di**əti və İslam elmlərinə, müasir
beynəl2al* və.iyyətə və ha.ırki $əmiyyətin
7
ehtiya$larına lan əhatəli ba2ışı ilə İslam hədislərini
təd*i* etmişir+ 7nun .əhmətlərinin bəhrəsi lan bu
kitab İslam dünyasında b#yük rəğbətlə *arşılanmışdır+
,u dəyərli əsər, nəşrindən ke-ən << ildə, də)ələrlə
yenidən -a0 və dünyanın bir -2 əsas dillərinə
tər$ümə lunmuşdur+ !iymətli t0lunun bir sıra
ri8inal 2üsusiyyətləri var və *ısa$a, nlardan
,ə.ilərini *eyd edirik1
HI Çox hörmətli müəllif öz təşəbbüsünə uyğun
olaraq, hədisləri Quran ayələrinin ardn!a "lə
formada #"rmişdir ki, hədis, Qurani$%ərimin
mənasnn başa düşülməsində a&ar rolunu oynayr.
JI 'ə#ayətlərin s"&ilməsi #ə fəsillər üzrə
böl(üsü y"ni #ə ürəyə yatan bir m"todla həyata
k"&irilmişdir.
KI )ünümüzün tələblərinə uyğun olaraq,
rə#ayətlər ü&ün &oxsayl başlq #ə mö#zular
&xarlmşdr. *"lə ki, Quran #ə +slamn həmin
məsələlərdə fikrini bilmək istəyənlərin mütləq
əksəriyyəti, özlərinin nəzərdə tutduqlar mö#zular
burada ta,a bilərlər.
LI 'ə#ayətlər &ox diqqətlə #ə hədis "lmindəki
xüsusi "ks,"rt tələbkarlğ ilə s"&ilmişdir.
MI %itabda bütün +slam firqələrinin
mənbələrindən istifadə olunmuşdur.
NI -ədislərin #"rilməsindən əla#ə, onun istinad
məxzləri #ə bu rə#ayətin, yaxud da bu mö#zuda olan
rə#ayətlərin di(ər mənbələri də (östərilmişdir.
3lbəttə, bu dəyərli kitabın -2saylı baş*a üstün
$əhət və 2üsusiyyətləri də var+ An$a*, ya.ının
yığ$amlığını /#.ləmək mə*sədi ilə, ya.ılanlarla
kit)ayətlənirəm+ 3minəm ki, h#rmətli 2u$u və
mütə2əssislərin #.ləri də, kitabdakı di/ər üstün
$əhətləri /#rə$əklər+
8
İslam hədisləri və na aid elmlər sahəsində
müsəlman dünyasının ən mühüm təd*i*at
mərkə.lərindən biri lan və "ə.rət ayətullah $ənab
Məhəmmədi Reyşəhrinin nə.arəti altında İslam
hədisləri sahəsində təd*i*at işləri a0aran 9'arul
"ədis: Mərkə.i 9Mi.anul "ikmə:nin müntə2abatını
-a0 etdirmişdir+ ,u iş daşıdığı 2üsusi əhəmiyyətlə
yanaşı, dünya müsəlmanları ü-ün də -2 )aydalı bir
işdir+ İran İslam Res0ublikasının A.ərbay$an
Res0ublikasındakı Mədəniyyət Mərkə.i İranın və
A.ərbay$anın müsəlman 2al*larının *ırılma. tellərlə
bir&birinə bağlandığını və dst, *ardaş A.ərbay$an
2al*ına mədəni 2idmətlər /#stərilməsi mə*sədilə
9Mi.anul& "ikmənin müntə2abatı: kitabını
a.ərbay$an dilinə tər$üməsini təşkil etmişdir+
A.ərbay$an elmi i$timaiyyətinin və vətəndaşlarının
mü*əddəs İslam dininin mənbə kitablarına və əsas
0rinsi0lərinə nə səviyyədə ehtiya$ duyduğunu nə.ərə
alsa*, bu işin ə.əməti və /#stərilən 2idmətin
b#yüklüyü daha da aydın lar+ 4itabın "a$ı Ağabala
Mehdiyev, Məşədi Elşən Mahmudv, "a$ı Etibar
!uliyev və h#rmətli redaktr 2anım 'ürdanə
(ə)ərlidən (əyyədəhumullah) ibarət tər$ümə *ru0u
Mədəniyyət Mərkə.inin dini eks0erti, səmimi və
k#hnə dstum b#yük alim h#$$ətül islam vəlmüslimin
$ənab "a$ı Dey2 Adil M#vlayinin (damət ifazatuh)
elmi redaktrluğu ilə yrulma. səy /#stərmiş və işdə
*arşıya -ı2an -2saylı -ətinlikləri aradan /#türməklə
kitabın tər$üməsini B ay ər.ində başa -atdırmışlar+
3lbəttə, mənbə və tər$ümə dillərindəki in$əliklər,
s#.lə məna arasında 0timal variantın ta0ılması kimi
mə*amlar bu sahənin mütə2əssislərinə /i.lin deyil+
Eüsusilə də ha.ırki kitab kimi sır) dini mə.munlu
ədəbiyyatların tər$üməsi 2üsusi bir di**ət və
həssaslı* tələb edir+ ,elə mə*amlara riayət lunması,
9
bir sıra hallarda tər$ümədə $ü.i *üsurlara /ətirib
-ı2arır ki, bu da ldu*$a təbiidir+ ,ununla əla*ədar,
h#rmətli alim və müttə2əsislərin rəylərinə ehtiya$ var
və /üman edirəm ki, nların )aydalı lanlarından
n#vbəti -a0larda isti)adə luna$a*dır+
Fəhayət ki, *iymətli əsəri b#yük sevin$lə
A.ərbay$an Res0ublikasının müsəlman 2al*ına, ismət
və 0aklı* nümunəsi lan 3hli&,eytinin (ə) aşi*lərinə
tə*dim edərək "ə.rəti Mehdi Gahibə.&.əmandan
(ər#ahuna fədah) bu ki-ik 2idmətimi.i *əbul etməsini
a$i.anə diləyirəm+ "ə*i*ətən də, 7nun ra.ılığı ha**
lan Allahın ra.ılığı ilə nəti$ələnər+
HI
J
K L MNO PQR +STUNK VIKWXY ZK H[N\]^NK _
J
` ab]NVTNK M[cO H[NK
M[X \]^e O HNR afPgVhNK
Oeyyid Əliəkər Pca!neQad
+ran +slam '"s,ublikasnn
.zərbay!an '"s,ublikasndak
/ədəniyyət /ərkəzinin sədri
10
11
H
RədakarlS!
1.Fədakarlığın dəyəri.
@+İmam 3li (ə)19iədakarlı* ən ali insani si)ətdir+:
@
<+İmam 3li (ə)19iədakarlı* ya2şı əməl sahiblərinin
2islətidir+:
<
;+İmam 3li (ə)19iədakarlı* ya2şılı*ların ən /#.əli və imanın
dərə$ələrinin ən üstünüdür+
;
9
j+İmam 3li (ə)19iədakarlı* ibadətlərin ən üstünü və ağalığın
ən b#yüyüdür+:
j
k+İmam 3li (ə)19Gə2avətliliyin ən üstünü )ədakarlı*dır+:
k
B+İmam 3li (ə)19,aş*aları ilə insa)la, m#minlərlə isə
)ədakarlı*la davran+:
B

l+İmam 3li (ə)19Fə$ib ə2la*ın ən yüksək mərtəbəsi
)ədakarlı*dır+:
l
A+İmam 3li (ə)19 A.ad insanlar )ədakarlı*la *ul edilirlər+:
A
2.Fədakarların dəyəri.
TurUan:
9Müha$irlərdən əvvəl (Mədinədə) yurd salmış və iman
/ətirmiş kimsələr #. yanlarına (şəhərlərinə) müha$irət edənləri
sevər, nlara verilənlərə (*ənimətlərə) ürəklərində ehtiya$ (və
həsəd) duyma., #.ləri ehtiya$ i-ində lsalar belə nları
@
murərul&"ikəm, hədis =AB
<
murərul&"ikəm, hədis BCB
;
murərul&"ikəm, hədis @lCk
j
murərul&"ikəm, hədis @@jA
k
murərul&"ikəm, hədis <AAA
B
murərul&"ikəm, hədis B;j<
l
murərul&"ikəm, hədis B;B@
A
murərul&"ikəm, hədis j@Al
12
#.lərindən üstün tutardılar+ Fə)sinin 2əsisliyindən, tamahından
*runub sa2lanılan kimsələr + məh. nlar ni$at ta0ıb səadətə
*vuşanlardır:
@
Vədis:
=+3bu "üreyrə19,ir kişi Peyğəmbərin (s) yanına /əlib
a$lı*dan şikayətləndi+ Allahın Peyğəmbəri (s) bir nə)əri
.#v$ələrinin evinə /#ndərdi+ Amma nlar dedilər19Gudan baş*a
bir şeyimi. y2dur+: Peyğəmbər (s) buyurdu19 ,u kişini bu
a2şam kim *na* a0ararn: 3li ibn əbu 6alib (ə) dedi19Ey
Allahın Peyğəmbəri, mən nu *na* a0araram+: Gnra
iatimənin (s+ə+) yanına /əlib dedi19Ey Allahın Peyğəmbərinin
*ı.ı, yeməyə nəyin varn: iatimə dedi19Dam yeməyindən baş*a
bir şeyimi. y2dur, amma *nağı #.ümü.dən üstün tutar,
*abağa saları*+: "ə.rət buyurdu19Ey Məhəmmədin *ı.ıo
pşa*ları yatı.dır və -ıra*ları s#ndür+: 3li (ə) səhər Peyğəmbərin
(s) yanına /əlib baş verənləri "ə.rətə danışandan snra -2
ke-mədi ki, Allah&taala 9q#.lərindən üstün tutarlar + + + + + +:
ayəsini na.il etdi+:
<
@C+Ayişə19Allahın Peyğəmbəri (s) dünyadan k#-ənə kimi he-
va2t ü- /ün dalbadal dyun$a yemək yemədi+ 3/ər istəsəydi,
dyun$a yeyə bilərdi+ Amma baş*alarını #.ündən üstün tutur,
*abağa salırdı+:
;
@@+3buttu)eyl193li (ə) 2şu /ələn bir 0altar aldı+ Gnra nu
sədə*ə verib buyurdu19Allahın Peyğəmbərindən(s) eşitmişəm
ki, 9hər kim )ədakarlı* edərək baş*asını #.ündən *abağa salsa,
Allah !iyamət /ünü na (ənnəti bağışlayar+:
j

@<+İmam Gadi* (ə)19iatimənin (ə+ s) evində bir a. ar0a var
idi və , ndan *uyma* ha.ırladı+ remək ha.ır landan snra
nu *arşılarına *ydular (ki, yesinlər)+ (,irdən) ,ir y2sul /əlib
-ı2dı və dedi19Allah si.ə rəhm etsino: 3li durub yeməyin ü-də
birini na verdi+ ?2 ke-mədi ki, bir yetim /əlib dedi19Allah si.ə
rəhm etsino: 3li (ə) durub yeməyin di/ər ü-də bir hissəsini na
verdi+ Gnra bir əsir /əlib dedi19Allahın rəhmi lsun si.əo: 3li
(ə) durub yeməyin *alan ü-də birini də na verdi və #.ü həmin
yeməkdən he- dadmadı+ Gnra Allah nların barəsində bu ayəni
na.il etdi və həmin ayə Allaha /#rə belə bir )ədakarlı* edən hər
bir m#minə də şamildir+:
k
@
"əşr, ayə =
<
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+ <Ak, hədis k;
;
6ənbihul&2əvatir, $+@, səh+@l<
j
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+<Ak, hədis k<
k
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+jlC, hədis <C
13
14
ιοοοοοοπ
J
İcarə
3.İcarə.
TurUan:
9Mə/ər Rəbbinin rəhmətini nlarmı 0aylaşdırırlarno 'ünyada
nların ru.ilərini #. aralarında ,i. b#lüşdürürük+ ,iri birinə iş
/#rdürsün deyə birinin dərə$əsini di/ərindən üstün etdik+ Gənin
Rəbbinin mərhəməti nların yığdı*larından daha ya2şıdır+:
@
97 iki *ı.ın biri dedi19Ata$ano 7nu mu.dla -ban tut, -ünki
bu /ü$lü və etibarlı adam mu.dla tutdu*larının ən ya2şısıdıro:
<
Vədis:
@;+İmam 3li (ə)1 97nların ru.ilərini aralarında bi.
b#lüşdürürük: ayəsi barəsində buyurub& 9Pak və mü*əddəs
Allah bu ayə ilə bi.ə insanların dlana$a* yllarından birinin
i$arə lmasını 2əbər verdi+ ?ünki, Allah #. hikməti əsasında
insanları istək, ə.mkarlı* və di/ər $əhətlərdən )ər*li yaradıb və
bu məsələni yaradılmışların dlanışığının daya* n#*təsi edib+
7na /#rə də bir şə2s di/ərini (nun əmək *üvvəsini) i$arə
edir+ + + + ə/ər bi.lərdən biri #.ü ü-ün bənnalı*, 2ərratlı*, ya2ud
di/ər sənət sahiblərinin işlərini /#rməyə mə$bur lsa, nda
dünyanın işləri dü.əlmə.+ İnsanların buna imkanı da y2dur və
he- $ür bunu edə bilmə.lər+ sakin, Allah nların istəyini
mü2təli) etdi, hər kəsin meylini bir işə saldı ki, həmin işi
baş*aları ü-ün də /#rsün və hər biri baş*asının k#məyi ilə
və.iyyətinə uyğun lara* məişət işlərini irəli a0arsın+ ,eləliklə,
Allah də*i* bir tədbir t#kübdür+:
;
4.İnsanın muzdlu iş görməsinin xoşagəlməzliyi.
@j+3mmar Gabati193bu Abdullaha (İmam Gadi*ə (ə))
dedim19İnsan ti$arət edib #.ünü belə bir şəkildə i$arəyə verə
bilərmi ki, alver etdiyi mi*darda na (0ul) verilsinn:
,uyurdu19>.ünü mu.da satmasın, əksinə, Allahdan ru.i istəsin
@
tu2ru), ayə ;<
<
!əsəs, ayə <B
;
uəsailuş&Diə, $+@;, səh+<jj, hədis ;
15
və ti$arətə başlasın+ ?ünki ə/ər mu.dla işləsə #. ru.isinə mane
lub+:
@
5.İcarədə dəllallıq.
@k+Məhəmməd ibn Müslim19İmam ,a*ir və ya İmam
Gadi*dən (ə) sruşdular19,ir şə2s iş /#türür, amma nu #.ü
yerinə yetirmir baş*asına həvalə edir və rtada 2eyir
/#türür+:,uyurdu19>.ü də həmin işin bir *ədərini /#rməsə,
2eyr+ (bu dü./ün deyil)o:
<
. !uzd alanın "aqqını kəsməmək.
@B+"ə.rət Peyğəmbər (s)19Allah mu.d alanın ()əhlənin)
mu.dunu kəsən şə2sin əməlini 0u- və ətri beş yü. illik
məsa)ədən hiss lunan (ənnətin iyini na haram edər+:
;
@l+ "ə.rət Peyğəmbər (s)19Mu.d alanın ()əhlənin) mu.dunu
kəsmək b#yük /ünahlardandır+:
j
#.$ə"mə% "aqqının m&əyyənləşdirilməsi 'ə
zə"mə%"aqqı '(rməyin qaydası.
@A+"ə.rət Peyğəmbər (s)19iəhlənin .əhmətha**ını nun təri
*urumamış verin və həmin iş halında nun mu.dunu
müəyyənləşdirin+:
k

@=+İmam 3li (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) mu.du təyin
edilməmişdən *aba* )əhlə işlətməyi *adağan edib+:
B
@
əl&4a)i, $+k səh+=C, hədis ;
<
əl&4a)i, $+k, səh+ <l;, hədis @
;
3mali&Gədu*, səh+;jl, hədis @
j
,iharul&3nvar, $+@C;, səh@lC, hədis <l
k
4ən.ul&pmmal, hədis =@<B
B
əl&iə*ih, $+j, səh+@C, hədis j=BA
16
ιοοοοοοπ
K
Əcəl
).*cəl.
<C+İmam 3li (ə)19(Allah) ə$əlləri (#mrün müddətini) tə*dir
edib, müəyyənləşdirib+ ,ə.ilərini u.un və ,ə.ilərini *ısa edib və
bir *ismini ar2aya atıb və bir *ismini *abağa salıb+ 7nların
amillərini #lümə bağlayıb (ə$əlin sna -atmasının səbəblərini
ha.ırlayıb)+:
@
<@+İmam 3li (ə)193$əl və #lümdən dğru şey y2dur+:
<
<<+İmam 3li (ə)19 3$əl nə /#.əl dərmandır+:
;
<;+İmam 3li (ə)19İnsanın nə)əsləri nun #lümə tərə)
addımlarıdır+:
j
+.*cəl mö"kəm ,ir qaladır.
TurUan:
9Allahın i.ni lmayın$a he- kəs #lmür+ 7, va2tı müəyyn
edilmiş bir ya.ıdır+:
k
Vədis:
<j+ İmam 3li (ə)193$əlin /#.ət-iliyi ki)ayətdir+:
B
<k+İmam 3li (ə)193$əl m#hkəm *aladır+:
l
1-. .ər ,ir ş(yin ömr& 'ar.
<B+İmam 3li (ə)19 "ər bir şeyin müddəti və snu vardır+:
A
<l+İmam 3li (ə)19Allah hər bir şey ü-ün #l-ü və hər bir #l-ü
ü-ün ə$əl və sn *yub+:
=
11..ər ,ir &mmə%in əcəli /sonu0 'ar.
1ur2an3
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+l, səh+ <@
<
murərul&"ikəm, hədis@CBjA
;
murərul&"ikəm, hədis ==Ck
j
Fəh$ül&,əlağəğnin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+ <<@
k
Ali&İmran, ayə @jk+
B
,iharul& ənvar, $+k səh+@j<, hədis @j
l
murərul%hikəm, hədis j=j
A
Fəh$ül&,əlağə, Eütbə @=C
=
murərul&"ikəm, hədis jllA
17
9"ər bir ümmətin #mür müddəti vardır+ 7nların ə$əli /əlib
-atdı*da ndan nə bir$ə saat yubanar, nə də *abağa
ke-ərləro:
@
9,i. he- bir məmləkəti ə$əli /əlib -atmamış məhv etmədik+
"e- bir ümmət nə ə$əlindən *abağa ke-ə bilər, nə də ndan
ar2aya *ala bilər+:
<
-əm&inin müra!iət "t0 1əhl, 234 5a -a, 3674 8nkəbut, 94 :ura,
3;4 .
/uminun, ;<
12.4ər%i 'ə qə%i əcəl.
1ur2an3
9Gi.i 0al-ı*dan yaradan, snra da bir ə$əl müəyyən edən
7dur+ !əti ə$əl 7nun yanındadır+ Gi. yenə də şübhə edirsini.o:
;
.ədis3
<A+İmam Gadi* (ə)&yuxarda q"yd olunan ayənin təfsirində
buyurmuşdur$ 9Faməlum (adsı.) ə$əl asılı və şərti haldadır,
Allahın istəyi ilə te. və /e$ la bilir+ Amma məlum (adı lan)
ə$əl Allahın !ədr /e$əsindən /ələn ilin !ədr /e$əsinə kimi
*ə.avü&*ədər lara* müəyyənləşdirdiyi ə$əldir və Allah nun
barəsində buyurmuşdur197nların ə$əli /əlib -atdı*da bir$ə saat
belə nə yubanar, nə də *abağa ke-ərlər+:
j
13.4ər%i əcəli uzaqlaşdıran amil.
<=+İmam 3li (ə)19>mürlər sədə*ə verməklə u.anır+:
k
;C+İmam Gadi* (ə)19İnsanlar #. #mürlərindən -2 #. ya2şılı*
və ehsanları ilə yaşayırlar+ "əm-inin ə$əllərinin -atmasından
-2 /ünahlarının nəti$əsində #lürlər+:
B

@
3vra), ayə <j+
<
"i$r, ayə j&k+
;
3nam, ayə <+
j
,iharul&3nvar, $+k, səh+@;=, hədis ;
k
murərul&"ikəm, hədis j<;=
B
,iharul&3nvar, $+k, səh+@jC, hədis l
18
ιοοοοοοπ
L
Wxirət
14.5xirə%.
1ur2an3
9,i. a2irət *a.an$ını istəyənin *a.an$ını artırır, dünya
mən)əətini istəyənə də ndan veririk+ 7nun a2irətdə he- bir
0ayı y2dur+:
@
.ədis3
;@+İmam 3li (ə)19'ünya bədbə2tlərin ar.usu, a2irət isə
2şbə2tlərin *urtuluş və uğurudur+:
<
;<+İmam 3li (ə)19A2irətdən m#hkəm ya0ış ki, dünya sənə
ki-ik /əlsin+:
;
;;+İmam 3li (ə)0="ə*i*ətən dünya səndən ayrılandır, a2irət
isə sənə ya2ındır+:
j

15.5xirə% işlərinin əzəmə%i.
1uran3
9,ir /#r nların birini di/ərindən ne$ə üstün etdik+ A2irətdə
dərə$ə və üstünlüklər daha yüksək və u$adır+:
k
.ədis3
;j+İmam 3li (ə)19'ünyanın hər bir şeyini eşitmək
/#rməyindən b#yükdür+ A2irətin isə hər bir şeyini /#rmək
eşitməyindən b#yükdür+ 7dur ki, a2irəti /#rməyin yerinə,
/#.lərə /#rünməyən, *eyb 0ərdəsi ar2asında lanları müşahidə
etmək əvə.inə, elə eşitməklə və (0eyğəmbərlərin vasitəsi ilə)
2əbərdar lma*la ki)ayətlənin+:
B
1.5xirə% ə,ədi ('dir.
1uran3
@
Dura, ayə <C
<
murərul&"ikəm, hədis B=jwB=k
;
murərul&"ikəm, hədis BCAC
j
Fəh$ül&,əlağə, məktub ;<+
k
İsra, ayə <@+
B
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @@j+
19
9Ey *#vmümo ,u dünya həyatı ke-i$i bir şeydir, *alma* yeri
a2irət evidir+:
@
Vədis:
;k+İmam 3li (ə)19>. əbədi evini abadlaşdıran kəs ağıllıdır+:
<
;B+İmam 3li (ə)19'ünya *urtaran, a2irət isə əbədidir+:
;
1#.5xirə%in &s%&nl&y&.
Turan:
9'e19'ünyanın malı a.dır və a2irət, tə*vası lan ü-ün daha
ya2şıdır+:
j
Vədis:
;l+İmam 3li (ə)19A2irətin he- bir əvə.i y2dur və dünya
insanın *iyməti deyil+:
k
1).5xirə%i yada salmaq.
;A+İmam 3li (ə)19A2irəti yada salma* dava&dərmandır,
dünyanı yada salma* isə ən 0is dərd və 2əstəlik+:
B
;=+İmam 3li (ə)194im a2irəti -2 yadına salsa /ünahı və
(Allaha *arşı) itaətsi.liyi a. lar+:
l
1+.5xirə% &6&n iş görmək.
jC+Allahın Peyğəmbəri (s)19'ünyan ü-ün elə işlə ki, sanki
əbədi yaşaya$a*san və a2irətin ü-ün elə iş /#r sanki sabah
#lə$əksən+:
A
j@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah /e$ə&/ündü. ən b#yük
dərd&*əmi a2irət lan kəsin *əlbini ehtiya$sı. və .ən/in edər,
nun işini *aydaya salar+ 7, ru.isini tam şəkildə əldə
etəməyin$ə dünyadan k#-mə.+ Allah /e$ə&/ündü. ən b#yük
dərd&*əmi dünya lan kəsin alnına isə y2sullu* (m#hürü)
vurar, işinin ni.amını 0.ar+7 dünyada #. *ismətindən artı* bir
şey əldə etmə.+:
=
@
ma)ir,ayə ;=+
<
murərul&"ikəm, hədis A<=A+
;
murərul&"ikəm, hədis j+
j
Fisa, ayə ll+
k
murərul&"ikəm, hədis lkC<
B
murərul&"ikəm, hədis k@lkwk@lB
l
murərul&"ikəm, hədis AlB=
A
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+<;j
=
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@k@, hədis @Cj
20
j<+İmam 3li (ə)19'ünyaya rəğbəti la&la a2irət ü-ün iş
/#rmək )aydası.dır+:
@C
@C
murərul&"ikəm, hədis @CA<=
21
ιοοοοοοπ
M
TardaX
2-.!öminlər ,ir7,irləri ilə qardaşdır.
TurUan:
9"ə*i*ətən m#minlər bir&birləri ilə *ardaşdırlar+ ,una /#rə
də *ardaşlarını.ın arasında sülh yaradın və Allahdan *r2un ki,
bəlkə rəhm lunasını.+:
@
Vədis:
j;+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#minlər *ardaşdırlar, *anları
bərabərdir və baş*alarının *arşısında əlbirdirlər+ 7nların ən
aşağı lanı bir şə2si hamısının amanına da2il edə bilər+:
<
jj+İmam 3li (ə)19Fə -2 *ardaşın ki, nları sənin anan
dğmayıb+:
;
jk+İmam ,a*ir (ə)19M#min m#minin dğma *ardaşıdır+:
j
jB+İmam Gadi* (ə)19M#min m#minin *ardaşı, nun /#.ü və
bələd-isidir+ 7na 2əyanət və .ülm etmə., aldatma. və na
əməl etməyə$əyi vəvdi vermə.+:
k
jl+ İmam Gadi* (ə)19M#min m#minin *ardaşıdır+Eyni ilə bir
bədən kimidirlər+7nun bir ü.vü ağrıyanda di/ər ü.vlər də həmin
ağrını hiss edərlər+ 7nların ruhları bir ruhdandır+:
B
21..əqiqi qardaşlar.
jA+Allahın Peyğəmbəri (s)19!ardaşlarını.ın sayını artırın+
?ünki !iyamətdə hər bir m#min şə)aət edə$ək+:
l
j=+İmam 3li (ə)19"ə*i*i *ardaş və yldaşlarını *ru+ ?ünki
nlar asayiş d#vrünün ehtiyatı, bəla /ünlərinin *al2anıdırlar+:
A
22.1ardaşları s('mək.
@
"u$urat, ayə @C
<
3mali&Mu)id, səh+@Al, hədis @;
;
murərul&"ikəm, hədis k;k@
j
əl&4a)i, $+<, səh+@BB, hədis < və l
k
əl&4a)i, $+<, səh+@BB, hədis ;
B
əl&4a)i, $+<, səh+BB hədis j
l
4ən.ul&pmmal, hədis <jBj<
A
3mali&Gədu*, səh+<kC, hədis A
22
kC+İmam 3li (ə)19!ardaşın (səninlə) dstlu*da səndən /ü$lü
lmasın+:
@
k@+İmam 3li (ə)19!ardaşları, nların 0əhri.karlı*ları
*ədərin$ə sev+:
<
k<+İmam Gadi* (ə)19İnsanın dinsevərliyinin nişanələrindən
biri nun *ardaşını sevməsidir+:
;
23.8os%luğun da'amlılığına sə,ə, olan amillər.
k;+İmam Gadi* (ə)19Ey F#vmanın ğluo 3/ər *ardaşının
səninlə lan dstluğunun 2alis lmasını istəyirsənsə, nunla
(yersi.) .ara)at etmə, mübahisə etməkdən -əkin, na #yünmə
və nunla dava etmə+:
j
kj+İmam Gadi* (ə)19!ardaşlar #. aralarında ü- şeyə
m#hta$dırlar ki, ə/ər nları yerinə yetirsələr dstlu*ları davamlı
la$a*, əks halda isə bir&birlərindən ayrıla$a* və düşmən
la$a*lar+ "əmin ü- şey bunlardır1 bir&birinə *arşı insa)lı lma*,
bir&birinə *arşı mehriban lma* və bir&birinə 0a2ıllı*
etməmək+:
k
24.5lla"a xa%ir dos%luq 'ə qardaşlıq (%mək.
kk+Allahın Peyğəmbəri (s)19p$a Allaha 2atir sevdiyin
*ardaşının ü.ünə ba2ma* ibadətdir+:
B
kB+Allahın Peyğəmbəri (s)19Müsəlman şə2s İslamın 2eyrini
əldə etdikdən snra Allaha /#rə əldə etdiyi dst kimi bir 2eyir
əldə etməyib+:
l
kl+İmam 3li (ə)19Allaha /#rə *ardaşlı* etmək məhəbbəti
sa)laşdırır+:
A
kA+İmam 3li (ə)19Allaha /#rə dstlu* edənlərin dstlu*ları
davamlı lar, -ünki həmin dstluğa səbəb lan amil həmişə
m#v$uddur+:
=
k=+İmam 3li (ə)19Allah ylunda *ardaşlı* etməklə *ardaşlı*
bar verir+:
@C
25.8&nyaya görə qardaş olmaq.
@
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@Bk, hədis <=
<
əl&İ2tisas, səh+<<B
;
əl&İ2tisas, səh+;@
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<=@, hədis <
k
6uhə)ul& u*ul, səh+;<<
B
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<l=, hədis @
l
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@l=
A
murərul&"ikəm, hədis B@=@
=
murərul&"ikəm, hədis @l=k
@C
murərul&"ikəm, hədis j<<k
23
BC+İmam 3li (ə)19'stluğu Allaha /#rə lmayan kəsdən
-əkin+ ?ünki nun dstluğu al-a*lı*, nunla yldaşlı* etmək
nəhs və bərəkətsi.dir+:
@
B@+İmam 3li (ə)194im Allaha /#rə *ardaşlı* etsə 2eyir /#rər
və kim dünyaya /#rə *ardaşlı* etsə məhrum *alar+:
<

B<+İmam 3li (ə)19"ansısa bir işə /#rə səninlə dstlu* edən
kəs həmin işə nail ldu*dan snra sənə ar2a -evirər+:
;
2.1ardaşa olan mə"ə,,ə%i ,iruzə '(rmək.
B;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'st və ya *ardaşını.ı sevən
.aman (məhəbbətini.i) na biru.ə verin+:
j
Bj+ 3bul ,ilad193bu >əfərlə (+mam *aqir) (ə) 8bu .bdullah
(+mam ?adiq (ə)) məs!iddə oturmuşdular. @radan bir kişi k"&di.
3bu (ə)ərlə (ə) turanlardan biri dedi19uallah mən bu kişini -2
istəyirəm+: 3bu (ə)ər (ə) buyurdu19Elə isə na bildir+ ?ünki,
məhəbbəti biru.ə vermək dstluğu davamlı və bər*ərar edər,
hüsnü&rəğbət və ül)əti artırar+:
k
2#.1ardaşı /din qardaşını0 s('mək onun da qardaşını
s('məsinin nişanəsidir.
Bk+İmam 3li (ə)19'stlu* və məhəbbətləri *əlblərdən
sruşun+ ?ünki *əlblər rüşvət *əbul etməyən şahidlərdir+:
B
BB+İmam ,a*ir (ə)19!ardaşının *əlbində sənə lan
məhəbbətini, sənin #. *əlbində na *arşı lan məhəbbətdən
başa düş+:
l
Bl+İmam "adi (ə)19İn$itdiyin kəsdə sə)a&səmimiyyət
a2tarma və bədbinlik 2un ilə nişan aldığın kəsdən 2eyir2ahlı*
umma+ ?ünki, sənin *əlbin baş*alarına münasibətdə ne$ədirsə
baş*alarının da *əlbi sənə *arşı elədir+:
A
2).1ardaşlarla əlaqəni kəsmək.
BA+İmam 3li (ə)19!ardaşınla əla*əni kəsmək istəyəndə #.
dstluğundan na bir a. *alı* sa2la ki, bir /ün həmin mi*dar
na məlum landa na *ayıtsın+: (7nun ar2asın$a bütün
@
murərul&"ikəm, hədis A=lA
<
murərul&"ikəm, hədis lllBwllll
;
murərul&"ikəm, hədis Akk<
j
əl&Məhasin, $+@, səh+j@k, hədis =k;
k
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@A@, hədis @
B
murərul&"ikəm, hədis kBj@
l
4əş)ul&ğümmə, $+<, səh+;;@
A
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@A@
24
k#r0üləri u-urtma, nun *ayıtması və yenidən birləşməsi ü-ün
bir yer sa2la+)
@
B=+İmam 3li (ə)19,irləşəndən snra əla*əni kəsmək,
*ardaşlı*dan snra $ə)akarlı* və dstlu*dan snra düşmən-ilik
ne$ə də 0isdir+:
<
lC+İmam Gadi* (ə)19>. dstlu* və məhəbbətini münasib
yerə *ymayan kəs əla*ənin kəsilməsi təhlükəsi
*arşısındadır+:
;
2+.1ardaşlarla əlaqə yara%maq
l@+İmam 3li (ə)1 xərək *ardaşının əla*əni kəsmək imkanı
sənin na birləşmək imkanından -2 lmasın+ "əm-inin /ərək
nun 0islik etmək *üdrəti sənin ya2şılı* etmək *üdrətindən
artı* lmasın+:
j
l<+ İmam "üseyn (ə)193la*ə yaratma*da ən /ü$lü şə2s,
nunla əla*əsini kəsmiş şə2slə əla*ə yaradan şə2sdir+:
k
3-.1ardaşların nö'ləri.
l;+Allahın Peyğəmbəri (s)1 9A2irə..amanda ən a. ta0ılan
şey etibarlı dst və ya halal bir dirhəm la$a*+:
B
lj+İmam Gadi* (ə)19!ardaşlar ü- dəstədirlər1 ,iri yemək
kimidir ki, na həmişə ehtiya$ var və , ağıllı şə2sdir+ İkin$isi
dərd kimidir və , ağılsı. şə2sdir+ y-ün$üsü dərman kimidir və
, müdrik şə2sdir+:
l
lk+İmam Gadi* (ə)19!ardaşlar ü- dəstədirlər1 (,iri) $anı ilə
yldaşlı* edən, di/əri isə malı ilə k#mək edən+ ,u iki dəstə
*ardaşlığında dü. və sadi*dir+ y-ün$üsü isə səndən /ündəlik
dlana$ağını alan şə2sdir+ 7 səni a. bir lə..ət və ke) ü-ün
istəyir+ 7na etimad etməo
A
31.9əkinilməli qardaşlıq 'ə dos%luqlar
lB+İmam 3li (ə)197na d#.məli lduğun kəs sənin *ardaşın
deyil+:
=
@
Fəh$ül&,əlağə,məktub ;@
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<@C, hədis @
;
əl&Məhasin, $+@, səh+j@k, hədis =kC
j
Fəh$ül&,əlağə, məktub ;@
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@<@, hədis j
B
6uhə)ul&p*ul, səh+kj
l
6uhə)ul&p*ul, səh+;<;
A
6uhə)ul&p*ul, səh+;<j
=
murərul&"ikəm, hədis lkC;
25
ll+İmam 3li (ə)19Gənin ya2şılı*larını #rt&basdır edib
n#*sanlarını yayan kəslə *ardaşlı* etmə+:
@C
lA+İmam ,a*ir (ə)19tən/in landa səni sayan, y2sullaşanda
isə səni tərk edən kəs ne$ə də 0is *ardaşdır+:
<
l=+İmam ,a*ir (ə)19'#rd nə)ərlə & ağılsı., 2əsis, *r2a* və
yalan-ı ilə yldaşlı* və *ardaşlı* etməo:
;
AC+İmam Gadi* (ə)19Gəni tamah saldığı şeyə /#rə, ya2ud
nədənsə *r2duğu ü-ün və ya nəyəsə meyl saldığına /#rə
ya2ud da yeyib&i-məyə /#rə istəyən kəslə *ardaşlı* etməkdən
u.a* l və 0ərhi.karlarla *ardaşlı* etmək a2tarışında l, hətta
ə/ər nları a2tarma* ü-ün yerin dərinliklərinə da2il lmalı və
#mrünü bu ylda sər) etməli lsan beləo:
j
32.:ö"nə qardaşlıqların qorunu, saxlanılması
A@+Allahın Peyğəmbəri(s)19p$a Allah k#hnə *ardaşlı*ların
davam etməsini sevir+ ,una /#rə də nu davam etdirin+:
k
A<+9İmam 3li (ə)19"ər şeyin tə.əsini se-, *ardaşların isə ən
k#hnəsini+:
B
33..əqiqi qardaşlıq.
A;+İmam 3li (ə)19Gənin hə*i*i *ardaşın 2ətandan ke-ən,
ehtiya$ını təmin edən, ü.rünü *əbul edən, eyblərinin üstünü
#rtən, *r2unu səndən u.a*laşdıran və ar.unu yerinə yetirən
kəsdir+:
l
Aj+İmam 3li (ə)19Gənin *ardaşın kəsdir ki, -ətinlik .amanı
səni tək *ymasın, /ünah .amanı səndən 2əbərsi. lmasın və
bir şey sruşanda səni aldatmasın+:
A
34.1ardaş s(6mək.
Ak+İmam 3li (ə)19"ər səhvə /#rə *ardaşlarından ayrılan
kəsin dstları a.alar+:
=
AB+İmam Gadi* (ə)19An$a* he- bir eybi lmayan kəs ilə
*ardaşlı* edən şə2sin dstları a. lar+:
@C
@C
murərul&"ikəm, hədis @Cj<
<
əl&İrşad, $+<, səh+@BB
;
əl&Eisal, səh+<jj, hədis @CC
j
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<A<, hədis ;
k
4ən.ul&pmmal, hədis <jlk=
B
murərul&"ikəm, hədis <jB@
l
murərul&"ikəm, hədis ;Bjk
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<B=, hədis @
=
murərul&"ikəm, hədis A@BB
@C
3lamud&'in, səh+;Cj
26
35.1ardaşın xə%asına dözmək.
Al+İmam 3li (ə)19'stunun 2ətasına düşməninin yürüş etdiyi
.amana /#rə d#.+:
@
AA+İmam 3li (ə)19Eətalara d#.mək dstların .inətidir+:
<
A=+İmam 3li (ə)19'stun 2ətasına d#.məyən kəs tək #lər+:
;
3.1ardaşların ən yaxşısı.
=C+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gənin ən ya2şı *ardaşın Allahın
itaəti ylunda sənə k#mək edən, 7na itaətsi.likdən sa2layan və
sənə 7nun ra.ılığı lan şeyi əmr edəndir+:
j
=@+İmam 3li (ə)193n ya2şı *ardaş #yüd&nəsihət verməkdə a.
/ü.əştə /edən kəsdir+:
k
=<+İmam 3li (ə)19Gənin ən ya2şı *ardaşın sənə k#mək edən,
ndan ya2şısı sənə ki)ayət edən və sənə m#hta$ landa səndən
ke-əndir+:
B
=;+İmam 3li (ə)193n ya2şı *ardaş dstluğu Allaha /#rə lan
kəsdir+:
l
=j+İmam 3li (ə)19Gənin ən ya2şı *ardaşın kəsdir ki, ya2şı
işlər /#rməyə tələsir və səni də 2eyir2ahlığa -əkir, sənə ya2şı
lma* /#stərişi verir və nun yerinə yetirilməsində sənə k#mək
edir+:
A
=k+İmam 3li (ə)19Gənin ən ya2şı *ardaşın səni ha** ylda ən
-2 *ə.əbləndirəndir+:
=
=B+İmam 3li (ə)19!ardaşların ən ya2şısı #. *ardaşlarını
baş*alarına m#hta$ etməyən kəsdir+:
@C
=l+İmam Gadi* (ə)19!ardaşlarımın ən sevimlisi eyblərimi
mənə hədiyyə edən kəsdir+:
@@
3#.1ardaşların ən ;isi.
=A+İmam 3li (ə)1 93n 0is *ardaş insanın .əhmət və
-ətinliyə düşməsinə
@
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@BB, hədis <=
<
murərul&"ikəm, hədis lk<
;
murərul&"ikəm, hədis =Cl=
j
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<;
k
murərul&"ikəm, hədis j=lA
B
murərul&"ikəm, hədis j=AA
l
murərul&"ikəm, hədis kC@l
A
murərul&"ikəm, hədis kC<@
=
murərul&"ikəm, hədis kCC=
@C
murərul&"ikəm, hədis j=Ak
@@
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<A<, hədis j
27
səbəb lan kəsdir+:
@
==+Məani əl&32bar193mirəl&m#minindən sruşdular ki1 ən
0is yldaş kimdirn: ,uyurdu19Allaha *arşı itaətsi.liyi sənin
/#.ündə /#.əl /#stərən kəso:
<
3).1ardaşları sınamaq.
@CC+Allahın Peyğəmbəri(s)193/ər *ardaşında ü- 2islət
/#rsən na ümid bağla1 həya, əmanət-ilik, dü.lük+ 3/ər bu ü-
2isləti /#rməsən na ümid bağlama+:
;
@C@+İmam 3li (ə)194im dü./ün sına*dan snra #.ünə bir
*ardaş se-sə dstluğu davamlı və m#hkəm lar+ 4im sına*sı.
#.ünə bir *ardaş se-sə 0islərlə yldaşlı* etmək
mə$buriyyətində *alar+:
j
@C<+İmam Gadi* (ə)19!ardaşlarını.ı iki 2islət ilə sınayın+ 3/ər
həmin 2islətlərə malik lsalar nlarla yldaşlı* et və əks
tə*dirdə nlardan u.a*laş, u.a*laş, u.a*laşo (həmin iki 2islət
bunlardır1) Fama.ı #. va2tında *ılmağa bağlılı* və *ardaşlara
-ətin və rahat /ünlərdə ya2şılı* etmək+:
k
3+.1ardaşlara yol gös%ərmək.
@C;+Allahın Peyğəmbəri(s)19M#min #. m#min *ardaşının
/ü./üsüdür+ (!ardaşı) yanında lmayanda nun ya2şılığını
istəyər+ 7 yanında landa isə 2şa/əlmə. işləri ndan
u.a*laşdırar+:
B
@Cj+İmam 3li (ə)19>. *ardaşına /i.lində #yüd&nəsihət verən
kəs nu .inətləndirib, aşkar #yüd&nəsihət verən kəs isə nu
bədnam və rüsvay edib+:
l
@Ck+İmam Gadi* (ə)19!ardaşını 2şa/əlmə. bir işə dü-ar
/#rüb həmin işi ndan u.a*laşdırma* imkanı la&la belə
etməyən kəs, şübhəsi. ki, na 2əyanət edib+:
A
4-.1ardaşlara "örmə%.
@CB+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətimdən hansı bəndə #.
din *ardaşına mehriban-ılı* və məhəbbət /#stərsə, Allah na
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət jl=
<
Məani əl&32bar, səh+@=A, hədis j
;
4ən.ul&pmmal, hədis <jlkk
j
murərul&"ikəm, hədis A=<@ və A=<;
k
əl&4a)i,$+<, səh+Bl<,hədis l
B
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<;;, hədis <=
l
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@BB, hədis <=
A
,iharul&3nvar, $+lk, səh+Bk, hədis <
28
*ullu* etmək ü-ün (ənnət *ullu*-ularından bir *ullu*-u
/#ndərər+:
@
@Cl+İmam Gadi* (ə)19ranına /ələn müsəlman *ardaşına
ehtiram /#stərən kəs əslində b#yük Allaha h#rmət /#stərib+:
<
41.1ardaşların ("%iyaclarını aradan qaldırmaq.
@CA+İmam 3li (ə)19Gi.lərdən hər birini. *ardaşının
ehtiya$ının lmasını bilən .aman (/ərək) istəmək (ağı. və ya əl
a-ma*) .əhmətini nun -iynindən /#türsün+:
;
@C=+İmam Gadi* (ə)19Fə *ədər ki, m#min #. *ardaşına
k#mək edir Allah da na yardım edər+:
j
@@C+İmam Gadi* (ə)194im #. m#min *ardaşının bir ehtiya$ını
təmin etsə, Allah&taala !iyamət /ünü nun yü. min ehtiya$ını
təmin edər+:
k
@@@+İmam Gadi* (ə)19İnsanın *ardaşına etimad etməsi ü-ün
#. ehtiya$ını na deməsi ki)ayətdir+:
B
42. 1ardaşlığın qaydaları.
@@<+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gi.lərdən biri kiminləsə
*ardaşlı* etmək istəyəndə /ərək nun #. adını, atasının və
*əbiləsinin adını, həm-inin nun yaşayış yerini sruşsun+ ?ünki
bu iş, la.ımı ha*lardan və *ardaşlığın sə)a&səmimiyyətinə səbəb
lan amillərdəndir+ 3ks tə*dirdə bu dstlu* ağılsı.$asına lan
bir dstlu*dur+:
l
@@;+Allahın Peyğəmbəri(s)19!ardaşınla /ülərü. /#rüş+:
A
@@j+,iharul&ənvar19Allahın Peyğəmbəri (s) #. *ardaşlarından
birini ü- /ün /#rməyəndə nun halını 2əbər alırdı+ 3/ər *ardaşı
şəhərdə lmasaydı na dua edərdi, şəhərdə lsaydı /#rüşünə
/edərdi və ə/ər 2əstə lsaydı na baş -əkərdi+:
=
@
əl&4a)i, $+<, səh+<CB, hədis j
<
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<=A, hədis ;<
;
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@BB, hədis <=
j
,iharul&3nvar, $+lj, səh+;<<, hədis A=
k
,iharul&3nvar, $+lj, səh+A=, hədis =C
B
əl&4a)i, $+<, səh+@=A hədis A
l
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@BB, hədis ;C
A
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@l@, hədis ;A
=
,iharul&3nvar, $+@B, səh+<;;, hədis ;k
29
ιοοοοοοπ
30
N
Ədə
43.*də,
@@k+İmam 3li (ə)193dəb insanın kamalıdır+:
@
@@B+İmam 3li (ə)19Ey m#mino Gənin $anının *iymət və
dəyəri bu elm və ədəbdir+: 7dur ki, bu iki şeyi əldə etməyə
-alışo ?ünki elm və ədəbin hər nə *ədər artsa *ədir&*iymətin də
bir *ədər artar+:
<
@@l+İmam 3li (ə)193dəb 2islətlərin ən /#.əlidir+:
;
@@A+İmam 3li (ə)19Ataların #vladları ü-ün *ydu*ları ən
ya2şı miras ədəbdir+:
j
@@=+İmam 3li (ə)19İnsanlar *ı.ıl&/ümüşdənsə /#.əl ədəbə
daha -2 m#hta$dırlar+:
k
@<C+İmam 3li (ə)19x#.əl ədəb ən üstün əsil&nəsəb və ən
yüksək *humlu*dur+:
B
@<@+İmam 3li (ə)193dəb #yrəno ?ünki , əsil&nə$abət
şərə)inin .inətidir+:
l
@<<+İmam 3li (ə)19x#.əl ədəb əsil&nə$abət şərə)ini əvə.
edir+:
A
@<;+İmam 3li (ə)193dəbdən 2eyirli şərə) y2dur+:
=
@<j+İmam 3li (ə)193dəbi lmayanın əsil&nə$abət şərə)i 0u-
lar+:
@C
@<k+İmam 3li (ə)19Gi.in .inətini. ədəbdir+:
@@
@<B+İmam 3li (ə)193dəb kimi .inət y2dur+:
@<
44.*də, 'ə ağıl.
@
murərul&"ikəm, hədis ==A
<
Mişkatul&ənvar, səh+ @;k
;
murərul&"ikəm, hədis =Bl
j
murərul&"ikəm, hədis kC;B
k
murərul&"ikəm, hədis ;k=C
B
murərul&"ikəm, hədis jAk;
l
murərul&"ikəm, hədis BC=B
A
,iharul&3nvar, $+lk, səh+BA, hədis A
=
,iharul&3nvar, $+l@, səh+j<A, hədis lA
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+=B
@@
Fəh$üs&Gəadə, $+<, səh+kC
@<
murərul&"ikəm, hədis @CjBB
31
@<l+Allahın Peyğəmbəri(s)19x#.əl ədəb ağlın .inətidir+:
@
@<A+İmam 3li (ə)19"ər şey ağla m#hta$dır, ağıl isə ədəbə+:
<
@<=+İmam 3li (ə)193dəb insanda k#kü ağıl lan ağa$
kimidir+:
;
@;C+İmam 3li (ə)194imin ədəbi ağlını #tsə , -2lu *yunlar
arasında lan -ban kimidir+:
j
@;@+İmam "üseyn (ə)19Ağlı lmayanın ədəbi lma.+:
k
45.<ə=sin ədə,ləndirilmə 'ə %ər,iyəsi.
@;<+İmam 3li (ə)19Fə)slərini.i tərbiyə etməyi #hdəni.ə
/#türün və nları adətlərin nlara hakim lmasından sa2layın+:
B
@;;+İmam 3li (ə)19>.ü&#.ünün müəllimi və tərbiyə-isi lan
kəs $amaata müəllim və tərbiyə-i lan şə2sdən daha
tə*dirəlayi*dir+
l
4.*də,in nə%icəsi
@;j+6uhə)ul&u*ul19Allah&taala İsaya (ə) buyurdu19>. *əlbini
(Məndən lan) *r2u ilə tərbiyə et+:
A
@;k+6ənbihul&2əvatir19İsa ibn Məryəmə (ə) dedilər19Gənə
kim ədəb #yrətdin: ,uyurdu19"e- kəs mənə ədəb #yrətmədi,
nadanlığın -irkinliyini /#rdüm və ndan u.a*laşdım+:
=
@;B+İmam 3li (ə)19x#.əl ədəb ə2la*ın 0aklaşmasına səbəb
lar+:
@C
@;l+İmam 3li (ə)194im ədəbə k#nül versə 0islikləri a.alar+:
@@
@;A+İmam 3li (ə)19Alimlərlə yldaşlı* et ki, ədəbin
/#.əlləşsin və nə)sin 0aklaşsın+:
@<
@;=+İmam 3li (ə)193dəb .ehnin itiliyinə səbəb lur+:
@;
@jC+İmam 3li (ə)19İnsanın elmi artanda ədəbi -2alar və
nda lan Allah *r2usu bir ne-ə də)ə artar+:
@j
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+;@, hədis j@
<
murərul&"ikəm, hədis B=@@
;
murərul&"ikəm, hədis <CCj
j
murərul&"ikəm, hədis AAAB
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@@@, hədis B
B
murərul&"ikəm, hədis jk<<
l
,iharul&3nvar, $+<, səh+kB, hədis ;;
A
6uhə)ul&p*ul, səh+kCC
=
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+=B
@C
murərul&"ikəm, hədis kk<C
@@
murərul&"ikəm, hədis A<l@
@<
murərul&"ikəm, hədis jlAB
@;
murərul&"ikəm, hədis j;;;
@j
murərul&"ikəm, hədis j@lj
32
4#. *də,in %ə=siri
@j@+ İmam 3li (ə)19>.ünü tərbiyə etməyin ü-ün
baş*alarında (/#rüb) bəyənmədiyin şeydən u.a*laşmağın
ki)ayətdir+:
@
@j<+İmam 3li (ə)19,əndənin ədəbi(ni /#stərməsi) ü-ün
nemət və ehtiya$larında #. Allahından baş*a he- kəsi şərik
etməməsi ki)ayətdir+:
<
@j;+İmam Gadi* (ə)19Atam məni ü- şeylə tərbiyə etdi+ + + +
Mənə buyurdu1 7ğulo 4im 0is dstla yldaşlı* etsə salamat
*alma., kim danışığını $ilvlamasa 0eşman lar və kim 0is
yerlərə da2il lsa t#hmətə və bəd /ümanlara hədə) lar+:
;
4).*n yaxşı ədə,
@jj+İmam 3li (ə)193n ya2şı ədəb insanın #. həddində
*alması və həddini aşmamasıdır+:
j
@jk+İmam 3li (ə)193n ya2şı ədəb səni 2şa/əlmə. (və
haram) işlərdən sa2layandır+:
k
@jB+İmam 3li (ə)19İstək və *r2u anında #.ünü sa2lama* ən
ya2şı ədəblərdəndir+:
B
4+.>'ladı ədə,ləndirməyə %əş'iq.
@jl+Allahın Peyğəmbəri (s)19>vladlarını.a ehtiram /#stərin
və nları ya2şı tərbiyə edin (ki, həmin /#.əl tərbiyə
nəti$əsində) bağışlanasını.+:
l
@jA+İmam 3li (ə) İmam "əsənə (ə)19reniyetmənin *əlbi,
sə0ilən hər bir şeyi *əbul edən bş yer kimidir+ ,una /#rə də
mən sənin *əlbin bərkiməmiş və .ehnin (baş*a şeylərlə)
məşğul lmamış səni tərbiyə etməyə başladım+:
A
@j=+İmam Gadi* (ə)19Ey iman /ətirənləro >.ünü.ü və əhli&
əyalını.ı ddan *ruyunq:
=
ayəsi na.il landa $amaat dedi19Ey
Allahın Peyğəmbərio >.ümü.ü və ailəmi.i ne$ə *ruya*n:
,uyurdu1 >.ünü. 2eyir iş /#rün, nu #. ailəni.in də yadına
salın və nları Allaha itaət əsasında tərbiyə edin+:
@C
@
,iharul&3nvar, $+lC, səh+l;, hədis <l
<
,iharul&3nvar, $+=j, səh+=j, hədis @<
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;lB
j
murərul&"ikəm, hədis ;<j@
k
murərul&"ikəm, hədis ;<=A
B
murərul&"ikəm, hədis k=;<
l
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+=k, hədis jj
A
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@B, səh+BB
=
6əhrim, ayə B
@C
Müstədrəkul&uəsail, $+@<, səh+<C@, hədis @;AA<
33
@kC+İmam R.a (ə)19pşağa /#stəriş verin ki, sədə*əni hətta
bir tikə -#rək və ya bir vu$ şey lsa belə, #. əli ilə versin+
?ünki Allah ylunda verilmiş şey, ə/ər təmi. niyyətlə yerinə
yetirilmiş lsa, hətta a. lsa belə, -2&-2dur+:
@
5-.?ər,iyənin =orması.
@k@+Allahın Peyğəmbəri (s)19>vladlarını.a yeddi yaşında
nama. #yrədin, n yaşları tamam landan snra nları nama.ı
tərk etmələrinə /#rə tənbeh edin və yata*larını bir&birindən
ayırın+:
<
@k<+Allahın Peyğəmbəri(s)19>vlad yeddi il ağa, yeddi il *ul
və yeddi il və.irdir+ 3/ər iyirmi bir yaşına kimi 2islət və
2asiyyətini bəyənsən (la0 ya2şı), əks tə*dirdə #.başına bura2+
?ünki sən Allah&taalanın dər/ahında ü.rlüsən+:
;
@k;+İmam Gadi* (ə)19pşağı n beş yaşından n altı yaşına
kimi ru$ tutmağa #yrəşdirmək la.ımdır+:
j
51.?ər,iyədə riayə% olunması lazım olan nöq%ələr.
@kj+,iharul&3nvar1 Allahın Peyğəmbəri(s) əsəbi halda ədəb
#yrətməyi *adağan edib+:
k
@kk+İmam 3li (ə)19ra2şı əməl sahibini müka)atlandırma*la
0is əməl sahibini 0islikdən sa2la+:
B
@kB+İmam 3li (ə)19ra2şıları islah etmək nlara ehtiram
/#stərməklə, 0is əməl sahiblərini islah etmək isə
$ə.alandırma*ladır+:
l
@kl+İmam 3li (ə)19!ardaşını na ya2şılı* etməklə
mə.əmmət et və nun 0isliyinə na bə2şiş etməklə $avab
ver+:
A
@kA+İmam 3li (ə)19Pis əməl sahibini (və ya sənə 0islik edəni)
ya2şı əməlin ilə dü.əlt və nu 2ş və /#.əl danışığınla 2eyir və
ya2şılığa isti*amətləndir+:
=
@k=+,iharul&3nvar193bulhəsən Musanın (ə) yanında #.
#vladımdan şikəyətləndim+ 7 "ə.rət buyurdu1 7nu vurma,
ndan *ısa bir müddət küso:
@C
@
əl&4a)i, $+j, səh+j, hədis @C
<
4ən.ul&pmmal, hədis jk;;C
;
Məkarimul&32la*, $+@, səh+jlA, hədis @Bj=
j
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@B<, hədis B
k
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@C<, hədis <
B
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+ j@C
l
,iharul&3nvar, $+lA, səh+A<, hədis A@
A
,iharul&3nvar, $+l@, səh+j<l, hədis lB
=
murərul&"ikəm, hədis <;Cj
@C
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+==, hədis lj
34
52.İla"i ədə, qaydalarına yiyələnmək
@BC+İmam 3li (ə)194im b#yük Allahın ədəb *aydalarına
yiyələnsə (həmin ədəb şə2si ) əbədi *urtuluşa -atdırar+:
@
@B@+İmam 3li (ə)19Allahın ədəb və tərbiyə *aydaları
əsasında dü.əlməyən kəs #. ədəbi əsasında (da) dü.əlmə.+:
<
53.5lla"ın ədə,ləndirməsi.
@B<+İmam 3li (ə)19,əla .alımın ədəblənmə amilidir+:
;
@B;+İmam Gə$$ad (ə)19Allahımo Məni #. $ə.anla
ədəbləndirmə və #. məkrinə dü-ar etmə+:
j
@
,iharul&3nvar, $+=<, səh+<@j, hədis @;
<
murərul&"ikəm, hədis =CC@
;
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@=A, hədis kk
j
İ*balul&əmal, $+@, səh+@kl
35
ιοοοοοοπ
Y
Wzan
54.5zan
@Bj+Allahın Peyğəmbəri(s)19,ilalo 'ur, bi.ə nama.la rahatlı*
bə2ş et+:
@
@Bk+Allahın Peyğəmbəri(s)19Deytan nama.a də5vət səsini
eşidəndə *a-ar+:
<
@BB+Allahın Peyğəmbəri(s)19x#yün əhli yer sakinlərindən
a.an səsindən baş*a bir şey eşitmirlər+:
;
55.!&əzzin /5zan6ı0
@Bl+Allahın Peyğəmbəri(s)19Müə..inin /ünahları nun səsi
-atan və /#.ü /#rən mi*darda bağışlanar+ uə hər bir *uru və
yaş nu (s#.lərini) təsdi*ləyir və nun a.anı ilə nama.
*ılanların sayı *ədər nun ü-ün savab ya.ılır+:
j
@BA+İmam 3li (ə)19A.anı /ərək si.in ən )əsahətlini. desin və
0işnama.lığı dini məsələləri ən ya2şı bilənini. etsin+:
k
5.1ulağa azan oxumaq.
@B=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3lio 'ünyaya ğlun və ya
*ı.ın /ələn .aman nun sağ *ulağına a.an, sl *ulağına i*amə
2u+ ,elə lan halda Deytan he- va2t na .ərər&.iyan vurma.+:
B
@lC+İmam Gadi* (ə)193/ər birinin 2asiyyəti 0isləşsə, nun
*ulağına a.an 2uyun+:
l
@
4ən.ul&pmmal,hədis <C=kj
<
4ən.ul&pmmal, hədis <C=k@
;
4ən.ul&pmmal, hədis<C=;j
j
,iharul&3nvar, $+Aj, səh+@Cj, hədis <, əl&mü*niə, səh+=A
k
'əaimul&islam, $+@, səh+@jl
B
6uhə)ul&p*ul, səh+@;
l
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+@<<, hədis B@
36
ιοοοοοοπ
Z
İncitmək
5#.İnci%mək
@l@+İmam Gadi* (ə)19And lsun Allaha ki, ya2şılar ni$at
ta0dılar+ 7nların kim lmasını bilirsini.n 7nlar *arış*anı da
in$itməyən kəslərdir+:
@
5).!ömini inci%mək
Turan :
9M#min kişiləri və *adınları etmədikləri bir işdən #trü
in$idənlər, şübhəsi. ki, #. ü.ərlərinə b#htan və a-ı*&aydın bir
/ünah /#türmüşlər+:
<
Vədis:
@l<+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#mini in$idən şə2s şübhəsi.
ki, məni in$itmişdir+:
;
@l;+Allahın Peyğəmbəri (s)194im m#minə nu *r2udan
ba2ışlarla ba2sa, Allah >. k#l/əsindən baş*a bir k#l/ə
lmaya$a* /ündə nu *r2udar+:
j
@lj+Allahın Peyğəmbəri (s)194im m#mini kədərləndirsə və
snra dünyanı na bağışlasa, bu işi nun /ünahının
bağışlanmasına səbəb lma. və bə2şişinin mü*abilində na
savab verilmə.+:
k
@lk+İmam Gadi* (ə)19p$a Allah buyurub ki, Mənim m#min
bəndəmi in$idən şə2s Mənə *arşı müharibə evlan etsin+:
B
5+.İnci%məmək
@lB+Allahın Peyğəmbəri(s)19(amaatı in$itməo ?ünki
(baş*alarını) in$itməmək sənin #.ün ü-ün verdiyin sədə*ədir+:
l
@
6ə)sir əi&!umi, $+<, səh+@jB
<
3h.ab, ayə kA
;
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+l<, hədis jC
j
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@kC, hədis @;
k
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@kC, hədis @;
B
əl&4a)i, $+<, səh+;kC, hədis @
l
,iharul&3nvar, $+lk, səh+kj, hədis @=
37
@ll+İmam Gadi* (ə)194im $amaatı in$itməkdən əl -əksə
nlardan bir əl -əkilər (nları in$idənlərdən biri a.alar), $amaat
isə -2 əlləri ndan sa2layar+:
A
A
əl&Eisal, səh+@l, hədis BC
38
[
Əsir
-.*sir kimi %əslim olmaq rə'a d(yil.
@lA+İmam 3li (ə)194im ağır yaralanmadan əsir kimi təslim
lsa, nun a.ad lunması ü-ün beytül&maldan )idyə (əsirin a.ad
lunması ü-ün #dənilən mal) verilməməlidir+ 3/ər nun ailəsi
istəsə nun )idyəsi #. malından #dənilməlidir+:
@
@l=+İmam Gadi* (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) 3lini (ə)
bəraəti
<
elan
etmək
ü-ün /#ndərəndə, nunla birlikdə bir dəstə də
/#ndərdi və nlara belə buyurdu1 4im ağır yaralanmadan əsir
kimi təslim lsa bi.dən deyil+:
;
1.*sirlə yaxşı rə=%ar (%mək.
TurUan:
97nlar #. iştahaları -əkdiyi, #.ləri yemək istədikləri halda
yeməyi y2sula, yetimə və əsirə yedirərlər:
j
9(ra Peyğəmbəro) 3lini.də lan əsirlərə de1 3/ər Allah
ürəklərini.də bir ya2şılı* lmasını bilsə si.ə si.dən alınandan
daha ya2şısını verər və si.i bağışlayar+ Allah bağışlayan və
rəhm edəndir+:
k
Vədis:
@AC+İmam 3li (ə)193sirə yemək vermək və nunla 2ş
davranma* va$ib ha*lardandır, hətta nu sabah #ldürməli
lsan beləo:
B
@A@+İmam 3li (ə) İbn Mül$əm nu yaraladı*dan snra "əsən
və "üseynə (ə) buyurdu19,u əsiri .indana salın, na yemək və
su verin və əsirlikdə nunla 2ş davranın+:
l
@A<+İmam Gadi* (ə)193sirə yemək vermək nu əsir
/#türmüş şə2sin bynunda lan ha*dır, hətta sabah
#ldürülməli lsa beləo 3sirin ka)ir və *eyri&ka)ir lmasından asılı
@
əl&4a)i, $+k, səh+;j, hədis ;
<
Müşriklərin Məkkəni tərk etmələri va2tını
;
əl&4a)i, $+k, səh+;j, hədis<
j
İnsan, ayəA
k
3n)al, ayə lC
B
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+B=, hədis ;
l
Müstədrəkul&uəsail, $+@@, səh+lA, hədis @<jBl
39
lmayara* na su və yemək verilməli (və k#l/ədə
sa2lanılmalıdır) və nunla mülayim davranılmalıdır+:
@
@A;+İmam Gadi* (ə)193li (ə) .indana salınan şə2sə
müsəlmanların beytül&malından yemək verərdi+:
<
H\
]əlalar
2. @əlalar
@Aj+Allahın Peyğəmbəri(s)19tirəkliyin bəlası #.ünü
təri)ləmək, şü$aətin bəlası həddini aşma*, /ü.əştin bəlası
minnət, /#.əlliyin bəlası *ürur, ibadətin bəlası süstlük,
danışmağın bəlası yalan, elmin bəlası unut*anlı*, səbrliliyin
bəlası sə)ehlik, əsl&nə$abətliliyin bəlası #yünmək və
sə2avətliliyin bəlası isra)dır+:
;
@Ak+Allahın Peyğəmbəri(s)19'inin bəlası nə)sani istəklərdir+:
j
@AB+İmam 3li (ə)19"ər şeyin bəlası var və elmin bəlası
unut*anlı*dır+ İbadətin bəlası riya, ağlın bəlası 2ud0əsəndlik,
nə$abətliliyin bəlası təkəbbür, .irəkliyin bəlası #.ünü
təri)ləmək, əlia-ı*lığın bəlası isra), həyanın bəlası a$i.lik,
səbrliliyin bəlası 2arlı* və /ü$lülüyün bəlası 0is danışma* və 0is
rə)tardır+:
k
@Al+İmam 3li (ə)19!r2u bəladır+:
B
@AA+İmam 3li (ə)19Fə)si istək ağılların bəlasıdır+:
l
@A=+İmam 3li (ə)19İmanın bəlası şirkdir+:
A
@=C+İmam 3li (ə)19rə*inliyin bəlası şəkkdir+:
=
@=@+İmam 3li (ə)19Femətlərin bəlası nankrlu*,
naşükrlükdür+:
@C
@=<+İmam 3li (ə)19İtaətin bəlası itaətsi.likdir+:
@@
@=;+İmam 3li (ə)193sil.adəliyin bəlası təkəbbürdür+:
@<
@
əl&4a)i, $+k, səh+;k, hədis <
<
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+B=, hədis <
;
4ən.ul&pmmal, hədis jjC=@
j
4ən.ul&pmmal, hədisjj@<@
k
4ən.ul&pmmal, hədis jj<<B
B
murərul&"ikəm, hədis A=
l
murərul&"ikəm, hədis;@j
A
murərul&"ikəm, hədis;=@k
=
murərul&"ikəm, hədis;=@B
@C
murərul&"ikəm, hədis;=@l
@@
murərul&"ikəm, hədis;=@A
@<
murərul&"ikəm, hədis;=@=
40
@=j+İmam 3li (ə)19Ağıllılığın bəlası hiylə/ərlikdir+:
@
@=k+İmam 3li (ə)19İbadətin bəlası riyakarlı*dır+:
<
@=B+İmam 3li (ə)19Gə2avətin bəlası minnət *yma*dır+:
;
@=l+İmam 3li (ə)19'inin bəlası bəd/ümanlı*dır+:
j
@=A+İmam 3li (ə)19Ağlın bəlası nə)si istəklərdir+:
k
@==+İmam 3li (ə)19,#yüklük və i..ətin bəlası *ə.avü&*ədərin
maneələridir+:
B
<CC+İmam 3li (ə)19Fə)sin bəlası dünyaya vurğunlu*dur+:
l
<C@+İmam 3li (ə)19Məşvərətin bəlası nə.ərləri bir&birinə
vurma*dır+:
A
<C<+İmam 3li (ə)19"akimlərin bəlası 0is rə)tardır+:
=
<C;+İmam 3li (ə)19uə.irlərin bəlası düşmən-ilikdir+:
@C
<Cj+İmam 3li (ə)19Alimlərin bəlası mənsəb0ərəstlikdir+:
@@
<Ck+İmam 3li (ə)19Rəhbərlərin (idarə-ilərin) bəlası siyasi
a$i.likdir+:
@<
<CB+İmam 3li (ə)19!şunun bəlası #. baş-ısının əmrindən
-ı2ma*dır+:
@;
<Cl+İmam 3li (ə)19Riya.ətin (.ahidliyin) bəlası adətin hakim
lmasıdır+:
@j
<CA+İmam 3li (ə)19Rəiyyətin bəlası itaətsi.likdir+:
@k
<C=+İmam 3li (ə)19Pəhri.karlığın bəlası *ənaətin a.lığıdır+:
@B
<@C+İmam 3li (ə)19!a.ilərin bəlası tamahdır+:
@l
<@@+İmam 3li (ə)193dalətli hakimlərin bəlası 0əhri.karlığın
a.lığıdır+:
@A
<@<+İmam 3li (ə)19Dü$aətli şə2sin bəlası u.a*/#rənliyi və
ehtiyatı əldən verməkdir+:
@=
<@;+İmam 3li (ə)19xü$lünün bəlası düşməni .əi)
sayma*dır+:
<C
@
murərul&"ikəm, hədis;=<C
<
murərul&"ikəm, hədis;=<@
;
murərul&"ikəm, hədis;=<;
j
murərul&"ikəm, hədis;=<j
k
murərul&"ikəm, hədis;=<k
B
murərul&"ikəm, hədis;=<<
l
murərul&"ikəm, hədis ;=<B
A
murərul&"ikəm, hədis;=<l
=
murərul&"ikəm, hədis;=<A
@C
murərul&"ikəm, hədis;=<=
@@
murərul&"ikəm, hədis;=;C
@<
murərul&"ikəm, hədis;=;@
@;
murərul&"ikəm, hədis;=;<
@j
murərul&"ikəm, hədis;=;;
@k
murərul&"ikəm, hədis;=;j
@B
murərul&"ikəm, hədis;=;k
@l
murərul&"ikəm, hədis;=;B
@A
murərul&"ikəm, hədis;=;l
@=
murərul&"ikəm, hədis;=;A
<C
murərul&"ikəm, hədis;=;=
41
<@j+İmam 3li (ə)19Gəbrliliyin bəlası 2arlı*dır+:
@
<@k+İmam 3li (ə)19,ə2şişin bəlası məəttəl etməkdir+:
<
<@B+İmam 3li (ə)19!ənaətin bəlası 2əsislikdir+:
;
<@l+İmam 3li (ə)19"eybət və b#yüklüyün bəlası .ara)atdır+:
j
<@A+İmam 3li (ə)19A2tarışın bəlası mə*sədə -atmama*dır+:
k
<@=+İmam 3li (ə)19>lkə idarə-iliyinin bəlası #lkəni himayə
etməkdə a$i. *alma*dır+:
B
<<C+İmam 3li (ə)193hd&0eymanların bəlası nlara əməl
etməməkdir+:
l
<<@+İmam 3li (ə)19"akimiyyətin bəlası #yünməkdir+:
A
<<<+İmam 3li (ə)19("ədis və ya hər hansı bir s#.ü) nə*l
etməyin bəlası yalan nə*l etməkdir+:
=
<<;+İmam 3li (ə)19Elmin bəlası na əməl etməməkdir+:
@C
<<j+İmam 3li (ə)193məlin bəlası niyyət sa)lığının
lmamasıdır+:
@@
<<k+İmam 3li (ə)19,ağışlamağın (əlia-ı*lığın) bəlası
y2sullu*dur+:
@<
<<B+İmam 3li (ə)19Eal* kütləsinin bəlası 0is əməlli alimdir+:
@;
<<l+İmam 3li (ə)193dalətliliyin bəlası /ü$lü .alımdır+:
@j
<<A+İmam 3li (ə)19Abadlığın bəlası .alım hakimdir+:
@k
<<=+İmam 3li (ə)19!üdrətin bəlası ya2şılı* etməməkdir+:
@B
<;C+İmam 3li (ə)19Ağlın bəlası 2ud0əsəndlikdir+:
@l
<;@+İmam 3li (ə)19G#.ün bəlası yalan danışma*dır+:
@A
<;<+İmam 3li (ə)19İşlərin bəlası i$ra-ıların a$i.liyidir+:
@=
<;;+İmam 3li (ə)19Ar.uların bəlası ə$əllərin -atmasıdır+:
<C
<;j+İmam 3li (ə)19uə)alılığın bəlası əhdi 0.ma*dır+:
<@
<;k+İmam 3li (ə)19p.a*/#rənliyin bəlası iş&işdən
ke-məsidir+:
<<
@
murərul&"ikəm, hədis;=jC
<
murərul&"ikəm, hədis;=j@
;
murərul&"ikəm, hədis;=j<
j
murərul&"ikəm, hədis;=j;
k
murərul&"ikəm, hədis;=jj
B
murərul&"ikəm, hədis;=jk
l
murərul&"ikəm, hədis;=jB
A
murərul&"ikəm, hədis;=kC
=
murərul&"ikəm, hədis;=jl
@C
murərul&"ikəm, hədis;=jA
@@
murərul&"ikəm, hədis;=j=
@<
murərul&"ikəm, hədis;=k@
@;
murərul&"ikəm, hədis;=k<
@j
murərul&"ikəm, hədis;=k;
@k
murərul&"ikəm, hədis;=kj
@B
murərul&"ikəm, hədis;=kk
@l
murərul&"ikəm, hədis;=kB
@A
murərul&"ikəm, hədis;=kl
@=
murərul&"ikəm, hədis;=kA
<C
murərul&"ikəm, hədis;=k=
<@
murərul&"ikəm, hədis;=BC
<<
murərul&"ikəm, hədis;=B@
42
<;B+İmam 3li (ə)193manətin bəlası 2əyanətdir+:
@
<;l+İmam 3li (ə)19iə*ihlərin (alimlərin ) bəlası 0əhri.karlı*
etməməkdir+:
<
<;A+İmam 3li (ə)19,ə2şişin bəlası yersi. 2ər$ləməkdir+:
;
<;=+İmam 3li (ə)19'lanışığın bəlası tədbirsi.likdir+:
j
<jC+İmam 3li (ə)19G#.ün bəlası -2 danışma*dır+:
k
<j@+İmam 3li (ə)19tən/inliyin bəlası 2əsislikdir+:
B
<j<+İmam 3li (ə)19Ar.unun bəlası ə$əldir+:
l
<j;+İmam 3li (ə)19ra2şılığın bəlası 0is həmdərddir+:
A
<jj+İmam 3li (ə)19!üdrətin bəlası .ülmkarlı* və
itaətsi.likdir+:
=
<jk+İmam 3li (ə)19,ütün bəlaların başı lə..ətlərə ( və eyş&
işrətə) vurğunlu*dur+:
@C
<jB+İmam 3li (ə)19Ağlın ən 0is bəlası kibr və #.ünü b#yük
tutma*dır+:
@@
HH
^emək
3.A(mək
<jl+Allahın Peyğəmbəri (s)19A. yeyən şə2sin mədəsi sağlam
*alar və , *əlb sa)lığı ta0ar+ ?2 yeyən şə2sin mədəsi isə 2əstə
lar və *əlbi bərkiyər+:
@<

<jA+İmam 3li (ə)19A. yemək bir n#v 0əhri.karlı*, -2 yemək
isə bir n#v isra) və həddi aşma*dır+:
@;
4.9ox y(mək.
<j=+Allahın Peyğəmbəri(s)19İnsan *arnından 0is *ab
dldurmayıb+:
@j
@
murərul&"ikəm, hədis;=B<
<
murərul&"ikəm, hədis;=B;
;
murərul&"ikəm, hədis;=Bj
j
murərul&"ikəm, hədis;=Bk
k
murərul&"ikəm, hədis;=BB
B
murərul&"ikəm, hədis;=B=
l
murərul&"ikəm, hədis;=lC
A
murərul&"ikəm, hədis;=l@
=
murərul&"ikəm, hədis;=l<
@C
murərul&"ikəm, hədisk<jj
@@
murərul&"ikəm, hədisklk<
@<
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+jB
@;
Müstədrəkul&uəsail, $+@B, səh+<@;, hədis @=B;j
@j
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@CC
43
<kC+Allahın Peyğəmbəri(s)19!arnını dlduran şə2s /#ylərin
və yerin ruhlar aləminə da2il lma.+:
@
<k@+Allahın Peyğəmbəri (s)19?2 yeməkdən -əkinin ki,
*əlbi bərkidər, bədən ü.vlərini Allahın itaətində tənbəlləşdirər
və himmətləri #yüd&nəsihət eşitməkdə kar edər+:
<
<k<+İmam 3li (ə)19reməyi -2 lanın sağlamlığı a. lar və
dlanışı* yükü -iyinlərinə ağırlı* edər+:
;
<k;+İmam 3li (ə)19A$lı*la 2əstəlik bir yerə sığışma.+:
j
<kj+İmam Gadi* (ə)19M#minin *əlbi ü-ün -2 yeməkdən
.iyanlı bir şey y2dur+ ?2 yemək iki şeyə səbəb lar1
daşürəkliliyə və şəhvətin yanmasına+:
k
5.9ox y(məyin ziyanları.
<kk+İmam 3li (ə)19tehnin itiliyi ilə -2 yemək bir yerə
sığışma.+:
B
<kB+İmam 3li (ə)19!arın halal yeməklərlə dlu lsa belə,
*əlb 2eyir və məsləhətli şeyləri /#rməkdə kr lar+:
l
<kl+İmam 3li (ə)1962lu* 0əhri.karlığı kr edər+:
A
<kA+İmam 3li (ə)1962lu* /ünahlar ü-ün ne$ə də ya2şı
yldaşdır+:
=
.5clıq
<k=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Eş adamın halına ki, *arnı
yeməkdən bşdur, a$lı* -əkir və səbr edir+ ,elələri !iyamət
/ünü t2 la$a* kimsələrdir+:
@C
<BC+Müstədrəkul&vəsail19Mevra$ hədisində deyilir1 "ə.rət
Peyğəmbər (s) buyurub19Pərvərdi/arao A$lığın səmərəsi nədirn:
Allah&taala buyurub19"ikmət, *əlbin *runması, Mənə
ya2ınlaşma*, həmişəlik hü.n, $amaata a. .əhmət vermək,
ha**ı demək və asan və ya -ətin yaşama*dan *r2mama*+:
@@
<B@+İmam 3li (ə)19Fə)si $ilvlama* və adətləri 0.ma* ü-ün
a$lı* ne$ə də /#.əl yldaşdır+:
@<
@
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@CC
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@A<, hədis @C+
;
murərul&"ikəm, hədis A=C;
j
Müstədrəkul&uəsail, $+@B, səh+<<<, hədis@=Bk<
k
Müstədrəkul&uəsail, $+@<, səh+=j, hədis @;B@k
B
Müstədrəkul&uəsail, $+@B, səh+<<<, hədis @=Bk<
l
murərul&"ikəm, hədis j@;=
A
murərul&"ikəm, hədis Bk=
=
murərul&"ikəm, hədis ==<<
@C
,iharul&3nvar, $+lk, səh+jB<, hədis @l
@@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<<, hədis B
@<
Müstədrəkul&uəsail, $+@B, səh+<@j, hədis @=B;j
44
<B<+İmam "adi (ə)19xe$ə ya* *alma* yu2unu ürəyə yatan
edir, a$lı* isə yeməyi lə..ətli edir+:
@
#.A(məyin miqdarı.
<B;+Allahın Peyğəmbəri (s)19reməyi iştahan landa ye və
hələ iştahan varkən yeməkdən əl /#tür+:
<
<Bj+İmam R.a (ə)194im sağlam, həm-inin arı* və -evik
bədən sahibi lma* istəyirsə a2şam yeməyini a.altsın+:
;
).B&=rə qaydaları.
<Bk+Allahın Peyğəmbəri(s)194im baş*asının /#.ü *abağında
yemək yesə və həmin şə2si yeməyinə şərik etməsə, dərmanı
lmayan bir dərdə dü-ar lar+:
j
<BB+Allahın Peyğəmbəri(s)19M#min #. ailəsinin istəyi ilə
yemək yeyir, müna)i*in ailəsi isə nun istəyi ilə yeyir+:
k
<Bl+İmam 3li (ə)194im yemək yeməyə və ya su i-məyə
başlayanda Allahın adını dilinə /ətirsə və snda Allaha şükr
etsə, həmin yemək neməti barəsində ndan he- va2t sual
sruşulma.+:
B

<BA+İmam 3li (ə)19reməyini.i du.la başlayın+ ?ünki ə/ər
$amaat du.un )aydalarının nə lmasını bilsəydi, nu tə$rübədən
ke-miş .ərdabdan üstün tutardı+:
l
<B=+İmam 3li (ə)19İsti yeməyi syudun+ ?ünki Peyğəmbərin
(s)+ *abağına isti yemək *yuldu*da "ə.rət buyurdu1 !yun
syusun, Allah bi.ə d yedi.dirmir, bərəkət syu*
yeməkdədir+:
A
<lC+İmam "əsən (ə)19Gü)rənin n iki *aydası var ki, hər bir
müsəlman nları bilməlidir1 7nların d#rdü va$ib, d#rdü sünnə
(müstəhəbb) d#rdü isə ədəbə riayət etməkdir+ ua$ib lan
d#rdü1 məri)ət, ra.ılı*, Allahın adını dilə /ətirmək və şükr
etməkz sünnə lan d#rdü1 yeməkdən əvvəl əlləri yuma*,
bədənin sl tərə)i üstündə turma*, ü- barma*la yemək və
barma*ları yalama*z ədəbə /#rə lanlar isə & *arşında lanı
yemək, tikəni ki-ik /#türmək, yeməyi ya2şı -eynəmək və
$amaatın ü.ünə a. ba2ma*dan ibarətdir+:
=
@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;B=, hədis j
<
,iharul&3nvar, $+B<, səh+<=C
;
,iharul&3nvar, $+B<, səh+;<j
j
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+jl+
k
,iharul&3nvar, $+B<, səh+<=@
B
uəsailuş&Diə, $+@B, səh+jAj, hədis k
l
uəsailuş&Diə, $+@B, səh+k<C, hədis ;
A
əl&4a)i, $+B, səh+;<@, hədis @
=
uəsailuş&Diə, $+@B, səh+k;=, hədis @
45
<l@+İmam Gadi* (ə)194im yeməkdən əvvəl və snra əllərini
yusa həmin yeməyin əvvəlində və a2ırında na bərəkət verilər
və nə *ədər ki, sağdır ri)ah halında yaşayar və $ismani
2əstəlikdən amanda *alar+:
@
<l<+İmam Gadi* (ə) Peyğəmbərin (s) *adağan etdiyi şeylər
barəsində atalarından nə*l etdiyi hədisində19Peyğəmbər
yeməyi və ya i-məli şeyi ü)ürməkdən -əkindirib+:
<

<l;+İmam Gadi* (ə)19!ablarını.ı *a0a*sı. *ymayın+ ?ünki
*abların ağ.ı #rtülü lmayanda şeytan nlara ağı. suyu atır və
nların i-indən istədiyini /#türür+:
;
<lj+İmam4a.imdən (ə) al-a* adam barəsində sual
sruşdu*da "ə.rət buyurdu194ü-ədə&ba.arda (bir şey) yeyən
adam+:
j
<lk+əl&İ2tisas19Fə*l edilib ki1 Gü)rədə turmağı u.adın+
?ünki həmin müddət si.in #mrünü.dən hesab edilmir+:
k
@
əl&Məhə$$ətul&bəy.a, $+;, səh+ B
<
uəsailuş&Diə, $+@B, səh+k@A, hədis @
;
Müstədrəkul&uəsail, $+A, səh+<=k, hədis =jAk
j
uəsailuş&Diə, $+@@B, səh+k@C, hədis @
k
əl&İ2tisas, səh+ <k;
46
ιοοοοοοπ
HJ
_l`ət
+. Cl=ə%
TurUan:
97 Allah ki, səni #. k#məyi və m#minlərin k#məyi ilə
m#hkəmlətdi+ uə nların ürəklərini bir&birinə ül)ətlə bağladı+
3/ər sən yer ü.ündə nə varsa hamısını 2ər$ləsəydin belə, yenə
də nların ürəklərini birləşdirə bilmə.din+ sakin Allah nları
birləşdirdi, -ünki 7 , yenilmə. *üvvət və hikmət sahibidir+:
@
9Allahın si.ə verdiyi nemətini 2atırlayın ki, si. bir&birini.ə
düşmən ikən 7, si.in *əlblərini.i bir&birinə ül)ətlə bağladı və
7nun lüt)ü sayəsində bir&birini.lə *ardaş ldunu.+:
<
Vədis:
<lB+İmam 3li (ə)19M#hkəm dağları yerindən *0arma* bir&
birinə ni)rət edən *əlbləri bir&birinə bağlama*dan daha
asandır+:
;
<ll+İmam Gadi* (ə)19ra2şı əməl sahibləri bir&birləri ilə
rastlaşanda .ahirdə bir&birlərinə məhəbbət /#stərməsələr belə,
nların *əlbləri yağış suyunun -ayların suyu ilə *arışması kimi
sürətlə bir&biri ilə üns tutarlar+ Pis əməl sahibləri isə bir&birləri
ilə *arşılaşanda .ahirdə məhəbbət /#stərsələr də *əlbləri bir&
birilə üns tutma*dan u.a*dır+ p.un bir müddət bir a2urdan t
yesələr belə bir&birinə məhəbbət bəsləməkdən u.a* lan
d#rdaya*lılar kimi+:
j
#-.@aşqaları ilə &nsiyyə% yaradı, uyuşmayan şəxsdə
x(yir yoxdur.
<lA+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gi.in ən ya2şını. ən /#.əl
2asiyyətlini.dir, kəslərini. ki, #.ləri baş*aları ilə ünsiyyət
tuturlar, baş*aları da nlarla ünsiyyət tuta bilir+:
k
<l=+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#minlərin ən ya2şısı,
m#minlərin ünsiyyət tuta bildikləri kəsdir+ ,aş*aları ilə ünsiyyət
@
3n)al, ayə B<&B;
<
Ali&İmran, ayə @C;
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@@, hədis lC
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;l;
k
6uhə)ul&p*ul, səh+jk
47
yaratmayan və baş*alarının da nunla ünsiyyət tuta bilmədiyi
kəsdə he- bir 2eyir y2dur+:
@
@
,iharul&3nvar, $+lk, səh+<Bk, hədis =
48
HK
Wllah
#1.5lla"
1uran3
93/ər nlardan 9/#yləri və yeri kim yaratmışdırn: deyə
sruşsan,nlar mütlə* 9Allaho: deyə $avab verə$əklər+:
@
.ədis3
<AC+İmam 3li (ə)19Allahın mənası yaradılmışların mat&
məəttəl, heyran *aldı*ları və 0ənah a0arılan mə5buddur+ Allah
/#.lərin /#rə bilmədiyi, 2əyal və təsəvvürlərdən u.a* lan
varlı*dır+:
<
<A@+İmam 3li (ə)19Allah adı, Allah&taalanın adlarının ən
b#yüyüdür+ Elə bir ad ki, Allahdan baş*asına layi* deyil və bu
ad he- bir mə2lu*a verilmə.+:
;
<A<+İmam ,a*ir (ə)19Allah mə5buddur ki, yaradılmışlar
7nun mahiyyətini başa düşməkdə, ne$əliyindən a/ah lma*da
mat&məəttəl və heyran *alıblar+:
j
<A;+İmam R.a (ə)19"ə*i*ətən Allah&taalanın adını -əkmək
7nun rübubiyyət və tvhidini bəyan etməkdir+:
k
<Aj+İmam "əsən 3skəri (ə)19Allah həmin varlı*dır ki,
bütün yaradılmışlar ehtiya$ və -ətinliklər .amanı, həm-inin
7ndan baş*a hər bir şeydən ümidini kəsən va2t 7na 0ənah
a0arır+:
B
@
sğman, ayə<k, tumər, ayə;A
<
ət&6vhid, səh+A=, hədis<
;
ət&6vhid, səh+<;@, hədis k
j
ət&6vhid, səh+ A=, hədis <
k
pyun ə2bar&R.a (ə), $+<, səh+ =;, hədis @
B
,iharul&3nvar, $+;, səh+j@, hədis@B
49
50
ιοοοοοοπ
HL
VakmdarlS!
#2..ökmdarlığın zəruriliyi+
<Ak+İmam 3li (ə) 9"əkəmiyyət:
@
məsələsində
buyurdu19,unlar deyirlər ki, hakimə ehtiya$ y2dur,
<
halbuki
hakimiyyəti sayəsində m#minin #. işini /#rməsi və /ünahkarın
#. 0ayını alması ü-ün hakimin lması .əruridir+:
;

<AB+İmam 3li (ə)19İnsanları yalnı. h#kmdar % istər ya2şı
əməl sahibi lsun, istərsə də 0is əməl sahibi % dü.əldə bilər+:
j
<Al+İmam 3li (ə)196e.liklə Müaviyə si.ə hakim la$a*+
'edilər1 ,əs nda nunla nə ü-ün vuruşuru*n ,uyurdu1
(amaata bir hakim la.ımdır, istər ya2şı əməl sahibi lsun,
istərsə də 0iso:
k
<AA+İmam 3li (ə) 9"#km an$a* Allaha mə2susduro: deyən
"əruriyyənin
B
$avabında buyurdu19(,əli, hə*i*ətən) h#km
Allaha mə2susdur+ rerdə də hakimlər vardır+ Amma nlar
deyirlər19"#kmdara ehtiya$ y2dur, halbuki insanların
h#kümətdən baş*a bir -ı2ış ylu y2dur ki, m#min nda #. işini
/#rsün və /ünahkar və ka)ir #. 0ayını alsın+ Allah nun
.amanında hər bir kəsi #. təyin edilmiş ə$əlinə -atdırır+:
l
<A=+İmam 3li (ə)19İnsanlara bir h#kmdar /ərəkdir istər ya2şı
əməl sahibi lsun, istərsə də 0is+ ?ünki nun h#kuməti
sayəsində imanlı şə2s #. işini (Allaha itaəti) /#rər və ka)ir #.
0ayını alar+ Allah h#kumətin m#v$udluğu ilə hər bir kəsi nun
ü-ün təyin edilmiş ə$əlinə -atdırar+ "#kumətin vasitəsi ilə
ver/ilər yığılar, düşmənlə müharibə a0arılar, yllar əmin&
@
Gü))eyn müharibəsində Müaviyə ilə 3mr ibn Asın məğlubiyyətdən $an
*urtarma* ü-ün hiylə/ərliklə d#yüşən tərə)lər arasında hər tərə)dən bir hakim
təyin edilməsi
<
Fəh$ül&,əlağədə mətnin əsli 9h#km vermək an$a* Allaha mə2susdur
şəklindədir:
;
Fəh$us&səadə, $+<, səh+;;
j
4ən.ul&pmmal, hədis @j<AB
k
4ən.ul&pmmal, hədis @j;BB
B
Eəvari$in adıdır
l
4ən.ul&pmmal, hədis ;@kBl
51
amanlı* lar, .əi)in ha**ı /ü$lüdən alınar, ya2şı əməl sahibi
asayişdə lar və /ünahkardan amanda *alar+:
@
<=C+İmam 3li (ə)19rırtı$ı şir .alım h#kmdardan ya2şıdır,
.alım h#kmdar isə u.un müddətli )itnələrdən daha ya2şıdır+:
<
<=@+3bulbə2təri1 9,ir kişi məs$idə da2il lub dedi19"#km
an$a* Allaha mə2susdur+: ,aş*a biri isə dedi19Allahdan
baş*asının h#km etmək ha**ı y2dur+:,u .aman 3li (ə) belə
buyurdu19 (3lbəttə,) h#km an$a* Allaha mə2susdur 9hə*i*ətən
Allahın vədi dğrudur+ Məbada yə*inliyə -atmamış kəslər səni
yelbeyinləşdirsin+: Gi. bunların nə dediklərini bilmirsini.+ 7nlar
deyirlər ki1 "#kumət la.ım deyil+ Ay $amaato Gi.i(n
və.iyyətini.i) h#kmdardan baş*a bir şey dü.əltmə., istər ya2şı
əməl sahibi lsun istərsə də 0iso 'edilər19ra2şı əməl sahibi lan
hakim barəsində dediyin dü.dür, amma 0is əməl sahibi lan
hakim ne$ən ,uyurdu19M#min #. işi ilə məşğul lar və
/ünahkar #. bəhrəsini /#türər, Allah təyin edilmiş ə$əlləri
-atdırar, yllarını.da əmin&amanlı* lar, ba.arlarını.
r#vnə*lənər, ver/ilərini. yığılar, düşmənlərini.lə vuruşular və
/ü$lüdən .əi)in ha**ı /eri alınar+:
;
#3.Dis əməl sa"i,lərinin "ökmdarılığı
<=<+Allahın Peyğəmbəri(s)19"#kmdarlarını. ya2şılar və
.ən/inlərini. sə2avətlilər landa və işlərini. məsləhət və
məşvərət əsasında a0arılan .aman yerin üstü si.in ü-ün nun
altından ya2şıdır+ Amma hakimlərini. 0islər, .ən/inlərini.
2əsislər landa və işlərini. arvadlarını.ın əllərinə düşən .aman
yerin altı si.in ü-ün nun üstündən daha ya2şıdır+:
j
#4..ökumə%in dəyəri.
<=;+İmam 3li (ə) -arığının bir tayını tikmək və yamama*la
məşğul lan .aman İbn Abbas /əlib dedi19"a$ılar t0laşıblar ki,
si.dən bir s#. eşitsinlər+ 7 "ə.rət buyurdu19And lsun Allaha bu
(-arı*ların) ikisini si.ə hakimlikdən -2 sevirəm, bu istisna ilə ki,
bir ilahi hədd i$ra etmiş lam və ya bir batili u.a*laşdıram+:
k

<=j+İmam 3li (ə) İbn Abbasa dedi19,u -arığın bir tayının
dəyəri nə *ədərdirn (İbn Abbas nə*l edir ki,) dedim19'əyəri
y2dur+ ,uyurdu19Allaha and lsun ki, bunu si.ə h#kmdarlı*
@
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;kA, hədis l<
<
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;k=, hədis lj
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;@B@A
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;B
k
əl&Məna*ibli&ibn Dəhr Aşub, $+<, səh+@C@
52
etməkdən daha -2 sevirəm, bu istisna ilə ki, bir ha**ı bər*ərar
edəm və ya batili aradan /#türəm+:
@
<=k+İmam 3li (ə) İbn Abbasa ya.dığı məktubunda 1 + + +
Gnra19 Məbada sənin hakimlikdən 0ayın mal əldə etmək və ya
*ə.əbini yatırma* la+ Gənin ndan 0ayın batili #ldürmək və
ha**ı diriltmək lmalıdır+:
<
ιοοοοοοπ
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə ;;
<
,iharul&3nvar, $+jC, səh+;<A, hədis @C
53
HM
Wrzu
#5.5rzu
<=B+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim ümmətim ü-ün ar.u
rəhmətdir+ 3/ər ar.u lmasaydı he- bir ana #. #vladına süd
vermə.di və he- bir bağban ağa$ əkmə.di+:
@
<=l+İmam 3li (ə)19Ar.u həmdəm dstdur+:
<
<=A+6ənbihul&2əvatir19İsa (ə) turmuşdu və bir *$a kişi bel
ilə yeri şumlayırdı+ İsa (ə) dedi19İlahi, (ümid və) ar.unu ndan
al+ Elə həmin an *$a beli kənara atdı və u.andı+ ,ir saat
ke-əndən snra İsa dedi19 İlahi, ar.unu na *aytar+ !$a
dərhal ayağa *al2dı və işləməyə başladı+:
;
#.5rzuların sonu yoxdur.
<==+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gabah sağ *almasını ar.ulayan
kəs, əbədi yaşamağı ar.ulayır+:
j
;CC+İmam 3li (ə)19Ar.unun snu y2dur+:
k
;C@+İmam 3li (ə)19Ar.ular bitib&tükənmə.dir+:
B
##.Du6 'ə ,a%il arzulardan 6əkindirmələr.
1ur2an3
9!y ka)irlər hələ yeyib&i-sinlər, lə..ət alsınlar, ar.uları&
ümidləri başlarını *atsın, te.liklə bilə$əklər+:
l
.ədis3
;C<+İmam 3li (ə)19Pu- və batil ar.udan -əkinin+ ?ünki,
-2ları sabahın ar.usunda lub, amma sabaha -ı2a bilməyib və
-2larına /e$ənin əvvəlində *ibtə edir, lakin a2ırında nun
halına ağlayırlar+:
A
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@l;, hədis A
<
murərul&"ikəm, hədis @Cj<
;
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+ <l<
j
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@BA, hədis ;@
k
murərul&"ikəm, hədis @C@C
B
murərul&"ikəm, hədis B;=
l
"i$r, ayə ;
A
murərul&"ikəm, hədis <kl<
54
;C;+İmam 3li (ə)19Ar.u ilğım kimidir, nu /#rəni aldadır və
ümid bağlayanı məyus edir+:
@
;Cj+İmam 3li (ə)19Ar.ular bəsirətin /#.lərini kr edir+:
<
;Ck+İmam 3li (ə)19Ar.u şeytanın *a)illərin *əlblərinə hakim
lma amilidir+:
;
;CB+İmam 3li (ə)19Ar.unun nəti$əsi işin 0u- lmasıdır+:
j
;Cl+İmam 3li (ə)19Ar.ı *əlbi unut*anlığa -əkir, yalan vəd
verir, -2lu *ə)lət və 2əbərsi.lik /ətirir, ə)sus və həsrətlə
nəti$ələnir+:
k
;CA+İmam 3li (ə)19Ar.u ağlı aradan /#türür, yalan vəd verir,
*a)illiyə həvəsləndirir, ə)sus və həsrətlə nəti$ələnir+ 7dur ki,
ar.unu yalan hesab edin+ ?ünki aldadandır və ar.usu lan
şə2s isə aldanmış və /ünahkaro:
B
;C=+İmam Gadi* (ə)19Fə -2 nemət ki, Allah nu bəndəyə
ar.ulamadan verib+ Fə -2dur kəslər ki, bir şeyin ar.usunda
lublar, amma nlar ü-ün baş*a şey se-ilib+:
l
#).5rzu 'ə əcəl.
;@C+6ənbihul&2əvatir19Fə*l edilib ki, Allahın Peyğəmbəri(s)
ü- dənə -ubu* /#türdü və nların birini #. *arşısında yerə
batırdı, di/ərini #. kənarında, ü-ün$üsünü isə u.a*da basdırdı
və snra buyurdu19,ilirsini. bunlar nədirn: 'edilər19Allah və
7nun Peyğəmbəri daha ya2şı bilir+: ,uyurdu19,u insandır, bu
ə$əl və birisi isə ar.udur+ Adəm #vladı nun ar2asın$a /edir,
amma ə$əl /əlib -atır və , ar.usuna -atmır+:
A
;@@+İmam 3li (ə)193/ər insan ə$əli və nun insana tərə)
tələsməsini /#rsə, ar.uya ni)rət edər+:
=
;@<+ İmam 3li (ə)19Ar.u ə$əli (insanın) yad(ın)dan -ı2arar+:
@C
;@;+ İmam 3li (ə)19 (İnsana) ən ya2ın şey ə$əl və #lüm, ən
u.a* şey isə ar.udur+:
@@
;@j+İmam 3li (ə)19İnsanın ə$əli -atmayın$a nun nə)si
ar.usu. lma.+:
@<
@
murərul&"ikəm, hədis @A=B
<
murərul&"ikəm, hədis @;lk
;
murərul&"ikəm, hədis @A<A
j
murərul&"ikəm, hədis jBj@
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;k, hədis @@l
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<=;, hədis <
l
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@k<, hədis kk
A
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+<l<
=
,iharul&3nvar, $+l;, səh+=k, hədis l=
@C
murərul&"ikəm, hədis Alj
@@
murərul&"ikəm, hədis <=<Cw<=<@
@<
murərul&"ikəm, hədis @CAjj
55
;@k+İmam 3li (ə)19,ilino Gi., ar2asında ə$əl lan ar.unun
mühasirəsindəsini.+ ,una /#rə də kim ə$əli -atmamış ar.u
/ünündə iş /#rsə işi na 2eyir verər və ə$əli na .iyan
vurma.+:
@
;@B+ İmam 4a.im (ə)193/ər ə$əllər (hər bir kəsin #mür
müddəti) məlum lsa ar.ular rüsvay və bərbad lar+:
<
#+.Ezun arzunun nə%icələri
;@l+əl&4a)i19Allah Musaya 2itab edərək buyurdu19Ey Musao
'ünyada u.un ar.ular etmə ki, *əlbin bərkiyər və *əlbi bərk
lan insan Məndən u.a*dır+:
;
;@A+İmam 3li (ə)194imin ar.usu u.un&u.adı lsa, əməli a. və
*ısa lar+:
j
;@=+İmam 3li (ə)19p.un ar.u a2irəti insanın yadından
-ı2arır+:
k
)-.1ısa arzu.
;<C+Allahın Peyğəmbəri(s) İbn Məsvuda buyurdu19Ar.unu
*ısa et və səhər a-ılanda de19Mən a2şama -ı2maya$ağam və
a2şam düşəndə de19Gəhərə kimi sağ *almaya$ağam+
'ünyadan ayrıla$ağına $iddi ha.ırlaş və Allaha *vuşmağı
sev+:
B
;<@+İmam 3li (ə)19'stlardan ayrıla$ağına, tr0ağın üstündə
yata$ağına, *arşısında hesab la$ağına, #.ündən snra yerdə
*yub /etdiklərinin nun işinə yaramaya$ağına və *arşıya
/#ndərdiklərinə m#hta$ lduğuna yə*in edən kəs ar.unu *ısa
etməyə və əməl dairəsini u.un etməyə daha layi*dir+:
l
;<<+İmam ,a*ir (ə)19Ar.unu *ısaltma*la dünyadan ( a2irət
ü-ün) a.u*ə /#tür+:
A
)1.5lla"dan ,aşqasına &mid ,ağlamaq olmaz
;<;+ 9Allahın Peyğəmbəri(s)19Allah&taala1 9Dübhəsi. Məndən
baş*asına ümid bağlamış hər bir m#minin ümidini nu məyus
etməklə *ıraram+:
=
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+;;;,hədis <@
<
3vlamud&'in, səh+;Ck
;
əl&4a)i, $+<, səh+;<=, hədis @
j
,iharul&3nvar, $+ll, səh+j<@, hədis jC
k
əl&4a)i, $+<, səh+;;B, hədis ;
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@C@, hədis @
l
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@Bl, hədis ;@
A
6uhə)ul&p*ul, səh+<AB
=
səhi)ətur&R.a, səh+<lB, hədis <C
56
;<j+İmam 3li (ə)194im insana ümid bağlasa na təv.im edib
və nu b#yük bilib+:
@C
@C
,iharul&3nvar, $+lA, səh+l=, hədis B@
57
ιοοοοοοπ
HN
_mmət
)2.Cmmə%
TurUan:
9Gi. insanlar ü-ün .ahirə -ı2arılmış ən ya2şı ümmətsini.+
ra2şı işlər /#rməyi əmr edir, 0is əməlləri *adağan edir və
Allaha inanırsını.+ 3/ər kitab əhli də iman /ətirsəydi, əlbəttə,
nlar ü-ün ya2şı lardı+ 7nların da i-ərisində ,ə.i iman /ətirən
şə2slər vardır, lakin -2 hissəsi ha** yldan -ı2anlardır+:
@
Vədis:
;<k+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim ümmətim bərəkətli bir
ümmətdir+ 7nun əvvəlinin, y2sa snunun 2eyir lması məlum
deyil+:
<
;<B+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim bu ümmətim "a**ın
rəhmət k#l/əsində lan bir ümmətdir+:
;

;<l+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gi. yetmişin$i ümmətsini. və
Allah yanında nların ən ya2şı və ə.i.isini.+:
j
;<A+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mü8də lsun bu ümmətə
m#htərəmlik, dindarlı*, başı u$alı*, *ələbə və yer ü.ündə
*üdrət əldə etməko:
k
)3. Cmmə%in yaxşıları.
;<=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim ümmətimin ən ya2şıları
nların dünyaya daha etinası.ları və a2irətə daha -2 $an
atanları, a2irət ar.usunda lanlarıdır+:
B
;;C+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim ümmətimin ən ya2şısı
$avanlığını Allaha itaətdə ke-irmiş, #. nə)sini dünyanın
lə..ətlərindən sa2layan və a2irətə ürək bağlayan kəsdir+
"ə*i*ətən Allahın na verə$əyi müka)at (ənnətin ən yüksək
dərə$ələridir+:
l
@
Ali&İmran, ayə @@C
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;jjk@
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;jjk<
j
4ən.ul&pmmal, hədis ;jjB<
k
4ən.ul&pmmal, hədis ;jjBk
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<;
l
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<;
58
;;@+Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimin ən ya2şıları nlara
*arşı ağılsı.lı* ediləndə d#.ənlər, nlara *arşı .ülm və $inayət
t#rədiləndə bağışlayanlar və in$idiləndə səbr edənlərdir+:
@
)4.!öF%ədil &mmə%.
TurUan:
9,eləliklə də si.i rta bir ümmət (ümmətlərin ən ya2şısı)
etdik ki, insanlara (insanların əməllərinə) şahid lasını.,
Peyğəmbər də si.ə şahid lsun+:
<
Vədis:
;;<+İmam 3li (ə)19Allahın yaratdı*larına şahidləri və 7nun
yer ü.ündəki dəlilləri bi.ik+ ,i. kəslərik ki, Allah&taala
buyurub19,eləliklə də si.i rta bir ümmət etdikq:
;
)5.Cmmə%in x(yrinə olan ş(ylər.
;;;+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim ümmətim nə *ədər ki,
bir&birlərini sevir, əmanəti (sahibinə) *aytarır, haramdan
-əkinir, *nağı ə.i. tutur, nama. *ılır və .əkat verir həmişə
2eyir i-ində la$a*dır+:
j
;;j+Allahın Peyğəmbəri (s)19Fə *ədər ki, bu ümmətin !uran
2uyanları hakimlərlə əlbir lmayıblar, alimləri yarama. və
/ünahkarlara bəraət *a.andırara* nları təmi.ə -ı2arıb
/ünahsı. kimi tə*dim etməyiblər, ya2şıları 0islərinə k#mək
etməyiblər Allahın əli bu ümmətin ü.ərində la$a* və 7nun
himayəsi sayəsində yaşaya$a*+ Amma bu işləri /#rəndən snra
Allah #. *üdrət əlini nların başı ü.ərində /#türə$ək və
.ülmkarlarını nlara hakim edə$əkdir+:
k
).İslam &mmə%inin axirə%dəki məqamı.
;;k+Allahın Peyğəmbəri(s)1 9!iyamət /ünü mənim bütün
0eyğəmbərlərdən -2 davam-ım la$a*+:
B
;;B+Allahın Peyğəmbəri(s)19(ənnətdə yü. iyirmi $ər/ə var
ki, nun səksən $ər/əsi mənim ümmətimdir+:
l
)#.!illə%lərin İslam &mmə%inə qarşı "&cumu.
;;l+Allahın Peyğəmbəri(s)196e.liklə millətlər a$ adamlar
yemək kasasına hü$um edən kimi si.ə hü$um edər+: ,u .aman
@
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<;
<
,ə*ərə, ayə @j;
;
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+@;j, hədis jCB
j
,iharul&3nvar, $+B=, səh+;=j, hədis ll
k
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+Aj
B
,iharul&3nvar, $+l, səh+@;C, hədis @
l
,iharul&3nvar, $+l, səh+@;C, hədis ;
59
bir nə)ər sruşdu1 9,unun səbəbi həmin va2t bi.im sayımı.ın
a. lmağıdırn: Peyğəmbər buyurdu193ksinə, sayını. -2 lar,
amma sel ü.ərindəki k#0ük və -#r&-#0 kimi larsını., Allah si.in
heybət və ə.əmətini.i düşmənlərini.in *əlbindən -ı2arar, si.in
*əlblərini.ə *üvvətsi.lik və süstlük salar+: ,ir nə)ər
sruşdu19Ey Allahın Peyğəmbəri, *üvvətsi.lik və süstlük nədirn:
,uyurdu19'ünya məhəbbəti və #lümü istəməmək+:
@
;;A+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim ümmətim dünyanı b#yük
bilən .aman Allah İslamın ə.əmətini ndan alar+:
<
)).D(yğəm,ərin &mmə%i ,arəsindəki nigaran6ılığı.
;;=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mən #. ümmətim ü-ün ü-
şeydən %

hərislik və 2əsisliyə byun *yma*dan, nə)si istəklərə
tabe lma*dan və a.ğın baş-ıdan *r2uram+:
;
;jC+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətim ü-ün ü- şeydən %
("a**ı və ya ha** ylu) tanıyandan snra a.ğınlığa
düşməkdən, a.dırı$ı )itnələrdən, *arın*ululu* və
şəhvət0ərəstlikdən *r2uram+:
j
;j@+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətim barəsində hər şeydən
-2 narahat-ılığa səbəb lan şey ü-dür1 alimin büdrəməsi,
müna)i*in !uran vasitəsi ilə mübahisə etməsi və si.in
byunlarını.ı vuran dünya+ ,una /#rə də #.ünü. barəsində
dünyadan *r2un+:
k
;j<+Allahın Peyğəmbəri(s)19>.ümdən snra ümmətim ü-ün
ən -2 *r2duğum şeylər bunlardır1 haram *a.an$lar, /i.lin
şəhvət və sələm yemək+:
B
;j;+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətim ü-ün *r2duğum ən
*r2ulu şey iki 2islətdir1 Fə)si istəklərə tabe lma* və u.un
ar.u+ ?ünki nə)si istəklərə tabe lma* insanı ha*dan sa2layar
və u.un ar.u a2irəti yaddan -ı2ardar+:
l
;jj+Allahın Peyğəmbəri(s)19'ü-ar lmağını.dan *r2duğum
ən *r2ulu şey ki-ik şirkdir+: 'edilər19Ey Allahın Peyğəmbərio
4i-ik şirk nədirn: ,uyurdu19Riya+:
A
;jk+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətim ü-ün *r2duğum ən
dəhşətli şey dilli müna)i*dir+:
=
@
ət&6əşri) bil&minən, səh+;Cl, hədis j<A
<
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+lk
;
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@B@, hədis @lA
j
3mali&6usi, səh+@kl, hədis <B;+
k
əl&Eisal, səh+@B;, səh+<@j
B
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@kA, hədis ;
l
,iharul&3nvar, $+lC, səh+lk, hədis ;
A
,iharul&3nvar, $+l<, səh+;C;, hədis kC
=
4ən.ul&pmmal, hədis <A=B=({<A=BA və <A=lC)
60
;jB+Allahın Peyğəmbəri(s)19ymmətim ü-ün *r2duğum ən
*r2ulu şey dünya malının 0arla*lığı və blluğudur+:
@C
@C
Furus&Gə*əleyn, $+j, səh+kl=, hədis =@
61
ιοοοοοοπ
HY
İmamət
)+.İmamə%
TurUan:
9,u /ün dinini.i kamala yetirdim, si.ə lan nemətimi
tamamladım və si.in ü-ün din lara* İslamı bəyənib se-dim+:
@
Vədis:
;jl+İmam 3li (ə)19İmamət ümmətin (işlərinin) ni.amıdır+:
<
;jA+İmam ,a*ir (ə)19İslam beş sütun ü.ərində
m#hkəmlənib1 nama., .əkat, ru$, hə$$ və vilayət+ "e- bir
şeyə vilayət *ədər də5vət lunmayıb+:
;
;j=+İmam Gadi* (ə)193/ər bəndələr Allah tərə)indən
lmayan .alım rəhbəri rəhbər kimi *əbul etsələr Allah nların
yerinə yetirdikləri ya2şı əməlləri *əbul etməyə$əkdir+:
j
;kC+İmam4a.im (ə)19İmamət nur və işı*dır, Allah&taalanın
9Allaha, 7nun Peyğəmbərinə və na.il etdiyimi. nura iman
/ətirino:(ayəsində) buyurduğu nuro (İmam snra) buyurdu1 Fur
həmin imamdır+:
k
;k@+İmam R.a (ə)19Peyğəmbərin(s) #mrünün sn ilində
yerinə yetirilmiş vida hə$$ində 9,u /ün dinini.i kamala
yetirdim+++: (ayəsi) na.il ldu+ İmamət məsələsi dinin
kamilliklərindəndir+:
B
;k<+İmam R.a (ə)19İmamət İslamın by atma*da lan təməli
və nun u$aldılmış *ludur+:
l
;k;+İmam R.a (ə)19İmamət dinin $ilvu, müsəlmanların
işlərinin ni.amı, dünyanın dü.əlməsi və abadlığı, m#minlərin
i..ət və başu$alığıdır+:
A
+-.İmamə%in n&,&''ə%dən &s%&nl&y&.
@
Maidə, ayə ;
<
murərul&"ikəm, hədis @C=k
;
əl&4a)i, $+<, səh+@A, hədis ;
j
Furus&Gə*əleyn, $+j, səh+@Cj, hədis @;C
k
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+;j@, hədis @B
B
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+kA=, hədis ;;
l
əl&4a)i, $+@, səh+<CC, hədis @
A
əl&4a)i, $+@, səh+<CC, hədis @
62
TurUan:
9(radına sal ki,) İbrahimi #. Rəbbi bir ne-ə s#.lə imtahana
-əkdiyi .aman Allahın əmrlərini tamamilə yerinə yetirdi+ ,elə
ldu*da Allah na9səni insanlara imam təyin edə$əyəm:
dedi+:
@
Vədis:
;kj+İmam Gadi* (ə)19Allah&taala İbrahimi 0eyğəmbərliyə
se-məmişdən *aba* nu bəndəliyə /#türdü və nu risalət
mə*amına se-məmişdən *aba* nübüvvətə -atdırdı+ "əm-inin
nu dstluğa se-məmişdən *aba* #. rəsulu etdi və nu #.
imamı etməmişdən *aba* #. dstu etdi+ ,u mə*amların
hamısını nda t0layandan snra buyurdu1 Mən səni insanların
imamı və baş-ısı təyin etdim+:
<
+1..öccə%in /ila"i rə",ərin0 zəruriliyi.
.öccə% (.llah tərəfindən təyin "dilmiş ilahi
rəhbərlərdir..llah onlar təyin "tmişdir ki, Qiyamət (ünü
insanlar bəhanə (ətirib d"məsinlər ki,dünyada bizə bir yol
(östərən yox idi.)
;kk+İmam ,a*ir (ə) və ya İmam Gadi* (ə)19Allah yer ü.ünü
alimsi. *ymayıb və ə/ər belə lmasaydı ha** ilə batil bir&
birindən se-ilmə.di+:
;
;kB+İmam Gadi* (ə)19rer ü.ü yarandığı /ündən he- va2t
insanların unutdu*ları ha**ı dir-əldən, hər şeyi bilən h#$$ətsi.
*almayıb+ (İmam Gadi* (ə)) snra bu ayəni 2udu19>. ağı.ları
ilə Allahın nurunu s#ndürmək istəyirlər+++:
j
+2. .öccə% %anınmış imamdır.
;kl+İmam Gadi* (ə)19Allahın yaratdı*larına h#$$əti tanınmış
imamsı. bər*ərar lma.+:
k

B
+3.@əzən "öccə% qorxu i6ində 'ə ya naməlum olur.
;kA+İmam 3li (ə)19,əli, elədiro rer ü.ü Allahın yaratdı*larına
h#$$ətlərini bər*ərar edən kəsdən istər aşkar və məhşur lsun,
@
,ə*ərə, ayə @<j
<
əl&4a)i, $+@, səh+@lk, hədis <
;
əl&4a)i, $+@, səh+@lA, hədis k
j
,iharul&3nvar, $+<; səh+;l, hədis Bk
k
əl&4a)i, $+@, səh+@ll, hədis <
B
"ədisin ərəb$ə lan mətnində işlənmiş S||N }P||Tf )elinin )ail əvə.ləyi$isi
barəsində bir ne-ə ehtimal var1 Allah , imam, ha** və batil+ Amma bi. bəhsin
Adı ilə əla*ədar ikin$i ehtimalı daha dü./ün sayırı*+ (tər$ümə-i)
63
istərsə də *r2u i-ində və naməlum % bş lmur ki, Allahın dəlil
və sübutları aradan /etməsin+:
@
;k=+İmam ,a*ir (ə)19rer ü.ü imamsı. % istər aşkar lsun və
ya /i.lin *almır+:
<
+4.İmam olmasa y(r &z& ,ir7,irinə dəyər.
;BC+İmam Gadi* (ə)193/ər yer ü.ü imamsı. *alsaydı bir&
birinə dəyər, dağılardı+:
;
;B@+İmam Gadi* (ə)19rer ü.ündə həmişə h#$$ət m#v$uddur+
?ünki insanları h#$$ətdən baş*a bir şey islah etmə. və yer
ü.ünü ndan baş*a bir şey abadlaşdırma.+:
j
+5..ər ,ir &mmə% öz imamı ilə 6ağrılacaqdır
TurUan:
9Elə bir /ün ki, (!iyamət /ünü) bütün insanları #. imamları
ilə birlikdə -ağıra$ağı*+:
k
Vədis:
;B<+İmam Gadi* (ə)19!iyamət /ünü q+ Allah&taaladan nida
/ələr ki, kim dünya evində imama tabe lubsa, /ərək nun
ar2asın$a imamı a0arılan yerə /etsin+ "əmin va2t 19tabe
lunmuşlar tabe lanlardan u.a*laşa$a*, ü. d#ndərə$əklər+:
B
+.İmamı %anımaq.
;B;+Allahın Peyğəmbəri(s)194im imamını tanımamış #lsə
$ahiliyyət #lümü ilə #lüb+:
l
;Bj+Allahın Peyğəmbəri(s)194im imamı lmadan #lsə
$ahiliyyət #lümü ilə #lüb+:
A
;Bk+İmam "üseyndən (ə) Allahı tanıma* barəsində sual
sruşularkən buyurmuşdur19"ər bir .amanın insanlarının tabe
lmalı imamı tanımaları (Allahı tanımalarına səbəb lar+ ?ünki
Allahı tanıma*la nun tərə)indən lan mə5sum imamın
tanınması arasında sı2 bağlılı* m#v$uddur)+:
=

@
,iharul&3nvar, $+<;, səh+jB, hədis =@
<
,iharul&3nvar, $+<;, səh+<;, hədis <B
;
əl&4a)i, $+@, səh+@l=, hədis @C
j
,iharul&3nvar, $+<;, səh+k@, hədis @C@
k
İsra, ayə l@
B
,iharul&3nvar, $+A, səh+@C, hədis ;
l
,iharul&3nvar, $+<;, səh+lB, hədis @
A
4ən.ul&pmmal, hədis jBj
=
,iharul&3nvar, $+<;, səh+A;, hədis <<
64
;BB+İmam Gadi* (ə) 94imə hikmət əta edilsəq+ 9 (ayəsi)
barəsində buyurmuşdur19 ("ikmət) Allaha tabe lma* və
imamı tanıma*dır+:
@C
;Bl+İmam Gadi* (ə)19İmam Allah&taala ilə 7nun yaratdı*ları
arasında lan bir bələd-idir+ 7nu tanıyan m#min, inkar edən isə
ka)irdir+:
<
;BA+İmam Gadi* (ə)194im bi.i tanımasa və bi.i inkar da
etməsə, , Allahın na va$ib etdiyi hidayətə, yəni bi.ə tabe
lmağın .əruriliyənə *ayıdana kimi a.ğındır+ 3/ər , a.ğınlı*
halında #lsə Allah nunla #.ü istədiyi kimi rə)tar edə$ək+:
;
+#.İmamə%in şər%ləri 'ə imamın x&susiyyə%ləri.
Turan:
9Gəbr etdiklərinə və bi.im ayələrimi.ə və nişanələrimi.ə
yə*inlikləri lduğu ü-ün ,i. nlardan əmrimi.lə ha** ylu
/#stərən rəhbərlər təyin etmişdik+:
j
9'ğru yla y#nəldən kəs ardın$a /etməyə daha -2
layi*dir, y2sa dğru yl /#stərilmədik$ə #.ü nu ta0a
bilməyən kəsn:
k
9Allah nu si.in ü-ün se-miş, elm və bədən$ə na üstünlük
vermişdir+:
B
Vədis:
;B=+İmam 3li (ə)19,u işi (imaməti) an$a* səbr əhli lan,
/#.üa-ı* və işlərdən baş -ı2aran kəs -iyinlərində -əkə bilər+:
l
;lC+İmam 3li (ə)19İmam və rəhbər /ərək ha** ylunda ağıllı
)ikrə, iti dilə və $ş*un *əlbə malik lsun+:
A
;l@+İmam 3li (ə)19>.ünü $amaatın rəhbəri etmiş kəs
baş*alarını #yrətməmişdən *aba* #.ünü #yrətməli və
(baş*alarını) s#. ilə ədəbləndirməmişdən *aba* əməl ilə #.ünü
ədəbləndirməlidir+:
=
;l<+İmam 3li (ə)19Allahın əmrini ( ilahi h#kmün i$rasında)
ba$ verməyən, /eri -əkilməyən və (şə2si) məna)e dalın$a
/etməyən kəsdən baş*a he- kəs i$ra və bər0a edə bilmə.+:
@C
;l;+İmam 3li (ə)19İtaəti va$ib lan imamın vilayətinin b#yük
sərhədləri bunlardır1 Məlum lmalıdır ki , səhvdən,
@C
əl&4a)i, $+@, səh+@Ak, hədis @@
<
,iharul&3nvar, $+<;, səh+AA, hədis ;<
;
əl&4a)i, $+@, səh+@Al, hədis @@
j
Gə$də, ayə <j
k
runus, ayə ;k
B
,ə*ərə, ayə <jl
l
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, $+l, səh+;B
A
murərul&"ikəm, hədis @@C@C
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @@C
@C
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+<<C və <lj
65
büdrəmədən, bilərəkdən edilən /ünahdan,ümumiyyətlə bütün
/ünahlardan % istər b#yük lsun istərsə, də ki-ik % u.a*dır, 0ak
və mü*əddəsdir+7, nə büdrəyər, nə səhv edər+7, dinin
devrilməsinə he- $ür *l *yma., he- va2t əyyaşlı* və ke)
etmə., Allahın halal&haramına, 7nun va$iblərinə,
müstəhəbbilərinə və (di/ər) h#kmlərində insanların ən
biliklisidir, he- kəsə m#hta$ deyil, amma baş*aları na
m#hta$dır, insanların ən sə2avətli və ən şü$aətlisidir+:
@
;lj+İmam 3li (ə)19,ildini. ki, müsəlmanların namus, $an,
*ənimət, h#kumət və rəhbərlik işlərini 2əsis adama ta0şırma*
lma.+ ?ünki , nların mallarına həris lar+ "əm-inin nadana
ta0şırma* lma., -ünki da #. nadanlığı nəti$əsində nları
a.dırar+ Elə$ə də rəhmsi. və .ülmkarao ?ünki da #.
rəhmsi.liyi ilə müsəlmanları m#hta$ ldu*ları şeylərdən
məhrum edər+
<
Malların b#lüşdürülməsini ədalətsi. adama da
ta0şırma* lma.+ ?ünki , bir dəstəyə bağışlayar, bir dəstəni
isə məhrum edər+
;
Fə də *ə.avət edəndə rüşvət alana ki,
$amaatın hü*ü*larını ta0dalayar və ha**ı sahiblərinə
-atdırma*da səhlənkarlı* edər və nə də sünnəni tərk edən kəsə
ki, ümməti məhvə a0arar+:
j
;lk+İmam "üseyn (ə) kü)əlilərə ya.dığı məktubunda
buyurmuşdur1 9>. $anıma and lsun ki, imam və rəhbər yalnı.
kəsdir ki, Allahın kitabı əsasında h#km -ı2arır, ədaləti
bər*ərar edir, ha** dinə tabedir və Allah *arşısında nə)sini
$ilvlayır+:
k
;lB+İmam ,a*ir (ə) imamın nişanəsinin i.ahında
buyurmuşdur1 9"alal.adə və /#.əl tərbiyəyə malik lmalı və
əyyaşlı*la məşğul lmamalıdır+:
B
;ll+İmam R.a (ə) imamın 2üsusiyyətləri barəsində
buyurmuşdur1 9İmam rəhbərlikdə ba$arı*lı, siyasətdən və
#lkənin idarə-iliyindən 2əbərdar lmalıdır+:
l
@
,iharul&3nvar, $+BA, səh+;A=, hədis ;=
<
İbn 3bil "ədid bu i)adələrin şərhində ya.ır1 9?ünki $amaat rəhmsi. və
.ülmkar h#kmdarlardan *r2du*ları ü-ün ehtiya$larını həll etmək ü-ün nlara
müra$iət etmirlər+: Mərhum iey. həmin $ümlələri belə tər$ümə edib1 qqki,
.ülm və sitəm ilə müsəlmanları bi-arə və dərdli edər+
;
Mərhum iey. bu $ümlələri belə tər$ümə edib1 q nə də /ünlərin
dəyişməsindən *r2an kimsəyə ki, bir dəstə ilə yldaşlı* edərək di/ər bir
dəstəni 2ar edir+
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @;@
k
əl&İrşad, $+<, səh+;=
B
əl&4a)i, $+@, səh+<Ak, hədis j
l
əl&4a)i, $+@, səh+<C<, hədis @
66
+).5lla"ın "aqq rə",ərlərə 'aci, (%diyi ş(ylər.
;lA+İmam 3li (ə)19Allah məni #. yaratdı*larının imam və
baş-ısı etdi+ ,una /#rə də mənə yeyib&i-mək və /eyimimdə
y2sullar kimi lmağımı əmr edib ki, y2sul #. y2sulluğunda
mənimlə təsəlli ta0sın, varlını #. .ən/inliyi a.ğınlı* və
itaətsi.liyə -əkməsin+:
@
;l=+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən imama Allahın nun #hdəsinə
*yduğu şeylərdən baş*a he- nə va$ib deyil(və nlar ibarətdir)1
mi.ə və #yüd&nəsihət verməkdə səhlənkarlı* etməməli,
2eyir2ahlı* isti*amətində -alışmalı, sünnəni dir-əltməli, layi*
lan kəslər barəsində Allahın müəyyənləşdirdiyi ilahi hədd və
$ə.aları i$ra etməli və (beytül&maldan lan) 0ayları 0ayı lan
kəslərə -atdırmalıdır+:
<
++.İmamla &mmə%in qarşılıqlı "aqları.
;AC+İmam 3li (ə)19İmam Allahın kitabı əsasında h#km
-ı2arma* və əmanəti sahibinə *aytarma* və.i)əsi daşıyır+ 7
belə edəndən snra $amaatın və.i)əsi nun s#.lərinə *ula*
asma*, əmrlərinə tabe lma* və nları (hər hansı bir işə)
-ağıranda (-ağırışına) $avab verməkdir+:
;

;A@+İmam 3li (ə)19"akimin və.i)əsi budur ki, hansısa bir
)ə.ilət və üstünlük əldə edəndə və ya na bir nemət veriləndə
halı dəyişməsin, nun rəiyyətlə rə)tarının dəyişməsinə səbəb
lmasın+ Allahın na nəsib etdiyi nemətlər nun, Allah
bəndələrinə ya2ınlaşmasını və *ardaşlarına mehribanlığını
artırsın+
,ilin, si.in mənim bynumda lan ha**ını., müharibə istisna
lma*la si.dən he- bir sirr /i.lətməməyim, h#km -ı2arma*
istisna lma*la, si.inlə məsləhətləşmədən bir iş /#rməməyim
və ha*larını.ı /e$ikdirməməyim (si.in ha** və bə2şişlərini.i
va2tında verməyimdir), nun -atdırılmasını lən/itməməyim və
si.in hamını.ı bərabər bilməyimdir+ ,eləliklə, mən belə etdikdən
snra Allahın neməti si.ə va$ib lur və si.in mənə tabe
lmağını. va$ibdir+:
j
1--.İmamlarınız sizin n&mayəndələrinizdirlər.
;A<+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən si.in imamlarını.
Allah yanındakı nümayəndələrini.dir+ 7dur ki, din və
@
,iharul&3nvar, $+jC, səh+;;B, hədis @l
<
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+l, səh+@Bl
;
4ən.ul& pmmal, hədis @j;@;
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@l, səh+@B
67
nama.ını.da kimləri nümayəndə lara* /#ndərdiyini.ə di**ət
edin+:
@
;A;+Allahın Peyğəmbəri(s)19İmamlarını. si.i Allaha tərə)
a0aran bələd-ilərini.dirlər+ ,una /#rə də din və nama.larını.da
kimə i*tida etməyini.ə di**ət edin+:
<
1-1..aqq imamdan ,aşqasına %a,( olmaq.
;Aj+İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala buyurub19İslam
rəiyyətindən kim *eyri&ilahi .alım rəhbərin hakimiyyətini *əbul
etsə, na mütlə* ə.ab verə$əyəm+:
;
;Ak+İmam Gadi* (ə)194im *eyri&ilahi rəhbəri imaməti Allah
tərə)indən lan imamla şərik etsə Allaha şərik *şub+:
j
1-2.Gə"ənnəmə a;aran rə",ərlər.
TurUan:
9,i. nları (əhənnəmə -ağıran rəhbərlər etdik:
k
Vədis:
;AB+İmam 3li (ə)19Allah yanında ən 0is adam #.ü a.ğın
lduğu halda $amaatı da a.ğınlığa salan .ülümkar rəhbərdir+
?ünki əməl lunan sünnəni #ldürür və tərk edilmiş və atılmış
büdvəti dirildir+ Allahın Peyğəmbərinin belə buyurduğunu
eşitmişəm 19!iyamət /ünü .ülmkar rəhbər bir ar2a və hamisi
lmadan /ətirilə$ək+ ,eləliklə, (əhənnəm duna atıla$a* və
rada dəyirman daşı kimi )ırlana$a*+ Gnra (əhənnəmin
dibində .ən$irlənə$əkdir+:
B
1-3.İmamə% iddia6ısı.
;Al+İmam ,a*ir (ə) 9!iyamət /ünü Allaha *arşı yalan
uydurub s#yləyənlərin ü.lərini *a0*ara /#rərsən: (ayəsi)
barəsində buyurmuşdur197, imam lmadığı halda 9mən
imamam: deyən kəsdir+:
l
;AA+İmam Gadi* (ə)19sayi* lmadığı halda imamət iddiası
edən kəs ka)irdir+:
A
@
,iharul&3nvar, $+<;, səh+;C, hədis jB
<
,iharul&3nvar, $+<;, səh+;C, hədis jB
;
əl&4a)i, $+@, səh+;lB, hədis j
j
əl&4a)i, $+@, səh+;l;, hədis B
k
!əsəs, ayə j@
B
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+=, səh+<B@
l
əl&4a)i, $+@ səh+;l<, hədis @
A
,iharul&3nvar, $+<k, səh+@@<, hədis l
68
1-4.5lla"7%aalaya i%aə% (%məyən kəsə %a,( olmaq
olmaz.
Turan:
97nlar deyə$əklər19Pərvərdi/arao ,i. ağalarımı.a,
b#yüklərimi.ə itaət etdik, nlarsa bi.i ha** yldan a.dırdılar+:
@
Vədis:
;A=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Allaha itaət etməyən kəsə tabe
lma* lma.+:
<
;=C+Allahın Peyğəmbəri(s)19Ey 3lio '#rd şey insanın belini
*ırar1 >.ü Allaha itaət etmədiyi halda baş*alarının na itaət
etdiyi rəhbərq+:
;
;=@+İmam 3li (ə)19Allahın Peyğəmbəri bir *şun /#ndərdi və
bir nə)əri nların baş-ısı təyin etdi+ !şuna nun /#stərişlərinə
tabe lmağı və na itaət etməyi ta0şırdı+ "əmin şə2s $a*
*alayıb *şuna #.lərini nun i-inə atma* /#stərişi verdi+
7nların bir dəstəsi da /irməkdən imtina edərək dedi19,i.
ddan *r2uru*+ ,aş*a bir dəstə isə da /irmək *ərarına /əldi+
,u 2əbər Allahın Peyğəmbərinə -atdı+: 7 "ə.rət buyurdu193/ər
nlar da da2il lsaydılar həmişə dda *alardılar+ Gnra
buyurdu19Allaha itaətsi.lik məsələsində he- kəsə tabe lma*
lma., bəlkə ya2şı işlərdə (əmrə) tabe lma* la.ımdır+:
j
1-5..ər ,ir zalım rə",ərin qarşısında qiyam (%mək
'aci,dir.
;=<+Allahın Peyğəmbəri(s)19İslamın dəyirman daşı te.liklə
hərəkətə /ələ$əkdir+ 7nda si. !uranın 2u ətra)ında )ırlanın+
"#kmdarla !uranın bir&birinə *arşı vuruşmaları və bir&birindən
ayrılmaları ya2ındır+ 6e.liklə si.ə elə şahlar hakim la$a*lar ki,
si.ə bir $ür, #.ləri ü-ün isə baş*a $ür h#km edərlər+ 3/ər nlara
tabe lsanı. si.ləri a.dırarlar və ə/ər nlara *arşı itaətsi.lik
etsəni. si.i #ldürərlər+:
'edilər19Ey Allahın Peyğəmbərio "əmin .amanda nə edəkn
,uyurdu19İsanın əshabı kimi lun+7nları ra* ilə dğradılar və
dar ağa$ından asdılar+ (Allahın) itaət(in)də #lmək /ünah i-ində
yaşama*dan daha ya2şıdır+:
k
1-.1iyamdan 6əkinməyə sə,ə, olan amillər.
@
3h.ab, ayə Bl
<
4ən.ul&pmmal, @jAl<
;
əl&Eisal səh+<CB, hədis <j
j
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+k@
k
3d&durrul&Mənsur, $+;, səh+@<k
69
;=;+İmam ,a*ir (ə)193/ər imama k#mək etmək ü-ün
9,ədr: əhlinin sayı *ədər adam t0laşsa, na *iyam etmək və
və.iyyəti dəyişdirmək va$ibdir+:
@
;=j+İmam Gadi* (ə)19Ey Gudeyro And lsun Allaha, ə/ər
şiələrimin sayı bu ke-i balalarının sayı *ədər lsaydı, turmağı
rəva bilmə.dim+ (Gudeyr deyir1) ,i. endik və nama. *ıldı*+
Fama. *urtaranda ke-i balalarına nə.ər salıb nları saydım, n
yeddi baş idilər+:
<
1-#.İmamın s(6ilməsi.
;=k+İmam Mehdi (ə) Gəvd ibn Abdullah !uminin 9$amaat nə
ü-ün #.ü ü-ün imam se-ə bilmə.n: sualının $avabında
buyurmuşdur19"əmin imam saleh əməl sahibi la$a*, y2sa 0is
əməl sahibin: 'edim19Galeh əməl sahibi+: ,uyurdu197nu
se-ənlərin he- biri nun .ehnindən nələr ke-diyini bilmədiyi
ü-ün la bilərmi ki, həmin şə2s 0is əməl sahibi -ı2sınn:
'edim19,əli+: ,uyurdu19Gəbəb budur+:
;
1-).Bəqəl(yn "ədisi.
;=B+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mən si.in aranı.da iki *iymətli
şey *ydum+ Fə *ədər ki, nlardan m#hkəm ya0ışa$a*sını.,
məndən snra he- va2t a.maya$a*sını.+ 7nlardan biri
di/ərindən daha b#yük və üstündür+ (,iri) Allahın kitabıdır ki,
/#ydən yerə u.anmış və birləşmiş i0dir+ (İkin$isi) mənim itrət
və 3hli&,eytimdir+ ,ilin ki, bu iki şey, hvu.un kənarında mənim
yanıma /ələnə kimi he- va2t bir&birindən ayrılma.+:
j
1-+.*"li H,(y%ə %a,( olmağın 'aci,liyi.
;=l+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən mənim 3hli&,eytim
si.in aranı.da Fuhun /əmisi kimidir+ 7na minən ni$at ta0ar və
ndan ü. d#ndərən suda batıb bğular+:
k
;=A+İmam 3li (ə)19>. Peyğəmbərini.in 3hli&,eytinə ba2ın,
nların ylu ilə /edin və ar2aların$a hərəkət edin+ ?ünki nlar
si.i he- va2t dğru yldan a.dırma. və he- bir həlakətə
salma.lar+ 3/ər nlar tursalar, si. də turun və dursalar si. də
durun+:
B
@
,iharul&3nvar, $+@CC, səh+j=, hədis @A
<
əl&4a)i, $+<, səh+<j;, hədis j
;
Furus&Gə*əleyn, $+<, səh+lB, hədis <A;
j
,iharul&3nvar, $+<;, səh+@CB, hədis l
k
,iharul&3nvar, $+<;, səh+@Ck, hədis ;
B
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+l, səh+lB
70
;==+İmam 3li (ə)19,ilino Məhəmmədin (s) 3hli&,eyti /#ydəki
uldu.lar kimidir+7nlardan biri y2 landa di/ər bir uldu. .ahir
lar+ ,una /#rə də sanki Allahın nemətləri si.in aranı.da
kamilləşib və 7, ar.u etdiyini. şeyləri si.ə verib+:
@
jCC+İmam 3li (ə)19,i.ik nübüvvət ağa$ı və risalətin na.il
lma yeri, mələklərin /et&/əl yeri, elm mədənləri və hikmət
-eşmələrio:
<
jC@+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən imamlar Allah tərə)indən
insanların işlərini idarə edənlər və 7nun bəndələri barəsində
(əmrlərinin) i$ra-ılarıdır+ (ənnətə nları tanıyan və nların da
tanıdı*ları kəslərdən baş*a he- kəs da2il lma. və (əhənnəmə
yalnı. nları inkar edən və nların da inkar etdikləri kəs da2il
lar+:
;
jC<+İmam 3li (ə)19,i. ylun rtasında lan s#ykənə$əyik+
xeridə *alan #.ünü na -atdırar və -2 *abağa ke-ən na tərə)
*ayıdar+:
j
jC;+İmam Gadi* (ə) imamların və.iyyətləri və nların
2üsusiyyətlərini a-ı*layarkən buyurmuşdur19Allah nları
insanların həyatı (həyat amili), *aranlı*ların -ıra*ları, s#.
a-arları və İslamın sütunları edib+:
k
11-.*"li7@(y%ə qarşı öz,aşına da'ranılmasının
sə,ə,i.
jCj+İmam 3li (ə)19,i.im nəsəbimi. üstün və Peyğəmbərlə
(s) bağlılığımı.ın daha m#hkəm lmasına ba2mayara* 2ila)ət
məsələsində bi.imlə #.başına və tə$ridedi$i rə)tar edilməsinin
səbəbi, 2ila)ətin rəğbət bəslənilən və $a.ibəli lması idi+ ,ir
dəstə həris$əsinə ndan ya0ışdı və bir dəstə (3hli&,eyt)
sə2avətlə ndan ke-di+ (,i.imlə nlar arasında) hakim
Allahdır+:
B
111.*"li7@(y% ,axımından "ökumə%in =əlsə=əsi.
jCk+İmam 3li (ə)19Allahımo Gən #.ün bilirsən ki, bi.dən baş
verənlər nə *üdrət əldə etmək ü-ün a0arılan rə*abətə /#rə idi,
nə də dünya malından bir şey əldə etmək ü-ün+ 3ksinə, bi.
Gənin .ülmə məru. *almış bəndələrinin əmin&amanlı* və
rahatlı* ta0malarını və i$ra edilməyən hədd və h#kmlərinin
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+l, səh+Aj
<
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+l, səh+<@A
;
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+= səh+@k<
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+<l;,
k
əl&4a)i, $+@, səh+<Cj, "ədis <
B
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @B<
71
yenidən i$ra edilməsi ü-ün Gənin dininin nişanələrini #. yerinə
*aytarma* və Gənin vilayətlərində abadlığı ü.ə -ı2arma*
istəyirdik+:
@
112.Dar6alanma qorxusu.
jCB+İmam 3li (ə)19And lsun Allaha ə/ər müsəlmanların
0ərakəndə lmaları, kü)rə *ayıtmaları və dində n#*san
yaranması *r2usu lmasaydı, imkanımı. lan *ədər m#v$ud
şəraiti dəyişdirərdik+:
<
113. In iki imam.
jCl+Allahın Peyğəmbəri(s)19Fə *ədər ki, $amaata n iki kişi
hakimdir, nların işləri *aydasında larq++ 7nların hamısı
!üreyşdəndir+:
;
jCA+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənim $anişinlərimin sayı
Musanın tay)a baş-ılarının sayı *ədərdir+:
j
114.İmamın (lmi.
jC=+İmam Gadi* (ə)193li (ə) alim idi və elm irsi lara* ke-ir+
Alim #ləndən snra mütlə* nun elmini və ya Allahın istədiyini
bilən bir nə)ər *alır+:
k
j@C+İmam Gadi* (ə)19And lsun Allaha mən Allahın kitabını
əvvəldən a2ıra kimi elə bilirəm, sanki mənim v$umdadır+
!uranda /#y və yerin, ke-miş və /ələ$əyin 2əbəri vardır+ Allah&
taala buyurub19!uranda hər bir şeyin bəyan və i.ahı vardır+
B
:
l
j@@+İmam R.a (ə)19Allah&taala bəndələrinin işlərinin idarəsi
ü-ün birini se-əndə na k#nül /enişliyi verər, *əlbinə hikmət
-eşmələri $ari edər və na elm və bilik ilham edər ki, ndan
snra he- bir sualda a$i. və dğru ylu ta0ma*da məəttəl
*almasın+:
A
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @;@
<
3mali&Mu)id, səh+@kk, hədis B
;
Gəhih&Müslim, hədis @A<@
j
4ən.ul&pmmal, hədis @j=l@
k
əl&4a)i, $+@, səh+<<@, hədis @
B
Fəhl surəsinin A=&$u ayəsinə işarədir+
l
əl&4a)i, $+@, səh+<<=, hədis j
A
əl&4a)i, $+@, səh+<C<, hədis @
72
73
ιοοοοοοπ
HZ
İmam Əli
115.İmam *lini /ə0 s('mək 'ə s('məmək.
j@<+Allahın Peyğəmbəri(s)19Atəş dunu yediyi kimi 3lini
sevmək də /ünahları yeyir+:
@
j@;+Allahın Peyğəmbəri(s)19M#minin əməl də)tərinin başlı*
və sərl#vhəsi 3li ibn əbu 6alibin məhəbbətidir+:
<
j@j+Allahın Peyğəmbəri(s)19Allah 3li eş*ini bir m#minin
*əlbində m#hkəmləndirsə və həmin halda nun ayağı büdrəsə
(ndan bir 2əta baş versə də) !iyamət /ünü sirat ü.ərində
nun *ədəmini m#hkəm sa2layar+:
;
j@k+Allahın Peyğəmbəri(s)19Gəni yalnı. m#min sevər və sənə
yalnı. müna)i* ədavət bəsləyər+:
j
11.*li yaxşı əməl sa"i,lərinin imam 'ə rə",əridir.
j@B+Allahın Peyğəmbəri(s)193li ya2şı əməl sahiblərinin
rəhbəri və 0is əməl sahiblərini #ldürəndir+ 4im na yardım etsə,
nun #.ünə də yardım edilər və nu tək *yan k#məksi.
*alar+:
k
j@l+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənə 3li barəsində vəhy lub ki,
müsəlmanların ağası, 0əhri.karların imamı və ü.ü ağların
rəhbəridir+:
B
j@A+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən Allah&taala mənə 3li
ibn əbu 6alib barəsində ,ə.i ta0şırı*lar verdi, mən
dedim19Pərvərdi/ara, nu mənə aydınlaşdır+: ,uyurdu19Eşito
"ə*i*ətən 3li hidayət bayrağı, Mənim dstlarımın rəhbəridir və
Mənə itaət edənlərin işı* sa-anıdır+ 7 Mənim 0əhri.karlara
yldaş etdiyim kəlmədir+ 7nu sevən Məni sevib və na itaət
edən Mənə itaət edib+:
l
@
4ən.ul&pmmal, hədis ;;C<@
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=CC
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;;C<<
j
4ən.ul&pmmal, hədis ;<AlA
k
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=C=
B
6ari2i&'əməş*, İmam 3linin (ə)tər$ümeyi&halı, $+<, səh+<kA, hədis llk
l
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+l;, hədis lj
74
11#.*li mənim canişinimdir.
j@=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Ey ,əni&"aşimo "ə*i*ətən
mənim ailəm arasında *ardaşım, vəsim, və.irim və $anişinim
3li ibn əbu 6alibdir+ 7 mənim br$umu #dəyir və vəvdimi yerinə
yetirir+:
@
j<C+Allahın Peyğəmbəri(s) 3liyə işarə edərək
buyurmuşdur19,u mənim si.in aranı.da *ardaşım, vəsim və
$anişinimdir+ 7nun əmrlərini eşidin və tabe lun+:
<
11).!ən kimn mö'lasıyamsaJ *li də onun mö'lasıdır.
j<@+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mən kimin m#vlasıyamsa, 3li də
nun m#vlasıdır+:
;
j<<+Allahın Peyğəmbəri(s)193li məndəndir, mən 3lidən+ 7,
hər bir m#minin vəli və baş-ısıdır+:
j
j<;+3bdurrəhman ibn əbi seyla19Ruhbədə (4u)ədə) 3lini
$amaata belə and verdirən /#rdüm ki1 Gi.i and verirəm Allaha,
ə/ər si.dən kimsə !ədir&Eum /ünü Allahın Peyğəmbərinin(s)
9mən kimin m#vlasıyamsa 3li nun m#vlasıdır: kəlamını
eşidibsə durub şəhadət versin+ 3bdurrəhman deyir1 9,ədr
iştirak-ılarından lan n iki nə)ər % sanki nlar bir&bir indi də
/#.üm #nündədirlər % durub dedilər19,i. şəhadət veririk ki,
!ədir /ünü Allahın Peyğəmbərinin(s) belə buyurduğunu
eşitmişik ki19Mən m#minlərdən daha layi*li deyiləmnq+: ,i.
dedik1 3lbəttə, ey Allahın Peyğəmbəri+: Peyğəmbər
buyurdu19Mən kimin m#vlasıyamsa 3li də nun m#vlasıdır+
Pərvərdi/arao 7nu sevəni sev və nunla düşmən-ilik edənlə
düşmən l+:
k
11+.*li "aqq 'ə 1ur2anladir.
j<j+Allahın Peyğəmbəri(s)193li ha** ilədir və ha** 3li ilə və
harada lsa ha** nun ətra)ına )ırlanar+:
B
j<k+Allahın Peyğəmbəri(s)193li hara ü. -evirsə ha**
nunladır+:
l
j<B+Allahın Peyğəmbəri(s)193li !uran ilə və !uran 3li ilədir
və nlar hvu.un (4#vsər hvu.unun) kənarında mənim yanıma
/ələnə kimi he- va2t bir&birlərindən ayrılma.lar+:
A
@
3mali&6usi, səh+BC<, hədis @<jj
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;Bj@=
;
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+@, səh+;BB, hədis jB@
j
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=;A
k
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+@@, hədis kCB
B
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+<,səh+<=l
l
əl&4a)i, $+@, səh+<=j, hədis @
A
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+;, səh+@<j, hədis @<k
75
j<l+Allahın Peyğəmbəri(s)193li ha** və !uran ilədir+ "a**
və !uran 3li ilə və hvu.un kənarında mənim yanıma /ələnə
kimi he- va2t bir&birindən ayrılma.lar+:
@
12-.*li D(yğəm,ərin (lminin qa;ısıdır.
j<A+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mən elmin şəhəri, 3li nun
*a0ısıdır+ ,una /#rə də elm istəyən kəs həmin *a0ıdan da2il
lmalıdır+:
<
j<=+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mən hikmət evi, 3li nun
*a0ısıdır+:
;
j;C+Allahın Peyğəmbəri(s)19Məndən snra ümmətimin
*ə.avət işinə ən ya2şı bələd lanı və ən elmlisi 3lidir+:
j
121.!ən 'ə *li ,ir ağacdanıq.
j;@+Allahın Peyğəmbəri(s)19Mənimlə 3li bir ağa$danı*, di/ər
insanlar isə mü2təli) ağa$lardan+:
k
j;<+Allahın Peyğəmbəri(s) 3liyə (ə) buyurub19Gən həm
dünyada və həm də a2irətdə mənim *ardaşımsan+:
B
j;;+Allahın Peyğəmbəri(s)193li məndəndir və mən ndan+:
l
j;j+Allahın Peyğəmbəri(s)193li mənim ü-ün bədənimdəki
başım kimidir+:
A
j;k+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən 3linin əti mənim
ətimdən və *anı mənim *anımdandır+:
=
j;B+(abir19Allahın Peyğəmbəri (s) ərə)ədə idi və 3li nun
*arşısında durmuşdu+ Peyğəmbər buyurdu19Ey 3lio ra2ın /əl və
əlinini mənim əlimə *y+ Ey 3lio Gəninlə mən bir ağa$dan
yaradılmışı*+ Mən həmin ağa$ın k#kü, sən nun /#vdəsi,
"əsənlə "üseyn nun buda*larıdır+ 4im nun buda*larından
asılsa Allah nu (ənnətə da2il edər+:
@C
122.!&x%əli= "ədislər.
@
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+;, səh+@<j, hədis @<k ("ər ikisi
haşiyədədir)
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=l=
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;<AA=
j
3mali&Gədu*, səh+jjC, hədis <C
k
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=j;
B
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+@, səh+@Ck, hədis @jk
l
Günən İbn Ma$ə, hədis @@=
A
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=@j
=
4ən.ul&pmmal, hədis ;<=;B
@C
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+@, səh+@<=, hədis @l=
76
j;l+Allahın Peyğəmbəri (s) 3liyə (ə)19Gəninlə mənim
mə*amım "arunla Musanın mə*amı kimidir, bu )ər*lə ki,
məndən snra 0eyğəmbər y2dur+:
@
j;A+Allahın Peyğəmbəri(s) yanında hakimlik və ya 2ila)ətdən
s#hbət düşən .aman buyurmuşdur193/ər nu 3liyə həvalə
etsəni. /#rərsini. ki, 3li yl /#stərən və ylu ta0mış bir şə2sdir
və si.i dğru yl ilə a0arır+:
<
j;=+Allahın Peyğəmbəri(s)194im Adəmin elmini, Fuhun
sayı*lığını, İbrahimin səbrini, rəhya ibn təkəriyyanın
0əhri.karlığını və Musa ibn İmranın *ə.əbini /#rmək istəyirsə
3li ibn əbu 6alibə ba2sın+:
;
jjC+Allahın Peyğəmbəri(s)193li m#minlərin ağasıdır+:
j
jj@+Allahın Peyğəmbəri(s)193li dinin sütunudur+:
k
jj<+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən 3lini in$idən məni
in$idib+:
B
jj;+Allahın Peyğəmbəri(s)193li m#minlərin baş-ısıdır, mal və
sərvət isə müna)i*lərin+:
l
jjj+Allahın Peyğəmbəri(s)193linin bu ümmətin bynunda
lan ha**ı, atanın #vladının bynunda lan ha**ı kimidir+:
A
jjk+Allahın Peyğəmbəri(s)193li ibn əbu 6alib mənim
sirdaşımdır+:
=
jjB+Allahın Peyğəmbəri(s)19!iyamət /ünü ni$at ta0anlar 3li
və nun şiələridirlər+:
@C
jjl+Allahın Peyğəmbəri(s)193lini yada salma* ibadətdir+:
@@
jjA+Allahın Peyğəmbəri(s)19 3li insanların ən ya2şısıdır:
deməyən kəs ka)ir lub+:
@<
123..əqiqə%ən mənK.
jj=+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən mən si.i si.dən *aba* #.üm
yerinə yetirdiyim itaətdən baş*a bir şeyə vadar etmir və si.dən
@
4ən.ul&pmmal, hədis ;<AA@
<
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+;, səh+B=, hədis @@@C
;
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+<AC, hədis ACj
j
əl&4a)i, $+@, səh+<=j, hədis @
k
əl&4a)i, $+@, səh+<=j, hədis @
B
,iharul&3nvar, $+k, səh+B=, hədis @
l
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+<BC, hədis llA
A
,iharul&3nvar, $+;B, səh+k, hədis @
=
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+;@@, hədis A@k
@C
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+;jA, hədis Ak@
@@
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<,səh+jCA, hədis =Cl
@<
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+<, səh+jjj, hədis =kj
77
*aba* #.üm -əkindiyim /ünahdan baş*a bir /ünahdan
-əkindirmirəm+:
@
jkC+İmam 3li (ə)19Ay $amaato "ə*i*ətən mən si.in aranı.da
)irnun adamları arasında lan "arun, həm-inin ,əni İsrailin
arasında lan "ittə *a0ısı və Fuhun *#vmü arasında Fuhun
/əmisi kimiyəm+ Mənəm ən b#yük 92əbər: və ən b#yük
dğru-u+ 6e.liklə vəd lunduğunu. şeyi /#rə$əksini.+:
<
jk@+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən mən he- va2t müharibə və
$ihad meydanından *a-mamışam və mənimlə d#yüşə kim
/əlibsə yeri nun *anı ilə dydurmuşam+:
;
124.!ənəmKK.
jk<+İmam 3li (ə)19Mənəm dünyanı 2ar və he- sayano:
j
jk;+İmam 3li (ə)19Mən Allahın Peyğəmbərinin mehriban
yldaş və yardım-ısıyam+Mənəm İslamda #n$ül, bütləri
sındıran, ka)irlərlə vuruşan və din düşmənlərini məhv edəno:
k
jkj+İmam 3li (ə)19Mən hidayət bayrağı, 0əhri.karlı*
mağarası, sə2avət məkanı, bə2şiş və $mərdlik dəryası və ağıl
dağıyam+:
B
jkk+İmam 3li (ə)19Mən Allah tərə)indən (ənnətlə (əhənnəmi
b#lüşdürənəm+ Mənim b#lüşdürdüyüm mi*dardan baş*a he-
kəs na da2il lma.+ Mənəm 9b#yük ayıran: (ha** ilə batili bir&
birindən ayıran), mənəm #.ümdən snrakı insanların imam və
rəhbəri və məndən *aba* lmuş kəs tərə)indən nu əda
edən+:
l
jkB+İmam 3li (ə)19Mən Allahın elmiyəm+ Mən Allahın
2əbərdar *əlbi, 7nun nati* dili, /#.ü və tərə)iyəm+ Mən Allahın
əliyəm+:
A
jkl+İmam 3li (ə)19Mən yl /#stərənəmz mən ylu ta0mışamz
mən yetim və y2sulların atasıyamz mən dul *adınların
baş-ısıyamz mən bütün .əi)lərin ar2a və 0ənahıyam, mən *r2u
və vahimə i-ində lan hər bir kəsin 0ənah/ahıyamz mən
m#minlərin (ənnətə a0aran bələd-iləriyəmz mən Allahın ən
m#hkəm i0i və tə*va kəlməsiyəmz mən Allahın /#.ü , dğru-u
dili və əliyəm+:
=
@
murərul&"ikəm, hədis ;lA@
<
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+j@
;
Furus&Gə*əleyn, $+<, səh+@;=, hədis ;l
j
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+;, səh+<C<, hədis @<k;
k
murərul&"ikəm, hədis ;lB@
B
Fəh$us&Gəadə, $+<, səh+l=
l
əl&4a)i, $+@, səh+@=A, hədis ;
A
ət&6vhid, səh+@Bj, hədis @
=
ət&6vhid, səh+@Bj, hədis ;
78
jkA+İmam 3li (ə)19Mən !iyamət /ünü Allah *arşısında
şikayət ü-ün di.lərini yerə vuran ilk kəsəm+:
@
jk=+İmam 3li (ə)19Mən İslamı *əbul edən ilk şə2səm+:
<
jBC+İmam 3li (ə)19Mən Peyğəmbərlə (s) nama. *ılan ilk
şə2səm+:
;
125.İmam *linin (lmi.
jB@+İmam 3li (ə) 2al* 2əli)ə kimi nunla bey5ət etdikdən
snra 2uduğu 2ütbədə buyurmuşdur19(amaato Fə *ədər ki,
məni itirməmisini., sruşun, məndən sual sruşuno ?ünki
birin$ilərin və snun$uların elmi məndədir+ And lsun Allaha,
ə/ər məhkəmə kürsüsündə tursam 6#vratın davam-ıları
arasında nların 6#vratları əsasında h#km -ı2araram və +++
snra buyurdu19Məni itirməmişdən *aba* məndən sruşun+
62umu yaran və insanı yaradan Allaha and lsun ki, ə/ər
!uran ayəsindən sruşsanı. si.ə nun nə va2t kimin barəsində
na.il lmasını deyərəm+:
j
jB<+İmam 3li (ə)19Ginəmdə elə /i.li elm var ki, ə/ər nu
aşkar etsəm dərin *uyuya sallanmış vedrənin i0ləri kimi
titrəyərsini.+:
k
12.İmam *linin məzlumiyyə%i /z&lmə məruz
qalması0.
jB;+İmam 3li (ə)19Mən Allahın Peyğəmbəri(s) və)at edən
.amandan həmişə .ülmə məru. *almışam+:
B
jBj+İmam 3li (ə)19Mənim /#rdüklərimi (*arşılaşdığım
-ətinlikləri) he- kəs /#rməyib+:
l
jBk+İmam 3li (ə)19Mən elə bilirdim ki, vali $amaata .ülm
edir, amma indi $amaat valiyə .ülm edir+:
A
jBB+İmam 3liyə (ə) 9sən bu işə (2ila)ətə) hərissən:
deyildikdə "ə.rət buyurmuşdur19And lsun Allaha si. daha
hərissini.+ Gi. ndan daha u.a*sını. (na layi* deyilsini.) və
mən daha ha*lı və daha ya2ınam (mən na daha layi*əm və ya
Peyğəmbərə *humlu* ba2ımından daha ya2ınam)+ "ə*i*ətən
mən #. ha**ımı tələb etdim və si. mənim na -atmağıma
mane lursunu.+++İlahio Mən !üreyşə və nlara yardım edənlərə
@
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+;, səh+@lA, hədis @<@k
<
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+@, səh+jl, hədis Ak
;
6ari2i&'əməş*, 3linin (ə) tər$ümeyi halı, $+@, səh+jl, hədis Aj
j
əl&İrşad, $+@, səh+;k
k
Fəh$us&Gəadə, $+@, səh+j<
B
Fəh$us&Gəadə, $+<, səh+jjA
l
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+j, səh+@C;
A
4ən.ul&pmmal, hədis ;Bkj@
79
*arşı Gəndən k#mək istəyirəm+ ?ünki nlar mənim *humlu*
əla*ələrimi kəsdilər, mənim yüksək mə*amımı aşağı hesab
etdilər və mənə mə2sus lan şeyə /#rə mənimlə vuruşma*
ü-ün əlbir ldular+:
@
jBl+İmam 3li (ə)19Allahın Peyğəmbəri(s) buyurub193/ər sən
lmasaydın məndən snra m#minlər tanınma.dılar+:
<
jBA+İmam 3li (ə)19And lsun Allaha /e$əni səhərə kimi
dəvətikanının üstündə ya* *alma* və .ən$irlərlə -iyinlərimdən
bağlanara* -əkilmək mənə !iyamət /ünü Allaha və 7nun
Peyğəmbərinə .alım kimi *vuşma*dan daha 2şdur+++++++
And lsun Allaha, ə/ər yeddi i*limi /#ylərin altında lan
şeylərlə birlikdə mənə versələr ki, *arış*anın ağ.ından ar0anın
*abığını alma*la Allaha *arşı itaətsi.lik edim, etmərəmo:
;
jB=+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən mən si.in aranı.da *aranlı*da
lan -ıra* kimiyəm ki, nun ətra)ına /ələn nun nurundan
)aydalanar+:
j
jlC+İmam 3li (ə)19Allah&taalanın məndən b#yük nişanəsi
y2durz Allahın məndən 9b#yük 2əbər:i y2dur+:
k
jl@+İmam 3li (ə)19"a** mənə /#stərilən .amandan bəri he-
va2t nun barəsində şəkk etməmişəm+:
B
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+=, səh+;Ck
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;Bjll
;
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@@, səh+<jk
j
murərul&"ikəm, hədis ;AA;
k
Furus&Gə*əleyn, $+k səh+j=@, hədis k
B
murərul&"ikəm, hədis =jA<
80
ιοοοοοοπ
H[
İmamlarSn anasS – Ratimə
12#..əzrə% Fa%imənin adları
jl<+Allahın Peyğəmbəri(s)19!ı.ım na /#rə iatimə adlanıb
ki, Allah&taala nu və nu sevənləri ddan ((əhənnəmdən)
u.a* edib+:
@
jl;+İmam Gadi* (ə)19iatimənin Allah yanında d**u. adı
var1 iatimə, Giddi*ə, Mübarəkə, 6ahirə, təkiyyə, Rə.iyyə,
Mər.iyyə, Mühəddisə, təhra+:
<
jlj+pmarə19İmam Gadi*dən (ə) sruşdum ki1 iatiməni nə
ü-ün 9təhra: (0arla*) adlandırıblarn: ,uyurdu19?ünki
mehrabda dayananda nun nuru səma əhlinə, uldu.ların yerdə
lanlar ü-ün sa-ması kimi sa-ırdı+:
;
12).Fa%imə mənim ,ədənimin ,ir ;ar6asıdır.
jlk+Allahın Peyğəmbəri(s)19iatimə mənim bədənimin bir
0ar-asıdır+ 7nu sevindirən məni sevindirib və nu *əmləndirən
məni *əmləndirib+ iatimə mənim ü-ün ən ə.i. şə2sdir+:
j
jlB+Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən iatimə mənim
bədənimin bir 0ar-asıdır+ 7 mənim /#.ümün nuru və *əlbimin
meyvəsidir+ 7nu *əmləndirən məni də *əmləndirir və nu şad
edən məni də şad edir+ 7 mənim 3hli&,eytimdən mənə
*vuşan ilk şə2sdir+:
k
12+.Fa%imə d&nya xanımlarının xanımıdır
jll+Allahın Peyğəmbəri(s)19!ı.ım iatimə dünya
2anımlarının 2anımıdır+:
B
jlA+Allahın Peyğəmbəri(s)19iatimə (ənnət 2anımlarının
2anımıdır+:
l
@
3mali&6usi, səh+;CC
<
3mali&Gədu*, səh+jlj, hədis @A
;
Məani əl&32bar, səh+Bj, hədis @k
j
,iharul&3nvar, $+j;, səh+<;, hədis @l
k
3mali&Gədu*, səh+;=j, hədis @A
B
,iharul&3nvar, j;, səh+<<, hədis @;
l
Musnəd əhməd ibn "ənbəl, $+;,səh+AC
81
jl=+Allahın Peyğəmbəri(s)19!ı.ım iatimə dünyanın %
yaradılışın əvvəlindən snuna kimi % bütün *adınlarının
2anımıdır+:
@
13-.Fa%imə qəzə,lənəndə 5lla" da qəzə,lənir.
jAC+Allahın Peyğəmbəri(s) iatimə əleyhəs&səlama
buyurub19Allah sənin *ə.əbinlə *ə.əblənir və sənin sevin$inlə
şad lur+:
<
131..əzrə% Fa%imənin m&si,ə%i.
jA@+İmam 3li (ə) iatimə əleyhəs&səlamı tr0ağa ta0şırarkən
buyurmuşdur19Galam lsun sənə ey Allahın Peyğəmbərio Mənim
tərə)imdən və kənarında uyuyan və sənə (baş*alarından) daha
te. -atan *ı.ındano Ey Allahın Peyğəmbəri, *ı.ının kədərləndiri$i
ayrılığından səbrim tükəndi və /ü$ və ta*ətimi əldən verdim+
Amma sənin b#yük kədər yaradan ayrılığın və səni itirmənin
b#yük müsibəti belə bir va2tda mənim təsəlli amilimdir+ ?ünki
başının mənim sinəmdə lduğu, mənim *u$ağımda $an verdiyin
və #. əlimlə başını *əbrinin daşı ü.ərinə *yduğum anları he-
va2t unutmaram+ ,i. hamımı. Allah tərə)indənik və 7na tərə)
*ayıda$ağı*+ ,udur (mənə ta0şırdığın əmanət) /eri *aytarıldı
və /irv alındı+ Amma bundan snra, Allah mənim ü-ün sənin
lduğun diyarı se-in$əyə *ədər, mənim (si.in ayrılığını. ü-ün
lan) *əm&kədərim daimi la$a*, /e$ələrim ya*lı*la ke-ə$ək+
6e.liklə *ı.ın səni ümmətinin və bir&birləri ilə əlbir lanların na
lan .ülmlərindən və ha**ını *əsb etmələrindən 2əbərdar
edə$ək+ ,ütün baş verənləri ndan sruş və və.iyyət
barəsindəki 2əbərlərin hamısını ndan 2əbər al+ ,u .ülmlər baş
verərkən sənin /etməyindən elə də -2 .aman ke-məmişdi və
2atirələrin itməmişdi+ Galam lsun si.ə, be.ikmək deyil vida
salamıo ,una /#rə də ə/ər si.in yanını.dan /etsəm, bu,
be.ikmək və məhəbbətin lmaması demək deyil+3/ər *alsam,
bu, Allahın səbr edənlərə vəd etdikləri barəsində 0is /ümanda
lmağımdan deyil+:
;
@
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+;;A, hədis @;k
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;ll<k
;
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <C<
82
83
ιοοοοοοπ
J\
İmam Vəsən Müctəa
132.I .əzrə%in imamə%inin ,əyanı
jA<+İmam ,a*ir (ə)193mirəl&m#minin salavatullah əleyh,
və)atı ya2ınlaşanda ğlu "əsənə (ə) buyurdu19ra2ın /əl, Allahın
Peyğəmbərinin(s) mənə dediyi sirri sənə deyim və mənə
ta0şırdığı əmanəti sənə ta0şırım+ 7 snra həmin işi /#rdü+:
@
133..əsən məndəndirJ mən ondan.
jA;+Allahın Peyğəmbəri(s)19"əsən məndəndir və mən
ndanam+ "ər kim nu sevsə Allah nu sevər+ "əsənlə "üseyn
mənim nəvələrimdirlər+:
<
jAj+Allahın Peyğəmbəri(s)19Allahım, mən nları sevirəm+
Gən də həm nları, həm də nları sevənləri sev+:
;
134.İmam .əsənin =əzilə%ləri.
jAk+İmam Gə$$ad (ə)19"əsən ibn 3li ibn əbu 6alib (ə) #.
.əmanəsinin ən abid, .ahid və )ə.ilətli insanı lub+ "ə$$ə
/edəndə 0iyada və bə.ən aya*yalın /edərdi+ Fə va2t #lümdən
s#hbət düşərdisə ağlayardı+ Fə va2t *əbrdən s#. düşərdisə
ağlayardı+ Fə va2t !iyamətdən s#. düşərdisə ağlayardı+
Giratdan ke-məkdən danışılanda ağlayardı+ Allahın ədalət
məhkəməsində $avab verməkdən s#. düşəndə elə ah&nalə
edərdi ki, #.ündən /edərdi+ Fama.a başlayanda bədəni
Rəbbinin *arşısında titrəyərdi+ (ənnət və (əhənnəmdən s#hbət
düşəndə ilan -almış adam kimi *ıvrılardı, Allahdan (ənnəti
istəyərək ddan 7na 0ənah a0arardı+:
j
jAB+3hməd ibn əl&Müəddəb 9əl&iunun: kitabında və İbn
Mehdi 9Fu.hətul&əbsar:da deyir19,ir /ün "əsən ibn 3li (ə)
yerdə turub *arşılarında lan tikə -#rəkləri /#türüb yeyən bir
ne-ə y2sulun yanından ke-irdi+ 7nlar "ə.rətə təkli) edib
dedilər1 Ey Allah Peyğəmbərinin nəvəsi, buyurun bi.imlə
@
əl&4a)i, $+@, səh+<=A, hədis <
<
,iharul&3nvar, $+j;, səh+;CB, hədis BB
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;lBjC
j
3mali&Gədu*, səh+@kC, hədis A
84
yemək yeyin+: Ravi deyir19"ə.rət miniyindən düşüb dedi19Allah
təkəbbür sahiblərini sevmir+ Gnra nlarla yemək yeməyə
başladı və snda nların hamısı dydular və "ə.rətin
bərəkətindən həmin -#rəklərdən he- nə a.almadı+ "əsən (ə)
snra həmin y2sulları #.ü *na* -ağırdı və nlara yemək və
/eyim verdi+:
@
jAl+Dam əhalisindən lan bir nə)ər nə*l edir ki19Mədinə
şəhərinə da2il ldum+ ,ir nə)ərin /#.əlliyi məni #.ünə $əlb etdi+
7nun kim lmasını sruşdum+ 'edilər ki, "əsən ibn 3lidir+ Damlı
kişi deyir19Mən 3liyə belə bir ğlu lduğu ü-ün həsəd a0ardım+
Gnra nun yanına /edib dedim19Gən əbu 6alibin ğlusann:
,uyurdu19Mən nun nəvəsiyəm+: 'edim19sənət lsun sənə və
sənin atana, sənət lsun sənə və atanao: Damlı kişi
deyir19Amma susdu, mənə $avab vermədi+ 7 "ə.rət snra
buyurdu1 9'eyəsən *əribsənn 3/ər minik istəsən verərik,
bə2şiş istəsən əta edərik, k#mək istəsən edərik+: "əmin şə2s
deyir19Mən ndan elə bir halda ayrıldım ki, mənim yanımda
yer ü.ünün ən sevimli adamı idi+:
<
@
əl&Məna*ib, İbn Dəhr Aşub, $+j, səh+<;
<
Mu2təsər tari2i 'əməş*, $+l, səh+<B
85
ιοοοοοοπ
JH
İmam Vüseyn
135.İmam .&s(ynin d&nyaya gəlməsi.
jAA+iatimə əleyhəs&səlam19"üseyni (ə) dünyaya /ətirdikdən
snra Allahın Peyğəmbəri(s) yanıma /əldi+ pşağı sarı 0ar-aya
bükülmüş halda "ə.rətə verdim+ Peyğəmbər sarı 0ar-anı a-ıb
kənara atdı və ağ 0ar-a /#türüb "üseyni na bükdü+ Gnra
buyurdu196ut ey iatimə, , imam və imam ğluduro 7 nun
nəslindən dünyaya /ələ$ək d**u. imamın atasıdır ki, nların
d**u.un$usu 9!aimdir+:
@
jA=+İmam Gə$$ad (ə)19"üseyn (ə) dünyaya /ələndə Allah&
taala (əbrailə vəhy etdi ki, Məhəmmədin ğlu lub, nun
yanına /et, nu təbrik et və na de ki, 3li sənin ü-ün "arun
Musaya lan kimidir+ 7dur ki, uşağa "arunun ğlunun adını
*y+ (əbrail (ə) yerə endi və Allah tərə)indən Peyğəmbəri təbrik
etdi və snra dedi19Allah&taala sənə uşağa "arunun ğlunun
adını *ymağı əmr edir+: Peyğəmbər sruşdu19"arunun
ğlunun adı nə lubn: (əbrail (ə) dedi19Dubəyr+: Peyğəmbər
buyurdu19Mənim dilim ərəb dilidir+: (əbrail (ə) dedi19pşağın
adını "üseyn *y+:
<
13.I .əzrə%in imamə%i
j=C+İmam "əsən (ə)19Mənim və)atımdan və ruhum
bədənimdən -ı2andan snra "üseyn ibn 3li (ə) imamdır+ 7nun
Peyğəmbərin varisi lması Allahın yanında kitabda (s#vhi&
məh)u.da və ya !uranda, ya2ud da vəsiyyətnamədə) ya.ılıb və
Allah&taala bu varisliyi nun ata+anasından lan varisliyə artırıb+
?ünki Allah bilir ki, si. nun yaratdı*larının ən ya2şısısını.+ ,una
/#rə də si.in aranı.dan Məhəmmədi (s) se-di və Məhəmməd (s)
3lini (ə) və 3li məni imamətə se-di və mən "üseyni se-dim+:
;
13#..&s(yn məndəndir 'ə mən .&s(yndənəm.
@
4i)ayətul&əsər, səh+@=j
<
İləluş&Dəraye, səh+@;l, hədis k
;
əl&4a)i, $+@, səh+;C@, hədis <
86
j=@+Allahın Peyğəmbəri(s)19"üseynə /əldikdə, məndəndir+
7 mənim ğlum və balamdır+ 7 *ardaşından snra insanların ən
ya2şısıdır+ 7 müsəlmanların imamı, m#minlərin baş-ısı,
aləmlərin Rəbbinin 2əli)əsi, k#mək istəyənlərin k#məyi, 0ənah
a2taranların 0ənahı və Allahın bütün yaratdı*ları ü-ün
h#$$ətidir+ 7, (ənnət $avanlarının baş-ısı və ümmətin ni$at
*a0ısıdır+ 7nun əmri mənim əmrim və na tabe lma* mənə
tabe lma*dır+ 4im na itaət etsə məndəndir və kim na *arşı
itaətsi.lik etsə məndən deyil+:
@
j=<+,əra ibn A.ib19Allahın Peyğəmbərini (s) /#rdüm ki,
"üseyni dalına mindirib və belə deyir19İlahio Mən nu sevirəm,
nu Gən də sev+:
<
j=;+Gəid ibn əbi Raşid rəvla Amiridən nə*l edir ki1 7, Allahın
Peyğəmbərinin (s) də5vət lunduğu *na*lığa /edərkən
"ə.rətlə yldaş lub+ Peyğəmbər (s) *aba*da /edirmiş və
"üseyn uşa*larla ynama*la məşğul imiş+ Peyğəmbər (s) nu
tutma* istəyir+ Amma uşa* tərə) bu tərə)ə *a-ır+ Peyğəmbər
(s) nunla .ara)at etməyə və nu /üldürməyə başlayır və
nəhayət "üseyni tutur, əlinin birini nun bynunun ar2asına,
di/ərini isə -ənəsinin altına *yur, nun ağ.ından #0ə&
#0ə 19"üseyn məndəndir və mən "üseyndənəm+ Allah "üseyni
sevəni sevsin+ "üseyn nəvələrimdən biridir+:
;
j=j+İbn Abbas19Allahın Peyğəmbəri(s) "üseyn ibn 3lini (ə)
#. -iyninə mindirmişdi+ ,ir nə)ər dedi197ğul$an, nə ya2şı
miniyə minmisənn Peyğəmbər (s) buyurdu197 #.ü ne$ə /#.əl
süvaridiro:
j
13).İmam .&s(ynin/ə0 =əzilə%ləri.
j=k+Allahın Peyğəmbəri(s)194im yer ü.ünün /#y əhli yanında
ən sevimli şə2sinə ba2ma* istəyirsə, "üseynə ba2sın+:
k
j=B+İmam "üseyn (ə)19Allahın Peyğəmbərinin (s) yanına
/etdim+ İbn pbey 4əvb nun yanında idi+ Allahın Peyğəmbəri (s)
mənə dedi19Eş /əlmisən, ey əba Abdullaho Ey /#ylərin və
yerlərin .inəti və bə.əyio pbey Peyğəmbərə dedi19Ey Allahın
Peyğəmbərio Fe$ə la bilər ki, si.dən baş*ası /#ylər və yerlərin
.inəti lsunno: Peyğəmbər (ə) buyurdu19Ey pbey, məni ha**
lara* 0eyğəmbər /#ndərənə and lsun ki, "üseyn ibn 3linin
/#ylərdəki mə*am və dərə$əsi yerdəki mə*amından daha
@
3mali&Gədu*, səh+@C@
<
,iharul&3nvar, $+j;, səh+<Bj, hədis @B
;
əl&Müstədrək əla əs&səhiheyn, $+<, səh+@ll
j
Günən 6irmi.i, $+k, səh+BB@, hədis ;lAj
k
Məna*ib ibn Dəhr Aşub, $+j, səh+l;
87
üstündür+ Allah&taalanın ərşinin sağ tərə)ində ya.ılıb ki1
("üseyn) hidayət -ırağı və ni$at /əmisi, yrulma., i..ətli, )ə2r
lunmalı, yl /#stərən imam və (*iymətli) a.u*ədir+:
@
j=l+İmam "üseyn (ə) Aşura /ünündəki kəlamlarının birində
buyurmuşdur19,ilino ,u haram.adə ğlu haram.adə məni iki
yl arasında *yub1 *ılın$ və .illəto tillətə *atlaşma* bi.dən
-2&-2 u.a*dır+ Allah, 7nun Peyğəmbəri, m#minlər, (bi.im
tərbiyə lunduğumu.) 0ak ətəklər, *eyrətli *əlblər, ali$ənab
ruhlar *əbul etmə.lər ki, bi. al-a* bir baş-ıya təslim lmağı
şərə)li #lümdən üstün tuta*o:
<

j=A+İmam "üseyn (ə) Aşura /ünündəki kəlamlarının di/ər
birində buyurmuşdur19And lsun Allaha ki, nə si.ə .illət əli
u.ada$ağam və nə də əsirlər, k#lələr kimi *a-a$ağam+:
;
j==+İmam Gə$$ad (ə)19İmam "üseynin (ə) əli ilə sağ
*ulağına işarə edib belə buyurduğunu eşitdim ki193/ər bir
nə)ər mənim bu *ulağıma s#ysə və di/ər *ulağıma ü.r
istədiyini bildirsə mən nun ü.rünü *əbul edərəm+ ?ünki
3mirəl&m#minin 3li ibn əbu 6alib (ə) mənə babam
Peyğəmbərdən (s) belə eştdiyini nə*l edib ki19y.rü % istər
yetərli lsun istərsə də yetərsi. % *əbul etməyən kəs 4#vsər
hvu.unun yanına da2il lmaya$a*+:
j
kCC+"ü.ey)ə ibn rəman19Peyğəmbərin "üseynin 3lindən
tutub belə buyurduğunu eşitdim ki1 Ay $amaato ,u "üseyn ibn
3lidir+ 7nu tanıyın+ (anım (*üdrət) əlində lana and lsun ki,
həm , həm nu sevənlər və həm də nu sevənləri sevənlər
(ənnətdədirlər+:
k
kC@+Dueyb ibn 3bdurrəhman Eu.ai196ə)) (4ərbəla) /ünü
"üseyn ibn 3linin kürəyində nəyinsə i.i *almışdı+
teynəlabidindən (ə) bu barədə sruşdu*da 7 "ə.rət
buyurdu197, "üseynin (ə) başsı. *adınlar, yetimlər və )ə*irlərə
kürəyində daşıdığı kisələrin yeridir+:
B

kC<+Geyyid ibn 6avus 9suhu): kitabında hədisin ravisindən
nə*l edir ki1 "əmin va2t "üseyn (ə) düşməni təkbətək
mübari.əyə -ağırır, meydana -ı2an hər bir kəsi #ldürürdü+ ,elə
ki, nlardan -2lu sayda adam məhv etdi+ 7 "ə.rət mübari.ə
.amanı belə buyururdu1
@
pyun ə2bar R.a (ə) , $+@, səh+k=, hədis <=
<
əl&suhu), səh+=l
;
əl&İrşad, səh+<;k
j
Eh*a*ul&hə**, @@, k1 j;@
k
3mali&Gədu*, səh+jlA, hədis j
B
Məna*ib Dəhr ibn Aşub, $+j, səh+BB
88
Alüm xarlğ qəbul "tməkdən daha yaxşdr
Barlq >əhənnəm oduna daxil olmaqdan daha yaxşdr.C
Ravilərdən biri deyir19And lsun Allaha #vladları, ailə ü.vləri
və yldaşlarının hamısı #ldürülüb məğlub lmuş elə bir şə2s
/#rməmişəm ki, "üseyn kimi sakit və syu**anlı lsun+
'üşmənin *şunu mühasirə dairəsini sı2ırdı, amma , #. *ılın$ı
ilə nlara hü$um edirdi+ 7nlar da "ə.rətin *arşısından ke-i
sürüsü hü$uma ke-ən $anavarın *arşısından *a-an kimi
*a-ırdılar+ 7, düşmənin tu. min nə)ərlik *şununa hü$um edir
və nları mil-ək kimi dağıdırdı+ Gnra1
~ •W||€ O ~ •W||‚ ~
J
ƒ H[NV||„ M
J
||[TNK S||b…TNK deyib #.
yerinə *ayıdırdı+:
@
ιοοοοοοπ
JJ
İmam Oəccad
13+.I .əzrə%in imamə%i
9D<+İmam ,a*ir (ə)19Elə ki, "üseyn ibn 3linin (ə) şəhadəti
ya2ınlaşdı, b#yük *ı.ı iatimə binti "üseyni (ə) -ağırdı na bağlı
bir ya.ı və a-ı* bir vəsiyyətnamə verdi+ 3li ibn "üseyn elə *arın
ağrısına dü-ar lmuşdu ki, sağ *almasını /üman etmirdilər+
iatimə həmin ya.ını 3li ibn "üseynə (ə) verdi+ And lsun Allaha
ki, həmin ya.ı snra bi.ə -atdı+ q+ And lsun Allaha ki, Adəm
yaranandan dünyanın snuna kimi Adəm #vladlarının ehtiya$ı
lan hər bir şey həmin ya.ıda m#v$uddur+:
<
14-.İmam $(ynəla,idinin/ə0 məqamı.
@
əl&suhu), səh+@lC
<
əl&4a)i, $+@, səh+;C;, hədis @
89
kCj+Allahın Peyğəmbəri(s)19!iyamət /ünü bir $ar-ı $ar
-əkə$ək ki19"ardadır teynəlabidin( yəni abidlərin .inəti) n Mən
nda /#rə$əm ki, ğlum 3li ibn "üseyn ibn 3li ibn əbu 6alib
(*abağa -ı2ma* ü-ün) sıraları yarır+:
@
kCk+İmam ,a*ir (ə)197 (yəni imam teynəlabidin (ə))
Mədinənin yü. y2sul ailəsinə baş-ılı* edirdi və yetimlərin,
y2sulların və a$i. şə2slərin, həm-inin .avallı )ə*irlərin nun
sü)rəsində turmalarını sevərdi+ 7 #. əli ilə nlara yemək
/ətirərdi və ə/ər nlardan ailəli lanı lsaydı, "ə.rət #.
yeməyindən nun ailəsi ü-ün a0arardı+ rediyi hər bir yeməkdən
əvvəl sədə*ə verər, ndan snra yeyərdi+:
<
kCB+İmam ,a*ir (ə)193li ibn "üseyn #. malını iki də)ə Allah
ilə b#ldü+:
;
kCl+İmam Gadi* (ə)19Atam buyurardı ki193li ibn "üseyn
nama. *ılanda ağa$ /#vdəsinə 2şayırdı, küləyin tər0ətdiyi
hissələr istisna lma*la *ətiyyən tər0ənmə.di+:
j
kCA+6əbərsi 93vlamul&vəra: kitabında193li ibn "üseynin (ə)
kəni.lərindən biri nun əlinə su t#kürdü+ A)ta)a nun əlindən
düşdü və "ə.rətin ü.ünü yaraladı+ 3li ibn "üseyn başını na
tərə) *aldırdı+ 4əni. dedi19Allah&taala buyurur19*ə.əbini
udanlarq: "ə.rət dedi19!ə.əbimi uddum+:4əni. dedi1
9insanların /ünahlarından ke-ən+++: "ə.rət buyurdu19Gəni
bağışladım+: 4əni. dedi19Allah ya2şılı* edənləri sevər:
k
"ə.rət
buyurdu19xet, səni Allah ylunda a.ad etdim+:
B
kC=+Məhəmməd ibn 6əlhə Da)ii 9Mətalibul&səuul:
kitabında193li ibn "üseyn #. tağında nama. *ılma*la məşğul
idi və sə$də halında larkən ta*da yanğın baş verdi+ Evdə
lanlar )əryad *0arıb 9ey Allahın Peyğəmbərinin balası, ey
Allahın Peyğəmbərinin balası, d, do: deyirdilər+ Amma "ə.rət
sə$də halında *alma*da idi və nəhayət d s#ndü+ Gnra na
dedilər197da əhəmiyyət verməməyini.in səbəbi nə idin:
,uyurdu19A2irət du+:
l
k@C+3bu Fəim 9"ilyətul&#vliya: kitabında193li ibn "üseyn
bir dəstə adamla turmuşdu+ ,irdən #. evindən kiminsə
#lümündən 2əbər verən bir arvad səsi eşitdi+ 'urub #. evinə
/etdi və snra həmin mə$lisə *ayıtdı+ 7rada lanlar dedilər19
Fəsə bir hadisə baş vermişdin ,uyurdu19 ,əli+ "əmin dəstə
@
,iharul&3nvar, $+jB, səh+;, hədis @
<
Mən*ib ibn Dəhr Aşub, $+j, səh+@kj
;
"ilyətul&#vliya, $+;, səh+@jC
j
əl&4a)i, $+;, səh+;CC, hədis j
k
Ali&İmran, ayə @;j
B
Evlamul&vəra, səh+<kB
l
Mətalibus&suul, səh+ll
90
"ə.rətə baş sağlığı verdi və nun səbrliliyindən heyrətləndi+: 7
"ə.rət buyurdu19,i. bir nəsilik ki, sevdiyimi. işlərdə Allaha
itaətkar və təslimik, 2şə/əlmə. işlərdə 7na şükr edəno:
@
@
"ilytul&#vliya, $+;, səh+@;A
91
ιοοοοοοπ
JK
İmam Məhəmməd ]a!ir
141.I .əzrə%in imamə%i
k@@+4i)ayətul&əsər193li ibn "üseyn (ə) "ə.rətin #lümü ilə
nəti$ələnən #lüm yatağına düşdükdə ğulları Məhəmməd, "əsən,
Abdullah, >mər, teyd və "üseyni bir yerə yığdı və Məhəmmədi #.
$anişin və vəsisi təyin edərək na ,a*ir künyəsi verdi,
*ardaşlarının baş-ılığını na ta0şırdı+:
@
142.Llm 'ə "ikmə%i yaran.
k@<+Allahın Peyğəmbəri(s) (abir ibn Abdullah 3nsariyə 2itab
edərək buyurmuşdur19(abiro Gən *ədər yaşaya$a*san ki,
6#vratda ,a*ir kimi tə*dim edilən ğlum Məhəmməd ibn 3li ibn
"üseyn ibn 3li ibn əbu 6alibi /#rə$əksən+ 7nunla /#rüşən .aman
na mənim salamımı -atdır+:
<
k@;+İmam ,a*ir (ə)19,atilin #. *arnına aldığı ha** məni
k#məyə -ağırdı və mən batilin b#yürünü yardım və ha**ı nun
*arnının 0ərdələrinin arasından -ı2artdım+ 7ndan snra /i.lin və
#rtülü lan ha** aşkar ldu və yayıldı+:
;
k@j+3li ibn İbrahim atasından nə*l edir ki193tra) b#l/ələrin
şiələrindən bir dəstə imam ,a*irdən (ə) nun yanına da2il lma*
ü-ün i$a.ə istədilər+ "ə.rət nları *əbul etdi+ 7nlar həmin mə$lisdə
tu. min məsələ sruşdular və n yaşı lan əbu (ə)ər nların
hamısına $avab verdi+:
j
143. İmam @aqirin =əzilə%ləri.
k@k+İmam Gadi* (ə)19Atam (ə) Allahı -2 .ikr edərdi+ 7nunla yl
/edəndə həmişə .ikr dediyini /#rürdüm+ 7nunla nə va2t yemək
yeyirdimsə /#rürdüm ki, .ikr deyir+ (amaatla s#hbət edirdi, amma
bu nu Allahı .ikr etməkdən sa2lamırdı+ x#rürdüm ki, dili
damağına ya0ışıb və 9la ilahə illəllah: deyir+ 7 bi.i bir yerə yığardı
və /ünəş -ı2an .aman .ikr deməyimi.i buyurardı+ ,i.im !uran
2uya bilənimi.ə !uran 2uma* /#stərişi verərdi+ !uran 2uya
bilməyənlərə isə /#stəriş verərdi ki, .ikr desinlər+:
k
@
4i)ayətul&3sər, səh+<;=
<
,iharul&3nvar, $+jB, səh+<<;, hədis @
;
Rəbiul&əbrar, $+<, səh+BC;
j
əl&4a)i, $+@, səh+j=B, hədis l
k
əl&4a)i, $+<, səh+j==, hədis @
92
k@B+İmam Gadi* (ə)19İmam ,a*ir (ə) insanların ən /#.əl səslisi
idi+:
@
k@l+Güleyman ibn !urəm19əbu (ə)ər Məhəmməd ibn 3li bi.ə
beş yü., altı yü. dirhəmdən min dirhəmə kimi hədiyyə və bə2şiş
verərdi və *ardaşlarına, /#rüşə /ələnlərə, k#mək ar.usu və
ümidi ilə nun yanına /ələnlərə hədiyyə verməkdən yrulma.dı+:
<
JL
İmam bə`ər Oadi!
144.I .əzrə%in imamə%i.
k@A+Allahın Peyğəmbəri(s)19 7ğlum (ə)ər ibn Məhəmməd
ibn 3li ibn "üseyn ibn 3li ibn əbu 6alib dünyaya /ələndə nu
Gadi* adlandırın+:
;
k@=+Məhəmməd ibn Müslim193bu (ə)ər Məhəmməd ibn 3li
ibn ,a*irin (ə) yanında idim+ 7ğlu (ə)ər /əlib da2il ldu+ 7
kəkilli idi, əlində bir -ubu* var idi və nunla ynayırdı+ ,a*ir (ə)
nu tutub m#hkəm sinəsinə sı2dı+ Gnra buyurdu19Atam&anam
sənə )əda lsun ki, yun&yun$a* əhli deyilsən+: 'aha snra
mənə buyurdu19Ey Məhəmmədo Məndən snra sənin imamın
budur+ 7na tabe l və nun elmindən bəhrələn+ And lsun
Allaha ki, Allahın Peyğəmbərinin(s) vəs) etdiyi Gadi*dir+
"ə*i*ətən nun şiələri dünya və a2irətdə *alibdirlər+:
j
145.I .əzrə%in əxlaqı 'ə gözəl da'ranışları.
k<C+Məhəmməd ibn tiyad 3.di19Mədinənin alimi Malik ibn
3nəsin belə dediyini eşitdim ki1 (ə)ər ibn Məhəmməd Gadi*in
(ə) yanına /edirdim və "ə.rət mənim ü-ün mütəkkə *yur,
mənə ehtiram /#stərir və deyirdi1 Maliko Mən səni -2
istəyirəm+ Mən həmin s#.dən şad lurdum və Allaha şükr
edirdim+ Malik deyirdi1 7 "ə.rət həmişə bu ü- haldan birində
idi1 ya ru$ lurdu, ya nama. *ılardı, ya da .ikr deyərdi+ 7,
b#yük abidlərdən və Allahdan *r2an .ahidlərin ən
@
əl&4a)i, $+<, səh+B@B, hədis @@
<
əl&İrşad, səh+<BB
;
əl&Eərai$&vəl&$əraih, $+@, səh+<BA, hədis @<
j
,iharul&3nvar, $+jl, səh+@k, hədis @<
93
ə.əmətlilərindən idi+ ?2lu hədis deyərdi, nunla turma*
insana 2ş /əlirdi və , bəhrələnməli adam idi+:
@
k<@+"işam ibn Galim19Elə ki hava *aralırdı və a2şamdan bir
a. ke-irdi İmam Gadi* (ə) i-ərisində -#rək, ət və dirhəm lan bir
dağar$ı* /#türüb -iyninə *yara* Mədinənin m#hta$
adamlarına a0arar və nları həmin adamların arasında b#lərdi+
7nlar "ə.rəti tanımırdılar+ İmam Gadi* və)at edəndən snra
həmin k#məklər kəsildi və Mədinənin y2sulları başa düşdülər
ki, həmin şə2s imam Gadi* (ə) lub+:
<
k<<+Müəlla ibn Eunəys1 3bu Abdullah (ə) bir /e$ə narın
yağış yağarkən ,əni Gaidənin eyvanına /etmək mə*sədi ilə
evindən -ı2dı+ Mən "ə.rətin ar2asın$a düşdüm+ ,irdən nun
əlindən yerə bir şey düşdü və imam dedi19,ismillah, Allahım
nu bi.ə *aytar+: Mən #.ümü na -atdırıb salam verdim+ 'edi1
9Müəlla sənsənn: 'edim19,əli, sənə )əda lum+:
,uyurdu193linlə a2tar və bir şey ta0san nu mənə ver+: Mən
-#rək tikələri ta0dım və nları "ə.rətə vermək ü-ün nun
yanına a0ardım+ x#rdüm ki, -iynində bir -#rək dağar$ığı var+
'edim19Gi.ə )əda lum, i$a.ə verirsini. nu mən /#türümn:
,uyurdu19Eeyr, bu işə mən #.üm daha layi*əm, amma
mənimlə /əl+: Müəlla deyir1 9,əni Gaidənin eyvanına -atdı*+
x#rdük ki, rada bir dəstə adam yatıb+ "ə.rət nların hər
birinin 0altarının altına bir&iki tikə -#rək *ydu və nəhayət
a2ırın$ı adama -atdı+ Gnra *ayıtdı*+ Mən dedim19Gənə )əda
lum, bunlar ha**ı tanıyırlar (si.in imamətini.ə eti*adları
var)n:,uyurdu193/ər tanısaydılar, nlara un da verərdik+:
;
k<;+3bu 3mr Deybani19İmam Gadi*i (ə) əlində bir bel,
əynində *alın bir 0altar #. bstanında işləyən /#rdüm+ 7nun
kürəyindən tər a2ırdı+: 'edim1 9iəda lum, i$a.ə verin si.in
yerini.ə mən işləyim+: ,uyurdu19 Mən kişinin #. yaşayışını
təmin etmək ü-ün /ünəşin istisində ə.iyyət -əkməsini
sevirəm+:
j
@
,iharul&3nvar, $+jl, səh+@B, hədis @
<
əl&4a)i, $+j, səh+A, hədis @
;
Gəvabul&3mal, səh+@A;, hədis<
j
əl&4a)i, $+k, səh+lB, hədis @;
94
95
ιοοοοοοπ
JM
İmam Musa cazim
14.I .əzrə%in imamə%i
k<j+İmam Gadi* (ə) Gə)van (əmmalın bu mə*ama (imamət
mə*amına) malik lan şə2s barəsindəki sualının $avabında
buyurmuşdur19,u mə*amın sahibi əbəs və 0u- işlərlə məşğul
lma.+ ,u va2t hələ uşa* lan Musa ibn (ə)ər da2il ldu+ 7nun
yanında bir dişi Məkkə ke-isi var idi+ 7 həmin ke-iyə 9Rəbbinə
sə$də et: deyirdi+ 3bu Abdullah nu tutub *u$a*ladı və
buyurdu1 Atam&anam buna )əda lsun ki, bihudə və *ə)lətə
səbəb lan işlərin əhli deyil+:
@
14#.İmam zindanda
k<k+Gəubani193bulhəsən Musa ibn (ə)ər n ildən artı* hər
/ün /ünəş -ı2andan snra sə$dəyə /edirdi və sə$dəsi
/ünrtaya kimi -əkirdi+: Gəubani deyir19,ə.ən "arun imam
4a.im (ə) sa2lanılan .indan /#rünən dama -ı2ır və "ə.rəti
sə$də halında /#rürdü+ ,ir də)ə "arun Rəbiə dedi197 nə
0altardır ki, mən nu hər /ün rada /#rürəmn: Rəbi dedi19Ey
əmirəl&m#minin, 0altar deyil, Musa ibn (ə)ərdir, hər /ün
/ünəş -ı2andan /ünrtaya kimi sə$dədə lur+: Rəbi
deyir19"arun mənə dedi1 'ğrudan da , ,əni "aşimin
rahiblərindəndir+: Mən dedim19,əs nə ü-ün nu .indana
salara* meydanı na daraltmısann: 'edi19"ey) ki, bundan
baş*a bir -arə y2dur+:
<

k<B+3li ibn Guveyd19 Mən .indanda lan 3bulhəsən Musaya
(ə) bir məktub ya.ıb ndan həm halını, həm də -2lu məsələlər
sruşdum+ ,ir ne-ə ay mənə $avab vermədi+ Gnra mənə belə
bir $avab ya.dı19 ,ağışlayan və mehriban Allahın adı ilə+++++ uə
snra1 Gən elə bir şə2ssən ki, Allah sənə Məhəmməd 3hli&,eyti
yanında mə*am verib və səni, ə.i. tutmağını istədiyi dinini
sevənlərdən edib++++ +:
;
@
əl&Məna*ib, İbn Dəhr Aşub, $+j, səh+;@l
<
pyunu ə2bari R.a (ə) , $+@, səh+=k
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;<=, hədis l
96
14).İmam :azimın =əzilə%ləri.
k<l+3l&İrşad19Rəvayət lunub ki, "ə.rət 4a.im (ə) -2 dua
edər və buyurardı19 Allahım, Gəndən #lüm .amanı rahatlı* və
hesab a0arılarkən ə)v və bə2şiş diləyirəm+: 7, bu $ümləni
təkrar edərdi+ 7 "ə.rətin dualarından biri belə idi19Gənin
bəndənin /ünahı b#yük, Gənin tərə)indən lan ə)v və bağışlama
isə /#.əldir+: 7 "ə.rət, Allahın *r2usundan elə ağlayardı ki,
sa**alı /#. yaşından islanardı+ Ailə və *humlarına "ə.rətdən
-2 *ayğı /#stərən y2 idi+ A2şamlar Mədininin y2sullarına baş
-əkər, #.ü ilə dirhəm, dinar, un və 2urma dlu .ənbil a0arar və
nların *a0ılarının ağ.ına *yardı+ 7nlar həmin 0ul və malların
kimin tərə)indən lmasını başa düşmə.dilər+:
@
k<A+"əsən ibn Məhəmməd ibn rəhya 3ləvi19,abam mənə
nə*l edib ki1 Musa ibn (ə)ərə -2 ibadət etdiyi ü-ün 9saleh
bəndə: deyirdilər+ ,i.im alimlərimi. nə*l ediblər ki, , /e$ənin
əvvəlində Peyğəmbərin (s) məs$idinə /edərək sə$dəyə *a0ılıb,
sə$dədə belə deyirmiş19Mənim /ünahım b#yükdür, Gənin
bağışlamağın /#.əldir ey -əkinilməyə layi* lan və
bağışlayano: 7 bu $ümləni səhərə kimi təkrar edərmiş+ Musa
ibn (ə)ər sə2avətli və ali$ənab bir insan lub+ 4iminsə nun
barəsində 2şa/əlmə. s#.lər deməsini eşitsəydi, na i-ində min
dinar lan kisə /#ndərərdi+:
<
@
əl&İrşad, səh+<=B
<
,ağdadın tari2i, $+@;, sə <l
97
ιοοοοοοπ
JN
İmam Rza
14+.I .əzrə%in imamə%i
k<=+ 3bdürrəhman ibn "ə$$a$193bülhəsən Musa ibn (ə)ər
(ə) #. ğlu 3lini (ə) #. $anişini təyin etdi, nun ü-ün
vəsiyyətnamə ya.dı və Mədinənin tanınmış şə2siyyətlərindən
altmış nə)əri şahid tutdu+:
@

15-.İmamın 'əli7ə"diliyi qə,ul (%məyə məc,ur
(dilməsi
k;C+3basəlt "ərəvi19Məmun imam R.aya (ə) dedi19Ey
Allahın Peyğəmbərinin ğluo+ + + Mən belə məsləhət /#rdüm ki,
#.ümü 2ila)ətdən kənara -əkim, nu sənə ta0şırım və səninlə
bey5ət edim+: "ə.rət R.a (ə) buyurdu193/ər bu 2ila)ət
sənindirsə və nu sənə Allah veribsə Allahın sənin əyninə
/eyindirdiyi libası -ı2arıb baş*asına verməyin rəva deyil və
ə/ər 2ila)ət sənin deyilsə, sənin lmayan şeyi mənə vermək
ha**ın y2dur+: Məmun dedi19Ey Allahın Peyğəmbərinin #vladıo
Gən bu işi *əbul etməlisən+: İmam buyurdu19Mən #. ra.ılığımla
bu işi he- va2t *əbul etməyə$əyəm+++++ Gən istəyirsən ki, bu işin
ilə $amaat 93li ibn Musa dünyaya ar2a -evirməmişdi, əksinə
dünya na ar2a -evirmişdi, mə/ər /#rmürsünü. ki, 2ila)ət
tamahı ilə vəli&əhdliyi ne$ə *əbul etdino: desin+ Məmun
əsəbləşdi və dedi19+ + And lsun Allaha, ə/ər vəli&əhdliyi *əbul
etməsən nu sənə mə$bur *əbul etdirə$əyəm+ 3/ər nu *əbul
etsən, he-, y2sa bynunu vurdura$ağam+:
<
151.İmam Mzanın /ə0=əzilə%ləri
k;@+"ərəvi1 9'arus&Gərə2s:in /iriş *a0ısına, "ə.rət R.anın
.indana salınmış lduğu və .ən$irlə bağlandığı yerə /etdim+
tindanın /#.ət-isindən "ə.rətin hü.uruna /etmək ü-ün i$a.ə
istədim+ 7 dedi197nunla /#rüşə bilmə.sini.+: Gruşdum ki19Fə
ü-ünn: 'edi1 9?ünki , bə.ən /e$ə&/ündü. ər.ində min rəkət
nama. *ılır+ ralnı. /ünün əvvəlində, /ünrtadan *aba* və /ün
@
,iharul&3nvar, $+j=, səh+@l, hədis @k
<
pyunu ə2bari&R.a (ə),$+<, səh+@;=, hədis ;
98
batana ya2ın bir müddət nama. *ılmır+ "əmin va2t da #.
sə$$adəsində turub Allahı ilə ra.ü&niya. edir+: "ərəvi deyir1
9tindanın /#.ət-isinə dedim197ndan 2ahiş et, həmin va2tlarda
/#rüşünə /etməyimə i$a.ə versin+ 7 mənim ü-ün i$a.ə aldı və
mən "ə.rətin hü.uruna /etdim+ x#rdüm ki, #. sə$$adəsində
turub )ikirləşir+:
@
k;<+İbrahim ibn Abbas19Mən imam R.anın (ə) he- va2t
kiməsə a$ı bir s#. deməsini və ya kiminsə s#.ü *urtarmamış
s#.ünü kəsməsini /#rmədim+ 3/ər kiminsə istəyini yerinə
yetirmək imkanı lsaydı he- va2t nu əli bş *aytarma.dı+ "e-
va2t kiminsə yanında ayağını u.atma.dı+ ranında adam landa
s#ykənmə.di+ "e- va2t *ulam və 2idmət-ilərindən birinə
2şa/əlmə. bir s#. deməsini eşitmədim+ "e- va2t tü)ürməsini
və ya /üləndə *əh*əhə -əkdiyini /#rmədim, /ülüşü təbəssüm
idi+ Gü)rəsini a-anda *ulam və 2idmət-ilərini, hətta *a0ı-ı (və)
mehtərini #.ü ilə sü)rəyə əyləşdirərdi+:
<
@
,iharul&3nvar, $+j=, səh+=@, hədis k
<
pyunu ə2bari &R.a (ə) , $+<, səh+@Aj, səh+l
99
ιοοοοοοπ
JY
İmam badad
152.I .əzrə%in imamə%i
k;;+Abdullah ibn (ə)ər19Mən Gə)van ibn rəhya ilə imam
R.anın (ə) hü.uruna /etdim+ "ələ ü- yaşı lan əbu (ə)ər
(rada) dayanmışdı+ 'edim19Allah bi.i si.ə )əda etsino Allah
eləməmiş, ə/ər si.in başını.a bir iş /əlsə si.dən snra (imam)
kim la$a*n: 7 "ə.rət imam (avada işarə edərək buyurdu19,u
ğlum+: Abdullah ibn (ə)ər deyir1 Mən dedim197, bu yaşdano:
,uyurdu19,əli, , bu yaşda+ Allah&taala iki yaşlı İsa ilə dəlil&
sübut /ətirdi+:
@
k;j+rəhya Gənvani19Məkkədə imam R.anın (ə) yanına
/etdim+ x#rdüm ki, "ə.rət bananın *abığını syub əbu
(ə)ərin (ə) (imam (avadın) ağ.ına *yur+ 'edim19!urban lum,
si.in ə.i. #vladını. elə budurn: ,uyurdu19,əli+ 7 elə bir uşa*dır
ki, İslamda bi.im şiələrimi. ü-ün ndan bərəkətli bir uşa*
dğulmayıb+:
<
153.İmam Ga'adın/ə0 =əzilə%ləri.
k;k+Allahın Peyğəmbəri(s) Abdullah ibn Məsudun "üseynin
(ə) nəslindən lan imamlar barəsindəki sualının $avabında
buyurmuşdur19+++uə 3linin (R.anın) nəslindən nun ğlu
təri)lənmiş Məhəmməd dünyaya /ələ$ək və insanların yaradılış
ba2ımından ən 0akı və ən 2ş ə2la*lısı la$a*dır+:
;
k;B+Abdullah ibn Gəid19Məhəmməd ibn 3li ibn >mər ibn
6ənu2i mənə dedi19Məhəmməd ibn 3lini #kü. ilə s#hbət edən
/#rdüm+ >kü. də başını tər0ədirdi+: 'edim19r2 (bu *əbul
deyil), /#stəriş ver #kü. səninlə s#hbət etsin+: "ə.rət
buyurdu19,i.ə *uşların dili #yrədilib və bi.ə hər bir şey verilib+:
Gnra (#kü.ə 2itab edərək) buyurdu19sa ilahə illəllah vəhdəhu
la şərikə ləh de+: uə #kü.ün başına əl -əkdi+ "əmin va2t #kü.
dedi19sa ilahə illəllah vəhdəhu la şərikə ləh+:
j
@
,iharul&3nvar, $+kC, səh+;k, hədis <;
<
əl&4a)i, $+B, səh+;BC, hədis ;
;
4i)ayətul&3sər, səh+Aj
j
'əlailul&İmamə, səh+<@@
100
k;l+3li ibn "əssan uasiti19İs)ahanda dü.əldilmiş və bə.i
hissələri /ümüşdən lan bir aləti #.ümlə /#türdüm və dedim ki,
nu m#vlam əbu (ə)ərə hədiyyə edərəm+ "ə.rət hamının
$avabını verdikdən və nlar dağlışdı*dan snra, #.ü də durub
/etdi+ Mən nun ar2asın$a yla düşdüm və ylda $ənab
Müvə))ə* ilə rastlaşdım+ 7na dedim ki, əbu (ə)ərdən mənə,
hü.uruna /etmək ü-ün i$a.ə al+ Gnra, "ə.rətin hü.uruna
/etdim və salam verdim+ ?#hrəsində nara.ılı* əlaməti lan
halda salamımın $avabını verdi və əyləşdi+ "ə.rətə ya2ınlaşdım
və *lumda lanı nun *arşısında *ydum+ !ə.əblə mənə
ba2dı və snra sağ və sla nə.ər salıb buyurdu19Allah məni bu
işlər ü-ün yaratmayıb+ Mənim ynama*la nə işim varno: Mən
"ə.rətdən ü.r istədim+ 7 məni bağışladı və mən həmin aləti
/#türüb -#lə -ı2dım+:
@
k;A+teydi mə.həbindən lan !asim ibn 3bdürrəhman
deyir19Mən ,ağdada /etdim və ra -atanda $amaatın *a-ıb
nəyəsə ba2ara* dayandığını /#rdüm+: Gruşdum19Fə lubn:
'edilər1 9R.anın ğludur+: 'edim19Mən nu /#rməliyəm+: 7
dişi (və ya erkək) bir *atırın üstündə /#ründü+ >.&#.ümə
dedim19Allah sənət etsin imamət eti*adı sahiblərinə ki, Allahın
bu kişinin itaətini va$ib etməsini deyirlər+: 7 mənə tərə) d#nüb
dedi19Ey !asim ibn 3bdürrəhman19Mə/ər bi. #.ümü.dən lan
(adi) bir adamamı tabe la$ağı*no 7nda bi. ha** yldan a.mış
və dəlilik etmiş ları*+: (!əmər surəsi †<j) Mən #.&#.ümə
dedim19uallah $adu/ərdir+: renə mənə tərə) d#nüb
dedi19mə/ər i-ərimi.dən vəhy yalnı. namı na.il lmuşdurno
Eeyr, , yalan-ının, lvğanın biridir+: (!əmər surəsi †<k) !asim
deyir1 9Mən *ayıtdım və imamətə eti*ad bəslədim və şəhadət
verdim ki, Allahın yaratdı*larına *arşı dəlil və h#$$ətidir və
na eti*ad bəslədim+:
<
@
'əlailul&İmamə, səh+<@<
<
4əş)ul&mummə, $+;, səh+@k;
101
ιοοοοοοπ
JZ
İmam Vadi
154.I .əzrə%in imamə%i
k;=+İmam (avad (ə)19Məndən snra imam, ğlum 3lidir,
nun s#.ü mənim s#.ümdür və na tabe lma* mənə tabe
lma*dır+ 7ndan snra imamət nun ğlu "əsənə -atır+:
@
155.İmam .adinin =əzilə%ləri
kjC+4itabul&vahidə1 !ardaşım "üseyn ibn Məhəmməd mənə
nə*l edərək dedi19,ir dstum var idi və , ,əğanın və ya
uəsi)in (tərəddüd məndəndir) uşa*larının müəllimi idi+ 7 mənə
dedi19əmir 2əli)ənin sarayından *ayıdarkən mənə dedi1 əmirəl&
m#minin bu /ün İbn R.a deyilən bu şə2si .indana saldı və nu
3li ibn 4ərkərə ta0şırdı+ 7nun belə deməsini eşitdim ki19Mən
Allah yanında Galehin dəvəsindən də ə.i.əm, 9evini.də daha ü-
/ün yaşayıb ke) -əkin+ ,u yalan -ı2maya$a* bir vəddir+:
"ə.rətin bu ayə və s#.dən mə*sədinin nə lmasını başa
düşmədim+ 'stum dedi19əmirimə dedim1Allah i..ətini artırsın,
hədələyib+ x#rərsən ü- /ündən snra bir hadisə baş
verə$ək+:
"əmin /ünün səhərisi 2əli)ə İbn R.anı a.ad etdi və ndan
ü.r istədi+ y-ün$ü /ün raği., rəğlun və 6amiş bir dəstə adamla
2əli)əyə *arşı üsyan etdilər, nu #ldürdülər və ğlu Müstənsiri
nun yerində turtdular+:
<
kj@+4əş)ul&ğummə19İs)ahan əhalisindən bir dəstə,
$ümlədən 3bulabbas 3hməd ibn Fəsr və əbu (ə)ər Məhəmməd
ibn 3ləviyyə nə*l edirlər ki19İs)ahanda 3bdürrəhman adında bir
şiə kişi var idi+ 7ndan sruşdular ki19Fə ü-ün $amaatın i-ində
baş*asına deyil məh. 3liyyənFə*inin imamətinə eti*ad
bəsləyirsənn:'edi1 9,una mənim rastlaşdığım bir iş səbəb ldu+
Mən y2sul, eyni .amanda -2 danışan və $ürətli bir şə2s idim+
,ir il İs)ahan əhalisi məni bir dəstə adamla birlikdə 2əli)ənin
sarayına şikayətə /#ndərdi+ Eəli)ənin yanında ikən 3li ibn
Məhəmməd ibn R.anın -ağırılması /#stərişi verildi+ 7rada
@
,iharul&3nvar, $+kC, səh+@@A, hədis @
<
,iharul&3nvar, , $+kC, səh+@A=, hədis @
102
lanlardan birinə dedim19?ağırılan şə2s kimdirn: 'edi197,
ələvidir və ra)i.ilər nun imamətinə eti*ad bəsləyirlər+: Gnra
dedi19Mən$ə Mütəvəkkil nu #ldürmək ü-ün -ağırtdırıb+:
'edim19Mən bu şə2sin ne$ə adam lmasını /#rməyin$ə
yerimdən tər0ənən deyiləm+: 7, at ilə /əldi+ (amaat ylun sağ
və sl tərə)lərində sıraya dü.ülmüşdü və na ba2ırdı+
Məhəbbəti *əlbimə düşdü+ ,una /#rə də *əlbimdə dua edirdim
ki19Allah Mütəvəkkilin şərrini ndan u.a* etsin+: 7 $amaatın
arası ilə hərəkət edirdi+ x#.ünü atının yalına dikmişdi və ətra)a
ba2mırdı+ Mən dayanmadan na dua edirdim+ Mənə -atanda
ü.ünü mənə tutub dedi19Allah sənin duanı *əbul etdi və sənə
u.un #mür bağışladı, mal&d#vlətini və #vladını artırdı+: "əmin
hadisədən snra bi. İs)ahana *ayıtdı*+ Allah mənə *ədər
sərvət verdi ki, evimin *a0ısını i-ində milynlarla dirhəm dəyəri
lan şeylər lduğu halda bağlayıram və (hələ) bu, evdən
kənarda lan sərvətimdən əlavədir+ 7n #vlad da *ismətim lub+
>mrümdən də yetmiş ne-ə il ke-ir+ 3vvəlimdən 2əbəri lan və
Allahın mənim barəmdəki duasını *əbul etdiyi kəsin imamətinə
eti*ad bəsləməyimin səbəbi budur+:
@
@
4əş)ul&mummə, $+;, səh+@l=
103
ιοοοοοοπ
J[
İmam Vəsən Əskəri
15.I .əzrə%in imamə%i
kj<+İmam "adi (ə)19 Məndən snra imam "əsəndir və
"əsəndən snra ğlu !aim % yer ü.ünü .ülm və sitəmlə
dlduğu kimi ədalət və insa) ilə dldurano:
@
15#.İmam *skərinin/ə0 =əzilə%ləri.
kj;+Məhəmməd ibn İsmail193bu Məhəmməd (imam 3skəri)
(ə) .indanda lan .aman Abbasilər, həm-inin Galeh ibn 3li və
3hli&,eytə eti*adı lmayanlardan bir dəstə Galeh ibn uəsi)in
yanına /edib dedilər ki197na *arşı *ətiyyətli l və na ma$al
vermə+: Galeh nlara dedi197na daha nə edimn 6a0a bildiyim
ən 0is iki adamı nun ü.ərinə *ymuşam, amma iki nə)ər (
"ə.rətin rə)tarını /#rərək) tamamilə ibadət və nama. əhli
lublar+:
<
kjj+3bul*asim 4u)i 9ət&6əbdil: kitabında deyir19#. əsrinin
)ils)u lan İsha* 4indi !uranda lan tə.adları bir yerə
t0lama* *ərarına /əldi və bu mə*sədlə evində turub bu işlə
məşğul lmağa başladı+ ,ir /ün nun şa/irdlərindən biri imam
"əsən 3skərinin (ə) hü.uruna /etdi+ İmam na dedi19Gi.in
aranı.da ağıllı&kamallı bir adam ta0ılmır ki, ustadını. 4indini
başladığı və !urana /irişdiyi işdən sa2lasınn: 4indinin şa/irdi
dedi19,i. nun şa/irdlərindənik+ ,u və ya di/ər məsələlərdə
na ne$ə e5tira. edə bilərikn: İmam 3skəri (ə)
buyurdu19'ediyim işi /#rə bilərsənn: 7 dedi19,əli+: "ə.rət
buyurdu197nun yanına /et, nunla isti münasibətlər *ur və
#.ünü /#rdüyü işdə na k#mək etmək istəyən şə2s kimi /#stər+
7nunla ünsiyyət yaratdı*dan snra de ki, *arşıma bir sual -ı2ıb
və nu səndən sruşma* istəyirəm+ 7 da deyə$ək ki, sruş+
7nda na de193/ər bu !uranı buyuran sənin yanına /əlsə, la
bilərmi ki, nun dediklərindən mə*sədi sənin #. .ənnin ilə
ndan başa düşdüyün mənalardan )ər*li lsunn 7nda 4indi
$avab verə$ək ki19,əli, la bilər+: ?ünki (yəni 4indi) -2
@
,iharul&3nvar, $+kC, səh+<;=, hədis j
<
,iharul&3nvar, $+kC, səh+;CA, hədis B
104
düşün$əli və başadüşən adamdır+ "əmin şə2s 4indinin yanına
/etdi və mehriban-ılı*la na ya2ınlaşdı və snra həmin sualı
ndan sruşdu+ 4indi dedi19Gualını bir də təkrar et+ "əmin şə2s
sualını bir də təkrar etdi+ 4indi #.ü&#.lüyündə )ikrə daldı və bu
işi həm dil-ilik və həm də ağıl ba2ımından mümkün saydı+
Gnra şa/irdinə dedi19 Gəni and verirəm, de /#rüm bu sualı
hardan #yrənmisənn: Da/irdi dedi19tehnimdən ke-di və
səndən sruşdum+: 4indi dedi19,elə sual he- va2t sənin
kimilərinin .ehnindən ke-ə bilmə. və sən və sənin kimilər belə
bir mə*ama -ata bilmə.sini.n 'e /#rüm bu sualı haradan
/#türmüsənn: Da/ird dedi19əbu Məhəmməd mənə buyurdu ki,
səndən bu sualı sruşum+: 4indi dedi19İndi hə*i*əti dedin+ ,elə
sual yalnı. bu ailədən -ı2ar+: 7 snra d istədi və
t0ladı*larının hamısını yandırdı+:
@
@
Məna*ib, İbn Dəhr Aşub, $+j, səh+j<j
105
ιοοοοοοπ
K\
İmam Mehdi
15). İmamın adları
kjk+İmam ,a*ir (ə) 9"a*sı. yerə #ldürülən mə.lum şə2sin
sahibinə bir i2tiyar verdik+ (Dəriətin bu h#kmləri ilə) artı* na
k#mək lunmuşdur:
@
ayəsinin tə)sirində buyurmuşdur19Allah
(İslam Peyğəmbərini) 3hməd, Məhəmməd və Mahmud, İsanı
Məsih adlandırdığı kimi, Mehdini Mənsur (k#mək lunmuş)
adlandırmışdır+:
<

kjB+İmam Gadi* (ə) "ə.rətdən Mehdiyə !aim adı verilməsi
barəsində sual sruşularkən buyurmuşdur19?ünki hər bir /i.li
işə isti*amətləndirilir+:
;
15+. I .əzrə%in imamə%inin dəlili.
kjl+İmam 3skəri (ə) "ə.rətdən snra la$a* ilahi h#$$ət
və imam barəsindəki suala $avab verərkən
buyurmuşdur197ğlum Məhəmməd+Məndən snra imam və
h#$$ət dur+ 4im nu tanımadan #lsə $ahiliyyət #lüsü kimi #lüb+
,ilino 7nun *eybə -əkilməsi la$a*dır+ Fadanlar bu barədə
sər/ərdan *alarlar və batil əhli məhvə dü-ar larlar+ (7nun
.ühuru ü-ün) va2t təyin edənlər yalan deyərlər+ 7 həmin
*eybdən snra .ühur edər+ Ganki mən Fə$ə)də nun başı
ü.ərində dalğalanan ağ bayra*ları /#rürəm+:
j
1-.!("di m&Ndəsi
kjA+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mü8də lsun sənə ey iatimə ki,
Mehdi səndəndir+:
k
kj=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mehdi mənim nəvələrimdən
biridir ki, ü.ü ay kimi nurludur+:
B
kkC+Allahın Peyğəmbəri (s)19rer ü.ü .ülm və düşmən-iliklə
dlmayın$a !iyamət bər0a lmaya$a*+ "əmin va2t mənim
@
İsra, ayə ;;
<
,iharul&3nvar, $+k@, sə ;C, hədis A
;
əl&meybə, 6usi, səh+jl@, hədis jA=
j
,iharul&3nvar, $+k@, səh+@BC, hədis l
k
4ən.ul&pmmal, hədis ;j<CA
B
4ən.ul&pmmal, hədis ;ABBB
106
3hli&,eytimdən biri *iyam edə$ək və , yer ü.ünü .ülm və
ha*sı.lı*la dlduğu kimi ədalətlə dldura$a*+:
@
kk@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim 3hli&,eytimdən bir kişi
hakim la$a* ki, nun adı mənim adımla birdir+ 3/ər dünyadan
an$a* bir /ün də *almış lsa, Allah həmin /ünü, hakimiyyəti
#. əlinə alana kimi u.ada$a*dır+:
<
kk<+İmam 3li (ə)19Mehdi bi.dəndir, iatimənin nəslindən+:
;
kk;+İmam ,a*ir (ə)19!iyam edəndə 4əbəyə s#ykənə$ək və
ü- yü. n ü- kişi nun ətra)ında d#vrə vura$a*+ 'eyə$əyi ilk
kəlmə, bu ayə la$a*19ə/ər imanını. lsa 9bə*iyyətullah: si.in
ü-ün daha 2eyirlidir+: Gnra buyura$a*19Mən
9bə*iyyətullah:am, 7nun si.in ü.ərini.də lan h#$$ət və
$anişini+: 7na salam /#ndərən hər bir kəs belə deyər19Galam
lsun sənə ey Allahın yer ü.ündə *alanıo:
j
11.İmam !("dinin iki də=ə q(y,ə 6əkilməsi.
kkj+İmam Gadi* (ə)19!aim iki də)ə *eybə -əkilər1 ,ir də)ə
*ısa və bir də)ə u.un müddətli+ ,irin$i də)ə *eybə -əkiləndə
nun yerini an$a* "ə.rətin 2as şiələri bilərlər+ İkin$i *eybdə
isə nun yerindən "ə.rətin din yldaşlarının 2aslarından
baş*a he- kəsin 2əbəri lma.+:
k
12.İmam q(y,də olan zamanda dindarlığın 6ə%in
olması.
kkk+Allahın Peyğəmbəri (s)19Məni ha** lara* mü8də-i kimi
/#ndərənə and lsun ki, *eybdə landa nun imam lması
ə*idəsində m#hkəm duranlar *ırmı.ı kükürddən də a.
ta0ılarlar+:
B
kkB+İmam Gadi* (ə)19"ə*i*ətən bu işin sahibi (imam
taman) *eybə -əkilər+ "əmin .amanda dini sa2lama*
dəvətikanını əl ilə yu2arıdan aşağı *0artma*dan da asan
lar+: 7 "ə.rət snra bir a. sükut etdi və buyurdu19"ə*i*ətən
bu işin sahibi *eybə -əkilə$ək+ 7dur ki, /ərək bəndə Allahdan
*r2sun və #. dinindən ya0ışsın+:
l
13. İmam q(y,də olan zaman dua (%mək
@
4ən.ul&pmmal, hədis ;AB=@
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;ABB@
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;=Blk
j
Furus&Gə*əleyn, $+<, səh+;=<, hədis @=j
k
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@kk, hədis @C
B
4əmalud&din, $+@, səh+<AA, hədis l
l
əl&meybə, F#mani, səh+@B=, hədis @@
107
kkl+İmam Gadi* (ə) İbn Gənana 2itab edərək buyurmuşdur1
96e.liklə şəkk və tərəddüdə düşə$əksini., aydın nişanə və yl
/#stərən imamsı. *ala$a*sını.+ "əmin şəkk və tərəddüddən
9məri*: duasının 2uyandan baş*a he- kəs *urtula
bilməyə$ək+: (İbn Gənan nə*l edir ki,) dedim19məri*: duası
ne$ədirn ,uyurdu1 'eyirsən1
Vf H

[NK Vf Z

V]€` Vf S

b€` Vf ˆ

[
Š
‹‰e

_
L
W[

‹‡NK Œ


Š
• ‰ M|Ž
L
[




M[X ‰ •U
L
fY
L

9Ey Allaho Ey ,ağışlayano Ey mehribano Ey *əlbləri haldan
hala salano Mənim *əlbimi #. dinində m#hkəm eto: Mən dedim1
Vf H

[NK Vf Z

V]€` Vf S

b€` Vf ˆ

[
Š
‹‰e

_
L
W||[

‹‡NK O

`
L
V||‘„



K
Œ

||Ž
Š
• ‰ M||Ž
L
[



M||[X ‰ •

||U
L
fY
L
: 9Ey Allaho Ey ,ağışlayano Ey
mehribano Ey *əlbləri və düşün$ələri haldan hala salano Mənim
*əlbimi #. dinində m#hkəm eto: ,uyurdu193lbəttə, ki, Allah&
taala *əlb və düşün$ələri haldan hala salandır+ Amma sən mən
deyən kimi de19
Vf H

[NK Vf Z

V]€` Vf S

b€` Vf ˆ

[
Š
‹‰e

_
L
W[

‹‡NK Œ


Š
• ‰ M|Ž
L
[




M[X ‰ •

U
L
fY
L
:
9Ey Allaho Ey ,ağışlayano Ey mehribano Ey *əlbləri haldan
hala salano Mənim *əlbimi #. dinində m#hkəm eto:
@
14.Fərəc
2
in%izarı 6əkmək
kkA+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim ümmətimin ən üstün işi
)ərə$ inti.arında lma* və Allahdan nun baş verməsini
istəməkdir+:
;
kk=+İmam Gə$$ad (ə)19iərə$ inti.arını -əkməyin #.ü ən
b#yük *urtuluşlardandır+:
j
kBC+İmam Gadi* (ə)194im bu iş sahibinin (imam tamanın
.ühurunun) inti.arını -əkən halda #lsə, !aimlə birlikdə nun
2eyməsində lmuş kimidir+ Eeyro ,əlkə hətta Allahın
Peyğəmbərinin (s) kənarında *ılın$ -alan şə2s kimidir+:
k
kB@+İmam4a.im (ə)19iərə$ inti.arında lmağın #.ü bir n#v
a-ılışdır+:
B
@
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@j=, hədis1 l;
<
4əlmənin lüğəti mənası hü.n, kədər, məyuslu*dan snra /ələn sevin$,
şadlı* və ya2şı əhvaldır+ Amma hədislərdə n ikin$i imamın .ühurunun
.amanına işarə lara* işlədilir+
;
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@<<, hədis <
j
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@<<, hədis j
k
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@jB, hədis B=
B
əl&meybə, 6usi, səh+jk=, hədis jl@
108
15.İnsanları &midsizlik ,&r&d&kdən sonra 1aimin
z&"ur (%məsi.
kB<+İmam Gadi* (ə)19And lsun Allaha ki, bu iş (imamın
.ühuru) si.lər tamamilə ümidsi.ləşdikdən, 2eyr, and lsun
Allaha (si.in ya2şılarını.la 0islərini.) bir&birindən se-iləndən
snra srağını.a /ələ$əkdir+:
@

kB;+İmam R.a (ə)19"ə*i*ətən )ərə$ ümidsi.likdən snra
/ələr+:
<
1.$&"ur &6&n 'ax% %əyin (dənlər yalan6ıdırlar.
kBj+İmam ,a*ir (ə) iu.eylin 9.ühurun va2tı
müəyyənləşdirilibn: sualının $avabında buyurmuşdur19ua2t
*yanlar yalan deyiblər, va2t *yanlar yalan deyiblər, va2t
*yanlar yalan deyibləro:
;
1#.1(y,ə 6əkilmənin sə,ə,i
kBk+Allahın Peyğəmbəri (s)197 uşağın *eybə -əkilməsindən
baş*a -arə y2dur+: Gruşdular19Fə ü-ün, ey Allahın
Peyğəmbərin ,uyurdu1 9>ldürülməkdən *r2usu vardır+:
j
kBB+İmam Gadi* (ə) *eybə -əkilmənin səbəbi barəsindəki
sualın $avabında buyurmuşdur19Gi.ə )aş etmək i$a.əmi.
lmayan səbəbə /#rə+:
Abdullah ibn iu.eyl nə*l edir ki, dedim19,əs nda *eybə
-əkilməyin )ayda və hikməti nədirn ,uyurdu197nun *eybə
-əkilməsinin hikməti ndan *aba*kı ilahi h#$$ətlərin *eybə
-əkilmələrinin hikmətidir+ 7nun hikməti an$a* nun
.ühurundan snra məlum la$a*q!eybə -əkilmək Allahdan
(7nun işlərindən) lan bir iş, Allahın sirlərindən biri və Allahın
*eyblərindəndir+ Allahın hikmət sahibi lmasını bildikdən snra
7nun bütün işlərinin hikmət əsasında lmasını anlayırı*, hətta
nların hikmətlərinin sirləri bi.ə məlum lmasa beləo:
k
kBl+İmam Gadi* (ə)19!aim (ə) Allahın əmanətləri -ı2ana
(yəni ka)irlərin belindən m#minlər dğulana) kimi əsla .ühur
etmə.+ ,eləliklə, nlar -ı2andan snra !aim Allahın
düşmənlərinə *alib /ələr və nları #ldürər+:
B
kBA+İmam Gadi* (ə)19,u iş ( !aimin (ə) *iyamı) bütün dəstə
və *ru0lar 2al*a hakim ldu*dan snra baş verə$ək ki, he- kəs
@
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@@@, hədis <C
<
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@@C, hədis @l
;
əl&meybə, 6usi, səh+j<B, hədis =
j
,iharul&3nvar, $+k<, səh+=C, hədis @
k
4əmalud&'in, səh+jA<, hədis @@
B
İləluş&Dəraye, səh+@jl, hədis <
109
9ə/ər bi. hakim lsaydı* ədaləti bər*ərar edərdik: deyə
bilməsin+ ,undan snra ha** və ədaləti bər*ərar edən !aim
*iyam edə$ək+:
@
kB=+İmam4a.im (ə)193/ər si.in aranı.da 9,ədr: əhlinin sayı
*ədər (hə*i*i m#min) lmuş lsaydı, bi.im !aimimi. *iyam
edərdi+:
<
1).İmam q(y,də olan zaman insanların ondan
,ə"rələnməsi
klC+İmam Mehdi (ə)19Mən *eybdə lan .aman məndən
bəhrələnmək /ünəş buludun ar2asında /#.lərdən /i.lin landa
ndan bəhrələnmək kimidir+ pldu.lar /#y əhlinin əmin&amanlı*
amili lduğu kimi mən də yer əhlinin əmin&amanlı* amiliyəm+
;
1+.$&"urun əlamə%ləri
kl@+İmam 3li (ə)19Eətib həlakətə dü-ar landa, .əmanənin
imamı /#.lərdən /i.linə -əkiləndə və bir dəstə *əlblər şad, bir
dəstə *əlblər isə *əm/in landa ar.usu lanlar məhv lar,
dağılanlar bir&birlərindən ayrılar və sayları a. % ü- yü. nə)ər və
ya -2 lan m#minlər *alarlar+ "əmin m#minlərin kənarında
9,ədr: /ünü Allahın Peyğəmbərinin (s) kənarında d#yüşmüş,
#ldürülməmiş və #lməmiş bir dəstə d#yüşər+:
j
kl<+İmam Gadi* (ə)19Allah m#minlər ü-ün !aimin (ə)
*iyamının ,ə.i nişanələrini sayıb+: Məhəmməd ibn Müslim nə*l
edir ki, mən dedim19Allah məni si.ə )əda etsin, həmin nişanələr
hansılardırn: ,uyurdu19Allah&taalanın bu kəlamı19,i. si.i
(m#minləri !aimin *iyamından *aba*) bir a. *r2u, bir a. a$lı*,
bir a. da mal , $an və məhsul *ıtlığı ilə imtahan edərik+ Gəbr
edən şə2slərə mü8də ver+:
k
kl;+İmam Mehdi (ə) 3li ibn Məh.yarın 9 ağam,bu iş (.ühur)
nə va2t la$a*n: sualının $avabında buyurmuşdur19Məkkənin
ylları si.in ü.ünü.ə bağlanan .aman+:
B
1#-.$&"ur zamanı
klj+İmam 3li (ə)19,ir $ar-ı səmadan 9hə*i*ətən ha**
Məhəmməd 3hli&,eyti ilədiro: deyə )əryad *0aranda Mehdi
$amaatın dilinə düşə$ək+ 7nlar nun məhəbbət 0iyalələrini
@
əl&meybə, F#mani, səh+<lj, hədis k;
<
Mişkatul&3nvar, səh+B;
;
,iharul&3nvar, $+k<, səh+=<, hədis l
j
,iharul&3nvar, $+k<, səh+@;l, hədis j<
k
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+;@j, hədis <;
B
Furus&Gə*əleyn, $+k, səh+jB@, hədis j
110
başlarına -əkə$əklər və dillərində nu yada salma*dan və nun
adından baş*a bir şey lma.+:
@
klk+İmam ,a*ir (ə)193/ər $amaat !aim *iyam edən .aman
ne$ə *ırğınlar edə$əyini bilsəydi, şübhəsi. ki, nların -2u nu
/#rmək istərdi+++ "ətta insanların -2u deyər197 Məhəmmədin
3hli&,eytindən deyil, ə/ər Məhəmmədin 3hli&,eytindən lsaydı
rəhm edərdi+:
<
klB+İmam ,a*ir (ə)19!aim yeni h#km, yeni kitab və yeni
*ə.avət (nların hə*i*ətini) /ətirə$ək+ 3rəblərə *arşı sərt
la$a*+ İşi an$a* *ılın$ ilə la$a*+ "e- kəsə t#vbə etdirməyə$ək
və Allah ylunda he- bir *ınayanın t#hmətinə əhəmiyyət
verməyə$ək+:
;
kll+İmam Gadi* (ə)19,i.im !aimimi. *iyam edəndə Allah
şiələrimi.in *ula* və /#.lərini elə iti edə$ək ki, nlarla !aim
arasında *asid lmaya$a*+ 'urduğu yerdən şiələrlə danışa$a*
və nlar nun s#.lərini eşidə$ək, nu /#rə$əklər+:
j
klA+İmam Gadi* (ə)193rəblərin a. bir hissəsi !aim (ə) ilə
birlikdə *iyam edə$əklər+: 'edilər193rəblərin -2u #.ünü
"ə.rətin yardım-ısı hesab edirn: ,uyrdu19İnsanlar /ərək
sa)laşsınlar, ya2şısı ilə 0isi bir&birindən ayrılsın, 2əlbirlənsinlər+
7nların -2u 2əlbirdən t#külə$ək+:
k
kl=+İmam Gadi* (ə)19!aim (ə) *iyam edəndə "ə.rətin
nəslindən lması /üman edilənlər nun dəstəsindən -ı2a$a*lar,
aya və /ünəşə 0ərəstiş edənə 2şayanlar isə nun dəstəsinə
*şula$a*lar+:
B
1#1. 8&nya imam !("dinin z&"urundan sonra
kAC+Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimin snun$usunun
i-ində Mehdi *iyam edə$ək+ Allah na yağış əta edə$ək, yer
tunu bitirə$ək, malı tam və kamil şəkildə verə$ək, heyvan və
d#rdaya*lılar arta$a* və ümmət başıu$a və ə.əmətli la$a*+:
l
kA@+İmam Gə$$ad (ə)19,i.im !aimimi. *iyam edəndə Allah
bəlanı bi.im şiələrimi.dən /#türə$ək, nların *əlblərini dəmir
0ar-ası kimi (m#hkəm və *r2ma.) edə$ək və nların hər birinə
*ır2 kişinin /ü$ünü verə$ək+ 7nlar dünyanın ağa və baş-ısı
la$a*lar+:
A
kA<+İmam ,a*ir (ə)19!aim *iyam edəndə hər bir kinli
düşmənə imanı tə*dim edə$ək+ 3/ər (həmin düşmən) səmimi
@
ət&6əşri) bil minən, səh+@<=, hədis @;B
<
əl&meybə, F#mani, səh+<Cj, hədis B
;
əl&meybə, F#mani,səh+;@l, hədis @
j
əl&4a)i, $+A, səh+<j@, hədis ;<=
k
əl&meybə, F#mani, səh+<Cj, hədis B
B
əl&meybə, F#mani, səh+;@l, hədis @
l
4ən.ul&pmmal, hədis ;AlCC
A
Mişkatul&ənvar, səh+l=
111
*əlbdən iman /ətirməsə bynu vurula$a* və ya bu /ünkü
.immə əhli (*eyri&müsəlmanlar) kimi $i.yə (ver/i) verə$ək+ uə
həmin şə2slərin belinə *ayış bağlaya$a* və nları şəhərlərdən
ətra)a və kəndlərə k#-ürə$əkdir+:
@
ιοοοοοοπ
@
əl&4a)i, $+A, səh+<<l, hədis <AA
112
KH
İman
1#2.İman 'ə İslam
Turan:
9,ədəvi ərəblər dedilər19,i. iman /ətirdik+: 'e19Gi. iman
/ətirmədini.+ An$a* İslamı *əbul etdik deyin+ İman hələ ki, si.in
*əlblərini.ə da2il lmamışdır+:
@
Vədis:
kA;+İmam ,a*ir (ə)19İman i*rar və əməl etməkdir, İslam isə
əməlsi. i*rar etməkdir+:
<
kAj+İmam Gadi* (ə)19İman *əlblərdə yerləşir+ İslam isə
ni/ah, irs və *anın *runmasının bağlı lduğu şeydir+:
;
1#3.İmanın "əqiqə%i
kAk+Allahın Peyğəmbəri (s)19İman iddia və ar.u ilə deyildir+
7, *əlbdə 2alis lan və əməlin təsdi*lədiyi şeydir+:
j
kAB+Allahın Peyğəmbəri (s)19İman *əlb ilə tanıma*, dil ilə
i*rar etmək və bədən ü.vləri ilə əməl etməkdir+:
k
kAl+Allahın Peyğəmbəri (s)19İman səbr və /ü.əştdir+:
B
kAA+Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər bir şeyin hə*i*əti var+ "e-
bir bəndə na -atan şeyin -atmamasının *eyri&mümkünlüyünü,
həm-inin na -atmayan şeyin -atmasının *eyri&mümkünlüyünü
bilməyin$ə hə*i*ətə -atma.+:
l
kA=+Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndə Allaha /#rə *ə.əblənib
Allaha /#rə sevinməyin$ə imanın hə*i*ətinə -atma.+ ,elə lan
.aman imanın hə*i*ətinə layi* lub+:
A
k=C+Allahın Peyğəmbəri (s)19"e- bir bəndə #.ü ü-ün istədiyi
2eyri baş*a insanlar ü-ün də istəməyin$ə m#min deyil+:
=
@
"u$urat, ayə @j
<
6uhə)ul&p*ul, səh+<=l
;
əl&4a)i, $+<, səh+<B, hədis ;
j
,iharul&3nvar, $+B=, səh+l<, hədis <B
k
4ən.ul&pmmal, hədis <
B
4ən.ul&pmmal, hədis kl
l
4ən.ul&pmmal, hədis @<
A
4ən.ul&pmmal, hədis ==
=
4ən.ul&pmmal, hədis =k
113
k=@+İmam 3li (ə)19İman əməli (Allaha /#rə)
sa)laşdırma*dır+:
@
k=<+İmam 3li (ə)19İman -ətinlik və /iri)tar-ılı* .amanı
səbrlilik, rahatlı* və nemət i-ində lan .aman isə şükr
etməkdir+:
<
k=;+İmam 3li (ə)19İmanın başı dü.lük və dğru-ulu*dur+:
;
k=j+İmam 3li (ə)19"e- bir bəndənin imanı nun, Allahın
yanında lanlara inam və etimadı #. əlində lanlardan -2
lmayın$a dü. deyil+:
j
k=k+İmam Gadi* (ə)19"ə*i*i imanın əlamətlərindən biri sənin
ha**ı % hətta #. .iyanına lsa belə % batildən, hətta #. 2eyrinə
lsa belə % üstün tutmağındır+:
k
1#4.İman 'ə əməl
k=B+Allahın Peyğəmbəri (s)19İman ilə əməl bir i0ə bağlanmış
iki *ardaşdırlar+ Allah nların birini di/əri lmadan *əbul
etmir+:
B
k=l+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mür$iə:ni % (yəni) 9iman
əməlsi. s#.dür: deyənləri yetmiş 0eyğəmbər sənətləyib+:
l
k=A+İmam 3li (ə)193/ər iman tək$ə s#. lsaydı ru$, nama.,
halal və haram na.il lma.dı+:
A
k==+Mə5sum (ə)19İman başdan ayağa əməldir+ G#. Allahın
va$ibliyini #. kitabında bəyan etdiyi əməlin bir hissəsidir+:
=
1#5.İman 'ə g&na"lar
BCC+Allahın Peyğəmbəri (s)19"e- bir ya2şılı* ka)iri kü)ründən
-ı2armadığı kimi he- bir /ünah m#mini imanından -ı2arma.+:
@C
BC@+Allahın Peyğəmbəri (s)194im 2alis və sa) niyyətlə 9 ~ HNK
~K H[NK : 9la ilahə illəllah: (Allahdan baş*a bir tanrı y2dur)
desə (ənnətə da2il lar+: 'eyildi197nu ne$ə 2alisləşdirmək
larn: ,uyurdu197nu Allahın haram buyurdu*larından
sa2lama*la+:
@@
@
murərul&"ikəm, hədis Al;
<
murərul&"ikəm, hədis @;kC
;
murərul&"ikəm, hədis k<<<
j
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+;l, hədis l=
k
,iharul&3nvar, $+lC, səh+@CB, hədis <
B
4ən.ul&pmmal, hədis k=
l
4ən.ul&pmmal, B;l
A
,iharul&3nvar, $+B=, səh+@=, hədis <
=
əl&4a)i, $+<, səh+;A, hədis l
@C
4ən.ul&pmmal, @;;;
@@
4ən.ul&pmmal, <Ck
114
BC<+Allahın Peyğəmbəri (s)19 ~ HNK ~K H[NK : kəlməsi nu
deyən ü-ün həmişə nu yün/ül hesab etmək istisna lma*la
2eyirli lar+ 7nun yün/ül sayılması /ünahkarlığın aşkar lması,
-irkin sayılmaması və aradan *aldırılması )ikrinə
düşülməməsidir+:
@
BC;+İmam4a.im (ə) 9b#yük /ünahlar imanın aradan
/etməsinə səbəb lurn: sualının $avabında buyurmuşdur19,əli,
hətta b#yük lmayan /ünahlar (da imanın aradan /etməsinə
səbəb lur)o Allahın Peyğəmbəri (s) buyurub19tinakar m#min
lan halda .ina, ğru iman halında ğurlu* etmir+:
<

1#.İmanı kamilləşdirən amillər
BCj+Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şeyə malik şə2sin + Allah
ylunda he- bir *ınayanın t#hmətindən *r2mayanın, #.ünün
he- bir işində riyakarlı* etməyənin və biri dünyaya, di/əri isə
a2irətə aid lan tə*dim lunmuş iki şeydən a2irət işini
dünyadan üstün tutan şə2sin imanı kamildir+:
;
BCk+Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndə #.ü ü-ün sevdiyi şeyi
*ardaşı ü-ün də sevməyin$ə, .ara)at və $iddiliyində Allahdan
*r2mayın$a imanın kamilliyinə -atma.+:
j
BCB+Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndədə beş 2islət lmayın$a
nun Allaha lan imanı kamilləşmə.19Allaha təvəkkül etmək,
Allahın əmrinə byun əymək, Allahın *ə.avü&*ədərinə ra.ı
lma* və Allahın /#ndərdiyi bəlaya səbr etmək+ 4im Allah
ylunda sevsə, Allah ylunda ni)rət bəsləsə, Allaha 2atir versə
və Allaha /#rə əsir/əsə imanı kamal həddinə -atdırıb+:
k

BCl+İmam 3li (ə)19Gi.in imanı daha kamil lanını. ə2la*ı
daha /#.əl lanını.dır+:
B
BCA+İmam 3li (ə)19"ər kimdə ü- şey lsa imanı kamildir1
Ağıl, səbr və elm+:
l
BC=+İmam 3li (ə)19,əndə Allahın sevdiyini sevməyin$ə və
Allahın sevmədiyinə ni)rət bəsləməyin$ə imanı kamilləşmə.+:
A

B@C+İmam Gadi*(ə)19y- 2islət lmayın$a he- bir bəndə
imanını kamilləşdirə bilmə.1 'ini dərk etmək, maliyə
@
4ən.ul&pmmal, hədis <<;
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@ll, hədis @C
;
4ən.ul&pmmal, hədis j;<jl
j
4ən.ul&pmmal, hədis @CB
k
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@ll, hədis @C
B
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;Al, hədis ;j
l
murərul&"ikəm, hədis jBkA
A
murərul&"ikəm, hədis @CAj=
115
məsələlərini dü./ün 0r*ramlaşdırma* və bəla və -ətinliklər
mü*abilində səbr+:
@
1##.İmanın ar%ması
Turan:
9Allahın ayələri nlara 2unanda (həmin ayələr) imanlarını
daha da artırar:
<

-əm&inin müra!iət "din0 *əqərə 624 %əhf 3<, 3;4 8hzab 664
Eəth ;4 /ü!adilə 66.
Vədis:
B@@+İmam 3li (ə)19İman *əlbdə bir ağ n#*tə kimidir ki, iman
artdı*$a həmin ağ n#*tə də b#yüyər və iman kamilləşəndə
*əlbin hamısı ağarar+:
;
1#).İmanın dərəcələri
B@<+Allahın Peyğəmbəri (s)19İmanın ən üstünü Allahın hər
yerdə səninlə lmasını bilməyindir+:
j
B@; Allahın Peyğəmbəri (s)19İmanın ən üstünü səbr və
/ü.əştdir+:
k
B@j+Allahın Peyğəmbəri (s)19İmanın yetmiş ne-ə *lu var+
7nların ən üstünü 9 ~ HNK ~K H[NK : demək, ən aşağısı isə
ə.iyyətə səbəb lan şeyləri $amaatın ylundan *aldırma*dır+
"əya da imanın bir *ludur+:
B
B@k+İmam 3li (ə)19İmanın ən üstünü (Allah barəsində)
yə*inliyin /#.əl şəkildə lmasıdır+:
l
B@B+İmam Gadi* (ə)19İman n 0illəsi lan və 0illələri biri
di/ərindən snra *ət edilən nərdivan kimidir+ ,una /#rə də
ikin$i 0illədəkilərdən tutmuş nun$u 0illədə lanlara kimi he-
kəs birin$i 0illədə lana 9sən bir şey deyilsən: deməməlidir+
(rəni hətta nun$u 0illədə lsa da #.ündən aşağıdakına belə
s#. deməməlidir+ ) >.ündən aşağı 0illədə lanı yerə salma ki,
səndən yu2arıda lan da səni salar+ ,irinin səndən bir 0illə
aşağıda lmasını /#rəndə mehribanlı* və mülayimliklə nu
#.ünə tərə) yu2arı -ək, nun -iyninə *üdrətindən artı* yük
*yma ki, nu sındırarsan+ 4im m#mini sındırsa, /ərək nun
sınığını müali$ə etsin+:
A
@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<;=, hədis lA
<
3n)al, ayə <
;
4ən.ul&pmmal, hədis @l;j
j
4ən.ul&pmmal, hədis BB
k
4ən.ul&pmmal, hədis lj
B
4ən.ul&pmmal, hədis k<
l
murərul&"ikəm, hədis <==<
A
əl&4a)i, $+<, səh+jk, hədis <
116
B@l+İmam Gadi* (ə)19Allah imanı yeddi hissəyə b#lüb1
ya2şılı*, dü.lük və dğru-ulu*, yə*inlik, ra.ılı*, və)adarlı*, elm
və səbr+:
@
1#+.İmanın s&%unları
B@A+Allahın Peyğəmbəri (s)19İman n şeydədir1 tanıma*,
(Allaha) itaət, elm, əməl, 0əhri.karlı*, -alış*anlı*, səbr,
yə*inlik, ra.ılı*, (Allah *arşısında) təslim lma*+ ,u n
sütundan hər hansı biri -atmasa imanın nə.mi 0.ular+:
<
B@=+İmam 3li (ə)19İman d#rd sütun ü.ərində m#hkəmlənib1
Allaha təvəkkül, işləri Allaha həvalə etmək, Allahın əmrinə
byun *yma*, Allahın *ə.avü&*ədərinə ra.ı lma*+:
;
B<C+İmam 3li (ə)19İ))ətlilik və ki)ayət edə$ək mi*dara ra.ı
lma*, imanın sütunlarındandır+:
j
1)-.İmanın ən mö"kəm "alqaları
B<@+Allahın Peyğəmbəri (s)19İmanın ən m#hkəm hal*aları
Allahı sahib və hami bilmək, Allaha /#rə sevmək və ni)rət
bəsləməkdir+:
k
B<<+Allahın Peyğəmbəri (s)193n m#hkəm tuta$a* tə*va
kəlməsidir+:
B
1)1.!ö"kəm imanJ m&'əqqə%i 'ə q(yri7sa,i% iman
B<;+İmam 3li (ə)19İmanın bir hissəsi *əlblərdə m#hkəm və
sabitdir+ 'i/ər bir hissəsi isə məlum .amana (#lümə) kimi
*əlblərlə sinələr arasında müvə**əti və *eyri&sabitdir+:
l
1)2.İmanın mö"kəmlənmə amilləri
B<j+İmam Gadi* (ə) bəndədə imanın m#hkəmlənməsinə
səbəb lan amillər barəsindəki sualın $avabında
buyurmuşdur19İmanı *əlbdə m#hkəmləndirən 0əhri.karlı*, nu
*əlbdən -ı2aran isə tamah və hərislikdir+:
A
B<k+İmam Gadi* (ə)19M#minin imanı an$a* əməli ilə
m#hkəmlənər və əməl imanın bir hissəsidir+:
=
1)3.İmanın %amını dadmaq
B<B+Allahın Peyğəmbəri (s)19İmanın tamını ü- şeyə malik
lan şə2s dadıb1 he- bir şeyi Allahdan və nun Peyğəmbərindən
@
əl&4a)i, $+<, səh+j<, hədis @
<
,iharul&3nvar, $+B=, səh+@lk, hədis <A
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+B;, hədis @kj
j
murərul&"ikəm, hədis jA;A
k
4ən.ul&pmmal, hədis j;k<k
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+;;
l
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @A=
A
əl&Eisal, səh+=,hədis <=
=
əl&4a)i, $+<, səh+;A, hədis B
117
-2 sevməyən kəs, dda yandırılmağı dinindən əl -əkməkdən
daha ya2şı sayan kəs və Allaha /#rə dstlu* və düşmən-ilik
edən kəs+:
@
B<l+İmam 3li (ə)19,əndə istər dğru, istərsə də .ara)at ilə
yalan deməyi tərk etməyin$ə imanın tamını dadma.+:
<
B<A+İmam 3li (ə)19"e- bir bəndə na -atan şeyin
-atmamasının *eyri&mümkünlüyünü, həm-inin na -atmayan
şeyin -atmasının *eyri&mümkünlüyünü, elə$ə də 2eyir və
.iyanın an$a* və an$a* Allah&taalanın əlində lmasını
bilməyin$ə imanın tamını dadma.+:
;
B<=+İmam 3li (ə)19İnsanda ü- 2islət lmayın$a imanın tamını
dadma.1 dini bilik, bəlalar *arşısında səbr və məişət işlərində
dü./ün 0r*ram+:
j
1)3.İmanın şirinliyini dadmamaq
B;C+Allahın Peyğəmbəri (s)194imin ən -2 )ikir və təlaşı nə)si
istəklərə -atma* lsa imanın şirinliyi nun *əlbindən -əkilib
-ı2arılar+:
k
B;@+İmam Gadi* (ə)19!əlblərini. dünyadan ü. -evirməyin$ə
nlara imanın şirinliyini dadma* haram edilib+:
B
1)5.İmanı aradan a;aran amillər
B;<+Allahın Peyğəmbəri (s)194ü)rün ən a.ı insanın
*ardaşından bir s#. eşidərək həmin s#.ü nu rüsvay etmək
ü-ün yadında sa2lamasıdır+ 7nların ya2şılı*da 0ayları y2dur+:
l
B;;+İmam Gadi* (ə)19Dübhəsi. ki, bəndə hamısı bir&birinə
2şayan və məlum lan beş iş səbəbindən imandan -ı2mış
lur1 kü)r, şirk, a.ğınlı*, 0.ğunlu*, b#yük /ünahlar etmək+:
A
1).İmanla ,ir araya sığmayan ş(ylər
B;j+Allahın Peyğəmbəri (s)19İki 2islət var ki, nlar m#mində
bir yerə t0laşma.1 2əsislik və ru.i barəsində 0is /ümanda
lma*+:
=
@
4ən.ul&pmmal, hədis l<
<
,iharul&3nvar, $+l<, səh+<j=, hədis @j
;
əl&4a)i, $+<, səh+kA, hədis l
j
,iharul&3nvar, $+l@, səh+Ak, hədis <=
k
6ənbihul&Eəvatir, $+<, hədis @@B
B
əl&4a)i, $+<, səh+@<A, hədis <
l
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@=;, hədis @@
A
6uhə)ul&p*ul, səh+;;C
=
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@l@, hədis A
118
B;k+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#mində iki 2islət lma.1
hərislik və 0is 2asiyyətlilik+:
@
B;B+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min hər bir 2islətə adət
edər , amma yalan-ılı* və 2əyanətə adət etmə.+:
<
B;l+İmam Gadi* (ə)19Altı şey m#mində lma.1 ru.isi.lik (və
ya 2eyirsi.lik), həsəd, tərslik, yalan, (baş*alarının ha**ına)
tə$avü. edərək .r işlətmək+:
;
1)#. !öminin "örmə%i
B;A+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala buyurub1 İ..ət və
$əlalıma and lsun ki, m#min bəndəmdən sevimli bir varlı*
yaratmamışam+:
j
B;=+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min Allah dər/ahında 7nun
ən ya2ın mələklərindən də h#rmətlidir+:
k
BjC+İmam Gadi* (ə)19M#minin h#rməti 4əbədən də
artı*dır+:
B
1)).!öminlər ,ir ,ədən kimidirlər
Bj@+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#minlər bir&birlərini sevmək,
*arşılı*lı mehriban-ılı* və məhəbbət ba2ımından bir bədən
kimidirlər+ 7nun bir ü.vi ağrıyanda di/ər ü.vləri yu2usu.lu* və
*ı.dırma bürüyər+:
l
Bj<+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#minlərin *anları bərabərdir,
nlar baş*aları mü*abilində əlbirdirlər və ə/ər nların ən
aşağısı (düşmənə) 0ənah versə di/ərləri həmin 0ənaha h#rmət
*yarlar+:
A
1)+.!ömin kimdirO
Turan:
9M#minlər yalnı. kəslərdir ki, Allah adı -əkiləndə ürəkləri
*r2udan titrəyər, Allahın ayələri 2unduğu .aman imanları
daha da artar, nlar an$a* #. Rəbbinə təvəkkül edərlər+“ 7
kəslər ki, nama. *ılar və verdiyimi. ru.idən (Allah ylunda) sər)
edərlər+“ 7nlar hə*i*i m#minlərdir+ 7nların #. Rəbbi yanında
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@l;, hədis A
<
6uhə)ul&p*ul, səh+kk
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;ll
j
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@kA, hədis lk
k
4ən.ul&pmmal, hədis A<@
B
əl&Eisal, səh+<l, hədis =k
l
Musnəd İbn "ənbəl, $+B, səh+;l=, hədis @AjCA
A
4ən.ul&pmmal, hədis jC<
119
dərə$ələri vardır+ 7nları bağışlanma və tükənmə., /#.əl ru.i
/#.ləyir+:
@
-əm&inin müra!iət "din0 5o#bə F34 Gusuf 3D24 /uminun 3$
334 Qəsəs 96$994 ?ə!də 39$374 :ura <9.<74 Eəth 674 *əyyinə 9,
F$H.
Vədis:
Bj;+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min elə yumşa* və
mülayimdir ki, sən nun a2ma* lmasını .ənn edərsən+:
<
Bjj+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min $amaatın #. mal və
$anını etibar etdiyi kəsdir+:
;
Bjk+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min kəsdir ki, nə)si nun
əlindən ə.iyyətdədir, $amaat isə asayiş və rahatlı*dao:
j
BjB+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min salamı əvvəl verər,
müna)i* isə 9/ərək mənə salam versinlər: deyər+:
k
Bjl+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min ünsiyyət *urur və
nunla ünsiyyət *urulur+ ynsiyyət *urmayan və ünsiyyət
*urulmayan kəsdə 2eyir&bərəkət y2dur+ İnsanların ən ya2şısı
$amaat ü-ün daha 2eyirli lan kəsdir+:
B
BjA+Allahın Peyğəmbəri (s)19>.ünün ya2şı işinə sevinən və
0is işindən narahat lan kəs m#mindir+:
l
Bj=+Allahın Peyğəmbəri (s) m#minin vəs)ində
buyurmuşdur19"ərəkət və rə)tarları mülayim və mehribandır,
/#rüşü şirin+++ "ər bir şeyin ən üstününü a2tarır, 2islətlərin ən
dəyərlisiniqFi)rət bəslədiyi kəsə .ülm etmir və sevdiyi şə2sə
/#rə /ünaha batmır+ Eər$i a.dır, -2 k#mək və yardım edir+++İşi
-2 ya2şı yerinə yetirir, sanki nu #.ü ü-ün /#rür+ x#.ləri aşağı
ba2ır+ ,ağışlayan əli var, bir şey istəyəni bş /eri *aytarmır+
G#.ünü #l-üb&bi-ir və dilini lal edir+++ ,atili, hətta dstundan
*əbul etmir və ha**ı, hətta düşmənindən lsa belə inkar etmir+
Elmi an$a* bilməyə /#rə #yrənir və biliyi yalnı. əməl etməyə
/#rə əldə edir+++ 'ünya0ərəstlərlə rə)tar edəndə nların ən
.irən/i, a2irət a2taranlarla landa nların ən 0əhri.karıdır+:
A
BkC+İmam 3li (ə)19M#minin sevin$i ü.ündə, kədəri
*əlbindədir+ Ginəsi hər şeydən /enişdir (-2 h#vsələli və /eniş
ürəklidir)+ Fə)si isə hər şeydən 2ardır+ >.ünü yu2arı tutmağı
sevmir və şan&ş#hrətə ni)rət bəsləyir+ !əm&kədəri u.un, himmət
və -alış*anlığı yüksəkdir+++ Gükutu -2dur və va2tı bş ke-mir+
@
3n)al, ayə <&j
<
4ən.ul&pmmal, hədis B=C
;
4ən.ul&pmmal, hədis l;=
j
4ən.ul&pmmal, hədis lk<
k
4ən.ul&pmmal, hədis llA
B
4ən.ul&pmmal, hədis Bl=
l
4ən.ul&pmmal, hədis lCC
A
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+;@C, hədis jk
120
Dükr edən və səbrlidir+ iikrə dalıb və (baş*aları ilə) dstluğunda
m#hkəm lmağa hərisdir+ Mülayim və mehribandır+ İradəsi
-a2ma* daşından da m#hkəmdir, amma bununla belə *uldan
da hə*ir və 2ardır+:
@
Bk@+İmam 3li (ə)19M#min şadlı* və asayiş .amanı şükr edən,
bəla və -ətinlik .amanı səbrli , na.&nemət i-ində lan .aman isə
*r2u i-indədir+:
<
Bk<+İmam 3li (ə)19M#min sadə *əlbli (hiylə&kələksi.) və
ali$ənabdır+ >. nə)sindən ar2ayındır və həmişə *r2u (Allah
*r2usu) və *əm i-indədir+:
;
Bk;+İmam 3li (ə)19M#min #. *əlbini al-a* şeylərdən
təmi.ləmiş kəsdir+:
j
Bkj+İmam 3li (ə)19M#min #. dinini dünyası ilə təmi.ləyn
kəsdir+ xünahkar şə2sdir ki, dünyasını dini ilə *ruyur+:
k
Bkk+İmam Gə$$ad (ə)19M#min salamat lma* ü-ün sükut
edir və )aydalanma* ü-ün danışır+:
B
BkB+İmam Gadi* (ə)19M#min ya2şı və 2ər$i&.əhməti a. lan
bir yardım-ıdır+ raşayışını ya2şı idarə edir və bir dəlikdən iki
də)ə san$ılmır+:
l
Bkl+İmam Gadi* (ə)19M#min dində *üvvətli, yumşa*lı*da
u.a*/#rəndir+ İmanı yə*inliklədir+ ('ini) başa düşməyə həris,
dğru ylu /etməkdə ş#v*lüdür+++ İş və -ətinliklərinin lmasına
ba2mayara* nama.ını tərk etmir+:
A
BkA+İmam Gadi* (ə)19M#min kəsdir ki, /əliri halal və 0ak,
ə2la*ı /#.əl, batini sağlam və dü. lsun, malının artığını
(ehtiya$ı lanlara) 0aylasın və -2 danışma*dan -əkinsin+:
=
Bk=+İmam R.a (ə)19M#mində ü- 2asiyyət lmayın$a
m#min deyil1 bir 2üsusiyyət Allahından, bir 2üsusiyyət
Peyğəmbərindən (s) və bir 2üsusiyyət Allahın vəlisindən (ə)+
Rəbbinin 2üsusiyyəti sirri #rtülü sa2lama*, Peyğəmbərinin (s)
2üsusiyyəti 2al*la mülayimlik və Allahın vəlisinin 2üsusiyyəti
-ətinlik və sı2ıntılarda səbrli lma*dır+:
@C

1+-. !öminin mö"kəmliyi
@
,iharul&3nvar, $+B=, səh+j@C, hədis @<l
<
murərul&"ikəm, hədis @lj;
;
murərul&"ikəm, hədis @=C@
j
murərul&"ikəm, hədis @=kB
k
murərul&"ikəm, hədis <@BC
B
əl&4a)i, $+<, səh+<;@, hədis ;
l
əl&4a)i,$+<, səh+<j@, hədis ;A
A
əl&4a)i,$+<, səh+<;@, hədis j
=
əl&4a)i, $+<, səh+<;k, hədis @A
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+jj<
121
BBC+İmam ,a*ir (ə)19M#min dağdan da m#hkəmdir+ 'ağdan
bir şey a.alar, amma m#minin dinindən bir şey a.alma.+:
@
BB@+İmam Gadi* (ə)19M#min dəmir 0ar-asından da
m#hkəmdir+ 'əmir 0ar-ası da *yulanda dəyişir, amma
m#min də)ələrlə #ldürülsə də *əlbində dəyişiklik yaranmır+:
<
1+1..ər ş(yin möminin qarşısında %əFzim (%məsi
BB<+İmam Gadi* (ə)19M#min kəsdir ki, hər bir şey ndan
*r2ur+ ?ünki Allahın dinində *üdrətli və i..ət sahibidir, he-
nədən *r2mur və bu nun nişanəsidir+:
;
BB;+İmam Gadi* (ə)19"ər şey hətta yerin həşərat, sürünən
və yırtı$ıları və /#yün *uşları m#minin *arşısında təslimdirlər+:
j
1+2.!öminlər azdırlar
BBj+İmam 3li (ə)19Allah yer ü.ünü insanların ehtiya$larından
2əbərdar lan və ni$at, *urtuluş ylunda elm #yrənən kəsdən
bş *ymayıb+ 3lbəttə, nların sayı a.dır+ Allah bunu (ke-miş)
0eyğəmbərlərin ümmətlərinin i-ində aydınlaşdırıb və nları
/ələ$ək nəsillər ü-ün nümunə edib+ Məsələn, Fuhun *#vmü
barəsində1 97nunla birlikdə -2 a. adam iman /ətirdi+:
k
BBk+İmam Gadi* (ə)19M#min *adın m#min kişidən, m#min
kişi isə *ırmı.ı kibritdən də a. ta0ılandır+ Gi.lərdən hansını.
*ırmı.ı kibrit /#rmüsünü.no:
B
1+3.!öminin əlamə%ləri
BBB+İmam Gə$$ad (ə)19M#minin beş əlaməti var1 2əlvət və
təklikdə landa 0əhri.kar lma*, y2sullu* .amanı sədə*ə
vermək, bəlalar mü*abilində səbrlilik, *ə.əblənəndə həlimlik və
*r2u lmasına ba2mayara* dğru-ulu*+:
l
BBl+İmam Gadi* (ə) 9m#minin m#min lması nə ilə bilinirn:
sualının $avabında buyurmuşdur19Allah *arşısında təslim
lması və dü-ar lduğu sevin$ və kədərlə ra.ılaşması ilə+:
A
1+4.!öminlərin ən yaxşısı
BBA+İmam 3li (ə)19M#minlərin ən ya2şısı $an, ailə və malını
(Allah ylunda) daha -2 tə*dim edəndir+:
=
@
əl&4a)i, $+<, səh+<j@, hədis ;l
<
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+;C;, hədis ;j
;
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+;Ck, hədis ;B
j
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+l@, hədis ;;
k
Furus&Gə*əleyn, $+<, səh+;kA, hədis =C
B
əl&4a)i, $+<, səh+<j<, hədis @
l
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<=;, hədis @k
A
,iharul&3nvar, $+l<, səh+;;B, hədis <j
=
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid,$+@A, səh+j@
122
BB=+İmam 3li (ə)19M#minlərdən şə2sin imanı daha
üstündür ki, verdiyi və aldığı, *ə.əb və sevin$i Allaha /#rədir+:
@
Pörməyə7görməyə ;(yğəm,ərə iman gə%irənin
=əzilə%i
BlC+Allahın Peyğəmbəri (s)19Məni /#rən şə2sin iman
/ətirməsi təə$$üblü deyil, bəlkə əksinə, ya.ılı vərə*ləri /#rüb
əvvəlindən a2ırına kimi na iman /ətirənlərin iman /ətirmələri
təə$$üblüdür+:
<
Bl@+ Allahın Peyğəmbəri(s)19 !ardaşlarımı nə va2t
/#rə$əyəmn: Gruşdular19Mə/ər bi. si.in *ardaşlarını. deyilikn:
,uyurdu19Gi. mənim səhabələrimsini., mənim *ardaşlarım mənə
/#rmədən iman /ətirən kəslərdir+ 7nları /#rmək ş#v*ündəyəm+:
;
KJ
ƏmanətdarlS!
1+.*manə%darlıq
Turan:
97 kəslər ki, əmanətlərinə və əhdlərinə əməl edirlər+:
j
Vədis:
Bl<+İmam 3li (ə)19İmanın ən üstünü əmanətdarlı*, ən 0is
2islət isə 2əyanətkarlı*dır+:
k
Bl;+İmam ,a*ir (ə)19y- şey var ki, Allah nlar barəsində he-
kəsə istədiyi kimi davranma* i$a.əsi verməyib1 əmanəti ya2şı
və 0is əməl sahibi lmasından asılı lmayara* sahibinə
*aytarma*, həm ya2şı və həm də 0is əməl sahibi ilə lan əhd&
0eymana və)alı lma*, ya2şı və 0is əməl sahibi lmasından asılı
lmayara* ata&anaya ya2şılı* etmək+:
B
@
murərul&"ikəm, hədis ;<lA
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;jkA<
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;jkA;
j
Muminun, ayə A
k
murərul&"ikəm, hədis <=Ckw<=CB
B
əl&4a)i, $+<, səh+@B<, hədis @k
123
Blj+İmam Gadi* (ə)193manətdarlı* .ən/inlikdir+:
@
1+#.*manə%i "ər "alda qay%armaq 'aci,dir
Blk+İmam 3li (ə)19Gənə etibar edib əmanət ta0şıran şə2sə
2əyanət etmə, hətta sənə 2əyanət etmiş lsa belə+7nun
sirrini )aş etmə, hətta ə/ər sənin sirrini )aş etmiş lsa belə+:
<
BlB+İmam Gadi* (ə)19Allahdan *r2un və əmanəti si.ə etibar
edən şə2sə *aytarın+ "ətta 3mirəl&m#mininin (ə) *atili mənə bir
əmanət ta0şırsa əmanəti mütlə* na *aytararam+:
;
Bll+İmam Gadi* (ə)193manəti (sahibinə) *aytarın, hətta
"üseyn ibn 3linin (ə) *atili lsa belə+:
j
1+).*manə%dar olmayanın imanı yoxdur
BlA+Allahın Peyğəmbəri (s)193manətdar lmayanın imanı
y2dur+:
k
Bl=+Allahın Peyğəmbəri (s)193manəti əhəmiyyətsi. sayara*
bu səbəbdən nu .ay edən kəs bi.dən deyil+:
B
1++.*manə%in nə%icələri
BAC+sğman (ə)197ğlumo əmanəti (sahibinə) *aytar ki,
dünya və a2irətin salamat lsun+ 3manətdar l ki, .ən/in
lasan+:
l
BA@+Allahın Peyğəmbəri (s)193manətdarlı* .ən/inlik /ətirir,
(əmanətə) 2əyanət y2sullu*+:
A
BA<+İmam 3li (ə)193manətdarlı* /ü$lənən .aman dü.lük
artar+:
=
2--.*manə% %a;şırılmamalı kəslər
BA;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah e”tibarsı. şə2sə əmanət
ta0şıran kəsin .amini deyil+ ?ünki Allah insanı e”tibarsı. şə2sə
əmanət ta0şırma*dan -əkindirib+:
@C
BAj+İmam ,a*ir (ə)19E”tibarlı və əmanətdar adam sənə
2əyanət etməyib, bəlkə sən 2ainə əmanət ta0şırmısan+:
@@
@
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@<
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<CA, hədis @
;
3mali&Gədu*, səh+<Cj, hədis k
j
3mali&Gədu*, səh+<Cj, hədisj
k
,iharul&3nvar, $+l<, səh+@=A, hədis <B
B
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@l<, hədis @;
l
Məani&32bar, səh+<k;, hədis @
A
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@@j, hədis B
=
murərul&"ikəm, hədis jCk;
@C
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@l=, hədis ;
@@
ət&6əh.ib, $+l, səh+<;<, hədis @C@;
124
BAk+İmam Gadi* (ə)19Mənim ü-ün 2ainə əmanət ta0şırma*la
əmanəti *rumayıb .ay edən kəsə əmanət ta0şırma* arasında
he- bir )ər* y2dur+:
@<

@<
əl&4a)i, $+k, səh+;C@, hədis j
125
ιοοοοοοπ
KK
OSeSnaca! dermək
2-1.Bığınacaq
BAB+Allahın Peyğəmbəri (s)19Gəndən #. $anı ü-ün 0ənah və
sığına$a* istəyəni #ldürmə+:
@
BAl+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mən birinin $anına 0ənah və
sığına$a* verib snra nu #ldürən kəsdən u.a* və bi.aram,
hətta ə/ər #ldürülən ka)ir lsa belə+:
<
2-2.*"d7;(ymana 'ə=a (%mək
BAA+İmam 3li (ə)193hd&0eymanların mı2larını m#hkəm
edin+:
;
BA=+İmam 3li (ə) Malik 3ştərlə lan əhdnaməsində
buyurmuşdur193/ər düşməninlə əhd&0eyman bağlasan və ya
na 0ənah və aman libası /eydirsən, əhdinə və)a et və verdiyin
0ənah ilə 0eymanına riayət et, #.ünü verdiyin 0ənah və
sığına$ağa si0ər et+ ?ünki insanlar .iddiyyətli istəklər və )ikir
ayrılığına malik lmalarına ba2mayara*, Allahın va$ib
buyurdu*ları i-ərisində əhdə və)alı lmağı u$a tutma* kimi he-
nə barəsində tam yekdil deyildirlər+:
j
2-3.*"d7;(yman 'ə ;əna"lara "örmə%lə yanaşmaq
B=C+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim ümmətimin ən aşağı
mə*am sahibi nların hamısı tərə)indən 0ənah və sığına$a*
verə bilər+:
k
B=@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Müsəlmanlar *ardaşdırlar,
*anları bərabərdir, nların ən aşağı mə*ama malik lanı 0ənah
verə bilər+ 7nlar yadlar *arşısında əlbir və müttə)i*dirlər+:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis @C=C=
<
4ən.ul&pmmal, hədis @C=;C
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @kk
j
Fəh$ül&,əlağə, məktub k;
k
4ən.ul&pmmal, hədis @C=;<
B
,iharul&3nvar, $+@CC, səh+jB, hədis B
126
127
ιοοοοοοπ
KL
_nsiyyət
2-4.Cnsiyyə%
B=<+İmam 3li (ə)19"a*dan baş*a he- nə ilə ünsiyyətdə lub
isinişmə və batildən baş*a he- nədən ü. d#ndərmə+:
@
B=;+İmam Gadi* (ə)19y- şey ünsiyyət və həmdəmlik amilidir1
ailəsi ilə yla /edən arvad, saleh #vlad və səmimi dst+:
<
B=j+İmam R.a (ə)19?2 ünsiyyətdə lma* heybət və
ə.əməti aradan a0arar+:
;
2-5. 5lla"la &nsiyyə%də olmaq
B=k+Allahın Peyğəmbəri (s)194im /ünah 2arlığından itaət
başu$alığı ilə -ı2sa, Allah yldaş və həmdəmsi. nun həmdəmi
lar və mal və sərvətsi. na k#mək edər+:
j
B=B+İmam 3li (ə)19 4im $amaatdan u.a*laşsa, Allah ilə
ünsiyyət ta0ar+:
k
B=l+İmam Gadi* (ə)19Allah hər bir m#minin imanını nun
həmdəm və *əlb rahatlığı (amili) edər+,elə ki, ə/ər dağın
.irvəsində lsa, təklik hiss etməsin+:
B
B=A+İmam 3skəri (ə)19Allahla ünsiyyətdə lan kəs $amaatla
həmdəm lma.+:
l
@
murərul&"ikəm, hədis @C;C;
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<;@, hədis <k
;
3vlamud&'in, səh+;Cl
j
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;k=, hədis lj
k
murərul&"ikəm, hədis ABjj
B
,iharul&3nvar, $+lC, səh+@@@, hədis @j
l
əd&'ürrə əl&,ahirə, səh+ j;
128
ιοοοοοοπ
KM

İnsan
2-.İnsanın kəramə% 'ə əzəmə%i
Turan:
9,i., Adəm #vladını şərə)li və h#rmətli etdik, nları *uruda
və suda (münasib miniklərə) mindirdik, nlara /#.əl və 0ak
şeylərdən ru.i verdik və nları yaratdığımı. mə2lu*atın
-2undan üstün etdik+:
@
Vədis:
B==+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah yanında he- nə Adəm
#vladından h#rmətli deyil+: Gruşdular19Ey Allahın Peyğəmbəri,
hətta mələklərn: ,uyurdu19Mələklər /ünəş və ay kimi
mə$burdurlar+:
<
lCC+Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsandan baş*a he- nə #.
tayından min də)ə üstün deyil+:
;
lC@+İmam Gadi* (ə) Abdullah ibn Gənanın 9mələklər
üstündür y2sa insann: sualının $avabında buyurmuşdur1
3mirəl&m#minin 3li ibn əbu 6alib (ə) buyurmuşdur19Allah
mələklərdə ağıl *yub, nə)si istəklər *ymayıb, heyvanlarda
nə)si istəklər *yub ağıl *ymayıb+ Adəm #vladında isə nların
hər ikisini *yub+ 7dur ki, ağlı nə)si istəklərinə *alib /ələn kəs
mələklərdən də ya2şıdır, nə)si istəkləri ağlına *alib /ələn kəs
isə heyvanlardan da 0isdir+:
j
2-#.İnsanın yaranmasının =əlsə=əsi
Turan:
9Mən $inləri və insanları Mənə ibadət etmələrindən baş*a
bir şey ü-ün yaratmamışam+:
k
93/ər Rəbbin istəsəydi bütün insanları tək bir ümmət
edərdi+ sakin nlar Rəbbinin rəhm etdiyi və bunun ü-ün
yaratdığı kəslər istisna lma*la, həmişə mü2təli) la$a*lar+:
B
@
İsra, ayə lC
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;jB<@
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;jB@k
j
,iharul&3nvar, $+BC, səh+ <==, hədis k
k
tariyat, ayə kB
B
"ud, ayə @@A, @@=
129
Vədis:
lC<+İmam 3li (ə)19Allahdan *r2mağa əmr edilmisini. və
(Allaha) itaət etmək ü-ün yaradılmısını.+:
@
lC;+İmam "üseyn (ə)19(amaato Allah&taala bəndələri
yaratmışdır ki, 7nu tanısınlar, 7nu tanıyandan snra 7na ibadət
etsinlər və 7na ibadət etdikdən snra baş*asına ibadət etməyə
ehtiya$ları lmasın+: ,ir nə)ər dedi19Ey Allahın Peyğəmbərinin
ğluo Atam&anam sənə )əda lsun, Allahı tanıma* nədirn:
,uyurdu19(Allahı) tanıma* hər bir .əmanənin insanlarının itaəti
va$ib lan #. imamını tanımasıdır+:
<
lCj+İmam Gadi* (ə) dinsi. bir şə2sin 9Allah yaratdı*larına
ehtiya$ı lmaya&lmaya, nları yaratmağa mə$bur lmadığı,
bi.i yun$a* etmək 7na yaraşmadığı halda mə2lu*atı nə ü-ün
yaratdın: sualının $avabında buyurmuşdur197, mə2lu*atı #.
hikmətini /#stərmək, #. elmini yerinə yetirmək və #. tədbirini
(həyata) ke-irmək ü-ün yaratdı+:
;
lCk+İmam Gadi* (ə) 97nlar hələ də i2tila)dadırlar, Rəbbinin
mərhəmət etdiyi kəslər istisnadır+ 7nları bunun ü-ün
yaratmışdır: ayəsinin tə)sirində buyurmuşdur19Allah nları
yaratdı ki, 7nun rəhm və mərhəmətinə səbəb lan iş /#rsünlər
və nlara rəhm etsin+:
j
2-).İnsanın zəi= 'ə acizliyi
Turan:
9İnsan .əi) yaradılmışdır+:
k
Vədis:
lCB+İmam 3li (ə)19ra.ı* Adəm #vladıo 3$əli mə2)i, 2əstəliyi
/i.li, əməlləri isə ya.ılıb+ Ağ$a*anad in$idir, bğa.da *alan
*urtum nu əldən salır və tər nu iyləndiriro:
B
2-+.İnsanlıq m(yarı
lCl+İmam 3li (ə)19İnsan(ın dəyəri) nun iki ki-ik ü.vü % *əlb
və dili ilədir+ uuruşanda *əlbi ilə vuruşsun və danışanda aydın
və yetərli danışsın+:
l
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+;, səh+@CA
<
,iharul&3nvar, $+<;, səh+A;, hədis <<
;
,iharul&3nvar, $+@C, səh+@Bl, hədis <
j
Furus&Gə*əleyn, $+<, səh+jCj, hədis <kC
k
Fisa, ayə <A
B
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid,$+<C, səh+B<
l
murərul&"ikəm, hədis <CA=
130
131
ιοοοοοοπ
KN
fəsislik
21-.Qəsislik
Turan:
97 kəslər ki, #.ləri 2əsislik edir, baş*alarını da 2əsisliyə əmr
edirlər və Allahın #. lüt)ündən nlara bə2ş etdiyi nemətləri
/i.lədirlər+ ,i. ka)irlər ü-ün al-aldı$ı ə.ab ha.ırlamışı*+:
@
9,ilin, si.i (malını.ı) Allah ylunda sər) etməyə də5vət
edirlər+ Gi.dən ,ə.iləri 2əsislik edirlər+ 4im 2əsislik etsə, #.ünə
2əsislik edib+ ?ünki Allah ehtiya$sı., si. isə m#hta$larsını.+ 3/ər
ü. d#ndərsəni. 7, si.in yerini.ə əsla si.in kimi lmayan bir
*#vm /ətirər+:
<
-əm&inin müra!iət "din0 1isa 9<4 +sra 3DD4 -ədid 6;4 Qələm
36+
Vədis3
lCA+İmam 3li (ə)19Eəsislik bütün n#*sanların 0is $əhətlərini
əhatə edib və , (2əsis şə2si) hər bir 0isliyə tərə) -əkən bir
$ilvdur+:
;
lC=+İmam 3li (ə)19Eəsislik ardır+:
j
l@C+İmam 3li (ə)19Eəsislik y2sullu* kürküdür+:
k
l@@+İmam 3li (ə)193lində lana 2əsislik etmək 6anrı
barəsində bəd/ümanlı*dır+:
B
l@<+ İmam 3li (ə)19Malında 2əsislik edən kəs 2ar, dinində
2əsislik edən kəs isə başıu$a lar+:
l
l@;+İmam "əsən (ə) atasının ndan 90a2ıllı*: barəsindəki
sualının $avabında buyurmuşdur19Pa2ıllı* % əlində lanı şərə)
amili sanma*, (Allah ylunda) 2ər$lənəni isə tələ) lub bada
/etmiş /üman etməkdir+:
A
@
Fisa, ayə ;l
<
Muhəmməd, ayə ;A
;
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;Cl, hədis ;B
j
Fəh$ül&,əlağə, hikmət;
k
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<;A, hədis @
B
murərul&"ikəm, hədis @<kA
l
murərul&"ikəm, hədis l=<@,l=<<
A
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;Ck, hədis <;
132
l@j+İmam Gadi* (ə)19Pa2ıl Allahın ha**ını verməyən və
(malını) Allah&taalanın ylundan baş*a ylda 2ər$ləyəndir+:
@
l@k+İmam Gadi* (ə)19Pa2ıllı* 2əsislikdən daha 0isdir+ ?ünki
2əsis #. əlində lana 2əsislik edir+ Pa2ıl isə həm baş*alarının
əlində lana və həm də #. malına 2əsislik edir+ 7 yerə kimi ki,
$amaatın əlində /#rdüyü hər bir şeyin halal və ya haram ylla
nun lmasını ar.ulayır+ Allahın nun ru.isi etdiyindən nə dyur
və nə də bəhrələnir+:
<
l@B+İmam R.a (ə)19Eəsislik abrı bada verir+:
;
l@l+İmam "adi (ə)19Eəsislik ən mə.əmmət lunmuş
2islətdir+:
j
211.Qəsis
l@A+Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanların i-ərisində ən a.
rahatlığı lanı 2əsisdir+:
k
l@=+İmam 3li (ə)19Eəsis #. varislərinin 2ə.inədarıdır+:
B
l<C+İmam 3li (ə)19Eəsislik #. yldaşını 2ar, ndan
u.a*laşanı isə m#htərəm edir+:
l
l<@+İmam 3li (ə)19Eəsisin he- bir dstu lma.+:
A
l<<+İmam 3li (ə)19Eəsisə təə$$üb edirəm ki, ndan *a-an
y2sulluğu #.ünə tərə) -əkir və a2tardığı .ən/inlik və sərvəti
əldən -ı2arır+ 7, dünyada y2sullar kimi yaşayır, a2irətdə isə
nunla .ən/inlər kimi hesab -əkilə$əkdir+:
=
l<;+ İmam 3li (ə)19Gənin 2əsis adama ehtiya$ın bu.dan
@C
da
syu*dur+:
@@
l<j+İmam Gadi* (ə)19Eəsislər $amaatın .ən/in lmasını
hamıdan -2 ar.ulasınlar+ ?ünki $amaat .ən/inləşsə 2əsislərin
var&d#vlətindən /#.lərini -əkə$əklər+:
@<
@
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;Ck, hədis<k
<
6uhə)ul&p*ul, səh+;l@&;l<
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;kl, hədis@<
j
,iharul&3nvar, $+l<, səh+@==, hədis <l
k
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;CC, hədis <
B
murərul&"ikəm, hədis jBj
l
murərul&"ikəm, hədis @jC=
A
murərul&"ikəm, hədis ljl;
=
,iharul&3nvar, $+l<, səh+@==, hədis <A
@C
hədisin əslində 9.əmhərir: kəlməsindən isti)adə edilib ki, nun mənası 9-2
syu*: kimi i)adə edilir&
@@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;@, hədis ==
@<
3mali&Gədu*, səh+;@B, hədis A
133
l<k+İmam Gadi* (ə)19Eəsisin 2əsis lmasına nun #.
Allahına *arşı 0is /ümanda lması ki)ayətdir+ 3və. verilə$əyinə
yə*inliyi lan şə2s bl&bl bağışlayar+:
@;
212..əqiqi xəsis
l<B+Allahın Peyğəmbəri (s)193sl 2əsis #. malının va$ib lan
.əkatını #dəməkdən byun *a-ıran, *hum ə*rəbasına bə2şiş
etməyən və bundan baş*a yerlərdə bl&bl 2ər$ləyən şə2sdir+:
<
l<l+Allahın Peyğəmbəri (s)193sl 2əsis şə2sdir ki, nun
yanında mənim adım -əkilir, amma , mənə salavat
/#ndərmir+:
;
213.İnsanların ən xəsisiK.
l<A+Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanların ən 2əsisi Allahın
va$ib etdiyini #dəməyə 2əsislik edən kəsdir+:
j
l<=+Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanların ən 2əsisi salam
verməkdə 2əsislik edən kəsdir+:
k
l;C+İmam 3li (ə)19İnsanların ən 2əsisi #. malını #.ünə
əsir/əyən və varisləri ü-ün *yub /edən kəsdir+:
B
l;@+İmam 3li (ə)19(amaatın əlində landan /#.ünü -əkmək
bağışlama*dan üstündür+:
l
l;<+İmam Gadi* (ə)193mirəl&m#minin (ə) bir kişiyə beş dəvə
yükü 2urma /#ndərdi++++++,ir nə)ər 3mirəl&m#mininə (ə)
dedi19uallah )ilankəs səndən (bu *ədər) istəməyib, beş dəvə
yükünün əvə.inə na bir dəvə yükü bəsdir+: 3mirəl&m#minin
(ə) na dedi19Allah m#minlərin arasında sənin kimilərini
-2altmasıno Mən bağışlayıram, sən 2əsislik edirsənn:
A
214.Qəsisliyin nişanəsi
l;;+İmam 3li (ə)19,əhanə /ətirmək 2əsisliyn nişanəsidir+:
=
l;j+İmam 3li (ə)19Eəsis ü.r və bəhanə /ətirməyə $an
atar+:
@C
@;
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;Cl, hədis ;k
<
Məani əl&32bar, səh+<jk, hədis j
;
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;CB, hədis <A
j
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;CC, hədis <
k
,iharul&3nvar, $+lB, səh+j, hədis @@
B
murərul&"ikəm, hədis ;<k;
l
murərul&"ikəm, hədis ;k;l
A
uəsailuş&Diə, $+B, səh+;@A, hədis @
=
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<C=, hədis @
@C
murərul&"ikəm, hədis @<lk
134
135
ιοοοοοοπ
KY
]idUət
215.@id2ə% qoymaq
l;k+Allahın Peyğəmbəri (s)193n 0is iş yeni rtaya -ı2an və
əvvəl$ə misli /#rünməmiş işdir+ ,ilino "ər bir bidvət a.ğınlı*dır+
,ilino "ər bir a.ğınlığın snu ddur+:
@
l;B+Allahın Peyğəmbəri (s)19Məbada bidvət bir sünnə
yaradasan+ ?ünki ə/ər bəndə 0is bir sünnə və adətin təməlini
*ysa, nun /ünahı və na əməl edənin /ünahı nun
bynunadır+:
<
l;l+İmam 3li (ə)19!yulan hər bir bidvətə /#rə bir sünnə
tərk edildi+ ,idvətlərdən -əkinin və aydın ylu tutuno 3n ya2şı iş
ke-mişi lan işdir+ 7nların ən 0isi isə yeni yaranan və ke-mişi
lmayandır+:
;
l;A+İmam 3li (ə)19,idvətlər kimi he- nə dini viran və məhv
etməyib+:
j
21.@id2ə% qoyanlar
l;=+Allahın Peyğəmbəri (s)19,idvət *yanlar insanların və
yaradılmışların ən 0isidir+:
k
ljC+Allahın Peyğəmbəri (s)19,idvət *yanlar d əhlinin
itləridir+:
B
21#.@id2ə%in mənası
lj@+İmam 3li (ə)19,idvət *yanlar Allahın əmri, 7nun 4itabı
və Peyğəmbəri ilə mü2ali)ət edərək #. rə5y və nə)si istəkləri
əsasında əməl edənlərdir, hər-ənd ki, belələrinin sayı -2dur+:
l
lj<+İmam Gadi* (ə)19Aralarında daha savadlı və alim la&la
$amaatı #.ünə tərə) -ağıran kəs a.ğın bidvət-idir+:
A
@
3mali&Mu)id, səh+@AA, hədis @j
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@Cj, hədis @
;
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+=, səh+=;
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+=<, hədis =A
k
4ən.ul&pmmal, hədis @C=k, @@<B
B
4ən.ul&pmmal, hədis@@<k
l
4ən.ul&pmmal, hədisjj<@B
A
6uhə)ul&p*ul, səh+;lk
136
21).@id2ə% qoyandan &z döndərmək
lj;+Allahın Peyğəmbəri (s)194im ni)rət və ədavətlə bidvət
*yandan ü. d#ndərsə Allah nun *əlbini rahatlı* və imanla
dldurar+:
@
ljj+Allahın Peyğəmbəri (s)19,idət *yan şə2sin ü.ünə
təbəssüm edən kəs #. dininin məhv edilməsinə k#mək edib+:
<
21+.@id2ə% qoyan 'ə i,adə%
ljk+Allahın Peyğəmbəri (s)19Deytan bidvətə əməl edən şə2si
ibadətlə tək *yar və na itaətkarlı* hissi və /#. yaşları
verər+:
;
22-.@id2ə% qoyanların əməllərinin ,a%il olması
ljB+Allahın Peyğəmbəri (s)19Günnəyə əsaslanan a. əməl
bidvətlə lan -2 əməldən daha ya2şıdır+:
j
ljl+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah bidvət *yanın t#vbəsini
*əbul etmə.+:
k
221.@id2ə% yaranan zaman alimlərin 'əzi=əsi
ljA+Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimin arasında bidvətlər
yaranan .aman alim #. elmini ü.ə -ı2armalıdır+ 4im belə
etməsə, Allahın sənəti lsun nao:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis kk==
<
,iharul&3nvar, $+jl, səh+<@l, hədis j
;
,iharul&3nvar, $+l<, səh+<@B, hədis A
j
3mali&6usi, səh+;Ak, hədis A;A
k
,iharul&3nvar, $+l<, səh+<@B, hədis A
B
əl&4a)i, $+@, səh+kj, hədis <
137
ιοοοοοοπ
KZ
İsra`çSlS!
222.İsra=6ılıq
Turan:
9!hum&ə*rəba, y2sul və müsa)irlərin ha**ını ver və he-
$ür isra) etməo "ə*i*ətən isra)-ılar şeytanlarla *ardaşdırlar və
şeytan Rəbbinə *arşı nankr idi+:
@
Vədis:
lj=+İmam 3li (ə)19Gə2avətli l, amma isra)-ı lmaz *ənaət-i
l, amma bərk lmao:
<
lkC+İmam 3li (ə)19İsra)-ılı* y2sulluğun başlanğı$ıdır+:
;
lk@+İmam 3li (ə)19İsra)-ılı* mü)lisliklə yldaşdır+:
j
lk<+İmam 3li (ə)19İsra)-ılı*la #yünən kəs y2sullu*la 2ar
lar+:
k
lk;+İmam Gadi* (ə) 9isra)-ılı* etmə: ayəsi barəsində
buyurmuşdur19Allahın itaətindən *eyri ylda bir şey 2ər$ləyən
kəs isra)-ı, 2eyir və ya2şı ylda 2ər$ləyən isə *ənaət-idir+:
B
lkj+İmam Gadi* (ə) əbu ,əsirin 9isra)-ılı* etmə: ayəsi
barəsindəki sualının $avabında buyurmuşdur19İnsan #. malını
tələ) edir və əlibş *alır+: əbu ,əsir dedi19'eməli halal malda
da isra)-ılı* la bilərn: İmam (ə) buyurdu19,əli+:
l
@
İsra, ayə <B, <l
<
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+@kC
;
murərul&"ikəm, hədis A=C
j
murərul&"ikəm, hədis @Cj;
k
murərul&"ikəm, hədis =Ckl
B
6ə)sir əl&3yyaşi, $+<, səh+<AA, hədis k;
l
6ə)sir əl&3yyaşi, $+<, səh+<AA, hədiskj
138
ιοοοοοοπ
K[
^axXSlS!
223.^axXSlS!
TurUan3
9ra2şılı* və 0əhri.karlı*da əlbir lun, /ünah və
tə$avü.karlı*da k#məkləşməyin və Allahdan *r2un+ 7, ağır
$ə.a verəndir+:
@
Vədis:
lkk+Allahın Peyğəmbəri (s)19>mrü yalnı. ya2şılı* artırar+:
<
lkB+Allahın Peyğəmbəri (s)19ra2şılığın müka)atı di/ər ya2şı
işlərin hamısından te. -atır və .ülm və baş*alarına *arşı həddi
aşmağın $ə.ası (insanı) di/ər 0is işlərdən daha te. ya2alayır+:
;
lkl+Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şey % *əlbin sə2avətliliyi,
danışığın /#.əlliyi və ə.iyyətlər mü*abilində səbrlilik ya2şılığın
*a0ılarındandır+:
j
lkA+İmam ,a*ir (ə)19'#rd şey ya2şılığın 2ə.inələrindəndir1
Ehtiya$ı /i.li sa2lama*, sədə*əni /i.li vermək, ağrını /i.lətmək
və müsibəti /i.lətmək+:
k
224.Aaxşılığın nişanəsi
lk=+Allahın Peyğəmbəri (s)19ra2şılı* edənin n nişanəsi var1
7, Allaha /#rə sevər, Allaha /#rə düşmən-ilik edər, Allaha /#rə
yldaş lar, Allaha /#rə ayrılar, Allaha /#rə *ə.əblənər, Allaha
/#rə ra.ı və məmnun lar, Allaha /#rə iş /#rər+ Allahı a2tarar,
Allahın *arşısında itaətkar, *r2an, -əkinən, 0ak, səmimi, həyalı
və #.ünə nə.arət edən lar və Allaha /#rə ehsan və ya2şılı*
edər+:
B
225.:amil yaxşılıq
@
Maidə, ayə <
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@BB, hədis ;
;
əl&Eisal, səh+@@C, hədis A@
j
6uhə)ul&p*ul, səh+A
k
6uhə)ul&p*ul, səh+<=k
B
6uhə)ul&p*ul, səh+<@
139
lBC+Allahın Peyğəmbəri (s)193sl ya2şılı* dur ki, /i.lində də
aşkarda /#rdüyün işi /#rəsən+:
l
l
4ən.ul&pmmal, hədis k<Bk
140
ιοοοοοοπ
L\
]ərzəx
22.@ərzəx
97nların ar2alarında dirilib dura$a*ları /ünə (!iyamətə) kimi
,ər.ə2 vardır+:
@
-əm&inin müra!iət "t0 .li$+mran 327$3F34 /uIminun 774
Jafir 33.
Vədis:
lB@+İmam Gadi* (ə)19uallah, si.in ü-ün ,ər.ə2dən
*r2uram+: (Ravi deyir1) 'edim19,ər.ə2 nədirn:
,uyurdu19!əbir % #lümdən !iyamətə kimio:
<
22#.!öminlərin r&"ları @ərzəxdə
Turan:
9Allah ylunda #ldürülənləri he- də #lü .ənn etməo Eeyr,
nlar #. Rəbbinin yanında diri lub ru.i yeyirlər+:
;
lB<+İmam Gadi* (ə)19M#minlərin ruhları (ənnətdə
ta*lardadırlar+ 7ranın yeməklərindən yeyir, i-məlilərindən
i-irlər+ ,ir&birilərinin /#rüşünə /edir və 9Pərvərdi/arao ,i.ə vəd
etdiklərini həyata ke-irmək ü-ün !iyaməti bər*ərar eto:
deyirlər+:
j
22).:a=irlərin ru"ları @ərzəxdə
lB;+İmam Gadi* (ə)194a)irlərin ruhları (əhənnəm dunun
i-indədir+ 7nları dun *arşısına /ətirərlər və nlar
9Pərvərdi/arao !iyaməti bər*ərar etmə, bi.ə vəd etdiklərini
həyata ke-irmə və bi.im birin$imi.i snun$umu.a yldaş
etməo: deyərlər+:
k
@
Muvminun, ayə @CC
<
Furus&Gə*əleyn, $+;, səh+kkj, hədis @<j
;
Ali&İmran, ayə @B=
j
əl&Məhasin, $+@, səh+<Ak, hədis kB<
k
,iharul&3nvar, $+B, səh+<lC, hədis @<l
141
142
ιοοοοοοπ
LH
]ərəkət
22+.@ərəkə%
Turan:
97, harada luramsa lum, məni bərəkətli edib və mənə nə
*ədər ki, diriyəm nama. *ılmağı və .əkatı t#vsiyə edib+:
@
Vədis:
lBj+İmam Gadi* (ə) 97, harda luramsa lum, məni
bərəkətli edib: ayəsinin tə)sirində buyurmuşdur19
(,ərəkətlidən mə*səd) -2 2eyir və )ayda verəndir+:
<
23-.@ərəkə% gə%irən 'ə ,ərəkə%i aradan a;aran ş(ylər
Turan:
93/ər məmləkətlərin əhalisi iman /ətirib tə*valı
lsaydılar, /#yün və yerin bərəkətlərini ü.lərinə a-ardı*+ sakin
nlar 0eyğəmbərləri tək.ib etdilər+ ,i. də əməllərinin $ə.ası
lara* nları ya2aladı*+:
;
Vədis:
lBk+Allahın Peyğəmbəri (s)19reməklərini.i #l-ün, -əkino
"ə*i*ətən bərəkət (ağırlığı) -əkilmiş yeməkdədir+:
j
lBB+Allahın Peyğəmbəri (s)19,ərəkət n hissədir+ 7nun
d**u. hissəsi ti$arətdə, bir hissəsi isə heyvandarlı*dadır+:
k
lBl+Allahın Peyğəmbəri (s)19'#rd şey var ki, nlardan hansı
biri evə da2il lsa nu viran edər və bərəkətlə abadlaşma.1
Eəyanət, ğurlu*, şərab i-mək və .ina+:
B

lBA+ İmam 3li (ə)193dalətlə bərəkətlər *at&*at artır+:
l
lB=+İmam 3li (ə)19(inayətlər aşkar şəkildə ediləndə
bərəkətlər aradan /edər+:
A
@
Məryəm, ayə ;@
<
əl&4a)i, $+<, səh+@Bk, hədis @@
;
3vra), ayə =B
j
4ən.ul&pmmal, hədis =j;j
k
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+k, hədis @;
B
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@=, hədis j
l
murərul&"ikəm, hədis j<@@
A
murərul&"ikəm, hədis jC;C
143
144
ιοοοοοοπ
LJ
gülərüzlülük
231. P&lər&zl&l&k
llC+Allahın Peyğəmbəri (s)19xülərü.lülük kini təmi.ləyir+:
@
ll@+Allahın Peyğəmbəri (s)19!ardaşınla /ülərü. /#rüş+:
<
ll<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi. he- va2t insanların hamısına
#. malını.la )ayda verə bilmə.sini.+ ,una /#rə də nlarla (he-
lmasa) a-ı* və /ülər ü.lə /#rüşün+:
;
ll;+İmam 3li (ə)19xülərü.lülük dstlu* kəməndidir+:
j
llj+İmam 3li (ə)19xülərü.lülük a.ad insanın 2islətidir+:
k
llk+İmam 3li (ə)19xülərü.lülük məhəbbət kəndiridir+:
B
llB+İmam 3li (ə)19M#minin sevin$i ü.ündə, *üdrəti dinində,
kədəri *əlbindədir+:
l
lll+İmam 3li (ə)19xülərü.lülüyün sənin ali$ənablığın və
nə)sinin kəramətinin nişanəsidir+:
A
llA+İmam 3li (ə)19!ardaşlarını.la /#rüşən .aman bir&birini.ə
əl verin, nlara /ülərü.lülük və təbəssüm /#stərin ki, ayrılarkən
/ünahlarını. t#külsün+:
=
ll=+İmam 3li (ə)19İnsanların, dstlarının ürəklərini ələ
almaları və düşmənlərinin *əlbindən kinləri təmi.ləmək ü-ün
ən ya2şı vasitə nlarla *arşılaşanda /ülərü.lü lmaları,
yanlarında lmayanda halları ilə mara*lanmaları və yanlarında
landa təbəssüm etmələridir+:
@C
@
əl&4a)i, $+<, səh+@C;, hədis B
<
əl&4a)i, $+<, səh+@C;, hədis;
;
əl&4a)i, $+<, səh+@C;, hədis@
j
,iharul&3nvar, $+B=, səh+jC=, hədis @<
k
murərul&"ikəm, hədis BkB
B
murərul&"ikəm, hədis kkjB
l
murərul&"ikəm, hədis ;jkj
A
murərul&"ikəm, hədis jjk;
=
,iharul&3nvar, $+lB, səh+<C, hədis ;
@C
,iharul&3nvar, $+lA, səh+kl, hədis @<j
145
146
ιοοοοοοπ
LK
]əsirət
232. @əsirə%
Turan:
9,i. $inlərdən və insanlardan bir -2unu (əhənnəm ü-ün
yaratdı*+ 7nların *əlbləri vardır, lakin nunla anlama.lar+
7nların /#.ləri vardır, lakin nunla /#rmə.lər+ 7nların *ula*ları
vardır, lakin nunla eşitmə.lər+ 7nlar heyvanlar kimi, hətta
nlardan da a.ğındırlar+ 7nlar həmin *a)illərdir+:
@
lAC+Allahın Peyğəmbəri (s)194r, /#.ü /#rməyən deyil,
(hə*i*i) kr% bəsirət /#.ü kr landır+:
<
lA@+İmam 3li (ə)19,əsirət /#.ü kr lan .aman /#.ün
ba2masının )aydası y2dur+:
;
lA<+İmam 3li (ə)19,əsirətli eşidərək düşünən, ba2ara*
/#rən, ibrətlərdən bəhrələnən, snra aydın ylları *ət edən və
beləliklə u-urumlara düşməkdən -əkinən şə2sdir+:
j
lA;+İmam 3li (ə)19x#rmək ba2ma*la deyil+ ?ünki /#.lər
bə5.ən sahiblərini aldadırlar+ sakin ağıl ndan nəsihət istəyəni
aldatmır+:
k
lAj+İmam 3li (ə)19x#.ü itirmək bəsirəti itirməkdən
asandır+:
B
lAk+İmam 3li (ə)19İnsanların ən bəsirətlisi #. eyblərini /#rən
və #. /ünahlarından əl -əkən şə2sdir+:
l
@
3vra), ayə @l=
<
4ən.ul&pmmal, hədis @<<C
;
murərul&"ikəm, hədis ==l<
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+= səh+@kA
k
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@= səh+@l;
B
murərul&"ikəm, hədis Bk;B
l
murərul&"ikəm, hədis ;CB@
147
148
ιοοοοοοπ
LL
]atil
233.@a%il
Turan:
9"a** /əldi və batil y2 ldu+ "ə*i*ətən batil y2luğa
məhkumdur+:
@
9Eeyr, ,i. ha**ı batilin ü.ərinə saları*, beləliklə nu y2
edər və batil məhv lar+ uəs) etdiklərini.ə /#rə vay lsun
si.əo:
<
Vədis:
lAB+İmam 3li (ə)19,atil hiylə/ər və aldadı$ıdır+:
;
lAl+İmam 3li (ə)19,atili mütlə* 0ar-alayaram ki, ha** nun
b#yründən -ı2sın+:
j
lAA+İmam 3li (ə)19"a** % (ənnət yludur, batil d ylu və
hər bir ylun ü.ərində (dayanıb na) də5vət edən var+:
k
lA=+İmam 3li (ə)19,atilə k#mək edən kəs ha**a .ülm
edib+:
B
234..aqqı ,a%ildən s(6mək
l=C+İmam 3li (ə)19,ilino"a** ilə batil arasında yalnı. d#rd
barma* )asilə varqq,atil 9eşitdim: deməyin, ha** isə
9/#rdüm: deməyindir+:
l
235..aqq ilə ,a%ilin ,ir7,irinə qarışması
Turan:
9"a**a batil dnu /eyindirməyin və bilə&bilə ha**ı
/i.lətməyin+:
A
Vədis:
@
İsra, ayə A@
<
3nbiya, ayə @A
;
murərul&"ikəm, hədis kj=
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+<, səh+@Ak
k
Fəh$us&Gəadə, $+; səh+<=@
B
murərul&"ikəm, hədis BCj@
l
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+=, səh+l<
A
,ə*ərə, ayə j<
149
l=@+İmam 3li (ə)193/ər batil ha** ilə *arışmasa , ha**
a2taranlara /i.li *alma.+ 3/ər ha** batil ilə *arışmasa nun
düşmənlərinin dili kəsilər+ sakin bir vu$ ndan və bir vu$ da
bundan /#türülür+ (,eləliklə hərəsindən bir a. /#türülməklə
ha** ilə batil bir&birinə *arışır və nəti$ədə şübhə meydana
-ı2ır+):
@
l=<+İmam 3li (ə)19Fə -2 a.ğınlı* ki, mis dirhəm /ümüş
ü.lüklə bə.əndiyi kimi Allahın kitabından bir ayə ilə bə.ənib+:
<
23.@a%ilin "aqq olmasına yəqinliyin olmaması
l=;+İmam Gadi* (ə)19Allah batili ha** kimi tanıtma.+ Allah
ha**ı m#minin *əlbində şəkk&şübhə edilməyən batil kimi
/#stərmə.+ Allah batili ha** ilə mübari.ə a0aran ka)irin
*əlbində şəkk&şübhə edilməyən ha** kimi /#stərmə.+ 3/ər
belə etməsəydi, ha** batildən se-ilmə.di+:
;
l=j+İmam Gadi* (ə)19!əlb he- va2t ha**ın batil və batilin
ha** lmasına yə*inlik ta0ma.+:
j
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+;, səh+<jC
<
murərul&"ikəm, hədis B=B=
;
,iharul&3nvar, $+k, səh+;C;, hədis @<
j
6ə)sir əl&3yyaşi, $+<, səh+k;, hədis ;=
150
ιοοοοοοπ
LM
hi`rət
23#.5lla"ın ən 6ox ni=rə% (%diyi kəslər
l=k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah .inakar *$aya, .alım
varlıya, lvğa y2sula və həyası. dilən-iyə ni)rət edir+ "əm-inin
bağışlayıb minnət *yanı müka)atsı. *ya$a*+ralan-ı və ü.lü
təkəbbürlüyə ni)rət edir+:
@
l=B+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala dünyaya elmi lub,
a2irətə nadan lan hər bir kəsə ni)rət edir+:
<
l=l+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala ba.arlarda
d#.ümsü.lük edən, /e$ə #lü kimi düşən, /ündü. u.un*ula*
kimi lan, dünya işindən 2əbərdar, a2irətə isə nadan lan
kbud hə*irə ni)rət edir+:
;
l=A+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala evində hü$uma
məru. *alıb vuruşmayan kəsə ni)rət edir+:
j
l==+İmam 3li (ə)19Eyb və n#*san si)ətlərdən 0ak lan Allah
/ünahdan *r2mayan həyası. adama ni)rət edir+:
k
ACC+İmam 3li (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) buyurardı1 Allah
*ardaşlarına ü.ünü turşudan kəsə ni)rət edir+:
B
AC@+İmam ,a*ir (ə)19Allah, 0is ağı.lı s#yüş s#yənə ni)rət
edir+:
l
23).5lla" yanında ən mən=ur şəxs
AC<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah yanında ü- nə)ər hamıdan
mən)urdur1 A2şam he- nama. *ılmamasına ba2mayara*
/ündü. -2 yatan kəs, -2 yeyən və yemək yeyən .aman
Allahın adını -əkməyən və (*urtarandan snra) 7na şükr
etməyən kəs və səbəb lmadan -2 /ülən kəs+:
A
@
6uhə)ul&p*ul, səh+j<
<
4ən.ul&pmmal,hədis <A=A<
;
4ən.ul&pmmal,hədisj;Bl=
j
pyun 32bar ər&R.a, $+<, səh+<A, hədis <j
k
murərul&"ikəm, hədis ;j;l
B
Mustədrəkul&uəsail, $+A, səh+;<@, hədis =kk<
l
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@lB, hədis ;A
A
4ən.ul&pmmal, hədis <@j;@
151
AC;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın yanında insanların ən
mən)uru ü- nə)ərdir1 "ərəmdə (Məkkədə) ylunu a.an, İslamda
$ahiliyyət d#vrünün adətini *yma* istəyən və ha*sı. yerə
birini #ldürmək ü-ün nu tə*ib edən+:
@
ACj+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah yanında si.in ən
mən)urunu. 2əbər-ilik edənlərini., *ardaşlar arasında ayrılı*
salanlarını. və /ünahsı. şə2slərdə səhv və 2əta
a2taranlarını.dır+:
<
ACk+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taalanın yanında
yaradılmışların ən mən)uru məmurların /#rüşünə /edən
alimdir+:
;
ACB+Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamət /ünü mənim yanımda
si.in ən mən)urunu. və mənə ən yad lanını. -2 danışan,
bşbğa. və 9mütə)əyhi*: kəslərdir+: 'edilər19Ey Allahın
Peyğəmbəri, 9mütə)əyhi*: kimlərdirn:
,uyurdu196əkəbbürlülər+:
j
ACl+İmam 3li (ə)19Allah yanında ən mən)ur kəs baş*alarının
dalın$a 0is s#.lər danışara* *eybət edən kəsdir+:
k
ACA+İmam 3li (ə)19Eyb və n#*san si)ətlərdən 0ak lan
Allahın yanında bəndələrin ən mən)uru bütün dərdi&*əmi
*arın*ululu* və şəhvət0ərəstlik lan kəsdir+:
B
AC=+İmam 3li (ə)19Allah&taalanın yanında yaradılmışların ən
mən)uru nadan şə2sdir+:
l
A@C+İmam 3li (ə)19Allahın yanında 7nun yaratdı*larının ən
mən)uru kəsdir ki, rdan&burdan elm t0layar, amma )itnə
.ülmətlərində *ə)lətə dü-ar lar, sülh və sakitliyin
mə.iyyətlərini /#rmə., #.ü kimiləri nu alim adlandırar halbuki,
tam bir /ününü belə elmə həsr etməyib+:
A
A@@+İmam 3li (ə)19Eyb və n#*san si)ətlərdən 0ak lan
Allahın yanında bəndələrin ən mən)uru .r işlədən alimdir+:
=
A@<+İmam ,a*ir (ə)19Musa (ə) dedi19Pərvərdi/ara,
bəndələrindən Gənin yanında ən mən)uru kimdirn:
,uyurdu19xe$ə #lü kimi düşüb /ündü. bekar lano:
@C
@
4ən.ul&pmmal, hədis j;A;;
<
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;A;, hədis @l
;
4ən.ul&pmmal, hədis <A=Ak
j
4ən.ul&pmmal, hədis k@Aj
k
murərul&"ikəm, hədis ;@<A
B
murərul&"ikəm, hədis ;<=j
l
murərul&"ikəm, hədis ;<k=
A
4ən.ul&pmmal, hədis jj<<
=
murərul&"ikəm, hədis ;@Bj
@C
,iharul&3nvar, $+lB, səh+@AC, hədis A
152
A@;+İmam Gadi* (ə)19Allahın yaratdı*larının ən mən)uru
$amaatın dilindən *r2duğu bəndədir+:
@
23+.5lla" yanında mən=ur olan işlər
A@j+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah yanında hər şeydən
mən)ur dlu *arındır+:
<
A@k+İmam ,a*ir (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) (əbrailə
dedi19Allah&taalanın yanında hara daha mən)urdurn: (əbrail
buyurdu19,a.arlar+ uə ba.ar əhlinin ən mən)uru ba.ara
hamıdan te. /edib hamıdan /e$ -ı2an şə2sdir+:
;
A@B+İmam Gadi* (ə)19Allah -2 yatmağa və -2 bekar
lmağa ni)rət edir+:
j
A@l+İmam Gadi* (ə)19Allah ü- şeyə ni)rət edir19xe$ə ya*
lmadan /ündü. yatmağa, səbəbsi. /ülməyə və t2 halda
yemək yeməyə+:
k
A@A+İmam Gadi* (ə)19Eəsvəmdən bir kişi Peyğəmbərin (s)
yanına /əlib dedi19Allah&taalanın yanında hansı əməl daha
mən)urdurn: Peyğəmbər buyurdu19Allaha şərik *şma*+: 4işi
dedi19'aha nən: ,uyurdu19!humlarla əla*əni kəsmək+: 4işi
dedi19Gnra nən: Peyğəmbər buyurdu19Pis işə əmr edərək
ya2şı əməldən -əkindirmək+:
B
A@=+İmam R.a (ə)19Allah hay&küyə, malı bada verməyə və
-2 ağı. a-mağa ni)rət edir+:
l
24-.<i=rə% 'ə d&şmən6ilik
A<C+Allahın Peyğəmbəri (s)194e-miş ümmətlərin 2əstəliyi %
düşmən-ilik və həsəd si.ə sirayət edib+:
A
A<@+İmam Gadi* (ə)19y- şey % ikiü.lülük, .ülmkarlı* və
2ud0əsəndlik ni)rət və düşmən-iliyə səbəb lur+:
=
@
əl&4a)i, $+<, səh+;<;, hədis j
<
pyun 32bar ər&R.a, $+<, səh+;B, hədis A=
;
,iharul&3nvar, $+Aj, səh+j, hədis lB
j
,iharul&3nvar, $+lB, səh+@AC, hədis @C
k
əl&Eisal, səh+A=, hədis <k
B
əl&4a)i, $+<j səh+<=C, hədis j
l
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;;k, hədis @B
A
Məani əl&32bar, səh+;Bl, hədis @
=
6uhə)ul&p*ul, səh+;@B
153
154
ιοοοοοοπ
LN
iülmj zorakSlS! də itaətsizlik
241. $&lmJ zorakılıq 'ə i%aə%sizlik
Turan:
9Elə ki, Allah nları 2ilas etdi, yer ü.ündə ha*sı. yerə .ülm,
.rakılı* və itaətsi.lik etmələrini /#rərsən+ Ey insanlaro ,u
.ülm, .rakılı* və itaətsi.lik si.in #. .iyanını.adır, (si.) dünya
həyatının 2eyri(ni istəyirsini.)+ 'ünya həyatında bir )aydalanma,
lə..ət vardır+ Gnra si.in d#nüşünü. ,i.ə tərə) la$a*dır+ 'aha
snra si.i etdiklərini.dən 2əbərdar edə$əyik+:
@
9uə (Allah) .inadan, -irkin (əməl)lərdən və .ülm, .rakılı* və
itaətsi.likdən -əkindirir+ Gi.ə #yüd verir ki, bəlkə #yüd *əbul
edən ldunu.+:
<
A<<+Allahın Peyğəmbəri (s)19trakılığın $ə.ası insanı di/ər
-irkin işlərin hamısından te. ya2alayır+:
;
A<;+İmam 3li (ə)19İtaətsi.lik və tə$avü.karlı* *ılın$ı -əkən
şə2s həmin *ılın$la #ldürülər+:
j
A<j+İmam 3li (ə)19trakılı* neməti aradan a0arır+:
k
A<k+İmam 3li (ə)19İtəatsi.lik viran və məhvə səbəb lur+:
B
A<B+İmam 3li (ə)19trakılı* və itaətsi.likdən -əkin+ ?ünki
.rakılı* (insanı) -2 te. tr0ağa sərər və .arakılı* işlədəni
ibrətə -evirər+:
l
A<l+İmam 3li (ə)19İtaətsi.lik itaətsi.ləri da tərə) -əkir+:
A
A<A+İmam Gadi* (ə)19'i**ətli l, ağ.ından he- va2t, hətta
#.ünün və *humlarının *üdrəti ilə #yünsən belə, .rakı s#.
-ı2masın+:
=
242.$orakı 'ə i%aə% (%məyən şəxs
@
runus, ayə <;
<
Fəhl, ayə =C
;
əl&4a)i, $+<, səh+;<l, hədis @
j
Fəh$üs&Gəadə, $+@, səh+k<
k
murərul&"ikəm, hədis ;A<
B
murərul&"ikəm, hədis l=k
l
murərul&"ikəm, hədis <Bkl
A
əl&4a)i, $+<, səh+;<l, hədis j
=
əl&4a)i, $+<, səh+;<l, hədis ;
155
A<=+İmam Gadi* (ə) 9kim itaətsi.lik etmədən və həddi
aşmadan mə$bur lsa: ayəsinin tə)sirində
buyurmuşdur19İtaətsi., imamına *arşı *iyam etmiş şə2sdir+:
@
243.İ%aə% (%məyən yağı m&səlmanlarla 'uruşmaq
Turan:
93/ər m#minlərdən iki dəstə bir&biri ilə vuruşsa, nları
barışdırın+ 3/ər nların biri di/ərinə *arşı həddi aşara*
tə$avü.karlı* etsə, həddi aşanla Allahın əmrinə *ayıdana kimi
vuruşun+ ,eləliklə, ə/ər (Allahın əmrinə *ayıtsa) nların
aralarında ədalətli sülh bər*ərar edin və ədalətli lun ki, Allah
ədalətliləri sevir+:
<
Vədis:
A;C+İmam 3li (ə)19'#yüş iki $ürdür1 Müşriklərlə d#yüş+ 7nlar
müsəlman lmayın$a və ya 2arlı*la $i.yə verməyin$ə
bura2ılmırlar+ ,ir də ha** yldan d#nmüşlərlə d#yüş+ Allahın
əmrinə *ayıdana və na tabe lana və ya #ldürülənə kimi
nların *arşısında durma* la.ımdır+:
;
A;@+İmam 3li (ə)19İtaətsi.lik əhli və yağılarla müşriklərlə
lan kimi tam şiddətlə vuruşma*, nlara *arşı *iblə əhlinin
(müsəlmanların) bütün imkan və ba$arığından isti)adə etmək
və ələ ke-irən .aman nları müşriklər kimi əsir /#türmək
la.ımdır+:
j
244.!&səlmanların imamı ilə aşkarcasına d&şmən6ilik
(dən şəxsin öld&r&lməsinin caiz olması
A;<+İmam Gadi* (ə) 9Fasibi:lər
k
barəsində
buyurmuşdur193/ər si.dən bir nə)ərin nların əli ilə
#ldürülməsindən *r2masaydım, -ünki si.in bir nə)ərini. nların
min nə)ərindən ya2şıdır, nları #ldürməyini.i əmr edərdim+sakin
bu işin i$a.əsi imama həvalə edilib+:
B
A;;+İmam R.a (ə)196ə*iyyə edilməli yerdə *atil və ya
yağıdan baş*a he- bir ka)iri #ldürmək $ai. deyil+ ,elə lan
halda ə/ər $anın təhlükəyə düşməsə, nu (*atil və ya yağını)
#ldürə bilərsən+:
l
@
Məani əl&32bar, səh+<@;, hədis @
<
"u$urat, ayə =
;
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+@A, hədis ;
j
Müstədrəkül&uəsail, $+@@, səh+Bk, hədis @<j;A
k
3mirəl&m#minin 3li (ə) ilə düşmən lan bir )ir*ənin adıdır&
B
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+BC, hədis <
l
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+;k, hədis @C
156
157
ιοοοοοοπ
LY
Welama!
245.5lla" qorxusundan ağlamaq
Turan:
9Rəhman Allahın ayələri nlara 2unan .aman ağlayara*
sə$dəyə düşürdülər+:
@
97nlar ü.ü*ylu düşüb ağlayırlar və itaətkarlı*ları artır+:
<
Vədis:
A;j+Allahın Peyğəmbəri (s)19Eş ü.ün halına ki, etdiyi və
he- kəsin 2əbəri lmayan /ünahına /#rə Allah *r2usundan
ağlayan halda Allah na ba2ır+:
;
A;k+Allahın Peyğəmbəri (s) 9uida hə$$i:nin 2ütbəsində
buyurmuşdur1 94imin /#.ü Allah *r2usundan yaş t#ksə, nun
/#. yaşının hər bir dam$ısı ü-ün əməl tərə.isinə yhüd dağı
byda müka)at *yarlar+:
j
A;B+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın ərşinin k#l/əsindən
baş*a ayrı bir k#l/ənin lmaya$ağı /ün yeddi nə)ər 7nun
ərşinin k#l/əsində lar1 qqqq+ və /i.lində Allah&taalanı
2atırlayan və Allah *r2usundan /#.lərindən yaş a2an şə2s+:
k
A;l+Allahın Peyğəmbəri (s)194imin /#.ündən Allah
*r2usundan bir mil-ək byda yaş -ı2sa, Allah 9b#yük *r2u:
/ünündə nu *r2usu. edər+:
B

A;A+İmam 3li (ə)19x#.lərin ağlaması və *əlblərin *r2ması
adı u$a lan Allahın rəhminin nişanəsidir+ ,u ikisini #.ünü.də
ta0an .aman dua etməyi *ənimət bilin+:
l
A;=+İmam 3li (ə)19Allah *r2usundan ağlama* rəhmətin
a-arıdır:+
A
@
Məryəm, ayə kA
<
İsra, ayə @C=
;
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;;@, hədis @k
j
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;;k, hədis <k
k
,iharul&3nvar, $+Aj, səh+<, hədis l@
B
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;;B, hədis ;C
l
Məkarimul&32la*, $+<, səh+=B, hədis @C
A
murərul&"ikəm, hədis <Ck@
158
AjC+İmam 3li (ə)19Allah *r2usundan ağlama* *əlbi
nuraniləşdirir və /ünaha adət etməkdən *ruyur+:
=
Aj@+İmam Gə$$ad (ə)19"e- bir dam$ı Allah yanında bu iki
dam$ıdan % Allah ylunda t#külmüş *an dam$ısından və /e$ə
yarısı Allaha /#rə t#külən
/#. yaşı dam$ısından ə.i. deyil+:
<
Aj<+İmam ,a*ir (ə)19!iyamət /ünü ü- /#.dən % Allah
ylunda /e$ə yatmamış /#.dən, Allah *r2usundan ağlamış
/#.dən və Allahın haram buyurdu*larına ba2mamış /#.dən
baş*a bütün /#.lər ağlaya$a*+:
;
Aj;+İmam Gadi* (ə)193/ər ağlamağın /əlmirsə də, #.ünü
ağlamağa vur+ 3/ər /#.ündən mil-əyin başı byda yaş -ı2sa,
2ş halınao:
j
Ajj+İmam Gadi* (ə)19x#. yaşlarından baş*a hər bir şeyin
#l-ü və -əkisi var+ ?ünki bir dam$ı /#. yaşı alv dəryasını
s#ndürür+ 3/ər /#. #. yaşında batsa, həmin ü.ə he- bir
y2sullu* və hə*irlik t.u *nma.+ 3/ər /#. yaşları a2sa, Allah
həmin ü.ü da haram edər+ 3/ər ağlayan bir ümmətin arasında
ağlasa, həmin ümmətin hamısına rəhm lunar+:
k
24.Pöz&n /yaşının0 quruması
Ajk+Allahın Peyğəmbəri (s)19,ədbə2tliyin əlamətlərindən biri
/#.ün (yaşının) *urumasıdır+:
B
AjB+İmam 3li (ə)19x#. yaşları yalnı. *əlbin daşlığı
səbəbindən *uruyur və *əlblər yalnı. /ünahların -2luğundan
daşlaşır+:
l
=
murərul&"ikəm, hədis <C@B
<
,iharul&3nvar, $+B=, səh+;lA, hədis ;@
;
,iharul&3nvar, $+l, səh+@=k, hədis B<
j
İddətud&dai, səh+@B@
k
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;;@, hədis @j
B
,iharul&3nvar, $+lC, səh+k<, hədis @@
l
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;kj, hədis BC
159
ιοοοοοοπ
LZ
kəhər
24#.Dak şə"ər
TurUan:
9Pak şəhər və bağışlayan Rəbb+:
@
97nlar ilə bərəkət verdiyimi. abadlı*lar arasında bir&birinə
birləşik abadlı*lar və nlarda məlum yl müəyyənləşdirmişik+
7dur ki, /e$ələri və /ündü.ləri həmin şəhər və kəndlərdə
*r2usu. /ə.ib dlanın+:
<
-əm&inin müra!iət "t0 8nbiya F3, H34 /uminun 9D4 Qəsəs
67, <D4 1aziat 324 *ələd 3, 64 5in 3$<.
24).@öy&k şə"ərlərdə yaşayın
Ajl+İmam 3li (ə) "aris "əmdaniyə ya.dığı məktubda
buyurmuşdur19,#yük şəhərlərdə məskunlaş+ ?ünki nlar
müsəlmanların bir yerə t0laşdı*ları məkandır+ İnsanları nadan
və kbud lan yerlərdən u.a*laş+:
;
24+.4ə"ərlərin ən yaxşısı
AjA+İmam 3li (ə)19Gənin ü-ün bir şəhər di/ərindən üstün
deyil+ Dəhərlərin ən ya2şısı səni #. -iyinlərində a0arandır (ri)ah
və asayiş ilə yaşadığın şəhərdir)+:
j
25-.@&%&n şə"ərlərin ə"alisinin zəruri ("%iyacı
Aj=+İmam Gadi* (ə)19,ütün şəhərlərin əhalisinin #. dünya və
a2irət işlərində müra$iət etmələri ü-ün ü- şeyə ehtiya$ı var və
ə/ər həmin şeylərə malik lmasalar nadanlı* və inti.amsı.lığa
dü-ar la$a*lar1 savadlı və tə*valı )ə*ihə, ya2şı və itaət edilən
baş-ı və hakimə, mahir və etibarlı həkimə+:
k
@
Gəba, ayə @k
<
Gəba, ayə @A
;
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@A, səh+j<
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+<C, səh+=C
k
6uhə)ul&p*ul, səh+;<@
160
161
ιοοοοοοπ
L[
]əlaeət
251.@əlağə%
AkC+İmam 3li (ə)19,əlağət dur ki, danışılması səlist, başa
düşülməsi isə asan lsun+:
@
Ak@+İmam 3li (ə)19,əlağət dur ki, $avab verməkdə kütlük
etməyəsən, mə*sədini -atdırasan və s#. 2un hədə)dən
yayınmasın+:
<
Ak<+İmam 3li (ə)19,ə.ən bəlağətdə yalnı. mü2təsər
s#yləmək ilə ki)ayətlənilir+:
;
Ak;+İmam Gadi* (ə)19,əlağət dilin itiliyi və -2lu bşbğa.lı*
etməklə deyil, əksinə, bəlağət % mənanı -atdırma* və dü./ün
dəlil&sübut /ətirməkdir+:
j
Akj+İmam Gadi* (ə)19,əlağət ü- şeydə % nə.ərdə tutulan
mənaya ya2ınlaşma*da, artı* s#.lərdən u.a*laşma*da, a. və
*ısa i)adələrlə -2 məna -atdırma*dadır+:
k
252.*n ,əlağə%li söz
Akk+İmam 3li (ə)193n bəlağətli s#. mə*sədi rahatlı*la
-atdıran və mü2təsərliyi /#.əl lan s#.dür+:
B
AkB+İmam 3li (ə)193n /#.əl kəlam /#.əl *uruluşla
.inətlənmiş və həm alimin, həm də avamın başa düşdüyü
kəlamdır+:
l
253.@əlağə%lilik 'ə söz oyna%maq
Akl+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah inək kimi #. dili ilə
ynayan (s#. ynadan) bəlağətli şə2sə ni)rət edir+:
A
@
murərul&"ikəm, hədis @AA@
<
murərul&"ikəm, hədis <@kC
;
murərul&"ikəm, hədis BBBB
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;@<
k
6uhə)ul&p*ul, səh+;@l
B
murərul&"ikəm, hədis ;@<
l
murərul&"ikəm, hədis ;;Cj
A
4ən.ul&pmmal, hədis l=@=
162
163
ιοοοοοοπ
M\
Təlieat
254.?ə,liğa%ın ə"əmiyyə%i
TurUan:
9M#minlərin hamısının ($ihada) /etmələri rəva və $ai. deyil+
,əs nə ü-ün hər tay)adan bir dəstə /etmir ki, (baş*a bir dəstə)
dərin elm əldə etmək ü-ün (*alsın,) tay)aları nların yanına
*ayıtdığı .aman nları (Allahın ə.abı ilə) *r2utsun+ ,əlkə, nlar
(Allahın ə.abından) -əkinsinlər+:
@
Vədis:
AkA+Allahın Peyğəmbəri (s)19A/ah lun, mən bu s#.ü təkrar
edirəm19,ilino Fama. *ılın, .əkat verin, əmr be məru) (ya2şı
işlərə də5vət edin) və nəhy ə. münkər edin (0is işlərdən
-əkindirin)+ ,ilin ki, əmr be məru) və nəhy ə. münkərin əsası
nun mənim s#.ümlə nəti$ələnməsidir+ 7nu burada lmayana
-atdırın, həmin şə2sə nu *əbul etməsini əmr edin və na *arşı
-ı2ma*dan -əkindirin+ ?ünki , Allah tərə)indən lan bir
/#stərişdir+:
<
Ak=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3lio 3/ər Allah sənin əlinlə
bir insanı hidayət etsə, bu sənin ü-ün /ünəşin ü.ərinə işı*
sa-dığı hər bir şeydən daha ya2şıdır+:
;

ABC+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahı $amaata sevdirin ki, Allah
da si.i sevsin+:
j
AB@+Allahın Peyğəmbəri (s)194imin əli ilə bir nə)ər İslamı
*əbul etsə,(ənnət na va$ib la$a*dır+:
k
AB<+Allahın Peyğəmbəri (s)19'ğru yla də5vət edən hər bir
kəsə, na tabe lanların müka)atlarından bir şey a.aldılmadan,
nların müka)atlarının misli verilə$əkdir+:
B
@
6vbə, ayə @<<
<
əl&İhti$a$, $+@, səh+@kl, hədis ;<
;
Müstədrəkus&Gəhiheyn, $+<, səh+B=@, hədis Bk;l
j
əl&M#$əm əl&4əbir, $+A, səh+=@, hədis ljB@
k
əl&M#$əm əl&4əbir, $+@l, səh, <Ak, hədis lAB
B
əl&Müvəttə, $+@, səh+<@A, hədis j@
164
AB;+Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimin ən ya2şısı bəndələri
Allah&taalaya tərə) də5vət edən və nları 7nunla
dstlaşdırandır+:
@
ABj+Dəri) ibn Gabi* 6i)lisi "əmmad Gəmdəridən nə*l edir ki,
İmam Gadi*ə (ə) dedim19Mən müşriklərin şəhərlərinə /edirəm+
,ə.i dstlarım deyirlər193/ər rada #lsəni. məhşərdə nlarla
birlikdə la$a*sını.n: "əmmad deyir19İmam Gadi* (ə) mənə
buyurdu19Ey "əmmad, rada landa bi.im məsələmi.i
(imamətimi.i) 2atırlayır və ($amaatı) na tərə) də5vət edirsənn:
"əmmad deyir1 'edim1 9,əli+: İmam Gadi* (ə) buyurdu19,u
şəhərlərdə % İslam şəhərlərində % landa ne$ə bi.im məsələmi.i
2atırlayır və na də5vət edirsənn: "əmmad deyir1
'edim19Eeyro: İmam mənə buyurdu193/ər sən rada
(müşriklərin şəhərlərində) #lsən təkbaşına bir ümmət kimi
məhşərə /ələ$əksən və sənin nurun səndən *aba*da hərəkət
edə$ək+:
<
255.?ə,liğa%6ıya 'aci, olan ş(ylər
Hlmərin dini elm
ABk+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taalanın dininə yalnı.
nun bütün $əhətlərindən 2əbərdar lan şə2s k#mək edər+:
;
JlƏhliI]eytin kəlamSna əsaslanma!
ABB+3bdüssalam ibn Galeh "ərəvi19İmam R.anın (ə) belə
buyurduğunu eşitdim ki1 Allah bi.im işimi.i dir-əldən bəndəyə
rəhmət etsino 'edim19Gi.in işini.i ne$ə dir-əltsinn İmam
buyurdu19,i.im elmimi.i #yrənib $amaata #yrətsin+ 3/ər
insanlar bi.im kəlamlarımı.ın /#.əlliyini bilsəydilər, bi.ə tabe
lar, ar2amı.$a /ələrdilər+:
j
Klİxlas nniyyət sa`lSeSo
TurUan:
9Mən bunun (risalətin təbliğinin) mü*abilində si.dən he- bir
mu.d istəmirəm+ Mənim mu.dum yalnı. aləmlərin Rəbbinin
#hdəsinədir+:
k
Vədis:
ABl+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah 2ütbə 2umuş hər bir
bəndədən nun həmin 2ütbədə mə*sədinin nə lmasını
sruşa$a*+:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis <All=
<
3mali&6usi, səh+jB, hədis kj
;
əl&iirdvs, $+@, səh+<;j, hədis A=l
j
Məani əl&32bar, səh+@AC, hədis @
k
Duəra, ayə @jk
B
ə.&t#hd, İbn "ənbəl, səh+;=@
165
Llkücaət
97 kəslər ki, Allahın ta0şırı*larını -atdırırlar, 7ndan *r2urlar
və Allahdan baş*a he- kəsdən *r2murlar+ Allah hesab
-əkməyə ki)ayətdir+:
@
ABA+Allahın Peyğəmbəri (s)19"a**ı de və Allah ylunda he-
bir *ınayanın t#hmətindən *r2ma+:
<
AB=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Məbada $amaatdan *r2ma*
si.lərdən ha**ı /#rmüş və ya şahid lmuş kəsin ha**ı
deməsinə mane lsun+ ?ünki ha**ı demək və ya 9b#yük işi:
(a2irəti) 2atırlama* nə #lümü ya2ınlaşdırır, nə də ru.ini
u.a*laşdırır+:
;
Mlmoerulu!
AlC+Misbahuş&şəriət kitabında İmam Gadi*in (ə) belə
buyurması nə*l lunub ki193n /#.əl #yüd s#.ün, dğruluğun
sərhəddini və əməlin, i2lasın hüdudlarını aşmamasıdır+:
j
Al@+3mr ibn əbu Mi*dam19İmam ,a*ir (ə) ilk də)ə nun
hü.uruna da2il larkən mənə belə buyurdu19'anışmamışdan
*aba* dğruluğu #yrənin+:
k
NlMülayimlik
Al<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Asanlaşdırın -ətinləşdirməyin,
rahatlaşdırın ni)rət yaratmayıno:
B
Al;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Risalətin təbliğinə məmur
lunduğum kimi $amaatla mülayim lmağa da əmr
lunmuşam+:
l
Alj+İmam Gadi* (ə) >mər ibn "ən.ələyə 2itab edərək
buyurmuşdur19Ey >mər, bi.im şiələrimi.in -iyinlərinə (ağır) yük
*ymayın və nlarla mülayim davranın+ ?ünki insanlar nların
-iyinlərinə *yulanları /#türmürlər+:
A
Ylhəsihət
TurUan:
9Rəbbimin risalət və ta0şırı*larını si.ə -atdırıram+ Mən si.in
ü-ün inanılmış bir nəsihət-iyəm+:
=
Vədis:
@
3h.ab, ayə ;=
<
"ilyətul&#vliya, $+@, səh+<j@
;
Musnəd İbn "ənbəl, $+j, səh+@C<, hədis @@jlj
j
Misbahuş&Dəriət, səh+;=k
k
əl&4a)i, $+<, səh+@Cj, hədis j
B
səhih ,u2ari, $+k, səh+<<B=, hədis kllj
l
6uhə)ul&p*ul, səh+jA
A
əl&4a)i, $+A, səh+;;k, hədis k<<
=
3vra), ayə BA
166
Alk+İmam 3li (ə) "ə.rət Peyğəmbərin )ə.ilətlərini bəyan
edərkən buyurmuşdur19(Allah) nu sər/ərdanlı*da a.dı*ları və
)itnədə *ər* ldu*ları bir .amanda /#ndərdiq++Peyğəmbər (s)
nəsihət verməyi sn həddinə -atdırdı və dğru ylda hərəkət
etdi və ($amaatı) hikmət və /#.əl #yüdlərə də5vət etdi+:
@
ZlTəl ilə dilin ir olmasS
AlB+İmam 3li (ə) "ə.rətə mə2sus hikmətlərdə
buyurmuşdur19G#. *əlbdən /ələndə *əlbə yatar, dildən -ı2anda
isə *ula*lardan tərə)ə ke-mə.+:
<
[lƏməl ilə təlie
All+İmam Gadi* (ə)19(amaatı dilini.dən ayrı şeylə ya2şılığa
də5vət edin ki, si.də -alış*anlı*, dğrulu* və 0əhri.karlı*
/#rsünlər+:
;
AlA+İmam Gadi* (ə)19Allah rəhmət etsin *#vmə ki, -ıra* və
nur (hidayət) mənbəyidirlər və insanları əməlləri və var /ü$ləri
ilə bi.ə tərə) də5vət edirlər+:
j
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə1 =k
<
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+<C, səh+<Al, hikmət <l=
;
əl&4a)i, $+<, səh+@Ck, hədis @C
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;C@
167
MH
OSna!
25.Bınaq
TurUan:
9,i. si.i 2eyir və şərlə sınağa -əkərik+:
@
Vədis:
Al=+İmam Gadi* (ə)19,aş verən hər bir -ətinlik və rahatlı*da
Allahın mə*sədi yalnı. əta etmək və sınağa -əkməkdir+:
<
AAC+İmam Gadi* (ə)19Allahın əmr və *adağalarında baş
verən hər bir -ətinlik və rahatlı*da Allah tərə)indən mütlə* bir
sına* və h#km vardır+:
;
25#.Bınağa 6əkməyin =əlsə=əsi
TurUan:
9qAllahın si.in sinələrini.də (*əlblərini.də) lanı sınaması
və sinələrini.də lanı 0ak və 2alis etməsi ü-ündür+ Allah
sinələrin sirlərindən a/ahdır+:
j
93lbəttə, i-ərini.dəki mü$ahidləri və səbr edənləri ayırd edib
bilmək ü-ün si.i sınaya$a* və si.in 2əbərlərini.i (si.in
barəni.dəki 2əbərləri) y2layara* araşdıra$ağı*+:
k
9"ansını.ın ya2şı əməl sahibi lduğunu sınama* ü-ün #lümü
və həyatı yaradan 7duro:
B
Vədis:
AA@+İmam 3li (ə)19Allah&taala insanların batinini aşkar etdi+
Allah nların /i.li sirlərindən və #rtülü batinlərindən 2əbərsi.
deyildi+ sakin, (bunu) nların hansının ya2şı işlər /#rmələrini
sınama* ü-ün etdi+ (,elə etdi ki,) savab (ya2şı əməlin)
müka)at(ı) və ə.ab (0is əməlin) $ə.a(sı) lsuno:
l
AA<+İmam 3li (ə)19İmtahan və sına* hər nə *ədər b#yük
lsa, savab və müka)at da bir *ədər -2 lar+ Mə/ər eyb və
@
3nbiya ;k
<
ət&6vhid, səh+;kj, hədis @
;
ət&6vhid, səh+;kj, hədis;
j
Ali&İmran, ayə @kj
k
Muhəmməd, ayə ;@
B
Mulk, ayə <
l
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+=, səhB Aj
168
n#*san si)ətlərdən 0ak və u.a* lan Allahın ke-mişdəkiləri,
Adəmin (s) .amanından bu dünyanın insanlarının sn nə)ərinə
kimi (hamını) he- bir .iyan və 2eyir /ətirməyən, /#rməyən və
eşitməyən daşlarla sınamasını və həmin daşları insanlar ü-ün
bər*ərar etdiyi #.ünün m#htərəm evinə -evirdiyini
/#rmürsünü.mi+++no
Allah, bəndələrini mü2təli) -ətinliklərlə sınayır, mü2təli)
.əhmət və -alış*anlı*larla bəndəliyə vadar edir, $ürbə$ür
2şa/əlmə. şeylərlə imtahana -əkir ki, nların *əlbindən
təkəbbürü -ı2arsın, nları təva.#kar etsin və bunu #. lüt) və
bə2şişinə tərə) a-ılmış *a0ılar və ə)v edərək bağışlaması ü-ün
vasitələr etsin+:
@
AA;+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən si. bir&birini.ə *arışa$a* və
(snra) 2əlbirdən ke-irilə$əksini. ki, aşağıda lan ü.ə -ı2sın və
yu2arıda lan alta /etsin, /eridə *alanlar *abağa ke-sinlər və
*abağa ke-ənlər /eridə *alsınlar+:
<
AAj+İmam 3li (ə)19Gərvət və ri)aha sevinmə və y2sullu* və
-ətinliyə /#rə kədərlənmə+ ?ünki *ı.ıl d ilə əriyərək sa)laşır,
m#min isə bəla və -ətinlikləo:
;

25).!öminin sınağının 6ə%inliyi
TurUan:
9(Gi. m#vminlər,) si.dən əvvəl k#-müş kəslərin başlarına
/ələnlər hələ si.in başını.a /əlməmiş (ənnətə da2il la$ağını.ı
/üman edirsini.no 7nlara .iyanlar dəydi, sarsıntı və narahat-ılı*
ke-irdilər, yerə kimi ki, Allahın el-isi və nunla bir/ə lan
m#minlər 9Allahın k#məyi və yardımı nə va2t yetişə$əkn:
deyirdilər+ ('edik1) 9,ilin, Allahın k#məyi hə*i*ətən ya2ındır:
j
Vədis:
AAk+İmam 3li (ə)19,əla 0ərhi.kar m#minə yağışın (yağış
suyunun tə0ənin başından) yerin al-a* hissələrinə -atmasından
da te. -atır+:
k
AAB+İmam Gadi* (ə)19İnsanların ən -2 bəla -ətinliyinə dü-ar
lanı 0eyğəmbərlərdir+ Peyğəmbərlərdən snra nların $anişin
və davam-ıları və daha snra sıra ilə kim daha ya2ındırsa daha
-2o:
B
@
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, İbn 3bil "ədid, $+@;, səh+@kB
<
,iharul&3nvar, $+k, səh+<@A, hədis @<
;
murərul&"ikəm, hədis @C;=j
j
,ə*ərə, ayə <@j
k
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<<<, hədis <=
B
əl&4a)i, $+<, səhB <k<, hədis @
169
AAl+İmam Gadi* (ə) 9m#min $ü.am, ala və bu kimi
2əstəliklərə tutularmın: sualının $avabında
buyurmuşdur19Mə/ər bəla m#mindən baş*ası ü-ün ya.ılıbno:
25+.Dis əməllərin insanın ,əla ilə qarşılaşmasındakı
rolu
TurUan:
9Gi.ə ü. verən hər bir müsibət #. əllərini.lə
*a.andı*larını.ın u$batındandır və (Allah) nların -2undan
ke-ir+:
@
Vədis:
AAA+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala 3yyuba
dedi19Mənim yanımda, sənə bəla /əlməsinə səbəb lan
/ünahının nə lmasını bilirsənn 3yyub dedi19Eeyr+: Allah&taala
buyurdu19Gənin iirvnun yanına /edərək nunla iki kəlmə
yumşa* və mülayim danışmağın+:
<
2-.@əlaya d&6ar olmayan şəxs 5lla"ın qəzə,inə
gəli,
AA=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah $ism və malına bəla
/əlməyən şeytansi)ətli şə2sə ni)rət edir+:
;

A=C+İmam Gə$$ad (ə)19Mən insanın dünyada sağlam
lmasını və na he- bir müsibətin /əlməməsini sevmirəm+:
j
21.@əla n(mə%i
A=@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ana #. #vladını süd ilə
*idalandırdığı kimi Allah da #. m#min bəndəsini bəla və
-ətinliklə *idalandırır+:
k
A=<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah bir *#vmün 2eyir və
ya2şılığını istəyəndə nları bəlaya dü-ar edər+:
B
A=;+İmam ,a*ir (ə)19Evin kişisi sə)ərdən hədiyyə /ətirməklə
ailəsinə nəva.iş /#stərdiyi kimi Allah da m#mini bəla və
-ətinliklə nəva.iş edir+ "əkim 2əstəni (0əhri. ya.ıb bə.i
yeməklərdən) -əkindirdiyi kimi, Allah da m#mini dünyadan
-əkindirir+:
l
A=j+İmam 4a.im (ə)19Gi. bəlanı nemət, asayiş və ri)ahı isə
müsibət hesab etməyin$ə əsla m#min lma.sını.+ ?ünki bəla və
@
Dura, ayə ;C
<
əl&'əəvat, səh+@<;, hədis ;Cj
;
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@lj, hədis @@
j
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@lB, hədis @j
k
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@=k, hədis k<
B
(amiul&32bar, səh+;@C, hədis Akk
l
əl&4a)i, $+<, səh+<kk, hədis @l
170
-ətinliyə səbr etmək asayiş və rahatlı* i-ərisində *ə)lətdə
lma*dan daha dəyərli və üstündür+:
@
A=k+İmam 3skəri (ə)19Elə bir -ətinlik və bəla y2dur ki, Allah
tərə)indən nu bir nemət əhatə etməmiş lsun+:
<
22.@əla 'ə qə=lə% yuxusundan oyanmaq
TurUan:
9,i. iirvnun adamlarını *ıtlı*, *ura*lı* və məhsul
-atışma.lığına dü-ar etdik ki, bəlkə düşünüb ibrət alsınlar+:
;
Vədis:
A=B+İmam 3li (ə) istis*a
j
nama.ı *ılmağa /edərkən
buyurmuşdur19Allahın bəndələri /ünah və 0is əməllərlə məşğul
lan .aman Allah nları məhsul *ıtlığı, bərəkətin kəsilməsi və
2eyir 2ə.inələrinin *a0ılarının bağlanmasına dü-ar edir ki,
t#vbə edən t#vbə etsin, /ünahkar /ünahdan əl /#türsün, #yüd
alan #yüd alsın və (/ünahdan) -əkindirilən əl sa2lasın+:
k
A=l+İmam Gadi* (ə)197la bilmə. ki, m#min *ır2 /e$əni
ar2ada *ysun, amma #yüd alması ü-ün nu *əmləndirən bir
hadisə ilə *arşılaşmasın+:
B
A=A+İmam Gadi* (ə)19Allah bir bəndənin 2eyrini istəyəndə
həmin bəndə bir /ünah edərsə, bu /ünahın ardın$a nu bəlaya
dü-ar edər ki, istiğ)ar etməyi nun yadına salsın+ Allah bir
bəndə ü-ün şər istəyəndə isə həmin bəndə /ünah edərsə,
/ünahının ardın$a na nemət əta edər ki, istiğ)ar etməyi nun
yadından -ı2arsın və , /ünahını davam etdirsin+ ,u, Allahın
kəlamıdır197nları tədri$ən #.lərinin də bilmədikləri yerdən
ya2alayarı*+: rəni /ünah edən .aman nlara nemət vermək
vasitəsi ilə ya2alayarı*+:
l
23.@əla 'asi%əsi ilə g&na"ların %əmizlənməsi
A==+İmam 3li (ə)19Dükr lsun Allaha ki, bi.im ardı$ıllarımı.ın
bəla və -ətinliyə dü-ar lmalarını dünyada nların /ünahlarının
təmi.lənmə amili edib ki, həmin bəla və -ətinliklər vasitəsi ilə
itaətləri sağlam *alsın və nun müka)atına layi* lsunlar+:
A
=CC+İmam 3li (ə)19Allah&taala bu dünyada $ə.alandırdığı
m#min bəndəni !iyamət /ünü bir daha $ə.alandırma*dan daha
@
(amiul&32bar, səh+;@;, hədis AlC
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<kk, hədis @l
;
3vra), ayə @;C
j
rağış istəmək ü-ün *ılınan nama.
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @j;
B
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<@@, hədis @j
l
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<<=, hədis j@
A
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<;<,hədis jA
171
həlim, daha ulu, sə2avətli və daha kəramətlidir (yəni Allah&taala
bu si)ətlərə malik lduğu ü-ün həmin bəndəni !iyamətdə bir
daha $ə.alandırma.)+:
@
=C@+İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala bir bəndəyə h#rmət etmək
istəyəndə həmin bəndənin /ünahları lsa nu 2əstəliyə dü-ar
edər+ 3/ər belə etməsə, y2sullu* və ehtiya$a dü-ar edər və
ə/ər bunu da etməsə $anını alan .aman nu -ətinliyə salar+
Amma bir bəndəni 2ar və h#rmətsi. etmək istəsə və nun
Allahın yanında ya2şı işləri lmuş lsa na sağlam $an verər+
3/ər belə etməsə nun yaşayışını rahat və ri)ah i-ərisində edər
və ə/ər bunu da etməsə #lümü nun ü-ün asanlaşdırar+:
<
24.@əla (y, 'ə nöqsan si=ə%lərdən ;ak 'ə uzaq olan
5lla"ın mə"ə,,ə%inin nişanəsidir
=C<+əl&4a)i19Gudeyr imam Gadi*in (ə) hü.urunda idi+ "ə.rət
buyurdu19Allah bir bəndəni sevəndə nu bəlaya *ər* edər+ Ey
Gudeyro "əm bi. həm də si. /e$ə&/ündü.ümü.ü bəla ilə
ke-iririk+:
;
=C;+İmam Gadi* (ə)19Allah&taala bir *#vm və ya bəndəni
sevən .aman nun başına bəla yağışı yağdırır+ ,eləliklə, nlar
bir bəladan -ı2mamış di/ər bir bəlaya dü-ar larlar+:
j
25.@əla iman miqdarında olar
=Cj+İmam ,a*ir (ə)19,əndənin imanı nə *ədər artsa nun
yaşayışı daha
da ağırlaşar və -ətinləşər+:
k
=Ck+İmam ,a*ir (ə)19İnsan Allaha lan məhəbbətinin
mi*darında bəlaya dü-ar lar+:
B
=CB+İmam Gadi* (ə)193linin (ə) kitabında deyilir1 "ə*i*ətən
m#min ya2şı işlərinin mi*darında bəlaya dü-ar lar+ ,una /#rə
də kimin dini dü./ün və əməli /#.əldirsə bəlası daha ağırdır+
?ünki Allah&taala dünyanı m#minin müka)atı və ka)irin $ə.ası
təyin etməyib+ 4imin dini süst və əməli .əi)dirsə bəlası a.dır+:
l
@
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@l=, hədis <k
<
3vlamud&'in, səh+j;;
;
əl&4a)i, $+<, səh+<k;, hədis B
j
,iharul&3nvar, $+A<, səh+<;B, hədis ;<
k
(amiul&32bar, səh+;@j, hədis Alj
B
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<;B, hədis kj
l
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<<<, hədis <=
172
=Cl+İmam 4a.im (ə)19M#min tərə.inin iki /#.ü kimidir ki,
imanı nə *ədər artsa, bəlası da -2alar və nəhayət /ünahdan
0ak ətək ilə Allah&taala ilə /#rüşər+:
A
2.@əndənin ,əla ilə 6a%dığı məqamlar
=CA+İmam Gadi* (ə)19"ə*i*ətən (ənnətdə bir dərə$ə var ki,
na (dünyada) bədəni bəlaya dü-ar lmuş bəndə istisna
lma*la, he- bir bəndə -atma.+:
<
=C=+İmam Gadi* (ə)19,əndənin Allah yanında bir mə*am və
dərə$əsi var ki, na bu iki yldan % var&d#vlətinin əlindən
-ı2ması və ya $isminə bir bəla /əlməsindən baş*a he- nə ilə
-ata bilmə.+:
;
2#.!öminin ,əlaya d&6ar olması onun öz x(yrinədir
=@C+İmam Gadi* (ə)19Allahın Musaya (ə) /#ndərdiyi
vəhylərdən birində belə buyrulur ki1 Elə bir mə2lu*
yaratmamışam ki, Mənim dər/ahımda m#min bəndəmdən
ə.i. lsun+ 7nu bəlaya dü-ar edirəmsə, (bu) nun ü-ün daha
ya2şı və daha 2eyirli lduğuna /#rədir+ 7na $an sağlığı bə2ş
edirəmsə, (deməli bu) nun ü-ün daha ya2şıdır+ 7nun əlindən
alıb məhrum edirəmsə, bu nun ü-ün daha ya2şıdır+ Mən, nəyin
bəndəmi islah edərək dü.əltməsini daha ya2şı bilirəm+ ,una
/#rə də /ərək mənim bəlama səbrli, nemətlərimə şükr edən və
h#kmlərimə ra.ı lsun ki, nu #.ümün ən dğru bəndələrimin
sırasında ya.ım+:
j
2).@əndələrin ən 6ə%in sınaqları
=@@+İmam 3li (ə)19Allah he- kəsi na m#hlət vermək kimi bir
şeylə sınamayıb+:
k
=@<+İmam 3li (ə)19r2sullu* bəladır+ r2sullu*dan daha 0isi
bədənin 2əstə lmasıdır+ 7ndan da 0isi *əlbin (mə5nəvi
ba2ımdan) 2əstə lmasıdır+:
B
=@;+İmam Gadi* (ə)19Allah, bəndələri malını bağışlama*dan
-ətin bir şeylə sınamayıb+:
l
A
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<j<, hədis A<
<
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+<@<, hədis @B
;
əl&4a)i, $+<, səh+<kl, hədis <;
j
,iharul&3nvar, $+l<, səh+;;@, hədis @j
k
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;A;, hədis A
B
3mali&6usi, səh+@jB, hədis <jC
l
əl&Eisal səh+A, hədis <l
173
=@j+İmam Gadi* (ə)19y- şey var ki, kim nlardan birinə
dü-ar lsa #lümü ar.ulasın1 ,ir&birinin ardın$a /ələn y2sullu*,
rüsvay-ı məhrumlu* və *alib /əlmiş düşmən+:
A
2+.9ə%inlikdən sonra asanlıq
=@k+İmam 3li (ə)19 ,əlanın snunda a-ılış (işlərin
düyünlərinin a-ılması) hasil lur+:
<
=@B+İmam Gadi* (ə)19 ,əla üstündən bəla /ələn .aman
bəladan *urtuluş hasil lar+:
;
2#-.@əla zamanı dua (%mək
TurUan:
97 kəslər ki, başlarına bir müsibət /ələn .aman 9bi.
Allahını* və 7na tərə) *ayıda$ağı*: deyərlər+:
j
=@l+İmam 3li (ə)19"ər bir -ətinlik və müşkül .amanı 9p$a və
b#yük Allahdan baş*a bir /ü$ və *üdrət y2dur: de+ (,elə
deyəndə) həmin -ətinlik aradan *al2ır+:
k
=@A+İmam R.a (ə)19Atamı yu2uda /#rdüm və
buyurdu197ğulo ?ətinlik i-ərisində lan .aman 9ya Rau), ya
Rəhim: $ümləsini -2 de+ ru2uda /#rdüyün aşkarda /#rdüyün
kimidir (yəni bu dediklərimi yu2u sanma, aşkar kimi *əbul et)+:
B
2#1.@əlaya d&6ar olmuş şəxsi görən zaman dua
(%mək
=@=+Allahın Peyğəmbəri (s)19,əlaya dü-ar lmuş insanları
/#rən .aman Allaha şükr edin, amma elə y2 ki nlar
eşitsinlər+?ünki (ə/ər eşitsələr) narahat larlar+:
l
=<C+İmam ,a*ir (ə)19,əlaya dü-ar lmuş adam /#rəndə
nun eşitmədiyi şəkildə ü- də)ə de1 Dükr və həmd lsun 7
Allaha ki, məni sənin dü-ar lduğun bəlaya dü-ar etməyib+
3/ər istəsəydi məni də belə edə bilərdi+: (İmam snra)
buyurdu19 4im bu $ümləni desə he- va2t həmin bəlaya dü-ar
lma.+:
A
A
6uhə)ul&p*ul, səh+;@A
<
,iharul&3nvar, $+lA, səhB @<, hədis lC
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;kl
j
,ə*ərə, ayə @kB
k
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<lC, hədis @
B
Məh$ud&'əəvat, səh+;;;
l
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;j, hədis @A
A
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;j, hədis @k
174
ιοοοοοοπ
MJ
]ahtan
2#2.@ö"%an
TurUan:
9M#min kişiləri və *adınları etmədikləri bir işdən #trü
in$idənlər, şübhəsi. ki, ü.ərlərinə b#htan və a-ı*&aydın bir
/ünah /#türmüşlər+:
@
-əm&inin müra!iət "t0 +sra <24 1ur 36$394 -u!urat 36
Vədis:
=<@+Allahın Peyğəmbəri (s)194im m#min kişiyə və ya *adına
b#htan atsa, ya2ud nun barəsində nda lmayan şeyi desə,
Allah !iyamət /ünü nu həmin şə2s barəsindəki s#.ünü /eri
/#türənə kimi bir d tə0ənin üstündə sa2layar+:
<
=<<+İmam 3li (ə)19,#htan atma* kimi həyası.lı* və abırsı.lı*
y2dur+:
;
=<;+ İmam 3li (ə)19xünahsı. adama b#htan atma* səmadan
da b#yükdür+:
j
=<j+İmam Gə$$ad (ə)194im $amaatda lan eyb barəsində
danışsa, $amaat nda lmayan eybi na aid edər+:
k
=<k+İmam Gadi* (ə) müdriklərin birindən nə*l edərək
buyurmuşdur19xünahsı. adama b#htan atma* m#hkəm
dağlardan da ağırdır+:
B
@
3h.ab, ayə kA
<
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@=j, hədis k
;
murərul&"ikəm, hədis @Cjkk
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@=j, hədis ==
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@BC, hədis <@
B
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@=j, hədis ;
175
ιοοοοοοπ
MK
Müahilə
H
2#3.!&,a"ilə
TurUan:
9Gənə /#ndərilən bilikdən snra kim nun barəsində (İsa (ə)
ha**ında) səninlə mübahisə etsə, de1 xəlin bi. də ğlanlarımı.ı
si. də ğlanlarını.ı, bi. də *adınlarımı.ı si. də *adınlarını.ı, bi.
də #.ümü.ü si., də #.ünü.ü -ağıra*+ Gnra (Allaha) yalvarıb
yalan-ılara Allahın sənət etməsini diləyək+:
<
Vədis:
=<B+İmam Gadi* (ə) 3bulabbasa mübahilə barəsində belə
buyurmuşdur1 97v$unu nun v$una *yub deyirsən19Allahımo
3/ər )ilankəs ha**ı inkar, ya2ud batili i*rar edirsə nu səma
bəlasına və ya #. tərə)indən lan bir ə.aba dü-ar et+ 7na
yetmiş də)ə ni)rin və *arğış et+:
;
=<l+İmam Gadi* (ə)19Fə$ran 2a-0ərəstləri #. baş-ı, $anişin
vəq++ ilə Peyğəmbərin (s) yanına /əlib dedilər19,i.i nəyə də5vət
edirsənn: Peyğəmbər buyurdu19Allahdan baş*a bir tanrının
lmamasına, mənim Allahın el-isi lmağıma və İsanın Allahın
yeyib&i-ən və i)ra.at 2ari$ lanq+ yaradılmış bir bəndəsi
lmasına şəhadət verməyəqq+,una /#rə də mənimlə
mübahilə edino 3/ər mən dğru danışanamsa sənət və ni)rin
si.i tuta$a* və ə/ər yalan-ı lsam sənət və ni)rin məni
tuta$a*+: 'edilər193dalətli *ərardır+ Gnra mübahilə ü-ün va2t
təyin etdilər+:
7nlar evlərinə *ayıdandan snra b#yükləri dedi193/ər ,
mübahiləyə #. *#vmü ilə /əlsə nunla mübahilə edərik+ ?ünki
ə/ər belə lsa, , 0eyğəmbər deyil+ Amma mübahiləyə yalnı.
ailəsi ilə /əlsə nunla mübahilə etmərik+ ?ünki ə/ər ailəsini
təhlükəyə atırsa deməli dğrudan da dü. deyir+ Gəhər a-ılandan
snra Peyğəmbərin (s) yanına /əldilər+ x#rdülər ki, 3mirəl&
m#minin, iatimə, "əsən və "üseyn nun yanındadırlar+ 7nlar
*r2dular və Peyğəmbərə (s) dedilər19Gəninlə ra.ılaşırı*, bi.i
@
İki tərə)in bir&birinə ni)rin və *arğış etməsi
<
Ali&İmran, ayə B@
;
əl&4a)i, $+<, səh+k@j, hədis j
176
mübahilə etməkdə ü.ürlü bil+: ,eləliklə, Allahın Peyğəmbəri (s)
$i.yə əsasında nlarla ra.ılaşdı və nlar dağılışıb /etdilər+:
@
@
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+;jl, hədis @kl
177
ιοοοοοοπ
ML
]eypət
2#4.@(y2ə%
TurUan:
9Gənə bey5ət edənlər şübhəsi. ki, Allaha bey5ət edirlər+
Allahın (*üdrət) əli nların əllərinin üstündədir+ 4im (beyvəti)
0.sa, an$a* #. əleyhinə 0.muşdur+ 4im Allah ilə bağladığı
beyvətə və)alı lsa, te.liklə Allah na b#yük bir müka)at verər+:
@
9Allahla əhd bağladığını. .aman na və)alı lun və
andlarını.ı m#hkəmləndirdikdən snra nları 0.mayın+:
<
Vədis:
=<A+3li ibn İbrahim19"ə*i*ətən Allah m#minlərdən ra.ı
ldu:
;
ayəsi 9ri.van: (ra.ılı*) beyvəti barəsində na.il ldu və
beyvət edənlərlə şərt kəsdi ki, Peyğəmbərin işlərinə irad
tutmasın və nun əmrlərindən byun *a-ırmasınlar+ Allah&taala
9ri.van: (beyvəti) ayəsi na.il ldu*dan snra buyurdu19Gəninlə
bey5ət edənlərq++:
j
=<=+Gələmə ibn əl&3kvə 9"üdeybiyyə /ünü Peyğəmbərlə
hansı işə /#rə beyvət etdini.n: sualının $avabında
deyib19>lümə /#rəo:
k
2#5.1adınların ,(y2ə%i
TurUan:
9ra Peyğəmbəro M#min *adınlar Allaha he- bir şərik
*şmaya$a*ları, ğurlu* və .ina etməyə$əkləri, #vladlarını
#ldürməyə$əkləri, #./ə kişilərdən lan uşa*larını yalandan
ərlərinə isnad etməyə$əkləri və he- bir ya2şı, bəyənilən işdə
sənin əleyhinə -ı2maya$a*ları barədə sənə beyvət etmək ü-ün
yanına /əldikləri .aman nların beyvətini *əbul et və Allahdan
nların bağışlanmasını dilə+ "ə*i*ətən Allah bağışlayan və
rəhm edəndir+:
B
Vədis:
@
iəth, ayə @C
<
Fəhl, ayə =@
;
iəth, ayə @A
j
6ə)sir !umi, $+<, səh+;@k
k
səhih&Müslim, hədis @lBC
B
Mumtəhinə, ayə @<
178
=;C+İmam (avad (ə)19Allahın Peyğəmbərinin *adınlarla
beyvəti belə idi ki, "ə.rət əlini i-ində su lan bir *abın i-inə
*yub snra -ı2arardı və *adınlar Allaha lan imanlarını (dildə)
i*rar və aşkar etməklə, 7nun 0eyğəmbərini təsdi*ləməklə
əllərini həmin *abın i-inə salardılar+:
@
2#.@(y2ə%i ;ozmaq
=;@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ü- nə)ərlə danışmaya$a*
q+ (7nlardan biri də) #. imam və rəhbəri ilə dünyəvi mə*sədlər
ü-ün beyvət edən şə2s+ 3/ər (imamı nun) istəyini yerinə
yetirsə əhdinə və)a edir, yerinə yetirməsə isə əl -əkir+:
<
=;<+İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən ,ər.ə2 aləmində "əsinə
adında bir şəhər var+ Məndən həmin şəhərdə nə lmasını
sruşma* istəmirsini.n: 'edilər19Ey 3mirəl&m#minin,
şəhərdə nə varn: ,uyurdu19,eyvətlərini 0.anların əllərio:
;
=;;+İmam R.a (ə)19,eyvətini 0.an şə2s 0is hadisədən
amanda deyil+:
j
2##.!&səlmanların imam *li ilə ,(y2ə%i
=;j+İmam 3li (ə)19(amaato Gi. məndən əvvəlkilərlə beyvət
lunduğu kimi mənimlə də beyvət etdini.+ İnsanlar beyvət
edəndən *aba* a.ad və i2tiyar sahibidirlər+ (Amma beyvət
etdikdən snra mənə tabe lma* mə$buriyyətindədirlər+):
k
=;k+İmam 3li (ə) 96əlhə və tübeyr ilə nə ü-ün vuruşurdunn:
sualının $avabında buyurmuşdur19?ünki mənimlə lan beyvəti
0.dular və mənə tabe lan m#minləri #ldürdülər+:
B
=;B+İmam 3li (ə)19Mənə beyvət etmək ü-ün /#lmə-ənin
ətra)ına t0laşan susu. dəvələr kimi ş#v*lə ətra)ıma
t0laşdını.+:
l
@
6uhə)ul&p*ul, səh+jkl
<
əl&Eisal səh+@Cl, hədis lC
;
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+@AB, hədis l
j
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+@AB, hədis j
k
əl&İrşad, $+@, səh+<j;
B
Fəh$üs&Gəadə, $+@, səh+;lk
l
əl&İrşad, $+@, səh+<BC
179
180
ιοοοοοοπ
MM
Ticarət
2#).?icarə%
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro !arşılı*lı ra.ılı*la edilən ti$arət istisna
lma*la bir&birini.in mallarını ha*sı. yerə yeməyin və bir&birini.i
#ldürməyin+ "ə*i*ətən Allah si.ə *arşı mərhəmətlidir+:
@
Vədis:
=;l+İmam 3li (ə)196i$arət işləri ilə məşğul lun ki, ti$arət si.i
baş*alarının malından ehtiya$sı. edir+ Allah&taala dü. lan 0eşə
sahibini sevir+:
<
=;A+İmam Gadi* (ə)196i$arət etmək ağlı artırar+:
;
2#+.?icarə% (%məmək
=;=+İmam Gadi* (ə)196i$arət etməmək ağlı .əi)lədir+:
j
=jC+İmam Gadi* (ə) /eyim alveri ilə məşğul lan Məa. ibn
4əsir 9mənim #.ümə /#rə sərvətim var və ba.ardan -ı2ma*
*ərarına /əlmişəm: dedikdə buyurmuşdur1 9,elə lan halda
nə.ərin etibardan düşə$ək və he- bir işdə səndən k#mək
istənilməyə$ək+:
k
2)-.?icarə%in qayda 'ə şər%ləri
=j@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Alver edən şə2s beş işdən &
sələmdən, and i-məkdən, malın eybini /i.lətməkdən, satanda
təri)ləməkdən və alanda 0isləməkdən -əkinməli, əks tə*dirdə
(deyilənləri etməyə$əyi tə*dirdə) alveri tərk etməlidir+:
B
=j<+İmam 3li (ə)19!r2a* ta$ir ru.idən məhrum *alar,
$əsarətli ta$irin ru.isi lar+:
l
@
Fisa, ayə <=
<
uəsailuş&Diə, $+@<, səh+j, hədis B
;
əl&4a)i, $+k, səh+@jA, hədis <
j
əl&4a)i, $+k, səh+@jA, hədis @
k
əl&4a)i, $+k, səh+@j=, hədis @C
B
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+=k, hədis @A
l
4ən.ul&pmmal, hədis =<=;
181
=j;+İmam 3li (ə)19Ey ta$irləro 6i$arətin h#kmlərini #yrənin
snra ti$arət edino 6i$arətin h#kmlərini #yrənin snra ti$arət
edino 6i$arətin h#kmlərini #yrənin snra ti$arət edino:
@
=jj+İmam 3li (ə)19Ey ta$irləro !a.an$ və işə başlamamışdan
Allahdan 2eyir diləyin, alverdə sadə lma*la Allahdan bərəkət
a2tarın, alı$ılara ya2ınlaşın, həlimlik .inəti ilə bə.ənin, and
i-məkdən -əkinin, yalan deməkdən u.a*laşın, .ülm etmək və
ha*sı.lı*dan *r2un, mə.lumlarla insa) və ədalətli davranın,
sələmin ətra)ına )ırlanmayın 9və #l-ü və -əkini kamil edin,
$amaatın ha**ından bir şey kəsməyin və yer ü.ündə )əsad
t#rədən lara* dlaşmayın+:
<
=jk+İmam Gadi* (ə)196i$arət etmək istəyən hər bir şə2s #.
dininin h#kmlərini #yrənməlidir ki, halalı haramdan se-ə bilsin+
>. dininin h#kmlərini #yrənmədən ti$arət edən şə2s şübhələr
(halal %haramlığı məlum lmayan) bata*lığına yuvarlanar+:
;
=jB+İmam Gadi* (ə)19,ir&biri ilə alver edən iki müsəlmandan
biri 0eşman lub işin 0.ulmasını istəyən .aman *arşı tərə)
nun 2ahişini *əbul etsə, Allah !iyamət /ünü nun səhv və
2ətalarından ke-ər+:
j
2)1.9əkidə alda%maq qadağandır
TurUan:
9uay halına -əkidə və #l-üdə aldadanlarıno 7 kəslərin ki,
#.ləri 2al*dan bir şey alan .aman nu tam #l-üb alar, 2al* ü-ün
#l-dükdə və ya -əkdikdə isə nu əskildərlər+:
k
-əm&inin müra!iət "t08nIam 3964-ud H;, H94 :uəra 3H3$3H<4
ər$'əhman F$7
Vədis:
=jl+Allahın Peyğəmbəri (s)19?əkəndə (müştərinin 2eyrinə)
ağır -əkin+:
B
=jA+İmam Gadi* (ə)196ərə.i müştərinin 2eyrinə ağır
lmayın$a müştərinin ha**ı #dənilməyə$əkdir+:
l
2)2.?acirlərin sədəqə '(rməyə %əş'iq (dilməsi
@
əl&4a)i, $+k, səh+@kC, hədis @
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+kj, hədis @CC
;
uəsailuş&Diə, $+@<, səh+<A;, hədis j
j
uəsailuş&Diə, $+@<,səh+<Al, hədis j
k
Mütə))i)in, ayə @&;
B
4ən.ul&pmmal, hədis =jj<
l
əl&4a)i, $+k, səh+@k=, hədis @
182
=j=+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey ta$irləro Alver .amanı Deytan
və /ünah yanını.dadır+ 7dur ki, alış&verişini.i sədə*ə ilə
*arışdırın+:
A
2)3.5lış7'(rişdə asanlıq yara%maq
=kC+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah rəhm etsin bəndəyə ki,
alış&verişdə, br$un verilməsi və alınmasında asanlı* yaradır+:
<
=k@+İmam 3li (ə) mal satan bir kişiyə t#vsiyə edərək
buyurmuşdur1 9Allahın Peyğəmbərinin (s) belə buyurmasını
eşitdim1 xü.əşt və asanlı* yaratmağın #.ü bir n#v
mən)əətdir+:
;
2)4.9ənə 'urmaq
=k<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3lio '#rd şeydə -ənə vurma1
9!urbanlığın, kə)ənin və *ulun alınmasında və Məkkə sə)ərinin
kirayəsində+:
j
=k;+İmam ,a*ir (ə)19Müştəri ilə -ənə vur+ ?ünki -2 0ul
versə də -ənə vurma* rahatlı* və 2atir$əmliyə səbəb lur+ Alış&
verişdə .iyana uğrayan nə təri)ə layi*dir, nə də müka)atao:
k
2)5.9ənə 'uranla 6ənə 'urmayan arasında =ərq
qoymamaq
=kj+İmam Gadi* (ə) malının üstünə müəyyən bir *iymət
*yub nu -ənə vurmayan müştəriyə həmin *iymətə, malı
həmin *iymətə alma* istəməyən buna /#rə də -ənə vuran
müştəriyə isə malı artıran şə2s barəsində buyurmuşdur193/ər
hər ikisinə və ü-ün$ü bir şə2sə (satanda) malı artırsa eybi
y2dur+ Amma həmin mi*dar malı *iymətə alma*dan imtina
edərək -ənə vuran şə2sə belə edir, -ənə vurmayana etməyirsə,
mən bu $ür işi bəyənmirəm+3lbəttə, malın hamısını bir yerdə
t0dan satsa bu istisnadır+:
B
2).!öminin mömindən qazanc gö%&rməsi
=kk+İmam Gadi* (ə)19M#minin m#mindən *a.an$ /#türməsi
sələmdir, bu istisna ilə ki, malı yü. dirhəmdən artı* *iymətə
almış lsa, bu halda həmin malın *iymətinin üstünə /ündəlik
yeməyin mi*darı *ədər artır+ ra2ud da (m#min m#mindən
aldığı malı) ti$arət etmək ü-ün almış lsun ki, nda nlardan
A
4ən.ul&pmmal, hədis =jjC
<
4ən.ul&pmmal, hədis =jk;
;
uəsailuş&Diə, $+@<, səh+<AA, hədis j
j
əl&Eisal səh+<jk, hədis @C;
k
uəsailuş&Diə, $+@<, səh+;;k, hədis <
B
əl&4a)i, $+k, səh+@k<, hədis @C
183
*a.an$ /#türmək lar+ Amma (hər halda) bir&birini.lə mülayim
və mehriban davranın+:
@
=kB+İmam Gadi* (ə) m#minin m#mindən *a.an$
/#türməsinin sələm lması barəsindəki rəvayətlə bağlı
buyurmuşdur19,u ha**ın hakim lduğu və bi. əhl&beytin !aim
imamı *iyam edən .aman ü-ündür+ ,u /ün isə (həmin işi
/#rməyin) eybi y2dur+:
<
2)#.Aaramaz 'ə ;is əməlli %acirlər
=kl+Allahın Peyğəmbəri (s)196a$irlər yarama.
adamlardırlar+: (Peyğəmbərə) dedilər19Ey Allahın Peyğəmbəri,
mə/ər Allah alış&verişi halal etməyibn: ,uyurdu19,əli, amma bu
tay)a alver edən .aman yalan danışır və and i-məklə /ünah
edir+:
;
=kA+4ən.ül&ummal19İmam 3li (ə) ba.ara /ələr və #. yerində
dayanıb buyurardı19Galam lsun si.ə ey ba.ar əhlio Allahdan
*r2un və and i-məyino ?ünki and i-mək malı r#vnə*ləndirir və
bərəkəti aradan a0arır+ 'ü. alıb dü. verəni istisna lma*la,
ta$irlər yarama. adamlardıro:
j
2)).?acirin doğru danışmağı
=k=+Allahın Peyğəmbəri (s)19'ğru danışan və dğru əməl
sahibi lan müsəlman ta$ir !iyamətdə şəhidlərlə bir yerdə
lar+:
k
=BC+Allahın Peyğəmbəri (s)19'ğru danışan ta$ir !iyamətdə
ərşin k#l/əsinin altında la$a*dır+:
B
=B@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ü- nə)ər(in ü.ün)ə
ba2maya$a*1 9qq#. malını yalandan təri)ləyənə+:
l
2)+.5nd i6məklə malı %əri=ləmək
=B<+İmam 3li (ə)19Ey dəllallaro A. and i-ino ?ünki bu iş malın
satılmasına səbəb lsa da,(hə*i*i) 2eyir və mən)əəti aradan
a0arar+:
A
=B;+İmam Gadi* (ə)19Allah&taala malını and i-məklə satan
şə2sə ni)rət edər+:
=
@
əl&4a)i, $+k, səh+@kj, hədis <<
<
uəsailuş&Diə, $+@<, səh+<=j, hədis j
;
4ən.ul&pmmal, hədis =jk@
j
4ən.ul&pmmal, hədis@CCj;
k
4ən.ul&pmmal, hədis=<@B
B
4ən.ul&pmmal, hədis=<@A
l
,iharul&3nvar, $+lk, səh+<@@, hədis B
A
əl&4a)i, $+k, səh+@B<, hədis <
=
3mali&Gədu*, səh+;=C, hədis B
184
2+-.5xirə% %icarə%i
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Gi.ə elə bir ti$arət ylu /#stərimmi ki,
si.i şiddətli ə.abdan 2ilas etsinn (7 bundan ibarətdir1) Allaha və
7nun Peyğəmbərinə iman /ətirin və Allah ylunda mal və
$anını.la $ihad edin+ 3/ər bilsəni., bu si.in ü-ün daha
2eyirlidir+:
@
Vədis:
=Bj+Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.ün /#rən və *əlbinə yatan
hər bir şeyi Allaha /#rə kənara *y+ ,udur a2irət ti$arəti+ ?ünki
Allah buyurub19Gi.də lan tükənər, Allah dər/ahında lan isə
əbədidir+:
<
=Bk+Allahın Peyğəmbəri (s)19'ünya ta$iri #.ünü və malını
təhlükəyə atır, a2irət ta$iri isə *a.an$ və mən)əət /#türür+
7nun ilk *a.an$ı nə)si, ndan snra isə u$a (ənnəto:
;
=BB+İmam 3li (ə)19Galeh əməl kimi ti$arət, savab kimi
*a.an$ y2dur+:
j
=Bl+İmam 3li (ə)193n -2 *a.an$ı dünyanı verib a2irəti alan
şə2s əldə edib+:
k
=BA+İmam 3li (ə)194im #.ünü (ənnətdən baş*a bir *iymətə
satsa dərdi&sərə düşüb+:
B
=B=+İmam 3li (ə)194im Allaha itaəti #. malı etsə, ti$arət
etmədən *a.an$lar na tərə) /ələr+:
l
2+1.?icarə% mömini 5lla"ı zikr (%məkdən 'ə yada
salmaqdan yayındırmır
TurUan:
97 kəslər ki, nə ti$arət, nə alış veriş nları Allahı .ikr
etməkdən, nama. *ılma*dan və .əkat verməkdən yayındırma.+
7nlar *əlblərin və /#.lərin haldan&hala düşə$əyi bir /ündən
*r2arlar+:
A
Vədis:
=lC+ii*hur&R.a (ə) kitabında19!a.an$ və ti$arətlə məşğul
ikən nama.ın va2tı -atan .aman alverin səni nama.dan
sa2lamasın+ ?ünki Allah bə.ilərini bu $ür vəs) edərək
təri)ləyib197 kəslər ki,q++ yayındırma.: 7nlar ta$ir lublar+
@
Gə)), ayə @C, @@
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@CB, hədis @
;
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<C
j
,iharul&3nvar, $+B=, səh+jC=, hədis @<<
k
murərul&"ikəm, hədis ;ClB
B
murərul&"ikəm, hədis ;jlj
l
murərul&"ikəm, hədis AABj
A
Fur, ayə ;l
185
Amma nama.ın va2tı -atan kimi *a.an$ və alverdən əl -əkərək
nama.a durardılar+ 7nların mu.d və müka)atı ti$arət etməyib
nama. *ılanlardan -2 idi+:
@
2+2.?icarə% 'ə din
=l@+İmam 3li (ə)19'inini #. dükanı etmiş şə2sin dinindən
0ayı, elə həmin yediyidir+:
<
=l<+İmam 3li (ə)19A2irət əməli ilə dünya (malı) a2taran şə2s
#. mə*sədindən daha da u.a*laşar+:
;
@
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@CC, hədis jC
<
6uhə)ul&p*ul, səh+<<;
;
murərul&"ikəm, hədis l=C@
186
ιοοοοοοπ
MN
Tadə
2+3.?ö',ə
1ur2an3
9,əndələrinin t#vbəsini *əbul edən, /ünahları bağışlayan və
si.in nə etdiyini.i bilən 7dur+:
@
=l;+Allahın Peyğəmbəri (s)196#vbə ke-mişdə lanların
üstünü #rtür+:
<
=lj+Allahın Peyğəmbəri (s)19xünahından t#vbə etmiş şə2s
/ünah etməmiş şə2s kimidir+:
;
=lk+İmam 3li (ə)196#vbə /ünahları təmi.ləyər və *əlbi
yuyar+:
j
2+4.?ö',ə (dənin məqamı
TurUan
9Allah t#vbə edənləri və 0ak lanları sevir+:
k
Vədis:
=lB+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah yanında t#vbə etmiş
m#min kişi və m#min *adından sevimli he- nə y2dur+:
B
=ll+Allahın Peyğəmbəri (s)19Adəm #vladının hamısı səhv və
2əta edir, 2əta edənlərin ən ya2şısı t#vbə edənlərdir+:
l
=lA+Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən Allahın #. bəndəsinin
t#vbə etməsindən sevin$i uşağı lmayanın uşağı ldu*da, bir
şey itirən kəsin itirdiyini ta0dı*da və susu. şə2sin su ta0an
.aman duyduğu sevin$dən -2dur+:
A
2+5.?ö',ə (dənlər
1ur2an3
@
Dura, ayə <k
<
Müstədrəkul&uəsail, $+@<, səh+@<=, hədis @;lCB
;
4ən.ul&pmmal, hədis @C@lj
j
murərul&"ikəm, hədis @;kk
k
,ə*ərə, ayə <<<
B
,iharul&3nvar, $+B, səh+<@, hədis @k
l
3d&durrul&Mənsur, $+@, səh+B<B
A
4ən.ul&pmmal, hədis @C@Bk
187
96#vbə, ibadət və şükr&səna edənlər, ru$ tutanlar, ruku və
sə$də edənlərq+:
@
Vədis:
=l=+Allahın Peyğəmbəri (s)196#vbə etmiş şə2sin d#rd
nişanəsi var1 əməli yalnı. Allaha /#rə 2alisləşdirmək, batili tərk
etmək, ha**a bağlılı* və ya2şılığa hərislik+:
<
=AC+İmam 3li (ə) t#vbə edənlərin vəs)ində
buyurmuşdur19xünah ağa$larını /#. və *əlblərinin *abağında
basdırıblar və nları 0eşman-ılı* suyu ilə suvarıblar+ ,u ağa$lar
nlara salamatlı* barı verib və ar2asın$a ra.ılı* və kəramət
/ətirib+:
;
=A@+İmam Gə$$ad (ə) müna$atlarının birində1 9,i.i
kəslərdən et ki, qq nə)si istəklərin d 0ərdəsini t#vbə yaşı
t#kməklə kəsiblər və nadanlı* *ablarını həyat suyunun .ülalı ilə
yuyublar+:
j
2+.?ö',ənin qə,ul olunması
TurUan:
9,əndələrinin t#vbəsini *əbul edən, /ünahları
bağışlayanq+7dur:
k
Vədis:
=A<+İmam 3li (ə)1 96#vbə (etmək uğuru) verilmiş şə2s nun
*əbul edilməsindən məhrum edilmə. və istiğ)ar (etmək uğuru)
verilmiş şə2s isə bağışlanma*dan məhrum *alma.o:
B
2+#.?ö',ə nə 'ax% qə,ul (dilirO
TurUan:
9xünah işlər /#rməkdə davam edərək #lüm yetişən anda
9mən indi t#vbə etdim: deyənlərin və ka)ir lara* #lənlərin
t#vbəsi *əbul lunma.+:
l
Vədis:
=A;+Allahın Peyğəmbəri (s)194im (ə.abı) müşahidə
etməmişdən *aba* t#vbə etsə, Allah nun t#vbəsini *əbul
edər+:
A
@
6vbə, ayə @@<
<
6uhə)ul&p*ul, səh+<C
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+l<, hədis ;A
j
,iharul&3nvar, $+=j, səh+@<l, hədis @=
k
Dura, ayə <k
B
,iharul&3nvar, $+B=, səh+j@C, hədis @<j
l
Fisa, ayə @A
A
əl&4a)i, $+<, səh+jjC, hədis <
188
=Aj+İmam ,a*ir (ə) əli ilə bğa.ına işarə edərək
buyurmuşdur19(an bura -atanda alim və bilənin t#vbəsi (t#vbə
etməyə bir ylu) y2dur, amma nadanın var+:
@
=Ak+İmam R.a (ə) 9Allah&taala nə ü-ün iirvnu iman
/ətirməsinə və 7nun birliyini i*rar etməsinə ba2mayara* suda
batırdın: sualının $avabında buyurmuşdur19?ünki ə.abı
müşahidə edən .aman iman /ətirdi, ə.abı müşahidə edən
.aman iman /ətirmək isə *əbul edilmə.+:
<
2+).D(şman olmaq ,ir nö' %ö',ədir
=AB+Allahın Peyğəmbəri (s)19Peşman-ılı* t#vbədir+:
;
=Al+İmam 3li (ə)19xünahdan 0eşman lma* istiğ)ardır+:
j
=AA+İmam 3li (ə)19!əlbin 0eşman lması /ünahın üstünü
#rtər+:
k
2++.Bəmimi (%ira=
TurUan:
9'i/ər bir dəstə /ünahını etira) etdi ki, nlar ya2şı bir əməl
ilə 0is bir əməli bir&birinə *arışdırmışlar+ 7la bilər ki, Allah
nların t#vbələrini *əbul etsin+:
B
Vədis:
=A=+İmam 3li (ə)19>. /ünahını etira) edən /ünahkar, #.
əməli ilə #yünən itaətkardan daha ya2ışıdır+:
l
==C+İmam ,a*ir (ə)19uallah, /ünahı etira) edən şə2sdən
baş*a he- kəs ndan *urtulma.+:
A
==@+İmam ,a*ir (ə)19uallah, Allah&taala insanlardan yalnı. iki
şey % nemətlərini daha da artırma* ü-ün nlara /#rə şükr
etmələrini və /ünahlarını bağışlama* ü-ün /ünahlarını e5tira)
etmələrini istəyib+:
=
3--.?ö',ənin s&%unları
TurUan:
9"ər kəs .ülmündən snra t#vbə etsə və #.ünü dü.əltsə
Allah nun t#vbəsini *əbul edər+ "ə*i*ətən Allah bağışlayan və
rəhm edəndir+:
@C
@
əl&4a)i, $+<, səh+jjC,hədis ;
<
,iharul&3nvar, $+B,səh+<;,hədis <k
;
4ən.ul&pmmal, hədis @C;C@
j
Mustədrəkul&uəsail, $+@<, səh+@@A, hədis @;Blj
k
Mustədrəkul&uəsail, $+@<, səh+@@A, hədis @;Blj
B
6vbə, ayə @C<
l
murərul&"ikəm, hədis B;;j
A
,iharul&3nvar, $+B, səh+;B, hədis kB
=
əl&4a)i, $+<, səh+j<B, hədis <
@C
Maidə, ayə ;=
189
9Dübhəsi. ki, Mən t#vbə edib iman /ətirəni və ya2şı işlər
/#rüb snra dğru ylu tutanı -2 bağışlayanam+:
@
Vədis:
==<+İmam 3li (ə)196#vbə d#rd sütun & *əlbdə 0eşman-ılı*
(ke-irmək), dil ilə bağışlanma istəmək, bədən ü.vləri ilə əməl
etmək və (/ünaha) *ayıtmama* *ərarı ü.ərində dayanmışdır+:
<
==;+əl&4a)i19Fə2və tay)asının b#yüklərindən biri lan uəhəb
ibn 3bdi Rəbbih deyir19İmam ,a*irə (ə) dedim19Mən "ə$$a$ın
.amanından indiyə kimi vali lmuşam, mənim t#vbəm *əbul
larn: "ə.rət susdu+ Mən s#.ümü bir də təkrar etdim+ "ə.rət
buyurdu19Eeyr, yalnı. bu istisna ilə (t#vbən *əbul la bilər) ki,
hər bir ha** sahibinin ha**ını #.ünə *aytarasan+:
;
3-1.?ö',ənin nö'ləri
==j+Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər bir /ünah ü-ün (na uyğun)
bir (tər.də) t#vbə et, /i.li /ünah ü-ün /i.li t#vbə və aşkar
/ünah ü-ün aşkar t#vbəo:
j
3-2.Bəmimi 'ə xalis niyyə%lə %ö',ə
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Allaha səmimi&*əlbdən və 2alis niyyətlə
t#vbə edin+:
k
Vədis:
==k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Gəmimi&*əlbdən və 2alis
niyyətlə edilmiş t#vbə etdiyin /ünahdan 0eşman lmağın,
Allahdan bağışlanma diləməyin və bir də he- va2t na
*ayıtmamağındır+:
B
==B+İmam "adi (ə) səmimi&*əlbdən edilmiş 2alis t#vbə
barəsindəki sualın $avabında buyurmuşdur19Gəmimi və 2alis
t#vbə batinin .ahir kimi və (hətta) ndan da ya2şı lmasıdır+:
l
3-3.?ö',əni %əxirə salmaqJ g(cikdirmək
==l+İmam 3li (ə)19xünah edən .aman t#vbə ilə nun
məhvinə tələs+
A
@
6a&ha, ayə A<
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+A@, hədis lj
;
əl&4a)i, $+<, səh+;;@, hədis ;
j
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@<l, hədis ;;
k
6əhrim, ayə A
B
4ən.ul&pmmal, hədis @C;C<
l
,iharul&3nvar, $+B, səh+<<, hədis <C
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<CA, hədis ;<
190
==A+İmam 3li (ə)196#vbə işini sabaha sa2layan kəs #lümün
hü$umu ilə -2 b#yük təhlükə *arşısındadır+:
@
===+İmam (avad (ə)196#vbəni tə2irə salma* aldanma* və
*ə)lətdir, bu /ün&sabah etmək isə -aş*ınlı* və məəttəl-iliko:
<
3-4.?ö',ədən da"a asanK
@CCC+İsa Məsih (ə)19(amaata br$lu lmayan kəs, br$lu
lub br$unu va2tında *aytaran kəsdən də daha rahat və *əmi
a.dır+ "əm-inin /ünah etməyən kəs, /ünah edib hətta səmimi
*əlbdən 2alis t#vbə edən və Allaha tərə) *ayıdandan daha
rahat və 2atir$əmdir+:
;
@CC@+İmam 3li (ə)19xünah etməmək t#vbə(nin *əbul
lunmasını) istəməkdən daha asandır+:
j
3-5.5lla"7%aalanın %ö',ə (dən şəxsin (y,lərinin
&s%&n& ör%məsi
@CC<+İmam 3li (ə)194im (Allaha tərə)) *ayıtsa Allah da na
(tərə)) *ayıdar və nun bədən ü.vlərinə və yerin hər bir
0ar-asına nun abrını *ruma*, eyblərinin üstünü #rtmək və
əməlləri *ruyan mələklərin nun barəsində ya.dı*ları
/ünahların nların yadlarından -ı2arılması əmr edilər+:
k
3-.Dis əməllərin yaxşı əməllərə 6('rilməsi
TurUan:
9An$a* t#vbə edib iman /ətirən və ya2şı işlər /#rənlərdən
baş*ao Allah nların 0is əməllərini ya2şı əməllərə -evirər+ Allah
bağışlayan və rəhm edəndir+:
B
Vədis:
@CC;+İmam Gadi* (ə)19Allah&taala 'avud 0eyğəmbərə (əla
nəbiyyina və alihi və əleyhis&səlam) vəhy etdi ki19Ey 'avudo
M#min bəndəm /ünah etsə və snra həmin /ünahdan ü.
d#ndərərək t#vbə etsə və nu 2atırlayan .aman Məndən həya
etsə nu bağışlayar, həmin /ünahı əməlləri *ruyub sa2layan
mələklərin yadından -ı2arar və nu ya2şılığa -evirərəm+ Mənim
bu işdən he- bir -əkinə$əyim y2dur+ ?ünki Mən mehribanların
ən mehribanıyam+:
l
@
Müstədrəkul&uəsail, $+@<, səh+@;C, hədis @;lCl
<
6uhə)ul&p*ul, səh+jkB
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;=<
j
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;Bj, hədis =B
k
,iharul&3nvar, $+B, səh+<A, hədis ;<
B
iur*an, ayə lC
l
,iharul&3nvar, $+B, səh+<A, hədis ;C
191
3-#.5lla"ın ə'əzinə "ökm 6ıxarmaq
@CCj+Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimdən vay kəslərə ki,
Allahın əvə.inə h#km -ı2arırlar+ 7 kəslər ki deyirlər19iilankəs
(ənnətlikdir, )ilanikəs (əhənnəmlik+:
@
@CCk+Allahın Peyğəmbəri (s)19xünlərin birində bir kişi
dedi19uallah, Allah )ilankəsi bağışlamaya$a*+: 7nda Allah&taala
buyurdu19,u kimdir ki, Mənim )ilankəsi bağışlamaya$ağıma and
i-irn Mən həmin şə2si bağışladım və ikin$inin (saleh) əməlini
9Allah )ilankəsi bağışlamaya$a*: dediyinə /#rə batil və 0u-
etdim+:
<
@
4ən.ul&pmmal, hədis l=C<
<
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+<Bl, hədis @;
192
ιοοοοοοπ
MY
Tahmət
3-).?ö"mə%
@CCB+İmam Gadi* (ə)19M#min #. (m#min) *ardaşına t#hmət
vuran .aman iman nun *əlbində du. suda əridiyi kimi əriyər+:
@
@CCl+İmam Gadi* (ə)194im #. din *ardaşına t#hmət vursa,
nların arasında h#rmət *alma.+:
<
3-+.?ö"mə%ə sə,ə, olan y(rlərə g(%mək qadağandır
@CCA+Allahın Peyğəmbəri (s)196#hmətə ən layi*li şə2s
t#hmətli adamlarla yldaşlı* edən kəsdir+:
;
@CC=+İmam 3li (ə)196#hmətə səbəb lan və barəsində 0is
/ümanlar edilən mə$lislər(ə /etmək)dən -əkin+ ?ünki 0is dst
#. yldaşını aldadır+:
j
@C@C+İmam 3li (ə)196#hmətə səbəb lan yerlərdə dayanan
kəs nun barəsində 0is /ümana düşən şə2si mə.əmmət
etməməli, *ınamamalıdır+:
k
@C@@+İmam 3li (ə)19Pis yerlərə /et&/əl edən şə2s 0is /üman
və t#hmətə məru. *alar+:
B
@
əl&4a)i, $+< səh+;B@, hədis @
<
əl&4a)i, $+< səh+;B@, hədis <
;
3mali&Gədu* , səh+<A, hədis j
j
,iharul&3nvar, $+lk, səh+=C, hədis <
k
,iharul&3nvar, $+lk, səh+=C, hədis j
B
,iharul&3nvar, $+lk, səh+=@, hədis A
193
ιοοοοοοπ
MZ
Oada
31-.Ba'a,
@C@<+İmam 3li (ə)19Gənin əməlinin savabı əməlin #.ündən
üstündür+:
@
@C@;+İmam 3li (ə)19A2irətin savab və müka)atı dünyanın
ə.iyyət və -ətinliklərini yaddan -ı2arır+:
<
@C@j+İmam 3li (ə)19Eyb və n#*san si)ətlərdən 0ak və u.a*
lan Allah bəndələrini #. *ə.əb və ə.abından sa2lama* və #.
(ənnətinə tərə) s#v* etmək mə*sədi ilə 7na itaət edənlər ü-ün
savab və müka)at, 7na itaətsi.lik edənlər ü-ün isə $ə.a
müəyyənləşdirdi+:
;
@C@k+İmam 3li (ə)193məlin savabı nun ə.iyyət və .əhməti
*ədərdir+:
j
311.*n ,öy&k sa'a,
@C@B+İmam 3li (ə)193n b#yük savab insa)ın savabıdır+:
k
@C@l+İmam 3li (ə)19(ihadın savabı ən üstün savabdır+:
B
@C@A+İmam 3li (ə)19İki şeyin % ə)v etmək və ədalətin
savabının& #l-ülməsi və -əkilməsi *eyri mümkündür+:
l
312.RFilan işin sa'a,ı 'arR (şidən kəs
@C@=+İmam ,a*ir (ə)194im Allahın (hansısa) bir əməlin
yerinə yetirilməsinə savab verməsini eşitsə və savabı əldə
etmək ü-ün həmin işi yerinə yetirsə, hədis eşitdiyi kimi
lmasa da, na həmin savab verilə$əkdir+:
A
@
murərul&"ikəm, hədis jBAA
<
murərul&"ikəm, hədis jB=<
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;BA
j
murərul&"ikəm, hədis jB=C
k
murərul&"ikəm, hədis ;;Al
B
murərul&"ikəm, hədis jB=k
l
murərul&"ikəm, hədis klB=
A
əl&4a)i, $+<, səh+Al, hədis <
194
195
ιοοοοοοπ
M[
İn!ila
313.4ərqdə !("dinin z&"urundan qa,aq İslam
inqila,ının olması
@C<C+İmam 3li (ə)19Dər*də $amaat *iyam edə$ək və
Mehdinin hakimiyyətinə şərait yarada$a*+:
@
@C<@+Abdullah19Peyğəmbərin yanında turmuşdu* və
!ureyşdən lan bir ne-ə /ən$ radan ke-di+ Peyğəmbərin rən/i
dəyişdi+ 'edik19Ey Allahın Peyğəmbərio ,i. həmişə si.in
ü.ünü.də 2şa/əlmə. və narahatedi$i bir hal /#rürük+:
,uyurdu19,i. elə bir ailəyik ki, Allah bi.im ü-ün dünyanın yerinə
a2irəti se-ib+ Məndən snra mənim bu 3hli&,eytim bəla,
didər/inlik və sür/ünə dü-ar la$a*, va2ta kimi ki, burdan %
əli ilə şər*ə işarə etdi % bir *#vm *ara bayra*larla *iyam
edə$ək+ 7nlar ha**ı tələb edərlər, amma ha**, nlara verilmə.+
7nlar bir daha ha**ı tələb edərlər, amma yenə də nlara
vermə.lər+ Gnra d#yüş və mü*avimətə əl atarlar və nəhayət
nların istədiklərini verərlər+ Amma nlar nu mənim 3hli&
,eytimdən dünyanı a.ğınlı* və ədalətsi.liklə dlduğu kimi
ədalətlə dlduran bir kişiyə verənə kimi *əbul etmə.lər+ 4im
həmin *#vmü /#rsə hətta *arın ü.ərində sürünməklə lsa belə
nlara birləşsin+:
<
314.*cəmlərin inqila,da rolu
@C<<+Allahın Peyğəmbəri (s) (ərəblərə 2itab edərək) )arslar
barəsində buyurmuşdur19Gi. !urvanın na.il lmasının üstündə
nlarla vuruşdunu.+ 'ünya sna -atmamış, nlar da !urvanın
təvvili üstündə si.inlə vuruşarlar+:
;
@C<;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mütlə* əmr be məru) və nəhy
ə. münkər edin+ r2sa Allah ə$əmi si.in üstünü.ə /#ndərə$ək+
7nlar si.in byunlarını.ı vura$a*, *ənimətlərini.i yeyə$ək və
*r2ma. şirlər la$a*lar+:
j

@
4ən.ul&pmmal, hədis ;ABkl
<
ət&6əşri) bil&minən, səh+;@j, hədis jjk
;
,iharul&3nvar, $+Bl, səh+@lj, hədis l
j
ət&6əşri) bil&minən, səh+=k, hədis k=
196
@C<j+İmam 3li (ə)19Ganki ə$əmi 4u)ə məs$idində -adır
*urmuş və !urvanı $amaata na.il lduğu kimi #yrədən
/#rürəm+:
@
315.1um şə"ərindən inqila,
@C<k+İmam Gadi* (ə)19Elə bir d#vr /ələ$ək ki, !um şəhəri və
nun əhalisi di/ər insanlara dəlil la$a*+ "əmin d#vr bi.im
!aimimi.in (ə) *eybə -əkilməsindən 7nun .ühuruna kimi
la$a* d#vrdür+ 3/ər belə lmasaydı yer #. əhlini udardı+
Mələklər bəlaları !um şəhərindən və nun əhalisindən
u.a*laşdıra$a*lar+ "ansı .alım nlar barədə 0is )ikrə düşsə,
.alımları məhv edən nu məhv edə$ək+:
<
@C<B+İmam Gadi* (ə) 3))an ,əsriyə buyurmuşdur19,ilirsən,
nə ü-ün 9!um: deyiblərn: (3))an deyir ki,) 3r. etdim19Allah,
nun Peyğəmbəri və si. daha ya2şı bilirsini.+: ,uyurdu19!umu
na /#rə !um adlandırıblar ki, ranın əhalisi Məhəmməd 3hli&
,eytinin !aiminin (salavatullah əleyh) ətra)ına t0laşa$a*,
nunla bir/ə *iyam edə$ək və nun ylunda mü*avimət
/#stərib k#məyinə -ata$a*+:
;
@C<l+İmam 4a.im (ə)19!um əhalisindən bir kişi insanları
ha**a də5vət edə$ək və nun ətra)ına dəmir 0ar-aları tək
insanlar t0laşa$a*+ 6u)anlardan titrəməyə$ək, vuruşma*dan
usanmaya$a* və *r2u&hürkü bilməyə$əklər+ 7nlar Allaha
təvəkkül edərlər və (/#.əl) a*ibət də 0ərhi.karlarındır+:
j
@C<A+,iharul&ənvar19Diələrdən biri deyir19İmam Gadi*in (ə)
yanında turmuşdu* və "ə.rət 9nlardan birin$isinin va2tı
/ələndə üstlərinə bəndələrimi.dən bir dəstə /ü$lü $ən/avərlər
/#ndərdik+ 7nlar hətta evlərinin i-ində belə vuruşdular və bu
vəd artı* yerinə yetirildi: ayəsini 2udu+ 'edik19Gənə )əda la*,
bunlar kimlərdirn: y- də)ə buyurdu19And lsun Allaha, nlar
!um əhlidirləro:
k
@
əl&meybə, F#mani, səh+;@A, hədis k
<
,iharul&3nvar, $+BC, səh+<@;, hədis <<
;
,iharul&3nvar, $+BC, səh+<@B, hədis ;A
j
,iharul&3nvar, $+BC, səh+<@B, hədis ;l
k
,iharul&3nvar, $+BC, səh+<@B, hədis jC
197
198
ιοοοοοοπ
N\
bər /5lın yazısı0
1
31.Gə,rin sə"' olması
@C<=+İmam 3li (ə) $əbrin səhv lması barədə
buyurmuşdur193/ər belə lsaydı, nda savab və $ə.a, (ya2şı
işlər /#rməyə) əmr (etmək) və (0is işlərdən) -əkindirmək və
-irkin əməllərdən -əkindirmək əbəs işə -evrilərdi+ uəd və
təhdid mənasını itirər, 0is əməl sahibi *ınanma. və 2eyir əməl
sahibi təşvi* edilmə.di+ "ətta, ya2şı əməl sahibi mə.əmmətə
bəd əməl sahibindən, -irkin əməl sahibi isə savab və müka)ata
ya2şı əməl sahibindən daha layi* lardı+ (əbr ə*idəsi
büt0ərəstlərin və Rəhman lan Allahın düşmənlərinin
s#.üdür+:
<
@C;C+İmam Gadi* (ə)19Gəbəbinə /#rə bəndəni *ınaya
bildiyin hər bir şey nun #. işi, bəndəni səbəbinə /#rə *ınaya
bilmədiyin hər şey Allahın işidir+ Allah&taala bəndəsinə19Fə
ü-ün itaətsi.lik etdinn Fə ü-ün /ünah etdinn Fə ü-ün şərab
i-dinn Fə ü-ün .ina etdinn: buyurur+'eməli bunlar bəndənin
işidir+ sakin Allah bəndəyə 9Fə ü-ün 2əstələndinn Fə ü-ün
byun *ısadırn Fə ü-ün dərin ağdırn Fə ü-ün dərin *aradırn:
demir+ ?ünki bu işlər Allah&taalanın işləridir+:
;
@C;@+İmam 4a.im (ə)19xünahlar barəsində yalnı. ü- )ər.iyyə
m#v$uddur1 7nlar ya Allah tərə)indəndir (3lbəttə, bu belə
deyil)+ ,elə lan halda, Allaha bəndəni etmədiyi şeyə /#rə ə.ab
vermək yaraşma.+ ra2ud, həm Allah və həm də bəndənin % hər
ikisinin tərə)indəndir (3lbəttə, belə də deyil)+ ,u halda da, /ü$lü
şərikin .əi) şərikinə .ülm etməsi rəva deyil+ ra2ud da bəndənin
#.ü tərə)indəndir (3lbəttə, bu belədir)+ ,elə ldu*da, Allah nu
bağışlasa #. b#yüklük və $mərdliyinə /#rə bağışlamış, $ə.a
versə bəndənin #. /ünahına /#rə $ə.alandırmışdır+:
j
@
(əbrdən mə*səd i$bar və mə$buriyyətdir+ ,u kəlmə İslam maari)i
ensikl0ediyasında həmin mənada a.adlığın antnimi kimi termin şəklində
işlədilir+
<
,iharul&3nvar, $+k, səh+@;, hədis @=
;
,iharul&3nvar, $+k, səh+k=, hədis @C=
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;<;, hədis <;
199
31#.<ə cə,rJ nə də %ə='izS
@
@C;<+İmam ,a*ir və imam Gadi* (ə)19Allah yaratdı*larına
*arşı *ədər mehribandır ki, nları /ünah işlərə mə$bur edib,
snra nlara buna /#rə ə.ab vermə.+ "əm-inin, Allah *ədər
*üdrətlidir ki, 7nun bir şeyi istəməsi və həmin şeyin lmaması
*eyri&mümkündür+: Rəvayəti nə*l edən deyir1 7 "ə.rətdən
sruşdular19Mə/ər $əbr və *ədər (i2tiyar ilə tə)vi.) arasında
ü-ün$ü bir dərə$ə varn: ,uyurdu19,əlio rerlə /#y arasındakı
)ə.adan da /eniş lan bir dərə$əo:
<
@C;;+İmam Gadi* (ə) Mü)ə..əl ibn >mər tərə)indən nə*l
lunan bir rəvayətdə buyurur19Fə $əbrdir, nə tə)vi., bunların
ikisinin arasında lan bir işdir+: Gruşdum19,u iki işin
arasındakı iş nədirn: ,uyurdu19Məsələn, sən /ünah edən bir
kişini /#rürsən və nu həmin işdən -əkindirirsən+ An$a*, həmin
şə2s bunu *əbul etmir, sən nu #.başına bura2ırsan və həmin
/ünahı edir+ 'eməli, sənin yasa*larını saymadığına /#rə nu
#.başına bura2dığın ü-ün na /ünah etməyi əmr etdiyini
demək lma.o:
;
31).5lla" yaxşılıqlara da"a 6ox layiqdir
@C;j+İmam R.a (ə)19Allah&taala buyurdu19Ey Adəm #vladıo
Gən Mənim istəyimlə istəyir, va$ib etdiklərimi Mənim
nemətlərimlə Mənim ü-ün yerinə yetirir, Mənim *üdrətimlə
Mənə *arşı itaətsi.lik və /ünah etməyə *adir lursan+ Mən səni
eşidən və /#rən yaratdım+ Mən ya2şı işlərinə səndən daha
layi*əm və sən 0isliklərə daha -2 layi*sən+:
j
31+.Gə,rilər 'ə 1ədərilər
5
@C;k+İmam Gadi* (ə)194im Allahın #. bəndələrini /ünah
işlərə mə$bur etməsini və ya nların bynuna /ü$lərindən artı*
və.i)ə *ymasını düşünsə, beləsinin kəsdiyindən yeməyin,
şəhadətini *əbul etməyin, ar2asında nama. *ılmayın və
.əkatdan na bir şey verməyin+:
B
@
6ə)vi. də İslam maari)i terminlərindən biridir və mənası bəndənin işlərinin
tam şəkildə nun #.ünə həvalə edilməsidir+
<
ət&6vhid, səh+;BC, hədis ;
;
,iharul&3nvar, $+k, səh+@l, hədis <l
j
,iharul&3nvar, $+k, səh+j, hədis ;
k
!ə.avü&*ədəri inkar edərək hər bir kəsin #. əməlində a.ad lmasını deyən
)ir*ə+
B
,iharul&3nvar, $+k, səh+@@, hədis @l
200
201
ιοοοοοοπ
NH
TəddarlS!
32-.1əddarlığın ;islənilməsi 'ə qəddarların si=ə%i
@C;B+Allahın Peyğəmbəri (s)19sa ilahə illəllah: deməkdən
byun *a-ıran hər kəs ha**a *arşı -ı2an *əddardır+:
@
@C;l+Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamətdə *əddarlar və
təkəbbürlülər məhşərə *arış*a şəklində /ələ$əklər və Allah
yanında 2ar, dəyərsi. ldu*ları ü-ün $amaat nları ta0dayıb
ə.ə$ək+:
<
@C;A+İmam 3li (ə)19trba təbiətli adamın əməli 0ak və
#yünməli deyil+:
;
@C;=+İmam 3li (ə)19Mənimlə .rba adamlarla danışılan kimi
danışmayın və məndən te. əsəbləşən hakimlərdən -əkinilən
kimi -əkinməyin+ Mənimlə süni rə)tar etməyin+:
j
@CjC+İmam Gadi* (ə)19!iyamət /ünü Allaha ən u.a* insanlar
*əddarlar la$a*+:
k
321.1əddarların aqi,ə%lərinin ;is olması
@Cj@+İmam 3li (ə)194im *əddarlı* etsə sındırılar+:
B
@Cj<+İmam 3li (ə)194im *əddarlı* etsə Allah nu 2ar edib
al-aldar+:
l
@Cj;+İmam 3li (ə)19Allahın bəndələrinə *arşı *əddarlı*dan
-əkin+ ?ünki, Allah *əddarlı* ylunu tutan hər kəsi sındırar+:
A
@
ət&6vhid, səh+<<, hədis =
<
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@==
;
murərul&"ikəm, hədis @CkAl
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <@B
k
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+;Cj, hədis l
B
murərul&"ikəm, hədis lB=l
l
murərul&"ikəm, hədis Ajl@
A
murərul&"ikəm, hədis <B=k
202
203
ιοοοοοοπ
NJ
Torxa!lS!
322.1orxaqlıq
@Cjj+İmam 3li (ə)19!r2a*lı* -atışma.lı*dır+:
@
@Cjk+İmam 3li (ə)19!r2a*lı*, hərislik və simi$lik eyb və
n#*san kimi si)ətlərdən 0ak, u.a* lan Allaha *arşı
bəd/ümanlı*dan yaranan 0is 2islətlərdir+:
<
@CjB+İmam 3li (ə)19!r2a*lı*dan u.a* lun ki, , ar və
n#*sandır+:
;
@Cjl+İmam 3li (ə)19?2 *r2a* lma* ruhun a$i.liyi və
yə*inin süstlüyündəndir+:
j
@CjA+İmam "əsən (ə) 9*r2a*lı* nədirn: sualının $avabında1
9'sta *arşı $əsarətli lma* və düşmənin *abağından
*a-ma*+:
k
323.1orxaq 'ə m&"ari,ə
@Cj=+Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!r2ağın iki ə$r və savabı
var+:
B
@CkC+İmam 3li (ə)196e. *a-a$ağına /#rə *r2ağın
müharibəyə /etməsi rəva deyil+ 3ksinə, nə ilə vuruşma*
istəməsinə ba2malı və nu baş*asının i2tiyarına verməlidir+
,elə lan halda həmin d#yüş-ünün ə$r və savabı *ədər savab
*a.anar və nun (d#yüş-ünün) ə$rindən də he- nə
a.aldılma.+:
l
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;
<
murərul&"ikəm, hədis @A;l
;
murərul&"ikəm, hədis <kA<
j
murərul&"ikəm, hədis kll;
k
6uhə)ul&p*ul, səh+<<k
B
4ən.ul&pmmal, hədis @@<=A
l
,iharul&3nvar, $+@CC, səh+j=, hədis @B
204
205
ιοοοοοοπ
NK
Müahisə
324.Dislənilmiş m&,a"isə
TurUan:
9İnsanların bə.isi he- bir elmi lmadan Allah barədə
mübahisə edir və inadkar şeytana tabe lur+:
@
9Allahın ayələri barədə yalnı. ka)irlər mübahisə edərlər+
7dur ki, nların şəhərlərdə /ə.ib&dlaşması səni aldatmasın+:
<
-əm&inin müra!iət "t0 .li$+mran 224 8Iraf F34 8nfal 24 %əhf
9;, 924 /əryəm 7F4 -ə!! H, 7, 2H4 Eurqan 9D4 :ura <94 Kuxruf
9F.
Vədis:
@Ck@+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mübahisə və h#$ətləşməyə
ar2alananlardan baş*a he- bir *#vm ylunu a.madı+:
;
@Ck<+İmam 3li (ə)19Mübahisə etməkdən -əkinin+ ?ünki,
mübahisə (insana) şəkk və tərəddüd /ətirər+:
j
325.Pözəl 'ə ,əyənilən m&,a"isə
TurUan:
9İnsanları hikmətlə, /#.əl #yüd&nəsihətlə Rəbbinin yluna
də5vət et, nlarla ən /#.əl şəkildə mübahisə et+ "ə*i*ətən,
Rəbbin ylundan a.anları da, dğru ylda lanları da daha
ya2şı tanıyandır+:
k
Vədis:
@Ck;+Allahın Peyğəmbəri (s)19,i.ik, Allahın dinində
mübahisə edənləro:
B
@Ckj+İmam 3skəri (ə)19İmam Gadi*in (ə) hü.urunda s#.
dində mübahisə etmək, Peyğəmbərin (s) və mə5sum imamların
(ə) (müsəlmanları) bu işdən -əkindirmələrindən düşür+ "ə.rəti
@
"ə$$, ayə ;
<
Muvmin, ayə j
;
,iharul&3nvar, $+<, səh+@;A, hədis k<
j
əl&Eisal səh+B@k, hədis @C
k
Fəhl, ayə @<k
B
,iharul&3nvar, $+<, səh+@<k, hədis @
206
Gadi* (ə)19Mübahisə etmək bütünlüklə 0islənilməyib, /#.əl
lmayan üsulla mübahisə etmək *ınanıb+:
l
l
,iharul&3nvar, $+<, səh+@<k, hədis <
207
NL
Təcrüə
32.?əcr&,ə
@Ckk+İmam 3li (ə)196ə$rübələr *a.anılan elmlərdir+:
@
@CkB+İmam 3linin (ə) ə.i. ğluna t#vsiyyəsindən1 9!əlbin
daşlaşmamış və )ikrin (baş*a şeylərə) məşğul lmamış sənə
ədəb #yrətməyə başladım ki, m#hkəm düşün$ənlə tə$rübə
edənlərin a2tarıb sına*dan ke-irdikləri şeyə ü. tutasan və
beləliklə, də, a2tarmağın ə.iyyəti sənin ü.ərindən /#türülsün və
tə$rübə etməkdən a.ad lasan+:
<
@Ckl+İmam 3li (ə)19İşləri tə$rübədən -ı2armayan aldanar+:
;
@CkA+İmam 3li (ə)194im dü./ün tə$rübə #yrənsə #lüm&
itimlərdən salamat -ı2ar, tə$rübələrdən ehtiya$sı. lmağa
-alışansa işlərin snunu /#rmə.+:
j
@Ck=+İmam 3li (ə)19İnsanın ədəbləndirilməsi və tənbehi
ü-ün tə$rübələr ki)ayət edər+:
k
@CBC+İmam 3li (ə)19İnsanın )ikir və düşün$əsi nun tə$rübəsi
*ədərdir+:
B
@CB@+İmam Gadi* (ə)19 q++6ə$rübəsi a. lan #.başına şə2s
he- va2t he- yerdə rəhbərliyə tamah salmamalıdır+:
l
32#.?əcr&,ə 'ə ağıl
@CB<+İmam 3li (ə)19Ağıl elm və tə$rübə ilə artan şüurdur+:
A
@CB;+ İmam 3li (ə)19Ağıl tə$rübələri yığıb *ruma*dır+:
=
@
murərul&"ikəm, hədis @C;B
<
6uhə)ul&p*ul, səh+lC
;
,iharul&3nvar, $+ll, səh+j<C, hədis jC
j
murərul&"ikəm, hədis ACjC&ABAC
k
murərul&"ikəm, hədis lC@B
B
murərul&"ikəm, hədis kj<B
l
əl&Eisal səh+j;j, hədis <C
A
murərul&"ikəm, hədis @l@l
=
murərul&"ikəm, hədis Bl;
208
209
ιοοοοοοπ
NM
mazümsüzlük edi `əryad
!oparma!
32).8öz&ms&zl&k (di, =əryad qo;armaqdan
6əkindirmək
TurUan:
9"ə*i*ətən insan -2 səbrsi. və d#.ümsü. yaradılmışdır+
7na bir 0islik ü. verəndə d#.ümsü.lük edərək )əryad *0arar+
7na bir 2eyir nəsib ldu*da isə 2əsislik edər+:
@
Vədis:
@CBj+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah iki səsə& müsibət va2tı
*0arılan vay&şivən, şadlı* .amanı isə -al&-ağıra& ni)rət edir19
<
@CBk+İmam 3li (ə)19'#.ümsü.lük edib )əryad *0arma*dan
-əkin+ ?ünki, ümidi kəsər, işi .əi)lədər və *əm&*üssə /ətirər+
,il ki, iki -ı2ış ylu var1 ra -ətinliyin -arəsi var və nun -arəsini
ta0ma* la.ımdır, ya da ki, -arəsi y2dur və nda da, səbr
etmək la.ımdır+:
;
@CBB+İmam 3li (ə)19'#.ümsü.lük edərək )əryad *0armağa
səbrlə *alib /əlin+ ?ünki, d#.ümsü.lük edərək )əryad *0arma*
ə$ri aradan a0arar və müsibəti daha da b#yüdər+:
j
@CBl+İmam 3linin (ə) Gü))eyn d#yüşündə #lənlərə /#rə
*adınların )əryad və şivən *0armalarını eşidərkən
buyurdu*larından19!adınlarını. eşitdiyim bu ağlaşma səsi ilə
si.lərə hakim lubn Fə ü-ün nların bu nalə və )əryadlarının
*arşısını almırsını.n:
k
@CBA+İmam ,a*ir (ə)19'#.ümsü.lüyün ən 0isi vay&şivən
etmək, başa və sinəyə vurma*, sa-ı ylma*dır+ Ağı deyən şə2s
səbrliliyi tərk etmişdir+:
B
@
Məari$, ayə @=&<@
<
6uhə)ul&p*ul, səh+jC
;
,iharul&3nvar, $+A<, səh+@jj, hədis <=
j
murərul&"ikəm, hədis <k<l
k
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;<<
B
Müsəkkinul&iuad, səh+==
210
@CB=+İmam 4a.im (ə)19Müsibət səbr edən ü-ün bir,
d#.ümsü.lük edən ü-ün isə ikidir+:
l
l
6uhə)ul&p*ul, səh+j@j
211
ιοοοοοοπ
NN
Ədəz
32+.*'əz
TurUan:
9x#ylərdə və yerdə lanların hamısı Allahındır ki, 7, 0islik
edənlərə əməllərinin $ə.asını versin, ya2şılı* edənləri isə ən
/#.əl müka)atla müka)atlandırsın+:
@
Vədis:
@ClC+İmam 3li (ə)19"ər bir insan etdiyini /#rə$ək və
əməlinin əvə.ini ala$a*dır+:
<
33-.Aaxşı əməl sa"i,lərinin m&ka=a%ı
97, ən yetkin d#vrünə -atdı*da na hikmət və elm verdik+
,i. ya2şı işlər /#rənləri belə müka)atlandırırı*+:
;
9,i. na 2itab etdik1Ey İbrahim, sən yu2unu /er-əkləşdirdin+
,i. ya2şı işlər /#rənləri belə müka)atlandırırı*+:
j
331.P&na"karların cəzası
TurUan:
9"ər kəs Mənim #yüd&nəsihətimdən ü. d#ndərsə /ü.əranı
-ətinləşərqqq,i. həddi aşanları və Rəbbinin ayələrinə iman
/ətirməyənləri də belə $ə.alandırırı*+ A2irət ə.abı isə şübhəsi.
ki, daha şiddətli və daha davamlıdır+:
k
9"ə*i*ətən, bu.va 0ərəstiş etmiş kəslər te.liklə #.
Rəbbinin *ə.əbinə dü-ar la$a* və dünya həyatında .əlil və 2ar
la$a*lar+ ,i. yalan uyduranları belə $ə.alandırırı*+:
B
97nların altlarında (əhənnəm dundan yata* və başlarının
üstündə (elə həmin ddan) #rtüklər vardır+ ,i. .alımları belə
$ə.alandırırı*+:
l
@
Fə$m, ayə ;@
<
murərul&"ikəm, hədis B=@A
;
rusi), ayə <<
j
Ga))at, ayə @Cj, @Ck
k
6a&ha, ayə @<j, @<l
B
3vra), ayə @k<
l
3vra), ayə j@
212
NY
WrayS axtarma!
H
332.Gamaa%ın (y,lərini arayı,7ax%armaq qadağandır
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro tənn və /ümanların -2undan -əkinin+
?ünki /ümanların bə.isi /ünahdır+ (,ir&birini.in eybini, sirrini)
Arayıb&a2tarmayın, bir&birini.in *eybətini etməyin+ Mə/ər
si.dən kimsə #lmüş *ardaşının ətini yeməyə ra.ı larmıno
"əmin işə ikrahla ba2dını.+ Allahdan *r2un+ "ə*i*ətən Allah
t#vbələri *əbul edən və mehribandır+:
<
Vədis:
@Cl@+Allahın Peyğəmbəri (s)19tənn və /ümandan u.a* lun+
?ünki, /üman ən yalan s#.dür+ (amaatın s#.lərinə *ula*
asmayın və nların n#*sanlarını arayıb&a2tarmayın+:
;
@Cl<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənə $amaatın *əlbini yarıb
və nların batinlərini a-ma* əmr lunmayıb+:
j
@Cl;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Müsəlmanların səhv və
2ətalarını a2tarmayın+ ?ünki, kim *ardaşının 2ətalarını arayıb&
a2tarsa, Allah həmin şə2sin səhv və 2ətalarını a2tarar+ Allah da,
eyblərini aradığı kimsəni hətta, #. evinin i-ində lsa belə rüsvay
edər+:
k
@Clj+Allahın Peyğəmbəri (s)1932la*sı. *adından kimlərin
nunla 0.ğun iş /#rməsini sruşmayın+ ?ünki, beləsi rahatlı*la
0.ğunlu* etdiyi kimi /ünahsı. müsəlmanı da rahatlı*la
bədnam edər+:
B
@Clk+İmam Gadi* (ə)19İnsanların dinini tə)tiş edib araşdırma
ki, dstsu. *alarsano:
l
@ClB+Gaur əl&4əndi19>mər ibn Eəttab Mədinədə /e$ə
/ə.intisinə -ı2mışdı+ Evlərin birindən bir kişinin mahnı
@
3sas mətndə bu başlığın adı ərəb$ə 9tə$əssüs:dür&,unun mənası /i.li
şeylərdən danışma* və işlərin batinini araşdırma*dır və adətən mən)i
araşdırmalar mənasını daşıyır+
<
"u$urat, ayə @<
;
Gəhih&Müslim, hədis <kB;
j
4ən.ul&pmmal, hədis ;@k=l, @kC;k
k
3l&4a)i, $+<, səh+;kk, hədis k
B
6əh.ibul&Ehkam, $+@C, səh+jA, hədis @ll
l
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<k;, hədis @C=
213
2uduğunu eşitdi+ Evin hasarına -ı2ıb dedi19Ey Allahın düşmənio
Elə bilirsən, Allah sən /ünahkarın (eyblərinin) üstünü #rtə$əkno:
"əmin kişi dedi19Ey m#minlərin rəhbərio Gən də mənim
barəmdə artı* danışmao 3/ər mən bir /ünah etmişəmsə, sən
ü- /ünah t#rətmisən1
Allah&6aala 9(eybləri) arayıb a2tarmamağı: buyursa da, sən
araşdırırsan+ "əm-inin buyurub ki, 9evlərə *a0ılardan da2il
lun:, amma sən hasarın üstünə -ı2mısan+ Allah&taala
9,aş*alarının evlərinə sahiblərindən i$a.ə almadan və nlara
salam vermədən /irməməyi: buyursa da, sən mənim evimə
i$a.əsi. da2il lmusan+: >mər dedi193/ər səni bağışlasam bu
işlərdən əl -əkərsənmin: "əmin kişi dedi19,əli+: >mər nu
bağışladı və mən.ilindən -ı2ıb nu rahat bura2dı+:
@
333.!&"ari,ə zamanı casusluğun rə'a olması
@Cll+İmam R.a (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) *şun
/#ndərərkən nun baş-ısı ha*da 0is /ümanda landa, #.ünün
inandığı adamlardan birini $asus kimi nunla bir/ə
/#ndərərdi+:
<

334.Gasusun "ökm&
@ClA+İmam Gadi* (ə)19(asus və 2əbər-ini ələ ke-irdikdə
#ldürmək la.ımdır+:
;
335.$a"ir əsasında "ökm 6ıxarılan məqamlar
@Cl=+İmam Gadi* (ə)19İnsanlar /ərək beş halda1 *əyyumlu*,
evlilik, irs, heyvanın kəsilməsi və şahid durma*da .ahiri h#kmə
əməl etsinlər+ 3/ər şə2sin .ahiri dü. və inanmağa əsas verən
lsa, nun şahid durması $ai.dir və batini araşdırılmamalıdır+:
j
@
4ən.ul&pmmal, hədis AA<l
<
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+jj, hədis j
;
Müstədrəkül&uəsail, $+@@, səh+=A, hədis @<k@A
j
uəsailuş&Diə, $+@A, səh+<@;, hədis @
214
ιοοοοοοπ
NZ
Məclis
33.!əclislərin ən şərə=lisi
@CAC+Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər şeyin şərə) və h#rməti
var, turuşların ən şərə)lisi isə ü.ü *ibləyə lanıdır+:
@
@CA@+İmam Gadi* (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) -2 va2t ü.ü
*ibləyə turardı+:
<
33#.!əclisdə riayə% olunmalı ş(y
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Gi.ə 9mə$lislərdə yer verın: deyildiyi
.aman yer verın ki, Allah da si.ə /enişlik versin+ 9!al2ın:
deyiləndə də *al2ıno:
;
Vədis:
@CA<+Allahın Peyğəmbəri (s)197turduğun yerdə həyası.lı* və
ədəbsi.lik etmə ki, bunun nəti$əsində $amaat sənin 0is
ə2la*ından *a-malı lsun+ ranında biri turan .amansa baş*ası
ilə 0ı-ıldaşma+:
j
@CA;+İmam 3li (ə) Peyğəmbəri (s) vəs) edərkən
buyurmuşdur1 9"e- va2t /#rmədik ki, "ə.rət yanında
turanın *arşısında aya*larını u.atsın+:
k
@CAj+İmam ,a*ir (ə)19Gi.lərdən biri *ardaşının evinə /edən
.aman ev sahibinin dediyi yerdə tursun+ ?ünki, ev sahibi #.
evinin *uruluşunu *na*dan daha ya2şı bilir+:
B
@CAk+İmam Gadi* (ə)19Peyğəmbər (s) bir evə /edəndə
mə$lisin ən aşağı yerində turardı+:
l
33).!əclisin ,aşı
@CAB+İmam 3li (ə)19Mə$lisin başında yalnı. ü- 2islətə malik
lan şə2s % sual sruşulanda $avab verən, baş*aları danışa
@
,iharul&3nvar, $+lk, səh+jB=, hədis j
<
Məkarimul&32la*, $+@, səh+BB, hədis l<
;
Mü$adilə, ayə @@
j
,iharul&3nvar, $+Aj, səh+;kj, hədis <
k
,iharul&3nvar, $+@B, səh+<;B, hədis ;k
B
!urbul&İsnad, səh+B=, hədis <<<
l
Məkarimul&32la*, $+@, səh+BB, hədis l@
215
bilməyəndə danışa bilən və mə$lisdəkilərin 2eyrinə lan )ikir
s#yləyən turmalıdır+ ,u 2islətlərə malik lmayan və mə$lisin
başında turan şə2s a2ma*dır+:
@
@CAl+İmam 3li (ə)19Mə$lisin ən yu2arı yerinə tələsmə+ ?ünki,
yu2arı -əkildiyın yer, aşağı endirildiyin yerdən daha ya2şıdır+:
<
33+.İş%irak (dilməsi qadağan olunmuş məclislər
TurUan:
94itabda si.ə na.il etmişdir ki, Allahın ayələrinin inkar
edildiyini və nlara isteh.a lunduğunu eşitdikdə nlar baş*a
bir s#hbətə başlamayana *ədər nlarla bir yerdə əyləşməyin+:
;
Vədis:
@CAA+İmam 3li (ə)19Dərab i-ilən sü)rədə turmayın+ ?ünki,
bəndə #lümünün nə va2t -ata$ağını bilmir+:
j
@CA=+İmam 3li (ə)194e-idlərdə turma*dan -əkino:
k
@C=C+İmam 3li (ə)19Allaha və a2irət /ününə imanı lan şə2s
şübhə yaradan yerdə durmamalıdır+:
B
@C=@+İmam Gadi* (ə) 9kitabda si.ə na.il etmişdir kiq++:
ayəsi barəsində buyurdu*larından1 9Mə*səd budur ki, kimsə
ha**ı inkar və tək.ib edib, imamlar barədə 0is s#.lər danışsa,
(və elə ki, bunu eşitdini.) kim lmasından asılı lmayara* nun
yanından dur və nunla turma+:
l

@C=<+İmam Gadi* (ə)19M#minin Allaha *arşı /ünah və
itaətsi.lik edildiyi və nun bu və.iyyəti dəyişdirə bilmədiyi
mə$lisdə turması rəva deyil+:
A
34-.!əclislər əmanə%dir
@C=;+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mə$lislər əmanətdir və
*ardaşının sirrini )aş etmək 2əyanətdir+ ,u işdən -əkin və ya2ın
*humlarla əyləşməkdən (*humlu* təsübkeşliyindən) u.a*
l+:
=
341.5lla" zikr olunan məclislərdə iş%iraka %əş'iq
@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;Cj, hədis @
<
murərul&"ikəm, hədis @C<A;
;
Fisa, ayə @jC
j
,iharul&3nvar, $+@C, səh+=A, hədis @
k
3mali&6usi , səh+A, hədis A
B
əl&4a)i, $+<, səh+;lA, hədis @C
l
əl&4a)i, $+<, səh+;ll, hədis A
A
əl&4a)i, $+<, səh+;lj, hədis @
=
,iharul&3nvar, $+ll, səh+A=, hədis ;
216
@C=j+Allahın Peyğəmbəri (s)19(ənnət bağlarında /ə.işin+:
'edilər19Ey Allahın Peyğəmbərio (ənnətin bağları nədirn:
,uyurdu19Allahın .ikr lunduğu mə$lislər+:
@
@C=k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Mə$lislər ü- *ismdir1 2eyri -2
lan, sağlam və #lü+ Eeyri -2 lan mə$lis Allahın .ikr lunduğu
mə$lisdir+ Gağlam mə$lis sakit mə$lisdir+ >lü mə$lis isə nda
batil işlərin /#rüldüyü mə$lisdir+:
<
@C=B+İmam 3li (ə)19Allah .ikr lunan mə$lislərdə iştirak eto:
;
@C=l+İmam Gadi*in (ə) iu.eylə buyurdu*larından1 9,ir&
birini.lə turub s#hbət edirsini.n: 'edim1 9,əli, sənə )əda
lum+: ,uyurdu19Mən mə$lisləri sevirəm+ Ey iu.eylo ,i.im
işimi.i diri sa2layın+ ,i.im işimi.i dir-əldənə Allahın rəhməti
lsuno Ey iu.eylo "ər kim bi.i yada salıb 2atırlasa və ya kimin
yanında 2atırlansa* və nun /#.ündən mil-əyin *anadı byda
yaş -ı2sa Allahın Peyğəmbəri (s) nun /ünahlarını hətta dəni.in
k#0üklərindən -2 lsa belə bağışlar+:
j
342.!əclisdən duranda 5lla"ı zikr (%məyə %əş'iq
@C=A+Allahın Peyğəmbəri (s)197turmağın kə))arəsi 9Allahımo
Gən 0ak və *üsursu.sano "əmd&səna Gənə mə2susduro Gəndən
baş*a bir tanrı y2duro Ey mənim Rəbbim, bağışla və ə)v et
mənio: deməkdir+:
k
@C==+İmam Gadi* (ə)19Peyğəmbər mə$lisdən *al2an .aman,
hətta rada a. turmuş lsaydı belə iyirmi beş də)ə istiğ)ar edib
Allahdan bağışlanmasını dilərdi+:
B
@
,iharul&3nvar, $+=;, səh+@B;, hədis j<
<
Fü.hətun&Fa.ir, səh+<C, hədis j=
;
,iharul&3nvar, $+lk, səh+jBk, hədis B
j
!urbul&3snad, səh+;B, hədis @@l
k
,iharul&3nvar, $+lk, səh+jBl, hədis @l
B
əl&4a)i, $+<, səh+kCj, hədis j
217
ιοοοοοοπ
N[
^oldaXlS!
343.:iminlə yoldaşlıq (dəkO
@@CC+sğman (ə)197ğulo Alimlərlə tur&dur və nlarla di.&
di.ə turo ?ünki, Allah yerə /#yün yağması ilə həyat bə2ş etdiyi
kimi *əlbləri də hikmət nuru ilə dirildir+:
@
@@C@+Allahın Peyğəmbəri (s)19İsanın (ə) həvariləri dedilər19
Ey Allahın ruhuo 4iminlə yldaşlı* edəkn: ,uyurdu19Elə insanla
yldaşlı* edin ki, nu /#rmək Allahı yadını.a salsın, s#hbəti
elmini.i artırsın və əməli si.i a2irətə həvəsləndirsin+:
<
@@C<+Allahın Peyğəmbəri (s)19ralnı. alimlərin hü.urunda
turun ki, nlar si.i beş şeydən beş şeyə %şəkk və tərəddüddən
əminliyə, riyakarlı*dan sa) niyyətə, dünyaya rəğbətdən
dünyadan *a-mağa, təkəbbürdən təva.#karlığa və
hiylə/ərlikdən 2eyir2ahlığa& də5vət edərlər+:
;
@@C;+Allahın Peyğəmbəri (s)19r2sul təbiətli lun və
y2sulları sevin, nlarla turun və nlara k#mək edin+ uarlılarla
yldaşlı*dan -əkinin, nlara rəhm edin və mallarından
/#.ünü.ü -əkin+:
j
@@Cj+İmam 3li (ə)19Alimlərlə tur ki, elmin artsın, tərbiyə və
ədəbin /#.əlləşsin, ruhun 0aklaşsın+:
k
@@Ck+İmam 3li (ə)19Müdriklərə yldaş l ki, ağlın kamilləşsin,
ruhun u$alsın və nadanlı* səndən k#-üb /etsin+:
B
@@CB+İmam 3li (ə)19r2sullarla tur ki, (Allaha) şükr etməyin
artsın+:
l
@@Cl+İmam Gə$$ad (ə)19Pak insanlarla turub&durma*
dü.lük və təmi.liyə də5vətdir+:
A
344.Aoldaşın "aqqı
@@CA+İmam Gə$$ad (ə)197turub&durduğun yldaşının ha**ı1
nunla mülayim və mehriban lmağın, danışan .aman nunla
@
,iharul&3nvar, $+@, səh+<Cj, hədis <<
<
6uhə)ul&p*ul, səh+jj
;
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@AA, hədis @A
j
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@<C
k
murərul&"ikəm, hədis jlAB
B
murərul&"ikəm, hədis jlAl
l
murərul&"ikəm, hədis jl<;
A
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@j@, hədis ;k
218
insa)la davranmağın, yerindən yalnı. nun i$a.əsi ilə durmağın,
sənin yanında baş*a birisi turanda sənin i$a.ən lmadan
durub /edə bilməsi, 2ətalarını unutmağın, ya2şılı*larını yadda
sa2lamağın və na yalnı. 2eyirli və ya2şı şeyləri deməyindir+:
@
345.<alayiq yoldaşlar
@@C=+Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şə2slə yldaşlı* etmək
*əlbi #ldürər1 nanə$iblə yldaşlı* etmək, *adınlarla
s#hbətləşmək və varlılarla turub&durma*+:
<
@@@C+Allahın Peyğəmbəri (s)19>lülərlə yldaşlı* etməkdən
-əkinin+: 'edilər19Ey Allahın Peyğəmbəri, həmin #lülər
kimlərdirn: ,uyurdu19uar&d#vləti nu məst edən varlı+:
;
@@@@+İmam 3li (ə)19Fə)sinin istəklərinin ardın$a /edənlərlə
yldaşlı* etmək imanın unudulması və şeytanın (insanın
yanında) ha.ır lmasına səbəb lar+:
j
@@@<+İmam Gadi* (ə)19,idət yaradanlarla dstlu* və
yldaşlı* etməyin ki, $amaatın /#.ündə si. də nlardan biri
larsını.+:
k
@@@;+İmam Gadi* (ə)19"#kmdarlar və dünya0ərəstlərlə
yldaşlı* etməkdən -əkinin+ ,u iş si.in dinini.i aradan a0arar,
ni)a* və ikiü.lülük /ətirər+ ,u, ağır və dərmanı lmayan bir
dərddir+ "əm-inin, daş*əlblilik yaradar və təva.#karlığı aradan
a0arar+ >. taylarını.la və ($əmiyyətdə) rta təbə*ədən lan
insanlarla yldaşlı* edin ki, $əvahir mə5dənlərini nların
arasında ta0arsını.+:
B
@
əl&Eisal səh+kB=, hədis @
<
əl&Eisal səh+Al, hədis <C
;
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+;<
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə AB
k
əl&4a)i, $+<, səh+;lk, hədis ;
B
Müstədrəkul&uəsail, $+A, səh+;;l, hədis =k=k
219
ιοοοοοοπ
Y\
bamaat
34.5lla"ın əli camaa%ladır
@@@j+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey insanlaro ,irliyə, büt#vlüyə
ü. tutun və 0ar-alanma*dan -əkinin+:
@
@@@k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın əli t0lumun başı
ü.ərindədir+ 60lumdan bir nə)ər ayrılanda şeytan nu $anavar
sürüdən ayrılmış *yunu ğurladığı kimi ğurlayar+:
<
@@@B+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın əli $amaatladır+:
;
@@@l+Allahın Peyğəmbəri (s)19(amaat və birlik rəhmət,
tə)ri*ə və 0ar-alanma isə ə.abdır+:
j
34#.Gamaa%ın mənası
@@@A+Allahın Peyğəmbəri (s) (9Gənin ümmətinin $amaatı
nədirn: sualının $avabında)1 9"ətta n nə)ər lmuş lsalar belə,
ha** lanlar:
k
@@@=+İmam 3li (ə) (9Günnə, bidət, $amaat və tə)ri*ə:nin
mənası barədə sualın $avabında)1 9And lsun Allaha, sünnə
həmin Məhəmmədin sünnəsi, bidət na .idd lan şeydir+ And
lsun Allaha, $amaat hətta a. lsalar belə ha** əhli ilə birlikdə
lma*, tə)ri*ə isə hətta -2 lsalar belə batil əhli ilə əlbir
lma*dır+:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis @C<A
<
4ən.ul&pmmal, hədis @C;<
;
4ən.ul&pmmal, hədis <C<j@
j
4ən.ul&pmmal, hədis<C<j<
k
Məani əl&32bar, səh+@kj, hədis <
B
4ən.ul&pmmal, hədis@Bjj
220
ιοοοοοοπ
YH
bümə
34).G&mə g&n&
TurUan:
9And lsun şəhadət verənə və şəhadət verilənə+:
@
.ədis3
@@<C+Allahın Peyğəmbəri (s)19(ümə /ünü /ünlərin ağasıdır
və Allah&taalanın yanında !urban və iitr /ünündən də
h#rmətlidir+:
<
@@<@+İmam 3li (ə)19"ər $ümə /ünü #. ailə ü.vlərini.ə bir a.
tə.ə meyvə nübar edin ki, $ümənin /əlməsindən sevinsinlər+:
;
@@<<+İmam ,a*ir (ə)19 "əm 2eyir, həm də şər $ümə /ünü
iki*at artar+:
j
@@<;+İmam ,a*ir (ə)19(ümə /ünü sədə*ə(nin savabı) iki*at
artar+ ?ünki, $ümə /ünü di/ər /ünlərdən üstündür+
k
@@<j+İmam Gadi* (ə) (həmin ayənin tə)sirindən)1 9Dəhadət
verən $ümə /ünü, şəhadət verilən isə 3rə)ə /ünüdür+:
B
34+.G&mə q&sulu
@@<k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3lio İnsanlar hər yeddi
/ündən bir #.lərini yumalıdır+ ,una /#rə də, hətta nun suyunu
tədarük /#rmək ü-ün /ününün yeməyini satıb a$ *almalı lsan
belə hər $ümə *üsl eto ?ünki, $ümə *üslundan üstün lan bir
müstəhəb əməl y2dur+:
l
@
,uru$, ayə ;
<
,iharul&3nvar, $+A=, səh+<Bl, hədis k
;
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+l;, hədis <j
j
,iharul&3nvar, $+A=, səh+<A;, hədis <A
k
Gəvabul&3vmal, səh+<<C, hədis @
B
Məani əl&32bar, səh+<==, hədis @A
l
,iharul&3nvar, $+A@, səh+@<=, hədis @A
221
222
ιοοοοοοπ
YJ
gazəllik
35-.5lla" gözəldir 'ə gözəlliyi s('ir
TurUan:
9'e1 Allahın #. bəndələri ü-ün yaratdığı .inəti və təmi.
ru.iləri kim haram buyurmuşdurn 'e1 ,unlar, dünyada iman
/ətirən ü-ündür, !iyamət /ünündə isə yalnı. m#minlərə
mə2susdur+:
@
Vədis:
@@<B+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala /#.əldir və
/#.əlliyi sevir+ Femətinin nişanəsini bəndəsində /#rməyi də
sevir+ 7, y2sulluğa və #.ünü y2sul /#stərməyə ni)rət edir+:
<
@@<l+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala m#minin #.
*ardaşlarının yanına səli*əli və bə.ənmiş halda /etməsini
sevir+:
;
@@<A+Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi.in hər birini. bığ və
burnunun tükünü bir a. *ısaltmalı və #.ünə ba2malıdır+ ?ünki,
bu işlər /#.əlliyi daha da artırır+:
j
@@<=+İmam Gadi* (ə)19x#.əl 0altar /eyin+ ?ünki Allah
/#.əldir və /#.əlliyi sevir+ Amma, /ərək halaldan lsun+:
k
351.Pözəl &z
@@;C+Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.əlliyin bəlası *ürurdur+:
B
@@;@+Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min kişiyə verilmiş ən ya2şı
şey /#.əl ə2la*dır+ İnsana verilmiş ən 0is şey isə /#.əl ü.də 0is
*əlbin lmasıdır+:
l
@@;<+Allahın Peyğəmbəri (s)19Eeyir və ya2şılığı ü.ü /#.əl
lanlarda a2tarın+ ?ünki,nların etdikləri /#.əllikdə daha
/#.əldir+:
A
@
3vra), ayə ;<
<
4ən.ul&pmmal, hədis @l@BB
;
Məkarimul&32la*, $+@, səh+Ak, hədis @
j
!urbul&İsnad, səh+Bl, hədis <@k
k
uəsailuş&Diə, $+;, səh+;jC, hədis j
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+k=, hədis ;
l
4ən.ul&pmmal, hədis k@lC
A
pyun ə2bar R.a (ə), $+<, səh+lj, hədis ;jj
223
@@;;+İmam 3li (ə)19M#minin ü.ünün /#.əlliyi Allahın na
lan hüsn&rəğbətindəndir+:
@
352.Ba6a dəyər '(rmək
@@;j+Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.əl sa- ilahi #rtükdür+ ,una
/#rə, də nu *iymətləndirin+:
<
@@;k+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ga-ını u.adan na ya2şı *ullu*
etməlidir, əks halda nu *ısaltsın+:
;
353.@a%ini gözəllik
@@;B+Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.əllik dildədir+:
j
@@;l+Allahın Peyğəmbəri (s)19Ağıldan /#.əl /#.əllik
y2dur+:
k
@@;A+Allahın Peyğəmbəri (s)19Gağlamlı*dan /#.əl 0altar
y2dur+:
B
@@;=+İmam 3li (ə)19Allah&taala *adının -#hrəsini (və
/#.əlliyini) nun ü.ündə, kişinin -#hrəsini (və /#.əlliyini) isə
nun dilində *yub+:
l
@@jC+İmam 3skəri (ə)19y.ün /#.əlliyi .ahirin /#.əlliyi, ağlın
/#.əlliyi isə batinin /#.əlliyidir+:
A
@
murərul&"ikəm, hədis jAjA
<
uəsailuş&Diə, $+@,səh+j;<, hədis <
;
uəsailuş&Diə, $+@,səh+j;<, hədis @
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;l
k
Fəh$us&səadə, $+@, səh+k@
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+;A@, hədis k
l
,iharul&3nvar, $+l@, səh+<=;, hədis B;
A
3lamud&'in, səh+;@;
224
ιοοοοοοπ
YK
bənaət
354.Gəna,ə%
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Fama.a durduğunu. .aman ü.ünü.ü
və əllərini.i dirsəklərini. də da2il lma*la yuyun, başını.ı və
aya*larını.ı t0u*larını.a *ədər məsh edin+ 3/ər $ünub lsanı.
($insi əla*ədə lmuşsunu.sa,) #.ünü.ü 0ak edin+:
@
Vədis:
@@j@+İmam 3li (ə)19Müsəlman $ünub halında yatma. və
yatağına yalnı. 0ak /edər+ 3/ər su ta0masa tr0a*la
təyəmmüm etsin+:
<
@@j<+İmam ,a*ir (ə)19(ənabətli şə2s bir şey yemək və
i-mək istəsə əl&ü.ünü yusun, ağ.ını su ilə ya2alasın, snra
yeyib&i-sin+:
;
@
Maidə, ayə B
<
uəsailuş&Diə, $+@,səh+kC@, hədis ;
;
uəsailuş&Diə, $+@,səh+j=k, hədis@
225
ιοοοοοοπ
YL
Prdu
355.Irdu
@@j;+İmam 3linin (ə) Malik 3ştəri Misirə hakim təyin etdiyi
)ərmanından1 97rdu Allahın i.ni ilə 2al*ın *alası, valilərin .inəti,
dinin *üdrət və i..ət mənbəyi, əmin&amanlı* vasitəsidir+ Eal*
yalnı. rdu m#v$ud ldu*da #. ayağı üstə dayanar+:
@
@@jj+İmam 3linin (ə) həmin )ərmanından1 9Gənin-ün rdu
baş-ılarının ən se-ilmişi şə2s lmalıdır ki, baş*alarına əl
tutsun, #.lərini və *yub /əldikləri ailələrini ya2şı təmin
etmələri, nəti$ədə hamılı*la $ihadda və düşmənlə mübari.ədə
yekdil lmaları ü-ün əlində lanı nlara versin+ ?ünki, sənin
nlarla mehriban lmağın nların *əlblərini sənə *arşı
mehriban edər++q7nların ar.ularını yerinə yetir, nları həmişə
təri)ləyərək *iymətləndir, -ətinlik -əkənlərin .əhmətlərini *eyd
et+ ra2şı işlərini -2 2atırlama* Allahın istəyi ilə i/idlərini
*aldıra$a* və iradəsi süst lan *r2a*ları təşvi* edə$əkdir+:
<
@@jk+İmam 3li (ə)19>. rdusuna k#mək etməkdən əl -əkən
şə2s düşmənlərinə k#mək edib+:
;
@@jB+İmam 3li (ə)197rdunun bəlası baş-ılara itaətsi.likdir+:
j
35.5lla"ın orduları
TurUan:
9x#ylərdəki və yerdəki rdular Allaha mə2susdur+ Allah bilən
və hikmət sahibidir+:
k
9Rəbbinin rdularını #.ündən baş*ası bilmə.+:
B
93/ər si. Peyğəmbərə k#mək etmirsini.sə, na mütlə* Allah
k#mək etmişdirqq7 va2t Allah na bir rahatlı* na.il etmiş, nu
si.in /#rmədiyini. rdularla /ü$ləndirmişdi+:
l
@
Fəh$ül&,əlağə, məktub k;
<
Fəh$ül&,əlağə, məktub k;
;
murərul&"ikəm, hədis A;<=
j
murərul&"ikəm, hədis ;=;<
k
iəth, ayə j, l
B
Muddəssir, ayə ;@
l
6vbə, ayə jC
226
YM
bənnət
35#. Gənnə%
TurUan:
9Rəbbini. tərə)indən bağışlanmanı.a, /enişliyi səmalar və
yer *ədər lan və tə*valılar ü-ün ha.ırlanmış (ənnətə tələsin+:
@
Vədis:
@@jl+İmam 3li (ə)19,ilino Mən (ənnət kimi elə bir yer
/#rmədim ki, nu a2taran yu2uya dalsın və (əhənnəm kimisini
də /#rmədim ki, ndan *a-an yu2uya /edib uyusun+:
<
@@jA+ İmam 3li (ə)19(ənnət ən üstün məramdır+:
;

@@j=+ İmam 3li (ə)19(ənnət əmin&amanlı* və rahatlı*
sarayıdır+:
j

35). Bizin canlarınızın Gənnə%dən ,aşqa qiymə%i
yoxdur.
TurUan:
9"ə*i*ətən, Allah&taala m#minlərin $anlarını və mallarını
(satın) aldı ki, (əvə.ində) nlara (ənnət nəsib lsun+:
k
Vədis:
@@kC+ İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən si.in $anlarını.ın *iyməti
(dəyəri) (ənnətdən baş*a bir şey deyil1 7nu (ənnətdən baş*a
he- nəyə satmayın+:
B

35+. Gənnə%in qiymə%i
@@k@+ İmam 3li (ə)19(ənnətin *iyməti saleh və ya2şı
əməldir:
l

@
Ali&İmran, ayə @;;
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <A
;
murərul&"ikəm, hədis @C<j
j
murərul&"ikəm, hədis ;=l
k
6#vbə, ayə @@@
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@;, hədisl@
l
murərul&"ikəm, hədis jB=A
227
@@k<+ İmam 3li (ə)19(ənnətin *iyməti *əlbdən dünya
məhəbbətini silməkdir+:
@

@@k;+ İmam Gadi* (ə)19(ənnətin *iyməti 9la ilahə illallah:
s#.üdür+:
<

3-. Gənnə%ə daxil olmağın şər%ləri.
TurUan:
93/ər m#min lan hər bir kişi və ya *adın saleh əməllər
yerinə yetirsə, (ənnətə da2il la$a* və nlara 2urmanın -ərdəyi
*ədər də .ülm edilməyə$ək+:
;

9,u həmin (ənnətdir ki, nu tə*valı bəndələrimi.ə miras
verə$əyik+:
j
Vədis:
@@kj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətim daha -2 iki şeyə
/#rə (ənnətə da2il la$a*1 ilahi tə*va və /#.əl ə2la*+:
k
@@kk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şey var ki, nlarla Allahın
dər/ahına /edən kəs istədiyi *a0ıdan (ənnətə da2il la$a*1
/#.əl ə2la*ı lan, /i.lində və aşkarda Allahdan *r2an, ha**
nun tərə)ində lsa belə mübahisəni tərk edən şə2s+:
B

@@kB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər birini. (ənnətə da2il
lma* istəyirmin: 3r. etdilər1 9,əli, ey Allahın Rəsulu+:
Peyğəmbər buyurdu19Ar.ularını.ı *ısaldın, #lüm anını
/#.lərini.in #nünə /ətirin və Allahdan Allaha layi* lduğu kimi
həya edin+:
l

@@kl+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im dəvənin iki sağımı
arasındakı va2t *ədər lsa belə Allah ylunda $ihad edərsə,
(ənnətə da2il lar+:
A

@@kA+ İmam Gadi* (ə)19y- əməl var ki, hər kəs nlardan
birini yerinə yetirsə Allah&taala (ənnəti na va$ib edər1 kasıb
va2tında ehsan etmək, hamı ilə /#.əl rə)tar etmək, insa)lı
lma*+:
=

31. Gənnə% 6ə%inliklərlə ,&r&n&,d&r.
TurUan:
@
murərul&"ikəm, hədis jlCC
<
ət&6vhid, səh+<@, hədis@;
;
Fisa, ayə @<j
j
Məryəm, ayə B;+
k
əl&4a)i, $+<, səh+@CC, hədis B+
B
əl&4a)i, $+<, səh+;CC, hədis <+
l
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+<l;+
A
Mstədrəkul&uəsail, $+<, səh+@<<, hədis @BCj
=
əl&4a)i, $+<, səh+@C;, hədis <
228
9Elə düşünürsünü. ki, Allah&taala si.in aranı.dan $ihad edən
və d#.ümlü lanları məlum etməmiş (ənnətə da2il
la$a*sını.n:
@
Vədis:
@@k=+ İmam 3li (ə)19(ənnət -ətinliklər və məhrumiyyətlərlə
*a.anılır+:
<

@@BC+ İman ,ağır (ə)19(ənnət -ətinliklər və səbrlə əhatə
lunub+ 'ünyada -ətinliklərə səbr edən (ənnətə da2il lar+
(əhənnəm lə..ətlər və nə)sin istəklərinin əhatəsindədir,
lə..ətlərin və nə)sin istəklərinin ardın$a /edən (əhənnəmə
/edər+:
;
@@B@+ İmam R.a (ə)19(ənnəti istəyən və eyni halda
-ətinliklərə səbr etməyən hər kəs s#.sü. ki, #.ünü ələ
salmışdır+:
j

32. Gənnə% onlara 'aci, olan kəslər.
@@B<+ Peyğəmbər (s)194im mənə dilini və şəhvətini
sa2lamağı .əmanət verərsə, mən na (ənnəti .əmanət
verərəm+:
k
@@B;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim ü-ün altı şeyi #hdəni.ə
alın, si.in (ənnətə da2il lmağını.ı #hdəmə /#türüm+ ralan
danışmayın, vədini.ə 2ila) -ı2mayın, si.ə əmin lana 2əyanət
etməyin, /#.lərini.i (harama) ba2ma*dan -əkindirin,
şəhvətini.i $ilvlayın, əllərini.i və dillərini.i sa2layın+:
B
33. Gənnə% onlara "aram olan kəslər.
TurUan:
9"ə*i*ətən, Allaha şərik *şana Allah&taala (ənnəti haram
etmişdir və nun yeri (əhənnəmdir+:
l
Vədis:
@@Bj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şə2sə (ənnət haramdır1
(Allaha) minnət *yana, *eybət edənə, şərab i-ənə+:
A

@@Bk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"iylə/ər və 2əyanətkar
(ənnətə da2il lma.+:
=

@
Ali&İmran, ayə @j<
<
murərul&"ikəm, hədis j<Cj
;
əl&4a)i, $+<, səh+A=, hədis l
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;kB, hədis @@
k
Məani&32bar, səh+j@@, hədis ==
B
3mali&Gədu*, səh+A<, hədis <
l
Maidə, ayə l<
A
ə.&thdəl "üseyin ibn Gəid, səh+=, hədis@l
=
4ən.ul&pmmal, hədisj;lll+
229
@@BB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Eal*a rəhbər lan kimsə
2al*a 2əyanət edib hiylə işlədərsə Allah&taala (ənnəti na
haram edər:
@
+
34. Gənnə%in qa;ıları.
TurUan:
9!a0ıları nların ü.ünə a-ı* lan əbədi (ənnətlər+:
<
Vədis:
@@Bl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, (ənnətin *a0ıları
*ılın$ların k#l/əsindədir+:
;

@@BA+ İmam 3li (ə)19(ənnətin səkki. *a0ısı varz bir
*a0ısından 0eyğəmbərlər və siddi*lər (ha** s#.ü danışanlar),
di/ərindən şəhidlər və əməli saleh insanlar da2il la$a*+ 'i/ər
beş *a0ıdan isə bi.im şiələr və bi.i sevənlər, *alan bir *a0ıdan
Allahın vahidliyinə şəhadət verən və *əlblərində bi. 3hli&,eytə
*arşı .ərrə *ədər düşmən-iliyi lmayan müsəlmanlar (ənnətə
ke-ə$əklər+:
j
35. Gənnə%in dərəcələri.
TurUan:
97nun yanına imanla /ələn və 2eyir əməllər /#rənlər ali
dərə$ələrə sahibdir+:
k

Vədis:
@@B=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ənnətdə elə bir dərə$ə və
mə*am var ki, na yalnı. ədalətli rəhbər, *humları ilə -2
əla*ə sa2layan (sileyi&rəhm edən) və səbrli b#yük ailə sahibi
yetişə$ək+:
B

@@lC+ İmam 3li (ə) (ənnəti vəs) edərək buyurub 1 9(ənnətin
bir&birindən üstün dərə$ələri və bir&birindən )ər*lənən
mən.illəri var+:
l

@@l@+ İmam 3li (ə)19,i.im şiələrin mən.illəri (ənnət əhlinə
si.in səmada /#rdüyünü. uldu.lar kimi /#rünə$ək+:
A

@@l<+ İmam Gə$$ad (ə)19"əmişə !ur5an 2u, -ünki, Allah&
taala (ənnəti yaratdı və !ur5anın ayələri *ədər na dərə$ələr
verdi+ "ər kim !ur5an 2uyarsa, !ur5an na deyər1972u və
@
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+<<l
<
Gad, ayə l<+
;
3ddurul&Mənsur, $+@, səh+k=l
j
əl&Eisal, səh+jCA, hədis B+
k
6aha, ayə lk
B
əl&Eisal, səh+=;, hədis ;=
l
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə Ak
A
murərul&"ikəm, hədis ;k@j
230
yu2arı *al2+: ,u şə2slər (ənnətə da2il landa yalnı.
0eyğəmbərlər və siddi*lər nlardan ali mərtəbədə lar+:
@

@@l;+ İmam Gadi* (ə)19(ənnət əhlindən (imkan $əhətdən)
ən aşağı səviyyədə lan şə2sin və.iyyəti elədir ki, ə/ər bütün
insanlar və $inlər nun *nağı lub, sü)rəsindən yeyib&i-sələr
verdiyi təamdan he- nə a.alma.+:
<

3. Gənnə%ə daxil olan ,irinci şəxs.
@@lj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın yaratdı*larından
(ənnətə hamıdan əvvəl da2il lanlar y2sullardır+:
;

@@lk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ənnətə da2il lan birin$i
şə2s şəhid və #. Rəbbinə ya2şı (i2lasla) ibadət edən kimsədir+:
j
@@lB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ənnətə da2il lan ilk d#rd
nə)ər mən, sən, "əsən və "üseyndir+:
k

@@ll+ İmam ,a*ir (ə)19(ənnət əhli arasında (ənnətə birin$i
da2il lanlar 2eyir əməl sahibləridır+:
B

3#. Gənnə% ə"li.
@@lA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi.ə (ənnət əhlindən 2əbər
verimmin ((ənnət əhli həmən) Məğlubiyyətə uğrayan
a$i.lərdir+:
l

@@l=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ənnət əhlinin bədənlərinin
tükü a., ü.ləri tüksü. və /#.lərinə sürmə -əkilmişdir+
(avanlı*ları he- va2t aradan /etmir, 0altarları he- va2t
k#hnəlmir+:
A
@@AC+ İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən, hər bir sakit təbiətli, vü*arlı
və 2ş 2asiyyətli m#min (ənnət əhlidir+:
=

3). Gənnə%in g(niş olmasıl
@@A@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'əvə #. sahibindən *a-dığı
kimi, Allahın itaətindən *a-anlardan baş*a, hamını. (ənnətə
da2il la$a*sını.+:
@C

@
,iharul&3nvar, $+A, səh+@;;, hədis;=
<
,iharul&3nvar, $+A, səh+@<C, hədis @@
;
4ən.ul&pmmal, hədis @BB;B
j
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+kl
k
əl&M$əmul kəbir, $+@, səh+;@=, hədis =kC
B
3mali&Gədu*, səh+<@C, hədis k
l
4ən.ul&pmmal, hədis ;=;;A
A
4ən.ul&pmmal, hədis ;=;@C
=
murərul&"ikəm, hədis ;jCC
@C
4ən.ul&pmmal, hədis@C<<@
231
@@A<+ İmam Gə$$ad (ə)19Ey bi.im şiələrimi., (ənnət /e$, ya
te. mütlə* si.ə nəsib la$a*, amma nun dərə$ələrinə
yetişmək ü-ün bir&birini.lə yarışın+:
@@
@@
,iharul&3nvar, $+lj, səh+;CA, hədis B@
232
ιοοοοοοπ
YN
midanəlik
3+. 8i'anəliyin nö'ləri+
@@A;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19xən$lik divanəliyin bir
budağıdır+:
@

@@Aj+ İmam 3li (ə)193səbilik divanəliyin bir n#vüdür, -ünki
əsəbi adam 0eşman lar+ 3/ər 0eşman lmursa divanəliyi
yerindədir+:
<

@@Ak+ İmam Gadi* (ə)19uerilən sualların hamısına $avab
verən şə2s divanədir+:
;

3#-. .əqiqi di'anəl
@@AB+ Mişkatul&3nvar kitabından19Peyğəmbər (s) bir ruhi
2əstənin yanından ke-ərkən sruşur197na nə lubn: 'edilər ki,
divanədir+ Peyğəmbər (s)19Eeyro 7na müsibət ü. verib, divanə
dünyanı a2irətdən üstün tutandır+:
j

@@Al+ "əmin kitabdan19Peyğəmbər (s) səhabələrlə
turmuşdu və bir kişi nların yanından ke-ib /etdi+
Gəhabələrdən biri dedi19,u kişi divanədir: "ə.rət (s) buyurdu1
9Eeyr, na müsibət ü. veribdir+ 'ivanə, #. /ən$liyini Allahdan
*eyrisinə itaətdə hədər edən kişi və ya *adındır+:
k

@@AA+ (abir ibn 3bdullah 3nsari19Peyğəmbər (s)
e0ile0siyaya tutulmuş bir kişi ilə *arşılaşdı*daq buyurdu19,u
divanə deyil+ Gi.ə hə*i*i divanədən 2əbər verimmin:q
,uyurdu19"ə*i*i divanə təkəbbürlə yl /edən və #.ündən ra.ı
halda -iyinlərini tər0ədəndir, (*ürur və təkəbbürə işarədir)+ 7
divanə, bu isə 2əstədir+:
B
@
əl&İ2tisas, səh+;j;
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <kk
;
Məani&32bar, səh+<;A, hədis<
j
Mişkatul&3nvar, səh+<lC
k
Mişkatul&3nvar, səh+@B=
B
Məani&32bar, səh+<;l, hədis@
233
YY
bihad nHo
:i6ik ci"ad. /Gi"adi əsğər0
3#1. Gi"ad.
TurUan:
9Ey Peyğəmbəro 4a)irlər və müna)i*lərlə $ihad et+ 7nlara
*arşı amansı. l+ 7nların yeri (əhənnəmdir və ne$ə də 0is
a*ibətdir+:
@
9'e1 93/ər si.in atalarını. və #vladlarını.q+ si.in-ün
Allahdan, 0eyğəmbərindən və Allah ylunda $ihad etməkdən
daha ə.i.dirsə, nda Allahın əmri /əlin$əyə *ədər lən/iyin+
Allah )asi*ləri dğru yla y#nəltmə.+:
<

Vədis:
@@A=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ihad etməyən və ya $ihad
ar.usunda lmadan bu dünyadan k#-ən şə2s müəyyən mənada
müna)i* h#kmündə #lmüşdür+:
;
@@=C+ Mustədrikul&vəsail kitabından19,ir kişi Allaha ibadət
etmək ü-ün dağa -ı2ır, ailəsi isə nu 0eyğəmbərin (s) yanına
/ətirir+ Peyğəmbər bu işi na *adağan edib buyurur193/ər
müsəlman $ihad meydanında bir /ün səbr edərsə, bu nun-ün
*ır2 il ibadətdən daha ya2şıdır+:
j

@@=@+ İmam 3li (ə)19(ihad Allah&taalanın #.ünün mə2sus
#vliyaları ü-ün a-dığı (ənnət *a0ılarından biridir+ (ihad tə*va
libası, Allahın m#hkəm .irehi və 7nun yenilmə. *al2anıdır+:
k

@@=<+ İmam 3li (ə)19(ihad dinin sütunu və 2şbə2t
insanların işı*lı yludur+:
B

@@=;+ İmam 3li (ə)19Allah&taala $ihadı va$ib etdi+ 7na
ə.əmət verib *ələbə rəm.i və #.ünə yavər etdi+ Allaha and
lsun, dünyanın və dinin işi $ihaddan baş*a he- bir şeylə
dü.əlmə.+:
l
@
6əhrim, ayə =
<
6#vbə, ayə <j
;
Gəhihe&Müslim, $+;, səh+@k@l, hədis @=@C
j
Mstədrəkul vəsail, $+@@, səh+<@, hədis @<;<j
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <l
B
murərul&"ikəm, hədis @;jB+
l
uəsailəş şiə, $+@@, səh+=, hədis@k+
234
@@=j+ İmam 3li (ə)19(ihad İslamdan snra ən şərə)li əməldir+
(ihad dinin davamlılığının mayasıdır+ (ihadın i..ət və /ü$&
*üdrət /ətirməklə yanaşı b#yük ə$ri də var+ (ihad yürüş
etməkdir+ 7nda ya2şılı*lar və savab da var, şəhadətə -atdı*dan
snra /ələn (ənnət mü8dəsi də+:
@
@@=k+ İmam Gadi* (ə)19(ihad va$ib əməllərdən snra ən
üstün işdir+:
<

3#2. !&ca"id
TurUan:
9"e- bir ə.iyyət və .ərər -əkmədən $ihaddan byun
*a-ıran m#minlər, Allah ylunda $ihad edənlərlə bərabər
deyillər+:
;
Vədis:
@@=B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ütün bəndələrin əməlləri
Allah ylunda ($ihad edən) mü$ahidlərin yanında dimdiyində
dəryadan bir *ədər su /#türən *aran*uşa bən.ər+:
j
@@=l+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!ılın$lar (ənnətin
a-arlarıdır+:
k

@@=A+ İmam 3li (ə)19Gəmanın *a0ıları mü$ahidlərin ü.ünə
a-ı*dır+:
B
3#3. !&ca"idlərə kömək (%mək 'ə onları inci%məyin
məzəmmə%i.
@@==+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'#yüş-ünü bir iynə və ya
sa0la tə$hi. edən şə2sin Allah&taala ke-miş və /ələ$ək
/ünahlarını bağışlar+:
l

@<CC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'#yüş-ünün məktubunu
mən.il başına -atdıran hər kəs bir *ulu a.ad etmiş insan və
d#yüş-ünün $ihadının 9savab: *a0ısında nun şəriki
mislindədir+:
A

@<C@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ylunda $ihad edən
mü$ahidləri in$itməyin+ ?ünki, Allah&taala 0eyğəmbərlərə /#rə
*ə.əbləndiyi kimi, nlara /#rə də *ə.əblənər+ Peyğəmbərlərin
dualarını *əbul etdiyi kimi nların da dualarını *əbul edər+:
=

@
Furəl&Gə*əleyn, $+@, səh+jCA, hədis@kj+
<
Mişkatul&3nvar, səh+@kj+
;
Fisa, ayə =k+
j
4ən.ul&pmmal, hədis @CBAC
k
Mstədrəkul vəsail, $+@@, səh+@;, hədis @<<=;
B
murərul&"ikəm, hədis @;jl
l
Mstədrəkul vəsail, $+@@, səh+<j, hədis @<;;;
A
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+@j, hədis j
=
4ən.ul&pmmal, hədis @CBBj
235
3#4. *lJ dil 'ə qəl,lə ci"ad əmri '(rmək.
@<C<+ Allahın Peyğəmbəri (s)194işinin belinə sarılmış *ılın$la
*ıldığı nama., *ılın$sı. *ıldığı nama.dan yeddi yü. də)ə
üstündür+:
@

@<C;+ İmam 3li (ə)19Allah ylunda əllərini.lə $ihad edin+
3/ər bunu ba$armasanı., dillərini.lə $ihad edin+ ,unu da
ba$armasını. *əlblərini.lə $ihad edin+:
<

@<Cj+ İmam 3li (ə)19Gi.i Allaha and verirəmo Gi.i Allaha and
verirəm, mallarını., $anlarını. və dillərini.lə Allah ylunda $ihad
edin+:
;

3#5. Gi"adı %ərk (%mək.
@<Ck+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala $ihadı tərk edən
şə2sin nə)sinə ($anına) .illət libası /eyindirər, həyatına y2sulluğ
/ətirər və dinini y2 edər+ Allah&taala ümmətimin i..ətini və
*üdrətini atların nalları altında və ni.ələrin u$unda *ərar
vermişdir+:
j

3#. Gi"adın nö'ləri.
@<CB+ İmam 3li (ə)19(ihad d#rd hissəyə b#lünür1 əmr be məru)
(ya2şı işlərə də5vət)z nəhy ə. munkər (0is işlərdən -əkindirmək)z
d#yüş meydanında mətanətli və d#.ümlü lma*z /ünah edənlərlə
mübari.ə a0arma*+:
k

3##. Bər"ədlərin m&"a=izəsi.
TurUan:
9Ey 0eyğəmbəro 4a)irlərlə və müna)i*lərlə $ihad et və nlarla
sərt davran+ 7nların yeri (əhənnəmdir və bu ne$ə də 0is
a*ibətdir+:
B

9Ey iman /ətirənləro Gəbrli lun və baş*alarını səbrli lmağa
-ağırın, d#yüşlərdə mü*avimət, şü$aət /#stərin və Allahdan
*r2un ki, bəlkə ni$at ta0asını.+:
l
Vədis:
@<Cl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ylunda bir /ün sərhəddi
*ruma*, dünyadan və nda lan bütün şeylərdən ya2şıdır+:
A
@
4ən.ul&pmmal, hədis@Cl=@
<
,iharul&3nvar, $+@CC, səh+j=, hədis<;
;
Fəh$ül&,əlağə, məktub jl
j
3mali&Gədu*, səh+jB<, hədis A
k
əl&Eisal, səh+<;<, hədis lj
B
3n)al, ayə BC
l
Ali&İmran, ayə <CC
A
4ən.ul&pmmal, hədis @CkCA
236
@<CA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>lümdən snra hər bir əməl #.
sahibini tərk edər, yalnı. Allah ylunda sərhəddi *ruyan kimsənin
əməlindən baş*a+ 7nun əməli b#yüyər və !iyamət /ününədək
ru.isi verilər+:
@
3#). :(şik 6əkməyin =əzilə%i.
@<C=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ylunda bir /e$ə keşik
-əkmək min /e$ə&/ündü. /e$ələri ibadət və /ündü.ləri ru$
tutma*la ke-irməkdən üstündür+:
<

@<@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İki /#. (əhənnəm du
/#rməyə$ək1 Allah 2)undan ağlayan /#. və Allah ylunda /e$ə
va2tı keşik -əkən /#.+:
;

@
4ən.ul&pmmal, hədis @CB@@
<
4ən.ul&pmmal, hədis @Cl;C
;
Gnən əl&6ərmə.i, hədis @;B=
237
YZ
bihad nJo
@öy&k ci"ad. Gi"adi7ək,ər
3#+. Gi"adın nö'ləri.
@<@@+ İmam "üseyn(ə) 9(ihad 0eyğəmbər sünnəsidir, y2sa
Allahın va$ibatın: sualına $avabında1 9(ihad d#rd n#vdür+
7nların ikisi (ilahi) )ər. (va$ib), biri yalnı. (ilahi) )ər.lə (va$iblə
bir/ə) lan sünnə, di/əri isə (yalnı.) sünnədir+ ua$ib lan iki
$ihad bunlardır1 @) İnsanın #. nə)sinin Allaha *arşı itaətsi.liyini
$ilvlama* ü-ün nə)si ilə $ihadı+ ,u ən b#yük $ihaddır+ <) Gi.inlə
həmsərhəd lan ka)irlərlə $ihaddır+ ,u da )ər.dir+ ;) ua$iblə
bir/ə əməl lunan sünnət%bütün ümmətə va$ib lan düşmən ilə
$ihaddır+ ymmət bu $ihadı tərk etsə nlara ə.ab na.il lar və bu
ə.ab bütün ümməti bürüyər+ "əmin bu $ihad imam ü-ün
sünnədir, yəni, imam yalnı. ümmətlə bir/ə düşmənə *arşı
$ihad edər+ j) ralnı. sünnə lan $ihad, Peyğəmbərin (s)
sünnəsini bər0a və həyatda tətbi* edərək *ruyub
sa2lama*dır+ ,u ylda səy /#stərmək ən ya2şı əməldir, -ünki
Peyğəmbərin (s) sünnəsini diriltmək deməkdir+
Peyğəmbər (s) buyurmuşdur ki, sünnəsi və ya2şılı*
*anununu bər*ərar edən şə2sin müka)atını "ə.rətin (s) #.ü
verə$əkdir+ ,u sünnəyə əməl edənlərin #.lərinin savabından
he- bir şey əskilməyə$əyi halda həmin şə2s !iyamət
/ününədək bu sünnəyə əməl edənlərin savabından
)aydalana$a*+:
@
@<@<+ İmam 3li (ə)19!adının $ihadı ərinə ya2şı *ullu*
etməkdir+:
<
3)-. <ə=s ilə ci"ada "ə'əsləndirmək
@<@;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mü$ahid % Allaha 2atir #.
nə)si ilə $ihad edəndir+:
;

@<@j+ İmam 3li (ə)19Fə)sə *arşı $ihad (ənnətin
mehriyyəsidir+:
j

@
6uhə)ul&p*ul, səh+<j;
<
əl&Eisal, səh+B<C, hədis @C
;
4ən.ul&pmmal, hədis@@<B@
j
murərul&"ikəm, hədis jlkk
238
@<@k+ İmam 3li (ə)19Fə)si istəklərin baş *aldıranda nə)sini
$ilvla və şübhələr yaranarkən nə)sini Allahın kitabına tərə)
y#nəlt+:
@
@<@B+ İmam 4a.im (ə)19Fə)sin istəklərindən #.ünü
-əkindirmək ü-ün nə)sinlə mübari.ə a0ar+ ?ünki, nə)sinlə
mübari.ə düşməninlə mübari.ə *ədər sənə va$ibdir+:
<

3)1. @öy&k ci"ad /ci"adi7ək,ər0.
@<@l+ İmam 3li (ə)19Peyğəmbər (s) *şunu müharibəyə
/#ndərir+ !şun müharibədən *ayıdanda "ə.rət (s) 19Eş
/əldin deyirəm, $ihadi&əsğəri (ki-ik $ihadı) yerinə yetirənlərə+
An$a*, b#yük $ihad hələ də nların #hdəsində *alma*dadır+:
3r. edirlər19Ey Allahın Rəsulu, b#yük $ihad nədirn: "ə.rət (s)
buyurdu19Fə)sə *arşı $ihaddır+: İmam (ə)193n üstün $ihad,
insanın iki yanının rtasında /i.lənmiş nə)si ilə $ihaddır+:
;

@<@A+ İmam 3li (ə)193n üstün $ihad nə)sani istəklərlə
mübari.ə və nə)si dünya lə..ətlərindən -əkindirməkdir+:
j

@<@=+ İmam ,a*ir (ə)19(ihad kimi (b#yük) )ə.ilət, nə)sin
istəklərilə mübari.ə kimi $ihad y2dur+:
k
3)2. <ə=slə m&,arizənin &sulu.
@<<C+ İmam 3li (ə)19İnsan #. düşməni ilə mübari.ə a0ardığı
kimi, sən də #. nə)sinlə mübari.ə a0ar və rə*ib #. rə*ibinə
*alib /əldiyi tək, sən də #. nə)sinə *alib /əl+ ?ünki, insanların
ən /ü$lüsü #. nə)sinə *alib /ələnidir+:
B

@<<@+ İmam 3li (ə)19Fə)sini.lə amansı. d#yüşərək nun
$ilvunu #. əlini.ə alın+:
l

3)3. !&,arizənin səmərəsi.
@<<<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mübari.ə ilə 0is adətlərə *alib
/əlmək lar+:
A

@<<;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. nə)sani istəklərini.lə
mübari.ə a0arın ki, *əlblərini.i hikmət bürüsün+:
=

@
murərul&"ikəm, hədis kjCB
<
6uhə)ul&p*ul, səh+;==
;
Məani&32bar, səh+@BC, hədis@
j
murərul&"ikəm, hədis ;<;<
k
6hə)ul&p*ul, səh+<AB
B
murərul&"ikəm, hədis jlB@
l
murərul&"ikəm, hədis <jA=
A
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@@=
=
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
239
@<<j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19A. yemək və i-məklə #.
nə)sini.lə $ihada -ı2ın ki, mələklər başlarını. ü.ərinə k#l/ə
salsın və şeytan si.dən *a-sın+:
@C

@<<k+ İmam 3li (ə)19>. nə)si istəklərinlə d#yüş, *ə.əbinə
üstün /əl və nə)sin 0aklaşana *ədər #.ünün 0is adətlərinə *arşı
-ı2 ki, ə*lin kamala yetişsin və Rəbbinin müka)atından tam
)aydalana biləsən+:
<

@<<B+ İmam 3li (ə)19Fə)slə d#yüş və nə)si sa2lama*
dərə$ələri (mənəvi mə*amları) yüksəldər, ya2şılı*ları iki*at
artırar+:
;

@<<l+ İmam 3li (ə)19Fə)s mübari.ə ilə islah lunar+:
j

@C
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
<
murərul&"ikəm, hədis jlBC
;
murərul&"ikəm, hədis kjCl
j
murərul&"ikəm, hədis j;@=
240
Y[
bihad nKo
3)4. 5lla"a i%aə%də 6alışqanlıq.
@<<A+ İmam 3li (ə)19"əmişə -alış*an, .əhmətkeş və ha.ır
lun+:
@

@<<=+ İmam 3li (ə)19Allahın itaətinə yalnı. səy /#stərmək və
var /ü$ü ilə -alışma*la nail lma* lar+:
<

@<;C+ İmam Gadi* (ə)19,ilin ki, Allahla bəndələr arasında,
nların (bəndələrin) itaətindən baş*a he- şey, nə mü*ərrəb
(Allah dər/ahına ya2ın lan) mələk, nə də mürsəl 0eyğəmbər
vasitə la bilmə.+ ,una /#rə, Allaha itaət etməyə -alışın+:
;

3)5. *n 6alışqan insanlar
@<;@+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n -alış*an insanlar /ünahları
tərk edən insanlardır+:
j
@<;<+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n üstün $ihad budur ki,
insan sübhü he- kəsə .ülm etməmək niyyəti ilə a-sın+:
k

@<;;+ İmam ,a*ir (ə) 9Mən əməlimdə .əi) bir insanam, a.
nama. *ılıb ru$ tutsam da, -alışıram ki, an$a* halal yemək
yeyim və yalnı. halalımla ($insi) ya2ınlı* edim: deyən şə2sin
$avabında buyurub1 9!arnını və ayıb yerini *ruma*dan üstün
$ihad nə la bilərno:
B
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <;C
<
murərul&"ikəm, hədis BCC=
;
əl&4a)i, $+A, səh+l, hədis @@
j
3maliyi&Gədu*, səh+<A, hədisj
k
əl&Məhasin, $+@, səh+jkB, hədis @Ck;
B
əl&Məhasin, $+@, səh+jkk, hədis @Ck<
241
ιοοοοοοπ
Z\
hadanlS!
3). <adanlıq.
@<;j+ İmam 3li (ə)19Fadanlı* ən b#yük dərddir+:
@

@<;k+ İmam 3li (ə)19Fadanlı* dirilərin #lümü və
bədbə2tliyin əbədiyyətidir+:
<

@<;B+ İmam 3li (ə)19Fadanlı* hər şeyi 0u- edər+:
;

@<;l+ İmam 3li (ə)19Fadanlı* bütün 0isliklərin k#küdür+:
j

@<;A+ İmam 3li (ə)19"ərislik, *arın*ululu* və simi$lik
$ahilliyin nəti$əsidir+:
k

@<;=+ İmam 3skəri (ə)19Fadanlı* insanın düşmənidir+:
B

3)#. <adan.
@<jC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allaha itaətsi.lik edən kəs,
2şsi)ət və mənsəb sahibi lsa belə, nadandır+:
l

@<j@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Fadanın 2üsusiyyətləri
bunlardır1 7nunla münasibətdə lan hər insana .ülm edər,
əlinin altında lanlara əl *aldırar, #.ündən yüksəkdə lanlara
*arşı itaətsi.lik edər, düşünmədən s#. danışar+:
A
@<j<+ İmam 3li (ə)19Fadanın #. eyb və n#*sanından 2əbəri
lma., 2eyrini istəyənin nəsihətini isə *əbul etmə.+:
=
@<j;+ İmam 3li (ə)19Fadan .ahirən diri lsa da, #lüdür+:
@C

@<jj+ İmam 3li (ə)19Fadan #. nə)si istəklərinə və batil
düşün$ələrinə aldanan kimsədir+:
@@

@
murərul&"ikəm, hədis A<C
<
murərul&"ikəm, hədis @jBj
;
murərul&"ikəm, hədis =;C
j
murərul&"ikəm, hədis A@=
k
murərul&"ikəm, hədis @B=j
B
3ddurətul&,ahirə, səh+jj
l
,iharul&3nvar, $+@, səh+@BC, hədis;=
A
6uhə)ul&p*ul, səh+<=
=
murərul&"ikəm, hədis @AC=
@C
murərul&"ikəm, hədis @@<k
@@
murərul&"ikəm, hədis @<Ak
242
@<jk+ İmam 3li (ə)19Elə bir $ahil ta0ma.san ki, #. işlərində
i)rata, ya yün/üllüyə varmasın+:
@<

@<jB+ İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən, nadan kəsdir ki, nə)si
istəkləri nu #.ünə *ul etmişdir+:
<

@<jl+ İmam 3li (ə)19Fadan #. nə)sinin *uludur+:
;
@<jA+ İmam 3li (ə)19Fadanın işi .iyana, elmi isə a.ğınlığa
səbəb lar+:
j

@<j=+ İmam 3li (ə)19Fadan, məlumatı lmadığı bir şeydə
#.ünü alim hesab edəndir+ 7, hər məsələdə #. rə5yi və nə.əri
ilə ki)ayətlənər+ 'aim alimlərdən u.a* /ə.ər, nların eybindən
danışar və nlara irad tutar+ >. əleyhdarlarının səhv ylda
ldu*larını düşünər və başa düşmədiyi şeyi batil hesab edər+
!arşısına -ı2an bir mətləbdən anlayışı lmayanda nu inkar
edər, yalan hesab edər və #. nadanlığı u$batından deyər19Mən
belə bir şey tanımıram və /üman etmirəm ki, belə bir şey la
bilər+ "aradadır həmin şeyn: >. nə.ərinə və rəyinə ar2alanar,
halbuki #. nadanlığından 2əbəri y2duro Fadanlığına /#rə daim
#. $ahilliyindən bəhrələnərək, ha**ı inkar edər+ Fadanlı*dan
sə)il *alara* bilik *a.anma* əvə.inə təkəbbür /#stərər+:
k
@<kC+ İmam Gadi* (ə)19Fadanın 2asiyyətlərindən biri də
budur ki, mətləbə a2ıradək *ula* asmamış $avab verər, #.
həms#hbətinin mə*sədini başa düşməmiş na e5tira.ını bildirər
və (mətləbi) dərk etməmiş h#km verər+:
B

@<k@+ İmam "adi (ə)19Fadan #. dilinin əsiridir+:
l

3)). *n nadan insan.
@<k<+ İmam 3li (ə)193n nadan insan dur ki, bir yalta* na
/#.əl təri)lər s#yləyərək, 0isi ya2şı və 2eyir2ahı düşmən kimi
*ələmə verən .aman nun s#.lərinə aldana+:
A

@<k;+ İmam 3li (ə)19Fadanlığın .irvəsi insanın #. nadanlığı
ilə )ə2r etməsidir+:
=

@<kj+ İmam 3li (ə)193n b#yük nadanlı* insanın #. mə*am
və şənindən a/ah lmamasıdır+:
@C
@<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət lC
<
murərul&"ikəm, hədis ;ABj
;
murərul&"ikəm, hədis jj=
j
murərul&"ikəm, hədis B;<l
k
6uhə)ul&p*ul, səh+l;
B
3laməd&'in, səh+;C;
l
3ddurətul&,ahirə, səh+j@
A
murərul&"ikəm, hədis ;<B<
=
murərul&"ikəm, hədis B;l@
@C
murərul&"ikəm, hədis <=;B
243
3)+. <adanlıq &6&n ,u y(%ər
@<kk+ İmam 3li (ə)197na *adağan edilmiş işi yerinə
yetirməsi insana nadanlı* ü-ün ki)ayətdir+:
@

@<kB+ İmam 3li (ə)19Gənin nadanlığın ü-ün #. biliyinlə )ə2r
etməyin yetər+:
<
@<kl+ İmam 3li (ə)19İnsanın nadanlığından #trü #. hədd və
imkanını bilməməsi bəs edər+:
;

@<kA+ İmam 3li (ə)19"ər bildiyin şeyi danışma, bu
nadanlığın nişanəsidir+:
j

@<k=+ İmam Gadi* (ə)19Alimlik ü-ün Allahdan *r2mağın
ki)ayət edər, nadanlı* ü-ünsə Allahın ə.abından *a)il lmağın
ki)ayət edər+:
k

3+-. <adanlığın mənası.
@<BC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər bildiyin şeyi bəyan etmək
nadanlı*dandır+:
B

@<B@+ İmam 3li (ə)19'ünyadan /#rdüyün bu *ədər
ə.iyyətlərə rəğmən *əlbini dünyaya bağlamağın nadanlı*dır+:
l
@<B<+ İmam 3li (ə)19Mümkün lmayan bir şeyi ar.ulama*
nadanlı*dır+:
A
@<B;+ İmam "əsən (ə) nadanlığın i.ahı ha*da atasının
sualına $avabında buyurub1 9Fadanlı*, yetişməmiş )ürsətin
üstünə $umma* və $avab verməkdən imtina etməkdir+:
=

@<Bj+ İmam Gadi* (ə)19Fadanlı* ü- şeydədir1 dstu
dəyişməkdə, dəlil&sübut lmadan e5tira. etməkdə, əhəmiyyətsi.
şeylər barədə srğu və araşdırma*da+:
@C
@<Bk+ İmam 3skəri (ə)196əə$$üblənmədən /ülmək
nadanlığın nişanəsidir+:
@@


3+1. İnsan ,ilmədiyi ş(yin d&şmənidir
@<BB+ İmam 3li (ə)19İnsanlar bilmədikləri şeyin
düşmənidir+:
@<
@
Mətalbus&Guul, səh+kk
<
3maliyət&6usi, səh+kB, hədislA
;
murərul&"ikəm, hədis lCkj
j
murərul&"ikəm, hədis @C@Al
k
,iharul&3nvar, $+lC, səh+;l=, hədis<
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;Aj
A
murərul&"ikəm, hədis k;Aj
=
Məani&32bar, səh+jC@, hədis B<
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+;@l
@@
6uhə)ul&p*ul, səh+jAl
@<
Mətalbus&Guul, səh+kl
244
@<Bl+ İmam 3li (ə)19"ər bir kəs bilmədiyi şeyi 0isləyər+:
@
@<BA+ İmam 3li (ə)19Mən d#rd s#. s#ylədim və Allah&taala
ayə na.il etməklə mənim s#.lərimi təsdi* etdiq 'edim ki,
9insan bilmədiyi şeyin düşmənidir+: Allah&taala bu ayəni na.il
etdi19Elmləri -atmadığı şeyi yalan sanarlar+:
<
@<B=+ İmam 3li (ə)19,ilmədiyini. şeyə düşmən kəsilməyin,
-ünki elmin əksəriyyəti si.in bilmədiyini. şeylərdədir+:
;

@
4əş)ül&mummə, $+;, səh+@;l
<
3mali&6usi, səh+j=j, hədis@CA<
;
murərul&"ikəm, hədis @C<jB
245
ZH
bəhənnəm
TurUan:
9"ə*i*ətən (əhənnəm 0uş*uda dayanıb və (itaətdən)
byun *a-ıranların yeridir+:
@

Vədis:
@<lC+ İmam 3li (ə)19(əhənnəm dunun kükrəyən
alvundan, yandırıb&ya2an hərarətindən və daim tə.ələnən
ə.abından *r2un+:
<

@<l@+ İmam 3li (ə) ((əhənnəmi təsvir edərkən)1 9Elə bir
alvdur ki, *aynayıb $şan ş#lələri bərk san$ar, yandıran dilləri
*ə.əbli, s#nməyi /e$ və u.a*dır, alvlu hərarəti hər şeyi
bürüyür və *r2usu dəhşətəsalandır+:
;

3+3. Gə"ənnəm alo'unun odunu.
TurUan:
9,u işi /#rə bilməsəni. % he- va2t da /#rə bilmə.sini.&
*r2un, ka)irlər ü-ün ha.ırlanmış, dunu insanlar və daşlar lan
(əhənnəm atəşindən+:
j
9An$a*, ha**dan u.a* lanlar (əhənnəmin dunu la$a*lar:
k

3+4. Gə"ənnəm zəncirləri 'ə qandalları.
TurUan:
97nu tutun və .ən$irləyin, snra (əhənnəm atəşinə a0arın+
7nu yetmiş .irə u.unluğu lan .ən$irə -əkin+:
B

Vədis:
@<l<+ İmam Gadi* (ə) ((əbrayılın (ə) Allahın Peyğəmbərinə
(s) s#ylədiklərindən)1 93/ər yetmiş .irə u.unluğunda lan bu
.ən$irin bir həl*əsi yer ü.ünə *yulsa, dünya nun istiliyindən
əriyər+:
l
@
Fəbə, ayə <@, <<
<
murərul&"ikəm, hədis <B<C
;
murərul&"ikəm, hədis ===k
j
,ə*ərə, ayə j
k
(in, ayə @k
B
"a**ə, ayə ;C&;<
l
,iharul&3nvar, $+A, səh+<AC, hədis@
246
3+5. Gə"ənnəm ə"linin li,asları
@<l;+ İmam Gadi* (ə)1 (9(əbrayılın (ə) Allahın
Peyğəmbərinə(s) s#ylədiklərindən)1 93/ər (əhənnəm əhlinin
libaslarından birini /#ylə yer arasında assalar, dünya əhalisinin
hamısı nun iyindən #lər+:
@

3+. Gə"ənnəm ə"linin y(məyi
TurUan:
9(əhənnəm əhlinin .əridən (*uru tikan) baş*a yeməyi
y2dur+ ,u yemək nə k#kəldir, nə də a$lığı aradan a0arır+:
<
9"əmin /ün nun rada he- bir dstu lmaya$a*+ 7nun
yeməyi (əhənnəm əhlinin -irkindən baş*a bir şey deyil+:
;

Vədis:
@<lj+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər (əhənnəm əhlinin
-irkindən bir vedrə dünyanın şər*inə t#ksələr, nun təsirindən
dünyanın *ərbində lanların beyinləri *aynamağa başlayar+:
j

@<lk+ İmam Gadi* (ə)1 ((əbrayılın (ə) Allahın Peyğəmbərinə
(s) s#ylədiklərindən)1 93/ər .ərin (*uru tikan) bir dam$ısı dünya
əhalisinin i-məli suyuna düşsə bütün insanlar nun iyindən
#lər+:
k
3+#. Gə"ənnəm ə"linin i6dikləri ş(ylər.
TurUan:
9uə rada .ə**um (*aynar su) i-ə$əksini.+ 6əşnə dəvələr
i-ən kimi+:
B
Vədis:
@<lB+ İmam 3li (ə)19tə**um və *uru tikan (əhənnəm
əhlinin *arnında *aynayan su kimi *aynamağa başlayanda
nlar su istəyərlər+ ,u .aman nlara ğəssa* ((əhənnəm əhlinin
bədənindən a2an -irk və *an) və sədid (-irk və irin) verərlər+
7nlar ə.iyyətlə nu *urtum&*urtum i-ərlər və hər tərə)dən #lüm
nları ha*layar, amma #lmə.lər+:
l

3+). Gə"ənnəmə ,irinci daxil olan şəxs
@
,iharul&3nvar, $+A, səh+@;, hədis<
<
maşiyə, ayə B, l
;
"a**ə, ayə ;k, ;B
j
3mali 6usi, səh+k;;, hədis @@B<
k
,iharul&3nvar, $+A, səh+<AC, hədis @
B
ua*iə, ayə kj, kk
l
,iharul&3nvar, $+A, səh+;C<, hədis kA
247
@<ll+ Peyğəmbər (s)19(əhənnəmə birin$i da2il lan ədalətlə
h#km -ı2armayan *üdrətli h#kmdar, sərvətinin ha**ını (2ümsu,
.əkatı) #dəməyən var&d#vlət sahibi, təkəbbürlü y2sul lar+:
A
3++. *n az əza, 6əkən Gə"ənnəm ə"li.
@<lA+ Allahın Peyğəmbəri (s)193.abı ən a. lan (əhənnəm
əhlinin aya*larında alvdan aya**abı lar və nun hərarətindən
beyinləri *aynayar+:
<

4--. *n şiddə%li əza, 6əkən Gə"ənnəm ə"li.
@<l=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamət /ünü ən şiddətli
ə.abı dada$a*
kəs, elmindən )ayda /#rməyən alimdir+:
;
@<AC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamət /ünü ən şiddətli
ə.abı dadan şə2s 0eyğəmbər *atili, ya 0eyğəmbərin əli ilə
#ldürülən, 2al*ı (ha**) ylundan a.dıran rəhbər və heykəltəraş
la$a*+:
j
@<A@+ İmam 3li (ə)193n şiddətli $ə.a, ya2şılığın mü*abilində
0islik edən şə2sə -ata$a*+:
k

@<A<+ İmam 3li (ə)19!iyamət /ünü ən şiddətli ə.abı Allahın
*ə.avü& *ədərinə *ə.əblənən və nara.ılı* edən şə2s /#rə$ək+:
B
4-1. ?əkə,,&rl&lərin dərəsi.
@<A;+ İmam Gadi* (ə)19(əhənnəmdə təkəbbürlülər ü-ün bir
dərə var, nun adına 9sə*ər: deyərlər+ "əmin dərə istiliyin
şiddətindən Allaha şikayət edir və bir *ədər nə)əs alma* ü-ün
i.n istəyir+ 'ərə nə)əs alan kimi, (əhənnəmi alv bürüyür+:
l
4-2. Gə"ənnəmdə ə,ədi qalanlar.
@<Aj+ İmam 4a.im (ə)19Allah&taala ka)irlər, münkirlər
(Allahın varlığını inkar edənlər), ylunu a.anlar və müşriklərdən
baş*a he- kəsi əbədi dda sa2lamaya$a*+ ,#yük /ünahlardan
-əkinən m#minlər, ki-ik /ünahlarına /#rə srğu&sual
lunmaya$a*lar+:
A

A
pyunul 32barul Re.a (ə), $+<, səh+<A, hədis <C
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;=kCl
;
4ən.ul&pmmal, hədis <A=ll
j
3ddurul&Mənsur, $+@, səh+@lA
k
murərul&"ikəm, hədis ;<@l
B
murərul&"ikəm, hədis ;<<k
l
əl&4a)i, $+<, səh+;@C, hədis @C
A
ət&6vhid, səh+jCl, hədis k
248
4-3. Gə"ənnəmdən 6ıxarılan kəslər.
@<Ak+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!əlbində .ərrə *ədər imanı
lan kəs (əhənnəm dundan -ı2arıla$a*+:
@

@<AB+ İmam ,a*ir (ə)19İnsanların bir *ismi (əhənnəm
dunda yanar və əriyəndən (sa)laşandan) snra şə)aət nların
dadına yetişər+:
<
4-4. Gə"ənnəmdə ə,ədi qalmağın sə,ə,i.
@<Al+ İmam Gadi* (ə)19(əhənnəm əhlinin (əhənnəmdə
əbədi *almasının səbəbi budur ki, dünyada əbədi *ala$a*ları
halda daim Allaha itaətsi.lik edə$əklərini niyyət etmişdilər+
(ənnət əhlinin (ənnətdə əbədi *almasının səbəbi isə dünyada
əbədi *alsalar həmişə Allahın itaətində la$a*larını niyyət
etmələridir+ ,eləliklə, hər iki tay)anın əbədiliyi nların niyyətinə
/#rədir+: "əmin va2t "ə.rət (ə) bu ayəni 2udu19'e ki, hər kəs
#. şakiləsinə uyğun əməl edir: ,uyurdu19rəni, #. niyyətinə
uyğun+:
;
@
4ən.ul&pmmal, hədis <Aj
<
əl&thd lil "üseyin ibn Gəid, səh+=B, hədis <BC
;
əl&4a)i, $+<, səh+Ak, hədis k
249
ZJ
bada
4-5. Ga'a,.
@<AA+ İmam 3li (ə)1 (avablar *arışı* və -2 larsa, dğru
$avab /i.li *alar+:
@

@<A=+ İmam 3li (ə)19,ə.ən dilli dilavərlər də $avab
verməkdə a$i. *alarlar+:
<
@<=C+ İmam 3li (ə)19(avab verməkdə tələsən şə2s, dğru
$avabı ta0ma.+:
;
@<=@+ İmam 3li (ə)19'ğru $avab )ə.ilət və elmin
nişanələrindəndir+:
j

@<=<+ İmam 3li (ə)196ündmə.a$lığı kənara *y, səbəbini
)ikirləş, #.ünü bş və mənası. s#.lərdən sa2la ki, 2ətalardan
amanda *alasan+:
k

@<=;+ İmam 3li (ə)19(ahilin mü*abilində səbr və təmkin
/#stərsən, şübhəsi. ki, na ən ya2şı $avabı vermiş larsan+:
B
@<=j+ İmam 3li (ə)19?2 s#.lər var ki, nların $avabı
sükutdur+:
l
@<=k+ İmam Gadi* (ə)19"ər suala $avab verən şə2s
ağılsı.dır+:
A
@
Fəh$ul ,əlağə, hikmət <j;
<
murərul&"ikəm, hədis k;lA
;
murərul&"ikəm, hədis ABjC
j
murərul&"ikəm, hədis =j@l
k
murərul&"ikəm, hədis k@;B
B
murərul&"ikəm, hədis j@Cj
l
murərul&"ikəm, hədis k;C;
A
Məani&32bar, səh+<;A, hədis <
250
ιοοοοοοπ
ZK
Oəxadət
4-. Bəxa'ə%.
@<=B+ İmam 3li (ə)193ldə etdiyin hər şeyi bə2şiş et ki,
h#rmətin lsun+:
@

@<=l+ İmam 3li (ə)19Gə2avət insanı əleyhdarlarına da
sevdirər, simi$lik isə hətta, #vladlarında da na *arşı ni)rət
yadar+:
<
@<=A+ İmam 3li (ə)19Gə2avət ali$ənablı*dan irəli /əlir+:
;

@<==+ İmam 3li (ə)19Gə2avət əsl başu$alığıdır+:
j

@;CC+ İmam "üseyn (ə)19Gə2avətli lan ağa lar+:
k
4-#. *n ,öy&k səxa'ə%
@;C@+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n sə2avətli insan #. $anını
və malını Allah ylunda bə2ş edəndir+:
B
@;C<+ İmam 3li (ə)193n b#yük sə2avət y2sul va2tı bə2şiş
etməkdir+:
l
@;C;+ İmam "üseyn (ə)193n sə2avətli insan, na ümid
bəsləməyənə bə2şiş edəndir+:
A
4-). Bəxa'ə%li insanın x&susiyyə%i.
@;Cj+ İmam Gadi* (ə)19Gə2avətli insanın ü- 2üsusiyyəti var1
uarlı və kasıb va2tında #. malından bə2şiş edər, mustəhə**ə
(yəni, şəriət ba2ımından yardım düşən şə2sə) bə2şiş edər və
ya2şılığının mü*abilində na edilən təşəkkürü bə2şiş etdiyi
şeydən daha üstün və *iymətli bilər+:
=
@
murərul&"ikəm, hədis jl@B
<
murərul&"ikəm, hədis jl<=
;
əl&İrşad, $+@, səh+;C;
j
murərul&"ikəm, hədis ;;C
k
4əş)ul&!ummə, $+<, səh+<j<
B
Fəvaderul&Ravəndi, səh+<C
l
murərul&"ikəm, hədis ;@Ak
A
4əş)ul&!ummə, $+<, səh+<j<
=
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<;@, hədis<l
251
ZL
TonXu
4-+. Aaxşı qonşuluq.
TurUan:
9Allaha ibadət edin və 7na şərik *şmayın+ Atanı.a,
ananı.a, *humlarını.a, yetimlərə, binəvalara, ya2ın və u.a*
*nşularını.a və ünsiyyətdə lduğunu. adamlara ya2şılı*
edin+:
@

Vədis:
@;Ck+Allahın Peyğəmbəri (s)19!nşuya h#rmət, anaya
h#rmət kimidir+:
<

@;CB+ İmam 3linin (ə) dünyasını dəyişərkən
buyurdu*larından1 9Gi.i Allaha and verirəm+ Gi.i Allaha and
verirəm *nşularını.la mehriban lun+ 7nlarla mehriban
lmağını. Peyğəmbərini.in (s) t#vsiyyəsidir+ 7 "ə.rət (s)
*nşular barədə *ədər t#vsiyə edirdi ki, elə /üman etdik ki,
nları varis təyin edə$ək+:
;
@;Cl+ İmam Gadi* (ə)19ra2şı *nşulu* evləri abad, #mürləri
u.un edər+:
j
@;CA+ İmam 4a.im (ə)19ra2şı *nşulu*, *nşuya ə.iyyət
verməmək deyil+ 3slində, ya2şı *nşulu* *nşunun verdiyi
ə.iyyətin mü*abilində səbr etməkdir+:
k

41-. 1onşuya əziyyə% '(rmək.
@;C=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allaha və !iyamət /ününə
iman /ətirən hər bir şə2s *nşusuna ə.iyyət vermə.+:
B
@;@C+ İmam R.a (ə)19!nşusu #.ünü nun şərrindən
amanda hiss etməyən kimsə bi.dən deyil+:
l
411. 1onşunun "al7ə"'alı ilə maraqlanmaq.
@
Fisa, ayə ;B
<
Məkaremul&32la*, $+@, səh+<lj, hədis A;j
;
Fəh$ül&,əlağə, məktub jl
j
əl&4a)i, $+<, səh+BBl, hədis A
k
6uhə)ul&p*ul, səh+jC=
B
əl&4a)i, $+<, səh+BBl, hədis A
l
3yunul 32barul Re.a (ə), $+<, səh+<j, hədis<
252
@;@@+ İmam 3li (ə)1 9!nşunun hal&əhvalı ilə mara*lanma*
ya2şı *nşuluğun əlamətlərindəndir+:
@
@;@<+ İmam ,a*ir (ə)1 9Allahın Peyğəmbəri (s)
buyurub19!nşusu a$ lduğu halda /e$ə t2 *arınla yatan kəs,
mənə iman /ətirməmişdir+: "əm-inin buyurub19Aralarında a$
lduğu halda /e$əni səhərə -ı2an hər bir abadlığın əhalisinə
Allah&taala !iyamət /ünü rəhmət nə.əri ilə ba2maya$a*+:
<
412. 1onşunun "aqqı
@;@;+ Allahın Peyğəmbərinin (s) *nşunun ha**ı barəsində
buyurdu*larından1 93/ər *nşu səndən k#mək istəsə k#mək
et, br$ istəsə br$ ver, sənə ehtiya$ı lsa ehtiya$ını aradan
/#tür+ ,aşına bir müsibət /əlibsə na ürək&dirək ver, k#nlünü
al, bir 2eyir işi landa nu təbrik edib /#.aydınlığı ver,
2əstələnsə na baş -ək, halı ilə mara*lan, dünyadan k#-əndə
də)nində iştirak et+ Evini nun evindən hündür tikmə ki, na
tərə) /ələn hava a2ınının *arşısını alasan,amma #.ü i$a.ə
verərsə eybi y2dur+ Meyvə alanda nun ü-ün hədiyyə /#ndər,
ə/ər bunu etməsən, meyvəni evinə /i.li a0ar+ >. #vladının
əlinə meyvə verib bayıra -ı2arma ki, *nşunun #vladı nun
əlində meyvəni /#rüb narahat lar+ !a.anda bişirdiyin 2#rəyin
iyi və tüstüsü ilə *nşunu narahat etmə, ə/ər bunu
ba$armasan, nda yeməkdən bir *ədər na /#ndər+:
;
413. 1onşuluğun sər"ədləri.
@;@j+ İmam 3li (ə)19Məs$idin hərimi (hüdudları) jC .irədir,
mən.ildən hər d#rd tərə)ə jC ev də *nşu sayılır+:
j
@
6uhə)ul&p*ul, səh+Ak
<
əl&4a)i, $+<, səh+BBA, hədis @j
;
Musəkkinul&iyəad, səh+@Ck
j
əl& Eisal, səh+kjj, hədis <C
253
ιοοοοοοπ
ZM
Məhəət
414. 8os%luq ,ir nö' qo"umluqdur.
@;@k+ İmam 3li (ə)19'stlu* *a.anılan *humlu*dur+:
@

@;@B+ İmam 3li (ə)19!humluğun dstluğa daha -2 ehtiya$ı
var, nəinki dstluğun *humluğa+:
<

415. 8os%luq yaradan sə,ə,lər.
@;@l+ İmam 3li (ə)19y- 2asiyyət dstluğu -əkib /ətirər1
/#.əl ə2la*, mehribanlı* və təva.#karlı*+:
;
@;@A+ İmam Gadi* (ə)19y- şey dstlu* yaradarz dindarlı*,
təva.#karlı* və sə2avət+:
j
41. 8os%luğa layiq olmayanlar.
TurUan:
9Allaha və !iyamət /ününə inanan elə bir $amaat
ta0ma.san ki, Allaha və 7nun 0eyğəmbərinə *arşı -ı2anlara
məhəbbət bəsləsin+ "ər-ənd, bu mü2ali)lər nların ataları, ya
#vladları və ya *ardaşları və ya2ud həm*əbilələri lsalar belə+
7nlardır, Allah&taalanın *əlblərində iman (hə*i*ətin) həkk
etdiyi+:
k

Vədis:
@;@=+ İmam 3li (ə)19Avam insanın dstluğu dağılan buluda
və səhrada /#.dən itən ilğıma bən.ər+:
B
@;<C+ İmam 3li (ə)19,ədəməl insanların dstlu* i0ləri, hər
bir baş*a dstlu*dan daha te. *ırılar+:
l
@;<@+ İmam 3li (ə)19Məbada, Allahın düşmənləri ilə dstlu*
edəsən, ya da *əlbini Allahın dstlarından *eyrisinə
@
6uhə)ul&p*ul, səh+=l
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;CA
;
murərul&"ikəm, hədis jBAj
j
6uhə)ul&p*ul, səh+;@B
k
Mü$adilə , ayə <<
B
murərul&"ikəm, hədis =Al<
l
murərul&"ikəm, hədis ;@<j
254
bağlayasan+ ?ünki, !iyamət /ünü hər kəs sevdiyi insanlarla
bir/ə məhşər ayağına -əkilə$ək+:
@

41#. !ə"ə,,ə% %anımağın qarşısını alar.
@;<<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ir şeyə məhəbbətin səni kr
və kar edər+:
<
@;<;+ İmam 3li (ə)19Aşi*in /#.ü məşu*un eyblərini /#rməyə
kr, *ulağı nun 0islikləri barədə eşitməyə kardır+:
;

41). !ə"ə,,ə%in nişanəsi.
@;<j+ İmam 3li (ə)19Gəni sevən kəs, (səni) 0isliklərdən
-əkindirər+:
j

@;<k+ İmam 3li (ə)19"ər kəsin sevdiyi şey nun dilinin ə.bəri
lar+:
k

41+. !öminlərin 5lla"a ,öy&k mə"ə,,ə%i
TurUan:
9'e1 3/ər si.in atalarını., ğullarını., *ardaşlarını.,
.#v$ələrini., *hum&ə*rəbanı., *a.andığını. mal&d#vlətini.,
kasadlığından *r2duğunu. ti$arət və 2şunu.a /ələn evlərini.
si.ə Allahdan, 7nun Peyğəmbərindən və Allah ylunda $ihad
etməkdən daha ə.i.dirsə, nda Allahın əmrini /#.ləyin+ Allah
)asi*ləri dğru yla y#nəltmə.+:
B

9,ə.i insanlar (bə.ilərini) Allaha tay bilir və nları Allahı
sevdikləri *ədər sevirlər+ Amma m#minlər Allahı daha -2
sevirlər+ tülm edənlər Allahın ə.abını /#rəndə bütün /ü$&
*üdrətin yalnı. Allaha mə2sus lduğunu və hər an Allahın
ə.abının -2 ağır lduğunu dərk edirlər+:
l

Vədis:
@;<B+ İmam "üseyn (ə) duada1 9Ey Allahım, Gəndən baş*a
bir kimsəni sevməsinlər deyə >. dstlarının *əlbindən
baş*alarının məhəbbətini -ı2aran Gənsən, q Gəni itirən nəyi
ta0mışdırn Gəni ta0an nəyi itirmişdirn Gənin əvə.inə baş*ası ilə
ra.ı lan .ərər edib udu.muşdur+:
A

@
murərul&"ikəm, hədis <lC;
<
3valiul&sali, $+@, səh+<=C, hədis @j=
;
murərul&"ikəm, hədis B;@j
j
murərul&"ikəm, hədis ll@A
k
murərul&"ikəm, hədis lAk@
B
6#vbə, ayə <j
l
,ə*ərə, ayə @Bk
A
,iharul&3nvar, $+=A, səh+<<B, hədis ;
255
@;<l+ İmam Gadi* (ə)19İnsanın Allaha lan imanı yalnı.
.aman 2alis lar ki, Allahı #.ündən, ata&anasından, #vladından,
.#v$əsindən, malından və bütün $amaatdan daha -2 sevsin+:
@
@;<A+ İmam Gadi* (ə)19!əlb%Allahın hərəmidir+ Allahın
hərəmində Allahdan *eyrisinə yer vermə+:
<

@;<= İmam Gadi* (ə)1 9(Allaha) Məhəbbət (Allahdan lan)
*r2udan üstündür+:
;

42-. İla"i mə"ə,,ə%in amilləri.
@;;C+ 9İrşadul *ulub:1Mera$ hədisində nə*l lunur ki, 9Ey
Məhəmmədo Mənə /#rə biri&birinə məhəbbət bəsləyənlərin
Mənim məhəbbətimə ha*ları var+ Mənə /#rə #. aralarında
mehriban lanların Mənim məhəbbətimə ha*ları var+ Mənə /#rə
biri&biri ilə əla*ə yaradanların Mənim məhəbbətimə ha*ları var+
Mənə təvəkkül edənlərin mənim məhəbbətimə ha*ları var+
Mənim məhəbbətimin nə bir nişanəsi, nə snu, nə həddi var+
7nlar ü-ün bir nişanə u$altsam, bir nişanə də endirərəm+:
j

@;;@+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala buyurmuşdur19,əndəm
Mənim məhəbbətimi nun ü-ün va$ib etdiyim əməllər *ədər
he- bir di/ər sevimli vasitə ilə *a.ana bilmə.+:
k

@;;<+ İmam Gadi* (ə)19M#min dünyadan kənar duran .aman
ali mə*ama yüksələr, Allah məhəbbətinin şirinliyini dadar və
dünya0ərəstlərin nə.ərində divanə kimi tanınar+ "albuki, Allah
məhəbbətinin şirinliyi nların (m#minlərin) vü$udu ilə
*arışmışdır və buna /#rə *əlblərini Allahdan baş*a he- bir şeyə
bağlamamışlar+:
B

421. 5lla"ın s('diyi ,əndələr
TurUan:
9"ə*i*ətən, Allah ya2şı əməl sahiblərini sevir+:
l

9"ə*i*ətən, Allah t#vbə edənləri və 0ak lanları sevər+:
A

9,əli, kim əhdinə və)alı lsa və Allahdan *r2sa+++
"ə*i*ətən, Allah tə*valıları (Allahdan *r2anları) sevər+:
=
9"ə*i*ətən, Allah d#.ümlüləri sevər+:
@C

@
,iharul&3nvar, $+lC, səh+<k, hədis <k
<
(ami&32bar, səh+k@A, hədis @jBA
;
əl&4a)i, $+A, səh+@<=, hədis =A
j
İrşadul&!ulub, səh+@==
k
əl&4a)i, $+<, səh+A<, hədis k
B
əl&4a)i, $+<, səh+@;C, hədis @C
l
,ə*ərə, ayə @=k
A
,ə*ərə, ayə <<<
=
Ali&İmran, ayə lB
@C
Ali&İmran, ayə @jB
256
9"ə*i*ətən, Allah təvəkkül edənləri sevər+:
@
9Allah&taala ədalətli lanları sevər+:
<
9"ə*i*ətən, Allah&taala *urğuşunla h#rülmüş divar kimi
sıraya dü.ülərək Allah ylunda $ihad edən kəsləri sevər+:
;
Vədis:
@;;;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah həyalı, təmkinli,
namuslu və iradəli insanı sevər+:
j

@;;j+ İmam Gə$$ad (ə)19Allah hər bir kədərli *əlbi və hər
şükr edən bəndəni sevər+:
k

@;;k+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala dilinə 0is s#.lər
/ətirmədən $amaatla .ara)at edən, tvhid ə*idəsində lan,
səbri #. vü$udunun .inətinə -evirən və nama. *ılma*la )ə2r
edən kimsəni sevər+:
B
422. 5lla"ın s('mədiyi kəslər
TurUan:
9Gi.inlə müharibə edən kəslərlə, si. Allah ylunda müharibə
edin, amma (Allahın *yduğu) həddi aşmayın+ Allah həddini
aşanları sevmə.+:
l
9Allah )əsad t#rədənləri sevmə.+:
A

9"ə*i*ətən, Allah isra) edənləri sevmə.+:
=
9"ə*i*ətən, Allah təkəbbürlüləri sevmə.+:
@C
423. 5lla"ın ən 6ox s('diyi insanlar
@;;B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın ən sevimli bəndələri
insanlar ü-ün daha 2eyirli lanlar və Allahın ha**ını yerinə
yetirməyə daha -2 -alışanlar, həmişə 2eyir işlər /#rmək və
ya2şılı* etmək istəyənlərdir+:
@@

@;;l+ İmam Gadi* (ə)19Allahın ən -2 sevdiyi insan dğru
danışan, nama.ında və Allahın na va$ib etdiyi əməllərdə
di**ətli lan və əmanəti sahibinə *aytarandır+:
@<

@
Ali&İmran, ayə @k=
<
Maidə, ayə j<
;
Gə), ayə j+
j
əl&4a)i, $+<, səh+@@<, hədis A
k
əl&4a)i, $+<, səh+==, hədis ;C
B
əl&Məhasen, $+@, səh+jkB, hədis @CkB
l
,ə*ərə, ayə @=C
A
Maidə, ayə Bj
=
3nam, ayə @j@
@C
Fəhl, ayə <;
@@
6uhə)ul&p*ul, səh+j=
@<
3malie&Gədu*, səh+<j;, hədis A
257
424. 5lla" mə"ə,,ə%inin nişanələri.
TurUan:
9(Ey Peyğəmbər) 'e1 3/ər Allahı sevirsini.sə mənə tabe
lun ki, Allah da si.i sevsin və /ünahlarını.ı bağışlasın+ Allah
bağışlayan və mehribandır+:
@
Vədis:
@;;A+ İmam 3li (ə)19Allah&taala bəndəni sevən .aman ibadət
məhəbbətini nun *əlbinə salar+:
<
@;;=+ İmam Gadi* (ə)19Allahın məhəbbətini hiss etdiyindən
sevinən bəndə /ərək Allahın əmrinə itaət etsin və bi.ə tabe
lsun+ Mə/ər Allahın #. Peyğəmbərinə 9'e1 3/ər Allahı
sevirsini.sə, mənə tabe lun ki, Allah da si.i sevsin vəq:
buyurduğunu eşitməmisənn:
;

425. 5lla" yanında ,əndənin məqamının m(yarı
@;jC+ İmam Gadi* (ə)19Allah yanında #. mə*amını bilmək
istəyən kəs, Allahın nun yanında mə*amına ba2sın+ ?ünki,
bəndənin Allah yanında mə*amı, Allahın bəndənin *əlbində
lan mə*amı *ədərdir+:
j
42. İnsanda ila"i mə"ə,,ə%in nişanəsi
@;j@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanda Allah məhəbbətinin
nişanəsi daim Allahı .ikr etmək istəyi və Allaha məhəbbətin
lmamasının əlaməti Allahı .ikr etməkdən 2şu /əlməməsidir+:
k
@;j<+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala Musa 0eyğəmbərə (s)
vəhy na.il etdi1 xe$ə düşdükdə ibadətimdən *a)il lub yu2uya
/edən kəs, ə/ər Məni sevdiyini /üman edərsə, yalan
s#yləmişdir+ Mə/ər aşi* #. sev/ilisi ilə bir 2əlvətə -əkilmək
istəmə.mino:
B
42#. *n ali məqam
@;j;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndəm va$ib buyurulanları
yerinə yetirmək *ədər he- bir di/ər sevimli vasitələrlə Mənim
məhəbbətimi *a.ana bilmə.+ ,əndəm müstəhəb əməllər
vasitəsilə Mənim məhəbbətimə dərə$ədə .əmin yaradar ki,
mənim məhbubuma -evrilər+ Elə ki, nu sevdim d#nüb nun
@
Ali&İmran, ayə ;@
<
murərul&"ikəm, hədis jCBB
;
əl&4a)i, $+A, səh+@j, hədis @
j
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@kB, hədis lj
k
4ən.ul&pmmal, hədis @llB
B
3mali Gədu*, səh+<=<, hədis @
258
eşidən *ulağı, /#rən /#.ü, danışan dili, *üvvətli əli və yeriyən
ayağı laram+ Məni -ağıran .aman na $avab verər, Məndən nə
istəsə na bə2şiş edərəm+:
@
42). 5lla" mə"ə,,ə%i ilə d&nya mə"ə,,ə%inin ,ir y(rə
sığmaması
@;jj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'ünya məhəbbəti ilə Allah
məhəbbəti he- va2t bir *əlbdə $əm la bilmə.+:
<

@;jk+ İmam Gadi* (ə)19And lsun Allaha, dünyanı sevən və
bi.dən (3hli&,eytdən) *eyrisinin məhəbbətinə *əlbində yer
verən kəs, Allahı sevməmişdir+:
;
42+. 5lla" mə"ə,,ə%inin yaranmasına
"ə'əsləndirmək
@;jB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala 'avuda (s+ə)
buyurdu19Məni sev və 2əl* etdiklərimə Məni sevdir+: 'avud (ə)
ər. etdi19Ey Rəbbimo Mən ki, Gəni sevirəm, amma
yaratdı*larına Gəni ne$ə sevdirim:+ ,uyurdu197nlara bə2ş
etdiyim nemətləri yadlarına sal+ ra2şılı*larımı yadlarına salsan
Məni sevərlər+:
j

43-. 5lla"a xa%ir s('mək
@;jl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İşlərin ən ya2şısı Allaha 2atir
dst və Allaha 2atir düşmən lma*dır+:
k

@;jA+ Allahın Peyğəmbəri (s) #. səhabələrindən birinə
buyurmuşdur1 9Ey Allahın bəndəsio Allaha 2atir sev və Allaha
2atir ni)rət bəslə, Allaha 2atir dstlu* et və Allaha 2atir
düşmən-ilik et+ ?ünki, Allahın məhəbbətini bunlardan *eyri
vasitələrlə *a.anma* mümkün deyil+ İnsan belə etməsə, nə
*ədər -2 nama. *ılıb ru$ tutsa da, imanın lə..ətini dada
bilmə.+ ,u /ün insanların bir&biri ilə dstluğu, *ardaşlığı daha
-2 dünyaya /#rədir+ 'ünya naminə dstlu*, dünyaya /#rə də
düşmən-ilik edirlər+:
B
@;j=+ İmam Gadi* (ə)19İki m#min bir&birilə /ürüşəndə
nların (m#min) *ardaşına daha -2 məhəbbət bəsləyəni daha
üstündür+:
l
@
əl&Məhasin, $+@, səh+jkj, hədis @Cjl
<
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
;
əl&4a)i, $+A, səh+@<=, hədis =A
j
!əsəsul&3nbiya, səh+<Ck, hədis <BB
k
4ən.ul&pmmal, hədis <jB;A
B
İləlul&Dəraye, səh+@jC, hədis @
l
əl&Məhasen, $+@, səh+j@@, hədis =;l
259
@;kC+ İmam Gadi* (ə)19'inə 2atir dstlu* və düşmən-ilik
etməyənin dini y2dur+:
@
@;k@+ İmam (avad (ə)19Allah&taala 0eyğəmbərlərindən
birinə vəhy etdi19'ünya məhəbbətini *əlbindən silməyin
te.liklə sənə rahatlı* /ətirər və *əlbini Mənə bağlamağın səni
Mənim yanımda ə.i. edər+ An$a*, mənə 2atir bir kəslə
düşmən-ilik edib Mənə 2atir bir kəslə dstlu* etmisənmin+:
<
431. D(yğəm,əri /s0 'ə onun *"li7@(y%ini /ə0 s('mək
@;k<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Məni #.ündən, 3hli&,eytimi
(ə) #. ailəsindən, #vladlarımı #. #vladlarından, mənim $anımı
#. $anından daha -2 sevən kəsdən baş*a he- bir bəndənin
imanı y2dur+:
;

@;k;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahı, si.ə bə2ş etdiyi
nemətlərə 2atir sevin+ Məni Allaha 2atir və mənim 3hli&,eytimi
(ə) mənə 2atir sevin:+
j
@;kj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Məni və 3hli&,eytimi (ə)
sevən kəs, /ərək Allahın birin$i nemətinə /#rə şükr etsin+: 3r.
etdilər19,irin$i nemət nədirn: ,uyurdu19Pak m#vlud
(halal.adəlik)+ ,i.i, dünyaya 0ak /ələnlərdən (halal.adələrdən)
baş*a kimsə sevmə.+:
k

@;kk+ 93d&'əəvat: kitabından19,ir /ün /ünrta va2tı "aris
"əmadani 3mirəl&m#mininin (ə) yanına /əlir+ "ə.rət (ə)
sruşur19Gəni bura nə /ətirmişdirn: "aris deyir19And lsun
Allaha, məni bura sənə lan məhəbbət /ətirmişdir+: "ə.rət
(ə) 193/ər dğru deyirsənsə məni ü- yerdə mütlə*
/#rə$əksən1Ruhun bədənindən -ı2an .aman, sirat k#r0üsündə
və k#vsər hvu.unun kənarında+:
B

@;kB+ İmam ,a*ir (ə) 9m#hkəm bir i0dən tutmuşdur: ayəsi
barədə buyurub19M#hkəm i0 bi. 3hli&,eytin (ə)
məhəbbətidir+:
l

432. *"li7@(y%ə /ə0 mə"ə,,ə%in şər%i
@;kl+ İmam ,a*ir (ə)19Allaha and lsun, Allah tərə)indən
bi.ə bəraət y2dur, Allahla bi.im aramı.da *humlu* y2dur+
,i.im Allaha *arşı bir h#$$ətimi. y2dur və itaətdən baş*a,
Allaha he- bir di/ər vasitə ilə ya2ınlaşmırı*+ ,una /#rə,
@
əl&4a)i, $+<, səh+@<l, hədis @B
<
6uhə)ul&p*ul, səh+jkk
;
İləlul&Dəraye, səh+@jC, hədis ;
j
İləlul&Dəraye, səh+@jC, hədis ;
k
Muşkatul&3nvar, səh+A@
B
3d&'əvat, səh+<j=, hədis B==
l
Fur&əl&Gə*əleyn, $+@, səh+<B;, hədis @Ckj
260
si.lərdən kim Allaha itaət edərsə, bi.im imamətimi.in na 2eyri
lar və kim Allahın itaətindən byun *a-ırarsa, imamətimi.in
na 2eyri lma.+ uay lsun si.lərə, aldanmayıno uay lsun
si.lərə, aldanmayıno:
@
433. @əla imamə%lə ,irlikdədir
@;kA+ İmam 3li (ə)193/ər dağ məni sevsə vulub dağılar+:
<
@;k=+ 93maliye 6usi:19,ir kişi İmam ,a*irin (ə) yanına /əlib
dedi19Allaha and lsun, mən, si. 3hli&,eyti (ə) sevirəm:+ "ə.rət
(ə) buyurdu197nda, bəladan *runma* ü-ün əyninə bir libas
/eyin+ ?ünki, Allaha and lsun, bəla və -ətinlik bi.ə və bi.im
ardı$ıllarımı.a tərə) dərədə a2an seldən daha sürətlə hərəkət
edər+ ,əla bi.dən (3hli&,eytdən) başlayıb snra si.ə yetişər və
rahatlı* da bi.dən başlayar, snra si.ə -atar+:
;

LKLl İnsan seddiyi kəslə irqədir
@;BC+Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsan sevdiyi kəslə bir
yerdədir+:
j

@;B@+ 94ən.ul pmmal:19,ir kişi Allahın Rəsulundan (s)
!iyamət barəsində sruşdu+ "ə.rət (s) buyurdu197 /ün ü-ün nə
ha.ırlı* /#rmüsənn: 3r. etdi19Allaha və 7nun Rəsuluna
məhəbbətdən baş*a elə bir əhəmiyyətli şey ha.ırlamamışam+:
"ə.rət (s) buyurdu19,əs, sən sevdiyin kəslə birlikdəsənn:
k
@
uəsailuş&Diə, $+@@, səh+@Ak, hədis j
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @@@
;
3mali&6usi, səh+@kj, hədis <kk
j
4ən.ul&pmmal, hədis <jBAj({<jBAk)
k
4ən.ul&pmmal, hədis <kkk;
261
ιοοοοοοπ
ZN
Vəs
43. .ə,slərinə icazə '(rilənlər.
@;B<+ İmam 3li (ə)19iasi* (/ünah edən) alimləri, savadsı.
həkimləri və kirayə ha**ı #dəməyən kirayə-iləri həbs etmək
İmama va$ibdir+:
@

@;B;+ İmam 3li (ə)19!adın mürtəd larsa #ldürülmə.,
#mürlük həbsə məhkum lunar+:
<
@;Bj+ 9ysuli 4a)i: kitabından193mirəl&m#minin (ə) ü-
nə)ərdən baş*a he- kəsi .indana layi* bilməmişdir1 yetimin
malını yeyən və ya nun malını *əsb edən kişi, ya2ud əmanətə
2əyanət edən+:
;
43. $əmanə% olunmuş gəli, 6ıxanədək zaminin "ə,si
@;Bk+ İmam Gadi* (ə)19,aş*asının $anına .amin duran kişini
3mirəl&m#mininin (ə) yanına /ətirirlər+ "ə.rət (ə) nu həbs edir
və buyurur19'stunu (.amin durduğun kəsi) ta0ıb bura /ətir+:
j
43#. >m&rl&k "ə,sə mə"kum olunanlar
@;BB+ İmam ,a*ir (ə)1 &,ir kişi bir nə)ərə baş*asını *ətlə
yetirməyi əmr edir və , həmin şə2si *ətlə yetirir+ "ə.rət (ə)
bunların h#kmü lara* buyurur& 9!atil #ldürülməli, *ətlə əmr
verən #lənədək .indanda *almalıdır+:
k

@;Bl+ İmam Gadi* (ə)19y- nə)ərdən baş*a he- kəs, #mürlük
həbsə məhkum lunma.1 birisini baş*ası tərə)indən
#ldürülənədək tutub&sa2layan şə2sz mürtəd lan (#. dinindən
d#nən) *adın, əli və ayağı kəsilmiş ğru+:
B

43). .əddi icra (%dikdən /cəza '(rdikdən0 sonra
"ə,sdə saxlamaq 'ə "əqiqə%in aydınlaşması
@
Mən lə yəh.uruhul&)ə*ih, $+;, səh+;@, hədis ;<BB
<
6əh.ib&ul&3hkam, $+@C, səh+@j<, hədis kB=
;
əl&4a)i, $+l, səh+<B;, hədis <@
j
uəsailuş&Diə, $@;, səh+@kB, hədis @
k
əl&4a)i, $+l, səh+<Ak, hədis @
B
Mən lə yəh.uruhul&)ə*ih, $+;, səh+;@, hədis ;<Bj
262
@;BA+ İmam 3li (ə)19İmam kiməsə $ə.a verdikdən snra nu
həbs edərsə, bu .ülm lar+:
@
@;B=+ İmam 3li (ə)19"ə*i*əti bildikdən snra həbs etmək
.ülmdür+:
<
43+. !ə",usun "&quqları
@;lC+ 9'əaimul İslam:1 9İmam 3li (ə) hər $ümə /ünü
məhbuslarla /#rüşərdi+ (ə.ası lanı $ə.alandırar, $ə.ası
lmayanı a.ad edərdi+:
;

@;l@+ İmam Gadi* (ə)19İmam, br$unu #dəmədiyinə /#rə
həbsə düşmuş məhbusları $ümə və bayram /ünləri nama.
*ılma*, /#rüşmək ü-ün bir ne-ə məmurun nə.arəti altında
həbs2anadan kənara bura2malı, nama. və /#rüş *urtardı*dan
snra nları yenidən həbs2anaya *aytarmalıdır+:
j

44-. !&%%ə"imin "ə,si
@;l<+ İmam 3li (ə)19!ətldə ittiham lunma*dan baş*a, he-
bir ittiham ü-ün həbs y2dur+:
k
@;l;+ ,əh. ibn "əkim babasından nə*l edir1 9Allahın
Peyğəmbəri (s) ittiham lunan bir şə2si həbs etmişdir+:
B

@
6əh.ib&ul&3hkam, $+B, səh+;@j, hədis AlC
<
Mustədrəkul&uəsail, $+@l, səh+jC;, hədis <@Bl<
;
'əaimul&İslam, $<, səh+jj;, hədis @kjj
j
Mən lə yəh.uruhul&iə*ih, $+;, səh+;@, hədis ;<Bk
k
Mustədrəkul&uəsail, $@l, səh+jC;, hədis<@Bl<
B
Gunəne əbi 'avud, hədis ;B;C
263
ιοοοοοοπ
ZY
Vica
441. .ica,.
TurUan:
9Ey Peyğəmbəro >. .#v$ələrinə, *ı.larına və m#minlərin
.#v$ələrinə de ki, #rtüklərlə #rtünsünlər+ ,u nların (i))ətli, abırlı
kimi) tanınması və (baş*aları tərə)indən) ə.iyyət verilməməsi
ü-ün daha münasibdir+ Allah bağışlayan və mehribandır+:
@

Vədis:
@;lj+ İmam 3linin (ə) ğlu "əsənə (ə) buyurdu*larından1
9x#.ləri naməhrəmləri /#rməsin deyə, *adınları 0ərdə
ar2asında sa2la+ ?ünki, nə *ədər -2 0ərdə ar2asında *alsalar,
sənə və nlara bir *ədər ya2şıdır+ 7nların kənara -ı2ması
əmin lmadığın kişiləri nların lduğu yerə /ətirməyindən daha
0is deyil+ 3/ər ba$arsan elə et ki, nlar səndən baş*a he- bir
kişi tanımasınlar+:
<

@;lk+ İmam 3li (ə)19,uludlu və yağışlı bir /ündə
0eyğəmbərlə ,ə*i *əbristanlığında turmuşdu*, 7radan ulağa
minmiş bir *adın ke-ərkən birdən ulağın ayağı $alaya düşdü və
*adın yı2ıldı+ Peyğəmbər (s) dərhal ü.ünü yana -evirdi+ 7rada
lan səhabələr ər. etdilər19Ey Allahın Rəsuluo 7 *adının
(-adrasının altında) şalvarı var+: Peyğəmbər (s) ü- də)ə
buyurdu19Ey Allahımo Dalvar /eyinən *adınları bağışla+ Ey
insanlar, şalvar /eyinin ki, şalvar si.i ən -2 #rtən 0altardır və
*adınlarını.ı kənara -ı2an .aman şalvarla *ruyun+:
;

@;lB+ İmam 3li (ə)19!adının *runması nu daha şad,
/#.əlliyini daha davamlı edər+:
j
@
3h.ab, ayə k=
<
6uhə)ul&p*ul, səh+AB
;
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+lA
j
murərul&"ikəm, hədis kA<C
264
ιοοοοοοπ
ZZ
Vəcc
442. .əcc.
TurUan:
9Allah&taala bu evin .iyarətini "ə$$ə /etməyə *üdrəti lan
şə2slərə va$ib etmişdir+:
@

(amaatı "ə$$ə -ağır ki, 0iyada ya dəvələrin üstündə u.a*
yerlərdən sənin yanına /əlsinlər+:
<
Vədis1
@;ll+ İmam 3linin (ə) dünyadan k#-ərkən etdiyi
vəsiyyətindən1 9Gi.i Allaha and verirəmo Gi.i Allaha and
verirəmo Rəbbini.in evinin ha**ına riayət edin+ Fə *ədər ki,
sağsını. "ə$$i nə.ərini.dən -ı2armayın+ 3/ər "ə$$ tərk
lunarsa, si.lərə m#hlət verilməyə$ək+:
;

@;lA+ İmam 3li (ə19"ə$$ hər bir .əi)in $ihadıdır+:
j

@;l=+ İmam 3li (ə)19"ə$$ ylunda 2ər$lənən bir dirhəm
(nun savabı) min dirhəmə bərabərdir+:
k

@;AC+ İmam 3li (ə)19"ə$$ və ümrə .əvvarı Allahın *nağıdır
və Allah na bağışlanmağı hədiyyə edər+:
B

443. .əccin =əlsə=əsi
@;A@+ İmam 3li (ə)19Allah&taala insanların *ibləsi lan #.
evinin .iyarətini si.ə va$ib etdi+ 7nlar (suya da2il lan)
heyvanlar tək raya da2il lar və (#. yuvalarına *ayıdan)
/#yər-inlər kimi raya ü. tutarlar+ Allah&taala evi 2al* ü-ün
>. ə.əməti *arşısında itaət, >. *üdrətinə və i..ətinin e5tira)ının
nişanəsi etmişdir+:
l

@
Ali&İmran, ayə =l
<
"ə$$, ayə <l
;
Fəh$ül&,əlağə, məktub <l
j
əl&Eisal, səh+B<C, hədis @C
k
əl&Eisal, səh+B<A, hədis @C
B
əl&Eisal, səh+B;k, hədis @C
l
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @
265
@;A<+ İmam Gə$$ad (ə)19"ə$$ və ümrəni yerinə yetirin ki,
bədənlərini. sağlam lsun, ru.ini. artsın, imanını. /ü$lənsin,
2al*ın və #. evini.in 2ər$ini təmin edə biləsini.+:
A

@;A;+ İmam ,a*ır (ə)19"ə$$ *əlblərə rahatlı* bə2ş edər+:
<

@;Aj+İmam Gadi* (ə)19Allah&taala bu evin vasitəsilə #.
yaratdı*larını ibadətə vadar etmişdir ki, rada lmaları ilə
nların itaətini sınağa -əksin+ ,una /ürə, nları #. hərəminin
ehtiramını sa2lamağa və nu .iyarət etməyə həvəsləndirmiş,
ranı 0eyğəmbərlər məkanı, nama. *ılanların *ibləsi etmişdir+
,u ev, Allahın (ənnət və ra.ılığın bir budağı, snu bağışlanma*
lan, kamal təməli ü.ərində *urulan və ə.əmətin mərkə.i lan
bir yldur+:
;
@;Ak+ İmam Gadi* (ə)19Allah yanında $an atılan yer *ədər
ə.i. bir məkan y2dur+ ?ünki, rada hər bir təkəbbürlü və
itaətdən byun *a-ıran 2ar və .əlil lar+:
j

@;AB+İmam R.a (ə)19"ə$$ nəyə /#rə əmr lunmuşdurn:
sruşuldu*da $avabında deyilməlidir19,unun səbəbi Allaha
ya2ınlaşma* və ndan (nemətlərin) artımını istəmək, elə$ə də,
dini məsələlərdən a/ah lma* və İmamların (ə+s+) 2əbərlərini
hər tərə)ə, hər yana -atdırma*dır+:
k

444. .əcc yoxsulluğu aradan gö%&rər
@;Al+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə$$ y2sulluğu aradan
/#türər+:
B

@;AA+ İmam Gadi* (ə)19"ər kim ü- də)ə "ə$$i yerinə
yetirərsə he- va2t y2sulluğun ü.ünü /#rmə.:
l
+
@;A=+ İmam Gadi* (ə)19,u evin davamlı .iyarəti *ədər te.
var&d#vlət /ətirən və y2sulluğu aradan /#türən, ikin$i bir şey
/#rmədim:
A
+
@;=C+ İmam Gadi* (ə)& 9Mən, hər il #.ümü "ə$$ə /etməyə
və ya ailəmdən bir nə)əri #. 2ər$imlə "ə$$ə /#ndərməyə
ha.ırlamışam: deyə müra$iət edən İsha* ibn 3mmara& 9,u
*ərarında $iddisənn: deyə sruşdu+ İsha* ər. edir19,əli+: İmam
buyurur19,u işi /#rsən, var&d#vlətinin arta$ağına əmin l və
sənə imkanlı lmağın mü8dəsini verirəm+:
=

A
Gəvabul&3mal, səh+lC, hədis@C
<
3mali&6usi, səh+<=B
;
3mali&Gədu*, səh+j=;, hədis j, 3t&thid, səh+<k;, hədisj
j
,iharul&3nvar, $+=, səh+jk, hədis ;j
k
pyune 32bare&Re.a, $+<, səh+@@=, hədis@
B
6uhə)ul&p*ul, səh+l
l
əl&Eisal səh+@@l, hədis@C@
A
3mali&6usi, səh+B=j, hədis@jlA
=
Gəvabul&3mal, səh+lC, hədisj
266
445. .əcci %amamlayan 'ə kamilləşdirən ş(y
TurUan:
9"ə$$i və ümrəni Allah ü-ün kamil yerinə yetirin:
@

Vədis:
@;=@+ İmam 3li (ə)19Allahın evinin .iyarətinə /etsəni.,
Allahın Peyğəmbərini (s) .iyarət etməklə hə$$ini.i kamala
yetirin ki, Peyğəmbərin (s) .iyarətini tərk etmək, na .ülm
etmək deməkdir+ Gi.ə bu iş əmr lunmuşdur və #. hə$$ini.i
.iyarəti, ha**ı Allah tərə)indən si.ə la.ım buyurulmuş *əbirləri
.iyarət etməklə "ə$$ini.i kamala -atdırın və bu *əbirlərin
yanında Allahdan ru.i diləyin:
<

@;=<+ İmam ,a*ir (ə)19"ə$$, imam ilə /#rüşməklə kamala
yetər+:
;

@;=;+ İmam ,a*ir (ə)19Eal*a, /əlib bu *əbrlərin ətra)ına
dlanmağa, snra yanımı.a /əlib bi.ə lan məhəbbət və
vilayətlərini, bi.ə havadar ldu*larını bildirməyə əmr
lunmuşdur+:
j

44. .əcci %ərk (%məyin aqi,ə%i
@;=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər bir şə2s, #lüm /əlib nu
ha*layanadək mü2təli) bəhanələrlə "ə$$dən byun *a-ırarsa,
!iyamət /ünü Allah&taala nu yəhudi ya 2ristian kimi dirildər+:
k
@;=k+ İmam 3li (ə)19'ünyəvi -ətinliyə, ehtiya$a /#rə hə$$i
tərk edənin ehtiya$ı və -ətinliyi ha$ıları /#rənədək (yəni ha$ılar
"ə$$dən *ayıdana *ədər) aradan /etmə.+:
B

44#. .əccə son qoymaq
TurUan:
9Allah&taala 4əbəni, ,eytul&"aramı (h#rmətli evi) insanlar
ü-ün (mə5nəvi və maddi) daya* və 0ənah yeri etdi+:
l

@;=B+ İmam Gadi* (ə)& 3bdürrəhman adlı bir nə)ər 9,ə.i
adamlar deyirlər ki, ə/ər bir də)ə "ə$$ə /edən şə2s (təkrar
lara* "ə$$ə /etməyin əvə.inə) sədə*ə versə, ya *humlarına
baş -əkib, k#mək etsə bu daha ya2şı iş /#rmüş lar+: deyə ər.
etdikdə& 9ralan deyirlər+ 3/ər 2al* bu $ür etsə, Allahın evi bş
@
,ə*ərə, ayə @=B
<
əl&Eisal səh+B@B, hədis@C
;
pyune 32bare&Re.a, $+<, səh+<B<, hədis<=
j
pyune 32bare&Re.a, səh+<B<, hədis;C
k
,iharul&3nvar, $+l, səh+kA, hədis;
B
Gəvabul&3mal, səh+<A@, hədis@
l
Maidə, ayə =l
267
*alar+ "ə*i*ətən Allah&taala bu evi insanların işlərinin (mə5nəvi
və maddi) dayağı və 0ənahı etmişdir+:& deyə buyurmuşdur+:
@

44). .əqiqi .acı azdır
@;=l+ 3bdürrəhman ibn 4əsir19İmam Gadi*lə (ə) "ə$$ə
/etmişdik+ rldan ke-əndə, "ə.rət (ə) bir dağa *al2ıb
yüksəklikdən $amaata ba2dı və buyurdu19Fə -2 hay&küy, nə
a. ha$ı varo:
<
44+. .əccin qaydası
TurUan:
9"ə$$in müəyyən ayları vardır+ ,u aylarda "ə$$i yerinə
yetirən kəs (bilsin ki) "ə$$ əsnasında bir yatağa baş *yma*,
/ünah və müna*işə etmək lma.+:
;

Vədis:
@;=A+ İmam ,a*ir (ə)19,u evi .iyarət edən kəsdə ü- 2islət
lmasa .iyarətin he- bir dəyəri y2dur1 xünahlardan -əkindirən
Allah 2)u, *ə.əbini $ilvlayan helmi (təmkinliyi), yl və s#hbət
yldaşı ilə mehriban rə)tarı:
j

45-. L"ram ,ağlamaq qaydası
@;==+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"aram 0ulla "ə$$ə /edən
şə2s 9səbbeyk Allahummə ləbbeyk: deyəndə Allah&taala na
buyurar 9la ləbbeykə və la səədeykə: ("ə$$in #.ünə *alsın+)
k

@jCC+ İmam Gadi* (ə)19"ə$$ iki n#vdür1 Allaha 2atir hə$$ və
$amaata 2atir hə$$+ Allaha 2atir hə$$i yerinə yetirənə Allah&
taala (ənnəti müka)at verər, $amaata 2atir hə$$ə /edənin
!iyamət /ünü müka)atı və savabı həmin $amaatın #hdəsinə
lar:
B

@jC@+ Malik ibn 3nəs19,ir il İmam Gadi*lə (ə) "ə$$ə
/etmişdik+ 7 "ə.rətin (ə) atı ehram bağlanan yerdə dayananda,
"ə.rət (ə) hər nə *ədər 9ləbbeyk: deməyə -alışsa da, sanki
səsi bğa.ında *urumuşdu və a. *alırdı atından yerə yı2ılsın+
3r. etdim19Ey Allahın Peyğəmbərinin (s) ğlu 9ləbbeyk: de+
xərək deyəsən+: ,uyurdu19Ey 3bu Amirin ğluo Allahın
$avabımda 9lə ləbbeykə və la səədeykə: deyə$əyindən
@
İləluş&Dəraye, səh+jk<, hədis@
<
,iharul&3nvar, $+<l, səh+@A@, hədis;C
;
,ə*ərə, ayə @=l
j
əl&Eisal, səh+@jA, hədis@AC
k
əd&'urrul&Mənsur, $+<, səh+B;
B
Gəvabul&3mal, səh+lj, hədis@B
268
*r2duğum halda ne$ə $ürət edib, 9ləbbeyk Allahummə
ləbbeyk deyimn:
@
@jC<+ İmam R.a (ə)19Eal*a ehram bağlama* Allahın
hərəminə və əmin&amanlı* sahəsinə da2il lmamışdan *aba*
*əlblərində 2uşu (mütilik) halının yaranması, *əlbin dünya
işlərindən, nun .inətlərindən və lə..ətlərindən
təmi.lənməsindən #trü əmr lunmuşdur+ ,u halda nlar $iddi
və -alış*an, mə*sədləri Allaha *vuşma* lmalı və bütün
vü$udları ilə 7na ü. tutmalıdırlar+:
<
451. .əcc yolunda ölən şəxsin sa'a,ı
@jC;+ İmam Gadi* (ə)194imsə Məkkə ylunda və ya
*ayıdarkən və)at edərsə, !iyamət /ünü 9b#yük *r2udan:
amanda la$a*+:
;

@jCj+ İmam Gadi* (ə)19Ehram halında #lən şə2si Allah&taala
9ləbbeyk: deyən halda dirildər+:
j

452. 1(y,ə 6əkilmiş İmamın /ə.=.0 .əcc mərasimində
olması
@jCk+ İmam Gadi* (ə)19Eal* #. İmamını (ə+)+) itirər+ 7 "ə.rət
(ə+)+) isə "ə$$ mərasimində lar və 2al*ı /#rər, lakin nlar
"ə.rəti (ə+)+) /#rmə.lər+:
k
@
əl&Eisal, səh+@Bl, hədis<@=, İləluş&Dərayə səh+<;k, hədisj
<
uəsailuş&Diə, $+=, səh+;, hədiskj
;
əl&4a)i, $+j, səh+<B;, hədisj
j
,iharul&3nvar, $+l, səh+;C<, hədiskB
k
4əmalud&'in, səh+;Bj, hədis;;
269
ιοοοοοοπ
Z[
Vaccət
H
453. .öccə%
TurUan:
9,i. he- bir 2al*a Peyğəmbər /#ndərməmiş, nlara ə.ab
vermərik+:
<

9"ər həlak lan dəlillə həlak lsun və hər sağ *alan dəlillə
sağ *alsın deyə:
;

Vədis:
@jCB+ İmam 3li (ə)19"#$$ət sahibi lan *üvvə, *üdrətə
sahib *üvvədən daha b#yükdür+:
j

@jCl+ İmam 3li (ə)19'ğru danışanın dəlil&sübutu /ü$lü
lar+:
k

@jCA+ İmam ,a*ir (ə) 9Allahın bəndələr ü.ərində lan
h#$$əti: barədə suala $avabında1 9"#$$ət budur ki, (insanlar)
bildikləri şeyi desinlər və bilmədikləri şeylər ha*da )ikir
s#yləməkdən -əkinsinlər+:
B

@jC=+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala insanlara bə2ş etdiyi və
tanıtdırdığı şeylərin vasitəsilə nlara h#$$əti bəyan etmişdir+:
l

@j@C+ İmam Gadi* (ə)19Dəkk və /üman əsasında iş /#rənin
işi 0u- və hədərdir+ ?ünki, Allahın h#$$əti aydın&aşkardır+:
A

453. 5ydın "öccə% 5lla"a məxsusdur
TurUan:
9Ey Peyğəmbəro 'e ki, aydın h#$$ət Allaha mə2susdur+
3/ər istəsə hamını.ı dğru yla y#nəldərdi+:
=

Vədis:
@
"#$$ət % hə*i*əti bəyan edən dəlil, əsas
<
İsra, ayə @k
;
3n)al, ayə j<
j
murərul&"ikəm, hədis BlA@
k
mirarul&"ikəm, hədis AjA<
B
3t&6vhid, səh+jk=, hədis<l
l
3t&6vhid, səh+j@C, hədis<
A
əl&4a)i, $+<, səh+jCC, hədisA
=
3”nam, ayə @j=
270
@j@@+ İmam Gadi* (ə) &:'e, aydın h#$$ət Allaha mə2susdur:
ayəsinin şəhrində19Allah&taala !iyamət /ünü bəndəyə
buyurar19Ey mənim bəndəmo Gən bilirdinmin: 3/ər 9,əli: deyə
$avab versə Allah&taala na buyurar19,ildiyin şeyə əməl
etdinmin 9,ilmirdim: deyə $avab versə Allah buyurar19,əs niyə
#yrənmədin ki, biləsən və əməl edəsənn: 7 (bəndə) #. $avabını
alar və məhkum lunar+ ,udur, *əti və aydın h#$$ət+:
@
@j@<+ İmam Gadi* (ə)19Allahın h#$$əti yaradılmışlardan
əvvəl lub, yaradılanlarla bir/ədir və mə2lu*atdan snra da
la$a*dır+:
<

455. *n qə%i 'ə ən aydın "öccə%
TurUan:
9Mü8də verən və (ə.abla) *r2udan 0eyğəmbərləri
/#ndərdik ki, snra 2al*ın Allaha *arşı bir bəhanə yeri
*almasın, Allah yenilmə. və hikmətlidir+:
;

Vədis:
@j@;+ İmam 3li (ə)19Ey insanlaro p$a Allahın yer ü.ündə
0eyğəmbərimi. Məhəmməddən (s) daha m#hkəm h#$$əti və
kitabı !ur5andan daha aydın hikməti y2dur+:
j
@j@j+ İmam 3li (ə)19Allah&taalanın yer ü.ündə kitabından
daha aydın və *əti h#$$əti, hikməti y2dur+:
k

@
,iharul&3nvar, $+<, səh+<=, hədis@C
<
əl&4a)i, $+@, səh+@ll, hədisj
;
Fisa, ayə @@Bk
j
murərul&"ikəm, hədis @@CCj
k
Fəh$üs&Guadə, $+@, səh+;jl
271
ιοοοοοοπ
[\
Vədis
45. .ədis
@j@k+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimə sünnənin bər0a
lunması və bidətin -at verib dağılmasına səbəb lan hədis
s#yləyən kəsə (ənnət nəsib lar+:
@

@j@B+ İmam ,a*ir (ə)19"ə*i*ətən, bi.im hədis və
kəlamlarımı. *əlbləri dirildər:
<

@j@l+ İmam ,a*ir (ə)19'ğru danışan şə2sdən bir hədis
#yrənməyin, sənin ü-ün bütün dünyadan ya2şıdır+:
;

@j@A+ İmam Gadi* (ə)19Eal*ın bi.im (3hli&,eytin) yanımı.da
lan mə*am və yerini bi.dən rəvayət etdikləri hədislərin
*ədərindən bilin+:
j

45#. !&"əddis /.ədis nəql (dən0
@j@=+ 93mali Gədu*:19Peyğəmbər (s) ü- də)ə buyurdu19Ey
Allahımo Mənim $anişinlərimi bağışlao: 3r. etdilər19Ey Allahın
Rəsuluo Gənin $anişinlərin kimlərdirn: ,uyurdu197nlar, mənim
hədis və sünnəmi təbliğ edənlər, nları mənim ümmətimə
#yrədənlərdir+:
k

@j<C+ İmam Gadi* (ə)19"ədis rəvayət edən və dində )ə*ih,
məlumatlı lan şə2s dindən a/ah lmayan və hədis s#yləməyən
min abiddən ya2şıdır+:
B

45). 1ırx "ədis əz,ərləyənin sa'a,ı
@j<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimin dini ü-ün )aydalı
lan *ır2 hədis ə.bərləyən şə2s Allah&taala !iyamət /ünü
*əbirdən )ə/ih və alim kimi *aldırar:
l

45+. .ədisi dərk (%mək
@
,iharul&3nvar, $+<, səh+@k<, hədisj;
<
,iharul&3nvar, $+<, səh+@jj, hədisk
;
3mali&Mu)id, səh+j<, hədis@C
j
,iharul&3nvar, $+<, səh+@kC, hədis<j
k
3mali&Gədu*, səh+@k<, hədisj
B
,iharul&3nvar, $+<, səh+@jk, hədis=
l
,iharul&3nvar, $+<, səh+@kB, hədis@C
272
@j<<+ İmam 3li (ə)19Gi.ə hədisi dərk etməyi t#vsiyə edirəm,
rəvayət etməyi y2o:
@
@j<;+ İmam 3li (ə)19Ağılsı.ların mə*sədi (rəvayəti) nə*l
etmək, alimlərin mə*sədi isə nu dərk etməkdir+:
<

@j<j+ İmam Gadi* (ə)19Gənin bir hədisi dərk etməyin, min
hədisi (dərk etmədən) nə*l etməyindən ya2şıdır:
;
4-. 5lla"ın D(yğəm,əri /s0 ,arədə yalan
söyləməkdən 6əkindirmək
@j<k+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim barəmdə bilərəkdən
yalan danışanın yeri ddur+:
j
@j<B+ Allahın Peyğəmbəri (s)194imsənin demədiyim s#.ü
mənim adıma -ı2ması ən b#yük /ünahlardandır+:
k

41. Aalan olması məlum olmayan söz& sanmaqdan
6əkindirmək
@j<l+ Allahın 0eyğəmbəri (s)19Məndən bir hədis eşidib nu
inkar edən şə2sdən !iyamət /ünü ha**ımı tələb edə$əyəm+
,una /#rə, mənim barəmdə mənasını bilmədiyini. bir hədis
eşitdiyini. .aman deyin19Allah daha ya2şı bilir+:
B

42. .ədisin doğruluğu 'ə 1ur2anla uyğunluğu
@j<A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənim hədisimi Allahın kitabı
ilə tutuşdurun+ 3/ər na uyğun larsa, həmin hədis məndəndir
və nu mən s#yləmişəm+:
l

@j<=+ İmam Gadi* (ə)19!ur5ana uyğun lmayan hər bir hədis
batildir+:
A

LNKl Vədisin doerulueu də `itrətə uyeunlueul
@j;C+ İmam ,a*ir (ə)193/ər Ali Məhəmməddən (Allahın
salamı nlara lsun) si.ə bir hədis -atan .aman *əlblərini.
yumşalarsa və na *arşı dğmalı* hissi ke-irərsini.sə, həmin
hədisi *əbul edin+ 3/ər hədis *əlblərini.i hürkütsə və k#nlünü.ə
yad lsa, nu Allaha, 0eyğəmbərə və Məhəmməd (ə) nəslindən
lan bir alimə ta0şırın+:
=

@
4ən.ul&iəvaid, $+<, səh+;@
<
,iharul&3nvar, $+<, səh+@BC, hədis@;
;
Məani&32bar, səh+<, hədis;
j
3mali&6usi, səh+<<l, hədis;=A
k
4ən.ul&pmmal, hədis <=<kk
B
,iharul&3nvar, $+<, səh+<@<, hədis@@j
l
4ən.ul&pmmal, hədis =Cl
A
əl&4a)i, $+@, səh+B=, hədisj
=
,iharul&3nvar, $+<, səh+@A=, hədis<@
273
44. .ədisin doğruluğu 'ə "aqqa uyğunluğu
@j;@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Məndən si.ə -atan hər bir
hədis, ə/ər ha**a uyğun larsa, nu mən demişəm və ə/ər
ha**a uyğun /əlməsə, nu mən deməmişəm+ ?ünki, mən he-
va2t ha**dan *eyri bir s#. danışmıram+:
@

45. .ədisin mənasını nəql (%məyin caiz olması
@j;<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mənasını dü./ün -atdırırsa
hədisin s#.lərinin yerini dəyişməyin eybi y2dur+:
<

@j;;+ Məhəmməd ibn Müslim19İmam Gadi*ə (ə) ər.
etdim19Gi.dən bir hədis eşidirəm və nu (s#.lərini) a.aldır və
artırıram+: "ə.rət (ə) buyurdu19Mənasını (dğru) -atdırdığın halda,
eybi y2dur+:
;

4. .ədisin nəqlində nəyə riayə% olnumalıdır
@j;j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ymmətimə, mənim
hədislərimdən yalnı. nların idrakı *əbul edə bildiyini s#yləyin+:
j

@j;k+ İmam 3li (ə)19İstəyirsi.mi ki, Allah və 7nun 0eyğəmbəri
yalan-ı sayılmasınno: 7nda $amaatın başa düşdüyü hədisləri
s#yləyin və nlara dərk edə bilmədikləri, inkar etdikləri şeyləri
s#yləməkdən -əkinin+ (3ks halda, hədisi inkar edə$əklər və nun
inkarı Allahı, 0eyğəmbəri və imamı yalan-ı hesab etmək kimidir):
k
4#. @əzi "ədisləri dərk (%mək 'ə onlara %a, gə%irməyin
6ə%inliyi
@j;B+ İmam Gadi* (ə)19"ə*i*ətən, bi.im hədisimi. -ətin və -2
ağırdır+ 7na, mü*ərrəb mələkdən, mursəl 0eyğəmbərdən, Allah&
taala *əlbini imanla sınamış bəndədən və alınma. şəhərdən
baş*a he- kəs tab /ətirə bilmə.:
3mr deyir19"ədisin rəvayət-isi Dueybə dedim19Ey 3bəl&"əsən,
9alınma. şəhərin: mənası nədirn 'edi19Mən də imam Gadi*dən (ə)
bunu sruşdu*da "ə.rət (ə) 97, /eniş və dəyanətli *əlbdir: deyə
buyurdu+:
B

4). 1ur2an ilə s&nnənin ə"a%əliliyi
@j;l+ 3bu psamə19İmam Gadi*in (ə) 2idmətində idim+
Müğeyriyyədən
l
də bir kişi rada idi+ 7, İmamdan (ə) sünnə ha*da
@
Məani&32bar, səh+;=C, hədis;C
<
4ən.ul&pmmal, hədis <=@l=
;
,iharul&3nvar, $+<, səh+@Bj, hədis<j
j
4ən.ul&pmmal, hədis <=<Aj
k
,iharul&3nvar, $+<, səh+ll, hədisBC
B
Məani&32bar, səh+@A=, hədis@
l
Müğeyriyyə % bir mə.həbin adıdır
274
sruşdu+ İmam (ə) buyurdu19İnsanların ehtiya$ı lduğu elə bir şey
y2dur ki, nun barəsində Allah və 0eyğəmbəri tərə)indən bir
sünnə (/#stəriş) verilməsin+ 3/ər belə lmasaydı Allah&taala
/ətirdiyi h#$$ətlərlə bi.ə h#$$ətləri tə*dim etmə.di+
Müğeyriyyədən lan kişi sruşdu19Allah&taala bi.ə h#$$əti nə ilə
/#stərmişdirn: İmam Gadi* (ə) buyurdu19Allah&taala buyurduğu
9,u /ün si.in dinini.i si.in ü-ün kamil etdim və si.ə lan nemətimi
tamamladım: s#.lərilə+:
@

4+. !&%əşa,i"
2
"ədislər
@j;A+ İmam R.a (ə)19!ur5anda lduğu kimi bi.im 2əbərlərdə də
(hədislərdə) m#hkəm və mütəşabih hədislər vardır+ ,i.im
mütəşabih 2əbərlərimi.i nun m#hkəmlərinə uyğunlaşdırın və
nun m#hkəmlərinə di**ət yetirmədən, mütəşabihlərə tabe
lmayın ki, ylunu.u a.arsını.+:
;

[H
Vəddlər
4#-. .ər ş(yin "əddi 'ar
@j;=+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala hər şeyə bir hədd və
sərhədd, sərhəddi /#stərmək ü-ün isə bir nişanə *ymuşdur+
,u həddi (sərhəddi) ke-ən şə2s ü-ün $ə.a (hədd) təyin
etmişdir+:
j

4#1. .&dud 'ə cəzaların uzaqlaşdırılması
@jjC+ Allahın 0eyğəmbəri (s)19,a$ardığını. *ədər hədd və
$ə.a tətbi*ini müsəlmanlardan u.a*laşdırın+ 3/ər müsəlman
ü-ün bir -ı2ış və sığına$a* yeri ta0sanı., nu a.ad bura2ın+
?ünki, imamın bağışlama*da səhvə yl verməsi, səhvən
$ə.alandırmağından daha ya2şıdır:
k

@jj@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ə.aları şübhələrlə
u.a*laşdırın+: (yəni, şə2sin $inayətkar lmasında tərəddüd,
şübhə yarandı*da $ə.anı (həddi) i$ra etməkdən -əkinin+):
B

@
,iharul&3nvar, $+<, səh+@B=, hədis;
<
Mtaşabeh % məna ba2ımından mü2təli) y.umları lan hədislər
;
pyune 32bare Re.a (ə), $+@, səh+<=C, hədis;=
j
əl&4a)i, $+@, səh+k=, hədis<
k
4ən.ul&pmmal, hədis @<=l@
B
Mən lə yəh.uruhul&)ə*ih, $+j, səh+lj, hədisk@jB
275
4#2. Gəzaların icra olunması
@jj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İlahi $ə.alardan birini (bir
həddi) i$ra etmək, ilahi məmləkətlərə jC /e$ə yağış
yağmasından daha ya2şıdır+:
@

@jj;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19rer ü.ündə bir (ilahi) $ə.anın
həyata ke-irilməsi BC il ibadətdən daha 0akdır+:
<

@jjj+ İmam Gadi* (s)19>. tay)a və *əbiləsinin adlı&sanlı
nəslindən lan bir *adını ğurlu* etdiyinə /#rə Peyğəmbərin
yanına /ətirdilər+ Allahın Peyğəmbəri (s) əmr verdi ki, nun əlini
kəssinlən+ !ureyşdən bir dəstə adam Peyğəmbərin yanına /əlib
ər. etdi19Ey Allahın Rəsuluo 4i-ik bir 2ətaya /#rə, nun kimi
b#yük nəsildən lan bir *adının əlini kəsirsənn:
,uyurdu19,əli+ Gi.in ata&babalarını. belə işlərə /#rə məhv
ldular+ 7nlar $ə.anı və hüdudu yalnı. -arəsi.lərə *arşı tətbi*
edirdilər+ >. /ü$lüləri və kübarlarıyla he- bir işləri y2 idi+ ,una
/#rə də, məhv ldular+:
;

4#3. Gəzada nə 'asi%ə6ilikJ nə zəmanə%
4
J nə də and
qə,ul olunar
@jjk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. vasitə-iliyi ilə ilahi $ə.anın
i$ra lunmasına mane lan kəs, vasitə-iliyini /eri /#türənə
*ədər həmişə Allahın *ə.əbi altında la$a*+:
k

@jjB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(ə.alandırmada (həddə) nə
vasitə-ilik, nə .əmanət və nə də, and *əbul lunur+:
B

@jjl+ İmam 3li (ə)19(ə.anın he- bir n#vündə .əmanət
y2dur+:
l

@jjA+ 9Müstədrəkül&vəsail:19İmam Gadi* (ə) atasından, ata&
babasından, Peyğəmbərdən (s) nə*l edir ki, "ə.rət
$ə.alandırmada (hüdudda) şə)aləti *adağan etmişdir+ İmam (ə)
buyurur19"ər kəs ilahi $ə.alardan birinin i$ra lunmaması ü-ün
vasitə-ilik etsə və $ə.aların ləğv lunmasına -alışsa, Allah&taala
!iyamət /ünü na ə.ab verər+:
A

@
4ən.ul&pmmal, hədis @jk==
<
Mustədrəkul&uəsail, $+@A, səh+=, hədis<@Aj;
;
Mustədrəkul&uəsail, səh+l, hədis<@A;j
j
təmanət % yəni, $ə.alandırılmış şə2s ü-ün .amin durma*
k
4ən.ul&pmmal, hədis j;A;l
B
Mən la yəh.uruhul&)ə*ih, $+j, səh+lj, hədisk@jB
l
Mustədrihul&uəsail, $+@;, səh+j;=, hədis@kAjB
A
Mustədrəkul&uəsail, $+A, səh+<j, hədis<@=C@
276
4#4. Gəzanın %əxirə salmağın qadağan olması
@jj=+ İmam ,a*ir (ə)19,ir kişinin .ina etdiyi barədə ü- nə)ər
şəhadət verdi+ 3mirəl&m#minin (ə) buyurdu19'#rdün$ü şahid
haradadırn: 'edilər19İndi /əlir: "ə.rət (ə) buyurdu19,u ü-
nə)ərə hədd vurun ($ə.alandırın)+ ?ünki, $ə.a bir an da lsun,
tə2irə salınmamalıdır+:
@

4#5. .əddi aşmağın qadağan olması
TurUan:
9,unlar Allahın hüdudlarıdır+ 7nları aşmayın+ Allahın
hüdudlarından kənara -ı2anlar, 3lbəttə, .alımlardır+:
<

HLH\l Vədis:
@jkC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(!iyamət /ünü) "#kmündə
bir şalla* a. $ə.a (hədd) təyin edən hakimi /ətirərlər+ 7
deyər19Ey Allahımo Gənin bəndələrinə ürəyim yandığı ü-ün belə
etmişəm:+ Allah&taala na buyurar19Mə/ər sən nlara Məndən
daha ürəyi yanansann: ,u va2t əmr verilər ki, nu da atsınlar+
Gnra bir şalla* -2 vuranı /ətirərlər+ 7 da deyər197nları
/ünahlardan -əkindirmək ü-ün bir şalla* -2 vurmuşam+ 7nun
da da atılmasına əmr verilər+:
;
@jk@+ İmam ,a*ir (ə)193mirəl&m#minin (ə) !əmbərə əmr
etdi ki, bir kişiyə şalla* (həddə) vursun+ !əmbər əsəbindən ü-
şalla* -2 vurur+ 3li (ə) !əmbərə ü- şalla* vurma*la nu *isas
edir+:
j

4#. P&na"ın ;aklanmasında cəzanın icrasının rolu
@jk<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19xünah edən şə2sə, həmin
/ünahın $ə.ası tətbi* lunarsa, bu nun kə))arəsidir+:
k
@jk;+ İmam 3li (ə)19Allah&taala bu dünyada m#min bəndəyə
$ə.a verərsə, !iyamət /ünü nu yenidən $ə.alandırma*dan
daha rəhimli və daha b#yükdür+:
B

4##. Gəzalandırılmış şəxsi %ə"qir (%məyin qadağan
olması
@
əl&4a)i, $+l, səh+<@C, hədisj
<
,ə*ərə, ayə <<=
;
Mustədrəkul&uəsail, $+A, səh+;l, hədis<@=jA
j
əl&4a)i, $+l, səh+<BC, hədis@
k
4ən.ul&pmmal, hədis @<=Bj
B
6uhə)ul&p*ul, səh+<@j
277
@jkj+ 96ənbihul&2əvatir:19Allahın Peyğəmbəri (s) bir .inakar
kişini daş*ala* etdi+: ,ir nə)ər #. dstuna dedi197, it kimi
#ldü+: Allahın Peyğəmbəri (s) həmin bu iki nə)ərlə murdar bir
leşin yanından ke-əndə nlara buyurdu19'işlərini.lə bu leşdən
bir tikə *0arın+: 3r. etdilər19Ey Allahın Rəsuluo Allahın salamı
lsun sənə, leşi dişimi.ə /#türəkn: ,uyurdu19!ardaşını.dan
*0ardığını. tikə bu leşdən daha ü)unətlidir:
@

@jkk+ 3bdürrəhman ibn 3bi seyla193li (ə) bir kişiyə $ə.a
(hədd) tətbi* etdi+ Eal* həmin şə2sə təh*irami. s#.lər deyib
sənətləməyə başladı+ 3li (ə) buyurdu197, #. /ünahına /#rə
daha srğu&sual lunmaya$a*+:
<

4#). Gəzalandırılmış /şallaq 'urulmuş0 şəxs &6&nc&
də=ə qə%lə y(%irilməlidir
@jkB+ İmam 4a.im (ə)19,#yük /ünah etdiklərinə /#rə iki
də)ə $ə.alandırılmış (şalla* vurulmuş) şə2slər ü-ün$ü də)ə
#ldürülməlidir:
;

4#+. ?əzir
4
@jkl+ "əmmad ibn 7sman19İmam Gadi*dən (ə) tə.ir
barədə sruşdum+ ,uyurdu19"əddən bir *ədər a.dır+: 3r.
etdim19Gəksən şalla*dan a.dırn: ,uyurdu19!ulun $ə.ası (hədd)
lan *ır2 şalla*dan a.dır+: 3r. etdim19Fə *ədərdirn:
,uyurdu197 hakimin nə.ərindən asılıdır, şə2sin tə*sirini
($inayəti) və bədəninin *üdrətini nə.ərə almalıdır+:
k

@jkA+ İmam Gadi* (ə) &:6ə.irin həddi nə *ədərdirn: sualının
$avabında& 97n şalla*dan, iyirmi şallağa *ədər+:
B

ιοοοοοοπ
@
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@@B
<
4ən.ul&pmmal, hədis @jCC<
;
əl&4a)i, $+l, səh+@=@, hədis<
j
6ə.ir % $ə.anın bir n#vüdür+ 6ə.irdə tərbiyələndirmək mə*sədi ilə şalla*
vurular+
k
İləluş&Dəraye, səh+k;A, hədisj
B
əl&4a)i, $+l, səh+<jC, hədis@
278
[J
Mühariə
4)-. !&"ari,ə.
@jk=+ İmam 3li (ə)19?2 müharibə var ki, )aydası sülhdən
daha -2dur+:
@

@jBC+İmam 3li (ə)19Mübahisə və .iddiyyət müharibə
yaradar+:
<
@jB@+ İmam 3li (ə)19İnadkarlı* müharibələrin mənşəyidir+:
;

@jB<+ İmam "üseyn (ə)19,ilin ki, müharibənin şərri te.
/ələn, tamahı 0is və ni)rət dğurandır+ >.ünü müharibəyə
ha.ırlayan, nun silah&sursatını tədarük /#rən kəs, müharibə
başlamamış #. bədənini nun yaraları ilə in$itməsə müharibədə
*alib /əlmişdir+ Amma, əlverişli )ürsət və müharibə .amanı
yetişməmiş, həm-inin #.ünün hərbi *üdrətindən 2əbərsi.
müharibəyə başlayan kəs, rdusuna he- bir )ayda vermə. və
#.ünü də həlak edər+:
j

4)1. 8&şmənə qə=ildən "&cum (%mək.
@jB;+ İmam 3li (ə)19,a2o Mən /e$ə və /ündü., aşkarda və
/i.lində si.i bu 2al* ilə müharibəyə -ağırara* dedim197nlar si.ə
hü$um etməmiş, si. nların ü.ərinə həmlə edin+ ?ünki, Allaha
and lsun, he- bir 2al*la nların #. tr0a*larının i-ərilərində elə
bir müharibə lmayıb ki, nlar bu müharibədə 2ar lmasınlar+:
k
4)2. !&"ari,əyə ,aşlamazdan ə''əl nəyə riayə%
(%mək lazımdır
@jBj+ Allahın 0eyğəmbəri (s) buyurur19Eal*la ya2şı rə)tar
edin və nlara )ürsət verin+ "a**a də5vət etməmiş nlara
hü$um -əkməyin+ ?ünki, yer ü.ünün şəhərlər və -adırlarında
yaşayan insanlarını mənim yanıma müsəlman (kimi)
@
murərul&"ikəm, hədis k;<C
<
murərul&"ikəm, hədis lCk
;
murərul&"ikəm, səh+jCB
j
Dərhe Fəh$ül&,əlağə, $+;, səh+@AB
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <l
279
/ətirməyini.i *adın və #vladlarını (əsir kimi) tutub yanıma
/ətirib kişilərini #ldürməyini.dən daha -2 2şlayıram+:
@

@jBk+ İmam 3li (ə) Gi))eyn d#yüşündə buyurmuşdur19Allaha
and lsun, müharibəni bir /ün də lsun tə2irə salmağım, yalnı.
nların mənə *şulmaları, mənim vasitəmlə hidayət lmaları və
sayəmdə rahatlı* ta0malarına ümid etdiyim ü-ün lmuşdur+,u,
mənə nları, yllarını a.mış halda #ldürməkdən daha 2şdur+:
<

4)3. Irdunun kəş=iyya%6ıları
@jBB+ İmam 3li (ə) tiyad ibni Fə.rə ta0şırığında buyurur19,il
ki, kəş)iyyat-ılar rdunun /#.ü, kəş)iyyat-ıların /#.ü isə nların
/#.ət-iləridir+ >. vətəninin sərhədlərini aşıb düşməninə
ya2ınlaşan .aman dərhal hər tərə)ə % dərələrə, meşələrə, 0uş*u
yerlərinə və hər /üşəyə % /#.ət-ilər *y ki, düşmən si.ə 0us*u
*urub *ə)ildən hü$um etməsin+:
;

4)4. .ər,i %əlimlər
@jBl+Allahın Peyğəmbəri(s)19El-iləri və /irvları
#ldürməyin+:
j

@jBA+İmam 3li (ə)19tirehliləri #n $ər/ədə, .irehsi.ləri isə ar2a
$ər/ələrdə yerləşdirin+ 'işlərini.i bir&birinə sı2ın, bu (düşmənin)
*ılın$la başdan vurduğu .ərbəsinin təsirini a.aldar+ Fi.ələrin
ətra)ında əyilib&dü.əlin+ ,elə etsəni. ni.ələrin *abağını daha ya2şı
bşalda bilərsini.+ x#.lərini.i aşağı salın ki, bu *əlblərini.ə daha
-2 *üvvə və rahatlı* bə2ş edər+ Gəslərini.i -ı2armayın ki, bu
*r2u və .əi)liyin aradan /etməsinə daha -2 təsir edər+:
k

@jB=+ İmam 3li (ə)19'üşmən d#yüşə başlamamış nunla
vuruşmayın+ ?ünki, həmd lsun Allaha ki, si.in h#$$ətini. var+
7nlara müharibəni başlamağa )ürsət verməyini. isə, si.in
nlara *arşı baş*a bir h#$$ətini.dir+ 3/ər Allahın i.ni ilə
düşmən məğlub larsa, *a$anları #ldürməyin+ 3sirlərə bədən
2əsarəti yetirməyin, *adınları ə.iyyətlə və in$itməklə təhrik
etməyin+:
B

@jlC+ İmam 3li (ə)19Allahın Peyğəmbəri (s) müşriklərin
şəhərlərini .əhərləməyi *adağan etmişdir+:
l

@jl@+ İmam Gə$$ad (ə) buyurur193/ər yeriməyə /ü$ü
lmayan kimsəni əsir /#türmüsənsə və a0armağa bir vasitən
@
4ən.ul&pmmal, hədis @@;CC
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə kk
;
6uhə)ul&p*ul, səh+@=@
j
!urbul&İrşad, səh+@;@, hədisjkB
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @<j
B
Fəh$ül&,əlağə, məktub @<
l
əl&4a)i, $+k, səh+<A, hədis<
280
y2dursa, nu #ldürməyib a.ad bura2+ ?ünki, İmamın nun
barəsində h#kmünü bilmirsən+:
@

4)5. !&"ari,ə "iylədir
@jl<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19iikrinə /ələn hər şeyi de,
-ünki müharibə hiylədir+:
<

4). !&"ari,ədən qa6mağın qadağan olması
Turpan:
9'#yüş sursatları ü-ün /eri *ayıdanlardan və baş*a bir
dəstəyə k#məyə /edənlərdən baş*a, düşmənə ar2a -evirənlər
Allahın *ə.əbinə /ələrlər+
7nların yeri ne$ə də 0is yer lan (əhənnəmdir+:
;

Vədis:
@jl;+ 9İmam 3li (ə) Gi))eyn müharibəsində #. səhabələrinə
2itabən buyurur19'albadal yürüş edin və *a-ma*dan həya
edin, -ünki d#yüş meydanından *a-ma* /ələ$ək nəsillərə və
/ələ$ək d#vrlərə əbədi *alan rüsvay-ılı*dır+ 4#nül ra.ılığı ilə
vuruşun, şad və rahat ruhiyyə ilə #lümə dğru addım atın:
j
+
@jlj+ İmam Gadi* (ə)19Müharibədə iki kişinin *adağından
*a-anın işi, *a-ma* hesab lunar+ 3/ər müharibədə ü- nə)ərin
*abağından *a-arsa, bu *a-ma* sayılma.+:
k

@jlk+ İmam R.a (ə)19Allah&taala $ihad meydanından
*a-mağı haram etmişdir+ ?ünki, bu dinin .əi)ləməsinə,
0eyğəmbərlər və ədalətli rəhbərlərə (ə) h#rmətsi.liyə səbəb
lar+:
B

4)#. !&"ari,ədə m&x%əli= nö' sila"lardan is%i=adə
(%mək
Turpan:
97nların mü*abilində ba$ardığını. *ədər *üvvə t0layın+:
l

Vədis:
@jlB+ "ə)s ibn miyas1 9İmam Gadi*dən (ə)
sruşdum193halisi müharibə edən şəhərdə müsəlman *adın,
uşa*, *$a, əsirlər və ta$irlər lduğu halda ra su bura2ıb d
vurma* və ya əhalisini #ldürmək mə*sədi ilə nu man$anağa
tutma* larmın: "ə.rət (ə) buyurur197nlara *arşı bu işləri
/#rmək la.ımdır və həmin şə2slərin (müsəlmanların) lmasına
/#rə müharibə edən şəhərin əhalisindən əl -əkmək lma.+
@
İləluş&Dərayi, səh+kBk, hədis@
<
4ən.ul&pmmal, hədis @CA=<
;
3n)al, ayə @B
j
Fəh$üs&Guadə, $+<, səh+<;<
k
əl&4a)i, $+k, səh+;j, hədis@
B
pyune 32bare Re.a, $+<, səh+=<, hədis@
l
3n)al, ayə BC
281
7nlara /#rə müsəlmanların bynunda nə bir diyə
@
var, nə də
kə))arə+:
<

4)). 8əniz q&''ələri
@jll+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'əni. d#yüşlərində şəhid
lanlar Allah yanında yerüstü müharibə şəhidlərindən
üstündürlər+:
;

4)+. 1adınların m&"ari,ədə iş%irakı
@jlA+ İmam ,a*ir (ə), ya2ud İmam Gadi* (ə)19Allahın Rəsulu
(s) yaralıları müali$ə etmək ü-ün *adınları da #.ü ilə
müharibəyə a0ardı+ !ənimətdən nlar arasında he- bir şey
b#lüşdürməsə də, nlara bə2şişlər verdi+:
j

@
'iyə % *an bahasıdır
<
əl&4a)i, $+k, səh+<A, hədisB
;
4ən.ul&pmmal, hədis @@@CA
j
əl&4a)i, $+k, səh+jk, hədisA
282
ιοοοοοοπ
[K
Mühari
H
4+-. !&"ari,
Turpan:
9Allah və 7nun Rəsulu ilə müharibə edənlərin, yer ü.ündə
)əsad t#rətməyə -alışanların $ə.ası #ldürülmək ya dar
ağa$ından asılma*, ya əlləri və aya*ları biri sldan, biri də
sağdan kəsilmək, ya2ud da #. vətənlərindən sür/ün
lunma*dır+:
<
Vədis:
@jl=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,aş*alarının ü.ərinə *ılın$
-əkənin *anı hədərdir+:
;

@jAC+ İmam 3li (ə)197ğru müharibi (yəni, əlində silah
ğurlu*la məşğul lan kəsi) #ldür və narahat lma, nun *anı
mənim bynumadır+:
j
@jA@+ 9'əaimul&İslam:193mirəl&m#mininin yanına bir
müharib /ətirdilər+ 7 "ə.rət (ə) müharibi diri&diri dar ağa$ından
asmağı əmr etdi+ ,unun ü-ün ü.ü *ibləyə bir (dar) ağa$ı *urdu
və həmin müharibi ar2ası ağa$a, ü.ü isə $amaata və *ibləyə
tərə) dar ağa$ından asdı+ 7nun $əsədi ü- /ün dar ağa$ından
asılı *aldı+ y- /ündən snra nu aşağı salmağı əmr etdi və
nama.ını *ılıb də)n etdi+:
k

@jA<+ İmam ,a*ir (ə)19xe$ə va2tı #.ü ilə silah /ə.dirən kəs
müharibdir, yalnı. he- bir şəkk&şübhə yeri lmayan şə2sdən
baş*a+:
B

@jA;+ İmam Gadi* (ə) müharibin sür/un lunması barədə
sualın $avabında buyurub1 9Dəhərdən sür/ün edilər+3mirəl&
m#minin (ə) iki kişini 4u)ədən baş*a yerə sür/ün etdi+:
l

@
Müharib % Allaha, 0eyğəmbərə, imama və m#minlərə *arşı vuruşan şə2sdir
<
Maidə, ayə ;;
;
Mustədrikul&uəsail, $+@, səh+==, hədis@<k<@
j
əl&Məhasin, $+<, səh+@Cl, hədis@<A=
k
'əaimul&İslam, $+<, səh+jll, hədis@l@;
B
əl&4a)i, $+l, səh+<jB, hədisB
l
Mustədrikul&uəsail, $+@A, səh+@k=, hədis<<;Aj
283
284
ιοοοοοοπ
[L
WzadlS! də azadəlik
H
@jAj+ İmam Gadi* (ə)19"ər kəsdə bu beş 2islətdən biri
lmasa, nda -2 2eyir&bərəkət lma.1 və)a, tədbirlilik, abır&
həya, 2ş 2asiyyət, əvvəlki d#rd 2isləti #.ündə birləşdirən
a.adəlik+:
<
4+2. @&%&n insanlar azaddır
@jAk+ İmam 3li (ə) 19Ey insanlaro Adəmdən nə bir *ul
t#rənib, nə də bir kəni.+ ,ütün insanlar a.addır+:
;

@jAB+ İmam 3li (ə)19,aş*alarına *ul lma, Allah&taala səni
a.ad yaradıb+:
j
@jAl+ İmam Gadi* (ə)19A.adə hər bir halda a.adədir+ 7na
bəla və -ətinlik ü. verən .aman səbr edər+ 3/ər başına
müsibətlər yağsa da, əsirliyə düşsə də, məğlub lsa da,
rahatlığını əldən verib -ətinliyə, y2sulluğa dü-ar lsa da bütün
bunların he- biri nu sındırma.+ 3min Giddi* rusi) kimio (Allahın
salamı na lsun)+ 7nu *ul da etdilər, məğlub da ldu, əsir də
/#türüldü, amma bunların he- biri nun a.adəliyinə 2ələl
yetirmədi+:
k

4+3. 5zad insanın xasiyyə%i
@jAA+ İmam 3li (ə)1 9xülərü.lülük a.ədə insanın 2islətidir+:
B

@jA=+ İmam 3li (ə)1 9"əya və i))ət imanın 2islətlərindəndir+
,unun ikisi də a.adələrin təbiəti və ya2şı insanların
2asiyyətidir+:
l

@j=C+ İmam 3li (ə)1 9!ane lan *ul a.addır, tamahkar a.ad
isə *ul+:
A

@
A.adəlik % ürəyi /enişlik, ali$ənablı*, səmimiyyət
<
əl&Eisal, səh+<Aj
;
Fəh$üs&Guadə, $+@, səh+@=A
j
Fəh$ül&,əlağə, məktub ;@
k
əl&4a)i, $+<, səh+A=, hədisB
B
murərul&"ikəm, hədis jBl
l
murərul&"ikəm, hədis ;BCk
A
murərul&"ikəm, hədis j@;
285
286
ιοοοοοοπ
[M
Vərislik
4+4. .ərislik
@j=@+ İmam 3li (ə) ("ərislik nədirn&sualının $avabında)
9?2u əldən verməklə a.ı əldə etmək+:
@

@j=<+ İmam 3li (ə)1 9"ərislik əbədi ə.iyyətdir+:
<

@j=;+ İmam 3li (ə)1 9"ərislik mərdliyə ləkə /ətirər+:
;

@j=j+ İmam 3li (ə)1 9"ərislik dərdin miniyidir+:
j

4+5. .əris
@j=k+İmam 3li (ə) % 9"ansı .əlillik daha 0isdirn % sualına
$avab lara* buyurur19'ünyaya hərislik+:
k

@j=B+ İmam 3li (ə) 19"əris əsarətin bu2vlarından he- va2t
2ilas la bilməyən -arəsi. bir əsirdir+:
B

@j=l+ İmam 3li (ə)19Ru.i b#lünmüşdür, həris isə
məhrumdur+:
l

@j=A+ İmam 3li (ə)19"əris bütün dünyaya malik lsa belə
m#hta$dır+:
A

@j==+ İmam 3li (ə)1 9"əris lan kimsə #.ünü bədbə2tlik və
ə.iyyət u-urumuna atmışdır+:
=

@kCC+ İmam 3li (ə)1 9"əris *ane lma.+:
@C
@kC@+ İmam 3li (ə)1 9"ərislik ru.ini artırma., əksinə mə*amı
və *ədir&*iyməti yerə vurar+:
@@

@
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@Bl, hədis;@
<
murərul&"ikəm, hədis =A<
;
murərul&"ikəm, hədis @@Cl
j
murərul&"ikəm, hədis <AC
k
3mali&Gədu*, səh+;<<, hədisj
B
murərul&"ikəm, hədis @;lC
l
murərul&"ikəm, hədis =B
A
murərul&"ikəm, hədis @lk;
=
murərul&"ikəm, hədis ll<;
@C
murərul&"ikəm, hədis ;Bk
@@
murərul&"ikəm, hədis @All
287
@kC<+ İmam "üseyn (ə)1 9Fə i))ət ru.iyə mane lar, nə də
hərislik ru.ini artırar+ ?ünki ru.i b#lünmüşdür və mütlə* ə$əldir+
"ərislik etmək isə /ünah istəməkdir+:
@<

@kC;+ İmam ,a*ir (ə)1 9'ünya hərisi lan kimsənin hekayəti
barama (i0ək) *urdunun hekayətidir+ >. ü.ərinə nə *ədər -2
i0ək t2uyursa, bir *ədər nun 0ilədən -ı2ma* imkanı a.alar
və nəti$ədə *əm&*üssədən #lər+:
<

@kCj+ İmam Gadi* (ə)193mirəl&m#minin (ə) buyururdu19Ey
Adəm #vladıo 3/ər dünyadan, sənə ki)ayət etdiyi *ədərini
istəsən, dünyanın ən a.ı bir şeyi sənə bəs edər+ An$a* ki)ayət
etdiyindən -2unu istəsən, bütün dünya da sənə bəs etmə.+:
;

4+. .ərisliyin kök&
@kCk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3lio ,il ki, *r2a*lığın,
simi$lik və hərisliyin təbiəti birdir və nların k#kü (Allaha)
bəd/üman lma*dır+:
j

@kCB+ İmam 3li (ə)19"ə*i*ətən, Adəm #vladı na *adağan
lunmuş şeyə hərisdir+:
k

@kCl+ İmam 3li (ə)19?2 hərisliyin və 2əsisliyin bün#vrəsi
Allaha şəkk və a. etimad etmək ü.ərində *urulmuşdur+:
B
@kCA+ İmam 3li (ə)19?2 hərislik /#.üdyma.lı*dan və dinin
.əi)liyindən irəli /əlir+:
l

@<
3lamud&'in, səh+j<A
<
əl&4a)i, $+<, səh+;@B, hədisl
;
əl&4a)i, səh+@;A, hədisB
j
İləluş&Dəraye, səh+kk=, hədis@
k
4ən.ul&pmmal, hədis jjC=k
B
murərul&"ikəm, hədis B@=k
l
murərul&"ikəm, hədis kll<
288
ιοοοοοοπ
[N
Varam
4+#. .aramlardan 6əkinmək
@kC=+ İmam 3li (ə)193/ər kəramət və ali$ənablı*
istəyirsənsə, haramlardan u.a*laş+:
@

@k@C+ İmam 3li (ə)193n /#.əl ə2la*i 2üsusiyyət haramlardan
-əkinməkdir+:
<

@k@@+ İmam 3li (ə)193/ər Allah&taala nalayi* işləri *adağan
etməsəydi, belə ağıllı insan yenə də nlardan -əkinməliydi+:
;

4+). .aram y(mək
@k@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"aram yeyərək ibadət etmək
*umun və ya baş*a s#.lə desək, suyun ü.ərində bina tikməyə
bən.əyir+:
j

@k@;+ Allahın 0eyğəmbəri (s)19,ir tikə haramdan imtina
etmək Allaha iki min rirət müstəhəbb nama. *ılma*dan daha
2ş /əlir+:
k

@k@j+ İmam ,a*ir (ə)19İnsan haram mal əldə edərsə, nə
nun hə$$i, nə ümrəsi, nə də sileyi&rəhmi *əbul lunma., hətta
nun evlənməyinə və ailə həyatına da 0is tə5sir /#stərər+:
B

@k@k+ İmam Gadi* (ə) 9etdikləri əməlləri araşdıra$ağı* və
hamısını t. .ərrələri kimi küləyə svura$ağı*: ayəsi ha*da
buyurur19Allaha and lsun, nların əməlləri Misir kətanından ağ
lsa da, haramla ü.&ü.ə /ələndə ndan imtina etmə.dilər+:
l

4++. .aram iş görməyə imkanı olduğu "alda onu %ərk
(dənin sa'a,ı
@k@B+ Peyğəmbər (s)19"aram *adın və ya kəni. ilə ya2ınlı*
etmək imkanı yaranan .aman Allah *r2usundan bu işdən
-əkinənə Allah&taala (əhənnəm dunu haram edər, (!iyamət
@
murərul&"ikəm, hədis jCB=
<
murərul&"ikəm, hədis =;A<
;
murərul&"ikəm, hədis lk=k
j
İddətud&'ai, səh+@j@
k
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<C
B
3mali&6usi, səh+BAC , hədis@jjl
l
əl&4a)i, $+<, səh+A@ , hədisk
289
/ünü) b#yük *r2udan amanda sa2layar və (ənnətə da2il
edər+:
@

@k@l+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19"aram bir iş /#rməyə imkanı
lan şə2s yalnı. Allahdan *r2duğuna /#rə bu işdən imtina
edərsə, əvə.ində Allah&taala na a2irətdən əvvəl, elə bu
dünyada daha ya2şısını bə2ş edər+:
<

@k@A+ İmam 4a.im (ə)19Gü))ə əhli Peyğəmbərin (s) *nağı
idilər+ 7nlar #. ev&eşiklərini tərk edib Mədinəyə hi$rət
etmişdilər+ Allahın Peyğəmbəri (s) d#rd yü. nə)ər lan həmin
kişiləri məs$idin həyətində yerləşdirmişdi+ 7 "ə.rət (s) hər
səhər və a2şam nların yanına /edib salam verirdi+ ,ir /ün
nların yanına /ələndə /#rür ki, biri aya**abısını yamayır,
di/əri 0altarına yama* vurur, bir dəstəsi də 0altarlarının bitini
təmi.ləyir+
Allahın Rəsulu (s) hər /ün nlara bir müd
;
2urma verirdi+
7nların arasından bir kişi *al2ıb ər. etdi19Ey Allahın Rəsuluo
,i.ə verdiyin 2urma mədəmi.i yandırdı:+ Allahın Peyğəmbəri (s)
buyurdu19,ilin ki, ə/ər dünyanı si.ə yedi.dirə bilsəydim, bu işi
/#rərdim+ Amma məndən snra si.lərdən sağ *alanlar səhər və
a2şam dyun$a yemək yeyə$əklər+ "ər birini. səhər bir k#ynək,
a2şam baş*asını /eyinə$ək və evlərini.i 4əbə evi kimi u$aldıb,
bə.əyə$əksini.:+
,ir kişi *al2ıb dedi19Ey Allahın Rəsuluo Mən belə /ünün
ar.usundayamo 7 /ün nə va2t /ələ$əkn: ,uyurdu19Gi.in bu
/ününü. həmin .amandan daha ya2şıdır+ 3/ər si. *arınlarını.ı
halalla dldursanı., -2 /üman ki, nu haramla da
dldurarsını.+:
j
+
@
Gəvabul&3mal, səh+;;j , hədis@
<
4ən.ul&pmmal, hədis j;@@;
;
Müd % -əki #l-ü vahididir % lkC *rama bərabərdir
j
Mustədrikul&uəsail, $+<, səh+kB , hədis@;j==
290
ιοοοοοοπ
[Y
reXə
5--. D(şə
@k@=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala m#min, #.
0eşəsinin ustası lan və işləyən bəndəni sevir+:
@

@k<C+ 93l&2isal:19Allahın Rəsulu (s) bir kimsəyə ba2anda və
ndan 2şu /ələndə buyurardı19Peşəsi də varmın: 3/ər 92eyr:
desəydilər buyurardı19x#.ümdən düşdü: 3r. edərdilər19Fiyə,
ey Allahın Rəsulun: ,uyurardı193/ər m#minin bir 0eşəsi və
məşğuliyyəti lma.sa #. dinini dlanışı* vasitəsinə -evirə$ək:
<
+
@k<@+ İmam 3li (ə)196i$arətlə məşğul lun ki, si.i 2al*ın
malından ehtiya$sı. edər və Allah&taala 0eşəkar, işində dü.
lan bəndəni sevər:
;
+
@k<<+ 9Müstədrəkul&uəsail:19İmam Gadi* (ə) səhabələrin
birindən 0eşəsi barəsində sruşdu+ Gəhabə ər. etdi ki, 9sənə
)əda lum, mən ti$arətdən kənara -əkilmişəm:+
,uyurdu19Fiyən: 3r. etdi19,u işin baş verməsini (si.in
h#kumətini.in *urulmasını) /#.ləyirəm+: C "ə.rət (ə)
buyurdu19,u si.dən /#.lənilməyən bir hərəkətdir, (-ünki)
sərvətini. əldən /edir+ 6i$arətdən əl -əkmə, Allahın )ə.ilət və
bərəkətini a2tar, dükanını a-, mallarını dldur, işini /enişləndir
və Allahdan ru.i istə+:
j
5-1.5lla"ın "iz,i
TurUan:
9 Allah, 7nun 0eyğəmbəri və m#minlərlə dstlu* edən kəs
bilsin ki, Allahın hi.bi *alibdir+:
k
Vədis:
@k<;+ İmam 3li (ə)19Allahın *alib hi.bindən lma*
istəyirsənmin ,#yük Allahdan *r2 və bütün işlərini ya2şı /#r+
?ünki, Allah&taala tə*valılar və əməli saleh insanlarla bir/ədir+:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis =@==
<
(amiul&32bar, səh+;=C, hədis@CAj
;
əl&Eisal, səh+B<@, hədis@C
j
Mustədrəkul&uəsail, $+@;, səh+@C, hədis @jklA
k
Maidə, ayə kB
B
murərul&"ikəm, hədis <A<A
291
@k<j+ İmam Gadi* (ə)19,i. və bi.im şiələr Allahın hi.biyik,
Allahın hi.bi
isə *alibdir+:
@
5-2. 4(y%anın "iz,i
TurUan:
9Deytan nlara *alib /əlmiş və Allahın adını yadlarından
-ı2armışdır+ 7nlar şeytanın hi.bindəndir+ ,ilin ki, şeytanın hi.bi
.iyana uğrayanlardır+:
<
Vədis:
@k<k+ İmam 3li (ə)19Ey insanlaro ,ütün )itnə&)əsadlar yalnı.
si.in #. nə)sani istəklərini.ə tabe lmağını.dan başlayırq 3/ər
ha** 2alis və yekdil lsaydı he- bir i2tila) meydana /əlmə.di+
Amma bir a. ha**dan və bir vu$ da batildən /#türülüb bir&biri
ilə *arışdırılıb+ Deytan burada #. dstlarına *alib /əlir+ An$a*,
Allahın ehsan və lüt)ü əvvəl$ədən hallarına şamil lanlar ni$at
ta0arlar+:
;

@k<B+ İmam 3linin (ə) müna)i*ləri təsvir etdiyi
2ütbəsindən197nlar şeytan dəstəsi və (əhənnəm alvunun
ş#ləsidir+ 7nlar şeytanın *şunudur+ ,ilin ki, şeytana tabe
lanlar məğlublar və .iyana uğrayanlardır+:
j

@
ət&6hid,səh+@BB, , hədis@
<
Mü$adilə, ayə @=
;
əl&4a)i, $@, səh+kj, hədis @
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @=j
292
ιοοοοοοπ
[Z
sza!qarənlik
5-3. Ezaqgörənlik
@k<l+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rənlik .irəklikdir+:
@

@k<A+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rən şə2s ehtiyatlı, u.a*/#rənliyi
tərk edən isə *r2usu. lar+:
<

@k<=+ İmam Gadi* (ə)19p.a*/#rənlik /ümanın -ırağıdır+:
;

5-4. <ə%icəni d&ş&nmək
@k;C+ İmam 3li (ə)194im snunu düşünmədən işə
başlayarsa, #.ünü -ətinliklərin təhlükəsinə atar+:
j

@k;@+ İmam 3li (ə)19İşə başlamamış (nəti$əni) düşünmək,
səni 0eşman-ılı*dan amanda sa2lar+:
k

@k;<+ İmam 3li (ə)19İnsanların ən ağıllısı, nların a*ibəti ən
-2 düşünənidir+:
B

5-5. Ezaqgörənlik 'ə qərar qə,ulu
@k;;+ İmam 3li (ə)19!ələbə u.a*/#rənlik və /ü$lü iradə ilə
*a.anılar+:
l

@k;j+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rənlik lmayan ə.m və *ərarda
2eyir y2dur+:
A

5-. Ezaqgörənliyin iza"ı
@k;k+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rənlik a*ibəti düşünmək və
müdriklərlə məsləhətləşməkdir+:
=
@k;B+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rənliyin k#kü, şübhə yarananda
dayanma*dır+:
@C

@
,iharul&3nvar, $+l@,səh+;;=, hədis A
<
murərul&"ikəm, hədis (l=@; və l=@j)+
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;kB
j
6uhə)ul&p*ul, səh+=C
k
pyunul 32barel Re.a (ə), $<, səh+kj, hədis <Cj
B
murərul&"ikəm, hədis ;;Bl
l
3vali əla, $@, səh+<=<, hədis @Bj
A
murərul&"ikəm, hədis @CBA<
=
murərul&"ikəm, hədis @=@k
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+<@j
293
@k;l+ İmam 3li (ə)19Gınamamış e5timad etmək,
u.a*/#rənliyə .iddir+:
@
5-#. Ezaqgörən
@k;A+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rən şə2s dur ki, dünyanın
aldadı$ı mən.ərəsi nu a2irət naminə -alışma*dan
-əkindirməsin+:
<
@k;=+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rən şə2s #.ünə ya2şı dst se-ər+
?ünki, insana #. dstu ilə *iymət verilir+:
;

@kjC+ İmam 3li (ə)19p.a*/#rən şə2s dur ki, nemət və var&
d#vlət nu a2irət ü-ün -alışma*dan sa2lamasın+:
j
@kj@+ İmam 3li (ə) 19p.a*/#rən şə2s dur ki, *ə.əbin
ş#5lələri şa2ə *al2anda $ə.a verməyi tə52irə salsın və ilkin
)ürsətdə ya2şılığın əvə.ini (ya2şılı*la) #dəməyə tələssin+:
k
5-#. *n uzaqgörən insan
@kj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n u.a*/#rən insan, hamıdan
-2 #. *ə.əbinə *alib /ələndir+:
B
@kj;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Gi.in aranı.da ən .irəyini.
#lümü baş*alarından daha -2 yad edən və ən u.a*/#rənini.
na daha -2 ha.ır lanını.dır+:
l

@kjj+ İmam 3li (ə)1 9Gi.in ən u.a*/#rənini. ən
tə*valını.dır+:
A

@
murərul&"ikəm, hədis @k@j
<
murərul&"ikəm, hədis @=Aj
;
murərul&"ikəm, hədis <C<B
j
murərul&"ikəm, hədis @AlA
k
murərul&"ikəm, hədis <@l=
B
3mali&Gədu*, səh+<A, hədis j
l
3lamud&'in, səh+;;;
A
murərul&"ikəm, hədis <A;<
294
ιοοοοοοπ
[[
Təm
5-+. 1əm
@kjk+ Məsih (ə) 19?2 *əmli lanın bədəni 2əstə lar+:
@

@kjB+ İmam 3li (ə)19!əm&kədər *$alığın yarısıdır+:
<
@kjl+ İmam 3li (ə)19!əm bədəni əridər+:
;
@kjA+ İmam Gadi* (ə)19Eəstəliklər bədənin na2şluğu lduğu
kimi, *əm&*üssələr də *əlbin na2şluğudur+:
j
51-. 1əm gə%irən amillər
@kj=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.ü 2al*ın əlində lan kəsin
*əm&*üssəsi u.un və təəssü)ü -2 lar+:
k
@kkC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Fə -2dur #.ündən snra
u.un *əm&*üssə *yan bir anlı* ke-i$i istək və lə..ətlər+:
B
@kk@+ İmam 3li (ə)194im .iyan vurma* *üdrəti lmadığı
şə2sə *ə.əblənsə, *əmi u.un və #.ünə ə.ab vermiş lar+:
l

@kk<+ İmam 3li (ə)19"əsəd -əkən şə2s *ədər mə.luma daha
-2 2şayan .alım /#rmədim+ 7nun $anı yrğun, *əlbi narahat
və *əm&*üssəsi daimidir+:
A
@kk;+ İmam 3li (ə)193məlində səhlənkarlı* edən *əm&
*üssəyə dü-ar lar+:
=
@kkj+ İmam 3li (ə)19"#vsələsi.lik etməkdən -əkin ki,
ümüdü kəsər, əməli .əi)lədər və *əm /ətirər+:
@C

511. 1əm7q&ssəni a;aran amillər
TurUan:
@
3mali&Gədu*, səh+j;B, hədis ;
<
6uhə)ul&p*ul, səh+<@j
;
murərul&"ikəm, hədis @C;=
j
3d&'əvat, səh+@@A, hədis <lB
k
3lamud&'in, səh+<=j
B
3mali&6usi, səh+k;;, hədis @@B<
l
6uhə)ul&p*ul, səh+==
A
,iharul&3nvar, $+l;, səh+<kB, hədis <=
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @<l
@C
'əaimul&İslam, $@, səh+<<;
295
9,ilin ki, Allahın dstlarına *r2u y2dur və nlar *əmli
lma.lar+:
@
Vədis:
@kkk+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah #. hikmət və lüt)ünə
əsasən rahatlığı və şadlığı yə*inlik və ra.ılı*da, *əm&*üssəni
şəkkdə və (Allahdan) nara.ı lma*da *ərar verdi+:
<
@kkB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey insanlaro 'ünya *əm
sarayıdır, şadlı* sarayı deyil+ ?ətinlik sarayıdır, rahatlı* sarayı
deyil+ ,eləliklə, nu tanıyan şə2s ümidlə şad və -ətinliklə
*əm/in lma.+:
;

@kkl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19sa h#vlə və la *üvvətə illa
billah: $ümləsi d2san d**u. dərdə şə)adır ki, nların ən
sadəsi *əm&*üssədir+:
j
@kkA+ İbni Abbas1 9Allahın Rəsulunun (s) s#.ündən snra,
he- bir s#.dən 3li ibn 3butalibin (ə) mənə ya.dığı məktub
*ədər bəhrələnmədim+ 7 mənə ya.mışdı1 (Allaha həmd
etdikdən snra buyurdu) 9İnsan, -ata bilmədiyi bir şeyə
-atmadığına /#rə *əmlənir və -atması mümkün lmayan bir
şeyə -atdığına /#rə sevinir+ >. a2irətindən bir şeyə -atanda
şad l və #. a2irətindən bir şeyi əldən verməyinə *əmlən+ >.
dünyandan bir şeyə yetişəndə sevinmə və ndan bir şeyi
itirməyinə kədərlənmə+ >. *əm&*üssəndən, #lümdən snra
ü-ün isti)adə et+ uəssəlam+:
k
@kk=+ İmam 3li (ə)1 9rə*inlik *əm&*üssəni ne$ə də /#.əl
y2 edir+:
B

@kBC+ İmam 3li (ə)1 9Paltarları yuma* *əm&*üssəni a0arar+:
l
@kB@+ İmam Gadi* (ə)193/ər hər şey *ə.avü&*ədərə
bağlıdırsa, nda *əm&*üssə nəyə la.ımn:
A
@kB<+ İmam Gadi* (ə)19Peyğəmbərlərdən biri Allahın
dər/ahına *əm&*üssədən şikayət etdi+ Allahdan na əmr /əldi
ki, ü.üm yesin+:
=
@
runis, ayə B<
<
6uhə)ul&p*ul, səh+B
;
3lamud&'in, səh+;j;
j
!rbul&3snad, səh+lB, hədis <jj
k
Mətalebus&Guul, səh+kk
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<@@, hədis @
l
əl&Eisal, səh+B@<, hədis @C
A
3mali&Gədu*, səh+@B, hədis k
=
əl&Məhasin, $+<, səh+;B<, hədis <<B<
296
@kB;+ İmam Gadi* (ə)19"ər kəs #.ündə *əm&*üssə hiss etsə
və bunun səbəbini bilməsə başını yusun+:
@C
512. $a"irən dəlili olmayan şadlıq 'ə q&ssənin
sə,ə,i
@kBj+ 3bu ,əsir19Diələrdən biri ilə İmam Gadi*in (ə) yanına
/əldik+ 7 "ə.rətə (ə) ər. etdim19Gənə )əda lum, ey Allah
Rəsulunun #vladıo Mən (bə.ən) səbəbini bilmədən *əm/in və
*üssəli luramo İmam Gadi* (ə) buyurdu197 *əm və şadlı*
bi.dən si.ə yetişir+ 3/ər bi.ə bir *üssə və ya şadlı* ü. verərsə
si.ə də -atar+ ?ünki, bi. (3hli&,eyt) və si.lər Allahın
nurundanı*+:
<

@kBk+ 9,iharul&ənvar: kitabından19Rəvayət edirlər ki,
Alimdən (ə) sruşdular19,ir nə)ər səbəbini bilmədən *əm/in
lurn ,uyurdu193/ər na *əm yetişsə bilsin ki, *ardaşının *əm&
*üssəsi var+ Elə$ə də, səbəbsi. yerə şad lsa da bu $ürdür+
,una /#rə, *ardaşların ha*larını yerinə yetirməkdə Allahdan
k#mək diləyirik+:
;
513. @əyənilən qəm7q&ssə
@kBB+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Allah&taalaya u.un *əm&
*üssə kimi (Allahın bəyəndiyi) bir şeylə ibadət lunmayıb+:
j

@kBl+ İmam Gə$$ad (ə) 19Allah&taala *əmli *əlbləri sevər+:
k
@kBA+ İmam Gadi* (ə) 19M#min səhərini, a2şamını *əm&
*üssə ilə ke-irər və bundan baş*a nun ü-ün 2eyirli, məsləhətli
bir şey y2dur+:
B
@kB=+ İmam Gadi* (ə) 19,i.dən #trü narahatlı* ke-irən və
bi.ə yetişən .ülmə /#rə *əmli lan kimsənin nə)əs -əkməyi
(Allaha) təsbih və bi.ə /#rə *əmlənməyi ibadətdir+:
l
@C
3d&'əvat, səh+@<C, hədis <Aj
<
İləlul&Dəraye, səh+=;, hədis <
;
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<<l, hədis <C
j
Məkarimul&32la*, $+<, səh+;Bl
k
əl&4a)i, $+<, səh+==, hədis ;C
B
3d&'əvat, səh+<Al, hədis @A
l
əl&4a)i, $+<, səh+<<B, hədis @B
297
298
ιοοοοοοπ
H\\
VesaIkita
514. .(sa,7ki%a,
@klC+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19A/ah luno İndi si. elə bir
/ündə yaşayırsını. ki, əməl va2tıdır və burada hesab&kitab
y2dur+ 6e.liklə elə bir /ünə -ata$a*sını. ki, rada hər şeyin
hesabı srula$a* və əməl lmaya$a*+:
@
@kl@+ İmam 3li (ə) 19"a**&hesaba yetişmək $ə.adan
əvvəldir, müka)at isə ha**&hesabdan snra+:
<
515. <ə=sin sorğu7sualına "ə'əsləndirmək
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Allahdan *r2un və hər kəs #. sabahı
ü-ün nə ha.ırladığına ba2sın+ Allahdan *r2un ki, Allah
etdiklərini. əməllərdən a/ahdır+:
;
Vədis:
@kl<+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Gi.dən ha**&hesab
sruşulmamış nə)sini.dən ha**&hesab -əkin, si.ləri
(əməllərini.i) #l-məmişdən əvvəl #. nə)sini.i tərə.iyə *yun və
b#yük ha**&hesab /ününə ha.ırlaşın+:
j
@kl;+ İmam 3li (ə) 19>. nə)slərini.i hesab&kitabla (i0ilə)
bağlayın və na (nə)sə) *arşı -ı2ma*la $ilvunu #. əlini.ə
ke-irin+:
k
@klj+ İmam Gə$$ad (ə) 19Ey Adəm #vladıo >.ün&#.ünə vai.
lduğun və #. nə)sinin srğu&sual etdiyin va2ta *ədər həmişə
2eyir&bərəkət i-ində yaşaya$a*san+:
B

@klk+ İmam 4a.im (ə) 19"ər /ün #. nə)sinin hesabına
yetişməyən kəs bi.dən deyil+ "ər kəs ba2sın, ə/ər ya2şı bir
əməl edibsə, ndan daha -2unu əməl etmək ü-ün Allahdan
@
3laməd&'in, səh+;jk
<
murərul&"ikəm, hədis ;AC
;
"əşr, ayə @A+
j
,iharul&3nvar, $lC, səh+l;, hədis <B
k
murərul&"ikəm, hədis Bl=j
B
6uhə)ul&p*ul, səh+<AC
299
uğur diləsin və buna /#rə Allaha şükr etsin+ 3/ər bir 0is iş
/#rübsə, Allahdan bağışlanmağını istəsin və t#vbə etsin+:
@

51. <ə=si sorğu7sual (%məyin səmərəsi
@klB+ İmam 3li (ə) 19>. nə)sini srğu&sual edən şə2s #.
eyblərindən a/ah lar, /ünahlarını başa düşər, (ya2şılı*
etməklə) nların əvə.ini #dəyər və eyblərini aradan /#türər+:
<
@kll+ İmam 3li (ə) 19>. nə)sinin hesabına yetişən şə2s
mən)əət /#türər, amma ndan (nə)sindən) *a)il lan .iyana
uğrayar və hər kəs *r2arsa, amanda *alar+:
;
@klA+ İmam 3li (ə) 19>. nə)sinin hesabına yetişən şə2s
2şbə2t lar+:
j

51#. İnsandan soruşulan ilk ş(y
@kl=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndədən sruşula$a* ilk şey
bi. 3hli&,eytin məhəbbəti la$a*+:
k
@kAC+ İmam Gadi* (ə) 19,əndə Allah&taala *arşısında
dayanan .aman ndan sruşula$a* birin$i sual va$ib nama.lar,
va$ib .əkat, va$ib ru$, va$ib hə$$ və bi. 3hli&,eytin vilayəti
barədə la$a*+ 3/ər bi.im vilayətimi. və məhəbbətimi.i e5tira)
edərək bu dünyadan /edərsə nama.ı, ru$u, .əkatı və hə$$i
*əbul luna$a*+:
B
51). @arəsində sorğu7sual olmayacaq ş(y
@kA@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamət /ünü, Allah ylunda
sər) lunan nemətlərdən baş*a hər bir nemət barədə srğu&
sual la$a*+:
l

@kA<+ İmam 3li (ə) 19"ər kəs, 2#rək yeyən va2t Allahın adını
-əkərsə, he- va2t təamın neməti barədə srğu&sual
lunmaya$a*+:
A
@kA;+ İmam ,a*ir (ə) 19,əndə ü- şey barədə srğu&suala
-əkilməyə$ək1 #.ünün #rtünməyi ü-ün isti)adə etdiyi bir tikə
@
əl&E2tesas, səh+<B
<
murərul&"ikəm, hədis A=<l
;
,iharul&3nvar, $lC, səh+l;, hədis <l
j
Mustədrəkul&uəsail, $@<, səh+@kj, hədis @;lB@
k
pyunul ə2barul Re.a (ə), $<, səh+B<, hədis <kA
B
3mali&Gədu*, səh+<@<, hədis @C
l
,iharul&3nvar, $l, səh+<B@, hədis @C
A
3mali&Gədu*, səh+<jB, hədis @;
300
0ar-a, a$lığını aradan /#türmək ü-ün yediyi bir tikə -#rək və
nu isti&syu*dan *ruyan ev+:
@
51+. @arəsində sorğu7sual olunacaq ş(y
@kAj+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19!iyamət /ünü bəndə d#rd
şey barədə srğu&sual lunmayın$a #. yerindən bir addım belə
tər0ənməyə$ək1 #mrünü nəyə sər) etməyi barədə, $avanlığını
hansı ylda başa vurması ha*da, malını hansı ylla *a.anması
və hansı ylda 2ər$lədiyi və bi. 3hli&,eytin məhəbbəti barədə+:
<
@kAk+ İmam Gadi* (ə)1 & 97 /ün nemət barədə srğu&sual
edilə$əksini.: ayəsi ha*da& 9,u ümmət Allah&taalanın na bə2ş
etdiyi Allahın Rəsulunun vü$udu (s) və snra nun 3hli&,eytinin
(ə) vü$udunun neməti barədə srğu&sual luna$a*+:
;

52-. 1iyamə% g&n&n&n "(sa,ını asanlaşdıran ş(y
@kAB+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Gənə verilən hər bir şeyə
*ənaət et ki, səninlə ha**&hesab lunanda işin asan lsun+:
j
@kAl+ Allahın Peyğəmbəri (s) 1932la*ını /#.əl et ki, Allah&
taala sənin hesabını yün/ül etsin+:
k

@kAA+ İmam Gadi* (ə) 19Gileyi rəhm !iyamət /ününün
hesabını asanlaşdırar+: Gnra bu ayəni 2udu197 kəslər ki,
Allah&taala birləşməyinə əmr verdiyi şeyləri birləşdirir, #.
Rəbblərindən *r2ur və (!iyamət /ünündə) hesabın
-ətinliyindən ürəklərində 2) vardır+:
B
521. İnsan k&%lələri "aqq7"(sa, g&n&ndə
@kA=+ İmam 3li (ə) 19!iyamət /ünü $amaat bir ne-ə dəstəyə
b#lünər197nların bə.iləri *ısa müddətdə ha**&hesab lunar və
şad halda #. ailələrinin yanına *ayıdarlar+ ,ə.iləri
(vü$udlarında) dünyavi -irkabdan he- bir şey lmadığına /#rə
ha**&hesab lunmadan (ənnətə da2il lar+ ,urda dünya
-irkabına bulaşan rada ha**&hesaba -əkilə$ək+ ,ə.iləri də
2urma -ərdəyinin ar2asının -alası və 2urma ilə -ərdəyi arasında
lan na.ik *abı* barədə (yəni, əməllərinin ən 2ırda $ü.iyyatı
2üsusunda) srğu&sual luna$a* və ş#5lələnən ə.ab alvuna
düşə$əklər+:
l

@
Furəs&Gə*əleyn, $k, səh+BBk, hədis <B
<
əl&Eisal, səh+<k;, hədis @<k
;
,iharul&3nvar, $l, səh+<l<, hədis ;=
j
3lamud&'in, səh+;jj
k
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;A;, hədis <C
B
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@C<, hədis kj
l
əl&İhti$a$, $+l, səh+kl<, hədis @;l
301
522. .aqq7"(sa,ın 6ə%in 'ə sər% olması
@k=C+ İmam Gadi* (ə) 9"esab /ününün -ətinliyindən
*r2urlar: ayəsi barədə buyurub19ra2şılı* və 0isliklərinin
də*i*, hərtərə)li hesabı a0arıla$a*+:
@

523. .(sa,ları asan olan kəslər
TurUan:
93məl naməsi sağ əlinə verilən kəsin hesabı asan
la$a*dır+:
<
Vədis:
@k=@+ İmam ,a*ir (ə)19Allahın Rəsulu (s) buyurdu19"a**&
hesabı a0arılan şə2s ə.ab -əkə$ək+: ,ir nə)ər "ə.rətə (s) ər.
etdi19Ey Allahın Rəsuluo ,əs, Allah&taalanın bu s#.ü ne$ə
lsun19q+ha**&hesabları asan la$a*+: Allahın Peyğəmbəri (s)
buyurdu1 9,u tə*dim etmək və vərə*ləməkdir+: (Grğu&sual
deyil+)
;

524. Borğu7sual olunmadan Gənnə%ə g(dənlər
TurUan:
9'eo Ey iman /ətirən bəndələro >. Rəbbini.dən *r2un+ ,u
dünyada ya2şılı* edən kəslər ü-ün ya2şı müka)at vardır+ Allahın
yeri /enişdir+ Gəbr edənlərin müka)atı hesabsı. və bütünlüklə
verilə$ək:
j

Vədis:
@k=<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala buyurur19Ey
Mənim ylumda vuruşan və Mənim ylumda #ldürülən, ə.iyyət
-əkən və Mənim ylumda $ihad edən bəndələrim, (ənnətə
da2il lun+: Gnra nlar ə.ab /#rmədən və srğu&sualsı.
(ənnətə da2il larlar+:
k
@k=;+ İmam Gə$$ad (ə) 19Allah&taala !iyamət /ünü bütün
insanları t0layanda $ar-ının səsi eşidilə$ək19"anı səbr edənlər,
srğu&sualsı. hamılı*la (ənnətə da2il lsunlarq 9Mələklər
nlara deyərlər19Gi. kimsini.n: 'eyərlər19Gəbr edənlərik+:
Mələklər sruşarlar19Gi. nəyə səbr etmisini.+: (avab verərlər1
9Allaha itaət ylunda və /ünahlardan -əkinməkdə səbr
etmişik+:
B
@
,iharul&3nvar, $+l, səh+<BB, hədis <B
<
İnşi*a*, ayəl&A
;
Məani&32bar, səh+<B<, hədis @
j
tümər, ayə @C
k
4ən.ul&pmmal, hədis @BB;k
B
,iharul&3nvar, $+A<, səh+@;A, hədis <<
302
@k=j+ İmam Gə$$ad (ə)19Allah&taala !iyamət /ünü bütün
insanları birin$idən a2ırın$ı nə)ərədək bir yerdə $əm etdiyi
.aman $ar-ı *al2ıb hamının eşidə bilə$əyi səslə *ış*ırar1 9"anı,
Allaha 2atir məhəbbət bəsləyənlərn: ,u va2t $amaatın i-indən
bir dəstə insan ayağa *al2ar+ 7nlara deyilər19Grğu&sualsı.
(ənnətə da2il lun+:
@
@k=k+ İmam Gadi* (ə) 19!iyamət /ünü 2al*ın i-indən bir
dəstə insan *al2ıb (ənnətin *a0ısına /ələ$ək və *a0ını
d#yə$ək+ 7nlardan sruşa$a*lar+ 9Gi. kimsini.n:
'eyə$əklər19,i. y2sulları*+: 'eyilə$ək19Grğu&sual lmamış
$ənnətə da2il lma* istəyirsini.n: (avab verərlər19,i.ə bir şey
vermişdini. ki, nun barəsində də srğu&sual edəsini.n: Gnra
Allah&taala buyurar19'ğru deyirlər, (ənnətə da2il lun+:
<
@k=B+ İmam Gadi* (ə)19Allahın Rəsulu (s) buyurdu193məl
namələri a-ılan və tərə.ilər *urulan .aman bəla /#rənlər ü-ün
tərə.ilər *urulma. və əməl namələri a-ılma.+: Gnra bu ayəni
2udu19"ə*i*ətən, səbr edənlərin müka)atı bütünlüklə
verilə$əkq:
;
525. Borğu7sual olunmadan Gə"ənnəmə daxil olanlar
@k=l+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Allah&taala yalnı. Allaha şərik
*şanlardan bütün insanlarla hesab -əkə$ək+ !iyamət /ünü
nların srğu&sual lunmadan (əhənnəmə atılmaları əmr
luna$a*+:
j
@k=A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Altı dəstə, altı 2asiyyətə /#rə
srğu&sualsı. (əhənnəmə /edə$ək+: 3r. lundu19Ey Allahın
Rəsuluo Allahın salamı lsun sənə, nlar kimlərdirn:
,uyurdu193mirlər (rəhbərlər) .ülm etdiklərinə /#rə, ərəblər
(*əbilə və nəsil) təəssübkeşliyinə /#rə, mülkədarlar təkəbbürə
/#rə, ta$irlər 2əyanətə /#rə, kəndlilər $ahilliyə /#rə və alimlər
0a2ıllı*larına /#rə+:
k
@k==+ İmam Gadi* (ə) 19y- nə)əri Allah&taala srğu&sualsı.
(əhənnəmə a0ara$a*1rlunu a.mış və .alım rəhbəri, yalan
danışan ta$iri və .inakar *$anı+:
B
@
psuli 4a)i, $+<, səh+@<B, hədis A
<
psuli 4a)i, $+<, səh+<Bj, hədis @=
;


Furus&Gə*əleyn, $+j, səh+jA@, hədis <A
j
pyunul 32bari Re.a(ə), $+<, səh+;j, hədis BB
k
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@<l
B
əl&Eisal, səh+AC, hədis @
303
304
ιοοοοοοπ
H\H
raxSllS!
52. Daxıllıq
TurUan:
9Pa2ılın həsəd -əkən .aman şərrindən və .ərərindən (Allaha
0ənah a0arıram)+:
@

Vədis:
@BCC+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Allah&taala Musa ibn İmrana
(ə) buyurmuşdur19"ə*i*ətən, 0a2ıl lan şə2s mənim
nemətlərimdən narahat və bəndələrim ü-ün b#ldüyüm *ismətə
e5tira. edəndir+:
<
@BC@+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıllı* ruhun .indanıdır+:
;
@BC<+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıllı* ən 0is 2əstəlikdir+:
j

@BC;+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıllı* al-a*lı*ların başıdır+:
k
@BCj+ İmam 3li (ə) 19A)ərin 0a2ıllığao Fə ədalətli 0eşədiro
"amıdan əvvəl #. sahibini #ldürər+:
B
@BCk+ İmam 3li(ə)19Pa2ıllığın səmərəsi dünya və a2irətdə
bədbə2tlikdir+:
l
@BCB+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıl 0a2ıllığını -əkdiyi şə2sin nemətini
itirməsini #.ü ü-ün nemət bilər+:
A
@BCl+İmam 3li (ə) 19Mə.luma 0a2ıl *ədər bən.əyən .alım
/#rmədim+ 7nun $anı yrğun, *əlbi narahat və *əmi daimidir+:
=
@BCA+ İmam 3li (ə) 19Pa2ılın (#. 0a2ıllığından) -əkdiyi na
bəsdir+:
@C
@BC=+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıl -2 təssü)lənər və /ünahları
iki*at artar+:
@@
@
iələ*, ayə k
<
əl&4a)i, $<, səh+;Cl, hədis B
;
xurərul&"ikəm, hədis ;l<+ ;;<+ k<j<
j
xurərul&"ikəm, hədis ;;<
k
xurərul&"ikəm, hədis k<j<
B
Dərhi Fəh$ül&,əlağə, $+@, səh+;@B
l
xurərul&"ikəm, hədis jB;<
A
xurərul&"ikəm, hədis @A;<
=
,iharul&3nvar, $+l;, səh+<kB, hədis <=
@C
Mustədrəkul&uəsail, $@<, səh+@l, hədis @;;AA
@@
xurərul&"ikəm, hədis @k<C
305
@B@C+ İmam 3li (ə) 19Pa2ıl ağalı* etmə.+:
@
52#. .ər ,ir dö'lə%linin ;axıllığını 6əkərlər
@B@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. ehtiya$larını.ı #dəməkdə
mə2)ilikdən k#mək alın, -ünki, hər bir nemət sahibinə həsəd
a0ararlar+:
<
MJZl raxSllS! də imanl
@B@<+ İmam ,a*ir (ə) 19Alv dunu yediyi kimi, 0a2ıllı* da
imanı yeyər+:
;
@B@;+ İmam Gadi* (ə) 1 9,ir&birini.ə 0a2ıllı* etməkdən
-əkinin, -ünki, kü)rün k#kü 0a2ıllı*dır+:
j
MJ[l raxSlSn niXanəsil
@B@j+ İmam Gadi* (ə) 19sğman #. ğluna dedi1 Pa2ılın ü-
nişanəsi var1 Adamın dalın$a *eybət edər, ü.&ü.ə landa
yalta*lanar və baş*alarının -ətinliklərinə şad lar+:
k
@
xurərul&"ikəm, hədis @C@l
<
Dərhe Fəh$ül&,əlağə, $+@, səh+;CB
;
əl&4a)i, $+<, səh+;CB, hədis @
j
əl&4a)i, $+A, səh+A, hədis @
k
əl&Eisal, səh+@<@, hədis @@;
306
ιοοοοοοπ
H\J
Vəsrət
53-. *n 6ox "əsrə% 6əkən insan
TurUan:
97nları işin (artı*) başa -atdığı və yenidən *ə)lətdə və
imansı. la$a*ları həsrət /ünü ilə *r2ut+:
@
9q he- kəs deməsin ki, -2 təəssü), Allahın işində səhlənkar
və məs2ərə edənlərdən lmuşam+:
<

9q+.alımın əllərini dişləyərək19ey kaş, mən də 0eyğəmbərin
/etdiyi ylla /edəydim+: deyə$əyi /ünq:
;

Vədis:
@B@k+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!iyamət /ünü hamıdan -2
0eşman lan #. a2irətini baş*asının dünyası ü-ün satmış
kimsədir+:
j
@B@B+ İmam 3li (ə)19!iyamət /ünü ən dərin təəssü) rəva
bilinməyən (haram) ylla mal t0layıb baş*asına miras *yub
/edən və varisin də həmin malı sübhan lan Allahın ylunda
məsrə) etdiyinə /#rə (ənnətə da2il lan, #.ü isə (əhənnəmə
düşən kişinin təəssü)üdür+:
k
@B@l+ İmam Gadi* (ə) 19!iyamət /ünü ən -2
təəssü)lənə$ək insan (dünyada) ədalətdən danışan, #.ü isə
baş*aları ilə ədalətlə rə)tar etməyəndir+:
B
@
Məryəm, ayə ;=
<
tumər, ayə kB
;
iur*an, ayə <l
j
4ən.ul&pmmal, hədis @j=;B
k
Fəh$ül&,əlağə, hikmət j<=
B
3mali&6usi, səh+BB;, hədis @;AB
307
ιοοοοοοπ
H\K
^axXSlS!
531. Aaxşılıq
@B@A+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19ra2şılığı *əlbin nuru, ü.ün
.inəti və işin *üvvəsi, /ünahı isə *əlbin *arası, işin .əi)liyi və
ü.ün eybə$ərliyi /#rdüm+:
@
MKJl ^axXSlS!larSn də`ələrlə artmasSl
TurUan:
9"ər kəs bir ya2şı iş /#rərsə, na n də)ə artı* müka)at
verərlər+ "ər kəs bir 0is iş /#rərsə, *ədər də $ə.a /#rər və
nlara .ülm lunma.+:
<

Vədis:
@B@=+ İmam Gə$$ad (ə) 19uay kəsin halına ki, nun birləri
nlarına *alib /ələ+: İmamın (ə) mə*sədi budur ki, 0islik bir
də)ə kimi, ya2şılı* isə n*at hesablanır+:
;
@B<C+ İmam Gadi* (ə) 19M#min bir ya2şı iş /#rərsə, Allah&
taala nun hər ya2şı əməlini yeddi yü. də)ə artırar və bu Allah&
taalanın kəlamıdır ki, 9Allah&taala istədiyi kəs ü-ün artırar+:
j
@
4ən.ul&pmmal, hədis jjCAj
<
3nam, ayə @BC
;
6uhə)ul&p*ul, səh+<l@
j
,iharul&3nvar, $+l@, səh+<jl, hədis l
308
ιοοοοοοπ
H\L
^axXSlS! etmək
533. Aaxşılıq (%mək
TurUan:
9"ə*i*ətən, Allah&taala ədalətli lmağı, ya2şılığı, *hum&
ə*rəbaya bə2şiş verməyi əmr və -irkinlikləri, 0islik və .ülmü
*adağan edir+ 7, si.ə nəsihət verir ki, bəlkə nəsihət alasını.+:
@

Vədis:
@B<@+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19!əlblərin 2əmiri nlara
ya2şılı* edən kəsə məhəbbət və 0islik edənə *arşı düşmən-ilik
və ni)rətlə yğrulmuşdur+:
<
@B<<+ İmam 3li (ə)19ra2şılı* etmək sənin işin lsun ki, bu ən
ya2şı əkin və ən 2eyir /ətirən maldır+:
;
@B<;+ İmam 3li (ə) 19,əndələrə ya2şılı* etmək biri dünya
ü-ün nə /#.əl a.u*ədir+:
j
@B<j+ İmam 3li (ə) 19təkat ya2şılı* etməyin *ələbəsidir+:
k
@B<k+ İmam 3li (ə) 19?2 ya2şılı* edən kəsi dstları və
*ardaşları sevərlər+:
B
@B<B+ İmam 3li (ə) 19ra2şılı* etməklə *əlblər ələ alınar+:
l
534. Dislik (dənə yaxşılıq (%mək
@B<l+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Gənə 0islik edənə ya2şılı*
et+:
A
@B<A+ İmam 3li (ə) 19Gənin #. düşmən və bəd2ahlarına
ya2şılı* etməyin nlara 0islik etməyindən daha tə5sirlidir və
nların islah lunmasına səbəb lar+:
=
535. Aaxşılığın iza"ı
@
Fəhl, ayə =C
<
6uhə)ul&p*ul, səh+;l
;
murərul&"ikəm, hədis B@@<
j
murərul&"ikəm, hədis ==@<
k
murərul&"ikəm, hədis kjkC
B
murərul&"ikəm, hədis Ajl;
l
murərul&"ikəm, hədis ;j;=
A
4ən.ul&iəvayed, $+<, səh+;@
=
murərul&"ikəm, hədis ;B;l
309
@B<=+ 9Furus&Gə/əleyn: kitabında 97 kəs ki, ü.ünü i2lasla
Allaha tərə) tuta və ehsan edəq: ayəsi ha*da rəvayət lunur
ki, Peyğəmbərdən (s) ya2şılı* və ehsan barəsində sruşdu*da
buyurub19Ehsan budur ki, Allaha sanki nu /#rürmüş kimi
ibadət edəsən+ ?ünki, sən 7nu /#rmürsənsə də, 7, səni
/#rür+:
@

53. Aaxşılıq (dən kəs öz&nə yaxşılıq (%mişdir
TurUan:
93/ər ya2şılı* etsəni., #.ünü.ə ya2şılı* edirsini., ə/ər 0islik
etsəni., #.ünü.ə 0islik edirsini.+:
<

Vədis:
@B;C+ İmam 3li (ə) 193/ər ya2şılı* etsən, #.ünə h#rmət
*yub #.ünə ya2şılı* etmisən, ə/ər 0islik etsən #.ünü 2ar
etmiş, #.ünə .ərər yetirmisən+:
;
MKYl MüXriklərin yaxXSlS!larSnSn nəticəsil
@B;@+ Galman ibn Amir təbbi193r. etdim19Ey Allahın Rəsuluo
Atam *na*0ərvər və *nşu$anlı, əhdinə və)alı və -ətinliklərdə
əl tutan lub+ ,unların na 2eyri varmın Allahın Peyğəmbəri (s)
sruşdu197 müşrik lara* #ldun: 3r. etdim19,əli+:
,uyurdu19,unların na bir 2eyri lma.+ An$a*, bu işlərə /#rə
ndan snra *alan #vlad və nəvələri he- va2t -ətinlik, .əlillik və
m#hta$lı* /#rməyə$əklər+:
j
@
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+kk;, hədis kl=
<
İsra, ayə l
;
murərul&"ikəm, hədis (;ACAw;AC=)
j
4ən.ul&pmmal, hədis @BjA=
310
ιοοοοοοπ
H\M
Va`izə
53). .a=izə
@B;<+ İmam Gadi* (ə) (Mu)ə..əlin hədisində)1 9"e-
düşünmüsənmi ki, insanın bütün bu 2üsusiyyətlər arasında
tək$ə ha)i.ə *üvvəsi lmasaydı nun halı və /ü.əranı ne$ə
lardın 3/ər (insan) #. 2eyirli və .ərərli işlərini, ala$a*larını və
verə$əklərini, /#rə$əklərini və eşidə$əklərini ha)i.əsində
sa2lamasaydı, nun işlərində, həyatında və tə$rübələrində ne$ə
*arışı*lı* yaranardıq 3/ər bir ylu də)ələrlə /etsəydi, yenə də
nu itirərdi+ >mrü byu dərs 2usaydı, he- bir elmi yadda
sa2laya bilmə., bir dinə e5ti*ad etmə., bir tə$rübədən
bəhrələnmə.di+ 7lub&ke-ənlərdən bir ibrət /#türmə.,
ümumiyyətlə birdə)əlik insanlı*dan -ı2mağa layi* lardı+:
@

53+. Eşaq yaşlarından əz,ərləmək
@B;;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9qpşa*lı*da #yrənənin misalı
daşa həkk lunan ya.ıya, yaşlı va2tı #yrənənin hekayəti su
ü.ərində ya.ı ya.anın hekayətinə bən.ər+:
<
ML\l Va`izəni artSran Xeylərl
@B;j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9y- şey unut*anlığı aradan
/#türər və ha)i.əni artırar1 !ur5an 2uma*, dişləri )ır-alama* və
ru$ tutma*+:
;
@
,iharul&3nvar, $+;, səh+AC
<
4ən.ul&pmmal, hədis <=;;B
;
,iharul&3nvar, $+B<, səh+<BB, hədis;=
311
ιοοοοοοπ
H\N
cin əsləmək
541. :in ,əsləmək
@B;k+ İmam 3li (ə) 1 94in bəsləmək eyblərin ən 0isidir:
@

@B;B+ İmam 3li (ə) 1 94in *ə.əb /ətirər+:
<
@B;l+ İmam 3li (ə) 1 94in bəsləmək, 0a2ıl adamların
2islətidir+:
;
@B;A+ İmam 3li (ə) 1 94in bəsləmək elə bir ddur ki, (na)
*alib /əlməkdən baş*a he- bir şeylə s#ndürülmə.+:
j
@B;=+ İmam 3li (ə) 1 94in bəsləmək )itnə və narahatlı*ların
səbəbidir+:
k
@BjC+ İmam 3li (ə) 1 94inli adamın $anı ə.abda və *əmi
iki*at -2dur+:
B
@Bj@+ İmam 3li (ə) 1 94in sa2layan dstluğa sadi* deyil+:
l
@Bj<+ İmam "adi (ə) 1 9Mə.əmmət və /ileylənmək *əlbdə
kin sa2lama*dan daha ya2şıdır+:
A
@Bj;+ İmam 3skəri (ə) 1 93n a. rahatlığı lan insan, kin
bəsləyən şə2sdir+:
=
542. :in möminin qəl,ində 6ox qalmaz
@Bjj+ İmam Gadi* (ə)1 94in m#minin *əlbində tura* halda
lduğu va2ta$an *alar, elə ki ayağa *al2dı, kin də nun
*əlbindən /al2ar+:
@C
@
murərul&"ikəm, hədis =BB
<
murərul&"ikəm, hədis k;C
;
murərul&"ikəm, hədis j<<
j
murərul&"ikəm, hədis<<C;
k
murərul&"ikəm, hədis kk<<
B
murərul&"ikəm, hədis @=B<
l
murərul&"ikəm, hədis@Cj;B
A
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;B=, hədis j
=
6uhə)ul&p*ul, səh+jAA
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+;@C
312
313
ιοοοοοοπ
H\Y
Təh!ir
543. Qalqı xar "(sa, (%məyin qadağan olunması
@Bjk+ sğman (ə) #vladına 2itabən1 97ğlumo "e- kəsi k#hnə
libas /eydiyinə /#rə 2ar hesab etmə, -ünki, sənin və nun da
Rəbbi birdir+:
@
@BjB+ Allahın Peyğəmbəri (s) 1 Gi.lərdən he- kim Allahın
bəndələrindən kimsəni 2ar və dəyərsi. saymamalıdır+ ?ünki
nlardan hansı birinin Allahın dstu və vəlisi lduğunu
bilmirsini.+:
<
@Bjl+ İmam Gadi* (ə) 1 9"ər kəs y2sul m#mini təh*ir etsə,
bu təh*irdən əl -əkənədək Allah&taala həmin şə2si daim 2ar
edər və nu #.ünə düşmən bilər+:
;
544. !öminə qarşı %ə"qirdən 6əkindirmək
@BjA+ Allahın Peyğəmbəri (s) 1 9"ər kəs m#min *adın və
kişini y2sulluğa ya2ud da malının a.lığına /#rə 2ar və təh*ir
edərsə, Allah&taala !iyamət /ünü nu $amaat arasında
nümayiş və snra da rüsvay edər+:
j
@Bj=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19"e- bir müsəlmanı al-aldıb
təh*ir etmə+ ?ünki nların ən ki-iyi də Allah yanında
b#yükdür+:
k
@BkC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Adəm #vladının 0is lması
ü-ün #. müsəlman *ardaşını al-altması ki)ayət edər+:
B
@Bk@+ İmam Gadi* (ə) 19Allah&taala buyurur19"ər kəs Mənim
dstlarımdan birini 2ar hesab edərsə, mənimlə müharibəyə
ha.ırlaşmışdır və Mən #. dstlarımın k#məyinə ən te.
-atanam+:
l
@
,iharul&3nvar, $+l<, səh+jl, hədis kl
<
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@jl, hədis <@
;
ət&6əmhis, səh+kC, hədis A=
j
,iharul&3nvar, $+l<, səh+jj, hədis k<
k
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+;@
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
l
əl&4a)i, $+<, səh+;k@, hədis k
314
315
ιοοοοοοπ
H\Z
Va!!
545. .aqq
TurUan:
9,i. ha**ı batilin başına -ır0arı* ki, nu 0ara&0ara etsin+
,atil məhv lub aradan /edəndir+ Allaha aid etdiyini. şeylərə
/#rə vay lsun si.lərə+:
@

Vədis:
@Bk<+ İmam 3li (ə) 19"a** ən /ü$lü daya*dır+:
<
@Bk;+ İmam 3li (ə) 19A/ah luno "a** sahiblərinin, nları
minərək $ilvlarını #. əllərinə aldığı ram lunmuş miniklərdir+
Gnra bu miniklər #. suvarilərini sakit$ə və təmkinlə /eniş bir
k#l/əliyə -atdırdılar+:
;
@Bkj+ İmam 3li (ə) 19"ər kəs ha**dan *eyri bir i..ət
a2tararsa .illətə düşər və kim ha**a inadkarlı* edərsə 2ar
lar+:
j
@Bkk+ İmam 3li (ə) 19"a**a *arşı -ı2an elə bir batil y2dur
ki, ha** na *alib /əlməsin+ Allah&taala da buyurmuşdur ki,
9əslində ha**ı batilin başına -ır0arı* ki, nu 0ara&0ara etsinq:
k
@BkB+ İmam Gadi* (ə) 19İ..ət və h#rmət dur ki, ha**la ü.&
ü.ə /ələndə nun *arşısında baş əyəsən+:
B
54. .aqqın ağırlığı
TurUan:
9,i. si.in ü-ün ha**ı /ətirdik, amma -2unu. ha**ı
2şlamırsını.+:
l

Vədis:
@
3nbiya, ayə @A
<
murərul&"ikəm, hədis l@B
;
Fəh$ül&Gəadə, $+;, səh+<=j
j
6uhə)ul&p*ul, səh+=k
k
,iharul&3nvar, $+k, səh+;Ck, hədis <j
B
,iharul&3nvar, $lA, səh+<<A, hədis @Ck
l
tu2ru), ayə lA
316
@Bkl+ İmam 3li (ə) 19"ə*i*ətən, ha** ağır, amma sa)dır+
,atilsə yün/ül və asan lsa da, #ldürəndir+:
A
@BkA+ İmam ,a*ir (ə)19Atam 3li ibn "üseynin (ə) və)at anı
-atanda, məni bağrına basıb buyurdu197ğlumo Mən indi sənə
atamın dünyadan k#-ərkən mənə etdiyi t#vsiyyəni t#vsiyyə
edirəm+ Atam həmin şeylərin də na #. atasının t#vsiyyə
etdiyini buyurmuşdur197ğlum, hər-ənd a$ı lsa da, ha**a səbr
et+:
<
54#. >z&nə ziyan olsa da "aqqı d(məyin gərəkliliyi
@Bk=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 193n tə*vali insan nun
2eyrinə və ya .iyanına lmasından asılı lmayara* ha**ı
deyəndir+:
;
@BBC+ İmam 3li(ə)19"ə.rət Rəsulun (s) *ılın$larından birinin
dəstəyində belə ya.ılmışdır19"a**ı de, hər-ənd #.ünə *arşı
lsa da+:
j
@BB@+ İmam 3li(ə)19Allah yanında ən üstün insan dur ki,
ha** nun-ün .ərərli və *üssəli, batilsə mən)əətli və artımlı
lsa da, ha**a əməl etməyi batilə əməl etməkdən -2 sevsin+:
k
@BB<+ İmam 4a.im (ə) 19Gənin məhvinə səbəb lsa da ha**ı
de+ ?ünki, sənin ni$atın ndadırq və batildən imtina et,
hər-ənd sənin ni$atın nda lsa belə+ ?ünki, (əslində) sənin
məhvin ndadır:
B
54). 4ad 'ə qəzə,li "alda "aqqı d(mək
@BB;+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Eheyo Məbada kimsə ha**ı
bilə və 2al*ın *r2usundan nu deməyə+ ,ilin ki, ən üstün $ihad
.alım və ylunu a.mış rəhbərin *arşısında deyilən ha**
s#.üdür+:
l
@BBj+ İmam 3linin (ə) ğlu "üseynə (ə)
t#vsiyyələrindən19Gənə d#vlətli və y2sul va2tında Allahdan
*r2mağı, şad və *ə.əbli landa da ha**ı deməyi t#vsiyə
edirəm+:
A
54+. .aqqı qə,ul (%mək
A
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;lB
<
,iharul&3nvar, $+lC, səh+@Aj, hədis k<
;
3mali&Gədu*, səh+<l, hədis =
j
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@kl, hədis <
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @<k
B
6uhə)ul&p*ul, səh+jCA
l
4ən.ul&pmmal, hədis j;kAA
A
6uhə)ul&p*ul, səh+AA
317
@BBk+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19"a**ı sənə /ətirən hər bir
kəsdən& istər ki-ik lsun, istərsə də b#yük sənin düşmənin
lmuş lsa belə, *əbul et+ ,atili də ki-ik və b#yüklüyündən asılı
lmayara* hər kim demiş lsa da #.ünə *aytar, hər-ənd dstun
lmuş lsa belə+:
@
55-. .aqqı %anımağın m(yarı
@BBB+ İmam 3li (ə) 19"a** şə2siyyətlərlə tanınmır+ "a**ın
#.ünü tanı ki, nun yl-ularını da tanıyasan+:
<
551. .aqq iki%ərə=lidir
@BBl+ İmam 3li (ə)19"a**ın dairəsi təsvirdə və s#.də ən
/eniş şey, amma əməldə dairələrin ən darıs*alıdır+ "e- kimsə,
nun da ü.ərində kiminsə ha**ı lmasa, ha**a sahib deyil+
7nun ü.ərində də nun baş*ası ü.ərində ha**ı lanından *eyri
bir ha** y2dur+ 3/ər kimsənin ha**a sahib lması, an$a*
nun ü.ərində he- bir ha** lmaması la.ım lsaydı, bu yalnı.
Pak lan Allah lardı+:
;
@BBA+ İmam 3li (ə) 19,ir kəsin ha**ına riayət və h#rmət
lunması, ha**ın na tətbi*inə mane lma.+:
j
@
4ən.ul&pmmal, hədis j;@k<
<
Mə$məül&,əyan, $+@, səh+<@@+
;
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <@B+
j
murərul&"ikəm, hədis @C;<A+
318
ιοοοοοοπ

H\[
Vü!u!
552. 5lla"7%aalanın "aqqı
@BB=+ Allahın Peyğəmbəri(s) 19Allah&taalanın (həmd lsun
7nun i..əti&$əlalına) ha**ı bəndələrin yerinə yetirə
bilə$əklərindən daha b#yükdür+ Allahın nemətləri bəndələrin
saya bilə$əklərindən daha -2dur+ sakin, si. #. /e$ə&
/ündü.ünü.ü t#vbə ilə a-ın+:
@
@BlC+ İmam 3li (ə)1 9Pak və mü*əddəs Allahın bəndələr
ü.ərində *yduğu ha**ı bəndələrin 7na itaət etməsidir+ ,unun
mü*abilindəsə )ə.l və lüt)ü ilə nlar ü-ün #. müka)atını
də)ələrlə artırmağı nların ha**ı etmişdir+:
<
553.İnsanların "&ququnu &s%&n %u%maq
@Bl@+ İmam 3li (ə)1 9Pak və mü*əddəs Allah insanların
ha**ını #. ha**ından üstün tutmuşdur+ ,elə ki, hər kəs Allah
bəndələrinin hü*u*una riayət edərsə, bu Allahın hü*u*una
riayət etməklə nəti$ələnər+:
;

554. *n m&"&m "&quq
@Bl<+ İmam 3li (ə)1 9Allah&taalanın va$ib buyurduğu
hü*u*ların arasında ən mühüm hü*u*, rəhbərin 2al* ü.ərində
və 2al*ın rəhbər ü.ərində lan ha**ıdır+:
j
555. 1ardaşların "&ququ
@Bl;+ İmam ,a*ir (ə)1 9M#minin m#min ü.ərində lan ha**ı
budur ki, nu dyu.dursun, -ıl0a* əynini /eyindirsin, *əm&
*üssəsini dağıtsın, br$unu #dəsin və #lümündən snra
.#v$əsinə və #vladlarına himayədarlı* etsin+:
k
@
Mənarimül&32la*, $+<, səh+;Bk, hədis <BB@
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <@B
;
mürərul&"ikəm, hədis jlAC
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <@B
k
ysuli&4a)i, $+<, səh+@B=, hədis @
319
@Blj+ İmam Gadi* (ə)1 9>. dinini dəyərli bilən şə2s #.
*ardaşlarının hü*u*unu da dəyərli bilər+ Allahın dinini yün/ül
sayan, #. *ardaşlarına da əhəmiyyət vermə.+:
B
@Blk+ İmam Gadi* (ə) 19Allah&taalaya m#minin ha**ını
yerinə
yetirməkdən daha üstün bir şeylə ibadət lunmayıb+:
<
@BlB+ İmam Gadi* (ə)1 9M#minin m#min ü.ərində yeddi
ha**ı var+ Allah&taala bu ha*ları m#minə va$ib etmişdir+
,unların barəsində m#mindən srğu&sual edə$əkdir1 m#min
m#mini #. /#.ündə b#yük tutmalı, *əlbində nu sevməli, #.
malı, 0ulu ilə na k#mək etməli, #.ü ü-ün bəyəndiyini nun
ü-ün də bəyənməli, nun *eybətini haram bilməli, 2əstə
va2tında na baş -əkməli, də)nində iştirak etməli və
#lümündən snra nu yalnı. ya2şı 2atirələrlə yad etməlidir+:
;
@Bll+ İmam Gadi* (ə) m#minin ha**ı barədə sualın
$avabında buyurub1 9M#minin m#min ü.ərində yetmiş ha**ı
var, mən sənə yalnı. yeddi ha**ı s#yləyirəm1 7 a$ lduğu halda
sən dyun$a yemə, -ıl0a* lduğu halda sən /eyinmə, na yl
/#stərən l+q:
j
@BlA+ İmam Gadi* (ə)& m#minin m#min ü.ərində lan
ha*larını bəyan edərkən1 9"əmin ha*ların ən ki-iyi budur ki,
#.ün ü-ün istədiyini nun ü-ün də istəyəsən və #.ünə rəva
bilmədiyini na da rəva bilməyəsən+:
k

@Bl=+ İmam 3s/əri (ə)1 9!ardaşlarının hü*u*ları ilə daha
ya2ından tanış lan və nlara riayət etməyə daha -2 -alışan
şə2s Allah yanında daha h#rmətlidir+:
B
B
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<lA, hədis @;
<
ysuli&4a)i, $+<, səh+@lC, hədis j
;
əl&Eisal, səh+;k@, hədis <l
j
əl&4a)i, $+<, səh+@lj, hədis @j
k
əl&4a)i, $+<, səh+@B=, hədis <
B
əl&Ehte$a$ $+<, səh+k@l, hədis ;jC
320
321
ιοοοοοοπ
HH\
Mahtəkirlik
H
55. !ö"%əkirlik
@BAC+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Eəyanətkarlardan baş*a he-
kəs m#htəkirlik etmə.+:
<
@BA@+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19xünahkardan baş*a kimsə
m#htəkirliyə əl atma.+:
;
@BA<+ İmam 3li (ə)1 9M#htəkirlik məhrumiyyətə səbəb
lar+:
j
@BA;+ İmam 3li (ə)1 9M#htəkirlik yarama. adamların
2asiyyətidir+:
k
@BAj+ İmam 3li (ə)1 9M#htəkirlik al-a*lı*dır+:
B
@BAk+ İmam 3li (ə)1 9M#htəkirlik ə.iyyət miniyidir+:
l
@BAB+İmam 3li (ə)1 9M#htəkirlik ü-ün #.ünü ə.iyyətə atma*
sə)ehlərin 2islətlərindəndir+:
A
@BAl+ İmam 3linin (ə) Malik 3ştəri Misirə vali təyin etdiyi
)ərmanından1 9,ütün bunlarla yanaşı bil ki, nların -2u&
ta$irlər və sənətkarlar& alverdə həddindən artı* amansı.dırlar
və 2şa/əlmə. 2əsislikləri var+ 7nlar daha -2 2eyir /#türmək
mə*sədilə m#htəkirlik edər və nlara #. istədikləri kimi baha
*iymət *yarlar+ ,u da 2al* kütləsi ü-ün .ərərli, rəhbərlər
ü-ünsə eyb və rüsvay-ılı*dır+ ,una /#rə, m#htəkirliyin *arşısını
al, -ünki Allahın Rəsulu (s) nu *adağan etmişdir+:
=

@BAA+ İmam 3li (ə)1 9Eal*a .iyan /ətirən və *iymətləri
*aldıran hər hansı m#htəkirlikdə 2eyir&bərəkət y2dur+:
@C
@
M#htəkirlik % $amaatın -2 ehtiya$ı lduğu məhsulu, ya malı baha *iymətə
satma* mə*sədi ilə t0layıb sa2lama*
<
4ən.ul&pmmal, hədis =l;A
;
4ən.ul&pmmal, hədis =l<;
j
mürərul&"ikəm, hədis <kB
k
mürərul&"ikəm, hədis BCl
B
mürərul&"ikəm, hədis @@<
l
əl&4a)i, $+A, səh+@=, hədisj
A
mürərul&"ikəm, hədis =;j=
=
Fəh$ül&,aləğə, məktub k;
@C
Müstədrəkul&uəsail, $+@C;, səh+<lj, hədis @k;;l
322
@BA=+ İmam Gadi* (ə) 1 9Allah&taala (buğda+++) dənənin
neməti ilə #. bəndələrinə ya2şılı* etdi və biti nun bəlasına
-evirdi+ 3/ər belə lmasaydı, baş-ılar nu da *ı.ıl&/ümüş kimi
t0layardılar+:
@
55# !ö"%əkir
@B=C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#htəkir Allahın
rəhmətindən u.a*dır+:
<

@B=@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,i.im ba.arda m#htəkirliyə
əl atan, Allahın kitabını inkar edən kimidir+:
;
@B=<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9 M#htəkir ne$ə də 0is
bəndədiro 3/ər Allah&taala *iymətləri aşağı salarsa , *əmlənər
və ə/ər *iymətləri *aldırarsa şadlanar+:
j
@B=;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#htəkirlərlə adam
#ldürənlər (əhənnəmdə bir $ər/ədə və bir dərə$ədədirlər+:
k
@B=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ər kəs *ida məhsulunu
bahalaşma ümidi ilə *ır2 /ün sa2lasa Allahdan be.ar lmuşdur
və Allah da ndan be.ardır+:
B
@B=k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ər kəs *ida məhsulunu alıb
müsəlmanlara baha *iymətə satma* ü-ün *ır2 /ün sa2lasa və
*ır2 /ündən snra satıb nun bütün /əlirini sədə*ə versə də,
nun /ünahının kə))arəsi lmaya$a*+:
l
@B=B+ İmam 3li (ə) 1 9M#htəkir #. nemətindən
məhrumdur+:
A
@B=l+ İmam 3li (ə)1 9Eəsis m#htəkir eləsi ü-ün (varisə) yığır
ki, na təşəkkür etməyə$ək və eləsinə (a2irətdə Allaha tərə))
dğru /edir ki, nun ü.rünü *əbul etməyə$ək+:
=
@
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+Al, hədis;
<
,iharul&3nvar, $+B<, səh+ <=<
;
4ən.ul&pmmal, hədis =l@l
j
4ən.ul&pmmal, hədis =l@k
k
4ən.ul&pmmal, hədis =l;=
B
,iharul&3nvar, $+<, səh+ <=<
l
3mali&6usi, səh+BlB , hədis @j<l
A
mürərul&"ikəm, hədis jBk
=
murərul&"ikəm, hədis @Aj<
323
324
ιοοοοοοπ
HHH
Vikmət
55) .ikmə%
TurUan:
9(Allah) İstədiyi şə2sə hikmət bə2ş edər+ 4imə hikmət bə2ş
lunubsa, na -2lu 2eyir verilmişdir və ağıl sahiblərindən
baş*a he- kəs nəsihət *əbul etmə.+:
@

@B=A+ Məsih (ə)1 9"ə*i*ətən hikmət hər bir *əlbin işığıdır+:
<
@B==+ sğmanın (ə) ğluna nəsihətlərindən1 97ğlumo "ikmət
#yrən ki, h#rmətli lasano ?ünki hikmət dinə y#nəldər, *ulu
a.ad insanların mü*abilində şəra)ətli, y2sulu d#vlətlilərdən
daha u$a edər, ki-iyi b#yükdən *abağa salar+:
;
@lCC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#minin bir hikmətli s#.
eşitməyi, bir ilin ibadətindən üstündür+:
j
@lC@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ikmət sahibi 0eyğəmbərliyə
ya2ındır+:
k
@lC<+İmam 3li (ə)19"ikmət % müdriklərin /ül.arı və a*illərin
seyrən/ahıdır+:
B
@lC;+ İmam 3li (ə)1 9"ikmət % *əlbdə bitən və dildə bar
verən bir ağa$dır+:
l

@lCj+ İmam 3li (ə)1 9"ər kəs hikmətinə /#rə tanınarsa,
/#.lər na vü*arlı və ə.əmətli nə.ərlərlə ba2ar+:
A
55+. .ikmə% möminin i%irdiyidir
@lCk+ İmam 3li (ə)1 9"ikmət m#minin itirdiyidir, nu
müşrikin yanında lsa belə a2tarıno ?ünki si. na daha
layi*sini. və daha -2 ha**ını. -atır+:
=
@
,ə*ərə, ayə <B=
<
,iharul&3nvar, $+@j səh+;@B, hədis@l
;
,iharul&3nvar, $+@;, səh+j;<, hədis<j
j
,iharul&3nvar+ $+ll, səh+@l<, hədisA
k
4ən.ul&pmmal, hədis jj@<;
B
xurərul&"ikəm, @l@k
l
xurərul&"ikəm, hədis@==<
A
6ühə)ul&p*ul, səh+=l
=
3mali&6usi, səh+B<k, hədis@<=C
325
@lCB+ İmam 3li (ə)1 9"ikmət m#minin itirdiyidir+7nu
müna)i*lərdən də lsa #yrənin+:
@
5-. .ikmə% sa"i,inə yaraşmayan işlər
@lCl+ İmam 3li (ə)1 9>. ehtiya$ını hikmətli lmayan şə2sə
bildirən hikmət sahibi deyil+:
<
@lCA+ İmam 3li (ə)1 9,ir şə2slə ya2şı rə)tar etməkdən baş*a
-arəsi lmayan nunla ya2şı davranmasa, hikmətdə he- bir
0ayı lma.+:
;
51. .ikmə%in iza"ı
@lC=+ İmam 3li (ə)1 9"ikmətin ilk addımı lə..ətləri tərk
etmək, sn addımı isə )ani lan hər bir şeyi #.ünə düşmən
bilməkdir+:
j
@l@C+ İmam 3li (ə)1 9>.ündən yu2arıda lan şə2slə
müna*işə etməməyin və tabe-iliyində lan şə2si .əlil
saymamağın, /ü$ün -atmadığı işə baş *şmamağın, dilin
ürəyinin, s#.ün əməlinin əksinə lmamağı, bilmədiyin şey
barədə danışmamağın, iş sənə tərə) ü. tutan .aman nu tərk
etməməyin və səndən ü. d#ndərən .aman ardın$a /etməyin
hikmətdəndir+:
k
@l@@+ İmam ,a*irin (ə) 3bu ,əsirin 9"ər kəsə hikmət
verilərsə++++:ayəsi ha*da sualına $avabından1"ikmət dedikdə
mə*səd Allahın əmrinə itaət etmək və imamı tanıma*dır+:
B
@l@<+ İmam Gadi* (ə)1 9"ə*i*ətən, hikmət dini tanıma*dan
və dərk etməkdən ibarətdir+ Gi.lərdən kim dində )ə*ih və
dərrakəli larsa, hikmət sahibidir+:
l
@l@;+ İmam 4a.im (ə)1 9sğmana dedilər1 9Gənin hikmətinin
#.əyi nədirn: 'edi1 9,ildiyim şey barədə sruşmaram və mənə
aid lmayan şey ü-ün #.ümü .əhmətə salmaram+:
A
52. .ikmə%in əsası
@l@j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ikmətin əsası Allahdan
*r2ma*dır+:
=
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət AC
<
murərul&"ikəm, hədis lj==
;
6uhə)ul&p*ul, səh+<@l
j
xurərul&"ikəm, hədis =jk<
k
xurərul&"ikəm, hədis =jkC
B
,iharul&3nvar, $+@, səh+<k@, hədis <<
l
,iharul&3nvar, $+@, səh+<k@, hədis <k
A
,iharul&3nvar, $+@;, səh+j@l, hədis@C
=
4ən.ul&pmmal, hədis kAl;
326
@l@k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9G#.lərin ən ya2şısı Allahı yad
etmək və hikmətin əsası Allaha itaətdir+:
@C
@l@B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9ra2şı rə)tar etmək hikmətin
.irvəsidir+:
<
@l@l+ İmam 3li (ə)19"a**a bağlılı* və ha**a yldaş lan
kəsə itaət etmək hikmətin əsasıdır+:
;
53. .ikmə% gə%irən ş(ylər
@l@A+ İmam 3li (ə)1 9Dəhvətinə və nə)si istəklərinə *alib
/ələn, hikmətin kamillik dərə$əsinə -ata$a*+:
j
@l@=+ İmam 3li (ə)1 9"ikmət /ünahdan -əkinməkdən baş*a
he- bir ylla əldə lunma.+:
k
@l<C+ İmam Gadi* (ə)1 9"ər kəs dünyaya ar2a -evirsə, Allah
nun *əlbində hikməti m#hkəmlədər və dilini nunla
dilləndirər+:
B
54. .ikmə% əldə (%məyə man( olanlar
@l<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Mə5də bş lan va2t *əlb
hikməti *əbul edər+ Mə5də dlu landa *əlb hikməti -#lə atar+:
l
@l<<+ İmam 3li (ə)1 9Dəhvətlə hikmət bir yerə sığma.:
A
@l<;+ İmam Gadi* (ə)1 9!ə.əb hikmət sahibinin *əlbini
krlar+ >. *ə.əbinə nə.arət edə bilməyən şə2s, #. ağlına da
nə.arət edə bilmə.+:
=
@l<j+ İmam 4a.im (ə)1 9"ə*i*ətən, əkin daş ü.ərində deyil,
yumşa* tr0a*da əmələ /ələr+ "ikmət də belədir, təva.#kar
*əlblərdə abad lar, #.ündənra.ı və təkəbbürlü *əlbdə isə
yetişmə.+ ?ünki Allah təva.#karlığı ağıl ü-ün bir vasitə
*yub+:
@C
@l<k+ İmam "adi (ə)1 9"ikmət, )əsadlı $anlarda təsirli və
)aydalı lma.+:
@@
55. .ikmə%in nə%icəsi
@C
3mali&Gədu*, səh+;=j, hədis@
<
4ən.ul&pmmal, hədis kjjj
;
murərul&"ikəm, hədis k<kA
j
murərul&"ikəm, hədis<<l<
k
murərul&"ikəm, hədis@C=@B
B
əl&4a)i, $+<, səh+@<A, hədis@
l
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@@=
A
murərul&"ikəm, hədis @Ckl;
=
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<kk, hədis@<=
@C
,iharul&3nvar, $+lA, səh+ ;@<, hədis@
@@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;lC, hədisj
327
@l<B+ İmam 3li(ə)1 9"ər kimin *əlbində hikmət yer ta0arsa
ibrət/#türən lar+:
@
@l<l+ İmam Gadi* (ə)1 9"ikmətin barəsində -2 düşünmək
ağlı səmərəli edər+:
<
5. .ikmə%i qorumaq
@l<A+ İmam 3li (ə)1 9Müdriklər hikməti əhli lmayanların
i2tiyarına verəndə nu 0.dular+:
;
@l<=+ İmam 4a.im (ə)19"ikməti nadanların i2tiyarına
verməyin ki, na .ülm etmiş larsını.+ "ikməti hikmət əhlindən
də əsir/əməyin ki, na da .ülm etmiş larsını.+:
j
@
murərul&"ikəm, hədis AlCB
<
,iharul&3nvar, $+Al, səh+<jl, hədisl;
;
!isəsul&3nbiya, səh+@BC, hədis@lB
j
,iharul&3nvar, $+Al, səh+;C;, hədis@
328
HHJ
Wnd içmək
5#. Dak 'ə m&qəddəs 5lla"a and i6məyin qadağan
olunması
TurUan:
9ra2şılı* etməkdən, tə*valı lma*dan, 2al* arasında barışı*
yaratma*dan kənar durmanı. ü-ün Allahı #. and yerini.ə
-evirməyin+ Allah eşidən və biləndir+:
@

Vədis:
@l;C+ İmam Gadi* (ə)19Allaha, dğru da lsa, yalan da lsa
and i-məyin+ ?ünki Allah&taala buyurmuşdur19Allahı #.
andlarını.a vasitə etməyin+:
<
5). Aalan and i6mədən 6əkinmək
@l;@+ 9Gəvabul&əmal: kitabından19Allah&taala
buyurmuşdur19Mən #. rəhmətimi yalandan and i-ən şə2sə
şamil etmərəm+:
;
@l;<+ Allahın Peyğəmbəri(s)19ralandan and i-məkdən
-əkinin+ ?ünki bu iş evləri sakinsi. *yar+:
j
@l;;+ İmam Gadi* (ə)19"ər kəs yalan lduğunu bildiyi halda
and i-sə Allaha *arşı müharibəyə *al2mışdır+:
k
1734. İmam Gadi* (ə)19Mə$burən yalandan and i-mək
#.ündən snra *alan #vladlara y2sullu* /ətirər+:
B

5+. $alıma and i6dirməyin yolu
1735. İmam 3li (ə) 19talıma and i-dirmək istəyəndə, na
9Mən Allahın *üvvət və *üdrətindən u.a* lum: dedi.dirərək
and i-irdin+ ?ünki ə/ər yalandan buna and i-miş lsa -2 te. bir
.amanda #. $ə.asına -atar+ An$a*, 9And lsun Allaha, 7ndan
@
,ə*ərə, ayə <<j
<
əl&4a)i, $+l, səh+j;j, hədis @
;
Gəvabul&3mal, səh+<B@, hədis <
j
Gəvabul&3mal, səh+<lC, hədis ;
k
Gəvabul&3mal, səh+<B=, hədis @+
B
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+<C=, hədis @=
329
baş*a Allah y2dur: desə Allah $ə.a verməyə tələsmə.+ ?ünki
Allah&taalanı vahidliyi ilə mədh etmişdir+:
l
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <k;
330
HHK
Valal
5#-. .alal
TurUan:
9Gəndən hansı şeylərin halal lduğunu sruşurlar+ 'e ki, si.ə
0ak şeylər halal lunmuşdur+:
@

9Ey insanlaro rer ü.ündə halal və 0ak lan şeylərdən yeyin
və şeytanın ardın$a /etməyin+ 7, si.in a-ı*&aşkar
düşmənini.dir+:
<

Vədis:
@l;B+ İmam 3li (ə)19Gənə halaldan isti)adə etməyi, ailənə
ya2şılı* etməyi və bütün hallarda Allahı yad etməyi t#vsiyə
edirəm+:
;
5#1. .alal malı əldə (%məyin 6ə%inliyi
@l;l+ İmam Gadi* (ə)19!ılın$ vurma* halal mal əldə
etməkdən asandır+:
j
5#2. !öminin öz razılığı olmadan onun malından
is%i=adə (%mək "alal d(yil
@l;A+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19"e- kəsə, *ardaşının ra.ılığı
lmadan nun malından he- nə halal deyil+:
k
@
Maidə, ayə j
<
,ə*ərə, ayə @BA
;
mürərul&"ikəm, hədis B@;@
j
ysulu&4a)i, $+k, səh+@B@, hədis @
k
4ən.ul&pmmal, hədis ;C;jk
331
ιοοοοοοπ
HHL
mazümlülük
5#3. 8öz&ml&l&k
@l;=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19'#.ümlü insan
0eyğəmbərliyə ya2ındır+:
@
@ljC+ İmam 3li (ə)19'#.ümlülük ağlın kamilliyidir+:
<
@lj@+ İmam 3li (ə)19'#.ümlülük m#minin işinin ni.ama
düşməsinin səbəbidir+:
;
@lj<+ İmam 3li (ə)194işinin /#.əlliyi nun d#.ümlülüyü ilə
#l-ülür+:
j
@lj;+ İmam 3li (ə)193/ər d#.ümlü deyilsənsə də, #.ünü
d#.ümlü kimi /#stər+ ?ünki #.ünü baş*a insanlara bən.ədib,
snunda nlardan birinə -evrilməyən -2 a. adam ta0ılar+:
k
@ljj+ İmam 3li (ə)19'#.ümlü kəsdir ki, #. *ardaşlarına
*arşı d#.ümlü lsun+:
B
@ljk+ İmam R.a (ə)19İnsan d#.ümlü lmayın$a, abid
lma.+:
l
5#4. 8öz&m gə%irən ş(ylər
@ljB+ İmam 3li (ə)19Ağlın artması ilə d#.ümlülük də artar+:
A
@ljl+ İmam 3li (ə)19Gənə d#.ümlü lmağı t#vsiyə edirəm,
-ünki , elmin səmərəsidir+:
=
@ljA+ İmam 3li (ə)19'#.ümlülüklə vü*ar yüksək ə.m və
iradədən dğulmuş iki əki.dir+:
@C
5#5.8öz&ml&l&y&n səmərələri
@
,iharul&3nvar, $+j;, səh+lC, hədis B@
<
mürərul&"ikəm, hədis @Ckk
;
mürərul&"ikəm, hədis @Ckk
j
mürərul&"ikəm, hədis @Ckk
k
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <Cl
B
murərul&"ikəm, hədis @@@@
l
əl&4a)i, $+<, səh+@@@
A
murərul&"ikəm, hədis j<lj
=
murərul&"ikəm, hədis BCAj
@C
Fəh$ül&,əlağə, hikmət jBC
332
@lj=+ İmam 3li (ə) 19'#.ümlü lan, ağalı* edər+:
@@

@lkC+ İmam 3li(ə)19'üşməninə *arşı d#.üm /#stərən, na
*alib /ələr:
<
@lk@+ İmam 3li (ə) 19'#.ümlü şə2sin bu 2asiyyətindən
/#türdüyü ilk bəhrə, nadanın mü*abilində 2al*ın nun
k#məyinə /əlməsidir+:
;

@lk<+ İmam 3li (ə)19!ə.əbin şiddətli va2tında d#.üm
/#stərmək, insanı Allahın *ə.əbindən amanda sa2lar+:
j
@lk;+ İmam Gadi* (ə) 194#məklik ü-ün d#.ümlülük ki)ayət
edər+:
k
5#. 8öz&ml&l&y&n iza"ı
@lkj+ İmam "əsən (ə) (dözümlülüyün mənas haqda sualn
!a#abnda)0 9'#.ümlülük *ə.əbi bğma* və nə)si
sa2lama*dır+:
B

5##. 1əzə,li olanda döz&ml&l&k
@lkk+ sğman (ə) 19'#.ümlü şə2s *ə.əbli va2tından *eyri
bir halda tanınma.+:
l
@lkB+ İmam 3li (ə) % ən d#.ümlü şə2s barədə sualın
$avabında 0=!ə.əblənməyən kimsədir+:
A
@lkl+ İmam Gə$$ad (ə) 19Mənim insandan 2şum /əlir ki,
*ə.əbləndiyi va2tı səbr nu ha*lasın+:
=
@@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<CA, hədis @
<
4ən.ul&iəvaid, $+@, səh+;@=
;
Məani&32bar, səh+;@=, hədis A=B
j
murərul&"ikəm, hədis @llB
k
əl&4a)i, $+<, səh+@@<, hədis B
B
,iharul&3nvar, $lA, səh+@C<
l
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@C<
A
3mali&Gədu*, səh+;<<, hədis j
=
əl&4a)i, $+<, səh+@@<, hədis ;
333
ιοοοοοοπ
HHM
Wxma!lS!
5#). 5xmaqlıq
@lkA+ İmam 3li (ə) 19A2ma*lı*, ən 0is 2əstəlikdir+:
@
@lk=+ İmam 3li (ə) 193n 0is y2sullu* a2ma*lı*dır+:
<
@lBC+ İmam 3li (ə) 19A2mağın #.ü #.ünə vurduğu .iyanı,
düşmən #. düşməninə vurma.+:
;
5#+. 5xmağın si=ə%ləri
@lB@+ Məsih (ə) 9.xmaq kimdirLC sualnn !a#abnda0
9İnadkar, #.ündənra.ı, bütün )ə.ilətlərin #.ündə lduğunu .ənn
edən, he- kəsi #.ündən üstün bilməyən, bütün hü*u*ların
nun-ün lduğunu düşünən və baş*alarının nun ü.ərində lan
he- bir ha**ını tanımayandır+ ,u elə a2ma*lı*dır ki, nun
dərdinə he- bir əla$ y2dur+:
j
@lB<+ İmam 3li (ə) 194im baş*alarının eyblərini /#rüb nları
yarama. hesab edir, snra isə həmin eyibləri #.ündə bəyənirsə,
hə*i*i a2ma* dur+:
k
@lB;+ İmam 3li (ə) 194işinin a2ma*lığı ü- şeydən tanınar1
mənası. (s#.lər) danışma*dan, ndan sruşulmayan suala
$avab verməkdən və işlərində *r2ma.lı* və $əsarətdən+:
B
@lBj+ İmam 3li (ə) 19A2mağın nişanələrindən biri budur ki,
hər an bir rən/ə düşər+:
l
@lBk+ İmam 3li (ə)19Eal*ın sənin ü-ün dedikləri hər bir şeyi
rədd etməyə -alışma+ A2ma*lığı /#stərmək-ün elə bu
ki)ayətdir+:
A
5)-. 5xmaqla yoldaşlıq (%mək
@
murərul&"ikəm, hədis BAl
<
murərul&"ikəm, hədis <Aj=
;
Fəh$us&Gəadə, $+;, səh+<<k
j
əl&İ2tisas, səh+<<@
k
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;j=
B
murərul&"ikəm, hədis jkj<
l
murərul&"ikəm, hədis =jjk
A


murərul&"ikəm, hədis @C<k@
334
@lBB+ İmam Gə$$adın (ə) #. ali$ənab ğlu "ə.rət ,a*irə (ə)
t#vsiyyələrindən1 97ğlumo A2ma*la turub&durma*dan və ya
yldaşlı* etməkdən -əkin, ndan u.a*laş və nunla həms#hbət
lma+ ?ünki ağılsı. adam istər yanında lsun, istərsə də baş*a
yerdə, al-a* və şə2siyyətsi.dir+ G#hbətə başlasa a2ma*lığı nu
rüsvay edər və nə va2t sakit *alsa, bu nun s#. danışma*
*üdrətinin lmamasına /#rə lar+ 3/ər bir iş /#rərsə nu 2arab
edər, #hdəsinə bir məsuliyyət /#türsə nu yarıtma.+ Fə #. elmi
nun dadına yetər, nə də baş*alarının biliyi na )ayda verər+
7nun 2eyrini istəyən insanın s#.ünə *ula* asma.+ 7nunla
turub duranın əlindən rahatlığı lma., anası #lümünü istəyər+
t#v$əsi nu itirməyi, *nşusu *nşulu*dan /etməsini və
yldaşı nunla yldaşlı*dan 2ilas lmasını ar.ulayar+ 3/ər
mə$lisin ən ki-ik şə2si lsa, #.ündən yüksək şə2sləri ə.iyyətə
salar+ Mə$lisin ən b#yük şə2si larsa tabeliyində lanları )əsada
və 0.ğunluğa -əkər+:
@
@lBl+ İmam Gadi* (ə) 19"ər kəs a2ma*la dstlu* etməkdən
u.a*laşmasa, te.liklə nun ə2la*ını və 2asiyyətini #.ünə
/#türər+:
<
5#1. *n axmaq insan
@lBA+ İmam 3li (ə)193n a2ma* insan #.ünü hamıdan ağıllı
biləndir+:
;
@lB=+ İmam 3li (ə) 193n ağılsı. insan dur ki, ya2şılı*
etmədən (eyni halda) təşəkkür /#.ləsin, 0islik edərək
(əvə.ində) ya2şı müka)at umsun+:
j
@llC+ İmam 3li (ə) 193n a2ma* insan dur ki, #.ündə də
lduğu halda baş*aların eybini yarama. hesab edir+:
k
5)2. 5xmağın ca'a,ı
@ll@+ İmam 3li (ə) 19A2mağın mü*abilində susma*, na
$avab verməkdən ya2şıdır+:
B
@
3mali&6usi, səh+ B@;, hədis <BA
<
3mali&Gadu*, səh+<<<
;
murərul&"ikəm, hədis ;CA=
j
murərul&"ikəm, hədis ;<A;
k
murərul&"ikəm, hədis ;;j;
B
murərul&"ikəm, hədis @@BC
335
336
ιοοοοοοπ
HHN
Vamam
5#3. .amam
@ll<+ İmam 3li (ə)19"amam nə /#.əl saraydır1
((əhənnəmdəki) 7du yada salar və -irki (bədəndən) a0arar+:
@
@ll;+ İmam Gə$$ad (ə) 19y- şey insanı k#kəldər, ü- şey isə
arı*ladar+ 4#kəldən ü- şey bunlardır1 hamama -2 /etmək, 2ş
ətir iyləmək və yumşa* 0altar /eymək+ Arı*ladan ü- şeysə
budur1 -2 yumurta, balı* və yetişməmiş 2urma yemək+:
<
@llj+ İmam Gadi* (ə)19y- şey bədəni krlayar və -2
#ldürü$ü təsir /#stərər19A2şamdan *almış b.başı yemək, t2
*arına hamama /etmək və yaşlı *adınlarla $insi əla*ədə
lma*+:
;
@llk+ İmam Gadi* (ə) 19Mə5dəndə a. bir şey landa hamama
/et ki, hərarət nu aşağı yatırsın+ ,u sənin bədəninin
*üvvətlənməsi ü-ün daha ya2şıdır+ 62 *arına da hamama
/etmə+:
j
@llB+ İmam 4a.im (ə)19,ir /ündən bir hamama /etmək
insanı k#kəldər+ "ər /ün hamama /etmək isə b#yrəklərin yağını
əridər+:
k
@
Mən la yəh.uru&iə*ih, $+@, səh+@@k, hədis <;l
<
əl&Eilas, səh+@kk, hədis@=j
;
,iharul&3nvar, $+lB, səh+lk, hədis@=
j
,iharul&3nvar, $+lB, səh+lk
k
Məkarimul&32la*, $+@, səh+@<k, hədis <=A
337
ιοοοοοοπ
HHY
thtiyac
5)4. L"%iyac
@lll+ İmam 3li (ə) 19"ər kimə ya2şılı* etsən nun ağası
larsan+ "ər kimə ehtiya$ əlini u.atsan nun əsiri larsan+ "ər
kəsdən ehtiya$sı. lsan nunla həmtay larsan+:
@
@llA+ İmam 3li (ə)1 9"ər kəsə ehtiya$ın lsa, nun yanında
2ar larsan+:
<
5)5. L"%iyacların ödənilməsi
@ll=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19>. *ardaşına k#mək etmək
və 2eyir vermək ü-ün -alışan şə2sə Allah ylunda mübari.ə
edənlərin savabı ya.ıla$a*+:
;
@lAC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. m#min *ardaşının bir
ehtiya$ını #dəyən kəs, bütün #mrünü Allaha ibadətlə ke-irən
bəndə kimidir+:
j
@lA@+İmam Gadi* (ə)19"ər kəs Allah ri.asına #. müsəlman
*ardaşının ehtiya$ını #dəmək ü-ün -alışarsa, Allah&taala na
min&min 2eyir əməlin savabını ya.ar+:
k
@lA<+ İmam Gadi* (ə) 19"ər kəs #. m#min, müsəlman
*ardaşının ehtiya$ını aradan /#türməyə sə5y /#stərərsə,
*ardaşının ehtiya$ının )ikrində lduğu va2tadək Allah&taala
nun #. ehtiya$ının /#türülməsini lüt) edər+:
B
@lA;+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala buyurmuşdur1(amaat
mənim ailəmdir+ 7nlardan mənim yanımda ən sevimliləri
$amaatla daha mehriban lanları və nların ehtiya$larının
#dənilməsi naminə daha -2 -alışanlarıdır+:
l
@
Məkarimul&32la*, səh+@<B, hədis;C;
<
əl&Eisal, səh+j<C, hədis@j
;
murərul&"ikəm, hədis AB@C
j
3mali&6usi, səh+jA@, hədis@Ck@
k
əl&4a)i, $+<, səh+@=l, hədisB
B
3mali&6usi, səh+@=l, hədis @jl
l
əl&4a)i, $+<, səh+@==, hədis @C
338
@lAj+ İmam Gadi* (ə) 19>. *ardaşının ehtiya$ını aradan
/#türmək ylunda addım atan kimsə Gə)a ilə Mərva arasında
sə5y edən şə2s kimidir+:
@
@lAk+ İmam Gadi* (ə) 19"ər kəs #. m#min *ardaşının bir
ehtiya$ını #dəyərsə, Allah&taala !iyamət /ünü nun yü. min
ehtiya$ını #dəyər ki, nların da birin$isi (ənnətdir+:
<
@lAB+ İmam Gadi* (ə)19M#minin ehtiya$ını #dəmək, hər
birinə yü. min (dirhəm, ya dinar) 2ər$lədiyin iyirmi hə$$dən
Allah yanında daha sevimlidir+:
;
5). 1ardaşının ("%iyacını ödəməkdən im%ina (dən
@lAl+ İmam ,a*ir (ə)19,ir müsəlman baş*a bir müsəlmanla
/#rüşmək və ya bir ha$ət istəmək ü-ün nun mən.ilinə /etsə
və ndan i-əri da2il lma* ü-ün i.n istəsə, da evdə lduğu
halda -#lə -ı2masa, nlar bir&biri ilə /#rüşən va2tadək ev sahibi
daim Allahın sənəti altında lar+:
j
@lAA+ İmam Gadi* (ə)19"ər kəsə m#min *ardaşı y2sul
va2tında #. ehtiya$ını s#yləsə və #.ü, ya2ud da baş*asının
vasitəsilə nun ehtiya$ını #dəyə bilə$əyi halda bu işi /#rməsə
Allah&taala !iyamət /ünü nu əlləri bynunun ar2asında bağlı
halda *əbirdən *aldırar və bəndələrin srğu&sualını
*urtaranadək həmin və.iyyətdə sa2lar+:
k

@lA=+ İmam Gadi* (ə)19,i.im *ardaşlardan biri ehtiya$ əlini
şiələrdən birinə tərə) u.atsa, da k#mək etməyə *adir lduğu
halda #. k#məyini əsir/əsə, Allah&taala nu bi.im
düşmənlərimi.dən birinin ehtiya$ını #dəməyə mübtəla edər və
bu səbəbdən də !iyamət /ünü ə.aba dü-ar lar+:
B
@l=C+ İmam Gadi* (ə)19"ər bir m#min, m#hta$ m#min
*ardaşını #.ünün malından məhrum edərsə, Allaha and lsun
ki, (ənnət yeməyinin lə..ətini dadma. və m#hürlənmiş 2alis
((ənnət) şərabı nuş etmə.+:
l
5)#. L"%iyacları ödəməyə %ələsmək
@l=@+ İmam Gə$$ad (ə)19"ər kəs #. ehtiya$ əlini mənə tərə)
u.adan .aman, nun ehtiya$ını və -ətinliyini aradan /#türməyə
@
6uhə)ul&p*ul, səh+;C;
<
əl&4a)i, $+<, səh+@=;, hədis @
;
əl&4a)i, $+<, səh+@=;, hədisj
j
əl&4a)i, $+<, səh+;Bk, hədisj
k
,iharul&3nvar, $+lj, səh+<Al, hədis@;
B
Gəvabul&3mal, səh+<=l, hədis @
l
Gəvabul&3mal, səh+<AB, hədis<
339
tələsərəm+ ?ünki *r2uram iş işdən ke-ə və mənim k#məyimin
artı* na he- bir )aydası lmaya+:
@
5)). 8ilək diləməyin qaydaları
@l=<+ İmam 3li (ə)19Allahımo Məni, 2əl* etdiklərindən 0is
adamların he- birinə m#hta$ etməo 3/ər məni m#hta$
edirsənsə, nlardan ən 2ş2asiyyətli və ən sə2avətlisi, mənim
ehtiya$ımı şirin dillə və mənə daha a. minnət *yma*la aradan
/#türənə, m#hta$ eto:
<
@l=;+ İmam Gə$$ad (ə) nun hü.urunda 9Allahımo Məni #.
bəndələrinə m#hta$ etməo: deyə ər. edən şə2sə buyurdu1
9,elə deyil, -ünki insanlar bir&birinə m#hta$dırlar+ Gən belə de1
Allahımo Məni yaratdı*ların arasında 0is adamlara m#hta$
etməo:
;
@l=j+ İmam ,a*ir (ə)196ə.ə varlanmışa m#hta$ lan
kimsənin hekayəti, ə)i ilanın ağ.ında lan bir dirhəmin
hekayətidir+ "əm sənin na ehtiya$ın var, həm də ə)i ilandan
səni təhlükə /#.ləyir+:
j
@
pyune 32bare R.a (ə) $+<, səh+@l=, hədis <
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+kB, hədis@@@
;
6uhə)ul&p*ul, səh+<lA
j
6uhə)ul&p*ul, səh+<=j
340
ιοοοοοοπ
HHZ
thtiyat
5)+. >z dinin &6&n ("%iya% (%
@l=k+ İmam 3li (ə)19Gənin *ardaşın, sənin dinindir+ ,elə isə,
ba$ardığın *ədər, #. dinindən muğayat l+:
@
@l=B+ İmam Gadi* (ə)19>. dinində u.a*/#rən və ehtiyatlı
l+:
<
@l=l+ İmam Gadi* (ə)19Gənin ü-ün mümkün lan bütün
işlərdə ehtiyatlı l+:
;
ιοοοοοοπ
@
3mali&6usi, səh+@@C, hədis @BAB
<
,iharul&3nvar, $+<, səh+<k=, hədis =
;
,iharul&3nvar, $+<, səh+<BC, hədis @@
341
HH[
Vəyat
5+-. .əya%
@l=A+ İmam 3li (ə)19,ilin ki, həyatdan baş*a, elə bir şey
y2dur ki, sahibi ndan dyub yrulmasın+ ?ünki #lümdə #.
rahatlığını /#rmür+:
@
5+1. Bu 'ə "əya%
TurUan:
9"ər bir $anlını sudan yaratdı*+:
<
Vədis:
@l==+ İmam Gadi* (ə)19Guyun dadı həyatdır+:
;
5+2. .əya%dan da"a yaxşı olanlar
@ACC+ İmam 3skəri (ə)19"əyatdan daha ya2şısı dur ki, nu
əldən verən .aman #. həyatından be.əsən+ >lümdən daha 0isi
dur ki, na məru. *alanda #lümü ar.ulayasan+:
j
5+3. .əqiqi "əya%
@AC@+ İmam 3li (ə)19'indarlı*dan baş*a həyat, əminliyi
əldən verməkdən baş*a #lüm y2dur+:
k
@AC<+ İmam 3li (ə) 196vhid (təkallahlılı*) $ana həyat bə2ş
edəndir+:
B

@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @;;
<
3nbiya, ayə ;C
;
6uhə)ul&p*ul, səh+;lC
j
6uhə)ul&p*ul, səh+jA=
k
əl&İrşad, $+@, səh+<=B
B
murərul&"ikəm, hədis kjC
342
343
ιοοοοοοπ
HJ\
Veydanat aləmi
5+4. .(y'anların "&ququ
@AC;+ 9,iharul&ənvar: kitabından19Allahın Rəsulu (s) di.ində
sarı* və belində yük lan bir dişi dəvəni /#rüb sruşur19,u
dəvənin sahibi hardadırn 7na deyin ki, !iyamət /ünü bu
dəvənin ndan #. ha**ını tələb etməyinə ha.ırlaşsın+:
@
@ACj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala mehribanlı*
/#stərməyi sevir və nu yerinə yetirməyə k#mək edər+ ,elə isə,
arı* heyvanları mindiyini. .aman nları #. mən.illərinə /ətirin+
!uru və tsu. tr0a*dan te. ke-ib&/edin və yaşıllı*, tlu*
larsa heyvanları bura2ın ki, rada istirahət etsinlər+:
<
@ACk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gağlam heyvanlara minin və
nları sağlam sa2layın+ 4ü-ələrdə, ba.arlarda nlardan #.
2ütbələrini. və s#hbətlərini. ü-ün kürsü kimi isti)adə etməyin+
Fə -2dur, #. suvarisindən daha 2eyirli lan və Allah&taalanı
daha -2 yad edən miniklər+:
;
@ACB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"eyvanın #. sahibi ü.ərində
altı ha**ı vardır1 nun belindən düşən .aman na t versin,
suyun yanından ke-əndə nu suvarsın, səbəbsi. yerə nu
vurmasın, /ü$ündən artı* yükləməsin, *üvvəsi -atmadığı
məsə)ədə yla a0armasın, həddindən artı* müddətdə nun
belində *almasın+:
j
@ACl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"eyvanların ü.ündən
vurmayın, -ünki nlar Allaha həmd və təsbih deyirlər+:
k
@ACA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1932la*sı. *adın su *uyusu
başında hürən və a. *ala susu.lu*dan #lən bir it /#rür+ ,u
*adın aya**abısını sı2arır, ü. #rtüyünü a-ıb aya**abını na
bağlayır və *uyudan it ü-ün su -ı2arır+ ,u əmələ /#rə Allah&
taala nun /ünahlarını bağışlayır+:
B
@
,iharul&3nvar, $+l, səh+<lB, hədis kC
<
əl&4a)i, $+<, səh+@<C, hədis @<
;
4ən.ul&pmmal, hədis <j=kl
j
Mustədrəkul&uəsail, $+A, səh+<kA, hədis =;=;
k
əl&4a)i, $+B, səh+k;A, hədis j
B
4ən.ul&pmmal, hədis j;@@B
344
@AC=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər bir heyvan % istər *uş
lsun, ya *eyrisi ə/ər ha*sı. yerə #ldürülərsə, !iyamət /unu #.
*atilindən şikayət edə$ək+:
@
@A@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər kəs səbəbsi. yerə bir
sər-əni #ldürsə, həmin sər-ə !iyamət /ünü Allah dər/ahına
nun əlindən nalə -əkib deyə$ək19Ey mənim Rəbbimo iilankəs
məni isti)adə ü-ün deyil, səbəbsi. yerə #ldürdü+:
<
@A@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər heyvanlara etdiyini.
.ülmlər bağışlanarsa, /ünahlarını.ın əksəriyyəti
bağışlanmışdır+:
;
@A@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taalanın sənin i2tiyarına
verdiyi bu dilsi.&ağı.sı. heyvana /#rə Allahdan *r2mursann ,u
dilsi. heyvan nu a$ sa2lamağından və ə.iyyət verməyindən
mənə şikayət etdi+:
j
@A@;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"eyvanı müslə edənə (diri&diri
heyvanın *ulağını, dilini və burnunu kəsmək) Allah sənət
etsin+:
k
@A@j+ İbn Abbas nə*l edir19Allahın Rəsulu (s) ə.iyyət verən
heyvandan baş*a, hər bir $anlını #ldürməyi *adağan etmişdir+:
B
@A@k+ İmam Gadi* (ə)19,ir *adın 0işiyi susu.lu*dan
#lənədək bağlı sa2ladığına /#rə ə.aba məru. *aldı+:
l
@
4ən.ul&pmmal, hədis ;==BA
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;==l@
;
4ən.ul&pmmal, hədis <j=l;
j
4ən.ul&pmmal, hədis <j=A<
k
4ən.ul&pmmal, hədis <j=l@
B
4ən.ul&pmmal, hədis ;==A@
l
Məkarimul&32la*, $+@, səh+<AC , hədisABj
345
ιοοοοοοπ
HJH
Vəya
5+5. .əya
@A@B+ İmam 3li (ə)19"əya hər /#.əlliyə və ya2şılığa -atma*
ü-ün vasitədir+:
@
@A@l+ İmam 3li (ə)19"əya bütün ya2şılı*ların a-arıdır+:
<
@A@A+ İmam 3li (ə)19İnsanların ən ağıllısı nların ən
həyalısıdır+:
;
@A@=+ İmam 3li (ə) 19"əya 0isliyə mane lar+:
j
@A<C+ İmam 3li (ə)19"əya i))ətliliyin səbəbidir+:
k
5+. .əya 'ə iman
@A<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər dinin #. təbiəti vardır,
İslamın təbiəti də həyadır+:
B
@A<<+ İmam Gadi* (ə) 19"əyası lmayanın imanı y2dur+:
l
5+#. .əyanın qınanıldığı "allar
@A<;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"əya iki n#vdür1 ə*ldən
dğan həya və ağılsı.lı*dan t#rəyən həya+ 3*lin həyası elmdir,
a2ma*lığın həyası isə $ahillik+:
A
@A<j+ İmam 3li (ə)19ptan$a*lı* məhrumiyyətə ya2ındır+:
=
@A<k+ İmam 3li (ə)19ptan$a*lı* ru.inin ylunda maneədir+:
@C
@A<B+ İmam 3li (ə)194im ha**ı deməyə utanırsa
a2ma*dır+:
@@
5+). .əyasızlığın nə%icəsi
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<@@ , hədis@
<
murərul&"ikəm, hədis ;jC
;
murərul&"ikəm, hədis <=CC
j
murərul&"ikəm, hədis @;=;
k
murərul&"ikəm, hədis kk<l
B
4ən.ul&pmmal, hədis klkl
l
əl&4a)i, $+<, səh+@CB , hədisk
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@j= , hədislk
=
murərul&"ikəm, hədis Bl@j
@C
murərul&"ikəm, hədis <lj
@@
murərul&"ikəm, hədis ABkC
346
@A<l+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Peyğəmbərlərin (ə)
misallarından 2al* arasında bu s#.dən baş*a bir şey
*almayıb1"əyan lmasa, istədiyin hər işi et+:
@
@A<A+ İmam 3li (ə)19Eal*dan həya etməyən kəs, Gübhan
lan Allahdan da həya etmə.+:
<
@A<=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahdan #. ya2şı
*nşularından həya etdiyin kimi həya et+ ?ünki Allahdan həya
etmək əminliyi artırar+:
;
@A;C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər birini. /e$ə və /ündü.
si.in kənarını.da lan iki mehriban *nşudan həya etdiyini.
kimi, #.ünü.lə bir/ə lan iki mələkdən də həya etməlisini.+:
j
@A;@+ İmam 4a.im (ə)19Aşkarda insanlardan həya etdiyini.
kimi, /i.lində də Allahdan həya edin+:
k
--. .əyanın zir'əsi
@A;<+ İmam 3li (ə)19"əyanın .irvəsi, insanın #.ü& #.ündən
həya etməsidir+:
B
@
pyune 32bare R.a (ə), $+ <, səh+=k, hədis<Cl
<
murərul&"ikəm, hədis =Cl@
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<CC, hədis<A
j
4ən.ul&pmmal, hədis klk@
k
6uhə)ul&p*ul, səh+;=j
B
murərul&"ikəm, hədis B;B=
347
ιοοοοοοπ
HJJ
W!iət
-1. 5qi,ə%
@A;;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19M#min həmişə a*ibətinin 0is
lmasının *r2usu i-indədir+ Ruhu bədənindən -ı2ana və #lüm
mələyi *arşısında .ahir lan anadək Allahın ra.ılığına,
bağışlanmasına *vuşduğuna əminliyi lmur+:
@
@A;j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ə5.ən insan u.un müddət
(ənnət əhlinin işini yerinə yetirir, amma a2ırı (əhənnəm əhlinin
a*ibəti lur+:
<
@A;k+ Allahın Peyğəmbəri (s)194imsənin işinin a*ibəti si.ə
məlum lmayın$a, ndan (ya2şı əməllərindən) heyrətə
/əlməyin+ ?ünki insan #mrünün b#yük hissəsini, ya bir
müddətini ya2şı işlər /#rməklə ke-irir və bu halda dünyadan
k#-ərsə (ənnətə /etmiş lar+ An$a*, (/#rürsən) insan birdən
dəyişir və nalayi* işlər /#rməyə başlayır+:
;
-2. Aaxşı sonluğun sə,ə,ləri
@A;B+ İmam 3li (ə)19Allah&taalanın səni 0is a*ibətdən
*rumasını istəyirsənsə, bil ki, sənə yetişən hər 2eyir Allahın
lüt)ündən və uğurundandır+ Gənə yetişən hər 0isliyə /#rə isə
(bil ki,) Allah sənə m#hlət və )ürsət vermişdir+ 7nun sənə *arşı
lan səbr və /ü.əştindən *r2+:
j
@A;l+ İmam Gadi* (ə) bir nə)ərə 2itabən1 93/ər əməlinin
2eyirli snlu*la başa -atmasını və #lüm anında ən ya2şı
əməllərinlə dünyadan k#-məyini istəyirsənsə, Allahın ha**ını
*ru+ ,elə ki, 7nun verdiyi nemətləri /ünah ylda 2ər$ləmə,
sənə *arşı /#stərdiyi səbrə /#rə *ürurlanıb, *a)il lma+ ,i.i
(3hli&,eyti) ya2şı s#.lərlə yad edən, ya bi.im məhəbbətimi.dən
danışan bir kəs /#rəndə, na h#rmət et+:
k
@
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;BB, hədis@;
<
4ən.ul&pmmal, hədis kjk
;
4ən.ul&pmmal, hədis kA=
j
,iharul&3nvar, $+lC, səh+;=<, hədisBC
k
pyune 32bare R.a (ə), $+<, səh+j, hədisA
348
349
ιοοοοοοπ
HJK
fidmət etmək
-3. Qidmə% (%mək
@A;A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ir dəstə müsəlmana 2idmət
edən hər müsəlmana Allah&taala (ənnətdə nların sayı *ədər
2idmət-i verər+:
@
@A;=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19M#minin m#min *ardaşına
2idmət etməyi elə bir mə*amdır ki, )ə.ilət və savabı nun
mislindən (yəni, *arşılı*lı 2idmətindən) baş*a he- bir şeylə əldə
lunma.+:
<
@AjC+ İmam Gadi* (ə)19M#minlər bir&birinin 2idmət-iləridir+:
((əmil deyir) 3r. etdim19Fe$ə bir&birlərinin 2idmət-iləri
lurlarn: ,uyurdu19,ir&birilərinə 2eyir verirlər+:
;
@Aj@+ İmam Gadi* (ə)19!ardaşına 2idmət eto Amma ə/ər
səni mə$buri 2idmətə və biyara /#türsə, na 2idmət etmə+:
j
@
əl&4a)i, $+<, səh+<Cl, hədis@
<
Müstədrikul&uəsail, $+@<, səh+j<=, hədis@jk<j
;
əl&4a)i, $+<, səh+@Bl, hədis=
j
əl&İ2tisas, səh+<j;
350
ιοοοοοοπ
HJL
fədaric
-4. !ariginlər
TurUan:
9'e1Gi.ə əməllərində ən -2 .iyana uğrayan insanları
tanıtdırımmın 7nlar ya2şı iş /#rdüklərini /üman etdikləri halda,
dünyadakı sə5yləri 0u- lan kimsələrdir+:
@

Vədis:
@Aj<+ 94ən.ul&pmmal: kitabından19Allahın Peyğəmbəri (s)
"üneyn (müharibəsi) /ünü *ı.ıl kül-ələri b#lürdü+ rldan bir kişi
/əlib dedi19Ey Məhəmməd, ədalətli lo Allahın Peyğəmbəri (s)
buyurdu19uay lsun sənəo 3/ər mən ədalətli deyiləmsə, bəs
nda ədalətli kimdirn (ra2ud buyurdu1) Məndən snra ədaləti
kimdə ta0a$a*sını.n: ,u va2t buyurdu196e.liklə buna bən.ər
insanlar /ələ$əklər+ 7nlar Allahın kitabına düşmən ldu*ları
halda nu tələb edə$əklər+ Allahın kitabını 2uyarlar, amma
(2udu*ları) hül*umlarından aşağı /etmə.+ ,aşları *ır2ı* lar+
7nlar baş *aldıran .aman byunlarını vurun+:
<
@Aj;+ İmam 3li (ə) (,ir nə)ər yu2arıda 2atırlanan ayəni
"ə.rətin (ə) hü.urunda 2uyanda buyurdu)19Eəvari$ bu
kəslərdəndir+:
;

@Ajj+ İmam 3li (ə)19Allahın Rəsulundan (s) eşitdim ki,
a2irə.&.amanda a.yaşlı, *uşbeyin bir $amaat baş *aldırar+
G#.lərin ən ya2şılarını danışar, si.dən -2 nama. *ılarlar,
!ur5an 2uyarlar+ Amma, nların imanı hül*umlarından aşağı
/etmə.+ 72 kamandan -ı2an kimi nlar da dindən -ı2a$a*lar+
7nları #ldürün+:
j
-5. Qə'aric öld&r&ləndən sonra
@Ajk+ İmam 3li (ə) 2əvari$in $əna.ələrinin yanından
ke-ərkən buyurdu1 9uay si.in halını.a, si.i aldadan si.ə -2
.iyan vurdu+: 3r. etdilər19Ey 3mirəl&m#minino 7nları kim
@
4əh), ayə @C;, @Cj
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;@B@C
;
Dərhe Fəh$ül&,əlağə, $+<, səh+<lA
j
Dərhe Fəh$ül&,əla*ə, $+<, səh+<Bl
351
aldatdın ,uyurdu19rldan a.dıran şeytan və 0isliyə əmr edən
nə)s 2am ar.ularla nları aldatdı+ xünah meydanını nlar ü-ün
/enişləndirdi, nlara *ələbə vədəsi verdi və bu va2t nları
alvun ağuşuna atdı+:
@
@AjB+ 9Fəh$ül&,əlağə: kitabından19Eəvari$ #ldürüləndən
snra 3mirəl&m#mininə (ə) ər. etdilər19Ey 3mirəl&m#minino ,u
$amaatın hamısı məhv ldun+: "ə.rət buyurdu19"e- va2t,
Allaha and lsun, nlar kişilərin belində və *adınların
rəhmlərindəki nüt)ələrdir+ 7nlardan bir buda* bitən kimi kəsilər
və bu, nlardan bir dəstə ylkəsən və ğru t#rənib *alanadək
davam edə$ək+:
<
@Ajl+ İmam 3li (ə)19Ey insanlaro Mən )itnənin /#.ünü
-ı2artdım və bunu nun ()itnənin) .ülmət *aranlığı hər yeri
bürüdüyü, *udu.luğu və şiddəti sn həddə -atdığı və məndən
baş*a nun *arşısını almağa he- kəsin $əsarəti -atmadığı bir
va2t etdim+:
;
-. İmamın öz&ndən sonra xə'aricin öld&r&lməsini
qadağan (%məsi
@AjA+ İmam 3li (ə)19Məndən snra 2əvari$lə d#yüşməyin
(nları #ldürməyin)+ ?ünki ha**ı tələb edən və na -atmayan,
batil a2taran və nu əldə edən kimi deyildir+:
j
@
Dərhe Fəh$ül&,əlağə, $+<, səh+<;k
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə BC
;
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə =;
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə B@
352
ιοοοοοοπ
HJM
iiyankarlS!
-#. $iyankarlar
@Aj=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19tiyankar #. a2irətini abad
etməkdən *a)il lan kəsdir+:
@
@AkC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>mrünü dünyanı *a.anmağa
sər) edən kəs, bu ti$arətdə .iyan etmiş və uğuru əldən
vermişdir+:
<
-). 8&nya 'ə axirə%də ziyana uğrayanlar
TurUan:
9İnsanların arasında elələri var ki, Allaha tərəddüdlə ibadət
edirlər+ 3/ər na bir 2eyir yetişərsə *əlbi ndan rahatlı* ta0ar,
ə/ər *arşıya bir imtahan -ı2arsa ndan ü. d#ndərər (və
dəyişər)+ 'ünya və a2irətdə .iyana uğrayarlar və bu həmin
a-ı*&aşkar .iyandır+:
;

Vədis:
@Ak@+ İmam 3li (ə) 94imin bədbə2tliyi daha -2durn: sualına
$avabından1 9'ünyanı dünyaya 2atir tərk edən və buna /#rə
dünyanı da əldən verən, a2irətinə də .iyan vuran kişi+ ,ir də
#.ünü /#stərmək ü-ün ibadət edən, -alışan və ru$ tutan kişi+
'ünyanın 2ətrinə dünya lə..ətlərindən məhrum lub və #.ünə
ə.iyyət vermiş bu şə2s, ə/ər bunları Allaha 2atir etsəydi, Allahın
müka)atına layi* lardı+:
j
-+. *n 6ox ziyana uğrayanlar
TurUan:
9'e1 Gi.ə (əməllərində) ən -2 .iyana uğrayan insanlardan
2əbər verimmin 7nlar ya2şı iş /#rdüklərini /üman etdikləri
halda, dünyadakı sə5yləri hədərə /edənlərdir+:
k

Vədis:
@
6ənbihul&Eəvatir, $+< səh+@@A
<
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@@=
;
"ə$$, ayə @@
j
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+=k
k
4əh), ayə @C;, @Cj+
353
@Ak<+İmam 3li (ə)196i$arətdə ən -2 .iyana uğrayan və
sə5ylərində hamıdan uğursu. kimsə dur ki, #. bədənini
(dünya) malı a2tarma* ü-ün ta*ətdən sala və taleyin
mü*əddəratı nun ü.ünə /ülməyə, da 0eşman-ılı* və
həsrətlə dünyadan k#-ərək nun yükü ilə a2irətə ü. tuta:
@
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət j;C
354
HJN
fuXu ntədazakarlS!o
H
1-. ?ə'azökarlıq
TurUan:
9Mə/ər m#minlər ü-ün #. *əlblərini Allahı yad etməklə
2uşu (təva.#) halına salmalarının va2tı /əlib -atmamışdırmın:
<

Vədis:
@Ak;+ 9İrşadul&!ulub: kitabından19Mera$ hədisində Allah&
taaladan nə*l lunur ki, yalnı. Məni tanıyan və Mənim *arşımda
2uşu edən bəndələrimin *arşısında bütün əşyalar təva.#kar
larlar+:
;
@Akj+ İmam 3li (ə)196əva.#karlı* dua ü-ün ne$ə də /#.əl
k#mək-idir+:
j
@Akk+ İmam Gə$$ad (ə)1 duada buyurur1 9Ey Allahımo !ane
lmayan nə)sdən, dyma* bilməyən *arından, yumşa* və
təva.#kar lmayan *əlbdən Gənə 0ənah /ətirirəm+:
k

11. ?ə'əzökarların si=ə%ləri
@AkB+ Allahın Peyğəmbəri (s)196əva.#kar insanın d#rd
əlaməti var1 /i.lində və aşkarda Allahdan *r2ma*, ya2şı işlər
/#rmək, !iyamət /ününü )ikirləşmək və Allahla müna$at
etmək+:
B
@Akl+ İmam 3li (ə)19!əlbi 2uşu halında lanın bədən ü.vləri
də 2uşu halında lar+:
l
@
Euşu & *əlbin #.ünə mə2sus bir halıdır+ Allahdan baş*a *əlbdən hər şeyi
-ı2artma*la yaranan nurani&ruhani bir haldır+
<
"ədid, ayə @B
;
İrşadul&!ulub, səh+<C;
j
murərul&"ikəm, hədis ==jk
k
İ*balul&3mal, $+@, səh+@lj
B
6uhə)ul&p*ul, səh+<C
l
mürərul&"ikəm, hədis A@l<
355
356
ιοοοοοοπ
HJY
fütə
12. Q&%,ə
TurUan:
97nun h#kmranlığını m#hkəmləndirdik, na hikmət və
)əsahətli nit* *abiliyyəti bə2ş etdik+:
@

Vədis:
@AkA+ Gəd ibn İbrahim atasından nə*l edir1 9İki də)ə
minbərdən 2ütbə s#yləyən kəs İbrahim (ə) lub+ ,u rumluların
sut 0eyğəmbəri (ə) əsir /#türdükləri va2t lub və İbrahim (ə)
nlarla müharibə edərək "ə.rəti nların əlindən almışdır+:
<
@Ak=+ (abir19Allahın Peyğəmbəri (s) 2ütbə s#yləyəndə
*şunu düşmən həmləsinin təhlükəsindən a/ah edən *arvul
əs/ər kimi /#.ləri *ı.arar, səsi u$alar və *ə.əbi kükrəyərdi+:
;
@ABC+ 3bu pmamə19Peyğəmbər (ə) rdu baş-ısını
müharibəyə /#ndərəndə buyurardı1 Eütbəni *ısa və s#.ünü a.
et+:
j
@AB@+ 3mmar ibn rasir19Allahın Peyğəmbəri (s) bi.ə
2ütbələrimi.i mü2təsər s#yləməyi əmr etmişdir+:
k
@AB<+ (abir ibn Gəmurət Gəvaiyyi19Allahın Rəsulu (s) $ümə
/ünləri mi.əni -2 u.atma., *ısa s#.lərlə bəyan edərdi+:
B
@
Gad, ayə <C
<
'urrul&Mənsur, $+@, səh+<A<
;
4ən.ul&pmmal, hədis @l=lj
j
4ən.ul&pmmal, hədis @A@<B
k
Gunəne əbi 'avud, hədis @@CB
B
Gunəne əbi 'avud, hədis @@Cl
357
ιοοοοοοπ
HJZ
fətt də xəttatlS!
13. Qə%% 'ə xə%%a%lıq
TurUan:
9Gən !ur5andan *aba* he- bir kitab 2umamışdın və #.
2əttinlə he- bir kitab ya.mamışdın+ 3/ər belə lsaydı, batil əhli
şəkkə düşərdi+:
@

Vədis:
@AB;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mürəkkəb*abına liğə (sa0)
*y, *ələmi itilə, (,ismillahir rəhmanir rəhimdə) 9ba: hər)ini
-ək, 9sin:i a-ı* ya., 9mim:i əyri ya.ma, Allahı /#.əl ya.+ 3r&
rəhmanı bir *ədər u.at, ər&rəhimi ya2şı ya.+:
<

@ABj+ Allahın Peyğəmbəri (s) 9ra2ud elmdən bir nişanə:
ayəsi
;
barədə19,urada mə*səd 2əttdir+:
j
@ABk+ 3ta ibn rəssar19Peyğəmbərdən (s) 2ətt barədə
sruşdular+ ,uyurdu197nu bir 0eyğəmbər təlim etdi və
səhabələri #yrəndilər+:
k

@ABB+ İmam 3li (ə)19Eətt əlin dilidir+:
B
@ABl+ İmam 3li (ə) #. katibi pbeydulla ibn 3bira)iyə
2itabən 19>. mürəkkəb*abına li*a (sa0) *y, *ələminin u$unu
u.ununa itilə, 2əttlər arasında )asilə sa2la və hər)ləri bir&birinə
ya2ın ya.+ ,elə ya.san 2əttin /#.əl lar+:
l
@ABA+ İmam 3li (ə)19!ələminin u$unu yar, lələyini *alın et və
nu sağ tərə)dən kəs ki, 2əttin *əşən/ lsun+:
A
@
3nkəbut, ayə jA
<
3d&'urrul Mənsur, $+@, səh+<A
;
3h*a), ayə j
j
əd&'urrul Mənsur, $+l, səh+j;j
k
əd&'urrul Mənsur, $+l, səh+j;j
B
murərul&"ikəm, hədis <jBk
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;@k
A
mururəl&"ikəm, hədis <jBk
358
359
ιοοοοοοπ
HJ[
İxlas
14. İxlas
TurUan:
9(Deytan) 'edi1Gənin i..ətinə and lsun ki, nların arasından
Gənin se-ilmiş və i2lasla ibadət edən bəndələrindən baş*a
hamısını a.dıra$amq:
@

Vədis:
@AB=+ İmam 3li (ə)19İ2las dinin ən yekun dərə$əsidir+:
<
@AlC+ İmam 3li (ə)19İ2las (Allaha) ya2ın lan kəslərin
ibadətidir+:
;
@Al@+ İmam 3li (ə) 19İ2las ibadətin #l-ü və me5yarıdır+:
j
@Al<+ İmam 3li (ə) 19İ2las imanın .irvəsidir+:
k
@Al;+ İmam 3li (ə)19Fi$at və 2ilas i2lasdadır+:
B
@Alj+ İmam 3li (ə) 19Eş kəsin halına ki, əməli və elmi,
dstluğu və düşmən-iliyi, /#türməyi və *ymağı, nit*i və
sükutu, əməli və danışığı yalnı. Allah ü-ün la+:
l
15. İxlasın 6ə%in olması
@Alk+ İmam 3li (ə)193məli 2alisləşdirmək əməlin #.ünü
yerinə yetirməkdən -ətin, əməl edənlər ü-ünsə niyyəti
)əsaddan və *arışı*dan təmi.ləmək u.unmüddətli $ihaddan
daha ağırdır+:
A
@AlB+ İmam Gə$$ad (ə)193məl 2alisləşənədək nda
sabit*ədəm lma* əməlin #.ündən -ətindir+:
=
1. İşin azJ amma ixlasla olmasının ki=ayə% (%məsi
@
Gad, ayə A<, A;
<
mururəl&"ikəm, hədis l<l
;
mururəl&"ikəm, hədis BBl
j
mururəl&"ikəm, hədis Ak=
k
mururəl&"ikəm, hədis ABC
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@kj
l
6uhə)ul&p*ul, səh+@CC
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<AA, hədis@
=
əl&4a)i, $+<, səh+@B , hədisj
360
@All+ 9əl&4a)i: kitabından1 Allah&taalanın Musaya (ə)
kəlamlarından19Ey Musao Mənə 2atir /#rülən hər bir işin a.ı
-2, Məndən *eyrisi ü-ün yerinə yetirilən işin -2u a.dır+:
@
@AlA+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19!əlbini 2alis et, a. iş sənə
ki)ayət edər+:
<
HK\
Müxlis
K
@Al=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19ralnı. #. elminə əməl
edənlərindən baş*a alimlərin hamısı məhv lar+ ralnı. i2lasla
əməl edənlərdən baş*a, əməl edənlərin də hamısı məhv lar+
İ2lasla əməl edənlərin #.ü də təhlükədədirlər+:
j
@AAC+ İmam Gadi* (ə) Mü)ə..əl ibni Galehə1 9"ə*i*ətən,
Allahın i2lasla əməl edən bəndələri vardır, Allah da #. 2alis ə$r
və müka)atından nlara bə2ş edər+ ,unlar !iyamət /ünü əməl
də)tərləri bş (ya.ısı.) lan kəslərdir+ 7nlar Allah *arşısında
dayananda Allah&taala əməl də)tərlərini nlarla >.ü arasında
lan sirlə dldurar: (Rəvayət-i deyir) 3r. etdim19Ey mənim
ağam, bu niyə belədir (yəni, əməl də)tərləri ağ və ya.ısı.dır)n:
,uyurdu19?ünki Allah&taala nların şənini >.ü ilə nların
arasında lan əla*əsini müha)i.ə-i mələklərin 2əbərdar
lmalarından daha u$a etmişdir+:
k
@AA@+ (əbrayıl (ə) Peyğəmbərin (s) i2las barədə sualının
$avabında buyurub0=Mu2lis, kəsdir ki, #.ü bir şeyi əldə
etməyin$ə insanlardan he- nə istəməsin, həmin şeyi əldə
edəndə ra.ı lsun və şeydən yanında bir *ədər *almış lsa
baş*alarına bə2ş etsin+ ?ünki mə2lu*dan bir şey istəməyən,
Allah ü-ün bəndəliyini e5tira) etmişdir+ >. mə*sədinə -atıb ra.ı
landa, Allahdan ra.ı lmuşdur və Allah&taala da ndan ra.ıdır+
>.ünə *alan şeydən Allaha 2atir bə2ş edəndə #. Rəbbinə
e5timad mərtəbəsinə yetişmişdir+:
B
1). *məllərin qə,ul olunmasında ixlasın rolu
@
əl&4a)i, $+A, səh+jB , hədisA
<
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@lk , hədis@k
;
Mu2lis % əməlini i2lasla, Allaha 2atir yerinə yetirən şə2sdir
j
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@@A
k
İddətud&dai, səh+@=j
B
Furus&Gə*əleyn, $+;, səh+@k , hədiskC
361
@AA<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ir iş /#rəndə nu yalnı. Allah
ü-ün /#r+ ?ünki 7, bəndələrin yalnı. 2alis əməllərini *əbul
edir+:
@
@AA;+ İmam Gadi* (ə) 19Allah&taala buyurmuşdur1Mən ən
ya2şı şərikəm+ >. əməlində mənə şərik /ətirən kimsənin, yalnı.
2alis mənim ü-ün lanlardan baş*a he- bir əməlini *əbul
etmərəm+:
<
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@C; , hədis@
<
Mustədrəkul&uəsail, $+@, səh+@CC , hədisAl
362
HKH
falis din
TurUan:
9'e1Mənə Allaha ibadət və dini 2alis 7nun-ün etmək əmr
lunmuşdur+ Mənə ilk müsəlman lma* buyurulmuşdur+:
@

Vədis:
@AAj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"aramlardan u.a*laşma*
i2lasın kamilliyidir+:
<
@AAk+ İmam Gadi* (ə)194im i2lasla 9sə iləhə illəllah: desə
(ənnətə /edər və nun i2lası bundan ibarətdir ki, 9sə iləhə
illəllah: nu Allahın haram etdikləri şeylərdən -əkindirsin+:
;
2-. İxlasın "əqiqə%i
@AAB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər ha**ın hə*i*əti var+
,əndə də, Allah ü-ün etdiyi əməlin mü*abilində təri)lənib
#yülməməsini istəməyənədək i2lasın hə*i*ətinə
yetişməyə$ək+:
j
@AAl+ İmam 3li (ə)19Ealis ibadət, insanın #. Rəbbindən
baş*a bir kimsəyə ümid bəsləməməsi və #. /ünahından baş*a
he- nədən *r2mamasıdır+:
k
@AAA+ İmam Gadi* (ə)19Ealis əməl dur ki, nu etdiyinə /#rə
Allahdan baş*a bir kəsin səni təri)ləməsini istəməyəsən+:
B

21. İxlas gə%irən ş(y
@AA=+ İmam 3li (ə)19İ2lasın səbəbi əminlikdir+:
l
@A=C+ İmam 3li (ə) 1 9(raranış və a2irət ha*da) Elmin
meyvəsi əməlin i2lasla /#rülməsidir+:
A
@A=@+ İmam 3li (ə)19Ar.ularını a.alt, əməllərin 2alis lar+:
=
@
tümər, ayə @@&@<
<
4ən.ul&pmmal, hədis jj;;=
;
,iharul&3nvar, $+A, səh+;k=, hədis<j
j
,iharul&3nvar, $+l<, səh+;Cj , hədisk@
k
murərul&"ikəm, hədis <@<A
B
əl&4a)i, $+<, səh+@B, hədis j
l
murərul&"ikəm, hədis kk;A<
A
murərul&"ikəm, hədis jBj;+
=
murərul&"ikəm, hədis Bl=;+
363
@A=<+ İmam 3li (ə)19İ2lasın k#kü, 2al*ın əlində lanlardan
/#.ünü -əkməkdir+:
@
22. İxlasın nə%icələri
@A=;+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər bəndə *ır2 sübh Allaha
i2lasla ibadət edərsə, hikmət -eşmələri nun *əlbindən dilinə
a2ar+:
<
@A=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala
buyurur1,əndəmin *əlbinə ba2ıb, Mənə i2lasla və Mənim
ra.ılığımı *a.anma* ü-ün ibadət etdiyini /#rəndə nun işlərinin
ni.amını və tədbirini #. #hdəmə /#türərəm+:
;
@A=k+ İmam 3li (ə)19Fiyyətini 2alis edən kəs al-a*lı*dan
u.a* lar+:
j
@A=B+ İmam Gadi* (ə)19,ütün əşyalar m#minin mü*abilində
təva.#karlı* edər və nun heybətindən *r2ar+: Gnra
buyurdu193/ər Allah ü-ün i2lasla iş /#rərsə, Allah&taala hər
şeyi, hətta yerin /əmiri$i və yırtı$ı heyvanlarını, havadakı
*uşları ndan *r2udar+:
k
@
murərul&"ikəm, hədis ;CAA
<
pyune 32bare R.a (ə), $+<, səh+B= , hədis;<@
;
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@;B , hədis@B
j
murərul&"ikəm, hədis Ajjl
k
,iharul&3nvar, $+lC, səh+<jA, hədis <@
364
ιοοοοοοπ
HKJ
İxtila`
23. İnsanlar 'a"id &mmə% olu,lar
TurUan:
9İnsanlar yalnı. vahid bir ümmət idilər+ Gnra aralarına
i2tila) düşdü+ 3/ər bundan əvvəl sənin Rəbbin tərə)indən bir
s#. (vədə) /əlməsəydi, i2tila)da ldu*ları şey ha*da h#km
verilmişdi+:
@

Vədis:
@A=l+İmam ,a*ir (ə)19Fuhdan *aba* insanlar ilahi )itrət
əsasında bir (vahid) ümmət idilər, nə hidayət lurdular, nə də
ylunu a.anlardan idilər+ Gnra, Allah&taala Peyğəmbərləri
/#ndərdi+:
<
24. İx%ila=ları kənara qoymağa "ə'əsləndirmək
TurUan:
9"amılı*la Allahın i0indən ya0ışın, bir&birini.dən ayrılmayın+
Allahın si.ə bə2ş etdiyi nemətləri yada salın ki, bir .aman si.
düşmən larkən 7, *əlblərini.i bir&birini.ə mehriban etdi və
7nun bu nemətinə /#rə *ardaş ldunu.+:
;
@A=A+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19>. 0eyğəmbərindən snra,
i2tila)a dü-ar lan elə bir ümmət lmadı ki, nların batilə
uğrayanları ha** tərə)darlarına *alib /əlməsin+:
j
@A==+ İmam 3li (ə)19(əmiyyətin əksəriyyəti ilə bir/ə lun+
?ünki Allahın əli $amaatladır+ ,ir&birini.dən ayrılmayın ki,
sürüdən ayrı düşən *yun $anavara yem lduğu kimi
insanlardan ayrı düşən də şeytana yem lar+:
k
@=CC+ İmam 3li (ə)19Allaha and lsun, .ənnim$ə, bu $amaat
te.liklə si.ə *alib /ələ$ək+ ?ünki nlar #. batil ə*idələrində
həmrəy və bir&biri ilə müttə)i*dir+ Gi.sə, #. ha** ə*idəni.də
tə)ri*əyə və 0ar-alanmaya dü-ar lmusunu.+:
B
@
runis, ayə @=
<
Furus&Gə*əleyn, $+@, səh+<C=, hədislAj
;
Ali&İmran, ayə @C;
j
4ən.ul&pmmal, hədis =<=
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @<l
B
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <k
365
@=C@+ İmam 3li (ə)19"e- va2t bir&birinə .idd iki də5vət
lmayıb ki, nlardan ( həmin iki də5vətdən) biri a.ğınlığa tərə)
lmasın+:
@
25. TCmmə%in ix%ila=ı rə"mə%dirR kəlamının mənası
@=C<+ Məani&ə2bar kitabından193bdulm#min 3nsari İmam
Gadi*ə (ə) ər. etdi19,ir dəstə insan rəvayət edir ki, Allahın
Peyğəmbəri (s) buyurub19Mənim ümmətimin i2tila)ı rəhmətdir+:
İmam (ə) buyurdu1 9'ğru deyirlər: (3bdulm#min deyir) 3.r
etdim193/ər nların i2tila)ı rəhmətdirsə, nda nların vəhdəti
ə.abdırn: "ə.rət buyurdu19,u hədisin mənası sənin və nların
başa düşdüyü kimi deyil+ 3slində 0eyğəmbər Allahın bu 9Fiyə
nların hər bir dəstəsindən müəyyən sayda $amaat k#-mürq:
kəlamını nə.ərdə tutmuşdur+ Allah nlara əmr etdi ki, hər
yerdən Peyğəmbərin (s) yanına /əlib dərs alsınlar, snra #.
2al*larının yanına *ayıtsınlar və #. biliklərini nlara #yrətsinlər+
Peyğəmbərin (s) mə*sədi i2tila) dedikdə dində lan i2tila) və
0ar-alanma deyil, nların #. şəhərlərindən /əliş&/edişidir+ ?ünki
din vahiddir+:
<
2. Gamaa% 'ə ayrılığın mənası
@=C;+ İmam Gadi* (ə)19Peyğəmbərdən (s) ümmətinin
$amaatı barədə sruşdu*da buyurdu19Mənim ümmətimin
$amaatı, hər-ənd nlar a. lsalar da, ha** tərə)darlarıdır+:
;
2#. ?ə=riqə 'ə ayrılığın sə,ə,i
@=Cj+ İmam 3li (ə)19Gi. bir&birini.in din *ardaşısını., si.in
aranı.da ayrılı* salanın batini -irkin və ə2la*i 0isdir+ ,una /#rə,
bir&birini.in yükünü /#türmür, 2eyir2ahlı* etmir və bir&birini.ə
sə2avətli deyilsini., bə2şişlər vermirsini. və məhəbbət
bəsləmirsini.+:
j
@=Ck+ İmam 3li (ə)193/ər $ahil sükut etməyi se-səydi,
insanlar i2tila)a dü-ar lma.dı+:
k
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <A;
<
Məani əl&32bar, səh+@kl, hədis@
;
Məani əl&32bar, səh+@kj, hədis@
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @@;
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+A@, hədislk
366
367
ιοοοοοοπ
HKK
^aradSlSX
2). Aaradılışın mənşəyi
@=CB+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19"ər şey sudan
yaradılmışdır+:
@
@=Cl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala dünyanın səmasını
ram edilmiş dalğadan yaratmışdır+:
<
@=CA+ "əbbeye 7rəni19xünlərin birində "ə.rət 3linin (ə)
belə and i-diyini eşitdim19And lsun səmanı tüstüdən
raradana+:
;
2+. Bu,"an olan 5lla"ın ilk məxluqu
@=C=+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Allahın yaratdığı ilk şey
*ələmdir+ Gnra na əmr verdi və *ələm yaranmalı lan hər bir
şeyi ya.dı+:
j
@=@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah hər şeydən əvvəl ə*li
yaratdı+:
k
@=@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah hər şeydən əvvəl
mənim nurumu yaratdı+:
B
@=@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taalanın yaratdığı ilk
varlı* bi.im ruhlarımı. lub+ Gnra nlara #.ünün t#vhidini və
təri)ini s#ylətdirdi, daha snra mələkləri yaratdı+:
l
@=@;+ ,iharul&ənvar19İmam 3lidən (ə) Allahın yaratdığı ilk
mə2lu* ha*da sruşdu*da buyurdu19Furu yaratmışdır+:
A
@=@j+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taalanın birin$i yaratdığı və
snradan bütün varlı*ların mənşəyi lan şey su lub+:
=
3-. 5ləmin yaradılışı
@
4ən.ul&pmmal, hədis @k@@=
<
4ən.ul&pmmal, hədis @k@A
;
,iharul&3nvar, $+kA, səh+@Cj, hədis;k
j
4ən.ul&pmmal, hədis @k@@k
k
,iharul&3nvar, $+@, səh+=l, hədisA
B
,iharul&3nvar, $+@, səh+=l, hədisl
l
pyune 32bare R.a (ə), $+@, səh+<B<, hədis<<
A
,iharul&3nvar, $+kl, səh+l;, hədisj=
=
3t&6vhid, səh+Bl, hədis<C
368
TurUan:
9Mə/ər ka)irlər düşünmürlərmi ki, səmalar və yer bir&birinə
bağlı idi, bi. nları a-dı* və hər bir $anlını sudan yaratdı*+
x#rəsən, bundan snra da iman /ətirməyə$əklərmin:
@

@=@k+ İmam 3li (ə)193şyaları ə.əli bir maddədən və əbədi
nümunələrdən yaratmadı+ 3slində yaratdığını yaratdı, hüdudları
(#l-ülərini) təyin etdi, surət verdiyinə, surət verdi və surətlərini
ən /#.əl şəkildə yaratdı+:
<
@=@B+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala varlı*ları yaratdı, amma
hansısa bir şeydən y2+ 4im desə ki, Allah&taala varlı*ları
(hansısa bir) şeydən yaratdı, , ka)irdir+:
;
31. Pözlərimizdən gizli olan aləmin %əm%ərağı 'ə
əzəmə%i
@=@l+ İmam 3li (ə)19Ey Pak lan Allaho Gənin
yaratdı*larından /#rdüklərim ne$ə də ə.əmətli və
təmtəra*lıdıro "ər bir b#yük, Gənin *üdrətin mü*abilində ne$ə
də ki-ikdiro Gənin mələkutundan /#rdüklərimi. ne$ə də
vahiməlidiro ,i.im /#rdüklərimi. Gənin /#.ə /#rünməyən
*üdrət və səltənətinin mü*abilində ne$ə də ki-ikdiro:
j
@=@A+ İmam ,a*ir (ə)19,əlkə elə )ikirləşirsən ki, Allah&taala
tək$ə bu aləmi yaratmış və si.dən baş*a bir bəşər 2əl*
etməmişdirn And lsun Allaha, 7, min&min aləm və min&min
Adəm yaratmışdır ki, sən aləmlərin və Adəmlərin ən
snun$ususan+:
k
@
3nbiya, ayə ;C
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @B;
;
İləluş&Gəraye, səh+ BCl , hədisA@
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @C=
k
3t&6vhid, səh+<ll, hədis<
369
ιοοοοοοπ
HKL
^aradan
32. 5ğlın ("%imal olunan zərərin qarşısını almağa
6ağırışı
@=@=+ İmam Gadi* (ə) yaradılış və a2irəti inkar edən
3bdülkərim ibn 3bilav$aya1 93/ər hə*i*ət sən dediyin
kimidirsə %3lbəttə, ki, belə deyil& bi. də və sən də ni$at
ta0mışı*+ 3/ər bi. dediyimi. hə*i*ətdirsə, &3lbəttə, bu elə
hə*i*ətin #.üdür& bi. ni$at ta0mışı*, amma sən həlak
lmusan+: 3bdülkərim ü.ünü yldaşlarına tutub
dedi19!əlbimdə bir yanğı və *üssə yaranıb, məni a0arın+:
rldaşları nu /#türüb a0ardılar və 3bdulkərim dünyasını
dəyişdi+:
@
33. 5lla"ın '&cudunun is,a%ı
HIWllahS `itrət yolu ilə tanSma!l
TurUan:
96əkallahlılı*la dinə ü. tuto ,u ilahi )itrətdir ki, Allah insanları
nun əsasında yaratmışdır:
<

Vədis:
@=<C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'ünyaya /ələn hər k#r0ə
)itrət əsasında dğulur+ rəni bilir ki, nu yaradan Allahdır+
Allahın 9ə/ər nlardan sruşsan səmaları və yeri yaradan
kimdir, dərhal deyərlər1 Allah: kəlamının mənası da budur+:
;
@=<@+ İmam 3skəri (ə) 9,işmillahir rəhmanir rəhimi: tə)sir
edərkən1 9Ehtiya$lar və -ətinliklər .amanı hər mə2lu*un ümidi
Allahdan baş*a hər şeydən kəsiləndə və bütün səbəblərdən,
vasitələrdən əli ü.üləndə 7na tərə) ü. -evirər+:
j

JIOəə də nəticə !anunul
TurUan:
@
3t&6vhid, səh+ <=A , hədisB
<
Rum, ayə ;C
;
ət&6vhid, səh+;;@ , hədis=
j
ət&6vhid, səh+;<@ , hədisk
370
9Mə/ər, nlar he- bir yaradı$ı lmadan yaranmışlar, ya
#.ləri #.lərini yaradırlarn ra səmaları və yeri yaradıblarn Eeyr,
əslində nlar yə*inə yetişməyiblər+
@

@=<<+ 93t&6#vhid:1 9Dam alimlərindən biri İmam ,a*irdən
(ə) sruşur19,əs əşyanı bir şeydən və he- bir şeydən yaratdın
"ə.rət buyurdu193şyanı yaratdı, amma #.ündən *aba*
m#v$ud lan şeydən y2+ 3/ər şeyi bir şeydən yaratmış
lsaydı, he- va2t nunla əşyanın arasında ayrılı* lma.dı,
həmişə bu şey Allahla bir/ə lmuş lardı+ "albuki, Allah var idi
və nunla bir/ə he- bir şey y2 idi+:
<
@=<;+ İmam Gadi*in (ə) əbu Dakir 'eysaninin 9sənin
raradanının lmasına dəlilin nədirn: sualına $avabından1
9>.ümün iki haldan 2ari$ lmadığımı müəyyən etmişəm1 ya
mən #.üm&#.ümü yaratmışam, ya baş*a birisi məni
yaratmışdır+ 3/ər mən #.ümü yaratmışamsa iki haldan 2ari$
deyiləm1 ra mən lmuşam və snra #.ümü yaratmışam, ya2ud
da, lmamışam və snra #.ümü yaratmışam+ 3/ər, əvvəl lmuş
və snra #.ümü yaratmışamsa, bu halda yaradılışa ehtiya$ım
y2dur+ 3/ər lmamışamsa, #.ün də bilirsən ki, lmayan şey
bir şeyi yaratma.+ ,eləliklə, ü-ün$ü məna isbat lunur, yəni
məni yaradan var+ 7 da həmən aləmlərin Rəbbi lan Allahdır+:
3bu Dakir $avab verməyə s#. ta0mayıb ayağa *al2dı+:
;
KIuarlSeSn niXanələril
@=<j+ 9Fəh$ül&,əlağənin şərhi:193mirəl&m#minin (ə) /e$ə
nama.ından snra bu $ümləni -2 işlədərdi19Dəhadət verirəm
ki, səmalar, yer və nların arasında lanlar sənin vü$uduna
dəlalət edən nişanələr və də5vət etdiyin şeyə şəhadət verən
şahidlərdir+ Gənin h#$$ətini bəyan və Rəbbiliyinə şahidlik edən
hər bir şey Gənin nemətlərinin əsərlərinin nişanı və Gənin #.ünə
dəlalət edən tədbirinin əlamətləridir+:
j
@=<k+ İmam 3li (ə)19Ey, 2il*ət ba2ımından he- bir kəm&
kəsiri lmayan, hər $əhətdən münasib *aranlı* bətnlərdə və i-&
i-ə 0ərdələrdə vü$uda /əlib müha)i.ə lunan insano Gənin
yaradılışın /ilin şirəsindən başladıq Gnra bu məkandan
əvvəllər /#rmədyin və mən)əətini əldə etməyin ylunu
bilmədiyin bir mühitə -ı2arıldın+ Ananın d#şlərindən süd
@
6ur, ayə ;k, ;B
<
ət&6vhid, səh+BB , hədis<C
;
ət&6vhid, səh+<=C , hədis@C
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, $+<C, səh+<kk
371
əmməyə kim səni y#nəltdin Ehtiya$ va2tı tələb və istək yerlərini
kim sənə #yrətdin:
@
@=<B+ İmam ,a*ir (ə)1 9,u dünyada kr lan kəs, a2irətdə
də krdur: ayəsi barədə1 9,ir kəsi ki, səmaların və yerin
yaradılışı, /e$ə və /ündü.ün dəyişməsi, /ünəşlə ayın )ırlanması
və di/ər heyrətami. nişanələr bütün bunların ar2asında -2
b#yük bir iş lması hə*i*ətinə y#nəltməyə, 9a2irətdə də
krdur+: ,uyurdu19rəni, /#rmədiyi şeyi müşahidə etməkdə
krdur və ylu daha -2 a.mışdır+:
<
@=<l+ İmam Gadi* (ə)193/ər *a0ının iki tayının birinin
ü.ərində bir hal*a lduğunu /#rəndə, hal*anın bş və
mənası. yerə *yulduğunumu .ənn edərsənn Eeyir+ Dübhəsi.
ki, nun (hal*anın) di/ər bir tayı ilə $ütləşib, bağlanması ü-ün
ha.ırlandığını dərk edərsən+ ,una /#rə, nun ikin$i tayını
ha.ırlayırsan ki, nların $əm lmasından bir mən)əət hasil
lsun+ Erkək heyvanın m#v$udluğu da belədir+ Ganki, dişi )ərd
ü-ün ha.ırlanmış $ütün bir tayıdır+ ,eləliklə, erkəklə dişi bir&biri
ilə $ütləşirlər, -ünki nəslin davamiyyəti və *alması bundan
asılıdır+ !ırılsın, ümidsi. və bədbə2t lsunlar (maddi0ərəst)
)əlsə)ə iddia-ıları+ 7nların *əlblərinin /#.ü ne$ə bu heyrətami.
aləmi /#rmür, hətta, bu aləmdə lan müdrikliyin, elm və
mə*sədin vu$udunu inkar edirlərn:
;
@=<A+ İmam Gadi* (ə)19Ey Mü)ə..əlo İnsanın vu$udunda
*yulmuş yemək və yatma* kimi işlər barəsində düşünq ə/ər
insan bədən rahatlığı və *üvvəsinin bər0ası ü-ün təlabatını
(yalnı. .ehni surətdə) düşünərək (yəni r*ani.min #. tələbatı
lmadan) yu2uya /etməli lsaydı, bu işdə *ədər ağır tər0ənib
tənbəllik edərdi ki, nəti$ədə iş /əlib nun bədəninin ta*ətdən
düşüb, məhv lmasına -atardı+:
j
LITərarlarSn pozulmasS də iradələrin sSndSrSlmasSl
@=<=+ 9,iharul&3nvar:19İmam 3lidən (ə)sruşdular ki,
raradanın varlığını sübut etmək ü-ün dəlil nədirn: ,uyurdu19y-
şey1 halların dəyişməsi, bədən ə.alarının tə*ətdən düşməsi,
istək və ar.uların 0.ulması+:
k
@=;C+ İmam Gadi* (ə) 9Allahını nə ilə tanıdınn: sualının
$avabında1 9!ərarların *arışıb dlaşmasından, ar.u və
istəklərin 0.ulmasından+ !ərara /əldim, *ərarım dlaşığa
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @B;
<
,iharul&3nvar, $+;, səh+<A , hədis<
;
,iharul&3nvar, $+;, səh+lk
j
,iharul&3nvar, $+;, səh+lA
k
,iharul&3nvar, $+;, səh+ kk , hədis<=
372
düşüb həyata ke-mədi və iradə /#stərdim, iradəm 0.ulub
aradan /etdi+:
@
34. ?ə,iə% 'ə yaradılışın ona aid olunması
@=;@+ İmam Gadi* (ə)1 &Mü)ə..əlin 9Ey mənim ağamo
,ə.iləri deyirlər ki, yaradılış təbiətin işidir: s#.ünün $avabında&
97nlardan sruş ki, bu təbiətin elmi və belə işləri /#rməyə
*üdrəti var, ya y2n 3/ər desələr ki, bəli, elmi və *üdrəti var,
belə lan surətdə raradanı sübut etmək ü-ün nlara nə mane
lur (niyə belə 2üsusiyyətləri lan raradanın m#v$udluğunu
təsdi* etmirlər)n ?ünki təbiət 7nun tərə)indən dü.əlib&
ni.amlanıb və 7nun mə2lu*udur+ 3/ər desələr ki, təbiət bu
işləri kr&kranə, he- bir 2əbəri və mə*sədi lmadan yerinə
yetirir, nda 7nun işlərində bir ni.am və hikmət
/#ründüyündən (təbiətin) bu əməlin hikmətli bir raradanın işi
lması məlum lar+ 7nların təbiət adlandırdığı şey, Allahın
yaradılışda və varlı* aləmində i$ra etdiyi həmən *anundur+:
<
@
ət&6vhid, səh+<A= , hədisA
<
,iharul&3nvar, $+;, səh+Bl
373
ιοοοοοοπ
HKM
Əxla!
35.Pözəl əxlaq
@=;<+ Allahın Peyğəmbəri (ə)19İslam /#.əl ə2la*dır+:
@
@=;;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19x#.əl ə2la* dinin yarısıdır+:
<
@=;j+ İmam 3li (ə)19x#.əl ə2la* m#minin kitabının
sərl#vhəsidir+:
;
@=;k+ İmam 3li (ə)19x#.əl 2asiyyət bütün ya2şılı*ların
mənşəyidir+:
j
@=;B+ İmam Gadi* (ə)19x#.əl ə2la*dan lə..ətli həyat
y2dur+:
k
3. Pözəl əxlaqın səmərələri
@=;l+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,əndə, hər-ənd ibadətdə .əi)
lsa da, #.ünün /#.əl ə2la*ı ilə a2irətdə b#yük dərə$ələrə və
ali mə*amlara -atar+:
B
@=;A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, 2ş2asiyyət insan
/ündü.lər ru$ tutan və /e$ələr ibadət edən kəsin savabına
sahibdir+:
l

@=;=+ Allahın Peyğəmbəri (s)193məllər tərə.isində /#.əl
ə2la*dan ağır bir şey y2dur+:
A

@=jC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi.lərdən mənə ən sevimli və
!iyamət /ünü ən ya2ın lan şə2s ən 2ş2asiyyətlini. və ən -2
təva.#kar lanını.dır+:
=
@=j@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1932la*ı daha /#.əl lan
m#minin imanı daha kamildir+:
@C
@
4ən.ul&pmmal, hədis k<<k
<
əl&Eisal, səh+;C , hədis@CB
;
,iharul&3nvar, $+l@+ səh+;=< , hədisk=
j
murərul&"ikəm, hədis jAkl
k
İləluş&Dəraye, səh+kBC, hədis@
B
Məh$ətul&,ey.a, $+k, səh+=;
l
əl&4a)i $+<, səh+@CC , hədisk
A
pyune 32bare R.a+ (ə) $+<, səh+;l , hədis=A
=
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;Ak , hədis<B
@C
3mali&6usi, səh+@jC , hədis<<l
374
3#. Pözəl əxlaqın mənası
@=j<+ İmam 3li (ə)19x#.əl ə2la* ü- şeydədir1 haram işlərdən
u.a*laşma*da, halal dalın$a /etməkdə, ailənin asayişini və
ri)ahını təmin etməkdə+:
@
@=j;+ İmam 3li (ə)19Galam vermək /#.əl ə2la*dan irəli
/əlir+:
<
@=jj+ İmam Gadi* (ə) &hədd və /#.əl ə2la*ın mənası barədə
verilən sualın $avabında1 9x#.əl ə2la*lı insan yumşa*
2asiyyətli, mehriban, danışığında sa) və ədəbli lan, *ardası ilə
mehriban rə)tar edən kəsdir+:
;
3). 5li əxlaqi si=ə%lər
@=jk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala /#.əl 2asiyyətləri
sevər və al-a* 2asiyyətlərdən 2şlanma.+:
j
@=jB+ İmam 3li (ə)19Gi.ə, ə2la*i kəramətləri kəsb etməyi
t#vsiyə edirəm+ ?ünki nlar yüksəliş və başıu$alığın mənşəyidir+
Pis 2asiyyətlərdən u.a*laşın, ?ünki nlar şərə)li insanları al-a*
edər, ə.əmət və ali$ənablığı aradan /#türər+:
k
@=jl+ İmam 3li (ə)1932la*i kəramətləri əldə etmək ylunda
$iddi və sabit*ədəm lun+:
B
3+. *xlaqi kəramə%lərin iza"ı.
@=jA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, mən ə2la*i
kəramətləri kamilliyə -atdırma* ü-ün /#ndərilmişəm+:
l
@=j=+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala #. 0eyğəmbərinə (s)
ə2la*i kəramətləri ilə imtiya. verdi+ ,eləliklə, si. də #.ünü.ü
imtahan edin+ 3/ər bu 2ş 2asiyyətlərdən si.də varsa, Allaha
şükr edin və bu kəramətlərin artmasını diləyin+: Gnra nlardan
nunu saydı1 əminlik, *ənaət, səbr, şükr, d#.ümlülük, 2ş
2asiyyət, sə2avət, *eyrət, şü$aət, mərdlik+:
A
@=kC+ İmam Gadi* (ə) &ə2la*i kəramətlər barədə1 9Gənə
.ülm edən kəsə /ü.əştə /etmək+ Gəninlə əla*əni kəsən şə2slə
əla*əni bər0a etmək+ Gəndən bir şeyi əsir/əyənə bə2şiş etmək+
"a**ı danışma*, hər-ənd sənə .idd lsa da+:9
=
@
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;=j , hədisB;
<
murərul&"ikəm, hədis ;jCj
;
Məani əl&32bar, səh+<k; , hədis@
j
4ən.ul&pmmal, hədis k<<k
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+k; , hədisl=
B
murərul&"ikəm, hədis jl@<
l
4ən.ul&pmmal, hədis k<@l
A
3mali&Gədu*, səh+@@A , hədisA
=
Məani əl&32bar, səh+@=@ , hədis@
375
4-. *n gözəl əxlaqi kəramə%lər.
@=k@+ İmam 3li (ə)193n /#.əl ə2la*i kəramət isardır+:
@
@=k<+ İmam 3li (ə)193n ya2şı ə2la*i kəramət /ü$lünün
(inti*am alma*dan) /ü.əştə /etməsi və #.ünün ehtiya$ı lan
şə2sin bə2şiş verməsidir+:
<
@=k;+ İmam 3li (ə)193n üstün kəramət və sə2avət, neməti
(bir kəsə) tamamlama*dır+:
;
41. Pözəl əxlaqın nə%icələri
@=kj+ Allahın Peyğəmbəri(s)19x#.əl ə2la* dstlu* i0ini
m#hkəmlədər+:
j
@=kk+ İmam 3li (ə)1932la*ını /#.əl et ki, Allah sənin hesabını
asan etsin+:
k
@=kB+ İmam Gadi* (ə)19x#.əl ə2la* ru.ini artırar+:
B
@=kl+ İmam Gadi* (ə)19ra2şılı* etmək və /#.əl ə2la* evləri
abad, #mürləri u.un edər+:
l
@=kA+ İmam Gadi* (ə)19xünəş bu.u əridən kimi, /#.əl ə2la*
da /ünahları əridər+:
A
42. Dis əxlaq
@=k=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Pis ə2la*, bağışlanmayan
/ünahdır+:
=
@=BC+ Allahın Peyğəmbəri(s)19"ə*i*ətən, bəndə #.ünün 0is
ə2la*ına /#rə (əhənnəmin ən aşağı dərə$əsinə enər+:
@C
@=B@+ 9,iharul&ənvar:19Peyğəmbərə (s) ər. etdilər19iilan
*adın /ündü.ləri ru$ tutur, /e$ələr ibadət edir, amma
bədrə)tardır+ !nşularına (a$ı) dili ilə ə.iyyət verir+: "ə.rət
buyurdu197nda bir 2eyir y2dur, , (əhənnəmlikdir+:
@@
@=B<+ İmam 3li (ə)19Pis ə2la* ru.inin a.almasına və ruhun
iş/ən$əyə məru. *almasına səbəbdir+:
@<
@
mürərul&"ikəm, hədis j=k;
<
murərul&"ikəm, hədis ;@Bk
;
murərul&"ikəm, hədis <=A;
j
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@jA , hədisl@
k
3mali əs&Gədu*, səh+@lj, hədis =
B
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;=B , hədisll
l
,iharul&3nvar, səh+;=k , hədisl;
A
əl&4a)i $+<, səh+@CC , hədis = vəl
=
Məh$ətul&,ey.ə, $+k, səh =;
@C
Məh$ətul&,ey.ə, səh+=;
@@
,iharul&3nvar, $+l@, səh+;=j , hədisB;
@<
murərul&"ikəm, hədis kB;=
376
@=B;+ İmam Gadi* (ə)19Girkə balı 2arab etdiyi kimi, 0is ə2la*
da əməli 2arab edər+:
@;
43. Dis əxlaqın aqi,ə%i
@=Bj+ İmam 3li (ə)19Pis ə2la* sahibinin ailəsi nun əlindən
sı2ıntıya düşüb be.ar lar+:
<
@=Bk+ İmam 3li (ə)19"#vsələsi. (və tünd2asiyyət) lanın
rahatlığı a. lar+:
;
@=BB+ İmam 3li (ə)1932la*ı 0is lanın ru.isi a. lar+:
j
@=Bl+ İmam Gadi* (ə) 193t, ət /ətirər+ 4im *ır2 /ün ət
yeməsə, ə2la*ı 0is lar+:
k
44. *n &s%&n əxlaq
@=BA+ İmam 3li (ə)193n -2 ehtirama layi* lan 2asiyyət
sə2avət, )aydası daha əhatəli lan 2asiyyət isə ədalətdir+:
B
@=B=+ İmam 3li (ə)193n şəra)ətli 2asiyyətlər təva.#karlı*,
d#.ümlülük və mehribanlı*dır+:
l
@=lC+ İmam ,a*ir (ə) 9ən üstün ə2la*i kəramət hansıdırn:
sualının $avabında buyurub1 9Gəbr və sə2avət+:
A
45. *xlaqi k(y=iyyə%lərin əlaqəliliyi
@=l@+ İmam 3li (ə)193/ər kimsədə bir /#.əl 2asiyyət larsa,
ndan di/ər /#.əl 2asiyyətlərin də ü.ə -ı2masını /#.ləyin+:
=
@=l<+ İmam Gadi* (ə)19x#.əl ə2la*i 2üsusiyyətlər bir&birinə
bağlıdır+:
@C
@;
əl&4a)i, $+<, səh+;<@ , hədis@
<
murərul&"ikəm, hədis Ak=k
;
murərul&"ikəm, hədis =@=<
j
murərul&"ikəm, hədis AC<;
k
əl&4a)i, $+B, səh+;C= , hədis@
B
murərul&"ikəm, hədis ;<@=
l
murərul&"ikəm, hədis ;<<;
A
,iharul&3nvar, $+;B, səh+;kA , hədis<<A
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət jjk
@C
3mali&6usi, səh+;C@ , hədisk=l
377
ιοοοοοοπ
HKN
kəra
4. 4əra,
@=l;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Dərab və iman he- va2t bir
kəsin da2ilində, ya *əlbində bir yerdə lma.+:
@
@=lj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Dərab, 0isliklərin və b#yük
/ünahların anasıdır+:
<
@=lk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ütün 0isliklər bir evə yığışıb
və bu evin a-arı şərab i-məkdir+:
;
4#. 4əra,ın "aram (dilməsinin sə,ə,i
@=lB+ İmam 3li (ə)19Allah&taala ə*li *ruma* ü-ün
şərab2rluğun tərk lunmasını va$ib etdi+:
j
@=ll+ İmam R.a (ə)19Allah&taala şərabı haram etdi+ 7na /#rə
ki, şərab 0.ğunlu* /ətirər, şərab nu i-ənlərin ə*lini dəyişdirir,
nları Allahı inkar etməyə, Allaha və 7nun 0eyğəmbərinə
t#hmət vurmağa, b#htan atmağa vadar edir+ Elə$ə də, şərab
i-ənlər )əsad və *ətl kimi ($inayət) əməllər t#rədirlər+:
k
4). 4əra,xorluğun aqi,ə%i
@=lA+ İmam 3li (ə)19Gər2ş, Allahın /#rüşünə büt0ərəst kimi
/ələ$ək+:
B
@=l=+ İmam 3li (ə)19Məstedi$i i-ki i-ən hər bir kəsin *ır2
/e$ə və /ündü. nama.ı *əbul lunmur+:
l
4+. 4əra,xorla rə=%ar %ərzi
@=AC+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər şərab2r s#. desə, nu
təsdi* etməyin, el-iliyə /əlsə na *ı. verməyin, 2əstələnsə na
@
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@k<, hədis jB
<
4ən.ul&pmmal, hədis @;@A@
;
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@jA
j
Fəh$ül&,əlağə, hikmət jjk
k
İyune 32bare R.a (ə), $+<, səh+=A , hədis<
B
əl&Eisal, səh+B;<
l
əl&Eisal, səh+B;<
378
baş -əkməyin, #lsə də)nində iştirak etməyin və na əmanət
ta0şırmayın+:
@

@=A@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Dərab2r kükürdə bən.əyir+
7na ya2ın
/etməyin ki, kükürd 0is iy verdiyi kimi, da si.i 0is *2ulu
edər+:
<

5-. 4əra,xorun qə,rdən /1iyamə% g&n&0 qalxması
@=A<+ İmam Gadi* (ə)19,u dünyada məstedi$i i-kilər i-ən
kəslər təşnə #lərlər, təşnə halında *əbrdən *al2ar və təşnə
halda da (əhənnəmə /edərlər+:
;
51. 4əra,xorluğu %ərk (%məyə "ə'əsləndirmək
@=A;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər kəs Allahdan *eyrisi ü-ün
(də lsa) şərab2rluğu tərk edərsə, Allah&taala na ((ənnətdə)
0ak və m#hürlənmiş şərabdan i-irdər:+ 3li (ə) ər.
etdi19Allahdan *eyrisi ü-ünn: ,uyurdu19,əli, Allaha and lsun,
#.ünü (sağlamlığını) *ruma* ü-ün+:
j

52. 4əra, %əsiri gös%ərən "ər ş(yin qadağan
olunması
@=Aj+ İmam 4a.im (ə)19Allah&taala şərabı nun adına /#rə
deyil, nəti$ələrinə /#rə haram etmişdir+ ,una əsasən, şərabın
nəti$ələrinə malik lan hər bir şey də şərabdır (h#kmündədir)+:
k
@
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@<l
<
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@kC, hədis Bj
;
Gəvabul&3mal, səh+<=C , hədisk
j
,iharul&3nvar, $+l=, səh+@kC , hədisBj
k
əl&4a)i, $+B, səh+j@< , hədis<
379
ιοοοοοοπ
HKY
Torxu
53. 1orxu. /5lla" qorxusu0
@=Ak+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ikmətin başı Allah
*r2usudur+:
@
@=AB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"amıdan -2 Allahdan *r2an
kəs, Allah yanında ən ali mə*am sahibi lan insandır+:
<
@=Al+ Allahın Peyğəmbəri (s)19y- şey insana ni$at verər1 q
və /i.lində Allahdan sanki 7nu /#rürmüş kimi *r2ma*+ ?ünki
sən 7nu /#rməsən də, 7 səni /#rür+:
;
@=AA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahı daha -2 tanıyan,
Allahdan daha -2 *r2ar+:
j
@=A=+ İmam 3li (ə)19Allah *r2usu, Allahı tanıyanların
k#ynəyidir+:
k
@==C+ İmam Gə$$ad (ə)19Ey Adəm #vladıo Allah *r2usu
sənin altdan /eydiyin 0altar və *əm&*üssə üstdən /eyindiyin
/eyim lanadək daim 2eyir&bərəkət i-ində la$a*san+:
B
54. !ömin iki qorxu arasında yaşayır
@==@+ İmam Gadi* (ə)19M#min iki *r2u arasında yaşayır1
4e-mişdə etdiyi /ünaha /#rə *r2ur və Allahın həmin /ünahları
bağışlayıb bağışlamadığını bilmir+ Elə$ə də, *alan #mrünə /#rə
*r2ur və bilmir ki, bu müddətdə #lümə səbəb lan hansı
/unahları edə$ək+ ,eləliklə, m#min daim *r2u i-indədir və
*r2udan baş*a he- nə nu islah etmə.+:
l

55. !ömin qorxu 'ə &midlə yaşayır
@==<+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər Allahın rəhmətinin
#l-üsünü bilsəydini., na ar2alanıb a. bir əməldən baş*a he-
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@;; , hədisj;
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@AC , hədis@C
;
,iharul&3nvar, $+lC, səh+l , hədisk
j
,iharul&3nvar, səh+ ;=; , hədisBj
k
murərul&"ikəm, hədis BBj
B
3mali&6usi, səh+@@k , hədis@lB
l
əl&4a)i, $+<, səh+l@, hədis @<
380
nə etmə.dini.+ 3/ər Allahın *ə.əbinin #l-üsünü bilsəydini., he-
va2t ni$at ta0maya$ağını.ı düşünərdini.+:
@
@==;+ İmam Gadi* (ə)19Allaha elə ümidvar l ki, səndən
/ünah etmək *r2usunu /#türməsin və Allahdan elə *r2 ki,
səni 7nun rəhmətindən məyus etməsin+:
<
@==j+ İmam Gadi* (ə) 19Atam buyurardı1Elə bir m#min
bəndə y2dur ki, *əlbində iki nur lmasın1 *r2u nuru və ümid
nuru+ 3/ər nların hər ikisi tərə.iyə *yulsa, biri&di/ərindən ağır
/əlmə.+:
;

5. 5lla"dan qorxanın əlamə%ləri
@==k+ İmam 3li (ə) 19>. Rəbbindən *r2an kəs .ülm
etməkdən -əkinər+:
j
@==B+ İmam Gadi* (ə)19,əndə, *r2an və ümidvar lmayın$a
m#min lma.+ !r2u və ümid nu (2eyir) əmələ -əkməyin$ə,
*r2an və ümidvar lma.+:
k
@==l+ İmam Gadi* (ə)19!r2an kəs dur ki, *r2u nun-ün
danışan dil sa2lamasın+:
B
5#.1orxunun iza"ı
@==A+ İmam 3li (ə)19Allahın .ülmündən *r2mayın (?ünki
he- kəsə .ülm etmə.), #.ünü. #.ünü.ə .ülm etməkdən
*r2un+:
l

@===+ İmam 3li (ə)19>. /ünahından baş*a he- nədən
*r2ma, #. Rəbbindən baş*a he- kəsə ümid bağlama+:
A
<CCC+ İmam 3li (ə)19Allahdan *r2duğun .aman 7na tərə)
*a-ırsan, mə2lu*dan *r2duğun .amansa ndan *a-ırsan+:
=
5). 1orxunun nə%icələri
<CC@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(rlun təhlükəsindən və
*uldurlardan) !r2an kəs /e$ə va2tı hərəkət edər+ xe$ə
hərəkət edən kəs mən.il başına -atar+ ,ilin ki, Allahın malları
-2 bahalıdır+ ,ilin ki, Allahın malı (ənnətdir+:
@C
@
4ən.ul&pmmal, hədis kA=j
<
,iharul&3nvar, $+lC, səh+;Aj , hədis;=
;
əl&4a)i, $+<, səh+Bl , hədis@
j
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;C=, hədis ;
k
,iharul&3nvar, $+lC, səh+;=<, hədis B@
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<jj, hədis kj
l
murərul&"ikəm, hədis @C<;j
A
murərul&"ikəm, hədis @C@B@
=
murərul&"ikəm, hədis jC<A
@C
4ən.ul&pmmal, hədis kAAk
381
<CC<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala buyurmuşdur1>.
i..əti $əlalıma and lsun, bəndəm ü-ün iki *r2unu və iki
asayişi birlikdə yaratmaram+ ,eləliklə, ə/ər (bəndə) dünyada
#.ünün Məndən amanda lduğunu bilsə, !iyamət /ünü nu
*r2udaram və ə/ər dünyada Məndən *r2arsa, !iyamət /ünü
na asayiş bə2ş edərəm+:
@
<CC;+ İmam 3li (ə)19!r2u nə)si /ünahlardan -əkindirər və
nun itaətsi.liyinin *arşısını alar+:
<
<CCj+ İmam 3li (ə) 19!r2usu (və ehtiyatı) -2 lan a. .iyan
/#rər+:
;
<CCk+ İmam 3li (ə)19!r2unun meyvəsi asayişdir+:
j
<CCB+ İmam "əsən (ə)194im Allaha bəndəlik etsə, Allah
bütün əşyaları nun bəndəsi edər+:
k
<CCl+ İmam Gadi* (ə)194im Allahdan *r2sa, Allah hər şeyi
ndan *r2udar və kim Allahdan *r2masa+ Allah&taala nu hər
şeydən *r2udar+:
B
<CCA+ İmam "adi (ə)194im Allahdan *r2sa hamı ndan
*r2ar+:
l
5+. 5lla"dan q(yrisindən qorxmaqdan 6əkindirmək
<CC=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın Adəm #vladına
h#kmran təyin etdiyi elə bir kəs lmayıb ki, Adəm #vladı ndan
*r2masın+ 3/ər Adəm #vladı Allahdan *eyrisindən
*r2masaydı, Allah&taala #.ündən baş*a he- kəsi nun
ü.ərində hakim təyin etmə.di+ Adəm #vladı ümid etdiyi kəsdən
baş*a he- kəsə ta0şırılmadı+ 3/ər Adəm #vladı Allahdan
*eyrisinə ümid bəsləməsəydi, Allahdan baş*a bir kəsə
ta0şırılma.dı+:
A
<C@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Eş kəsin halına ki, Allah
*r2usu nu insanlardan *r2ma*dan -əkindirmişdir+:
=
<C@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah ylunda he- bir
mə.əmmət edənin danlağından ürəyinə *r2u salma+:
@C
-. @ir ş(ydən qorxanda m&nasi, rə=%ar
@
,iharul&3nvar, $+lC, səh+;l=, hədis <A
<
murərul&"ikəm, hədis @=Al
;
murərul&"ikəm, hədis AC;B
j
murərul&"ikəm, hədis jk=@
k
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@CA
B
əl&4a)i $+<, səh+BA , hədis;
l
,iharul&3nvar, $+ll, səh+;BB , hədis<
A
4ən.ul&pmmal, hədis k=C=
=
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@<B , hədis;<
@C
əl&Eisal, səh+k<B , hədis@;
382
<C@<+ İmam 3li (ə)19,ir işdən *r2an .aman #.ünü nun
ağuşuna at+ ?ünki işdən bərk *r2ma*, işə başlama*dan
daha -ətin və daha -2 .iyanlıdır+:
@
<C@;+ İmam 3li (ə)19İşin -ətinliyindən və ağırlığından
*r2anda nun mü*abilində dəyanət və əyilmə.lik /#stər ki,
iş sənə ram lsun+ "adisələr *arşısında -ı2ış ylu ara ki, işlərin
sənə asan lsun+:
<
1. !&x%əli=
<C@j+ İmam 3li (ə)19"e- kəsi *r2utmayan kəs, he- va2t
*r2ma.+:
;
<C@k+ İmam Gadi* (ə)19!r2duğun bir yerə da2il lan .aman
bu ayəni 2u19Rəbbi əd2ilni mud2ələ sid*in vəə2ri$ni mu2rə$ə
si*/in və$əl li min lədunkə sultanən nəsira+:
j
(rəni, ey Rəbbim+
Məni hə*i*i /irişdən da2il və hə*i*i -ı2ış yerindən 2ari$ et, #.
tərə)indən mənim ü-ün bir *üdrətli k#mək-i təyin et)
!r2duğun bir kəsi /#rdüyün .aman ayətəl &kürsü
k
2u+:
B
<C@B+ İmam R.a (ə)19A.da (/ünahda) Allahdan *r2mayan,
-2 (/ünahda) da 7ndan *r2ma.+:
l
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @lk
<
murərul&"ikəm, hədis j@@CA
;
murərul&"ikəm, hədis A=kk
j
İsra, ayə AC
k
,ə*ərə, ayə <kk&<kl
B
,iharul&3nvar, $+lB, səh+<jl, hədis ;l
l
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@lj, hədis @C
383
ιοοοοοοπ
HKZ
fəyanət
2. Qəyanə%
<C@l+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gənə 2əyanət edənə 2əyanət
etmə ki, sən də nun kimi larsan+:
@
<C@A+ Allahın Peyğəmbəri (s)193manətə 2əyanət edən
bi.dən deyil+:
<
<C@=+ İmam 3li (ə)19Eəyanət ikiü.lülüyün mənşəyidir+:
;
<C<C+ İmam Gadi* (ə) 19M#min, 2əyanət və yalandan baş*a,
hər 2asiyyəti /#türə bilər+:
j
<C<@+ Müaviyyə ibn 3mmar19İmam Gadi*ə (ə) ər.
etdim19Mən bir nə)ərə müəyyən məbləğ 0ulu əmanət verirəm,
isə, na bir şey ta0şırdığımı inkar edir+ ,ir müddət snra
mənə mal ta0şırır+ ,elə lan halda mən na ta0şırdığım (və
mənə vermədiyi) 0ulun əvə.ində bu malı #.ümə /#türə
bilərəmmin: ,uyurdu19Eeyr+ ,u 2əyanətdir+:
k
<C<<+ 3bu Gəmamə19İmam ,a*irin (ə) 2idmətinə /əlib ər.
etdim1Gənə *urban lum, mən Məkkənin ya2ınlığına k#-mək
istəyirəm və mür$iə
B
br$luyam, nə buyurursann: ,uyurdu19>.
br$unu *aytar+ Ehtiyatlı l ki, bynunda br$ *almadan
Rəbbinin /#rüşünə /edəsən+ ?ünki m#min 2əyanət etmə.+:
l
3. Qain 'ə xəyanə%in mənası
<C<;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'in *ardaşının sirrini i)şa
etmək 2əyanətdir+ ,una /#rə bu işdən u.a*laş+:
A
<C<j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Eəyanətkarın d#rd nişanəsi
var1 rəhman lan Allaha itaətsi.lik etmək1 *nşularına ə.iyyət
@
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@lk, hədis ;
<
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@l<, hədis@j
;
murərul&"ikəm, hədis =B=
j
əl&İ2tisas, səh+<;@
k
Furus&Gədəleyn+ $+<, səh+@jj , hədisBA
B
Mür % İslam dinindən d#nən və ka)ir h#kmündə lan bir mə.həbdir+
l
İləluş&Dəraye, səh+k<A, hədis l
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+A=, hədis ;
384
vermək, hamıya ni)rət etmək, #.başına və asi adamlara
*şulma*+:
@
<C<k+ İmam 3li (ə)19Eəyanətkar, #.ünü Allahdan *eyrisi ilə
məşğul edən və bu/ünü dünənindən 0is landır+:
<
<C<B+ İmam Gadi* (ə)19,i.im dstların hər birindən nun din
*ardaşı hər hansı bir -ətinliyi ilə əla*ədar k#mək istəsə və da
na k#mək etmək ü-ün var *üvvəsi ilə -alışmasa, Allaha,
0eyğəmbərə və m#minlərə 2əyanət etmişdir+:
;
<C<l+ İmam (avad (ə)19İnsanın 2əyanətkarlığına, 2ainlərin
əmanətini sa2laması ki)ayət edər+:
j
4. Qəyanə%in zir'əsi
<C<A+ İmam 3li (ə)19Gəmimi dsta 2əyanət etmək və əhd&
0eymanları 0.ma* 2əyanətin .irvəsidir+:
k
<C<=+ İmam 3li (ə)193n 0is 2əyanətlərdən biri, ta0şırılan
şeylərə 2əyanət etməkdir+:
B
<C;C+ İmam 3li (ə)193n b#yük 2əyanət 2al*ın 2əyanəti və ən
0is h**aba.lı* rəhbərlərin h**aba.lığıdır+:
l
@
6uhə)ul&p*ul, səh+<<
<
murərul&"ikəm, hədis <C@;
;
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@lk, hədis l
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;Bj, hədis j
k
murərul&"ikəm, hədis B;lj
B
murərul&"ikəm, hədis =;@C
l
Fəh$ül&,əlağə, məktub <B
385
ιοοοοοοπ
HK[
feyir
5. Aaxşılıq
<C;@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ra2şılı* əkən te.liklə ya2şılı*
bi-ər+:
@
<C;<+ İmam 3li (ə)19Eeyir əməl əbədi *alan *a.an$, sa) və
təravətli meyvədir+:
<
<C;;+ İmam 3li (ə)19Eeyir ağa$ı əkən ndan ən şirin
meyvələr dərər:+
;
<C;j+ İmam 3li (ə)194im 2eyirli bir iş /#rərsə, bu işin
nəti$əsi hamıdan əvvəl nun #.ünə yetişər+:
j
<C;k+ İmam 3li (ə)19ra2şı iş, 0is işdən asandır+:
k
NNNl feyirlərin toplusu
<C;B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahdan *r2ma* bütün
2eyirlərin t0lusudur+:
B
<C;l+ İmam 3li (ə)19y- şey 2eyirlərin $əmidir1 nemət bə2ş
etmək, əhd&0eymana sadi* lma* və sileyi&rəhm+:
l
<C;A+ İmam 3li (ə)193bədi *alan şeylərə əməl etmək və y2
lub aradan /edən şeyləri al-a* bilmək bütün 2eyirlərin
$əmidir+:
A
<C;=+ İmam 3li (ə)19Allaha 2atir dstlu* və Allaha 2atir
düşmən-ilik etmək, Allaha 2atir sevmək və Allaha 2atir ni)rət
etmək bütün 2eyirlərin $əmidir+:
=
<CjC+ İmam Gə$$ad (ə)19,ütün 2eyirləri, tamah /#.ünü
2al*ın mal&d#vlətindən -əkməkdə /#rdüm+:
@C
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+lB, hədis ;
<
murərul&"ikəm, hədis Bkjk
;
murərul&"ikəm, hədis Bjj<
j
murərul&"ikəm, hədis A@ll
k
murərul&"ikəm, hədis @@==
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@<<
l
murərul&"ikəm, hədis jBlk
A
murərul&"ikəm, hədis jl;k
=
murərul&"ikəm, hədis jlA@
@C
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@l@, hədis @C
386
<Cj@+ İmam Gə$$ad (ə)19,ütün 2eyir və ya2şılı*lar nə)si
sa2lama*dadır+:
@@
#. 8&nya 'ə axirə% x(yirlərinə y(%işməyin amilləri
<Cj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'#rd şey kimə verilərsə
dünya və a2irət 2eyirləri na verilmişdir1 d#.ümlü bədən, Allahı
.ikr edən dil, şükr edən *əlb və ləya*ətli .#v$ə+:
<
<Cj;+ İmam 3li (ə)19'ünya və a2irətin 2eyri əməli saleh
insanlarla sirdaşlı* və dstlu* etməkdə $əm lmuşdur+:
;
<Cjj+ İmam 3li (ə) 194imdə ü- 2islət larsa dünya və
a2irətin 2eyirləri nun ru.isi lmuşdur+ ,unlar Allahın *ə.avü
*ədərinə ra.ı lma*, -ətinlik və bəlada səbr /#stərmək, rahatlı*
və ri)ahda şükr etməkdir+:
j
<Cjk+ İmam 3li (ə)19Gübhan lan Allah bəndəyə dünya və
a2irət 2eyirlərindən hər bir şeyi, yalnı. nun /#.əl ə2la*ına və
0ak niyyətinə /#rə bə2ş etmişdir+:
k
<CjB+ İmam 3li (ə)194imə bu d#rd 2islət verilibsə dünya və
a2irətin 2eyirləri na verilmişdir1 dğru danışma*,
əmanətdarlı*, bətnini haramdan *ruma* və /#.əl ə2la*+:
B
). Q(yrin iza"ı
<Cjl+ İmam 3li (ə)1 9Mal&d#vlətin və #vladların -2luğu
2eyir və ya2şılı* demək deyil+ 3slində, 2eyir sənin dərin elmə
və b#yük səbrə malik lmağın, Rəbbinə ibadət etdiyinə /#rə
2al* arasında başu$alığın, 2eyir iş /#rdüyün .aman Allaha şükr
etməyin və 0islik edəndə Rəbbindən bağışlanmağını
diləməyindir+:
l
<CjA+ İmam "əsən (ə)1 97nda he- bir şərr və 0isliyin
lmadığı 2eyir, nemətlərə şükr etmək və -ətinliklər *arşısında
səbr /#stərməkdir+:
A
+. 5lla" ,əndənin x(yrini is%ədikdə...
@@
6ühə)ul &p*ul, səh+<lA+
<
Mustədrəkul&uəsail, $+<, səh+j@j, hədis <;;A
;
,iharul&3nvar, $+lj, səh+@lA, hədis @l
j
murərul&"ikəm, hədis jBlC
k
murərul&"ikəm, hədis =BlC
B
murərul&"ikəm, hədis <@j<
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət =j
A
6uhə)ul&p*ul, səh+<;j
387
<Cj=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah bəndənin 2eyrini
istəyəndə nu dində )ə*ih və dərrakəli, dünyaya etinası. və #.
eyblərini /#rən edər+:
@
<CkC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah bəndənin 2eyrini
istəyən .aman, nu yu2uda mə.əmmət edər+:
<
<Ck@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah bəndənin 2eyrini
istəyən .aman nu bala -əkər+: 'edilər197nu ne$ə bala
-əkərn: ,uyurdu19>lümündən *aba* na ya2şı bir iş /#rməyi
nəsib edər və snra nun $anını alar+:
;
<Ck<+ İmam 3li (ə)1 9Allah bəndənin 2eyrini istədikdə na
*ənaət$illik nemətini bə2ş edər və .#v$əsini ləya*ətli edər+:
j
<Ck;+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah bəndənin 2eyrinin istəyən
.aman, nun *əlbində ağ n#*tə yaradar+ ,unun da nəti$əsində
*əlb ha**ın tələbinə *al2ıb dlanmağa başlayar+ ,u .aman, ,
yuvasına -atan *uşdan da te. si.in ə*idəni.ə *vuşar+:
k
#-. 5lla" ,ir xalqın x(yrini is%əyən zaman...
<Ckj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah bir 2al*ın 2eyrini
istəyən .aman nlarda dinini tanıyanların sayını artırıb
$ahillərinin sayını a.aldar+ ,eləliklə, )ə*ih bir s#. s#yləyəndə
#.ünə tərə)dar ta0ar və $ahil bir s#. deyən .aman məğlub
lar+:
B
<Ckk+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala bir 2al*ın
yaşamasını və inkişa)ını istəyəndə nlara *ənaət$illik və şəra)ət
nemətini bə2ş edər+:
l
<CkB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala bir ailənin 2eyrini
istəyən .aman, nları (bu ailənin ü.vlərini) dində a/ah və
dərrakəli edər, ki-ikləri b#yüklərinə h#rmətlə yanaşar, ailədə
bir&birinə *arşı mülayim lmağı və nəva.iş /#stərməyi, ailə
2ər$lərində *ənaət$illiyi və isra) etməməyi nlara nəsib edər+
7nları #. eyblərindən a/ah edər ki, n#*sanlarından əl -əkib
t#vbə etsinlər+ 3/ər Allah&taala bir ailənin 2eyrini istəməsə
nları #. başına bura2ar+:
A
#1. Q(yir işlərdə %ələsməyə %əş'iq
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+AC, hədis;
<
4ən.ul&pmmal, hədis ;ClBk
;
4ən.ul&pmmal, hədis ;ClB;
j
murərul&"ikəm, hədis j@@k
k
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<=<, hədis <
B
4ən.ul&pmmal, hədis <AB=<
l
3d&'urrul Mənsur, $+;, səh+<lC
A
4ən.ul&pmmal, hədis <AB=@
388
<Ckl+ Allahın Peyğəmbəri (s) 1 9Eeyir işin *a0ısı bir kəsin
ü.ünə a-ılan .aman, həmin şə2s əlinə düşən bu )ürsətdən
isti)adə etməyə tələsməlidir+ ?ünki bu *a0ının nə va2t nun
ü.ünə bağlana$ağını bilmir+:
@
<CkA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala te. bir müddətdə
həyata ke-ən 2eyir işi sevər+:
<
<Ck=+ İmam 3li (ə)1 9Eeyir işi te. yerinə yetirməyə tələsin ki,
baş*a bir işlə məşğul lduğunu.a /#rə (2eyir) işdən
*almayası.+:
;
<CBC+ İmam Gadi* (ə)1 9Atam buyurardı19Elə ki, 2eyirli bir işi
/#rmək niyyətində ldun, nu yerinə yetirməyə tələs+ ?ünki
başına nə /ələ$əyini bilmirsən+:
j
<CB@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93n ya2şı işlər va$ib əməllər,
ən 0is işlər isə bidətlərdir+:
k
<CB<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9İşlərin ən 2eyirlisi a*ibəti ən
2eyirli lanlarıdır+:
B
<CB;+ İmam 3li (ə)1 9İşlərin ən ya2şısı, başlanğı$ı asan, snu
2şa /ələn və nəti$ələri bəyənilən işlərdir+:
l
<CBj+ İmam 4a.im (ə)1 9İşlərin ən ya2şısı nların rta həddə
lanıdır+:
A
#3.:i6ik x(yir əməli az "(sa, (%məyin qadağan
olunması
<CBk+ İmam 3li (ə) 1 9Eeyir işi yerinə yetirin və nların he-
birini ki-ik sanmayın+ ?ünki nun ki-iyi b#yük, a.ı da -2dur+:
=
<CBB+ İmam Gadi* (ə)1 9"e- va2t ya2şı əməli ki-ik sayma+
?ünki sabah (!iyamət /ünü) sən nu /#rə$əksən və n səni şad
edə$ək+:
#4. Aaxşılıq 'ə ;islik m(yarı
<CBl+ İmam 3li (ə)1 9ra2şılı* və 0islik yalnı. insanlarla
tanınar+ ra2şılığı tanıma* istəsən ya2şılı* et ki, nun əhlini
tanıyasan+ Pisliyi tanıma* istəsən 0islik et, nda nun da əhlini
tanıyarsan+:
@C
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@Bk, hədis <
<
əl&4a)i, $+ <, səh+@j<, hədis j
;
əl&Eisal, səh+B<C, hədis @C
j
əl&4a)i, $+<, səh+@j<, hədis ;
k
əl&İ2tisas, səh+;j<
B
3mali Gadu*, səh+;=k, hədis @
l
murərul&"ikəm, hədis kC;<
A
,iharul&3nvar, $+lB, səh+<=<, hədis @B
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət j<<
@C
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@A<, hədis ;l
389
#5. Q(yirxa"ların si=ə%ləri
<CBA+ 9,iharul&3nvar:1 9Mera$ hədisində deyilir1 9Ey
3hmədo "ə*i*ətən, 2eyir və a2irət əhli utan$a* və -2 həyalı
insanlardır+ 7nların $ahillikləri a., mən)əətləri -2, məkrləri
a.dır, insanlar nlardan ə.iyyət /#rmə.lər+ >.ləri #.lərinə /#rə
ə.iyyət -əkərlər, danışı*ları düşünülmüşdür, #. nə)slərinin
hesabatını a0ararlar və nu (nə)slərini) mə.əmmət edərlər+
x#.ləri yu2uya /edər, amma *əlbləri ya* lar, /#.ləri ağlardır,
*əlbləri Allahı 2atırlama*la məşğuldur, baş*a insanlar
*a)illərdən hesab lunan .aman nlar Allahı 2atırlayanlardan
sayılar+++ "e- bir şey, bir an lsa belə, nları Allahı
2atırlama*dan sa2lama.+ 7nlar nə -2 yemək, nə -2
danışma*, nə də -2 /eyinmək həvəskarıdır+ İnsanlar nların
yanında #lü, Allah nların nə.ərində həmişə diri və
*əyyumdur+:
@
#. Aaxşılıqdan da"a yaxşı
<CB=+ İmam 3li (ə) 1 9ra2şılı*dan, yalnı. nun müka)atı daha
ya2şıdır+:
<
<ClC+ İmam Gadi* (ə)1 9'ğru danışma*dan daha ya2şı
dğru danışandır+ ra2şılı*dan daha ya2şı ya2şılı* edəndir+:
;
<Cl@+ İmam "adi (ə)1 9ra2şılı*dan daha ya2şısı ya2şılı*
edəndir+ x#.əllikdən daha /#.əli /#.əl danışandır+ Elmdən daha
ya2şısı elm sahibidir+:
j
NYYl feyir iXə yol qastərməyin dəyəril
<Cl<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Eeyir işə yl /#stərən, na
əməl edən şə2s kimidir+:
k
<Cl;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Eeyir işə yl /#stərənin ə$ri,
na əməl edənin ə$ri *ədərdir+:
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh, j@, hədis <B
@
,iharul&3nvar,

$+ll, səh+<j, hədis B
<
murərul&"ikəm, hədis ljAl
;
3mali&6usi, səh+<<;, hədis ;Ak
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;lC, hədis j
k
4ən.ul&pmmal, hədis @BCk<
B
Gəhih&Muslim, hədis @A=;
390
391
ιοοοοοοπ
HL\
İstixarə nWllahdan xeyir diləməko
#). İs%ixarə
<Clj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir iş /#rmək niyyətində lan
.aman yeddi də)ə Allahdan 2eyir istə+ Gnra ba2, /#r *əlbindən
daha te. nə ke-ir və bil ki, 2eyir ndadır, yəni na əməl et+:
@
<Clk+ İmam 3li (ə)1 9Allahdan 2eyir istəyən (isti2arə edən)
0eşman lma.+:
<
<ClB+ İmam 3li (ə)1 9Allahdan 2eyir istə və belə etmədən
he- bir işi se-məo ?ünki -2 adam Allahdan 2eyir istəmədən bir
iş /#rüb və bu iş nların məhvinə səbəb lub+:
;
<Cll+ İmam Gadi* (ə)1 9Allahdan 2eyir istəyən elə bir m#min
bəndə lmayıb ki, Allahı nun *arşısına 2şa/əlmə. hadisə
-ı2artsa da, na 2eyir verməmiş lsun+ (?ünki nun 2eyri elə
həmin hadisədədir)+:
j
<ClA+ İmam Gadi* (ə) ibn 3bi rə)urə Allahdan 2eyir istəmək
ha*da buyurub1 93vvəl Allahı b#yüklük və ə.əmətilə yad edib
həmd&səna s#yləyirsən, 0eyğəmbərə və nun 3hli&,eytinə (ə)
salavat /#ndərdikdən snra deyirsən1 9Allahummə inni əsəlukə
biənnəkə alimul&*eybi və şəhadətir&rəhmanir&rəhimi və əntə
əllamül&*uyub, əstə52irullahə və rəhmətihi (yəni, Ey Rəbbim,
Gən *eybi və aşkarı bilənsən, rəhman və rəhimsən, Gən bütün
sirləri bilənsən, Gəndən ehtiya$ımı diləyirəm+ Allahdan
rəhmətinin k#məyi ilə 2eyir istəyirəm+):
k
<Cl=+ İmam Gadi*in (ə) 9bə5.ən bir işi /#rməyi *ərara
alıram+ 7nun barəsində Allahdan 2eyir istəyirəm, amma )ikrim
bir nəti$əyə -atmır+: deyən şə2sə $avabından1 9!ur5anı a- və
/#rdüyün ilk ayəyə uyğun lara* Allahın istəyi ilə əməl et+:
B
<CAC+ İmam Gadi* (ə)1 9İki rəkət nama. *ıl və Allahdan 2eyir
istə+ ?ünki Allaha and lsun, Rəbbindən 2eyir diləyən elə bir
@
,iharul&3nvar, $+=@, səh+<Bk, hədis @=
<
murərul&"ikəm, hədis =jk;
;
murərul&"ikəm, hədis <;jB
j
,iharul&3nvar, $+=@, səh+<<j, hədis j
k
,iharul&3nvar $+=@, səh+<kB, hədis @
B
6əh.ibul&Ehkam, $+;, səh+;@C, hədis =BC
392
müsəlman lmayıb ki, Allah mütlə* na 2eyir və ya2şılı* bə2ş
etməmiş lsun+:
l
l
əl&4a)i, $+;, səh+jlC, hədis @
393
HLH
bamaatla mehrian dadranma!
#+. Gamaa%la m("ri,an da'ranmaq
<CA@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rəbbim mənə va$ibatları
yerinə yetirməyə )ərman verdiyi kimi, 2al* ilə mehriban rə)tar
etməyimi də əmr etmişdir+:
@
<CA<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Eal*a mehribanlı* /#stərmək
imanın, nlarla yumşa* və 2şlu*la rə)tar etmək isə həyatın
yarısıdır+:
<
<CA;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94imdə ü- şey lmasa nun
he- bir əməli kamil lma.+ ,u nu Allaha itaətsi.likdən
-əkindirən 0əhri.karlığ və mə5nəvi 0aklı*, insanlarla mehriban
davranmağına səbəb lan /#.əl ə2la* və 2ş 2asiyyət, nunla
$ahil adamların nalayi* rə)tarını #.ündən u.a*laşdırdığı d#.üm
və helmdir+:
;
<CAj+ İmam 3li (ə)1 93*lin meyvəsi insanlarla mehriban
davranma*dır+:
j
<CAk+ İmam 3li (ə)1 9'inin və dünyanın salamatlığı 2al*la
mehriban lma*dır+:
k
<CAB+ İmam 3li (ə)1 9>. düşmənləri ilə mehriban davranan
kəs, müharibələrdən amanda lar+:
B
<CAl+ İmam 3li (ə)1 93/ər 2şlu*la rə)tar etmək bir kəsi
islah etmirsə, ağır $ə.a vermək nu dü.əldər+:
l
<CAA+ İmam 3li (ə) #. səhabələrini mə.əmmət edərkən1 9Fə
va2ta *ədər si.inlə kürəyində yara lan $avan dəvələr və
k#hnəlmiş 0altarlarla davranılan kimi ehtiyatla rə)tar edə$əmno
,ir tərə)dən tikiləndə, biri tərə)dən s#külən 0altarlar kimi+++
Mən bilirəm, si.i nə islah edər, si.in əyriliyini.i və a.ğınlığını.ı
@
əl&4a)i, $+<, səh+@@l, hədis j
<
əl&4a)i, $+<, səh+@@l, hədis k
;
əl&4a)i, $+<, səh+@@B, hədis @
j
murərul&"ikəm, hədis jB<=
k
murərul&"ikəm, hədis kB@C
B
murərul&"ikəm, hədis AkA;=
l
murərul&"ikəm, hədis A<C<
394
nə dü.əldər+ Amma mən si.in islah lunmanı.ı, #.ümü 2arab
etmək bahasına başa /əlməsini rəva bilmirəm+:
A
A
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə B=
395
HLJ
mua
#-. 8ua
TurUan:
9'e13/ər si.in duanı. lmasa, Rəbbim si.ə he- bir dəyər
vermə., əslində si. tək.ib etdini. və te.liklə (ə.ab si.ə) ya2ın
la$a*+:
@

9uə si.in Rəbbini. dedi1 9Məni -ağırın, si.ə $avab verim+
Mənə ibadət etməkdən byun *a-ıran kəslər te.liklə 2ar lmuş
və ahu&.ar edə&edə (əhənnəmə da2il la$a*lar+:
<

Vədis:
<CA=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ua ibadətin mayasıdır
(şirəsidir) və dua etməklə he- kəs həlak lma.+:
;
<C=C+ Allahın Peyğəmbəri (s) 1 9'ua m#minin silahı, dinin
sütunu, səmaların və yerin nurudur+:
j
<C=@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9İnsanların ən a$i.i, dua
etməkdə a$i. lanıdır+:
k

<C=<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93n üstün ibadət duadır+
Allah&taala bəndəyə dua i.ni (və uğuru) verəndə rəhmət
*a0ısını nun ü.ünə a-ar+ Dübhəsi. ki, dua etməklə he- kəs
həlak lma.+:
B
<C=;+ İmam 3linin (ə) İmam "əsənə (ə) vəsiyyətindən1 9,il
ki, dünya və a2irət aləminin 2ə.inələrinin sahibi lan 4əs, sənə
7nu -ağırmağa i$a.ə və sənin duanı *əbul etməyə .əmanət
vermişdir+ Gənə əmr etmişdir ki, 7nu -ağırasan, 7 da bə2ş
etsin+ 7, mehriban və bağışlayandır+ Gəninlə #.ü arasında bir
hi$ab *ymamış və səni bir vasitə-i /ətirməyə vadar
etməmişdir+++ Gnra #. 2ə.inələrinin və sərvətlərinin a-arı lan
duanı və 7ndan (nemət) istəməyi sənin i2tiyarına vermişdir+
@
iur*an, ayə ll
<
ma)ir, ayə BC
;
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;CC, hədis ;l
j
əl&4a)i, $+<, səh+jBA, hədis @
k
3mali&6usi, səh+A=, hədis @;B
B
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+<;l
396
,eləliklə, sən istədiyin va2t dua etməklə 7nun 2ə.inələrinin
*a0ısını a-arsan+:
@
<C=j+ İmam 3li (ə)1 9'ua rəhmət *a0ısının a-arı və
*aranlı*da (işı* sa-an) -ıra*dır+:
<
<C=k+ İmam 3li (ə)1 9rer ü.ündə Allahın ən -2 sevdiyi iş
duadır+:
;
<C=B+ İmam 3li (ə)1 9'ua m#minin si0əridir+:
j
<C=l+ İmam Gadi* (ə)1 9Gənə dua etməyi t#vsiyə edirəm+
?ünki nda hər dərdin şə)ası var+:
k
<C=A+ İmam Gadi* (ə)1 9'ua et və demə ki, iş işdən ke-ibdir
(yəni, nə ya.ılıbsa da la$a*dır)+ "ə*i*ətən, Allah dər/ahında
elə bir mə*am və dərə$ə var ki, na duadan baş*a he- bir
vasitə ilə -atma* lma.+:
B
<C==+ İmam Gadi* (ə)1 9'ua iti silahdan daha -2 təsirlidir+:
l
<@CC+ İmam R.a (ə)1 9Peyğəmbərlərin silahından ya0ışın+o:
Gruşdular1 9Peyğəmbərlərin silahı nədirn: ,uyurdu1 9'ua+:
A
)1. 8ua m&%ləq ,aş '(rəcək alın yazısını /qəza 'ə
qədəri0 dəyişdirər
<@C@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!ə.anı (alın ya.ısını) duadan
baş*a he- nə *aytara bilmə.+:
=
<@C<+ İmam Gə$$ad (ə)1 9'ua insanı na.il lan və na.il
la$a* bəladan *ruyar+:
@C
<@C;+ İmam 4a.im (ə)1 9"əmişə dua edin+ ?ünki Allah
dər/ahına dua edib, 7ndan istəmək ilahi *ə.avü&*ədərdə
ya.ılan və yalnı. həyata ke-məsi *alan bəlanı u.a*laşdırar+
,eləliklə, Allaha dua lunsa və 7ndan istənilsə, Allah&taala
bəlanı birdə)əlik /eri *aytarar+:
@@
)2. 8ua m&x%əli= ,əlaları uzaqlaşdırar
<@Cj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,əla *a0ılarını dua ilə
bağlayın+:
@<
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<Cj, hədis@
<
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;CC, hədis ;l
;
əl&4a)i, $+<, səh+jBl, hədis A
j
əl&4a)i, $+<, səh+jBA, hədis l
k
Məkarimul&32la*, $+<, səh+@<, hədis <CCA
B
əl&4a)i, $+<, səh+jBB, hədis ;
l
,iharul&3nvar, $+=;, səh+<=l, hədis <k
A
əl&4a)i, $+<, səh+jBA, hədis k
=
Məkarimul&32la*, $+<, səh+l, hədis@=lA
@C
əl&4a)i, $+<, səh+jB= , hədisk
@@
əl&4a)i, $+<, səh+jlC , hədisA
@<
,iharul&3nvar, $+=;, səh+<AA , hədis;
397
<@Ck+ İmam 3li (ə)1 9,əla dalğalarını dua ilə /eri *aytarın+
,aşı bəlalar -əkmiş, bəladan $anı bğa.ına yığılmış şə2sin
duaya lan ehtiya$ı asudə yaşayan, an$a* bəladan amanda
lmayan şə2sdən -2 deyil+:
@
<@CB+ İmam Gadi* (ə)1 9"ər kəs, na bəla yetişə
bilə$əyindən narahat larsa və bəlanın /əlişindən əvvəl dua
edərsə, Allah&taala he- va2t na bəla /#ndərmə.+:
<
)3. 8ua ilə "adisələri qa,aqlamaq
TurUan:
9İnsana bir .ərər yetişən .aman, Rəbbinə tərə) ü. tutub 7nu
-ağırar+ Gnra, Rəbbi tərə)indən 7na bir nemət əta edildikdə,
bundan əvvəl etdikləri bütün duaları yaddan -ı2arar və
(insanları) ha** ylundan a.dırma* ü-ün Allaha şəriklər *şar+
'e1 9"ələ #. kü)rünlə bir müddət (dünya həyatından) bəhrələn+
(A2irətdə) Gən (əhənnəm əhlindənsən+:
;
9ra2ud əli hər yerdən ü.ülüb -arəsi. *alan bir kimsə 7nu
-ağıran .aman duasına $avab verən, -ətinliyini aradan /#türən
və si.i yer ü.ünün varisləri edən kimdirn+ Mə/ər Allahla yanaşı
baş*a bir tanrı varmın Fe$ə də a. nəsihət /#türürsünü.+:
j

Vədis:
<@Cl+ 9,iharul&3nvar:1 Allah&taala 'avuda (ə) vəhy
etdi19Eşlu*da və rahatlı*da Məni yad et ki, -ətinlikdə və
sı2ıntıda sənin duanı *əbul edim+:
k
<@CA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Rahatlı* va2tı #.ünü Allaha
tanıtdır ki, -ətinlik və sı2ıntı .amanı da 7 səni tanısın+:
B
<@C=+ İmam ,a*ir (ə)1 9sayi*lisi budur ki, m#min -ətinlik və
sı2ıntı va2tı dua etdiyi kimi, 2şlu* və rahatlı*da da elə dua
etsin+:
l
)4. .ər ,ir ("%iyac &6&n dua (%məyə %əş'iq
<@@C+ 9,iharul&ənvar:1 9Allah&taala Musaya (ə) vəhy etdi1
9Ehtiya$ın lan hər bir şeyi&hətta *yunların tunu və 2əmirinin
du.unu da& Məndən istə+o+:
A
<@@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ər bir ha$ətini. ü-ün, hətta
aya**abının bağı ü-ün lsa belə, 2ahiş əlini.i Allaha dğru
@
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;C@ , hədis;l
<
Məkarimul&32la*, $+<, səh+@C , hədis@==<
;
tümər, ayə A
j
Fəml, ayə B<
k
,iharul&3nvar, $+=; səh+;A@ , hədisB
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+Al , hədis;
l
əl&4a)i, $+<, səh+jAA , hədis@
A
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;C; , hədis;=
398
u.adın+ ?ünki Allah nu asanlaşdırmayın$a, asan lma. (yerinə
yetmə.)+:
@
<@@<+ İmam ,a*ir (ə)1 9>. ki-ik ha$ətlərini.i 2ırda və a.
əhəmiyyətli hesab etməyin+ ?ünki Allahın ən -2 sevdiyi
m#minlər daha -2 dua edən kəslərdir+:
<
)5. 8ua "acə%in qə,ul olunmasının a6arıdır
TurUan:
9,əndələrim səndən Mənim barəmdə sruşdu*da (s#ylə ki,)1
Mən nlara ya2ınam və Məni -ağıran kəsin duasına $avab
verərəm+ xərək nlar da Mənim -ağırışıma $avab versinlər və
dğru ylu ta0ma* ü-ün Mənə iman /ətirsinlər+:
;

Vədis:
<@@;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala bir bəndənin
2ahişini yerinə yetirmək istəyəndə, na dua etmək i$a.əsi (və
uğuru) əta edər+:
j
<@@j+ İmam 3li (ə)1 94im 0ak və mü*əddəs lan Allahın
(rəhmət) *a0ısını d#ysə, *a0ı ü.ünə a-ılar+:
k
<@@k+ İmam "əsən (ə)1 9Allah&taala kimin ü.ünə dua və
istək *a0ısını a-ıbsa, *əbul *a0ısı da nun ü.ünə a-ılmışdır+:
B
). 8uanın qə,ul olunma şər%ləri
@+ Məri)ət (6anıma*)
<@@B+ İmam Gadi* (ə)1 9Fiyə bi.im dualarımı. *əbul
lunmurn: deyə sruşan bir dəstə adama $avabından1 9?ünki
tanımadığını. bir 4əsi -ağırırsını.+:
l
<@@l+ İmam Gadi* (ə) 9xərək Mənim də5vətimi *əbul
etsinlər və Mənə iman /ətirsinlər+: ayəsi barədə
buyurdu*larından1 9rəni bilsinlər ki, Məndən istədikləri şeyi,
nlara verə bilərəm+:
A
2.5lla"ı %anımağın %ələ,lərinə əməl (%mək
<@@A+ İmam 3li (ə) Allah&taala 9Məni -ağırın, si.ə $avab
verim++: buyurur, bəs bi. dua etsək də, niyə dualarımı. *əbul
lunmurn: sualına $avabında1 9?ünki si.in *əlblərini. səkki.
2əyanət etmişdir+ 7nların birin$isi budur ki, si. Allahı tanıdını.,
@
,iharul&3nvar, $+=;, səh+<=k , hədis<;
<
Məkarimul&32la*+ $+<, səh+=l , hədis<<lk
;
,ə*ərə, ayə@AB
j
4ən.ul&pmmal, hədis ;@AB
k
murərul&"ikəm, hədis A<=<
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@@; , hədisl
l
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;BA , hədisj
A
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;<; , hədis;l
399
amma 7nun ha**ını si.ə va$ib etdiyi kimi yerinə yetirmədini.+
,una /#rə, Allahı tanımağını.ın si.ə bir )aydası lmadı+++ Gi.,
dua *a0ılarını və yllarını bağlayandan snra si.in hansı
dualarını. *əbul lunarn+:
@
3. .alal qazanc
<@@=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ə*i*ətən, bəndə yeməyi
haram lduğu halda əllərini dua ü-ün Allah dər/ahını u.adır+
Mə/ər belə halda nun duası *əbul lunarmıno:
<
<@<C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!a.an$ını halal et ki, duan
*əbul lunsun+ ?ünki insan bir (haram) tikə ağ.ına *yarsa, *ır2
/ün ibadəti *əbul lunma.+:
;
<@<@+ İmam Gadi* (ə)1 9Gi.lərdən hər kim dualarının *əbul
lunmasını istəyirsə, #. *a.an$ını təmi. etsin və insanların
ha**ını #dəsin+ !arnında haram mal və bynunda bir kəsin
ha**ı lan insanın duası Allah dər/ahına *al2mır+:
j
4. 8ua 'ax%ı qəl,in kö'rəlməsi 'ə &rəkdən dua
olunması
<@<<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ilin ki, Allah&taala *a)il və
2əbərsi. *əlbdən /ələn duanı *əbul etmir+:
k
<@<;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!əlbin k#vrəldiyi va2tı dua
etməyi *ənimət bil+ ?ünki *əlbin k#vrəlməsi (ri**əti)
rəhmətdir+:
B
<@<j+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala daş *əlbdən /ələn duanı
*əbul etmə.+:
l
<@<k+ İmam Gadi* (ə)1 9"ər .aman si.lərdən birinin *əlbi
k#vrəlsə, dua etsin+ ?ünki *əlb 2alis və 0ak lmayın$a
k#vrəlmə.+:
A
)#. 8uanın qə,ul olunmasına man( olan sə,ə,lər
Hl günahl
<@<B+ İmam ,a*ir (ə)1 9,əndə Allahdan bir ha$ət diləyən
.aman Allah&taala #. şəninə /#rə ya2ın /ələ$əkdə, ya bir *ədər
tə52irə salara* nun duasını *əbul edər+ Amma, bəndə
@
35lamud&'in, səh+<B=
<
İrşadul&!ulub, səh+@j=
;
Məkarimul&32la* $+<, səh+<C , hədis<Cjk
j
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;<@ , hədis;@
k
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;<@ , hədis;@
B
3l&'əəvat, səh+;C , hədisBC
l
əl&4a)i, $+<, səh+jl; , hədis@
A
əl&4a)i, $+<, səh+jll , hədisk
400
snradan /ünah edər+ ,elə lan halda Allah&taala Mələyə deyər1
7nun diləyini yerinə yetirmə və nu (nemətdən) məhrum et+
?ünki , #.ünü Mənim *ə.əbimə du-ar etdi və Mənim
tərə)imdən məhrumiyyətə layi* ldu+:
@
Jl iülml
<@<l+ İmam 3li (ə)1 9Allah&taala Məryəm ğlu İsaya vəhy
etdi1 ,əni İsrailin .adə/anlarına de ki++++ Mən si.in he- birini.in
və bynunda mənim mə2lu*larımın ha**ı lan kəslərdən he-
birinin duasını *əbul etmərəm+:
<
<@<A+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala buyurmuşdur1 And lsun
i..əti&$əlalıma, ə/ər mə.lum #.ünə lan .ülm kimi bir .ülmü
baş*asına *arşı edibsə, nun .alım barəsində etdiyi dua və
sənəti *əbul etmərəm+:
;
Kl muanSn WllahSn hikmətinə uyeun olmamasSl
<@<=+ İmam 3li (ə) 19Pak və mü*əddəs Allahın kərəmi 7nun
hikmətinə .idd deyil+ ,una /#rə hər dua *əbul lunmur+:
j
)). 8ua (%məyin qaydası
Hl ]ismillah deməkl
<@;C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ismillahir rəhmanir rəhim:lə
başlayan dua /eri *aytarılma.+:
k
Jl WllahS nqazəl si`ətlərləo dəs` etməkl
<@;@+ Allahın Peyğəmbəri(s)1 9Allahın vəs)i ilə başlanılmayan
hər bir duanın a2ırı y2dur (yəni, *əbul lunma.)+:
B
Kl Məhəmmədə də onun ƏhliI]eytinə saladat
qandərməkl
<@;<+ İmam Gadi* (ə)1 9'ua Məhəmməd və 3hli&,eytinə
salavat /#ndərilən va2tadək daim hi$abdadır+:
l
<@;;+ İmam Gadi* (ə) 194im Allahdan bir ha$ət istəsə
Məhəmmədə və 3hli&,eytinə salavat /#ndərməklə başlasın,
snra ha$ətini diləsin və a2ırda yenə Məhəmməd və ali
Məhəmmədə salavat /#ndərsin+ ?ünki Allah&taalanın şəni və
@
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;<= , hədis@@
<
əl&Eisal, səh+;;l , hədisjC
;
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;@< , hədis<C
j
murərul&"ikəm, hədis ;jAl
k
3l&'əəvat, səh+k< , hədis@;@
B
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;@l , hədis<@
l
əl&4a)i $+<, səh+j=@ , hədis@
401
şərə)i duanın əvvəlini və a2ırını *əbul edib, rtasını isə *əbul
etməməkdən daha yüksəkdir+ ,elə ki, Məhəmməd və 3hli&
,eytinə salavat Allahdan /i.lin *alma.+:
@
LlƏməli saleh insanlarS Xə`aətçi etməkl
<@;j+ İmam 4a.im (ə)1 9Allahdan bir ha$ət istəyəndə de1
9Pərvərdi/arao Məhəmməd və 3hli&,eytinin ha**ına Gəndən
istəyirəm+++?ünki ikisinin Gənin yanında (ali) mə*amları
vardır+:
<
Ml günahS eptira` etməkl
<@;k+ İmam Gadi* (ə)1 9('uada) 3vvəl$ə Allahı mədh etmək
və snra /ünahı e5tira) edib ha$əti diləmək la.ımdır+:
;
Nl ^aldarma! də israrl
<@;B+ 9,iharul&3nvar:1 9Allah&taalanın İsaya (ə)
nəsihətlərindən19Ey İsao Məni *əmli halda, k#məyinə he- kəs
/əlməyən və suda batan şə2s kimi -ağır+++ Məni yalnı. 2ar, .əlil,
ahu&.ar edə&edə və 2alis niyyətlə -ağır+ Məni bu halda -ağırsan,
sənə $avab verərəm+:
j
<@;l+ İmam "üseyn (ə) 19Allahın Rəsulu (s) dua va2tı bir
*ədər yemək istəyən ya.ı*, dilən-i kimi əllərini /#yə
*aldırardı+:
k
Yl İki rəkət namaz !Slma!l
<@;A+ İmam Gadi* (ə)1 94im dü./ün dəstəma. alıb, iki rəkət
nama. *ılsa, nun rukusu və sə$dələrini kamil şəkildə yerinə
yetirsə, snra salam verib Allahı, 0eyğəmbəri mədh etsə və
ha$ətini istəsə yerində istəmişdir+ "ər kim yerində 2eyir və
ya2şılı* istəsə naümid *ayıtma.+:
B
Zl İstəyi çox ilməməkl
<@;=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allahdan istəyin və -2
istəyin+ ?ünki 7nun ü-ün he- nə -2 və b#yük deyil+:
l
@
Məkarimul&32la*, $+<, səh+@= , hədis<CjC
<
3l&'əəvat, səh+k@ , hədis@<l
;
,iharul&3nvar, $+ =;, səh+;@A , hədis<;
j
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;@j , hədis@=
k
Məkarimul&32la*+ $+<, səh+A , hədis@=A@
B
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;@j , hədis<C
l
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;C< , hədis;=
402
<@jC+ İmam ,a*ir (ə)1 9"e- va2t 2ahiş və istəyi -2
bilməyin+ ?ünki Allah dər/ahında lanlar si.in
düşündüyünü.dən daha -2dur+:
@
[l fahiXdə alicənalS!l
<@j@+ İmam 3linin (ə) ğlu "əsənə (ə) vəsiyyətindən1
9Allahdan #.ün ü-ün elə şey istəməlisən ki, nun /#.əlliyi və
2eyri sənə (əbədi) *alsın, ağırlığı və ə.iyyəti səndən u.a* lsun+
Mal və sərvət sənə, sən də nlara *almaya$a*san+:
<

<@j<+ İmam Gadi*in (ə)1 9!$a *arı Musadan (ə) nə
istəmişdirn: sualına $avabından1 97 *arı dedi19ralnı. va2t bu
işi /#rərəm ki, mənim ü-ün bir ne-ə əməli yerinə yetirsən+
Ayağımı .irək edəsən, /#.ümün nurunu və $avanlığımı mənə
*aytarasan və #.ünlə bərabər (ənnətdə mənə də yer
verəsən+:
;

H\l VamS üçün dua etməkl
<@j;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir nə)ər dua edəndə hamı
ü-ün dua etsin+ ?ünki belə etdikdə duanın *əbul lunma imkanı
daha -2dur+ 4im #.ü ü-ün dua etməmişdən *aba*, *ır2 nə)ər
(m#min) *ardaşı ü-ün dua etsə, bu dua həm nlar ü-ün, həm
də #.ü ü-ün *əbul lunar+:
j
HHl gizlində edilən dual
<@jj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9xi.lində edilən bir dua,
aşkarda edilən yetmiş duaya bərabərdir+:
k
HJl ]irlikdə edilən dual
<@jk+ İmam Gadi* (ə)1 9"ər .aman d#rd nə)ər yığılıb bir
dilək ü-ün Allah dər/ahına dua etsə, nlar duaları *əbul
lunmuş halda bir&birindən ayrılarlar+:
B
HKl muanSn !əul olunmasSna nikin olma!l
<@jB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'uanın *əbul lunmasına
əminliklə Allahı -ağırın+:
l
@
Məkarimul&32la*+ $+<, səh+=l , hədis<<lk
<
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<Ck , hədis@
;
Mən la yəh.uruhul&iə*ih, $+@, səh+@=; , hədisk=j
j
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;@; , hədis@l
k
3d&'əəvat, səh+@A , hədisl
B
əl&4a)i, $+<, səh+jAl , hədis<
l
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;Ck , hədis@
403
<@jl+ İmam Gadi* (ə) 19'ua edəndə elə .ənn et ki, ha$ətin
*a0ının astanasında dayanıb+:
A
HLl Münasi daxt seçməkl
<@jA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allahı -ağırma* ü-ün ən
ya2şı va2t sübh -ağıdır+: ?onra Gaqubun (ə) sözlərini nəql "dən
bu ayəni oxudu1 96e.ilklə Rəbbimdən si.in bağışlanmanı.ı
istəyə$əm+: "ə.rət (s) buyurdu197nlar ü-ün (dua etməyi) sübh
va2tına sa2ladı+:
<
<@j=+ İmam Gadi* (ə)1 9y- va2tda Allah duanı /eri
*aytarma.1 9ua$ibatı yerinə yetirəndən snra, yağış yağan
.aman və yer ü.ündə Allahın m#$ü.ələrinin əlamətləri .ahir
lan va2t (məsələn /ünəşin tutulması və s+++)+:
;
HMl İsrarla istəməkl
<@kC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah bəndəyə rəhmət
eləsin ki, bir ha$ət diləyən və dua edən .aman, duasının *əbul
lub lunmamasından asılı lmayara* (#. ha$ətini) israrla
istəyir+:
j

<@k@+ İmam ,a*ir (ə)1 9Allaha and lsun, ilahi dər/ahdan
israrla və təkidlə #. ha$ətini istəyən elə bir m#min bəndə
lmayıb ki, Allah&taala nun ha$ətini yerinə yetirməsin+:
k
)+. 8ua (dənin uzaqlaşmalı olduğu işlər
Hl Mümkün olmayan də rəda ilinməyən Xeylər üçün
dua etməkl
<@k<+ İmam 3li (ə)1 9Ey dua edən, mümkün lmayan və
rəva bilinməyən şeyləri Allahdan istəmə+:
B
Jl Tələsməkl
<@k;+ İmam Gadi* (ə)1 9M#min h#vsələsi.lik etməyib, əlini
naümid halda duadan -əkənədək daim Allahın 2eyir, ri)ah və
rəhmətindədir: (Rəvayət-i deyir) 3r. etdim19Fe$ə h#vsələsi.lik
edərn: ,uyurdu19Eeyli müddətdir ki, dua etsəm də, *əbul
lunmasını /#rmürəm: deməklə:
l
Kl vz iXində nəyin məsləhət n`aydalSo oldueunu Wllaha
ayrətməsin
A
əl&4a)i, $+<, səh+jl; , hədis@
<
əl&4a)i, $+<, səh+jll , hədisB
;
,iharul&3nvar, $+Ak, səh+;<@ , hədisA
j
əl&4a)i, $+<, səh+jlk , hədisB
k
əl&4a)i, $+<, səh+jlk , hədis;
B
əl&Eisal, səh+B;k , hədis@C
l
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;lj , hədis@B
404
<@kj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala buyurmuşdur1 9Ey
Adəm #vladıo Gənə verdiyim əmrə itaət et və #. işində nəyin
məsləhətli lduğunu Mənə #yrətməo+:
@
+-. 8iləyiJ is%əmədən y(rinə y(%ən kəs
<@kk+ 3bu "əm.ə1 9Allah&taala 'avuda (ə) vəhy etdi1 9Ey
'avudo Mənim əmrimə itaət edən bəndənin diləyini Mənə
deməmiş yerinə yetirərəm və Məni -ağırmamış na $avab
verərəm+:
<

<@kB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala buyurmuşdur1
9Məni yad etməklə #. istəyini Məndən diləməyi unudan
kimsəyə, ha$ət istəyənlərə verdiklərimdən daha üstününü bə2ş
edərəm+:
;
<@kl+ Eanım iatimeyi&təhra (ə)1 94im #.ünün sa) və 0ak
ibadətini Allah dər/ahına *aldırsa, Allah&taala bəndənin
2eyrinə lan ən ya2şı işi na na.il edər+:
j

+1. 8uası m&s%əca, olan şəxs
<@kA+ İmam "əsən (ə)1 9!əlbindən Allahın ra.ılığını
*a.anma*dan baş*a bir şey ke-irməyənə Allahın nun duasını
*əbul edə$əyini .əmanət verirəm+:
k
<@k=+ İmam Gə$$ad (ə)1 9Allah&taala, he- bir işində insanlara
ümid bəsləməyən və #.ünün bütün işlərini Allaha ta0şıran
şə2sin hər bir duasını *əbul edər+:
B
+2. 1ə,ul olan dualar
<@BC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Atanın sənətindən *r2un ki,
*ılın$dan itidir+:
l
<@B@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Mənim ümmətimin uşa*ları
/ünahlara aludə lmasalar, duaları *əbul lunar+:
A
<@B<+ İmam "əsən (ə)1 9!ur5an 2uyan kəsin /e$, ya te.
*əbul lunmuş bir duası vardır+:
=

+3. 1ə,ul olmayan dualar
@
,iharul&3nvar, $+l@, səh+@lA, hədis <j
<
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;lB, hədis @B
;
4ən.ul&pmmal, hədis @Alj
j
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@CA
k
,iharul&3nvar, $+j;, səh+;k@ , hədis<k
B
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@@C , hədis@B
l
,iharul&3nvar, $+lj, səh+Aj , hədis=j
A
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;kl , hədis@j
=
,iharul&3nvar, səh+;@;, hədis @l
405
<@B;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Mən Allahdan istəmişəm ki,
dstun #. dstu ha**ında sənətini *əbul etməsin+:
@
<@Bj+ İmam Gadi* (ə)1 9'#rd nə)ərin duası *əbul lunma.1
Evində turub 9ey Allahım, mənə ru.i yetiro+: deyən kişinin+
Allah&taala na buyurar1 9Mə/ər sənə *al2ıb ru.i dalın$a
/etməyi əmr etməmişəmmin: >. arvadına sənət edən kişinin+
Allah&taala na buyurar1 9Mə/ər nun işini sənə
ta0şırmamışammın: uar&d#vlətini hədərə verən kişinin+ 7,
deyər1 9Ey Allahımo Mənə ru.i ver+: Allah buyurar1 9Mə/ər sənə
*ənaət$il lmağı əmr etmədimmin+: >. malını sənəd və şahid
lmadan baş*asına br$ verən şə2sin+ Allah&taala na deyər1
9Mə/ər sənə /#stəriş vermədimmi ki, (br$ verən .aman)
sənəd və şahid tutasan+:
<
+4. 8uanın qə,ulunun g(cikdirilməsinin sə,ə,i
<@Bk+ İmam 3li (ə)1 9'uanın *əbul lunmasının
/e$ikdirilməsi sənin ümidini kəsməsin+ ?ünki Allahın bə2şişi
sənin niyyətinə bağlıdır+ ?2 va2t, istəyin yerinə yetirilməsi
tə52irə salınar ki, dilək diləyənə daha b#yük müka)at verilsin və
(ilahi bə2şişə) ümidvar lana daha b#yük bə2şişlər bağışlansın+
?2 va2t /#rürsən ki, bir şey istəyəndə sənə verilmə., amma
/e$, ya te. ndan daha ya2şısı sənə bə2ş edilər, ya2ud sənin
2eyrin nə.ərə alınara* istədiyin şey sənə verilmə.+ Elə diləklər
də vardır ki, nların həyata ke-məsi sənin dininin, imanının
əldən /etməsinə və .ay lmasına /ətirib -ı2arardı+:
;
<@BB+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala buyurmuşdur1 9And
lsun i..əti&$əlalıma, ə.əmətimə və b#yüklüyümə ki, dünyada
#. dstuma Məni yad etməyi na unutduran bir şeyi verməyə
-əkinirəm+ ?ünki istəyirəm ki, , Məni -ağırsın və Mən nun
səsini eşidim+ 4a)iri isə ar.usuna -atdıraram+ ?ünki na ni)rət
edirəm və istəmirəm ki, Məni -ağırsın və nun səsini eşidim+:
j
+5. 8uanın qə,ul olunmamasının sə,ə,i
<@Bl+ İmam Gadi* (ə)1 9,ir kişi 3mir&əl& m#minin (ə) yanına
/əlib ər. etdi19Mən Allahı -ağırıram, amma bir $avab almıram+:
"ə.rət buyurdu1 9?ünki sən Allahı 7na mə2sus lmayan
si)ətlərlə vəs) edirsən (-ağırırsan)+ "ə*i*ətən, duanın d#rd
2üsusiyyəti var1 ,atini i2las, niyyət, vasitəni tanıma* və istəkdə
@
,iharul&3nvar, səh+;lA , hədis<@
<
əl&'əəvat, səh+;;
;
4əş)ul&Muhə$$əte, səh+<<A
j
ət&6əmhis, ayə ;; , hədis@l
406
insa)lı lma*+ Gən bu d#rd mə*amdan a/ah lduğun haldamı
dua edirsənn: 3r. etdi1 9Eeyr+: "ə.rət buyurdu1 ,elə isə,
bunları #yrən (və bu d#rd mə*ama di**ət yetirərək dua et)+:
@
+. 8ua %əsirsiz qalmaz
<@BA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ə*i*ətən, si.in Rəbbini.
həyalı və bağışlayandır+ 7, bəndənin 7na tərə) u.anan əlini
(istəyini) bş halda /eri *aytarmağa həya edər+:
<
<@B=+ İmam Gə$$ad (ə)1 9M#minin duası ü- $ür lar1 ra
nun-ün ehtiyat sa2lanar, ya dünyada yerinə yetirilər, ya na
yetişmək istəyən bəlanı /eri *aytarar+:
;
<@lC+ İmam Gə$$ad (ə)1 9M#min a2irətin /#.əl müka)atlarını
/#rəndə ar.u edər ki, ey kaş, dünyada nun dualarının he- biri
*əbul lmayaydı+:
j
@
6ənbihul&Eəva)ir, $+@, səh+;C<
<
4aən.ul&pmmal, hədis ;@<A
;
6uhə)ul&p*ul, səh+ <AC
j
əl&4a)i, $+<, səh+j=@ , hədis=
407
ιοοοοοοπ
HLK
münya
+#. 8&nya "əya%ı
<@l@+ İmam 3li (ə)1 9'ünya ən al-a* (ya ən ya2ın) şey
lduğu ü-ün dünya adlanıb+ A2irətə də, rada əvə. və müka)at
lduğuna /#rə a2irət deyilir+:
@
<@l<+ İmam 3li (ə)1 9İnsanlar dünyanın #vladlarıdır+ "e- kəs
anasını sevdiyinə /#rə mə.əmmət lunma.+:
<
N[Zl münya axirət üçün əkin yeridir
<@l;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya a2irətin əkin
sahəsidir+:
;
<@lj+ İmam 3li (ə) 1 9A2irət, dünya ilə əldə lunar+:
j

<@lk+ İmam 3li (ə)1 9"ə*i*ətən, 0ak və mü*əddəs Allah
dünyanı ndan snra ü-ün yaradıb+ 'ünya əhlini nda
imtahana -əkir ki, kimin ən ya2şı əməl sahibi lduğu məlum
lsun+ ,i. dünya ü-ün yaradılmamış və rada -alışmağa əmr
lunmamışı*+:
k
<@lB+ İmam ,a*ir (ə) 1 9'ünya a2irət ü-ün ne$ə də /#.əl
k#mək-idir+:
B
++. 8&nyanın mənası
<@ll+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya sənətlənibdir+ Allahın
ra.ılığını *a.anma* ü-ün vasitə lan hər bir şeydən baş*a,
dünyada lan nə varsa hamısı sənətlənmişdir+:
l
<@lA+ İmam Gə$$ad (ə)1 9'ünya iki n#vdür1 a2irətə -atdıra
bilə$ək həddə lan dünya və bir də (a2irətdən -əkindirən)
sənətlənmiş dünya+:
A
@
İləluş&Gəraye, səh+< , hədis@
<
Fəh$ül&,alağə, hikmət ;C;
;
3valiyul&sali, $+@, səh+<Bl , hədisBB
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @kB
k
Fəh$ül&,əlağə, məktub kk
B
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@<l , hədis@<B
l
4ən.ul&pmmal, hədis BCAA
A
əl&4a)i, $+<, səh+;@l , hədisA
408
#--. 8&nyadan yalnız zəruri olan qədər gö%&rmək
<@l=+ İmam 3li (ə)1 & 7nun yanında #.ünün ehtiya$lı
lmasından şikayətlənən kişiyə& 9,il ki, sənə dünya malından
*üvvəndən və ehtiya$ından artı* nə yetişsə, sən nu yalnı.
baş*ası ü-ün sa2layan 2ə.inədarsan+:
@
<@AC+ İmam 3li (ə)1 9'ünya malından ehtiya$ın lduğundan
artı* he- nə a2tarma və sənə ki)ayət edəndən baş*a he- nə
istəmə+:
<
<@A@+ İmam 3li (ə)1 9'ünya müna)i*lərin sarayıdır,
tə*valıların sarayı deyil+ ,una /#rə, dünyadan bədəninini
*üvvətləndirən, səni diri sa2layan və a2irətin ü-ün a.u*ə lan
həddə bəhrələn+:
;
<@A<+ İmam Gadi* (ə)1 9'ünya mənim nə.ərimdə bir leşə
bən.ər, yalnı. -arəsi. *aldığım va2t ndan yeyərəm+:
j
#-1. 8&nya onu %ərk (dən kəs &6&nd&r
<@A;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala dünyaya vəhy
etdi1 Gənə 2idmət edən kəsi ə.iyyətə sal, səndən u.a*laşana
isə 2idmət et+:
k
<@Aj+ İmam 3li (ə)1 9'ünya, nu tərk edən və a2irət, nu
a2taran ü-ündür+:
B
<@Ak+ İmam 3li (ə)1 9'ünyanın misalı sənin k#l/ənə bən.ər+
Gən dayansan, da dayanar, ə/ər dalın$a /etsən, səndən
u.a*laşar+:
l
#-2. 8&nyanı nadancasına məzəmmə% (%mək
<@AB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünyaya nalayi* s#.lər
deməyin, m#min ü-ün /#.əl bir minikdir+ ?ünki m#min nun
vasitəsilə 2eyir&bərəkətə yetişər və şərr&bəladan 2ilas lar+ ,əndə
9Allah dünyaya sənət etsin: deyəndə dünya deyər19Allahın sənəti
#. Rəbbinə *arşı ən -2 itaətsi.lik edənimi.ə lsun+:
A
<@Al+ İmam 3li (ə)1 9Ey dünyanı mə.əmmət edən kimsə, a2ı
nun 0u-lu*larına mə)tun lan və batilinə aldanan da sənsən+
'ünyaya mə)tun lduğun halda nu mə.əmmət edirsənn Gən nu
$inayətkar və /ünahkar bilirsən, y2sa sənin 'ünya səni nə va2t
mə)tun etdi, nə va2t aldatdın++ 'ünya, na dğru&dü./ünlük
*a0ısından da2il lan hər kəs ü-ün dğrulu* sarayıdır+ 7nu ya2şı
@
,iharul&3nvar, $+l;, səh+=C , hədisB@
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə jk
;
Mətalibus&Guul, səh+k<
j
,iharul&3nvar, $+lA, səh+@=; , hədisl
k
3mali&Gədu*, səh+<;C, hədis=
B
,iharul&3nvar, $+l;, səh+A@, hədisj;
l
murərul&"ikəm, hədis =A@A
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@lA, hədis @C+
409
dərk edən ü-ün əmin&amanlı* və səadətdən bir imarət, ndan
(a2irətə) a.u*ə yığan-ün *üdrət və ehtiya$sı.lı* sarayıdır+:
@
#-3. !əzəmmə% olunmuş d&nyanın x&susiyyə%ləri
<@AA+ İmam 3li (ə)1 9'ünya .iyan ba.arıdır+:
<
<@A=+ İmam 3li (ə)1 9'ünya ağılların tr0ağa düşmə
(yı2ılma) meydanıdır+:
;
<@=C+ İmam 3li (ə)1 9'ünya 0islik mə5dəni və aldatma
məkanıdır+:
j
<@=@+ İmam 3li (ə)1 9'ünya şər və 0isliyin əkinidir+:
k
<@=<+ İmam 3li (ə)1 9'ünya (insanı) 2ar edər+:
B
#-4. 8&nyanı s('mək ,&%&n g&na"ların mənşəyidir
<@=;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünyanı sevmək ən b#yük
9kəbirə: /ünahdır+:
l
<@=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya məhəbbəti hər bir
asiliyin k#kü və hər /ünahın başlanğı$ıdır+:
A
<@=k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünyadan səni islah edən
şeyi a2tarma*, dünya məhəbbəti deyil+:
=
<@=B+ İmam Gadi* (ə)1 9'ünya sev/isi bütün /ünahların
mənşəyidir+:
@C
#-5. 8&nyaya mə"ə,,ə%in nə%icələri
<@=l+ İmam 3li (ə)1 9'ünyaya məhəbbət ağlı .ay, *əlbi kar
edər, *əlb hikməti eşitmə. və ağrılı ə.aba səbəb lar+:
@@
<@=A+ İmam 3li (ə)1 9'ünya sev/isi tamahkarlı* /ətirər+:
@<
<@==+ İmam Gadi* (ə)1 9!əlbini dünyaya bağlayan kəs,
*əlbini ü- şeyə bağlamışdır1 snu lmayan *əm&*üssəyə,
əl-atma. ar.uya və dğrulmayan ümidə+:
@;
<<CC+ İmam Gadi* (ə)1 9'ünyaya daha -2 bağlanan şə2s
ayrılı* va2tı daha -2 hey)slənər+:
@j
@
Fəh$ül&,əlağə, @;@ hikmət+
<
murərul&"ikəm, hədis ;=B
;
murərul&"ikəm, hədis =<@
j
murərul&"ikəm, hədis @jl;
k
murərul&"ikəm, hədis jC@
B
murərul&"ikəm, hədis ;
l
4ən.ul&pmmal, hədis BClj
A
6ənbihul&Eəvatir, $+<, hədis @<<
=
4ən.ul&pmmal, kj;=
@C
əl&4a)i, $+<, səh+;@k, hədis@
@@
murərul&"ikəm, hədis jAlA
@<
murərul&"ikəm, hədis jAl<
@;
əl&4a)i, $+<, səh+;<C, hədis@l
@j
əl&4a)i, $+<, səh+;<C, hədis@B
410
#-. 8&nya İmam *linin /ə0 nəzərində
<<C@+ İmam 3li (ə)1 9Allaha and lsun, si.in dünyanı.ın
mənim nə.ərimdə $ü.am 2əstəliyinə tutulmuş şə2sin əlində
lan bir dnu. sümüyü *ədər də dəyəri y2dur+:
@
<<C<+ İmam 3li (ə)1 9Gi.in bu dünyanı. mənim nə.ərimdə bir
ke-inin burnunun suyundan da dəyərsi.dir+:
<
<<C;+ İmam 3li (ə)1 9"ə*i*ətən, si.in dünyanı.ın mənim
nə.ərimdə -əyirtkənin ağ.ında ə.ilən bir ağa$ yar0ağı *ədər
dəyəri y2dur+ 3linin 0u- lan bu nemətlərlə nə işino:
;
<<Cj+ İmam 3li (ə)1 9Ey dünya, məndən u.a* l, sənin i0ini
belinə atmışam+ (yəni, səni a.ad bura2mışam) Mən sənin
$ayna*larından 2ilas lmuşam, tələlərindən *a-mış və sənin
u-urumlarından u.a*laşmışam+:
j
<<Ck+ İmam 3li (ə)1 9Gi.i dünyadan -əkindirirəm+ ?ünki
dünya şirin, təravətli və nə)si istəklərin mühasirəsindədir+:
<<CB+ İmam 3li (ə)1 9'ünyadan -əkinin ki, nun halalının
hesabatı və haramının $ə.ası var+ ,aşlanğı$ı ə.iyyət, snu isə
məhv lma*dır+:
k
<<Cl+ İmam 3li (ə)1 9,u aldadı$ı, və)ası., 2əyanətkar
dünyadan -əkinin+ tinətləri ilə #.ünü bə.əyən və bər&bə.əyi ilə
na.&işvə edən dünyadan+++ 7, tə.ə /əlin kimi -ilvələnmiş və
/#.lər na mat&məətəl *almışdır+:
B
<<CA+ İmam 3li (ə)1 9'ünyadan u.a*laşın ki, dünya bivə)a,
məkrli və yalan-ıdır+ ,ə2ş edən, amma eyni .amanda 2əsisdir+
xeyindirəndir, amma #.ü də syundurandır: (verdiyi şeyi snra
/eri alandır)+:
l
<<C=+ İmam 3li (ə)1 9'ünyadan -əkinino ?ünki , həm Allah
dstlarının düşməni, həm də Allah düşmənlərinin düşmənidir+
,elə ki, , Allahın dstlarını *əm&*üssəli edər və 7nun
düşmənlərini isə aldadar+:
A
#-#. 8&nyanın yalanından 6əkinmək
Turpan:
9!adınlara, uşa*lara, *ı.ıl&/ümüş yığınları, nişanəli ($ins)
atlar, mal&*ara və əkin yerləri kimi nə)sin istədiyi şeylərə
məhəbbət insanlara /#.əl /#stərilmişdir+ (sakin) ,unların
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <;B
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə ;
;
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, $+@, səh+<jB
j
Fəh$ül&,əlağənin şərhi, səh+@@@
k
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@CA , hədisAA
B
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@C= , hədis@C=
l
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <;C
A
Fəh$ül&Gəadət, $+;, səh+<C<
411
hamısı dünya həyatının malıdır+ "albuki, 2eyirli a*ibət Allah
yanındadır+:
@

9'ünya həyatı si.ləri aldatmasın, elə$ə də yalan-ı si.i
Allahla (kərəmi ilə) məğrur etməsin+:
<
Vədis:
<<@C+ İmam 3li (ə)1 9,ilin ki, dünya -2 hiylə/ər və məkrli
bir saraydır+ "ər /ün birinə ərə /edər, hər /e$ə bir ailəni
#ldürər və hər dəm, hər saat birlikdə lanları bir&birindən
ayırar+:
;
<<@@+ İmam 3li (ə)1 9'ünyanın rən/arən/ $a.ibələri si.i
aldatmasın+ ?ünki nlardan yalnı. a. bir mi*darını #.ünü.lə
a0ara$a*sını.+:
j
<<@<+ İmam 3li (ə)1 9'ünya -2 hiylə/ərdir və nda hər nə
varsa aldadı$ıdır+ Məhv lmağa məhkumdur və nda yaşayan
hər bir şey )ani lar+ 6ə*vadan baş*a nun he- bir a.u*əsində
2eyir və ya2şılı* y2dur+:
k
#-). 8&nyaya yalnız nadanlar aldanar
<<@;+ İmam 3li (ə)1 9Ey dünyao Gənin hiylələrini tanımayan
və kələk trlarından 2əbərsi. lan kimsəni aldat+:
B
<<@j+ İmam 3li (ə)1 9'ünya a2ma*ların *ənimətidir+:
l
<<@k+ İmam 3li (ə)1 9'ünyaya sevinmək a2ma*lı*dır+:
A
#-+. 1əl,i d&nyaya ,ağlamaqdan 6əkinmək
TurUan1
9,i.imlə /#rüşməyə (!iyamətə) ümid etməyən, dünya
həyatına ra.ı lan, *əlbini na bağlayan və bi.im ayələrimi.dən
2əbərsi. lanlar etdikləri əməllərin $ə.asına -ata$a*lar+ 7nların
yeri ((əhənnəm) ddur+:
=

Vədis:
<<@B+ İmam 3li (ə) 97nun (divarın) altında ikisinə (iki yetimə)
-ata$a* bir 2ə.inə var idi:
@C
mübarək ayəsi ha*da buyurub1 "əmin
2ə.inə, ü.ərində aşağıdakı s#.lər ya.ılmış bir *ı.ıl l#vhə idi1 Mən,
@
Ali İmran, ayə@j
<
sğman, ayə;;
;
Fəh$ül&Gəadət, $+;, səh+@lj
j
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@@A , hədis@C=
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @@@
B
murərul&"ikəm, hədis Bj@;
l
murərul&"ikəm, hədis @@@C
A
murərul&"ikəm, hədis jkj
=
runis,ayəl,A
@C
4əh), ayəA<
412
dünyanın və nun əhlinin hallarının dəyişkənliyini /#rən və yenə
də *əlbini na bağlayan kimsəyə təə$$üb edirəm+:
@
<<@l+ İmam 3li (ə) 19'ünyaya, dünyada .ahid lanların /#.ü ilə
ba2ın, -ünki dünya te.liklə #. sakinlərini *var, na.&nemət /#rmüş
*üdrətliləri dərdə&*əmə salar+ ,una /#rə dünyada 2şunu.a /ələn
)iravanlı* si.i aldatmasın, -ünki dünyadan #.ünü.lə -2 a. bir şey
a0ara$a*sını.+:
<
<<@A+ İmam 3li (ə) 19'ünyaya, na rəğbəti, meyli lmayan və
ndan ayrılan kəs kimi ba2, dünyaya, na mə)tun lan aşi* kimi
ba2ma+:
;
<<@=+ İmam Gadi* (ə) 193/ər dünya )anidirsə, na ürək
bağlama* nəyə /ərəkdirn:
j
#1-. 8&nyanı /axirə%dən0 &s%&n %u%mağın %ə"l&kəsi
Turpan:
9,eləliklə, kim tüğyan edib bu dünya həyatını se-ərsə (nu
a2irətdən üstün tutarsa), şübhəsi. ki, nun yeri (əhənnəmdir+:
k
Vədis:
<<<C+ sğman (ə) ğluna nəsihətindən1 9'ünyanı a2irətinə
sat ki, hər ikisini əldə edərsən+ A2irətini dünyaya satma ki, hər
ikisini əldən verərsən+:
B
<<<@+ İmam 3li (ə)1 9'ünyaya 0ərəstiş edən və nu
a2irətdən üstün tutan şə2sin a*ibəti a$ı la$a*dır+:
l
<<<<+ İmam 3li (ə)1 93/ər insanlar #. dünyəvi 2eyirləri ü-ün
dini işlərindən birini tərk edərlərsə, Allah&taala .iyanı həmin
2eyirdən daha -2 lan bir işi nların *arşısına -ı2arar+:
A
#11. 8&nya möminin zindanıdır
<<<;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya he- bir m#minin
ürəyin$ə deyil+ 7, m#min ü-ün .indan, ə.iyyət və -ətinliklərin
mənşəyi lduğu halda baş*a $ür ne$ə la bilər ki+++:
=
<<<j+ İmam Gadi* (ə)1 9'ünya m#minin .indanı, *əbr nun
*alası, (ənnət isə nun (əbədi) mən.ilidir+ 'ünya ka)irin
@
Məani &32bar, səh+<CC , hədis@
<
,iharul&3nvar, $+Al, səh+<C , hədisl=
;
murərul&"ikəm, hədis <;AB
j
,iharul&3nvar, $+@;, səh+j<< , hədiskj
k
Fa.iat, ayə;l&;=
B
,iharul&3nvar, $+@;, səh+j<< , hədis@l
l
3l&Eisal, səh+B;< , hədis@C
A
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @CB
=
4ən.ul&pmmal, hədis BC=C
413
(ənnəti, *əbr nun .indanı, (əhənnəm du isə nun (əbədi)
mən.ilidir+:
@
#12. 8&nyaya 6ox ə"əmiyyə% '(rməyin %ə"l&kəsi
<<<k+ İmam 3li (ə) 193n b#yük dərdi&səri dünya lan kəsin
bədbə2tliyi və *əmi u.un -əkər+:
<
<<<B+ İmam Gadi* (ə)1 9 Allah&taala /e$ə&/ündü. ən b#yük
dərdi&səri dünya lan kəsin /#.ləri #nünə y2sulluğu /ətirər,
işini 0ərişan edər və Allah&taalanın *ismət etdiyindən baş*a
dünyadan na bir şey yetişmə.+ xe$ə və /ündü. ən b#yük
dərdi&səri a2irət lan kəsin *əlbini Allah&taala ehtiya$sı. edər və
işlərini səhmana salar+:
;
#13. 5lla" yanında d&nyanın zəlilliyi 'ə dəyərsizliyi
TurUan1
93/ər insanların vahid ümmət kimi birləşmələri (ehtimalı)
lmasaydı, Rəhman Allahı inkar edənlərin evlərinin tavanlarını
/ümüşdən edərdik+++ bütün bunların hamısı he- bir dəyəri
lmayan dünya malıdır+ "albuki ki, a2irət sənin Rəbbinin
yanında tə*valılar ü-ündür+:
j

Vədis:
<<<l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala1 3/ər m#min
bəndəmin 2ətrinə dəyməsəydi, ka)irin başına ləl&$əvahiratla
bə.ənmiş şal sarıyardım+:
k
<<<A+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər Allahın yanında
dünyanın ağ$a*anad *anadı *ədər dəyəri lsaydı, he- va2t
ka)irə və )əsad t#rədənə bir *urtum su belə i-irtmə.di+:
B
<<<=+ İmam 3li (ə)1 9'ünyanın Allah yanında 2ar və u$u.
lması (nişanəsi) bundadır ki, dünyadan baş*a he- bir yerdə
7na itaətsi.lik edilmir və dünyanı tərk etməkdən baş*a he- bir
ylla Allahın yanında lanlara ((ənnətə və Allahın ra.ılığına)
yetişmək mümkün deyil+:
l
<<;C+ İmam "üseyn(ə)1 9 'ünyanın Allah&taalanın yanında
2ar və u$u. lmağındandır ki, rəhya ibn təkəriyyanın başı bəni
İsrail )ahişələrindən birinə hədiyyə verildi+:
A
@
əl&Eisal, səh+@CA , hədislj
<
,iharul&3nvar, $+l;, səh+A@ , hədisj;
;
əl&4a)i, $+<, səh+;@= , hədis@k
j
tu2ru), ayə;;&;k
k
3t&6əmhis, səh+jl
B
3mali&6usi, səh+k;@ , hədis@@B<
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;Ak
A
,iharul&3nvar, $+jj, səh+;Bk
414
#14. 8&nyanın axirə%dən ayrı olması
<<;@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünyasını sevən kəs
a2irətinə .iyan yetirər+:
@
<<;<+ İmam 3li (ə)1 9"ə*i*ətən, dünya və a2irət iki
barışma. düşmən və bir&birindən ayrı iki yldur+ ,eləliklə, kim
dünyanı sevib nunla dstlu* edərsə, a2irətə ni)rət edib na
düşmən lar+ 'ünya və a2irət şər*lə *ərb kimidir+ 4im nların
(ikisinin) arasında yl /edərsə, hər nə *ədər birinə ya2ınlaşarsa
bir *ədər birindən u.a*laşar+ 'ünya və a2irət bir kişinin iki
arvadı kimidir+ (rəni hər nə *ədər birinə tərə) meyl etsə, bir
*ədər biri arvadın na ni)rəti arta$a*)+
<
<<;;+ İmam 3li (ə)1 9'ünyanın a$ılığı a2irətin şirinliyi və
dünyanın şirinliyi isə a2irətin a$ılığıdır+:
;
<<;j+ İmam 3li (ə)1 9'ünya ilə a2irəti bir yerə yığmağa
-alışma* nə)sin hiylələrindəndir+:
j
<<;k+ İmam 3li (ə)1 9İnsanın dünyada daddığı elə bir lə..ət
y2dur ki, !iyamət /ünü na *əm&*üssə /ətirməsin+:
k
<<;B+ İmam 3li (ə)1 9'ünyanın sərvəti a2irətin
y2sulluğudur+:
B
<<;l+ İmam Gə$$ad (ə)1 9Allaha and lsun, dünya və a2irət
tərə.inin iki /#.ü kimidir+ ,iri aşağı enəndə, biri yu2arı
*al2ar+:
l
<<;A+ İmam Gadi* (ə)1 9(ənnətə a2ırın$ı da2il lan
0eyğəmbər Güleyman ibn 'avud (ə) la$a*+ ,unun səbəbi nun
dünyada bütün nemətlərdən bəhrələnməsidir+:
A
#15. 8&nya 'ə axirə%in "azırlanması
TurUan:
9Allah&taala nlara həm bu dünya müka)atını, həm də
a2irətin /#.əl müka)atını bə2ş etdi+ Allah ya2şı iş /#rənləri
sevər+:
=

Vədis:
@
,iharul&3nvar, $+l;, səh+A@ , hədisj;
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @C;
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <k@
j
mürərul&"ikəm, hədis k==k
k
mürərul&"ikəm, =B@A
B
mürərul&"ikəm, jlCk
l
əl&Eisal, səh+Bj , hədis=k
A
,iharul&3nvar, $+@j, səh+lj , hədis@B
=
Ali İmran, ayə@jA
415
<<;=+ İmam 3li (ə)1 9uar&d#vlət və #vladlar dünya əkini,
ya2şı əməllər isə a2irətin tarlasıdır+ ,ə5.ən Allah&taala insanlar
ü-ün bu iki neməti birlikdə bə2ş edər+:
@
<<jC+ İmam 3li (ə)1 93/ər dinini dünyana tabe etsən, dininin
və dünyanın hər ikisini itirə$ək, a2irətdə isə .iyana
uğrayanlardan la$a*san+ Amma #. dünyanı dininə tabe etsən,
dinini və dünyanı&hər ikisini əldə edə$ək və a2irətdə də ni$at
ta0anlardan la$a*san+:
<
<<j@+ İmam 4a.im (ə)1 9Mürvətini.ə 2ələl yetirmədən və
isra)a yl vermədən halal istəklərini.i əldə etməklə nə)slərini.i
dünya nemətindən bəhrələndirin və bu vasitə ilə #. dini
işlərini.i yerinə yetirmək ü-ün k#mək alın+ ?ünki rəvayət
lunub ki, dünyasını dininə /#rə tərk edən, ya dinindən #.
dünyasına /#rə ü. d#ndərən kəs bi.dən deyil+:
;
#1. 8&nyanın ,ənzəri
TurUan:
97nlara dünyanı misal -ək+ (,u dünya) Gəmadan
yağdırdığımı. yağışa bən.ər+ rerin bitkiləri nunla *arışıb
yetişər, snra isə *u0*uru *uruyar və külək nun -#r&-#0lərini
havaya svurub hər tərə)ə dağıdar+ Allah hər şeyə *adirdir+:
j

Vədis:
<<j<+ İmam 3li (ə)1 9'ünya sənin k#l/ənə bən.ər+
'ayansan, da dayanar, ə/ər nun dalın$a /etsən, səndən
u.a*laşar+:
k
<<j;+ İmam 4a.im (ə)1 9'ünya ilana bən.ər+ 7na sığal
-əkərkən (dərisinin) yumşa*lığını hiss edirsən, amma da2ilində
#ldürü$ü .əhər var+ Ağıllı insanlar ndan -əkinər, uşa*lar isə
əllərini na tərə) u.adarlar+:
B
<<jj+ İmam 4a.im (ə)1 9'ünya dəni. suyuna bən.ər+ 6əşnə
(insan) ndan nə *ədər i-ərsə, susu.luğu daha da artar və
a2ırda nu #ldürər+:
l
<<jk+ İmam 4a.eim (ə)1 9'ünya /#y /#.lü *adın surətində
İsa Məsih (ə) *arşısında tə$əssüm etdi+ "ə.rət (ə) na buyurdu1
9Fə *ədər ərə /etmisənn+: 'edi1 9?2+: Məsih (ə) buyurdu1
97nların hamısı sənə təla* verdilərn: 'ünya dedi1 9Eeyr,
@
Fəh$us&Gəadə $+;, səh+@<l
<
murərul&"ikəm, hədis ;lkC,;lk@
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;<@ , hədis@A
j
4əh), ayəjk
k
murərul&"ikəm, hədis =A@A
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;@@ , hədis@
l
6uhə)ul&p*ul, səh+;=B
416
əslində nların hamısını #ldürdüm+: Məsih (ə) buyurdu197nda,
vay lsun sənin *alan ərlərinə+ Fe$ə də k#-üb /edənlərdən
ibrət /#türmürlərno:
@
#1#. 8&nyanın x&susiyyə%i
TurUan:
9Allah&taala istədiyi kəsin ru.isini bl edər, ya da a.aldar+
İnsanlar isə dünya həyatına sevinirlər+ "albuki, dünya həyatı
a2irət həyatının mü*abilində a.a$ı* maldan baş*a bir şey
deyil+:
<

Vədis:
<<jB+ 96ənbihul&Eəvatir:1 (əbrayıl (ə) Fuha (ə) dedi19Ey
0eyğəmbərlərin ən yaşlısıo 'ünyanı ne$ə /#rdün+: Fuh (ə)
buyurdu19'ünyanı iki *a0ılı ev kimi /#rdüm+ ,ir *a0ıdan da2il
lub biri *a0ıdan -ı2dım+:
;

<<jl+ Məsih (ə)1 9'ünya k#r0üdən baş*a bir şey deyil+ ,elə
isə, ndan ke-ib /edin və nu abad etməyin+:
j

<<jA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya a2irətlə mü*ayisədə
yalnı. buna bən.ər ki, si.lərdən bir nə)əri barmağını dəni.ə
batırsın və #.ü ilə nə /ətirdiyinə ba2sın+:
k

<<j=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünya (nın #mrü) bir saatdan
-2 deyil+ ,una /#rə nu (Allaha) itaət etməklə ke-ir+:
B
<<kC+ İmam 3li (ə)1 9'ünya /əldi&/edər və )anidir+ 3/ər,
sənin ü-ün *alarsa, sən nun ü-ün *almaya$a*san+:
l
<<k@+ İmam 3li (ə)1 9Ey insanlaro 'ünya ke-id sarayı və
a2irət (əbədi) *alma* yeridir+ ,una /#rə bu ke-iddən #. (əbədi)
*ala$ağını. mən.il ü-ün (a.u*ə) /#türün+:
A
<<k<+ İmam 3li (ə)1 9'ünya ke-id sarayıdır, *alma* yeri
deyil və burada insanlar iki dəstəyə b#lünür1 biri dünyada
#.ünü satıb 0.ğunluğa dü-ar edir, biri isə #.ünü alır və a.ad
edir+:
=
<<k;+ İmam ,a*ir (ə)1 9'ünyanı #.ün-ün bir dayana$a*
mən.il kimi bil ki, snra radan k#-ə$əksən+ ra2ud da, yu2u
@
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;@@ , hədis@
<
Rəd, ayə<B
;
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@;@+
j
əl&Eisal, səh+Bk
k
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@@= , hədis@@C
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@Bj , hədis<
l
murərul&"ikəm, hədis @AC<
A
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <C;
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @;;
417
aləmində ta0dığın bir mal bil ki, yanandan snra ndan bir
əsər&əlamət *almaya$a*+ Mən bunu bir bən.ətmə və misal kimi
sənə dedim+ ?ünki dünya ə*l və ilahi məri)ət sahiblərinin
nə.ərində k#l/ələrin yerini dəyişməsinə bən.ər+:
@
<<kj+ İmam ,a*ir (ə)1 9'ünya, alimlərin nə.ərində k#l/ə
kimidir+:
<
<<kk+ İmam 4a.im (ə)1 9sğman ğluna dedi1 9'ünya dərin
dəni.ə bən.ər, -2 insanlar nda *ər* lublar+ ,una /#rə (2ilas
lma* ü-ün) sənin bu dəni.də (mindiyin) /əmin /ərək ilahi
tə*va, nun yükü iman, yelkəni təvəkkül, ka0itanı ağıl, yl
/#stərəni elm və sükanı da səbr lsun+:
;
#1). 8&nya ,əla ilə dolu saraydır
<<kB+ İmam 3li (ə)1 9'ünya bəla ilə dlu bir saraydır,
və)ası.lığı ilə məşhurdur, halları davamsı.dır+ 7nun sakinləri
sağ&salamat ni$at ta0ma.lar, və.iyyətləri (əhvalları) mü2təli),
va2tları (n#vbələri) dəyişkəndir+ 7nda həyat (yaşayış)
mə.əmmət lunub, əmin&amanlığı və rahatlığı y2dur+:
j
@
əl&4a)i, $+@, səh+@;; , hədis@B
<
,iharul&3nvar, $+l;+, səh+@<B , hədis@<;
;
əl&4a)i, $+@, səh+@B , hədis@<
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <<B
418
ιοοοοοοπ
HLL
^umXa!lS! qastərmək
#1+. Aumşaqlıq gös%ərmək
TurUan:
9İstərdilər ki, sən nlara *arşı yumşa*lı* /#stərəsən ki, nlar
da sənə *arşı yumşa*lı* /#stərsinlər:+
@

Vədis:
<<kl+ İmam 3li (ə)1 9Gənin ən 0is (din) *ardaşın, sənin
nə)sin (n#*sanların) barədə yumşa*lı* /#stərən və sənin
eyblərini sənə deməyən kəsdir+:
<
<<kA+ İmam 3li (ə)1 94im #. nə)sinə *arşı yumşa*lı*
/#stərərsə, nu haram lunmuş səhlənkarlığa tərə) -əkər+:
;
<<k=+ İmam ,a*ir (ə)1 9Allah&taala Dueyb 0eyğəmbərə (ə)
vəhy etdi1Mən sənin 2al*ından yü. min nə)ərə ə.ab verə$əm,
nların *ır2 min nə)əri 0is əməl sahibi, altmış min nə)əri isə
ya2şı əməl sahibidir+ Dueyb (ə) ər. etdi1 Ey Rəbbimo Pis əməl
sahibləri buna layi*dir, bəs ya2şı əməl sahibləri niyən Allah&
taala na vəhy etdi ki, nlar /ünahkarlarla yumşa* rə)tar
etdilər+ Mənim *ə.əbimə 2atir *ə.əblənmədilər+:
j
YJ\l Va!!da yumXa!lS! qastərməməkl
<<BC+ İmam 3li (ə)1 9"a*la ü.bəü. /ələndə və ha**
lduğunu biləndə nun barəsində səhlənkarlı* etməyin+ r2sa,
-2 b#yük .iyan /#rərsini.+:
k
<<B@+ İmam 3li (ə)1 9>. $anıma and lsun, ha**a *arşı
-ı2an və a.ğınlığa *ər* lan kəslə müharibədə he- va2t
yumşa*lı* və .əi)lik /#stərmərəm+:
B
@
!ələm, ayə=
<
murərül&"ikəm, hədis kl<k
;
murərül&"ikəm, hədis =C<<
j
Mişkə)ul&3nvar, səh+k@
k
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<=@ , hədis<
B
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <j
419
ιοοοοοοπ
HLM
madlət
#21. 5licəna, insanların dö'lə%i
<<B<+ İmam 3li (ə)1 9Ali$ənabların d#vləti ən b#yük *ənimət,
al-a*ların d#vləti isə ali$ənabların 2ar lmasına səbəbdir+:
@

<<B;+ İmam 3li (ə)1 9'#vlətlərin dağılmasının d#rd əlaməti
var1 ysulu (dini ə*idələri) kənara *yma*, )urudan (yalnı.
.ahirən dini əməlləri yerinə yetirməkdən) ya0ışma*, al-a*ları
*abağa -əkmək, ləya*ət və )ə.ilət sahiblərini /eriyə atma*+:
<
<<Bj+ İmam 3li (ə)1 9Allahın va$ib etdiyi ən mühüm hü*u*
rəhbərin 2al* ü.ərində lan ha**ı və 2al*ın rəhbər ü.ərində
lan ha**ıdır+++3/ər 2al* rəhbərin, rəhbər də 2al*ın ha**ını
yerinə yetirərsə bu d#vlətdə ha** i..ət və *üdrət ta0ar, dinin
aydın ylları dü., hamar lar, ədalət və dğrulu* nişaşələri
bər0a lunar, *ayda&*anunlar dü./ün i$ra edilər+ ,u minvalla,
.əmanənin və.iyyəti dü.ələr, d#vlətin m#hkəm və davamlı
lmasına ümid artar və düşmənlər #. ar.ularına -atma*dan
məyus larlar+:
;
<<Bk+ İmam 3li (ə)1 93dalət *ədər d#vləti m#hkəmlədən he-
bir amil y2dur+:
j
<<BB+ İmam 3li (ə)1 9'ini #. d#vlətinin hasarı, şükr etməyi
#. nemətlərinin müha)i.ə-isi eto ?ünki din hasarları arasında
lan hər bir d#vlət məğlub edilmə.dir və şükr etməyin
müha)i.əsi altında lan hər bir nemət isə he- va2t
ğurlanma.+:
k
<<Bl+ İmam 3li (ə)1 9İşlərin təhlükəsi.liyi ü-ün ya* *alma*
d#vlətin m#hkəmliyinin nişanəsidir+:
B
@
murərul&"ikəm, hədis k@@<wk@@;
<
murərul&"ikəm, hədis @C=Bk
;
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <@B
j
murərul&"ikəm, hədis =klj
k
murərul&"ikəm, hədis kA;@
B
murərul&"ikəm, hədis =;BC
420
421
ιοοοοοοπ
HLN
mərman də müalicə
#22. !&alicə (%mək
<<BA+ İmam Gadi* (ə)1 9Peyğəmbərlərdən biri 2əstələnir və
belə deyir1 Mənə 2əstəlik /#ndərən mənə şə)a verməyin$ə,
#.ümü müali$ə etməyə$əm+ Allah&taala na vəhy edir ki,
9#.ünü müali$ə etməyin$ə, sənə şə)a verməyə$əm+ ?ünki şə)a
vermək Mənim əlimdədir+:
@
#23. .ər dərdin ,ir dərmanı 'ar
<<B=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9>.ünü.ü müali$ə edin+ ?ünki
Allah&taala #lüm və *$alı*dan baş*a (nların dərmanı y2dur)
elə bir dərd /#ndərməyib ki, nun şə)asını insanların i2tiyarında
*ymamış lsun+:
<
<<lC+ İmam 3li (ə) 19"ər dərdin bir dərmanı var+:
;
#24. 8ər"al dərmana sığınmaqdan 6əkin
<<l@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ədənin 2əstəliyə tab
/ətirənədək dərmandan isti)adə etməkdən -əkin və 2əstəliyə
d#.ə bilməyəndə dərmana əl at+:
j

<<l<+ İmam 3li (ə)1 9Müsəlman #.ünü, yalnı. 2əstəlik nun
sağlamlığına *alib /ələn .aman müali$ə edər+:
k
<<l;+ İmam 4a.im (ə)1 9Elə bir dərman y2dur ki, #.ü ilə
yeni bir 2əstəlik /ətirməsin+ ,ədən ü-ün ən )aydalı şey nun
ehtiya$ı lduğu (*ida) maddələrdən baş*a, hər şeydən 0əhri.
sa2lama*dır+:
B
#25. Də"riz ən gözəl dərmandır
<<lj+ İmam 3li (ə)1 93n )aydalı dərman a$ *alma*dır+:
l

@
,iharul&3nvar, $+B<, səh+BB , hədis@k
<
4ən.ul&pmmal, hədis <ACAA
;
murərul&"ikəm, hədis l<lk
j
,iharul&3nvar, $+A@, səh+<@@ , hədis;C
k
əl&Eisal, səh+B<C , hədis@C
B
əl&4a)i, $+A, səh+<l;, hədisjC=
l
murərul&"ikəm, səh+=C;
422
<<lk+ İmam Gadi* (ə)1 9reməkdən 0əhri. sa2lama* 2əstəyə
.iyan yetirmə.+:
@
<<lB+ İmam Gadi* (ə)1 9(Eəstəliyin) reddin$i /ünündən
snra 0əhri.in (başlamağın) 2əstəyə )aydası y2dur+:
<
<<ll+ İmam 4a.im (ə)1 9Pəhri. ən ya2şı dərman və mə5də
2əstəliklərin evidir+ ,ədəninin adət etmək *abiliyyəti lduğu
*ədər na adət etdir+:
;
<<lA+ İmam 4a.im (ə)1 9Pəhri., he- bir şey yeməmək deyil,
əksinə, 0əhri. hər şeydən yün/ül$ə yeməkdir+:
j
YJNl Ən ayük dərmanl
<<l=+ İmam Gadi* (ə)1 9İmam "üseynin (ə) *əbrinin
türbətində (tr0ağında) hər dərdin şə)ası var+ 3n b#yük dərman
dur+:
k
#2#. !&x%əli=
<<AC+ İmam 3li (ə)1 9Fə -2dur #.ü ilə dərd və 2əstəlik
/ətirən dərmanlar+ Fə -2dur #.ü dərman və müali$ə lan
2əstəliklər+:
B
<<A@+ İmam 3li (ə)1 9'ərmanın a$ılığına tab /ətirməyən
şə2sin 2əstəliyi u.anar+:
l
<<A<+ İmam "üseyn (ə)1 9Padşaha dərman ya.ma+ ?ünki
na )ayda versə sənə təşəkkür etmə. və ə/ər na .ərər yetirsə,
səni ittiham edər+:
A
@
,iharul&3nvar, $+B<, səh+@jC , hədis<
<
əl&4a)i, $+l, səh+<=@ , hədisjj<
;
Məkarimul&32la*, $+<, səh+@AC , hədis<jBA
j
əl&4a)i, $+A, səh+<=@ , hədisjj;
k
,iharul&3nvar, $+@C@, səh+@<; , hədis@A
B
Fəh$ül&,əlağə, məktub ;@
l
murərul&"ikəm, hədis =<C=
A
,iharul&3nvar, $+lk, səh+;A< , hədisjl
423
ιοοοοοοπ
HLY
min
YJZl min
<<A;+ İmam 3li (ə)1 9'ində (dindarlı*da) in$əlikləri /#rən və
də*i* lan kəs !iyamət /ünü ali mə*am sahibi lar+:
@

<<Aj+ İmam 3li (ə) 1 9'in nurdur+:
<

<<Ak+ İmam 3li (ə) 1 9"ə*i*ətən, ən üstün din Allah ylunda
dstlu* və düşmən-ilik etməkdir+:
;
<<AB+ İmam 3li (ə)1 9'in insanı *ruyar+:
j
<<Al+ İmam 3li (ə) 1 9'in ən *üdrətli daya*dır+:
k
<<AA+ İmam Gadi* (ə)1 93mirəl&m#minin (ə) #. 2ütbələrində
bu $ümləni -2 buyurardı1 Ey insanlaro 'indar lun, dindaro
3/ər /ünah edib dindar lsanı., (bu si.in ü-ün) savab iş /#rüb,
amma dinsi. lmadığını.dan daha ya2şıdır+ ?ünki /ünah (dindar
ldu*da) bağışlanar, amma savab və ya2şılı* dinsi.likdə *əbul
lunma.+:
B
#2+. 8inin ,əlası
<<A=+ İmam 3li (ə) 1 9'inin bəlası bəd/üman lma*dır+:
l
<<=C+ İmam 3li (ə)1 9'inin )əsadı dünyadır+:
A
<<=@+ İmam Gadi* (ə)1 9'inin bəlası 0a2ıllı*, 2ud0əsəndlik
və #.ünü #yməkdir+:
=
#3-. 8ini qorumağa %əş'iq
<<=<+ İmam 3li (ə) 1 9,əla /ələn .aman #. mallarını.ı #.
$anlarını.ı *ruma*-ün si0ər edin+ ,ir hadisə baş versə
@
murərul&"ikəm, hədis AACl
<
murərul&"ikəm, hədis <@;
;
murərul&"ikəm, hədis ;kjC
j
murərul&"ikəm, hədis @
k
murərul&"ikəm, hədis jA=
B
Fəh$üs&Gəadə, $+;, səh+;BA
l
murərul&"ikəm, , hədis ;=<j
A
murərul&"ikəm, hədis Bkkj
=
əl&4a)i, $+<, səh+;Cl , hədisk
424
$anlarını.ı dinini.ə *urban edin və bilin ki, dini məhv lanın #.ü
həlak lmuşdur+ 'ini *arət lunmuşun #.ü *arət lunmuşdur+:
@
<<=;+ İmam Gadi* (ə) müsibət /ələn va2t buyurardı1 9Allaha
şükr və həmd lsun ki, mənim müsibətimi dinimdə *ərar
vermədi+:
<
#31. @u kəslərin dini yoxdur
<<=j+ İmam ,a*ir (ə)1 9xünah iş /#rən şə2sə itaət etməyi #.
#hdəsinə /#türənin dini y2dur+ ralan və batili (şeyləri) Allahın
adına -ı2anın dini y2dur+ Allahın ayələrindən bir ayəni inkar
edən şə2sin dini y2dur+:
;
<<=k+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah tərə)indən lmayan .alım
rəhbərin vilayətini (və hakimiyyətini) *əbul edən kimsənin dini
y2dur+:
j
<<=B+ İmam Gadi* (ə)1 93hd&0eymanına sadi* lmayan
kəsin dini y2dur+:
k
<<=l+ İmam Gadi* (ə)19Məhəbbəti və düşmən-iliyi dinə /#rə
lmayanın dini y2dur+:
B
<<=A+ İmam 4a.im (ə)1 9Mərdliyi və insaniyyəti lmayan
kəsin dini y2dur+:
l
<<==+ İmam R.a (ə)1 9Allah *r2usu lmayan kəsin dini
y2dur+:
A
#32. 8inin asanlığı
<;CC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Ey insanlaro "ə*i*ətən,
Allahın dini asandır+:
=
<;C@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Mən (insanlara) ha** (həni)),
asan din /ətirmək ü-ün se-ilmişəm+ Mənim sünnəmə və
üslubuma mü2ali) lan kəs məndən deyil+:
@C
<;C<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala məni .ahidliyi
təbliğ etməyə /#ndərməmişdir+ "ə*i*ətən, Allahın yanında ən
ya2şı din Allahın asan, ha** (həni)) dinidir+
@@
@
əl&4a)i, $+<, səh+<@B , hədis<
<
,iharul&3nvar, $+lA, səh+<BA , hədis@A;
;
əl&4a)i, $+<, səh+<, hədisj
j
,iharul&3nvar, $+l<, səh+@;k , hədis@=
k
,iharul&3nvar, $+Aj, səh+<k< , hədisjA
B
əl&4a)i, $+<, səh+@<l , hədis@B
l
6uhə)ul&p*ul, səh+;A=
A
4əmalu&'in, səh+;j@ , hədisk
=
4ən.ul&pmmal, hədis kj@A
@C
4ən.ul&pmmal, hədis =CC
11
4ən.ul&pmmal, hədis kj<<
425
#33. *məllərin yalnız onunla qə,ul olunduğu din
TurUan:
9İslamdan *eyri bir dini se-ən kəsdən (he- bir əməl) *əbul
lunmaya$a* və a2irətdə .iyan /#rənlərdən la$a*dır+:
@

Vədis:
<;C;+ İmam Gadi*in (ə) əbu ,əsirin 9Gənə )əda lumo Məni,
Allah&taalanın bəndələr ü-ün va$ib etdiyi dindən a/ah et+ 7
dindən ki, bəndələrin və.i)əsi nu tanıma*dır və ndan baş*a
bəndələrdən he- bir din *əbul lunmur: sualına $avabından1
9Allahın vahidliyinə, Məhəmmədin (s) 0eyğəmbərliyinə şəhadət
vermək, nama. *ılma*, .əkat vermək, /ü$ü -atanlar ü-ün
Allahın evini (hə$$) .iyarət etmək və Rama.an ayının ru$unu
tutma*+: ,urada İmam bir *ədər sükut etdi+ Gnra iki də)ə
buyurdu19uə (bi. 3hli&,eytin) vilayəti *əbul etmək+:
<
#34. 8ini %anımağın yolu
<;Cj+ İmam Gadi* (ə)1 9 >. dinini Allahın kitabı ilə tanıyan
şə2s dağlar #. yerindən ynasa belə, dinində tərəddüdə və
şəkkə düşmə.+ Amma başa düşmədiyi bir ə*idəni *əbul edən
kəs, başa düşmədən də həmin ə*idədən -ı2ar+:
;
<;Ck+ İmam Gadi* (ə)1 94im bə.i insanların (şə2siyyətlərinə
mə)tun lma*) vasitəsilə bu dinə /ələrsə, həmin şə2slər nu
dinə /ətirdikləri kimi, elə$ə də dindən -ı2ardar+ Amma kim
Allahın kitabı və 0eyğəmbərin sünnəsi ilə dinə /ələrsə,dağlar
yerindən *0ar, an$a* , #. dinində sabit*ədəm *alar (və
ə*idəsində, dinində tərəddüdə, səkkə düşmə.)+:
j
#35. 8ini d&nya ilə qorumaq
<;CB+ İmam 3li (ə)1 9>. dinini dünyanla *ru ki, hər ikisini
udasan+ >. dünyanı dininlə *ruma ki, hər ikisini udu.arsan+:
k
<;Cl+ İmam 3li (ə)1 93/ər insanlar #. dünyalarının 2eyir və
abadlığı naminə #. dini işlərindən birini tərk edərlərsə, Allah&
taala .iyanı 2eyirdən daha -2 lan bir işi nlara ür$ah edər+:
B
#3. 8inin qəl,də mö"kəmlənməsi &6un dua
<;CA+ Abdulla ibn Gənan1 9İmam Gadi* (ə) buyurmuşdur1
@
Ali İmran, ayəAk
2
əl&4a)i, $+<, səh+<< , hədis@@
3
,iharul&3nvar, $+;;, səh+@C; , hədis@@
4
,iharul&3nvar, $+<, səh+@Ck , hədisBl
5
murərul&"ikəm, hədis kAB@
6
murərul&"ikəm, hədis @CA;@
426
96e.liklə elə bir şübhəyə dü-ar la$a*sını. ki, (dğru) yl
ta0ma* ü-ün nə bir nişanə /#rə$əksini., nə də bir rəhbər si.i
(dğru yla) hidayət edə$ək+ 7 şübhədən yalnı. *əriğ duası
2uyan kəs ni$at ta0a$a*+: 3r. etdim1 9!əri* duası ne$ədirn:
,uyurdu19,elə deyərsən1 ra Allahu, ya rəhmanu, ya rəhim+ ra
mu*əllibəl *ulub+ Gəbbit *əlbi alə dinəkə+: (rəni, ey Allah, ey
bağışlayan, ey mehribano Ey *əlbləri dəyişdirəno Mənim *əlbimi
#. dinində sabit və m#hkəm et)+
@
#3#. 5lla"ın dinini qoruyanların x&susiyyə%i
<;C=+ İmam 3li (ə)1 9Allahın dinini *ruyan kəslər, dini bər0a
edənlər, na k#mək edənlər, dini hər tərə)dən əhatəyə alanlar,
nu Allah bəndələri ü-ün sa2layanlar, nu ə.i. tutan və na
riayət edənlərdir:
<
+
#3).8indən ,ə"rələnməyən şəxslərin 'asi%əsilə dinin
mö"kəmlənməsi
<;@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala bu dini bədəməl
kişinin vasitəsilə m#hkəmlədər+:
;
<;@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah&taala bu dini 2eyirdən
və dindən bir bəhrə /#rməyən insanların vasitəsilə
m#hkəmlədər+:
j
1
4əmalud&'in, səh+;k< , hədisj=
2
murərul&"ikəm, hədis ;=@<
3
4ən.ul&pmmal , hədis@@k
4
4ən.ul&pmmal, hədis <A=k
427
ιοοοοοοπ
HLZ
]orc alma!
#3+. @orc
<;@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,r$ alma*dan -əkinin ki, ,
/e$ənin *əmi və /ünün .əlilliyidir+:
@
<;@;+ İmam 3li (ə)1 9?2 br$lu lma* dğru danışanı
yalan-ı və s#.übüt#v adamı s#.ündən -ı2an edər+:
<
<;@j+ İmam Gadi* (ə)1 9A. br$ /#türün, a. br$lu lma*
#mrü u.adar+:
;
#4-. L"%iyac olan y(rdəJ ,orc almaq olar
<;@k+ İmam 4a.im (ə)1 9>.ünün və ailəsinin tə5minatı ü-ün
halal ru.i dalın$a /edən şə2s Allah ylunda $ihad edən kəs
(mu$ahid) kimidir+ 3/ər bir *a.an$ əldə edə bilməsə, Allaha və
7nun 0eyğəmbərinə ümid edərək br$ /#türsün və ailəsinin
yeməyini tə5min etsin+:
j
#41. @orcu /yazılı0 q(yd (%məyə "ə'əsləndirmək
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro ,ir&birini.ə müddətli br$ verəndə nu
(bir yerdə) ya.ın+:
k

Vədis:
<;@B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir ne-ə dəstə insanın,
$ümlədən, bir kəsə müddətli br$ verən, amma nu *eyd
etməyən, ya bir ne-ə şahid /#türməyən kəsin duası müstə$əb
lma.+:
B
#42. @orcu ödəməyi yu,a%mağın qadağan olunması
<;@l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər bir şə2s #. br$unu
#dəməyə imkanı lduğu halda, bu #dənişi yubadırsa, hər ke-ən
/ün (.rla) ba$ (2əra$) yığanın /ünahı nun-ün ya.ılar+:
l
<;@A+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9İmkanlı şə2sin br$unu
1
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@j@, hədisj
2
murərul&"ikəm, hədis l@Ck
3
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@jk, hədis<@
j
əl&4a)i, $+k, səh+=;, hədis;
k
,ə*ərə†<A<
6
,iharul&3nvar, $+@Cj, səh+;C@, hədis@
7
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+@<B, hədis;
428
#dəməyi yubandırması .ülmdür+:
@
<;@=+ İmam 3li (ə)1 9>. malında ən 2əsis insanlar, #.
abırlarında (t#kməkdə) ən sə2avətli lanlardır+:
<
1
Mustədrəkul&uəsail, $+@;, səh+;=l , hədis@kl@;
2
murərul&"ikəm, hədis ;@=C
429
HL[
WllahS yad etmək
#43. 5lla"ı yad (%məyin =əzilə%i
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Mallarını. və #vladlarını. si.in )ikrini.i
Allahı yad etməkdən yayındırmasın+ ,elə edən kəslər (3lbəttə,)
.iyana uğrayanlardır+:
@

Vədis:
<;<C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"e- bir şeyi Allahı yad
etməkdən üstün bilmə+ ?ünki 7, buyurmuşdur1 9Allahı yad
etmək daha b#yükdür+:
<
<;<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allah yanında he- bir baş*a
əməl Allahın 2atırlanması *ədər sevilən, dünya və a2irətdə
bəndənin bütün /ünahlardan 2ilas lmağında daha tə5sirli lan
he- bir baş*a əməl y2dur+: 3r. etdilər1 9"ətta Allah ylunda
müharibə etmək dən: ,uyurdu1 93/ər Allahı yad etmək
lmasaydı, Allah ylunda müharibə əmri verilmə.di+:
;
<;<<+ İmam 3li (ə)1 9Allahı yad etmək (Allahı) sevənlərin
lə..ətidir+:
j
<;<;+ İmam 3li (ə) 1 9rad etmək, sevilən (məşu*) ilə
həms#hbət lma*dır+:
k
<;<j+ İmam 3li (ə)1 9Allahı yad etmək hər ya2şı əməl
sahibinin adəti və hər bir m#minin 2asiyyətidir+:
B
#44. 5lla"ı 6ox yad (%məyə "ə'əsləndirmək
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Allahı -2 yad edin, 7na hər səhər və
a2şam təsbih deyin+:
l

Vədis:
<;<k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9?2lu !ur5an 2umağı və
@
Müna)i*un†=
<
,iharul&3nvar $+ll, səh+@Cl , hədis@
3
4ən.ul&pmmal, hədis ;=;@
4
murərul&"ikəm, hədis BlC
5
murərul&"ikəm, hədis ;<<
6
murərul&"ikəm, hədis k@l;
l
3h.ab†j@, j<
430
Allahı -2 yad etməyi sənə t#vsiyə edirəm+ ?ünki bu, sənin
ü-ün səmada ad (və ş#hrət) və yerdə nurdur+:
@
<;<B+ İmam 3li (ə)1 9Allahı /i.lində yad edən kəs Allahı -2
yad etmişdir+:
<
<;<l+ İmam Gadi* (ə)1 9,a$ardığını. *ədər /e$ə və /ündü.,
hər an, hər saat Allahı -2 yad edin+ ?ünki Allah&taala #.ünü
-2 yad etməyi əmr etmişdir+:
;
<;<A+ İmam Gadi* (ə)1 9Eanım iatimeyi təhranın (ə) təsbihi
Allah &taalanın 9Allahı -2 yad edin+: kəlamında buyurduğu
həmin -2 .ikrlərdəndir+:
j
#45. 5lla"ı daim yad (%məyə "ə'əsləndirmək
<;<=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Adəm #vladı dünya
həyatında Allahın anmadan ke-irdiyi hər bir anına /#rə !iyamət
/ünü təəssü)lənə$ək+:
k
<;;C+ İmam 3li (ə) Dəban ayının dualarında1 9İlahi, məni
Gəni yad etməyə mə)tun və divanə et, mənim sə5yimi Gənin
*alib adlarının ruhuna və mü*əddəs dər/ahına tərə) y#nəlt+:
B
<;;@+ İmam 3li (ə)1 9İlahio Gəndən Məhəmməd və nun
ismətli 3hli&,eytinə salam /#ndərməyi və məni daim Gəni yad
edənlərdən, Gənin əhdini 0.mayanlardan etməyini diləyirəm+:
l
#4. 5lla"ı "ər ,ir "alda yad (%mək yaxşıdır
TurUan:
9"ə*i*ətən, səmaların və yerin yaranmasında, /e$ə ilə
/ündü.ün dəyişməsində ağıl sahibləri ü-ün ibrətlər vardır+ 7
kəslər ki, aya* üstə, tura* və yanları üstündə u.anı*lı halda
Allahı yad edirlər+:
A

Vədis:
<;;<+ İmam 3linin (ə) və)at edərkən ğlu "əsənə (ə)
t#vsiyyələrindən1 9,ütün hallarda Allahı yad et+:
=
<;;;+ İmam Gadi* (ə)1 9Musa (ə) ər. etdi1 9Ey Rəbbimo
(,ə5.ən) Elə bir halda luram ki, sənin şənini, mə*amını Gəni
@
əl&Eisal, səh+k<k , hədis@;
2
,iharul&3nvar, $+=;, səh+;j< , hədis@@
3
əl&4a)i, $+A, səh+A , hədis@
4
Eanım iatimeyi&təhranın (ə+s+) təsbihi % ;j də)ə Allahu əkbər, ;; də)ə
əlhəmdulillah, ;; də)ə subhanəllah deməkdir+
5
əl&4a)i, $+<, səh+kCC , hədisj
6
4ən.ul&pmmal, hədis @A@=
7
,iharul&3nvar, $+=j, səh+=A , hədis@;
A
Ali İmran†@=C, @==
9
,iharul&3nvar, $+A@, səh+== , hədis@;
431
yad etməyimdən daha ali bilirəm+: Allah buyurdu1 9Ey Musao
Məni bütün hallarda yad et+:
@
#4#. 5lla"ı yad (dənlər
<;;j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9(Allahdan) !a)il lanların
arasında Allahı yad edən kəs, )ərarilər arasında d#yüşən şə2s
kimidir+:
<
<;;k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allahı yad edənlərdən baş*a
hamı dda*ları təşnə halında #lə$ək+:
;
<;;B+ 9,iharul&3nvar:1 9Musa ibn İmran (ə) #. Rəbbinə ürək
sirlərini a-an .aman ər. etdi1 9Ey Rəbbimo Mə/ər Gən məndən
u.a*san ki, Gəni səsləyim, ya mənə ya2ınsan ki, Gəninlə
0ı-ıldaşımn: Allah&taala vəhu etdi19Mən, Məni yad edən kəsin
yldaşıyam+:
j
<;;l+ İmam 3li (ə)1 9Allahı (daim) yad edən kəsi Allah&taala
adlı&sanlı edər+:
k
<;;A+ İmam 3li (ə)1 9Gübhan lan Allahı yad edən kəs,
7nunla yldaşdır+:
B
<;;=+ İmam ,a*ir (ə)1 9M#min aya* üstə, tura*, ya u.anı*lı
halda Allahı yad etməklə məşğul lan .amanadək daim
nama.dadır+ Allah&taala buyurmuşdur1 97 kəslər ki, aya* üstə,
tura* və yanları üstündə u.anı*lı halda Allahı yad edərlər+++:
l
<;jC+ İmam Gadi* (ə)1 9Allahı yad edənə ildırım .iyan
yetirmə.+:
A
#4). !əni yad (din kiJ sizi yad (dim
TurUan:
9 Məni yad edin ki, Mən si.i yad edim+ Mənə şükr edin, Mənə
*arşı kü)r və nankrlu* etməyin:
=
Vədis:
<;j@+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala buyurub1 9Ey Adəm
vladıo >. *əlbində Məni yad et ki, Mən də #.ümdə səni yad
edim+ Ey Adəm #vladıo Eəlvətdə Məni yad et ki, səni 2əlvətdə
yad edim+ Ey Adəm #vladıo (amaat arasında Məni yad et ki,
1
3mali&6usi, səh+A , hədisA
2
,iharul&3nvar, $+AC, səh+@lB , hədis<@
;
Məkarimul&32la*, $+<, səh+;l; , hədis<BB@
j
,iharul&3nvar, $+A@, səh+<jC, hədis<B
5
murərul&"ikəm, hədis A<;k
B
murərul&"ikəm, hədis k@k=
7
3mali&6usi, səh+l=
8
3mali&Gədu*, səh+ ;lk
=
,ə*ərə†@k<
432
sənin $amaatından daha ya2şı $amaat arasında səni yad
edim+:
@
#4+. 5lla"ı yad (%məyin səmərələri
TurUan:
9İman /ətirən və *əlbləri Məni yad etməklə rahatlı* ta0an
kimsələr+ ,ilin ki, Allahı yad etməklə *əlblər rahatlı* ta0ar+:
<

Vədis:
<;j<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allahı yad etmək *əlblərin
şə)asıdır+:
;
<;j;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Allahı -2 yad edən kəs
ni)a*dan u.a* lar+:
j

<;jj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala, 7nu -2 yad edən
kəsi sevər+:
k
<;jk+ İmam 3li (ə)1 9>. *əlbini Allahı həmişə yad etməklə
abad edən şə2sin əməlləri /i.lində də, aşkarda da /#.əl lar+:
B
<;jB+ İmam 3li (ə)1 9!əlbin islah lmasının və
təmi.lənməsinin k#kü nun Allahı yad etməsindədir+:
l
<;jl+ İmam 3li (ə)1 94im 0ak lan Allahı yad edərsə, Allah&
taala nun *əlbini dirildər, ə*lini və düşün$əsini işı*landırar+:
A
<;jA+ İmam 3li (ə)1 9Allahı yad etmək $anların *idası
(*üvvəsi) və məşu*la həms#hbət lma*dır+:
=
<;j=+ İmam 3li (ə)1 9 Gənə Allahı yad etməyi t#vsiyyə
edirəm+ ?ünki , *əlblərin nurudur+:
@C
<;kC+ İmam 3li (ə)1 9'aim Allahı yad etmək *əlbi və
düşün$əni işı*landırar+:
@@
<;k@+ İmam 3li (ə)1 9Gübhan lan Allah #.ünü yad etməyi
*əlbləri $ilalayan vasitə etmişdirz *əlblərin ağır eşidən *ula*ları
Allahı yad etməklə a-ılar, *əlblərin .əi) /#.ləri nun vasitəsilə
işı*lı və iti /#rən lar, inadkar və dava a2taran *əlblər Allahı
1
,iharul&3nvar, $+=;, səh+@kA , hədis;@
<
Rəd†<l
3
4ən.ul&pmmal, hədis @lk@
4
əl&iirdvs, $+;, səh+kBj , hədisklBA
5
,iharul&3nvar, $+=;, səh+@BC , hədis;=
6
murərul&"ikəm, hədis AAl<
7
murərul&"ikəm, hədis ;CA;
8
murərul&"ikəm, hədis AAlB
9
murərul&"ikəm, hədis k@BB
10
murərul&"ikəm, hədis B@C;
11
murərul&"ikəm, hədis k@jj
433
yad etməklə ram larlar+:
@
<;k<+ İmam 3li (ə)1 9Ey adı dərman və .ikri şə)a lan+:
<

<;k;+ İmam 3li (ə)1 9Allahı 2atırlama*, ünsiyyətin a-arıdır+:
;
<;kj+ İmam 3li (ə)1 9Elə ki /#rdün, 0ak lan Allah #. .ikrini
sənin *əlbinə salıb, (yə*in) bil ki, 7 səni sevir+ Elə ki /#rdün,
sənin *əlbini #. yaratdı*ları ilə məşğul edib və #. .ikrindən
(yadından) ayırıb, bil ki, səndən ü. d#ndərib+:
j
<;kk+ İmam 3li (ə)1 9Allahı yad etmək şeytanı
u.a*laşdırar+:
k
<;kB+ İmam 3li (ə)1 9Allalhı yad etmək sinələri $ilalandırar
və *əlblərə rahatlı* bə2ş edər+:
B
<;kl+ İmam 3li (ə)1 9Allahı yad etmək sinəni /enişləndirər+:
l
#52. @əzi məxsus məqamlarda 5lla"ı yad (%məyə
"ə'əsləndirmək
Hl müXmənlə üzIüzə qələndəl
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro 'üşmənlərdən bir dəstə ilə ü.&ü.ə
/əldikdə m#hkəm lun və Allahı -2 yad edin, bəlkə ni$at
ta0asını.+:
A

Vədis:
<;kA+ İmam 3li (ə)1 9Müharibədə düşmənini.lə *arşı&*arşıya
/ələndə, a. s#. danışın və Allahı -2 yad edin+:
=
Jl ]azara daxil olandal
<;k=+ İmam 3li (ə)1 9,a.ara da2il larkən insanların (alverlə)
məşğul lduğunu /#rəndə Allahı -2 yad edin+ ?ünki bu əməl
/ünahları a0arar, ya2şılı*ları artırar və adlarını. *a)il lanların
sırasında ya.ılma.+:
@C
Kl Təmli olandaj hakm derəndə də alqü zamanSl
<;BC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9 Gənə *əm&*üssə ü. verəndə
#. *əminlə Allahı yad et+ "#km vermək istəyəndə Allahı dilinlə
1
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <<<
2
İ*balul&3mal, $+;, səh+;;l
;
murərul&"ikəm, hədis kj@
4
murərul&"ikəm, hədis jCjCwjCj@
k
murərul&"ikəm, hədisk@B<
6
murərul&"ikəm, hədis k@Bk
7
murərul&"ikəm, hədis A;k
A
3n)al†jk
9
əl&Eisal, səh+B@l, hədis@C
10
əl&Eisal, səh+B@j, hədis@C
434
.ikr et, bir şeyi b#lmək istəyəndə Allalhı #. əlinlə yad et+:
@
Ll Təzəli olandal
<;B@+ Allahın Peyğəmbəri(s)1 9Allah&taala #.
0eyğəmbərlərindən birinə vəhy etdi1 9Ey Adəm #vladıo !ə.əbli
landa Məni 2atırla ki, Mən də *ə.əblənəndə səni yad edim və
baş*aları ilə birlikdə səni məhv etməyim+:
<
Ml Tək olanda də ləzzətlər daxtSl
<;B<+ İmam ,a*ir (ə)1 96#vratda ya.ılıb1 +++Ey Musao 6ək
landa, lə..ət və şadlı*lar sevin$i .amanı Məni yad et ki,
*ə)lətdə lduğun va2t da Mən səni yad edim+:
;

#51. 5lla"ı yad (%məyin "əqiqə%i
<;B;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im Allahın əmrinə itaət
edərsə &hər-ənd nama. *ılmağı, ru$ tutmağı və !ur5an
2umağı a. lsa da& Allahı yad etmişdir+:
j
<;Bj+ İmam Gadi* (ə) (9və Allahı yad etmək daha
b#yükdür: ayəsi barədə)1 9,urada mə*səd, Allahın halal və
haramı ilə *arşılaşanda Allahı yad etməkdir+:
k
<;Bk+ İmam Gadi* (ə)1 9tikr iki n#vdür1 !əlblə müva)i* və
nunla birlikdə lan 2alis .ikr, di/əri isə Allahdan *eyri bir kəsin
.ikrini (yad edilməsini) *əlbdən /#türən -əkindiri$i .ikrdir+:
B
<;BB+ İmam Gadi* (ə)1 93/ər Allahı yad edirsənsə, bil ki,
bunun səbəbi 7nun səni yad etməyindir+ 7 səni yad edir,
halbuki səndən ehtiya$sı.dır+ ,eləliklə, 7nun səni yad etməyi,
sənin 7nu yad etməyindən daha *iymətli, daha -2 istənilən,
daha kamil və daha te.dir+++ ,una əsasən, Allah&taalanı yad
etmək istəyən kəs bilməlidir ki, Allah&taala #.ünü yad etmək
uğurunu bəndənin yadına salmasaydı, bəndənin 7nu yad
etməyə *üdrəti -atma.dı+:
l
<;Bl+ İmam R.a (ə)1 9Allahı yad edən kəs 7nun /#rüşünə
tələsməsə #.ünə riş2ənd etmişdir+:
A
#52. 5lla"ı daim yad (%məyə sə,ə, olan amillər
<;BA+ 9,iharul&3nvar:1 Mera$ hədisində nə*l lunur ki,
Allah&taala buyurmuşdur1 9Ey 3hmədo Məni daim yad et+: 3r.
@
,iharul&3nvar, $+ll, səh+@l@, hədisl
<
,iharul&3nvar, $+lk,səh+;<@, hədiskC
3
3mali&Gədu*, səh+ <@C, hədisB
4
,iharul&3nvar, $+ll, səh+ AB, hədis;
k
Furus&Gə*əleyn, $+j, səh+@B<, hədisB@
6
,iharul&3nvar, $+=;, səh+@k=, hədis;;
l
,iharul&3nvar, $+ =;, səh+@kA , hədis;;
A
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;kB , hədis@@
435
etdi1 9Ey Rəbbimo Gəni daim ne$ə yad edimn ,uyurdu1
9İnsanlardan 2əlvətə -əkilməklə, turş və şirin şeylərdən u.a*
durma*la, *arnını və evini dünyadan bş sa2lama*la+:
@
<;B=+ İmam 3li (ə)1 9"ər kəsin sevdiyi şey, nun dilinin
ə.bəri lar+:
<
#53. 5lla"ı yad (%məkdən saxlayanlar
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Mallarını. və #vladlarını. si.i Allahı yad
etməkdən yayındırmasın+ 4im belə edərsə, (əlbəttə,) .iyana
uğrayanlardandır+:
;

9"ə*i*ətən, Deytan i-ki və *umarla si.in aranı.da ədavət və
kin salma*, si.i Allahı yad etməkdən və nama. *ılma*dan
-əkindirmək istəyir+ ,u işə sn *ya$a*sını.mın:
j

Vədis:
<;lC+ İmam 3li (ə)1 9xünahların arasında şəhvətə tabe
lma*dan şiddətlisi y2dur+ ,una /#rə na itaət etməyin ki, si.i
Allahdan *a)il edər+:
k
<;l@+ İmam 3li (ə)1 9 Gəni Allahı yad etməkdən yayındıran
hər bir şey *umar (məysir) sayılır+:
B
<;l<+ İmam 3li (ə)1 9Gəni Allahın .ikrindən yayındıran hər
bir şey şeytandandır+:
l
<;l;+ İmam Gə$$ad (ə)1 9?2 yemək, iradə .əi)liyi,
t2lu*dan və *üdrətdən məst lma* (2eyir) əməldən
-əkindirən, nu lən/idən və Allah .ikrini unutduran
amillərdəndir+:
A
#54. 5lla"ın zikrini %ərk (%məyin nə%icələri
TurUan:
94im Məni yad etməkdən ü. d#ndərsə, yaşayışı sı2ıntılı lar
və !iyamət /ünü nu *əbrdən kr (halda) *aldırarı*:
=

94im rəhman Allahı yad etməkdən byun *a-ırsa, ,i. na
şeytanı ür$ah edərik ki, nunla yldaşlı* etsin+:
@C
9Allahı unutdu*larına /#rə, Allahın da nların #.lərini&
1
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<< , hədisB
2
murərul&"ikəm, hədis lAk@
;
Müna)i*un†=
j
Maidə†=@
5
murərül&"ikəm, hədis lk<C
6
,iharul&3nvar, $+ ;l, səh+ @kl , hədis<
l
6ənbihul&Eəvatir, $+<, səh+@lC
A
,iharul&3nvar, $+ lA, səh+@<= , hədis@
=
6aha†@<j
@C
tü2ru)†;B
436
#.lərinə unutdurduğu kəslər kimi lmayın+ iasi*lər elə
nlardır+:
@

Vədis:
<;lj+ İmam 3li (ə)1 94im 0ak lan Allahı unutsa, Allah&taala
#.ünü kəsə unutdurar və *əlbini kr edər+:
<
#55. 5lal"ı gizlində yad (%mək
TurUan:
9Rəbbini hər sübh və a2şam #. *əlbində yalvarışla, *r2u
ilə, səsini u$altmadan yad et və *a)illərdən lma+:
;

Vədis:
<;lk+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93n ya2şı .ikr /i.li .ikrdir+:
j
<;lB+ İmam ,a*ir (ə) və ya İmam Gadi* (ə)1 9Mələk yalnı.
eşitdiyini ya.ar+ Allah&taala buyurmuşdur19və Rəbbini #.
*əlbində yad et+++: ,əndənin bu da2ili .ikrinin savabının
(#l-üsünü) Allahdan baş*a he- kim bilmir+:
k
@
"əsr†@=
2
murərül&"ikəm, hədis AAlk
;
35ra), ayə<Ck
4
4ən.ul&pmmal, hədis@ll@
k
,iharul&3nvar, $+ k, səh+;<< , hədisl
437
ιοοοοοοπ
HM\
iəlillik
#5. $əlillik
<;ll+ İmam 3li (ə) 19A.a *ane lun və #.ünü.ü .əlil
etməyin+:
@
<;lA+ İmam 3li (ə) 1 9>lüm, bəli, *əbuldur, amma al-a*lı*
və .əi)lik he- va2t+ A.la ki)ayətlənmək, bəli, *əbuldur, amma
na&buna əl a-ma* he- va2t+:
<
<;l=+ İmam 3li (ə) 1 9,ir saat .illət, bir #mür i..ətə
dəymə.+:
;
<;AC+ İmam 3li (ə) (#. müna$atından)1 9İlahio Elə et ki, hər
şeydən əvvəl məndən aldığın ə.i. bir şey və mənə əmanət
verdiyin nemətlərindən /eri /#türdüyün birin$i əmanət mənim
$anım lsun+:
j
<;A@+ İmam "üseyn (ə)1 9İ..ətlə #lmək .illətlə yaşama*dan
ya2şıdır+: 7 "ə.rət (ə) #. şəhadət /ünü bu beytləri 2umuşdur1
9>lüm ya2şıdır rüsvay lma*dan
Rüsvay-ılı* layi*lidir ((əhənnəmdə)ddan
And lsun Allaha, nə d, nə rüsvay-ılığı
"e- va2t *ymaram, yl ta0sın *a0ımdan+:
k
#5#. >z&n& xar (%mək möminə yaraşmaz
<;A<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im itaətkar$asına 2arlığı və
.əlilliyi *əbul edərsə, bi. 3hli&,eytdən deyil+:
B
<;A<+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala m#minə, #.ünü 2ar
etməyin i2tiyarından baş*a, hər bir işin i2tiyarını vermişdir+:
l
<;Aj+ İmam Gadi* (ə)1 9M#minə #.ünü 2ar etmək
yaraşma.+: 3r. etdilər19M#min #.ünü ne$ə 2ar edərn:
,uyurdu19,a$armadığı bir işə baş *şar və bununla da, #.ünü
1
murərul&"ikəm, hədis ;B<
2
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;=B
3
murərul&"ikəm, hədis kkAC
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə<@k
5
,iharul&3nvar, $+jj, səh+@=<, hədisj
6
6u)ə)ul&p*ul, səh+kA
7
əl&4a)i, $+k, səh+B;, hədis;
438
2ar və başıaşağı edər+:
@
#5). İnsanı zəlil (dən amillər
<;Ak+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9İnsanlar dinar və dirhəmi
Allah ylunda 2ər$ləməyə simi$lik edib eynə:
<
ti$arətilə məşğul
lsalar, #. mal&*arasının dalın$a *a-ıb Allah ylunda $ihadı tərk
etsələr, #. (2alis) dinlərinə *ayıtmayın$a Allah&taala nları
.əlilliyə dü-ar edər və .illət byunduruğunu nların bynundan
-ı2arma.+:
;

<;AB+ Allahın Peyğəmbəri(s)1 93n .əlil insan, baş*alarını 2ar
edəndir+:
j
<;Al+ İmam 3li (ə)1 9Eal* .əlilliyin *r2usundan .əlilliyə
tərə) tələsər+:
k
<;AA+ İmam 3li (ə)1 9>. -ətinliyinin ü.ərindən 0ərdəni
/#türən (yəni, hər yerdə #. 0rblemindən danışan) şə2s #.ünü
.əlilliyə dü-ar etmişdir+:
B
<;A=+ İmam ,a*ir (ə)1 96amah kimi .əlillik və al-a*lı*
y2dur+:
l
<;=C+ İmam Gadi* (ə)1 9"əyatı sevən kəs, 2ar lar+:
A
<;=@+ 9,iharul&ənvar: belə nə*l lunur ki 9,ir nə)ər #.
*nşusundan "ə.rətə (ə) şikayət etdi+ "ə.rət (ə)buyurdu1
9Gəbr et+: 3r. etdi1 9(amaat məni .əlillikdə ittiham edir+:
"ə.rət buyurdu19təlil& .ülm edən kəsdir+:
=
@
Mişkətul&3nvar, səh+<jk
2
Eynə ti$arət budur ki, insan bir malı müəyyən bir *iymətə nə*d surətdə alar
və snra həmin malı əvvəlkindən baha *iymətə nisyə surətdə həmin adama
satar, ya əksinə+
;
4ən.ul&pmmal, hədis @CkCj
4
,iharul&3nvar, $+lk, səh+@j<, hədis<
5
murərul&"ikəm, hədis <@l<
6
6uhə)ul&p*ul, səh+<C@
l
6uhə)ul&p*ul, səh+<AB
8
əl&Eisal, səh+@<C, hədis@@C
9
,iharul&3nvar, $+lA, hədis <Ck, hədisjB
439
ιοοοοοοπ
HMH
günah
#5+. P&na"
TurUan:
9xünahı &istər aşkar lsun, istər də /i.li& tərk edin+ ?ünki
/ünah işlər /#rənlər #. əməllərinin $ə.asına -ata$a*lar+:
@
9,əli, 0is işlər /#rən və /ünaha batanlar (əhənnəm əhlidir
və rada əbədi *ala$a*lar+:
<

<;=<+ İmam 3li (ə)1 9xünahlar 2əstəlikdir+ 7nların dərmanı
Allahdan istiğ)ar (bağışlanma* diləmək) və şə)ası bir daha
/ünahı təkrar etməməkdir+:
;
<;=;+ İmam 3li(ə)1 9Ey insano "ansı bir şey səni /ünah
etməkdə həyası., Rəbbinin *arşısında *ürurlu və #.ünü 2arab
etməkdə adətkar etmişdirn:
j
<;=j+ İmam 3li (ə)1 9,u insanlara heyrətlənirəm+
Gağlamlı*larına .ərər dəyə$əyindən *r2ara* yeməkdən 0əhri.
sa2layır, Amma nları (əhənnəm ə.abına atan /ünahlardan
ne$ə də -əkinmirləro:
k
<;=k+ İmam 3li (ə)1 93/ər Allah&taala 7na itaətsi.lik
lunduğuna /#rə (ə.abla) *r2utmasaydı belə, yenə də bə2ş
etdiyi nemətlərə /#rə 7na itaət etmək va$ib lardı+:
B
<;=B+ İmam 3li (ə)19Pisliklərdən -əkinmək ya2şılı*
etməkdən üstündür+:
l
<;=l+ İmam 3li (ə)1 9"ə*i*ətən, ağıllı insanlar dünyanın
artığını tərk edərlər, ki *almış lsun /ünahları+o "albuki,
dünyanı tərk etmək )ə.ilət və ləya*ət, /ünahları tərk etmək isə
va$ibdir+:
A
<;=A+ Mə5sum İmamlar (ə) buyururlar1 9?alışın və sə5y
@
3'nam†@<C
<
,ə*ərə†A@
3
murərul&"ikəm, hədis @@A=C
4
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə <<;
5
6uhə)ul&p*ul, səh+<Cj
B
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <=C
l
murərul&"ikəm, hədis @k<<
A
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;C@, hədis @
440
/#stərin, ə/ər (2eyir) əməl etmirsini.sə, (he- lmasa) /ünah da
etməyin+ ?ünki binanı tikən və nu u-urmayanın binası,
hər-ənd ki-ik lsa da u$alar+ Amma binanı tikən və snra da
nu u-uran şə2sin binası u$alma.+:
@
#-. 5şkar g&na" (%mək
<;==+ İmam 3li (ə)1 9Pak lan Allaha aşkar surətdə
itaətsi.lik etmək, $ə.aları te.ləşdirər+:
<
<jCC+ İmam R.a (ə)1 9>. /ünahını aşkar edən kəs 2ar lub
tək&tənha *alar+ xünahı /i.li və #rtülü sa2layan kimsə
bağışlanar+:
;
#1. *n ,öy&k g&na"lar
<jC@+ İmam 3li (ə)1 93n 0is /ünah, /ünahkarın nu yün/ül
(ki-ik) sanmasıdır+:
j
<jC<+ İmam 3li (ə)1 9Allah yanında ən b#yük /ünah,
sahibinin israr (də)ələrlə təkrar) etdiyi /ünahdır+:
k
<jC;+ İmam ,a*ir (ə)1 9xünahların hamısı 0isdir, nların ən
0isi isə ü.ərinə ət və *an /ələn /ünahdır+:
B
#2. @ağışlanmayan g&na"lar
TurUan:
9Dübhəsi. ki, Allah 7na şərik *şmağı bağışlama. və ndan
*eyri /ünahı istədiyi kəsə ke-ər+ Allaha şərik *şan kəs, 3lbəttə
ki, b#yük /ünah etmişdir+:
l
Vədis:
<jCj+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Pis ə2la*dan baş*a bütün
/ünahların t#vbəsi vardır+ ?ünki 0is ə2la*lı insan hər /ünahdan
*urtarıb t#vbə edəndə, di/ər bir /ünaha düşər+:
A
<jCk+ İmam 3li (ə)1 9Allah&taalanın !ur5anı 4ərimdə
buyurduğu *əti h#kmlərdən bə.iləri bunlardır+ 3/ər insan bu
əməllərdən birini edib, t#vbə etmədiyi halda Allahı ilə
/#rüşərsə, (2eyirli işlər /#rmək ü-ün) #.ünə .əhmət verib və
əməlini 2alis etsə belə, #.ü ü-ün bir 2eyir a0arma.1 Allahın na
va$ib etdiyi ibadətdə və sitayişdə Allaha şərik *şma*, kimsəni
#ldürməklə #. *ə.əb atəşini s#ndürmək, #.ü etdiyi işə /#rə
baş*asını mə.əmmət etmək, insanlardan #. ehtiya$ və istəyini
1
,iharul&3nvar, $+lC, səh+<AB, hədis A
2
murərul&"ikəm, hədis =A@@
3
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;kB , hədis@
4
,iharul&3nvar, səh+;Bj, hədis=B
5
murərul&"ikəm, hədis ;@;@
B
əl&4a)i, $+<, səh+<lC, hədisl
l
Fisa †@@
A
,iharul&3nvar, $+ll, səh+jA , hədis;
441
əldə etmək ü-ün dində bir bidət i$ad etmək, insanlarla ikiü.lü,
ya da ikidilli lma*+:
@
<jCB+ İmam ,a*ir (ə)1 9,ağışlanmayan /ünahlardan biri də
insanın dediyi bu s#.dür1 94aş bu /ünahdan baş*a he- bir şey
barədə srğu&sual lunmayaydım+:
<
<jCl+ İmam Gadi* (ə)1 9(Ey (undubun ğlu) 'in
*ardaşlarının (həmməsləklərinin) səndən nara.ılı*larından
baş*a bütün /ünahlar bağışlanar+:
;
#3. Pizlində g&na" (%məkdən 6əkindirmək
<jCA+ İmam 3li (ə)1 9 (>.ünü.ə) Eəlvət yerlərdə Allaha *arşı
/ünah etməkdən -əkinin+ ?ünki şahid lan Allah həm də
(mühakimə edən) hakimdir+:
j
<jC=+ İmam ,a*ir (ə)1 9xi.lində /ünah edən kəsə *arşı Allah
etinası. lar+:
k
#4. P&na"ı y&ng&l 'ə ki6ik sanmaq
<j@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ə*i*ətən, m#min #.
/ünahını, nun üstünə düşə$əyindən *r2duğu b#yük bir *aya
kimi /#rür+ 4a)ir isə #. /ünahına burnunun *abağından
(vı.ıldayıb) ke-ən bir mil-ək kimi ba2ır+:
B
<j@@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ə*i*ətən, iblis si.in ki-ik
/ünahlarını.dan şaddır+:
l
<j@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9xünahın ki-ikliyinə
ba2mayın+ An$a* ba2ın, /#rün kimə *arşı ədəbsi.lik
etmisini.+:
A
<j@;+ İmam 3li (ə)1 9Pak lan Allahın yanında ən b#yük
/ünah, /ünahkarın nə.ərində ki-ik sayılan /ünahdır+:
=
<j@j+ İmam ,a*ir (ə)1 9xünahını ki-ik sayma* və bu
və.iyyəti ilə ra.ılaşma* kimi müsibət y2dur+:
@C
<j@k+ İmam 4a.im (ə)1 94i-ik /ünahları a. hesab etməyin+
?ünki həmin /ünahlar bir&birinin üstünə *alanıb -2alar+:
@@
<j@B+ İmam R.a (ə)1 94i-ik /ünahlar b#yük /ünahlara a-ılan
bir yldur+ Allah *arşısında a. /ünahdan *r2usu lmayan
1
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @k;
2
əl&Eisal, səh+<j, hədisA;
3
6uhə)ul&p*ul, səh+;C;
4
,iharul&3nvar, $+lA, səh+lC , hədis<k
5
,iharul&3nvar, $+jB, səh+<jl , hədis;k
6
3mali&6usi, səh+k<l, hədis@@B<
l
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;B; , hədis=;
8
,iharul&3nvar, $+l;, səh+@BA , hədisB
9
murərul&"ikəm, hədis;@j@
@C
6uhə)ul&p*ul, səh+<AB
11
3mali&Mu)id, hədis@kl, hədisA
442
kimsə, -2 /ünahda da 7ndan *r2ma.+:
@
#5. @öy&k g&na"lar
TurUan:
93/ər si.ə *adağan lunmuş b#yük /ünahlardan -əkinsəni.,
si.in (di/ər) 0isliklərini.dən ke-ər və si.i ali bir mə*ama
-atdırarı*+:
<

Vədis:
<j@l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,#yük /ünahlar bunlardan
ibarətdir19Allaha şərik *şma*, ata& ananı in$itmək, adam
#ldürmək və (baş*alarının hü*u*unu 0.ma* və 2al*ın malını
yemək) ü-ün yalandan and i-mək+:
;

<j@A+ İmam 3li (ə) ən b#yük kəbirə /ünahlar barədə verilən
suala $avabında19Allahın məkrindən (m#hlət və ə.abından)
*a)il lub #.ünün amanda lduğunu sanma*, Allahın
k#məyindən məyus lma* və Allahın rəhmətindən ümidini
ü.mək+:
j
<j@=+ İmam Gadi* (ə)1 9reddi b#yük /ünah vardır19M#mini
*əsdən #ldürmək, i))ətli *adına b#htan atma*, düşmənə *arşı
lan $ihad meydanından *a-ma*, hi$rətdən snra təərrub
k
,
yetimin malını ha*sı. yerə yemək, ribanın (sələmin) haram
lduğunu biləndən snra ndan *a.an$ kimi isti)adə etmək və
Allahın va$ib etdiyi (əhənnəm ə.abına səbəb lan hər bir
şey+:
B
1
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;k; , hədiskk
<
Fisa†;@
;
4ən.ul&pmmal, hədisll=A
4
4ən.ul&pmmal, hədisj;<k
5
9sisanul&ərəb: lüğətində hi$rətdən snra təərrub barədə *eyd lunur ki,
bədəvi (-#l) ərəblərinin arasından Mədinəyə hi$rət edənlər yenidən badiyəyə
(-#lə, biyabana) bədəvilərlə yaşama* ü-ün /eri *ayıdırdılar+ ,u əməl isə
dindən d#nmək demək idi+ ysuli&4a)inin tər$ümə-isi və şərh-isi bu i)adənin
altında ya.ır19"i$rətdən snra təərrb: i)adəsi İslamın ilk d#vlərində, Məkkə
və əhalisi ka)ir lan di/ər məntə*ələrdən Mədinəyə& İslamın mərkə.inə hi$rət
edən kəslərə aid edilirdi+ 7nların baş*a müsəlmanlarla birlikdə əhalisi ka)ir
lan məntə*ələrə yenidən *ayıtmasına 9hi$rətdən snra təərrb: deyirdilər+
,u b#yük (kəbirə) /ünahlardan biri və dindən d#nmək sayılırdı+ sakin, Mə5sum
İmamların (ə).amanında və *eybət d#vründə təərrbun mənası, bir
müsəlmanın dinini aşkar etməsinə və #yrənməsinə yasa*lar *yulmasına
ba2mayara* ka)ir məmləkətində *almasıdır+ 7nun rada *alması b#yük
/ünahlardan sayılır+ ,ə.i alimlər təərrbun mənasını ümumiləşdirmiş, hətta
buraya elm, təhsil alan və snra nu tərk edənləri də şamil ediblər+
6
əl&4a)i, $+<,səh+<ll, hədis;
443
#. P&na"a (%məkdə israrlı olmaq
TurUan:
9 uə kəslər ki, 0is iş /#rdükləri və #.lərinə .ülm etdikləri
.aman Allahı yad edər və /ünahlarının bağışlanmasını
diləyərlər, (Mə/ər) Allahdan baş*a /ünahları kim bağışlarn ,elə
isə, nlar #. /ünahlarının 0isliklərindən a/ah ldu*da, bir daha
/#rdükləri işlərdə israr etməsinlər+:
@

Vədis:
<j<C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9İstiğ)arla (bağışlanma*
diləməklə) b#yük /ünah bağışlanar və ki-ik /ünahda israr
etməklə (ki-iklik) mənası aradan /edər+:
<
<j<@+ İmam ,a*ir (ə) 9q/#rdükləri işlərdə israr etməsinlər:
ayəsi barədə)1 9xünahda israr etməyin mənası budur ki, bəndə
/ünah edəndən snra, nun bağışlanmasını istəmə. və t#vbə
etmək )ikrində də lma.+:
;
##. P&na"a şad olmaq
<j<<+ İmam 3li (ə)1 9Allah&taala /ünahdan lə..ət alan
kimsəni .əlil edər+:
j
<j<;+ İmam Gə$$ad (ə)1 9xünaha şad lma*dan -əkin+
?ünki /ünaha şad lma* nu etməkdən 0isdir+:
k
#). P&na"ların nə%icələri
<j<j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9xünah, nu etməyən kəs
ü-ün də bədbə2tlikdir+ ?ünki ə/ər nu eyb tutarsa, (həmin
/ünaha) du-ar lar, ə/ər nun *eybətini edərsə /ünahkar lar
və ə/ər na ra.ı *alarsa nda şərik lar+:
B
<j<k+ İmam 3li (ə)1 9 x#.lərin yaşı rəhmsi.likdən *eyri bir
səbəbdən *urumadı, *əlblər də yalnı. /ünahların -2luğundan
rəhmsi. ldular+:
l
<j<B+ İmam Gə$$ad (ə)1 9x#ydən yağışın yağmasının
*arşısını alan /ünahlar hakimlərin ədalətsi. h#km -ı2armaları,
yalan şəhadət vermək və şəhadəti /i.lətməkdən ibarətdir+:
A
<j<l+ İmam ,a*ir (ə)1 9"e- bir il di/ər ildən a. yağıntılı
deyil+ 3slində, Allah&taala yağışı istədiyi yerə yağdırar+ Amma
@
Ali İmran†@;k
2
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;kk , hədisB<
3
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;<,hədis@C
j
murərul&"ikəm, hədis AA<;
5
,iharul&3nvar, $+l;, hədis;<=
6
əl&iirdvs, $+<, səh+<j=, hədis;@B=
7
İləluş&Dəraye, səh+A@ , hədis@
8
Furus&Gədəleyn, $+k,səh+k=l, hədis<j
444
bir 2al* /ünah əməllər edəndə Allah&taala nlar ü-ün təyin
etdiyi yağışı yağdırma.+:
@
<j<A+ İmam Gadi* (ə)1 9İnsan bir /ünah edən .aman nun
*əlbində *ara n#*tə yaranar+ 3/ər t#vbə etsə, n#*tə
təmi.lənər+ An$a* ə/ər yenə /ünah etsə həmin n#*tə b#yüyər
və nəhayət *əlbinin hər yerini bürüyər+ ,undan snra isə , he-
va2t ni$at ta0ma.+:
<
<j<=+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala bəndəyə verdiyi hər bir
neməti, yalnı. həmin neməti ndan məhrum etməyə layi* lan
/ünaha /#rə /eri almışdır+:
;
<j;C+ İmam Gadi* (ə)1 9"ə*i*ətən, bəndə etdiyi bir /ünaha
/#rə /e$ə nama.ından məhrum lar+ Pis əməlin insana
tə5sirinin surəti, bı-ağın ətə tə5sirinin sürətindən daha -2dur+:
j
<j;@+ İmam Gadi* (ə)1 9xünahların nəti$əsinə /#rə #lən
adamların sayı, ə$əlinin -atmasına /#rə #lənlərin sayından
-2dur+:
k
<j;<+ İmam R.a (ə)1 9Rəhbərlər yalan danışanda /#ydən
yağış yağma., sultan .ülm etsə d#vlət .əi)ləyib etibardan düşər
və .əkat verilməyəndə heyvanlar #lər+:
B
#2+. Gəzası %(z y(%işən g&na"lar
<j;;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9y- /ünahın $ə.ası bu
dünyada -atar və a2irətə *alma.1 Ata&ananı in$itmək, 2al*a
.rakılı* və .ülm etmək, baş*alarının ya2şılı*larına *arşı
naşükrlük etmək+:
l
<j;j+ İmam ,a*ir (ə)1 93mirəl&m#mininin (ə) kitabında belə
ya.ılıb1 9y- /ünahın sahibi bu dünyada nların $ə.asını -əkər+
,u /ünahlar1 .ülm etmək, *humlu* əla*ələrini kəsmək və
yalandan and i-məkdir+:
A
YY\l günahlarSn dərmanSl
<j;k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9"ər dərdin dərmanı var+
xünahların dərmanı da istiğ)ardır (bağışlanma* diləmək)+:
=
<j;B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#minin yetmiş iki 0ərdəsi
1
,iharul&3nvar, $+l;,səh+;<=, hədis@<
<
,iharul&3nvar, $+l;,səh+;<l, hədis@C
3
,iharul&3nvar, səh+;;= , hədis<@
4
əl&4a)i, $+<,səh+<l<, hədis@B
5
3mali&6usi,səh+lC@ , hədis@j=A
6
3mali&Mu)id,səh+;@C, hədis<
7
3mali&Mu)id,səh+ <;l , hədis@
8
3mali&Mu)id,səh+@=A, hədisA
9
Mustə$rikul&uəsail, $+k,səh+;@B, hədisk=l<
445
var+ ,ir /ünah edən .aman bir 0ərdə yırtılar və ə/ər t#vbə etsə
Allah 0ərdəni di/ər yeddi 0ərdə ilə birlikdə na *aytarar+:
@
##1. P&na"ların kə==arəsi
Hl münyədi cəzal
<j;l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#min kişi və *adınlar
həmişə $an, mal və #vladlarında bəlaya dü-ar larlar ki, snda
he- bir /ünahı *almadan Allaha *vuşsunlar+:
<
<j;A+ İmam 3li (ə)1 9,i.im şiələrdən hər biri *adağan
etdiyimi. bir iş /#rərsə, #lməmişdən *aba* nun malına, ya
#vladına və ya #.ünə bəla /ələr+ ,ununla da, #. /ünahlarından
təmi.lənər və Allahla /ünahsı. halda /#rüşər+ 3/ər
/ünahlarından hələ də bir şey *alarsa, #lüm .amanı -ətinliklə
$an verər+:
;
<j;=+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taala bəndənin 2eyrini
istəyəndə nun /ünahlarının $ə.asını elə bu dünyada verər+
,əndəyə 0islik istəsə, nu #. /ünahlarında sa2layar ki, !iyamət
/ünü /ünahlarının $ə.asını -əksin+:
j
Jl fəstəliklərl
<jjC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Eəstəlik /ünahları
təmi.ləyər+:
k
<jj@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir /e$ə *ı.dırma i-ində
lma* bir ilin /ünahlarının kə))arəsidir+:
B
<jj<+ İmam 3li (ə)1 9Allah&taala bəndəyə 2əstəlik
/#ndərdikdə 2əstəliyinin mi*darı *ədər nun /ünahlarından
təmi.ləyər+:
l
<jj;+ İmam 3li (ə) (uşa*ların 2əstəliyi barədə)1 97nların ata
və analarının /ünahlarının kə))arəsidir+:
A
Kl TəmI!üssələrl
<jjj+ Allahın Peyğəmbəri(s)1 9M#minin başına /ələn elə bir
ə.iyyət, hadisə, *əm&*üssə və hətta *əlbinin ni/aran-ılığı
lmayıb ki, bunların vasitəsilə Allah&taala nun /ünahlarını
silməsin+:
=
<jjk+ İmam Gadi*(ə)1 9"ə*i*ətən, *əm&*üssə müsəlmanı
1
Fəvadirur&Ravəndi,səh+B
2
,iharul&3nvar, $+Bl,səh+<;B , hədiskj
3
əl&Eisal,səh+ B;k, hədis@C
4
,iharul&3nvar, $+A@, səh@ll, hədis@A
5
,iharul&3nvar, $+Bk,səh+<jj , hədisA;
6
,iharul&3nvar, $+A@,səh+@AB , hədis;=
7
'əaimul&İsam $+@,səh+<@A
8
,iharul&3nvar, $+A@,səh+@AB, hədisjC
9
6uhə)ul&p*ul,səh+;A
446
/ünahdan təmi.ləyər+:
@
<jjB+ İmam R.a (ə)1 93li şiələrindən elə bir şə2s y2dur ki,
/ün ər.ində bir 0is əməl, ya bir /ünah edəndə /e$ə nu *əm&
*üssə burüməsin+ ,unun vasitəsilə nun etdiyi 0is əməl, ya
/ünah silinib /edər+ ,əs, *ələm belə şə2sin /ünahlarını ne$ə
ya.sınn:
<
Ll feyir əməllər
TurUan:
9xünün əvvəlində və snunda, /e$ənin ilk saatlarında
nama. *ıl+ ?ünki ya2şılı*lar 0islikləri silib a0arar+ ,u, ibrət
/#türənlər ü-ün bir ibrətdir+:
;

<jjl+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Elə ki bir 0is əməl etdin,
ya2şı iş /#r ki, 0isliyi təmi.ləsin+:
j
Ml foXxasiyyətlilikl
<jjA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər insanda bu d#rd 2islət
larsa, başdan ayağa /ünaha batmış lsa belə, Allah&taala nun
/ünahlarını ya2şılığa və savaba -evirər1 dğrulu*, həya,
2ş2asiyyətlilik və şükr etmək+:
k
<jj=+ İmam Gadi* (ə)1 9xünəş bu.u əritdiyi kimi, 2ş
2asiyyət də /ünahları əridər+ Girkə balı ne$ə krlayırsa, 0is
2asiyyət də (2eyir) əməlləri elə krlayar+:
B
Nl MəzlumlarSn kaməyinə çatma!l
<jkC+ İmam 3li (ə)1 9Mə.lumların )əryadına -atma* və
*əmlinin *əmini dağıtma* b#yük /ünahların kə))arəsindəndir+:
l
Yl Mələklərin ə`d diləmələril
<jk@+ İmam Gadi* (ə)1 9Allah&taalanın elə mələkləri var ki,
külək (0ayı. -ağı) ağa$ın yar0a*larını saldığı kimi, /ünahları
bi.im şiələrin -iynindən aşağı salarlar+ Allah&taalanın 9#.
Rəbblərinə sitayiş edərək 7na təsbih deyirlər və m#minlər ü-ün
bağışlanma* diləyərlər+: kəlamında Allaha and lsun ki,
m#minlərdən mə*səd si.lərdən baş*a bir kəs deyil+:
A
Zl woxlu səcdəl
<jk<+ İmam Gadi* (ə)19,ir kişi 0eyğəmbərin yanına /əlib ər.
etdi19Ey Allahın Rəsulu+ xünahlarım -2alıb, əməllərimsə
.əi)ləyib və a.alıb+: Allahın Peyğəmbəri (s) buyurdu19?2 sə$də
1
əd&'əəvat,səh+@<C
2
,iharul&3nvar, $+BA,səh+@jB , hədis=j
;
"ud†@@j
4
3mali&6usi,səh+@AB , hədis;@<
5
əl&4a)i, $+<,səh+@CA , hədisl
B
,iharul&3nvar, $+l@,səh+;=k , hədislj
7
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <j
8
,iharul&3nvar, $+k=,səh+@=B , hədisB@
447
et+ ?ünki külək ağa$ların yar0ağını t#kdüyü kimi, sə$də də
/ünahları t#kər+:
@
[l Vəcc də ümrəl
<jk;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,u ümrə n#vbəti ümrəyədək
lan arada baş verən /ünahların kə))arəsidir+ !əbul lunmuş
hə$$in savabı (ənnətdir+ Elə /ünahlar var ki, 3rə)atdan baş*a
he- bir yerdə bağışlanma.+
<
H\l Məhəmməd də onun ailəsinə nƏhliI]eytinəo
saladat qandərməkl
<jkj+ İmam R.a (ə)194im /ünahlarının silinməsi ü-ün bir iş
/#rə bilmirsə, Məhəmməd və nun 0ak ailəsinə -2lu salavat
/#ndərsin+ ?ünki bu əməl /ünahların k#künü kəsər+:
;
HHl vlüml
<jkk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>lüm & m#minlərin
/ünahlarının kə))arəsidir+:
j
1
3mali&Gədu*,səh+jCj , hədisj
2
,iharul&3nvar, $+k=,səh+@=B , hədisjB
3
3mali&Gədu*,səh+BA , hədisj
4
3mali&Mu)ud,səh+<A; , hədisA
448
ιοοοοοοπ
HMJ
]aXçSlS!
##2. @aş6ılığın məzəmmə%i
<jkB+ İmam ,a*ir (ə)19,aş lmağa -alışma, *uyru*
larsan+:
@
<jkl+ İmam Gadi* (ə)19İş başında lan rəislərdən u.a* lun+
?ünki Allaha and lsun, aya**abılar bir kəsin ar2asın$a səs
-ı2ardısa, ya nu həlak edər, ya da məhvə sürükləyər+:
<
<jkA+ İmam Gadi* (ə)19Rəislik a2taran məhv lar+:
;
<jk=+ İmam R.a (ə) bundan snra bir kişinin adını -əkdi və
dedi1 97, rəislik a2tarandır+ İki yırtı$ı $anavarın -ban-ı. bir
sürüyə hü$um edən .aman vurduğu .iyan, rəisliyə -alışan
adamın müsəlmanların dininə vurduğu .iyandan a.dır+:
j
##3. Mə",ərlik alə%i
<jBC+ İmam 3li (ə)19Rəhbərliyin aləti, sinənin /enişliyidir+:
k

<jB@+ İmam 3li (ə)19Gəva2ətli insan ağalığa -atar, varlı isə
rəyasətə+:
B
<jB<+ İmam Gadi* (ə)19,aş-ılı* a2tarırdım, nu Allah
bəndələrinə 2eyir2ahlı* və nəsihət etməkdə ta0dım+:
l
1
əl&4a)i, $+<,səh+;;A, hədis@
2
əl&4a)i, $+<, ,səh+<=l, hədis;
3
əl&4a)i, $+<,səh+<=l , hədis<
j
əl&4a)i, $+<,səh+<=l, hədis@
5
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @lB
6
6uhə)ul&p*ul,səh+=B
7
Mustədrəkul&uəsail, $+@<,səh+ @j; , hədis@;A@C
449
ιοοοοοοπ
HMK
^uxu
##4. Auxu m&Ndəsi
<jB;+ Allahın Peyğəmbəri (s) 97nlara mü8də var: ayəsi
barədə1 97 mü8də, m#minin /#rdüyü ya2şı yu2udur+ 7nun
vasitəsilə dünyada m#minə mü8də verilər+:
@
<jBj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mü8də verənlərdən baş*a
nübüvvətdən bir şey *almamışdır+:Gruşdular19Mü$də verənlər
nədirn: ,uyurdu19'ğru yu2u+:
<
<jBk+ İmam R.a (ə)19Gübh a-ılanda Allahın Peyğəmbəri (s)
#. səhabələrinə deyərdi19,ir kəsdə mü$də verən varmın: ,unu
dedikdə "ə.rətin mə*sədi yu2u idi+:
;
##5. Auxunun nö'ləri
<jBB+ İmam ,a*ir (ə)19,əndələr yu2uya /edən .aman
ruhları səmaya *al2ar+ ,eləliklə, ruhun səmada /#rdükləri nə
varsa hə*i*ətdir, )ə.ada /#rdükləri isə 0ərişan edən
yu2ulardır+:
j
<jBl+ İmam Gadi* (ə)19ru2u ü- n#vdür1 m#minə Allah
tərə)indən verilən mü8də, şeytanın vəsvəsə etdiyi *r2u və
0ərişan (ni/aran) edən yu2ular+:
k
##. Auxunu yozmaq 'ə danışmaq
<jBA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi.lərdən kim ya2şı yu2u
/#rsə, nu y.sun və baş*alarına danışsın+ 3/ər 0is yu2u
/#rsə, nu y.masın və he- kəsə s#yləməsin+:
B
<jB=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ru2unu 0a2ıllı* və
tə$avü.dən 0ak lan m#mindən baş*a, bir kimsəyə danışma*
lma.+:
l
1
əl&4a)i, $+A,səh+=C, hədisBC
2
,iharul&3nvar, $+B@,səh+@ll , hədis;=
;
əl&4a)i, $+A,səh+=C , hədisk=
4
3mali&Gədu*,səh+@<k , hədis@B
5
əl&4a)i, $+A,səh+=C , hədisB@
6
4ən.ul&pmmal,hədis j@B;=<
7
əl&4a)i, $+A,səh+;;B , hədisk;C
450
451
ιοοοοοοπ
HML
RiyakarlSeSn məzəmmət olunmasS
TurUan:
9>. yurdlarından təkəbbürdən məst halda, #.lərini 2al*a
/#stərmək ü-ün -ı2anlar və baş*alarını Allah ylundan
-əkindirənlər kimi lmayın+ Allah nların etdiklərindən
ağahdır+:
@

Vədis:
<jlC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19uay lsun, dini dünya
malından #trü vasitə edənlərəo >. yumşa* dilləri ilə insanların
*arşısına *u.u $ildində -ı2arlar, s#.ləri baldan şirindir, *əlbləri
isə $anavar *əlbidir+ Allah&taala buyurmuşdur19Mənə
(rəhmətimə) lv*alanırlarno:
<
<jl@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mələk bəndənin əməllərini
sevinə&sevinə yu2arı a0arar+ ra2şı əməllərini yu2arı
-atdırdı*da, Allah&taala buyurar197nları si$$ində
;
yerləşdir+ ,u
əməllər Mənə 2atir lmayıb+:
j
<jl<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!iyamət /ünü riyakara nida
/ələr1 9Ey 0is əməl sahibio Ey yalan-ıo Ey riyakaro 3məlin
bərbad ldu, savabın aradan /etdi+ xet, #. savabını, əməllərini
kimdən #trü etmişdinsə, ndan al+:
k
<jl;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala
buyurur19"ə*i*ətən, Mən ən ehtiya$sı. şərikəm+ ,una /#rə, bir
iş /#rən Məndən *eyrisini nda şərik tutarsa, Mən işə ni)rət
edərəm+ ,elə iş, Mənə şərik *şulandan #trü /#rülüb+:
B
<jlj+ Peyğəmbər (s)19Allah&taala .ərrə *ədər riya ilə *arışı*
lan əməli *əbul etmə.+:
l
<jlk+ Allahın Peyğəmbəri (s) bir kişinin 9Ey Allahın Rəsulu,
ni$at nədədirn: sualına $avabından1 9,əndənin Allaha itaəti
@
3n)al, ayə jl
2
35lamud&'in,səh+<=k
;
Gi$$in&.indan /ünahkarların və ka)irlərin əməl də)təri
4
əl&4a)i, $+<, səh+<=k, hədisl
5
Munyətul&Murid+səh+;@A
6
İddətud&'ai,səh+<C;
l
6ənbihul&Eəvatir, $+@,səh+@Al
452
insanlara 2atir etməməsində+:
@
<jlB+ İmam 3li (ə)19Adamın batininin 2əstə və .ahirinin
/#.əl lması ne$ə də 0isdir+:
<
<jll+ İmam 3li (ə)19İlahio tahirimin insanların nə.ərində
/#.əl lmasından və Gənin ü-ün aşkar lan batinimin
-irkinliyindən, #.ümü riyakarlı*la 2al*ın nə.ərində Gənin
məndən daha ya2şı bildiyin şeylə bə.əməyimdən, snra da
/#.əl .ahirimi 2al* ü-ün /#stərib bu əməlimin 0isliyini Gənin
yanına /ətirməyimdən və bu minvalla bəndələrinə ya2ınlaşıb,
ra.ılığından u.a* düşməyimdən Gənə 0ənah /ətirirəm+:
;
<jlA+ İmam ,a*ir (ə)194imin .ahiri (tərə.isinin /#.ü)
batinindən ağır /ələrsə, nun əməl tərə.isi yün/ül lar+:
j
<jl=+ İmam Gadi* (ə)19Riyakarlı*dan -əkin+ ?ünki kim
Allahdan *eyrisi ü-ün bir iş /#rərsə Allah&taala nu Allaha şərik
*şduğu həmən kəsə ta0şırar+:
k
##). Miya 'ə şirk
<jAC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər şeydən -2, si.in ü-ün
ki-ik şirkdən narahatam+: 3r. etdilər19Ey Allahın Rəsuluo 4i-ik
şirk nədirn: ,uyurdu19Riya+:
B
<jA@+ İmam 3li (ə)19,ilin ki, a.a$ı* riya, şirkdir+:
l
<jA<+ İmam 3li (ə)19Allahın Rəsulundan (s) 94imin #. Rəbbi
ilə /#rüşmək ümidi varsa, ya2şı işlər /#rməli və he- kəsi
Rəbbinə şərik *şmamalıdır:
A
ayəsi ha*da sruşdular+ "ə.rət
(s) buyurdu194im #.ünü 2al*a /#stərmək ü-ün nama. *ılarsa
müşrikdirq və kim Allahın əmrlərindən birini #.ünü 2al*a
/#stərmək ü-ün yerinə yetirərsə müşrikdir+:
=

##+. Miyakarların acı aqi,ə%i
<jA;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(əhənnəm və nun əhli
riyakarların əlindən )əryad *0ararlar+: 'edilər19Ey Allahın
Rəsuluo 9Alv ne$ə )əryad *0ararn: ,uyurdu19Riyakarlara
verilən ə.ab alvunun istisindən+:
@C
<jAj+ İmam Gadi* (ə)19!iyamət /ünü nama. *ılan bəndəni
1
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+@AB
2
murərul&"ikəm,hədis =BB@
3
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <lB
4
3mali&Gədu*,səh+;=A
5
əl&4a)i, $+<,səh+<=;, hədis@
6
İddətud&'ai,səh+<@j
7
6uhə)ul&p*ul,səh+@k@
A
4əh), ayə @@C
=
6ə)sirul&!ummi, $+<,səh+jl
453
/ətirərlər və , deyər19Ey Rəbbim, mən Gənin ra.ılığın ü-ün
nama. *ılmışam+: Amma na deyilər19Eeyir, əslində sənin
barəndə 9)ilankəs ne$ə də /#.əl nama. *ılır: demələrindən
#trü nama. *ılmısan+ 7nu (əhənnəmə a0arın+:
@
#)-. Miyakarın nişanələri
<jAk+ İmam 3li (ə)19Riyakarın ü- nişanəsi var1 insanları
/#rəndə sevin$ək lar, tək *alanda isə halsı. və tənbəl, hər bir
işdə təri)lənməyini istər+:
<

#)1. !&x%əli=
<jAB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19xi.li (ibadət və 2eyir əməl)
aşkardan ya2şıdır+ ,u əməlləri aşkar surətdə etmək,
baş*alarına nümunə lsun deyə yerinə yetirmək istəyən kəs
ü-ün ya2şıdır+:
;
<jAl+ İmam ,a*ir (ə) (turarə, ya2şı iş /#rən və kənardan
nun bu əməlini kimsənin /#rdüyü .aman bundan 2şhal lan
bir şə2s barədə "ə.rətdən (ə) sruşdu*da)1 9Eybi y2dur, hamı
2eyir əməllərinin insanlar *arşısında aşkar lunmasını istəyər+
An$a*, bir şərtlə ki, 2eyir əməli həmin mə*sədlə yerinə
yetirməsin+:
j
<jAA+ İmam Gadi* (ə)194im /i.lində 2eyir iş /#rsə, na (/i.li
işin) savabı ya.ılar+ 3/ər nu dilinə /ətirsə, həmin /i.li əməl
silinər və na aşkar əməlin savabı ya.ılar+ 3/ər ikin$i də)ə
dilinə /ətirsə, aşkar əməlin savabı silinər və nun ü-ün riya
ya.arlar+:
k
10
Mustədrəkul&uəsail, $+@,səh+@Cl , hədis @C=
1
ə.&t#hdli lil "useyn ibni Gəid,səh+B;, hədis @BB
2
əl&4a)i, $+<,səh+<=k , hədis A
;
4ən.ul&pmmal,hədis k<l;
4
əl&4a)i, $+<,səh+<=l , hədis@A
5
İddətud&'aai,səh+<<@
454
ιοοοοοοπ
HMM
Rəpy
#)2. 8oğru =ikrin amilləri
<jA=+ İmam 3li (ə)19'ğru )ikir sakitliklə, təmkinlə əldə
lunur+ Eam və düşünülməmiş )ikir ne$ə də 0is daya*dır+:
@
<j=C+ İmam 3li (ə)19Məşvərət edin ki, dğru )ikir meydana
/əlsin:
<
<j=@+ İmam 3li (ə)19Mü2təli) rə5ylərlə *arşılaşan kəs, səhv
mə*amları (və yanlış )ikri) /#rər+:
;
<j=<+ İmam 3li (ə)19Məsləhət-inin rəyinə ehtiya$ duyan
şə2sin rə5yi daha üstündür+:
j
#)3. İnadkarlığın nə%icələri
<j=;+ İmam 3li (ə)19>. rəyində inadkarlı* edən məhv lar,
b#yüklərdən məsləhət alansa nların ağıllarına şərik lar+:
k
<j=j+ İmam 3li (ə)19ralnı. nadan #. rəyinə vurğun lar+:
B
<j=k+ İmam Gadi* (ə)19>. bildiyini edən inadkar u-urumun
kənarında dayanmışdır+:
l
#)4. Məyi korlayan amillər
<j=B+ İmam 3li (ə)19İnadkarlı* düşün$əni y2 edər+:
A
<j=l+ İmam Gadi* (ə)19>. sidiyini sa2layan şə2sin şə2si rə5yi
lma.+:
=
#)5. 8ö'lə% /,əx%0 'ə doğru =ikir
<j=A+ İmam 3li (ə)19'ğru )ikir d#vlətlə yldaşdır, nunla
1
,iharul&3nvar, $+Al,səh+A@, hədis lB
2
murərul&"ikəm, hədis <kBl
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @l;
4
murərul&"ikəm, hədis ;@k<
5
Fəh$ül&,əlağə,hikmət @B@
6
murərul&"ikəm, hədis =jl@
7
,iharul&3nvar, $+lk,səh+@Ck , hədisj@
8
Fəh$ül&,əlağə,, hikmət @l=
9
3mali&6usi,səh+;C@, hədisk=k
455
/ələr və nun /etməyi ilə də /edər+:
@
#). 8ində rəyin %ə%,iqi
<j==+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,u ümmət bir müddət Allahın
kitabına, snra isə bir müddət Peyğəmbərin (s) sünnəsinə əməl
edər+ 'aha snra isə, bir müddət #. rəyinin ardın$a /edər+ >.
rəyinə uyğun əməl edən .aman ylların a.ar və baş*alarını da
a.dırarlar+:
<
<kCC+ İmam 3li (ə)19y- şey m#v$ud larsa he- bir əməl
*əbul lunma.19Dirk, kü)r və rə5y+: 3r. etdilər19Ey 3mirəl&
m#minino Rə5y dedikdə mə*səd nədirn: ,uyurdu19Allahın
kitabını və 0eyğəmbərin sünnəsini kənara *yub #. rəyinə əməl
etmək+:
;
#)#. 8&ş&ncədə ic%i"ad (%mək
<kC@+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər hakim sə5y və .əhmət
nəti$əsində ha**a -atarsa nun iki müka)atı (ə$ri) lar+ 3/ər
sə5yləri sayəsində ha**a -atma.sa, bir müka)atı lar+:
j
<kC<+ İmam 3li (ə)194im insanlara 2eyir vermək ü-ün #.
)ikrini sə5y və .əhmətə salsa, #. niyyətinin müka)atını alar və
və.i)əsini yerinə yetirmiş lar+:
k
1
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;;=
2
4ən.ul&pmmal,hədis =@k
3
4ən.ul&pmmal,hədis @BjC
4
4ən.ul&pmmal,hədis @j@@C
5
Fəh$us&Gəadə $+<,səh+ =l
456
ιοοοοοοπ
HMN
Ria nOələmo
#)). Bələmdən 6əkindirmək
<kC;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala sələm alana,
sələm verənə, nu ya.ana (*eyd edənə) və nun şahidlərinə
sənət etmişdir+:
@
<kCj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Me5ra$ /e$əsi elə bir 2al*ın
ü.ərindən ke-dim ki, nların ev b#yüklüyündə və i-ində
kənardan /#rünən ilanlar lan *arınları var idi+:Gruşdum19Ey
(əbrayılo ,unlar kimlərdirn: 'edi19,unlar sələm yeyənlərdir+:
<
<kCk+ İmam ,a*ir (ə)193n -irkin *a.an$ sələmdir:
;
<kCB+ İmam Gadi* (ə)19Gələm yeyən, yalnı. şeytan nu dəli
etdikdən snra dünyadan k#-ər+:
j
<kCl+ İmam Gadi* (ə)19,ir dirhəm sələm, Allahın yanında
yetmiş də)ə #. mərhəmətləri ilə Allahın h#rmətli evi 4ə5bədə
.ina etməkdən daha ağır /ünahdır+:
k
#)+. Bələmin "aram (dilməsinin "ikmə%i
<kCA+ İmam Gadi* (ə) ("işam ibn "əkəmin sələmin haram
edilməsinin səbəbi barədə sualına $avabından)1 93/ər sələm
halal lsaydı, insanlar ti$arəti və yaşayışları ü-ün *a.an$
dalın$a /etməyi tərk edərdilər+ ,eləliklə, Allah&taala sələmi
haram etdi ki, insanlar haram yeməkdən əl -əkib ti$arətə, alış&
verişə ü. tutsunlar və mallarının artığını bir&birinə br$
versinlər+:
B
<kC=+ İmam Gadi* (ə) (sələmin haram edilməsinin səbəbi
ha*da sualın $avabında)1 9Gəbəbi budur ki, insanlar bir&birinə
ya2şılığı əsir/əməsinlər+:
l
#+-. Bələmə qurşanmağın amilləri
1
3mali&Gədu*,səh+ ;jB , hədis@
2
4ən.ul&pmmal,hədis ;@Akl
3
əl&4a)i, $+k,səh+ @jl , hədis@<
j
6ə)sirul&3yyaşi, $+@,səh+@k< , hədiskC;
5
Furus&Gədəleyn, $+@,səh+ <=k , hədis@@ll
6
İləluş&Dərayə, səh+jA<,hədis @
7
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ <C@, hədis ;<
457
<k@C+ İmam 3li (ə)19Ey insanlaro 3vvəl əhkam, snra ti$arəto
Allaha and lsun, bu ümmətin arasında sələm *ara daşın
ü.ərində /ə.ən *arış*adan daha /#.ə/#rünmə.dir+:
@
<k@@+ İmam 3li (ə)19'inin h#kmlərini bilmədən ti$arət və
*a.an$la məşğul lan #.ünü sələmin u-urumuna atmışdır+:
<
#+1. Bələmi "alal ,ilən sələmxor 5lla"la m&"ari,əyə
6ıxmışdır
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro 3/ər m#minsini.sə, sələmdən /ələn
/əliri tərk edin+ ,elə etməsəni., Allaha və nun Peyğəmbərinə
müharibə elan etmiş larsını.+ 3/ər t#vbə etsəni., sərmayəni.
(mayanı.) si.indir+ ,eləliklə, nə si. .ülm edərsini., nə də si.ə
.ülm lunar+:
;

Vədis:
<k@<+ İmam Gadi* (ə) (bir kişinin sələm yeməklə məşğul
lduğunu və bunun adını 9liba:
j
*yduğunu eşitdikdə
buyurmuşdur)1 93/ər Allah&taala məni na hakim etsəydi, nun
bynunu vurardım+:
k
1
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ @@l , hədis @B
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət jjl
;
,ə*ərə, ayə @lA, <l=
j
9siba:ya 9Ağu.: % ananın #. yeni dünyaya /ələn k#r0əsinə verdiyi ilk
süddür+
k
əl&4a)i, $+k,səh+ @jl, hədis@@
458
ιοοοοοοπ
HMY
_mid
#+2. .əqiqi &midə "ə'əsləndirmək
TurUan:
9"ə*i*ətən də iman /ətirənlər, müha$irət edənlər və Allah
ylunda $ihad edənlər Allahın rəhmətinə ümidvardır+ Allah
bağışlayan və mehribandır:
@

Vədis:
<k@;+ İmam 3li (ə) 19"ər bir ümidvar a2tarandır, hər bir
*r2a* isə *a-an+:
<
<k@j+ İmam 3li (ə) (7ndan nəsihət, məsləhət istəyən bir
kişiyə buyurdu*larından)1 9Eeyir əməllər /#rmədən a2irətə
ümidvar lan və u.un ar.ular edərək t#vbəni tə52irə salan şə2s
kimi lma+ "əmin şə2s dünyanı mə.əmmət edərkən tə*valılar
kimi danışar, an$a* dünya0ərəstlər kimi rə)tar edər+:
;
<k@k+ İmam Gadi* (ə) (9,ir dəstə insanın /ünah edərək,
Allahın rəhmətinə ümidvar ldu*larını dediklərini və #lənədək
bu halda ldu*larını: ər. etdikdə)1 9,u insanlar #. ar.u və
2əyallarına *ər* lublar+ ralan deyirlər, nlar ümidvar deyillər+
?ünki bir şeyə ümidi lan kəs, nu a2tarmağa -alışar və bir
şeydən *r2an kəs ndan *a-ar+:
j
#+3. 5lla"dan q(yrisinə &mid'ar olmaqdan
6əkindirmək
<k@B+ İmam 3li (ə)19,ütün ümidlərini.i 0ak lan Allaha
bağlayın və 7ndan *eyrisinə ümid etməyin+ ?ünki Allahdan
*eyrisinə ümid bəsləyən elə birisi lmadı ki, ümidi 0u-a
-ı2masın+:
k
@
,ə*ərə, ayə<@A
<
3mali&Muvid,səh+ <Cl , hədis;A
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @kC
j
əl&4a)i, $+<,səh+ BA , hədisk
k
murərul&"ikəm,hədis <k@@
459
460
ιοοοοοοπ
HMZ
Ricpət nmünyaya !aySdSXo
#+4. >l&lərin ricFə%i
<k@l+ İmam Gadi* (ə)19Allaha and lsun, Allah&taala #lüləri
dirildib diriləri #ldürməmiş, ha**ı #. əhlinə *aytarmamış və
>.ünün bəyəndiyi (İslam) dini bər0a etməmiş (bütün dünyaya
hakim etməmiş) /ündü.lər və /e$ələr #. snuna
-atmaya$a*+:
@
#+5. MicFə% (dənlər
<k@A+ İmam 3li (ə)19Allah&taala Adəmdən (ə) Məhəmmədə
(s) *ədər bütün mürsəl 0eyğəmbərləri dirildər ki, nlar mənim
yanımda #lülərin və dirilərin, bütün $inlərin və insanların
başlarına *ılın$la .ərbə endirsinlərq Mənim *ayıtma ardın$a
*ayıtmağım, ri$5ət ardın$a ri$5ətim var+ Mən bu *ayıdışların və
ri$5ətlərin, bu yürüşlərin və inti*amların sahibiyəm+:
<
<k@=+ İmam Gadi* (ə)19'ünyaya *ayıdan birin$i şə2s "üseyn
ibn 3lidir (ə)+ 7, yer ü.ündə *ədər h#kmranlı* edər ki,
*$alı*dan *aşları /#.lərinin üstünə t#külər+:
;
#+. MicFə% "amı &6&n d(yil
<k<C+ İmam Gadi* (ə)19Ri$5ət ümumi deyil, 2üsusidir+
'ünyaya yalnı. 2alis m#minlər və *atı müşriklər
*ayıda$a*lar+:
j
@
,iharul&3nvar, $+k;,səh+ @C< , hədis @<k
<
,iharul&3nvar, $+k;,səh+ jl , hədis <C
;
,iharul&3nvar, $+k;,səh+ jB , hədis@=
j
,iharul&3nvar, $+k;,səh+ ;= , hədis@
461
ιοοοοοοπ
HM[
MehrianlS!
#+#. @ir7,iri ilə m("ri,an olmaq
TurUan:
9Məhəmməd Allahın 0eyğəmbəridir+ 7nunla bir/ə lanlar
ka)irlərlə amansı. və bir&biri ilə mehribandır+:
@

9,undan əlavə, iman /ətirənlərdən və bir&birinə səbri və
mehribanlığı t#vsiyə edənlərdən lma*dır+ ,unlardır 2şbə2tlər
(əməl namələri sağ əllərinə verilənlər)+:
<

Vədis:
<k<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rəhman Allah *əlbi rəhimli
insanlara rəhm edər+ rer ü.ündə lanlara rəhm edin ki, səmada
lan da si.ə rəhm etsin+:
;
<k<<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Fida verən (əhənnəmdə
)əryad *0arar19Ey mehribano Ey bağışlayano Məni ddan 2ilas
et+ Gnra Allah&taala nu ddan -ı2armağı bir mələyə əmr verər
və , Allahın *arşısında dayanar+ Allah&taala na buyurar19Gən
bir sər-əyə rəhm etmisənmin:
j
<k<;+ İmam 3li (ə)19Rəhm et ki, sənə rəhm etsinlər+:
k
<k<j+ İmam 3li (ə)19"eyrətlənirəm kəsə ki, #.ündən
yu2arıdakının rəhminə və mehribanlığına ümidvar lur, amma
ne$ə də #.ündən aşağıda lanlara rəhm etmir+:
B
#+). !("ri,anlığa 'ə rə"mə layiq olanlar
<k<k+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ear lmuş adlı&sanlıya,
y2sullaşmış varlıya, $ahillər .amanında krlanmış alimə
mehribanlı* /#sltərin+:
l

<k<B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19r2sullarla mehriban l+:
A
@
iəth, ayə <=
<
,ələd, ayə@l, @A
;
4ən.ul&pmmal,hədis k=B=
j
4ən.ul&pmmal,hədis k==<
k
3mali&Gədu*, səh+@lj , hədis=
B
murərul&"ikəm,hədis B<kk
l
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ jCk , hədis <
A
4ən.ul&pmmal,hədis k=A;
462
<k<l+ İmam 3li (ə)19>. ailənin uşa*larına mehriban l və
ailənin b#yüklərinə ehtiram /#stər+:
=
=
3mali&Mu)id,səh+ <<< , hədis @
463
HN\
Rəhmət
#++. 5lla"ın rə"mə%i
<k<A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala /#yləri və yeri
yaratdığı /ün, hər biri yerlə /#y arasındakı məsa)ə *ədər lan
yü. rəhmət yaratdı+ Gnra rəhmətlərdən birini yer ü.ünə endirdi
və həmin rəhmətin səbəbinə yaradılmışlar bir&birinə rəhm edir,
ana #. balasına məhəbbət bəsləyir, *uşlar və heyvanlar su i-ir,
insanlar bir yerdə yaşayırlar+:
@
<k<=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanlar (ənnətə yalnı.
Allahın rəhməti ilə da2il la$a*lar+: 3r. etdilər19"ətta si. dən:
,uyurdu19"ətta, mən də+ ralnı., Allah&taalanın məni #.
rəhmətinə şamil etdiyi haldan baş*a+:
<
<k;C+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər Allahın rəhmətinin
#l-üsünü bilsəydini., mütlə* na ar2alanardını.+:
;
<k;@+ İmam Gə$$ad (ə)19Fi$at ta0an *ədər də təə$$üb
dğurmur+ 3ksinə, məhv lan kimsə təə$$üb dğurur ki, Allahın
bu *ədər /eniş rəhməti lduğu halda məhv lmuşdur+:
j
)--. Mə"mə%in sə,ə,ləri
<k;<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın əmrlərinə itaət
etməklə #.ünü.ü 7nun rəhmətinə *vuşdurun+:
k
<k;;+ İmam 3li (ə) 19Allahın rəhməti 7nu yad etməklə na.il
lar+:
B
<k;j+ İmam 3li (ə) 19Mehribanlı* /#stərməklə Allahın
rəhməti na.il lar+:
l
@
4ən.ul&pmmal,hədis jBj
<
4ən.ul&pmmal,hədis @CjCl
;
4ən.ul&pmmal,hədis @C;Al
j
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ @k; , hədis @l
k
6ənbihul&Eəvatir, $+<, hədis @<C
B
murərul&"ikəm, hədis j<C=
l
murərul&"ikəm, hədis j;j;
464
465
ιοοοοοοπ
HNH
Tohumlu!
)-1. Bil(yi7rə"m /1o"umluq əlaqələrini saxlamaq0
<k;k+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gileyi&rəhmin savabı istənilən
di/ər 2eyir əməlin savabından te. -atar+:
@
<k;B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gileyi&rəhmi yerinə yetirmək
ü-ün (hətta ə/ər lubsa) bir illik ylu *ət et+:
<
)-2. Bil(yi7rə"min səmərələri
<k;l+ Eanım iatimeyi təhra (ə)19Allah&taala sileyi&rəhmi
şə2slərin saylarının artması ü-ün *ərar vermişdir+:
;
<k;A+ İmam "üseyn (ə)194im #lümünün tə52irə salınmasını
və ru.isinin artmasını istəyirsə sileyi&rəhmi yerinə yetirsin+:
j
<k;=+ İmam ,a*ir (ə)19Gileyi&rəhm əməlləri və var&d#vləti
artırar, bəlanı *aytarar, !iyamət /ününün hesabını
asanlaşdırar, #lümü tə52irə salar+:
k
<kjC+ İmam ,a*ir (ə)19Gileyi&rəhm ə2la*ı və 2asiyyəti
/#.əlləşdirər, əli a-ı* edər, ruhu 0aklaşdırar, ru.ini artırar, ə$əli
yubadar:
B
<kj@+ İmam "adi (ə)19Allah&taala Musa ibn İmranla (ə)
danışanda Musa (ə) ər. etdi19Gileyi&rəhm edənin müka)atı
nədirn: Allah buyurdu19Ey Musao 7nun #lümünü tə52irə
salaram, $an verməyin -ətinliklərini nun-ün asanlaşdıraram+:
l
)-3. *laqəni kəsən ilə əlaqə yara%maq
<kj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19!humun səninlə əla*əni
kəssə də, sən nunla əla*əni *ırma+:
A
@
əl&4a)i, $+<,səh+@k< , hədis @k
<
,iharul&3nvar, $+lj,səh+@C; , hədisB@
;
,iharul&3nvar,səh+ =j , hədis<;
j
,iharul&3nvar,səh+ =@ , hədis@k
k
əl&4a)i, $+<,səh+ @kC , hədisj
B
əl&4a)i, $+<,səh+ @k< , hədis@<
l
3mali&Gədu*,səh+@l; , hədisA
A
əl&4a)i, $+<,səh+ ;jl, hədisB
466
<kj;+ İmam "üseyn (ə) 19"amıdan -2 sileyi&rəhm edən
şə2s, əla*əni kəsən *humu ilə əla*əni bər0a edəndir+:
=
)-4. 1o"umluq əlaqəsini kəsməkdən 6əkindirmək
TurUan:
93/ər hakimiyyətə yetişsəni., yer ü.ündə )əsad t#rədib
*humlu* əla*ələrini kəsərsini.min ,unlar Allahın sənətlədiyi
və *ula*larını kar, /#.lərini kr etdiyi kəslərdir+:
<
Vədis:
<kjj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın rəhməti, aralarında
*humlu* əla*əsini kəsən şə2s lan 2al*a na.il lma.+:
;
<kjk+ İmam 3li (ə)19İnsanlar sileyi&rəhmi kəsdikdə sərvətlər
)əsad t#rədənlərin əlinə ke-ər+:
j
<kjB+ İmam Gadi* (ə)19>lümü və məhvi te.ləşdirən
/ünahlardan biri də sileyi&rəhmi kəsməkdir+:
k
)-5. Bil(yi7rə"min ən az "əddi
<kjl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ir salamla lsa da, sileyi&
rəhmi yerinə yetirin+:
B
<kjA+ İmam Gadi* (ə)19"ətta, ə/ər bir *urtum su i-irtməklə
lsa da, *humuna sileyi&rəhm et+ 3n ya2şı sileyi&rəhm *humu
in$itməməkdir+:
l
=
,iharul&3nvar, $+lj,səh+=j , hədisj@
<
Muhəmməd, ayə <<,<;
;
4ən.ul&pmmal,hədis B==A,
j
əl&4a)i, $+<,səh+ ;jA , hədisA
k
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ =j , hədis<;
B
6uhə)ul&p*ul,səh+ kl
l
əl&4a)i, $+<,səh+@k@ , hədis=
467
ιοοοοοοπ
HNJ
Ruzi
)-. Muzi '(rən
TurUan:
9"ə*i*ətən, ru.i verən də, yenilmə. *üvvə sahibi də
Allahdır+:
@

9"ə*i*ətən, Rəbbin istədiyi kəsin ru.isini artırar, ya a.aldar+
7, #. bəndələrinin halını bilən və /#rəndir+
<

Vədis:
<kj=+ İmam 3li (ə)19Ru.inin a.alıb -2almasının i2tiyarı ru.i
verən Allahdan baş*a he- kəsin əlində deyil+:
;
<kkC+ İmam 3li (ə) 19Allah&taala ru.iləri təyin etdi, bu va2t
nları a., ya -2, /enbl və sı2 surətdə ədalətlə b#ldü ki,
istədiyi kəsi ru.inin blluğu və ya a.lığı ilə imtahana -əksin və
bunun vasitəsilə varlının və kasıbın şükrünü səbrini aşkara
-ı2artsın+:
j
)-#. Muziyə zəmanə% '(rilməsi
TurUan:
9rer ü.ündə elə bir $anlı y2dur ki, nun ru.isi Allahın
#hdəsində lmasın+ Allah nun lduğu və *ayıda$ağı (#lə$əyi)
yeri bilir+ ?ünki bunların hamısı a-ı*&aydın kitabdadır (s#vhi&
məh)u.dadır)+:
k

Vədis:
<kk@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19təmanət verilmiş ru.ini
*a.anma*la məşğul lmağın səni Allahın va$ib etdiyi əməlləri
yerinə yetirməkdən sa2lamasın+ ?ünki sənin *ismətində nə
varsa sənə -ata$a*dır və *ismətində lmayan şeyə sənin əlin
yetməyə$ək+:
B
<kk<+ İmam 3li (ə)19"ər $anlının #. ru.isi var+:
l
@
tariyat, ayəkA
<
İsra, ayə;C
;
murərul&"ikəm, hədis @CA;A
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə =@
k
"ud, ayəB
B
,iharul&3nvar, $+ll,səh+@Al, hədis@C
l
3mali&Gədu*,səh+ <Bj, hədis=
468
<kk;+ İmam 3li (ə)19,u *arğadır, isə *artal, bu
/#yər-indir, da dəvə*uşu+ "ər bir *uşu adı ilə -ağırıb və nun
ru.isinə .əmanət verib+:
@
<kkj+ İmam 3li (ə) 19İnsanlar Allahın -#rəyini yeyənlərdir+
Allah
nların ru.isinə .amin durmuş və yeməklərini təyin etmişdir+:
<
<kkk+ İmam 3li (ə)19Ru.ini a2tarın+ ?ünki ru.i nu a2taran
ü-ün .amin lunmuşdur+:
;
<kkB+ İmam 3skəri (ə) 19təmanət verilmiş ru.i səni va$ib
işlərdən -əkindirməsin+:
j
)-). .ərislik 'ə ruzinin ar%ması
kl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Fə hərisin a$/#.lüyü ru.ini na
tərə) -əkər, nə də kimsənin ru.idən 2şlanmaması ru.ini ndan
-əkindirər+:
k
<kkA+ İmam 3li (ə)19,ilin ki, Allah&taalanın bəndəyə *ismət
etdiyi ru.i, nun .irəkliyi və tədbirliliyi a. lsa da, əyər&əskiklik
lmadan nun əlinə yetişə$ək+ Elə$ə də, -2 .irək və tədbirli
lsa da, Allah&taalanın nun ü-ün tə*dir etdiyindən -2 ru.i
əlinə -atmaya$a*+:
B
<kk=+ İmam Gadi* (ə) 19Ru.i hər kəsə #. mi*darında təyin
lunubsa hərislik nəyə la.ımn:
l
<kBC+ İmam Gadi* (ə) 19Allah&taala sadəl#vhlərin ru.isini bl
etdi ki, ə*l sahibləri ibrət alsın və bilsinlər ki, dünya -alışma* və
.irəkliklə əldə lunma.+:
A
)-+. Muzini or%a "əddə is%əməyə "ə'əsləndirmək
<kB@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, (əbrayıl *əlbimə
belə təl*in etdi ki, he- kəs #. ru.isini tam şəkildə əldə etməmiş
dünyadan k#-mə.+ ,eləliklə, Allahdan *r2un, ru.i istəməkdə
rta həddi /#.ləyin və ru.inin /e$ /əlib -atması si.i nu haram
yllarla a2tarmağa vadar etməsin+ ?ünki Allahın nemətləri na
itaətdən *eyri bir ylla ələ /əlmə.+:
=
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @Ak
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə =@
;
əl&İrşad, $+@,səh+ ;C;
j
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ ;lj , hədis<<
k
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ BA , hədis l
B
3mali&Mu)i*,səh+ <Cl , hədis;=
l
3mali&Gədu*,səh+@B , hədisk
A
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ ;j , hədisB;
=
əl&4a)i, $+<,səh+ Aj , hədis<
469
<kB<+ İmam 3li (ə)19'ünyadan sənə nə -atarsa, /#tür və
səndən nə ü. d#ndərərsə, nu tərk et+ 3/ər belə etməsən, ən
a.ı dünyanı istəməkdə rta həddi /#.lə+:
@
<kB;+ İmam Gadi* (ə)19raşayışın ü-ün istədiyin ru.inin
mi*darı ru.i dalın$a /etməyən kimsənin istəyindən -2 və
*əlbini dünyaya bağlayan, ndan ra.ı lan həris şə2sin
tələbindən a. lsun+ M#tədil və həyalı l, tənbəllikdən və
.əi)likdən -əkin+ M#min ü-ün nəsib edilən ru.idən #trü -alış+:
<
)1-. Muzi 'ə onu ax%aran
<kBj+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər insan #lümdən *a-dığı
kimi ru.idən *a-saydı, #lüm /əlib nu ha*ladığı kimi, ru.i də
yenə /əlib na -atardı+:
;
<kBk+ İmam 3li (ə)19Ru.i, nu a2tarmayanın srağındadır+:
j
<kBB+ İmam 3li (ə)19Ru.i iki n#vdür1 ,irin$i, sənin nun
dalın$a /etdiyin ru.i, ikin$i də nun sənin ar2an$a /əldiyi
ru.i+3/ər sən də nu a2tarmasan, #.ü sənin yanına /ələ$ək+:
k
<kBl+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala m#minlərin ru.isini,
nların he- )ikirləşmədikləri yerdən -atdırar+ Gəbəbi də budur
ki, m#min ru.isinin haradan /ələ$əyini bilməyəndə -2 dua
edər+:
B
)11. Ba,a"ın ruzisinin qəmini 6əkmək
<kBA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gabahın ru.isinin *əmini
-əkmə+ ?ünki hər sabah #. ru.isini /ətirər+:
l
<kB=+ İmam Gadi* (ə)19>. ru.isinin *əmini -əkənə bir /ünah
ya.ılar+:
A
)12. Muzinin gəlişinin g(cikməsi
<klC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,#yük və 0ak Allah
buyurur19Məni ru.i verməkdə lən/ hesab edən bəndə *r2sun
ki, *ə.əbə /əlib dünyanın bir *a0ısını nun ü.ünə a-aram+:
=
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;=;
<
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ ;; , hədisB;
;
Məkarimul&32la*, $+<,səh+ ;ll
j
murərul&"ikəm,hədis @jCA
k
Fəh$ül&,əlağə, məktub ;@
B
Furus&Gə*əleyn, $+k,səh+ ;kj , hədis;j
l
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ Bl , hədisB
A
3mali&6usi,səh+ ;CC , hədisk=;
=
,iharul&3nvar, $+A@,səh+ @=k , hədisk<
470
<kl@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala hər kəsə bir
nemət bə2ş edərsə, həmin şə2s Allaha həmd və şükr etməlidir+
4imin ru.isi tə52irə düşərsə Allahdan /ünahlarının
bağışlanmasını istəsin+:
@
<kl<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. ru.isinin tə52irə
düşdüyünü və a. lduğunu /#rən şə2s, /ərək -2lu təkbir desin
və *əmi&*üssəsi -2 lan, -2lu istiğ)ar etsin+:
<
)13. Muzi gə%irən 'ə ar%ıran ş(y
<kl;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19(amaata yemək ehsanı verən
şə2sin ru.isi, bı-ağın dəvənin belinə batmasından daha te.
/ələr+:
;
<klj+ Allahın Peyğəmbəri (s) (9İstəyirəm ki, ru.im -2
lsun: deyə müra$iət edənə buyurub)1 9"əmişə təharətdə
(şəriət *aydalarına əsasən təmi.lik) və 0ak halda l, ru.in
artar+:
j
<klk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19?2lu sədə*ə verin ki, Allah
si.ə ru.i yetirsin+:
k
<klB+ İmam 3li (ə) 19'in *ardaşına maddi k#mək etmək
ru.ini artırar+:
B
<kll+ İmam 3li (ə)193manətə sadi* *alma* ru.ini artırar+:
l
<klA+ İmam 3li (ə)19Gədə*ə verməklə ru.ini (yerə) endirin+:
A
<kl=+ İmam 3li (ə)19Eş niyyətli lanın, ru.isi -2 lar+:
=
<kAC+ İmam ,a*ir (ə)19"əmişə din *ardaşına dua et ki, bu
əməl ru.ini sənə tərə) y#nəldər+:
@C
<kA@+ İmam ,a*ir (ə)19təkat vermək ru.ini artırar+:
@@
<kA<+ İmam Gadi* (ə)19Ailəsi ilə mehriban davrananın ru.isi
artar+:
@<
<kA;+ İmam Gadi* (ə)19ra2şı işlər /#rmək ru.ini artırar+:
@;
<kAj+ İmam Gadi* (ə)19x#.əl ə2la* ru.ini artırar+:
@j
@
pyune 32bare R.a, $+<,səh+ <B , hədis@l@
<
4ən.ul&pmmal,hədis =;<k
;
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ ;B< , hədisl@
j
4ən.ul&pmmal,hədis jj@kj
k
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ @l<, hədis@C
B
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ ;=k, hədis<<
l
,iharul&3nvar, $+lk,səh+ @l<, hədisA
A
Fəh$ül&,əlağə, hikmət @;l
=
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <@ , hədis@A
@C
,iharul&3nvar, $+lB,səh+ BC , hədis@j
@@
,iharul&3nvar, $+=B,səh+@j , hədis<l
@<
,iharul&3nvar, $+B=,səh+ jCA , hədis@@l
@;
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ A@ , hədisAj
@j
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ ;=B , hədisll
471
)14. Muzinin kəsilməsinin sə,ə,i
<kAk+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im müsəlman *ardaşının
hü*u*larından birini yerinə yetirməsə, t#vbə etmədiyi halda,
Allah&taala ru.inin bərəkətini na haram edər+:
@
<kAB+ İmam ,a*ir (ə)19,əndə /ünah edər və bu səbəbdən
ru.i ndan /eri /#türülər+:
<
<kAl+ İmam Gadi* (ə)19?2 haram yemək ru.ini aradan
/#türər+:
;
)15. .alal ruzi ax%armaq
<kAA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İbadət n hissədir, nun
d**u.u halal ru.i a2tarma*dır+:
j
<kA=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ailəsinin dlanışığı ü-ün
.əhmət -əkən şə2s, Allah ylunda $ihad edən mü$ahid
kimidir+:
k
<k=C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala, bəndəsini halal
ru.i *a.anma* ylunda yrğun /#rməyi sevər+:
B
<k=@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"alal ru.i *a.anma* hər
müsəlman kişi və *adına va$ibdir+:
l
<k=<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. .əhməti ilə -#rək yeyən
şə2s sirat k#r0üsündün ildırım kimi ke-ə$ək+:
A
<k=;+ Peyğəmbər (s)19Allah&taala #. .əhməti ilə -#rək yeyən
kəsə rəhmət nə.ərilə ba2ar və he- va2t na ə.ab vermə.+:
=
<k=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)19>. ailəsinin 2ər$ini təmin
etməyən kəs məl5undur, məl5un+:
@C
<k=k+ Mü)ə..əl ibn >mər19'ünyanın bə.i şeylərindən a2irət
ü-ün k#mək /#türün+ ?ünki imam Gadi*in(ə) belə buyurduğunu
eşitdim19,ə.i dünya şeylərindən a2irət ü-ün k#mək /#türün və
insanlara artı* yük lmayın+:
@@
)1. *n yaxşı ruzi ka=i "əddə olandır
@
3mali&Gədu*,səh+ ;kC , hədis@
<
əl&4a)i, $+<,səh+ <lC , hədisA
;
6uhə)ul&p*ul,səh+ ;l<
j
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ = , hədis;l
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ @; , hədisk=
B
4ən.ul&pmmal,hədis =<CC
l
(ami&32bar,səh+ ;A= , hədis@Cl=
A
(ami&32bar,səh+ ;=C , hədis@CAk
=
(ami&32bar,səh+ ;=C , hədis@ClA
@C
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ @; , hədisB<
@@
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ ;Aj , hədis@
472
<k=B+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İlahio Məhəmməd və nun
ailəsinin ha**ına, Məhəmməd və nun ailəsini sevən kəsin
h#rmətinə 0ak və ki)ayət edən *ədər ru.i ver+ Məhəmməd və
nun ailəsini düşmən bilən kəsə mal&d#vlət və #vlad bə2ş et+:
@
<k=l+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n ya2şı ru.i ki)ayət edən
mi*darda landır+:
<
<k=A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19A. və ki)ayət edən mi*darda
lan ru.i, -2 və Allahı yad etməkdən -əkindirən ru.idən
ya2şıdır+:
;
@
əl&4a)i, $+<,səh+ @jC , hədis;
<
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ @BA , hədisj
;
3mali&Gədu*,səh+ ;=k , hədis@
473
ιοοοοοοπ
HNK
RüXdət
)1#. M&ş'ə%
<k==+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rüşvət alma*dan -əkinin ki,
hə*i*ətən, , 2alis kü)rdür+ Rüşvət2r (ənnətin ətrini
duymaya$a*dır+:
@
<BCC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah rüşvət verənə, rüşvət
alana və nların arasında vasitə-i lana sənət etsin+:
<
<BC@+ İmam 3li (ə)19Gi.dən *aba*kılar na /#rə #lümə və
0.ğunluğa dü-ar ldular ki, 2al*ı #. ha*larından məhrum
etmişdilər və insanlar (-arəsi. *alıb rüşvət verməklə) ha**ı
aldılar+ 7nlar insanları batil əməllərə və əyintilərə vadar etdilər,
insanlar da nların ardın$a /etdilər+:
;
<BC<+ İmam 3li (ə)19Gi. bilirsini. ki, müsəlmanların
namusunun, $anının, *ənimətlərinin (mallarının), h#kmlərinin
Məsuliyyətini və idarə-iliyini #. #hdəsinə /#türən şə2s 2əsis
lmamalı və *ərar verərkən, mühakimə edərkən rüşvət
almamalıdır+ ?ünki əks halda, , hü*u*ları 0.a$a* və ha**ı
ha** sahibinə -atdırmaya$a*dır+:
j
<BC;+ İmam 3li (ə) (9?2 haram yeyənlərdir: ayəsi ha*da)1
9,unlar, din *ardaşlarının -ətinliklərini həll etdikdən snra nun
hədiyyəsini *əbul edənlərdir+:
k
<BCj+ İmam Gadi* (ə)19Mühakimədə rüşvət alma* Allaha
kü)r etməkdir+:
B
@
,iharul&3nvar, $+@Cj,səh+ <lj , hədis@<
<
4ən.ul&pmmal, hədis @kCAC
;
Fəh$ül&,əlağə, məktub l=
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @;@
k
,iharul&3nvar, $+@Cj,səh+ <l; , hədisk
B
əl&4a)i, $+A,səh+ jC= , hədis<
474
475
ιοοοοοοπ
HNL
Oudəmər dadr
)1). :ör;ənin s&dəmər dö'r&
TurUan:
9>. k#r0ələrinə süd verməyi tamamlama* istəyən analar,
büt#v iki ili süd versinlər+:
@

Vədis:
<BCk+ Allahın Peyğəmbəri (s)194#r0ə ü-ün anasının
südündən ya2şı süd y2dur+:
<
<BCB+ İmam 3li (ə)19>vladlarını.a kimin süd verdiyinə di**ət
yetirin+ ?ünki k#r0ə na süd verənin təbiəti ilə inkişa) edir+:
;
<BCl+ İmam ,a*ir (ə)19>. k#r0əni.ə süd vermək ü-ün /#.əl
ə2la*lı dayə tutun və 0is ə2la*lı dayələrdən -əkinin+ ?ünki süd
(insanın 2üsusiyyətlərini) ke-irir+:
j
)1+. <alayiq dayələr
<BCA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ağıldan kəm və /#.
2əstəliyinə tutulan *adınları dayəliyə /#türməyin+ ?ünki süd #.
tə5sirini *yur+:
k
<BC=+ İmam 3li (ə)19>. k#r0ələrini.i ə2la*sı. və dəli
*adınların südündən u.a*laşdırın+ ?ünki süd #. tə5sirini
/#stərir+:
B
<B@C+ İmam Gadi* (ə)19rəhudi və 2a-0ərəst dayənin südü,
nasibi (3hli&,eyt (ə) düşməni) dayənin südündən ya2şıdır+:
l
@
,ə*ərə, ayə <;;
<
pyune 32barul R.a (ə), $+<,səh+ ;j , hədisB=
;
əl&4a)i, $+B,səh+ jj , hədis@C
j
əl&4a)i, $+B,səh+ jj , hədis@<
k
,iharul&3nvar, $+@C; , hədis@;
B
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ ;<;, hədis=
l
uəsayiluş&Diə, $+@k, səh @Al, hədis@
476
477
ιοοοοοοπ
HNM
RazSlS! nHo
WllahSn !əzdüI !ədərinə razSlS!
)2-. Mazılıq
<B@@+ İmam 3li (ə)19Ra.ılı* ne$ə də /#.əl yldaşdır+:
@
<B@<+ İmam "əsən (ə)19Allahın /#.əl se-iminə ar2alanan,
Allahın nun ü-ün se-diyi və.iyyətdən baş*a bir və.iyyət
ar.ulama.+:
<
<B@;+ İmam "əsən (ə)19M#min #. *ismətindən nara.ı lduğu
və #. mə*amını, və.iyyətini dəyərsi. saydığı halda ne$ə m#min
la bilərn "albuki, nun hakimi (və taleyini təyin edən)
Allahdır+:
;
<B@j+ İmam Gə$$ad (ə)19tahidliyin ən ali dərə$əsi,
9vərə:nin (/ünahlardan -əkinməyin) ən aşağı dərə$əsidir,
9vərə:nin ən yüksək dərə$əsi yə*inin ən aşağı dərə$əsidir+
rə*inliyin ən yüksək dərə$əsi (Allahdan) ra.ılığın ən aşağı
dərə$əsidir+:
j
<B@kİmam Gə$$ad (ə)19(Allahın) A$ı *ə.a və *ədərinə ra.ı
lma* əminliyin ən ali dərə$əsidir+:
k
<B@B+ İmam Gadi* (ə)19Allahın Rəsulu (s) he- bir hadisə və
əhvalatla əla*ədar 9kaş, bu baş verməyəydi: demə.di+:
B
<B@l+ İmam Gadi* (ə)19Allaha itaətin ta$ı, bəndənin 2şuna
/əlsə də, /əlməsə də Allahın işinə ra.ı lma*dır+:
l

)21. Mazılıq gə%irən ş(y
<B@A+ İmam 3li (ə)19Ra.ılığın k#kü, Allaha k#nül şadlığı ilə
e5timad etməkdədir+:
A
@
Fəh$ül&,əlağə, hikmət j
<
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ @CB , hədisB
;
,iharul&3nvar, $+j;,səh+ ;k@ , hədis<k
j
əl&4a)i, $+<,səh+ ;k@ , hədisj
k
ət&6əmhis,səh+ BC , hədis@;@
B
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @kl , hədislk
l
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @;= , hədis<A
A
murərul&"ikəm , hədis;ACk
478
<B@=+ İmam Gadi* (ə)19Allahı ən ya2şı tanıyan insan, Allahın
*ə.avü&*ədərinə hamıdan -2 ra.ı landır+:
=
)22. Mazılığın səmərələri
<B<C+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah bir bəndəni sevəndə na
bəla /#ndərər+ Gəbr etsə nu se-ər, ə/ər ra.ı lsa, nu >.ü
ü-ün se-ər+:
<
<B<@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahın *ismətinə ra.ı l, ən
ehtiya$sı. insan larsan+:
;
<B<<+ İmam 3li (ə)19Ra.ılı* *əmi a0arar+:
j
<B<;+ İmam 3li (ə)193n lə..ətli həyatı Allahın *ismətinə ra.ı
lan kəs yaşayır+:
k
<B<j+ İmam "əsən (ə)19Mən, *əlbindən (Allahından)
ra.ılı*dan baş*a bir şey ke-məyən kəsə .əmanət verirəm ki,
Allahı -ağırsın, duası *əbul luna$a*+:
B
<B<k+ İmam Gadi* (ə)19Eşlu* və rahatlı* ra.ılı*da və
əminlikdədir+ !əm&*üssə isə şəkkdə və nara.ılı*da+:
l
)23. <arazılığın nə%icəsi
<B<l+ İmam Gadi* (ə)194im Allahın *ismət etdiyinə ra.ı
lmasa (əslində) Allahı #. mü*əddəratına /#rə ittiham
etmişdir+:
A
<B<l+ İmam Gadi* (ə)19Allahın mü*əddəratı (*ə.ası) hər bir
halda i$ra luna$a*+ ,una əsasən, belə mü*əddərata ra.ı lan
şə2s savab *a.anar və ndan nara.ı *alanın Allah&taala
savabını aradan a0arar+:
=
=
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @kA , hədislk
<
,iharul&3nvar, $+A<,səh+ @j< , hədis<B
;
,iharul&3nvar, $+B=,səh+ ;BA, hədisj
j
murərul&"ikəm,hədis j@C
k
murərul&"ikəm,hədis ;;=l
B
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @k= , hədislk
l
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @k= , hədis lk
A
,iharul&3nvar, $+lA, səh+ <C<, hədis ;;
=
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ @;=, hədis<B
479
480
ιοοοοοοπ
HNN
RazSlS! nJo
Oühan olan WllahSn razSlSeS
)24. 5lla"ın razılığının amilləri
TurUan:
9Mə/ər Allahın ra.ılığını *a.anma* ylu ilə /edən kimsə,
Allahın *ə.əbinə /ələn şə2s kimidirmin 7nun yeri (əhənnəmdir
və bu ne$ə də 0is a*ibətdir+:
@

Vədis:
<B<A+ 9,iharul&3nvar:19Rəvayət lunur ki, Musa (ə)
dedi19Ey Rəbbimo Mənə elə bir işə yl /#stər ki, na əməl
edəndə Gənin ra.ılığını *a.ana bilim+: Allah&taala na vəhy
etdi19Ey İmranın ğluo "ə*i*ətən, Mənim ra.ılığım sənin
nara.ılığındadırq və sənin də buna ta*ətin y2durq: Musa (ə)
ağlayara* sə$dəyə /etdi və dedi19Ey Rəbbimo Gən mənə #.ünlə
s#hbət etmək i)ti2arı ilə başıu$alı* bə2ş etdin, məndən *aba*
he- bir bəşərlə s#hbət etmədin+ İndi isə, mənə Gənin ra.ılığını
*a.anmağa vasitə la bilə$ək bir əməlin ylunu
/#stərmirsənmin: Allah&taala na vəhy etdi19"ə*i*ətən, Mənim
ra.ılığım, Mənim mü*əddəratıma (*ə.avü&*ədərimə)
ra.ılığındadır+:
<
<B<=+ İmam 3li (ə)19y- şey bəndəni Allahın ra.ılığına
-atdırar1 -2 istiğ)ar etmək, təva.#karlı* və sədə*ə vermək+:
;
<B;C+ İmam 3li (ə)194im #. bədənini ibadət .əhmətinə
salarsa, Rəbbini ra.ı salmışdır+ 4im #. bədənini .əhmətə
salmasa, Rəbbinə itaətsi.lik etmişdir+:
j
<B;@+ İmam 3li (ə)19Allah&taala si.ə tə*valı lmağı ta0şırdı
və bunu, >. bəndələrindən ra.ılığının ta$ı və istəyinə -evirdi+:
k
<B;<+ İmam 3li (ə)19Allahın ra.ılığı 7nun itaətinə ya2ındır+:
B
@
Ali İmran, ayə@B<
<
,iharul&3nvar, $+A<,səh+@j;, hədis @l
;
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ A@, hədislj
j
,iharul&3nvar, $+lC,səh+ ;@<, hədis @@
k
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @A;
B
murərul&"ikəm,hədis kj@C
481
<B;;+ İmam Gə$$ad (ə)19"ə*i*ətən, si.in aranı.da Allahın ən
ra.ı lduğu kəs #. ailəsini daha -2 )iravanlı*da və ri)ah i-ində
sa2layandır+:
@
)25. 5lla"ın razılığının nişanələri
<B;j+ 9,iharul&3nvar:1 9Rəvayət lunur ki, Musa (ə)
dedi19Ey Rəbbimo Məni bəndəndən ra.ılığının nişanələrindən
a/ah et+: Allah&taala na vəhy etdi19Mən bəndəmi >. itaətimə
ha.ırlayıb, /ünahlardan u.a*laşdırdığımı /#rəndə bil ki, bu
Mənim ra.ılığımın nişanəsidir+:
<
<B;k+ İmam 3li (ə)19Gübhan lan Allahın bəndədən
ra.ılığının nişanəsi, bəndənin Allah tərə)indən nun 2eyrinə və
.iyanına təyin etdiyinə ra.ı lmasıdır+:
;
)2. Aaradılmışların razılığı 'ə Aaradanın narazılığı
<B;B+İmam 3li (ə) (Məhəmməd ibn 3bibəkrə ya.dığı
məktubundan)1 9Allahın yaratdı*larından birinin ra.ılığına 2atir
#. Rəbbini nara.ı etməyə$əyin bir işi ba$arsan, bu işi /#r+ ?ünki
Allahın ra.ılığı hər ra.ılığın $anişinidir, amma he- bir şey Allahın
ra.ılığının yerini tutma.+:
j
<B;l+İmam "üseyn (ə)194im insanların nara.ı *alması ilə
Allahın ra.ılığını istəsə, Allah&taala nu insanların işlərindən
ehtiya$sı. edər+ 4im Allahın nara.ı *almağı ilə insanların
ra.ılığını a2tarsa, Allah&taala nu insanlara ta0şırar+
uəssəlam+:
k
@
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ @;B, hədis@;
<
,iharul&3nvar, $+lC,səh+ <B, hədis <=
;
murərul&"ikəm,hədis B;jj
j
3mali&6usi, səh+ <= , hədis ;@
k
,iharul&3nvar, $+l@,səh+<CA , hədis @l
482
ιοοοοοοπ
HNY
Mülayimlik
)2#.!&layimliyin dəyəri
<B;A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mülayimlik hər nəyə yldaş
larsa na .inət verər və hər nədən /#türülərsə, nu
-irkinləşdirər+:
@
<B;=+Allahın Peyğəmbəri (s)19,ir&biri ilə dstlu* edənlərdən,
#. dstuna *arşı daha mülayim lanın daha -2 ə$ri var və
Allah yanında daha sevimlidir+:
<
<BjC+Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala bir ailənin 2eyrini
istəyəndə nların ü.ünə mülayimlik *a0ısı a-ar+:
;
<Bj@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanların ən ağıllısı 2al*la ən
mülayim və mehriban rə)tar edəndir+:
j
<Bj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taala mülayim və
mehribandır, hər işdə də mülayimliyi sevər+:
k
<Bj;+ İmam 3li (ə)19Mülayimlik 2şbə2tliyin a-arıdır+:
B
<Bjj+ İmam ,a*ir (ə)19"ər şeyin *ı)ılı var, imanın da *ı)ılı
mülayimlikdir+:
l
<Bjk+ İmam 4a.im (ə)19Mülayimlik həyatın yarısıdır+:
A
)2). İ,adə%də m&layimlik
<BjB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, bu din
m#hkəmdir+ 7na mülayimliklə da2il lun və Allah bəndələrini
.rla Allaha ibadətə mə$bur etməyin+ r2sa nə məsa)əni *ət
edə bilən, nə də miniyi salamat sa2layan süvariyə
bən.əyərsi.+:
=
<Bjl+ İmam 3li (ə)19>. nə)sini ibadət etmək ü-ün aldat,
nunla mülayim rə)tar et və .rla ibadətə vadar etmə+ ralnı.
@
əl&4a)i, $+<,səh+ @@= , hədis B
<
əl&4a)i, $+<,səh+ @<C , hədis @k
;
Dərhe Fəh$ül&,əlağə, $+B,səh+ ;;=
j
3mali&Gədu*,səh+ <A , hədis j
k
4ən.ul&pmmal, hədis k;lC
B
murərul&"ikəm,hədis <=j
l
əl&4a)i, $+<, səh+ @@A, hədis @
A
əl&4a)i,$+<, səh+ @<C , hədis @@
=
əl&4a)i,$+<, səh+ AB , hədis @
483
sənə va$ib edilmiş ibadətlərdən baş*a, nu asudə və şad va2tı
ibadətə tut+ ,elə ki, va$ibləri va2tında yerinə yetirməli və
nlardan ehtiyatlı lmalısan+:
@
)2+. !&layimliyin səmərələri
<BjA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ə*i*ətən, mülayimlikdə
artım və bərəkət var+ Mülayimlikdən məhrum lan 2eyirdən
məhrum lar+:
<
<Bj= İmam 3li (ə)19Mülayimlik -ətinlikləri asan, mürəkkəb
-arələri sadə edər+:
;
<BkC+ İmam "üseyn (ə)194im #. nə.ərində bir -ı2ış ylu
ta0mayıb -arəsi. *alarsa, mülayimlik nun müşkülünün həllinə
a-ar lar+:
j
<Bk@+ İmam Gə$$ad (ə)19Eı.ırın (ə) Musa ibn İmrana (ə)
a2ırın$ı vəsiyyəti bu idi194im bu dünyada baş*ası ilə mülayim
rə)tar edərsə, Allah&taala !iyamət /ünü nunla mülayim rə)tar
edər+:
k
<Bk<+ İmam Gadi* (ə)19>. işlərində mülayim lan kəs,
insanlardan istədiyi şeyi əldə edər+:
B
<Bk;+ İmam Gadi* (ə)19"#rmətli lma* istəyirsənsə mülayim
l, 2ar lma* istəyirsənsə kbud+:
l
HNYl həzarətl
ZK\l WllahSnj mələklərin də ədən əzalarSnSn nəzarətil
TurUan:
9"ə*i*ətən, Allah&taala si.ə nə.arət edəndir+:
A

9(İnsanın) 'ediyi elə bir s#. y2dur ki, nun yanında bir
/#.ət-i ha.ır durub ya.masın+:
=

Vədis:
<Bkj+ İmam 3li (ə)19,ilin, ey Allahın bəndələrio 3məllərini.i
və nə)əslərini.i *eyd etmək ü-ün si.in ü.ərini.də
vu$udlarını.dan nə.arət-ilər, bədən ə.alarını.dan $asuslar və
sadi* /#.ət-ilər təyin lunmuşlar+ Fə .ülmət /e$ənin *aranlığı
@
Fəh$ül&,əlağə, məktub B=
<
əl&4a)i, $+<,səh+ @@= , hədisl
;
xurərul&"ikəm,hədis @llA
j
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ @<A , hədis @@
k
,iharul&3nvar, $+l;,səh+ ;AB , hədis B
B
əl&4a)i, $+<,səh+ @<C , hədis@B
l
,iharul&3nvar, $+Al,səh+ <B= , hədis@C=
A
Fisa†@
=
!a)†@A
484
si.in əməllərini.i nların nə.ərindən itirər, nə də m#hnət və
bağlı darva.alar si.i nlardan /i.lədər+:
@

)31. <əzarə%ə "ə'əsləndirmək
<Bkk+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19İbrahimin (ə) səhi)ələrində
nə*l lunur kiq 9Ağıl sahibi &madam ki, ndan ağıl alınmayıb&
/ünün saatlarını #.ü ü-ün d#rd hissəyə b#lməlidir1 bir hissəsini
Allahla müna$at və dua etməyə, bir hissəsini #. nə)sinin
hesabatını a0armağa, bir hissəsini Allahın na bə2ş etdiyi
nemətlər barədə düşünməyə və bir hissəsini də #. $anını
halaldan bəhrələndirməyə sər) etsin+ ?ünki bu va2t kəsiyi di/ər
ü- va2t ü-ün k#mək və *əlbin rahatlı* ta0masının, yrğunluğun
/etməsinin səbəbidir+:
<
<BkB+ İmam 3li (ə)19>.ün tərə)indən #.ünə nə.arət-i,
/#.ət-i təyin et və #. dünyandan a2irətin ü-ün bəhrə /#tür+:
;
<Bkl+ İmam 3li (ə)19ra2şıdır ki, insan #. nə)sinin /#.ət-isi,
*əlbinin nə.arət-isi və dilinin müha)i.ə-isi lsun+:
j
<BkA+ İmam 3li (ə)19Allah rəhmət eləsin #. /ünahına nə.arət
edən və Allahdan *r2an bəndəyə+:
k
<Bk=+ İmam 3li (ə)19>. dini, )ikri, ə2la*ı və tərbiyəsindəki
n#*sanları hesablama*la nları #. sinəsində, ya da ya.ılı
surətdə t0layıb və aradan /#türülməsi ü-ün -alışma* ağıllı
insanın #hdəsinə düşür+:
B
<BBC+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taalanın İsaya (ə+)
mi.ələrindən19Ey İsao "arada lursan l, Məni nə.ərində
sa2la+:
l
<BB@+ İmam Gadi* (ə)194imin iki /ünü eynilə bərabər larsa,
.ərər etmişdir+ 4imin sabahı bu /ünündən 0is larsa,
aldanılmışdır+ 4im #. n#*sanlarına nə.arət etməsə daim
n#*sanlar i-ində *alar, kim #. n#*sanlarına davam edərsə,
nun ü-ün #lüm daha ya2şıdır+:
A
)32. <əzarə% 'ə "(sa,7ki%a,
<BB<+ İmam 4a.im (ə)19"ər /ün #. nə)sinin hesabatını
a0armayan kəs, bi.dən deyil+ ra2şı iş /#rmüşsə Allahdan nun
@
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @kl
<
əl&Eisal,səh+ k<k , hədis @;
;
murərul&"ikəm,hədis <j<=
j
murərul&"ikəm,hədis @C=jl
k
murərul&"ikəm,hədis k<Ck
B
,iharul&3nvar, $+lA, səh+ B , hədis kA
l
,iharul&3nvar, $+ @j,səh+ <A=, hədis @j
A
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ <ll , hədis @@;
485
artmasını istəyər, ə/ər 0is iş /#rübsə Allahdan bağışlanmasını
istəyər və 7nun dər/ahına t#vbə edər+:
=
=
əl&4a)i, $+<,səh+jk;, hədis <
486
ιοοοοοοπ
HNZ
Ramazan
)33. Mamazan ayı
TurUan:
9İnsanları hidayət etmək, aydın ylu /#stərmək və ha**ı
batildən ayırma* ü-ün !ur5anın na.il lduğu (bu həmin)
Rama.an ayıdır+ ,eləliklə, kim bu ayı /#rərsə (ə/ər sə)ərdə
lmasa) ru$ tutmalıdır+ 4im 2əstə, ya sə)ərdə larsa, /ərək
həmin /ünlərin sayı *ədər baş*a va2tda ru$ tutsun+ Allah si.in
ü-ün asanlı* istəyir, si.in ü-ün -ətinlik istəmir+ xərək (təyin
lunmuş) sayı kamala -atdırasını. və si.lərə dğru yl
/#stərdiyinə /#rə Allahı b#yüklüyü ilə yad edəsini. (təkbir
deyəsini.) və bəlkə də şükr edəsini.+:
@

Vədis:
<BB;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rama.an /ünahları
yandırdığına /#rə Rama.an adlandırılmışdır+:
<
<BBj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rama.an ayının ilk /e$əsi
səmanın *a0ıları a-ılar və sn /e$əsinədək bağlanma.+:
;
<BBk+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər bəndə Rama.an ayının
*iymətini bilərsə, ilin başdan&başa Rama.an lmasını istər+:
j
<BBB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rama.an ayının hilalı
/#rünəndə (əhənnəmin *a0ıları bağlanar, (ənnətin *a0ıları
a-ılar və şeytanlar .ən$irlənərlər+:
k
<BBl+ İmam 3li (ə)19,ir /ün Allahın Rəsulu (s) bi.ə 2ütbə
s#yləyən .aman buyurdu19Ey insanlaro "ə*i*ətən bərəkət,
rəhmət və bağışlanma* ayı si.ə dğru /əlməkdədir+ ,u ay
Allahın yanında ən üstün ay, /ünləri ən ya2şı /ünlər, saatları isə
ən ya2şı saatlardır+ ,u ayda si., Allahın *na*lığına də5vət
lunmusunu. və Allahın kəramətindən bəhrələnənlərin
$ər/əsində dayanmısını.+ ,u ayda si.in nə)əslərini. Allaha
təsbih, yu2unu. ibadətdir, əməllərini. *əbul, dualarını.
müstə$əbdırq: Mən *al2ıb ər. etdim19,u ayda ən ya2şı əməl
@
,ə*ərə†@Ak
<
4ən.ul&pmmal, hədis <;BAA
;
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ ;j , hədis A
j
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ ;jB , hədis @<
k
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ ;jA , hədis @j
487
nədirn: Allahın Peyğəmbəri (s) buyurdu19Ey 3bəl&"əsəno ,u
ayda ən ya2şı əməl, #.ünü Allahın haram etdiklərindən
-əkindirməkdir+:
@
<BBA+ İmam ,a*ir (ə)19Allahın Rəsulu (s) Dəban ayından ü-
/ün *almış ,ilala /#stəriş verərdi ki, $amaatı t0laşmağa
səsləsin+ (amaat t0lananda Allahın Peyğəmbəri (s) minbərə
*al2ar, Allaha həmd, təri) s#yləyəndən snra buyurardı19Ey
insanlaro "ə*i*ətən bu ay si.ə tərə) ü. tutub və bu bütün
ayların ağasıdır+ 7nda bir /e$ə var ki, min aydan ya2şıdır+ ,u
ayda (əhənnəmin *a0ıları bağlanar, (ənnətin *a0ıları a-ılar+
4im bu ayı yaşasa və bağışlanmasa, Allah&taala nu >.
rəhmətindən u.a*laşdırar+:
<
<BB=+ İmam Gadi* (ə) (Rama.an ayının hilalını /#rən .aman
#. #vladlarına s#ylədiyi t#vsiyələrdən)1 9,ü ayda #. $anlarını.ı
.əhmətə və sə5yə vadar edin+ ?ünki bu ayda ru.ilər b#lünər,
ə$əllər ya.ılar və Allah dər/ahına da2il lan *na*ların adları
*eydə alınar+ ,u ayda bir /e$ə var ki, /e$ənin əməli min ayın
2eyir əməlindən ya2şıdır+:
;
<BlC+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im Rama.an ayını yaşasa və
bağışlanmasa, Allah&taala nu >. rəhmətindən u.a*laşdırar+:
j
<Bl@+ Allahın Peyğəmbəri (s) (Rama.an ayının /əlişi ilə bağlı
2ütbəsindən)1 9,u b#yük ayda Allahın bağışlanmasından
məhrum lan kimsə bədbə2tdir+:
k
<Bl<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Rama.an ayında
bağışlanmayan kimsə, bəs hansı ayda bağışlana$a*no:
B
<Bl;+ İmam Gadi* (ə)19Rama.an ayında bağışlanmayan
kimsə 3rə)atda *alması istisna lma*la, /ələn Rama.anadək
bağışlanma.+:
l
@
3mali&Gədu*,səh+ Aj , hədis j
<
3mali&Gədu*, səh+ kB , hədis <
;
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ ;lk , hədis B;
j
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ lj , hədis B<
k
pyune 32bare R.a (ə), $+@,səh+ <=k , hədis k;
B
3mali&Gədu*,səh+ k< , hədis <
l
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ ;j< , hədis B
488
ιοοοοοοπ
HN[
Ruh
)35. Mu"
TurUan:
9Gəndən ruh ha*da sruşarlar de ki, ruh mənim Rəbbimin
əmrindəndir və elmdən si.ə a. bir mi*dardan baş*a bir şey
verilməmişdir+:
@

Vədis:
<Blj+ İmam Gadi* (ə)19Ruhlar bədənlə *arışmışlar+ ,ədənə
s#ykənikli deyillər, əksinə bədəni araya alıb əhatə edirlər+:
<
<Blk+ İmam Gadi* (ə) 19Ruh, ü.ərinə *alın bədən
/eyindirilmiş .əri), in$ə bir $isimdir+:
;
)3. Mu"lar "azırlıqlı əsgərlərdir
<BlB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ruhlar ha.ırlı*lı əs/ərlərdir+
6anış ruhlar *arşılı*lı ünsiyyətə /irir, tanış lmayan ruhlar isə
bir&birindən ayrılırlar+:
j
<Bll+ İmam 3li (ə)19'stlu*, ruhların ünsiyyəti sayəsində
*əlblərin bir&birinə lan meylidir+:
k
<BlA+ Də*i* ibn Gəlmə19,ir kişi "ə.rət 3mirəl&m#mininin (ə)
yanına /əlib 7nunla s#hbət edir və s#hbət əsnasında
deyir19Mən si.i sevirəm+: 3li (ə) buyurur19ralan deyirsən: 3r.
edir19Fiyə, ey m#minlərin ağasın: ,uyurur19>. *əlbimdə sənin
məhəbbətini ta0mıram+: Allahın Peyğəmbəri (s)
buyurmuşdur19Ruhlar )ə.ada bir&biri ilə /#rüşür və bir&birilərini
*2uyurdular+ ,ir&birini tanıyanlar bir yerə yığılır və tanış
lmayanlar isə ayrılırdılar+:
B
)3#. Mu"un "alları
<Bl=+ İmam 3li (ə)19,ədənin altı halı var1 sağlamlı*,
2əstəlik, #lüm, həyat, yu2u və ya*lı*+ Ruh da belədir1 həyatı
@
İsra, ayə Ak
<
,iharul&3nvar, $+B@,səh+ jC , hədis@@
;
,iharul&3nvar, $+ B@,səh+ ;j , hədis l
j
4ən.ul&pmmal, hədis <jBBC
k
murərul&"ikəm,hədis <Ckl
B
4ən.ul&pmmal, hədis <kkBC
489
nun elmi, #lümü nun nadanlığı, 2əstəliyi isə nun şəkkidir+
Gağlamlığı nun əminliyidir, yu2usu nun *ə)ləti və ya*lığı
nun dərrakəsidir+:
@
<BAC+ İmam Gadi* (ə) (3bu ,əsirin 9ru2u va2tı ruh
bədəndən -ı2ırmın: % sualının $avabında)1 9Eeyr, ey 3bu ,əsiro
?ünki ruh bədəndən ayrılsa bir daha na *ayıtma.+ An$a* ruh
səmanın rtasında /ünəş kimidir1 nun şüası hər yerə sa-ar+:
<
<BA@+ İmam 4a.im (ə)19İnsan yatanda nun heyvani ruhu
bədəndə *alır+ 7ndan -ı2an isə ə*l ruhudur+:
;
@
,iharul&3nvar,$+ B@, səh+jC , hədis @C
<
(amiul&32bar,səh+ jAA, hədis @;BC
;
,iharul&3nvar, $+B@, səh+ j; , hədis @=
490
ιοοοοοοπ
HY\
RahatlS!
)3+. Ma"a%lığın sə,ə,ləri
<BA<+ İmam 3li (ə)19"ər kim Allahın nun-ün tə*dir etdiyinin
nun əlinə yetişə$əyinə əmin larsa, *əlbi rahatlı* ta0ar+:
@
<BA;+ İmam 3li (ə)19Easiyyət$ə uyğun lan .#v$ə iki
rahatlı*dan biridir+:
<
<BAj+ İmam 3li (ə)194i)ayət edənə *ane lan kimsə rahatlı*
ta0ıb din$lik mən.ilində məskən salar+:
;

<BAk+ İmam 3li (ə) 19tahidlik və dünyaya e5tinası.lı* ən
b#yük rahatlı*dır+:
j
<BAB+ İmam Gadi* (ə)19Eşlu* və rahatlı* ra.ılı* və
əminlikdədir+ !əm&*üssə isə şəkkdə və nara.ılı*da+:
k
<BAl+ İmam Gadi* (ə)193n /#.əl rahatlı* insanlardan
ehtiya$sı. lma*dır+:
B
)4-. 8&nyada ra"a%lıq ax%armaq
<BAA+ İmam Gadi* (ə) (#. səhabələrinə 2itab edərək
buyurur)1 9Mümkün lmayan şeyi ar.ulamayıno: 3r.
etdilər19Mə/ər kim mümkün lmayan şeyi ar.u edir kin:
,uyurdu19Gi.+ Mə/ər dünyada rahatlı* a2tarmırsını.mın:
'edilər19Fiyə də y2n ,əli (a2tarırı*)+: ,uyurdu19M#minin
dünyada rahatlığı *eyri& mümkündür+:
l
@
murərul&"ikəm,hədis AlB;
<
murərul&"ikəm,hədis @B;;
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;l@
j
murərul&"ikəm,hədis @;@B
k
Mişkətul&3nvar,səh+ ;j
B
Mişkətul&3nvar,səh+ @Aj
l
,iharul&3nvar, $+ A@,səh+ @=k, hədis k<
491
492
ιοοοοοοπ
HYH
Əkinçilik
)41. *kin6iliyin 'ə m(şə6iliyin m&s%ə"ə, olması
<BA=+ Allahın Peyğəmbəri (s)19"ər müsəlman bir ağa$, ya bir
əkin əksə və bir insan, *uş, ya da heyvan nun məhsulundan
yesə, həmin şə2s ü-ün sədə*ə savabı sayılar+:
@
<B=C+ İmam ,a*ir (ə)1 &Atam buyurardı19İşlərin ən ya2şısı
əkin-ilikdir+ 3kdiyindən ya2şı əməl sahibi də, 0is əməl sahibi də
yeyər+ ra2şı əməl sahibi yeyib Allahdan sənin bağışlanmağını
dilər+ Pis əməl sahibi isə yeyər, an$a* yediyi nemət na sənət
və *arğış edər+ "əm-inin, tlayan heyvanlar və *uşlar da ndan
bəhrələnərlər+:
<
<B=@+ İmam ,a*ir (ə)193mirəl&m#minin (ə) buyurardı194im
su və tr0a* lduğu halda m#hta$ larsa Allah&taala nu #.
rəhmətindən u.a*laşdırar+:
;
<B=<+ İmam Gadi* (ə)193kin-ilik 2al*ın 2ə.inələridir+ Allahın
yaratdığı 0ak t2umu əkirlər, !iyamət /ünü nların mə*amı
hamıdan üstün, ya2ınlığı və dərə$ələri hamıdan -2dur+ 7nlar
9mübarək: adı ilə -ağırılırlar+:
j
<B=;+ İmam Gadi* (ə) (9m#minlər /ərək Allaha təvəkkül
etsinlər: ayəsi barədə)1 9M#minlər dedikdə mə*səd
əkin-ilərdir+:
k
<B=j+ İmam Gadi* (ə)19İşlərin arasında he- bir iş əkin-ilik
*ədər Allah yanında sevimli deyil və Allah&taala dər.i lan
İdrisdən (ə) baş*a elə bir 0eyğəmbər /#ndərməmişdir ki,
əkin-iliklə məşğul lmasın+:
B

@
Müstədrəkul&uəsail, $+@;, səh+ jBC , hədis @kA=<
<
əl&4a)i, $+k,səh+ <BC , hədis k
;
!urbul&İsnad, səh+ @@k , hədis jCj
j
əl&4a)i, $+k, səh+ <B@ , hədis l
k
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+ BB , hədis @B
B
Mustədrəkul&uəsail, $+@;,səh+ <B@ , hədis @kA=A
493
494
ιοοοοοοπ
HYJ
iəkat
)42. $əka%
TurUan:
97nların mallarından sədə*ə (.əkat) /#tür ki, bu vasitələ
nları 0ak edəsən və nlara salam /#ndər ki, sənin salamın
nlara sakitlik bə2ş edir+ Allah&taala eşidən və biləndir+
@
9Fama. *ılın, .əkat verin+ !aba*$adan #.ünü. ü-ün
/#ndərdiyini. əməlləri Allah yanında ta0a$a*sını.+ "ə*i*ətən,
Allah etdiklərini. bütün əməlləri /#rəndir+:
<

Vədis:
<B=k+ İmam Gadi* (ə)19Allah&taala (.ikri ə.i. lsun) bu
ümmətə .əkat kimi ağır bir şeyi va$ib etməmişdir+ 7nların
əksər hissəsi bundan *eyri şeyə /#rə məhv lmaya$a*dır+:
;
<B=B+ İmam Gadi* (ə)19təkat verməyənin nama.ı )aydası.
lar və 9vərə:ni (/ünahdan -əkinməyi) lmayanın .əkatı *əbul
lunma.+:
j
<B=l+ İmam Gadi* (ə)19təkat varlıları sınama* və
m#hta$lara k#mək mə*sədi ilə təyin lunub+ 3/ər insanlar #.
mallarının .əkatını versəydilər bir nə)ər də lsun m#hta$,
y2sul müsəlman *alma.dı və Allah&taalanın nun ü-ün va$ib
etdiyinin səbəbinə ehtiya$sı. lardı+ İnsanlar yalnı. varlıların
/ünahlarına /#rə y2sul, m#hta$, a$ və -ıl0a* lublar+:
k
)43. Bər'ə%lərin ar%masında zəka%ın rolu
<B=A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allahdan sərvətinin artmasını
istəsən, nun .əkatını ver+:
B
<B==+ İmam 3li (ə)19>. mallarını.ı .əkat verməklə
*ruyun+:
l
@
6#vbə, ayə @C;
<
,ə*ərə, ayə @@C
;
3mali&6usi, səh+B=; , hədis @jlj
j
Mişkə)ul&3nvar,səh+ jB
k
Mən la yəh.urhuul&iə*ih, $+<, səh+A , hədis @kl=
B
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ <; , hədis kj
l
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ BC, hədis @;A
495
<lCC+ İmam "əsən (ə)19təkat he- va2t sərvəti a.altma.+:
A
<lC@+ İmam ,a*ir (ə)19Allahın Rəsulunun (s) kitabında belə
ya.ıldığını /#rdük19İnsanlar .əkat verməyi tərk edən .aman,
tr0a* #.ünün hər n#v tarlalarından, meyvələrindən,
mədənlərindən bərəkətini /i.lədər+:
<
<lC<+ İmam 4a.im (ə)19Allah&taala .əkatı y2sulların
*üvvəsinin təmini və si.in sərvətini.in artması mə*sədilə təyin
etmişdir+:
;
<lC;+ İmam R.a (ə)19təkat verilməyən .aman heyvanlar
#lümə dü-ar larlar+:
j
)44. $əka% '(rməyən şəxs
<lCj+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taala !iyamət /ünü .əkat
verməyən şə2sin sərvətini alvlu və ikihür/ü$lü ə)i ilana
d#ndərər+ "əmin şə2si də nun hal*asında yerləşdirər və snra
ilana deyilər ki, 9,u şə2s dünyada sənə ya0ışdığı kimi, indi sən
də nun ətra)ını hal*aya al+: Allah&taala
buyurmuşdur19Ehsanında 2əsislik etdikləri şey te.ilklə
byunduru* kimi byunlarından asıla$a*dırq:
k
<lCk+ İmam Gadi* (ə)19təkat verməyən şə2s #lüm va2tı
/ələndə həyata *ayıtma* istəyər+ ,unu isə Allah&taala
buyurmuşdur197nların birinin #lüm anı -atanda deyər19Ey
Rəbbimo 3ldən verdiyim şeylərin əvə.inə ya2şı iş /#rmək ü-ün
məni /eri *aytar+:
B
<lCB+ İmam Gadi* (ə)197ğrular ü- dəstədir1 .əkat verməyən,
*adınların mehriyyələrini (kəbinini) #.ünə halal bilənlər və br$
alıb nu *aytarmama* niyyətində lanlar+:
l
<lCl+ İmam Gadi* (ə)19təkatından bir *irat
A
verməyən hər
bir müsəlmana de ki, istəyir yəhudi kimi, istərsə də 2a-0ərəst
kimi #lsün+:
=
)45. $əka% d&şən şəxslər
TurUan:
9təkat yalnı. y2sullara, miskinlərə, nu t0layıb
0aylayanlara, ürəkləri (İslama) tə.ə isinişib&bağlananlara,
A
,iharul&3nvar, $+ =B, səh+<; , hədis kB
<
əl&4a)i, $+<,səh+;lj, hədis <
;
əl&4a)i, $+;,səh+ j=A , hədis B
j
,iharul&3nvar, $+l;, səh+;l; , hədis A
k
,iharul&3nvar, $+=B, səh+A , hədis ;
B
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ <@ , hədis kC
l
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @< , hədis @k
A
!irat & karat, *iymətli daşların C,< *rama bərabər -əki #l-üsü
=
Gəvabul&3mal, səh+ <A@ , hədis l
496
*ullara, br$lulara, Allah ylunda və ylda *alanlara Allahın
va$ibatı kimi mə2susdur+:
@

Vədis:
<lCA+ İmam Gadi* (ə) (9Gədə*ələr yalnı. y2sullar ü-ündür
vəq: ayəsi barədə)1 9r2sul dilənmək əlini 2al*a tərə)
u.atmayan kimsədir+ Miskinin və.iyyəti y2suldan daha 0isdir,
bais isə və.iyyəti bunların hamısından -ətin landır+:
<
)4. .ər ş(yin zəka%ı 'ar
<lC=+ İmam 3li (ə)19!üdrətin .əkatı inşa)dır+:
;
<l@C+ İmam 3li (ə)19x#.əlliyin .əkatı ismətdir+:
j
<l@@+ İmam 3li (ə)19uarlının .əkatı *nşularına ya2şılı* və
sileyi&rəhm etməkdir+:
k
<l@<+ İmam 3li (ə) 19Gağlamlığın .əkatı Allaha itaətdə
-alışma*dır+:
B
<l@;+ İmam 3li (ə)19Dü$aətin .əkatı Allah ylunda
$ihaddır+:
l
<l@j+ İmam Gadi* (ə)19Gənə ru$ tutmağı t#vsiyə edirəm+
?ünki bədənin .əkatıdır+:
A
<l@k+ İmam Gadi* (ə)19"ər şeyin .əkatı var+ Elmin .əkatı da,
nu #. əhlinə #yrətməkdir+:
=
<l@B+ İmam Gadi* (ə)19ra2şılı* nemətlərin .əkatıdır+
"imayədarlı* mə*am və m#v*eyin .əkatı, /ü.əşt isə *ələbənin
.əkatıdır+ 3/ər hər bir nemətin .əkatını versən, həmin nemət
y2 lma* təhlükəsindən amanda *alar+:
@C
)4#. Fi%rə zəka%ı
<l@l+ İmam 3li (ə)194im )itrə .əkatı verərsə, bu əmələ /#rə,
Allah&taala həmin şə2sin malından verdiyi .əkatın yerini
dldurar+:
@@
<l@A+ İmam Gadi* (ə)19Fama. 0eyğəmbərə (s) salam
/#ndərməklə tamama yetdiyi kimi, ru$un tamamlanmasının
şərtlərindən biri .əkatdır, yəni )itrədir+ ,elə ki, bir şə2s
@
6#vbə, ayəBC
<
əl&4a)i, $+;,səh+ kC@ , hədis @B
;
murərul&"ikəm, hədis kjjA
j
murərul&"ikəm, hədis kjj=
k
murərul&"ikəm, hədis kjkk
B
murərul&"ikəm, hədis kjkk
l
murərul&"ikəm, hədis kjkk
A
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ == , hədis @
=
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ <jl, hədis ll
@C
,iharul&3nvar, $+lA, səh+ <BA, hədis@A<
@@
uəsailuş&Diə, $+B, səh+ <<C, hədis j
497
(Rama.an) ayının ru$unu tutub, *əsdən )itrəni verməsə
ru$unun )aydası lma.+:
@<
@<
Mənla rəh.uruhul&iə*ih, səh+@A;,səh+ <, hədis <CAk
498
ιοοοοοοπ
HYK
iaman
)4). $amanı %anımaq
<l@=+ İmam 3li (ə)19İnsanın a/ahlığı ü-ün #. .əmanəsini
tanıması ki)ayət edər+:
@
<l<C+ İmam 3li (ə)19təmanəsini hamıdan ya2şı tanıyan
insan, nun hadisələrindən təə$$üblənməyəndir+:
<
<l<@+ İmam Gadi* (ə)19>. .əmanəsini tanıyan şə2s
şübhələrə məru. *alma.+:
;
)4+. $əmanəyə (%imad (dən şəxs
<l<<+ İmam 3li (ə)19təmanəsinə e5timad edən yerə
yı2ılar+:
j
<l<;+ İmam 3li (ə)194im .əmanəyə əmin lub (na e5timad
edərsə) .əmanə na 2əyanət edər+ 4im .əmanəni b#yük
bilərsə, .əmanə nu 2ar edər+:
k
<l<j+ İmam 3li (ə)194im .əmanəni əmanətdar bilsə, .əmanə
na 2əyanət edər+ 4im na ə.əmət versə, .əmanə nu .əlil və
2ar edər+ 4im .əmanəyə *ə.əblənərsə, da na *ə.əblənər,
kim na 0ənah /ətirərsə, .əmanə nu təslim edər+ "ər 2 atan
hədə)ə dəymə. və h#kumətin dəyişməsi ilə .əmanə
dəyişmə.+:
B
<l<k+ İmam 3li (ə)19təmanə #. sahibinə 2əyanət edər və
nu mə.əmmət edəndən ra.ılı* istəmə.+:
l
<l<B+ İmam 3li (ə)194im başını .əmanəylə *arışdırsa,
.əmanə nu #.ünə məşğul edər+:
A
)5-. $əmanə ilə döy&şən şəxs
@
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ AC, hədis BB
<
murərul&"ikəm,hədis ;<k<
;
6uhə)ul&p*ul,səh+ ;kB
j
pyune 32bare R.a (ə), $+<,səh+ kj, hədis<Cj
k
murərul&"ikəm, hədis AC<A
B
,iharul&3nvar, $+ll, səh+<@;, hədis@
l
murərul&"ikəm,hədis <C=;
A
murərul&"ikəm,hədis lA=C
499
<l<l+ İmam 3li (ə)19təmanənin eybini tutan şə2sin eyb
tutmağı u.un -əkər+:
@
<l<A+ İmam 3li (ə)194im .əmanə ilə d#yüşsə, .əmanə nu
2ar edib yerə
sərər+ 4im .əmanəyə təslim lsa, amanda lma.+:
<
<l<=+ İmam 3li (ə)194im .əmanə ilə d#yüşsə həlak lar+ 4im
.əmanəni mə.əmmət etsə, #.ü *ə.əbə /ələr+:
;
)51. $əmanənin (y,i
<l;C+ Rəyan ibn Gəlt19"ə.rət R.a (ə) 3bdülmütəllibin bu
beytlərini bi.im ü-ün 2udu1
6utar .əmanə eybin bütün insanlar
Mə/ər bi.dən baş*a nun eybimi varn
uü$udumu.da n#*san lduğu halda
'aim /ileyliyik səndən ey ru.i/ar+
təmanə nit*ə /əlib danışsa ə/ər
"ə$v ilə bi.ləri mə.əmmət edər
4i, *urd yeməsə də *urdun ətini
İnsanlar bir&birinin ətini didər+
Məkrlə bürünərik tə*va libasına
ranımı.a /ələn *ərib, vay halına+:
j
@
İyune 32bare R.a (ə), $+<,səh+ k;, hədis <Cj
<
murərul&"ikəm,hədis =Ckj
;
6uhə)ul&p*ul,səh+ Ak
j
İyune 32bare R.a (ə), $+<, səh+ @ll, hədisk
500
ιοοοοοοπ
HYL
iina
)52. $inanın qadağan olması
TurUan:
9tinaya ya2ınlaşmayın ki, )ahişəlik və 0is yldur+:
@

Vədis:
<l;@+ Allahın Peyğəmbəri (s)193/ər ərli *adın #. /#.ünü
ərindən baş*a bir kişi, ya naməhrəmlə dldurarsa, Allah&taala
na *ə.əblənər və nun bütün əməllərini batil edər+ 3/ər #.
ərinə 2əyanət edərsə, na *əbr ə.abı verdikdən snra
(əhənnəm dunda yandırma* Allahın ha**ıdır+:
<
<l;<+ İmam 3li (ə)19!eyrəti lan, he- va2t .ina etmə.+:
;

<l;;+ İmam Gadi* (ə)19!iyamət /ünü ən şiddətli ə.ab, #.
nüt)əsini na haram lan rəhmdə yerləşdirən kişiyə
verilə$əkdir+:
j
<l;j+ İmam R.a (ə)19tina bu )əsadlara səbəb lduğuna /#rə
haram edilmişdir1 İnsan *ətli, əsl&nə$abətin aradan /etməsi,
uşa*ların tərbiyəsi.ləşməsi, irs, miras məsələsinin 0.ulması və
bu kimi )əsadlar+:
k
)53. $inanın nə%icələri
<l;k+ Allahın Peyğəmbəri (s) 19Ey 3lio tinanın altı nəti$əsi
var1 ü-ü dünyada, ü-ü a2irətdə ü.ə -ı2ar+ 'ünyadakı nəti$ələri
budur ki, abır&həyanı a0arar, #lümü te.ləşdirər və ru.ini kəsər+
A2irət nəti$ələri isə ağır və də*i* hesabatın a0arılması, Rəhman
Allahın *ə.əbi və (əhənnəm dunda əbədi *alma*dan
ibarətdir+:
B
<l;B+ İmam 3li (ə)19tina y2sullu* /ətirər+:
l
@
İsra, ayə ;<
<
,iharul&3nvar, $+lB,səh+ ;BB, hədis ;C
;
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;Ck
j
,iharul&3nvar, $+l=,səh+ <B, hədis <A
k
,iharul&3nvar, $+l=,səh+ <j, hədis @=
B
,iharul&3nvar, $+l=,səh+ <<, hədis @k
l
,iharul&3nvar, $+l=,səh+<;, hədis@A
501
<l;l+ İmam ,a*ir (ə)19Allahın Rəsulunun (s) kitabında belə
ya.ıldığını /#rdük19Məndən snra .ina aşkarda luna$ağına
/#rə *ə)il #lümlər -2alar+:
@
<l;A+ İmam Gadi* (ə)19tina /eniş yayılanda .əl.ələlər baş
verər+:
<
)54. @ədənin "ər &z'&n&n zinadan ,ə"rəsi 'ar
<l;=+ Məsih (ə)193tirlənib bayıra -ı2an *adın, nə *ədər ki,
nun ətri baş*alarının burnuna yetişir, .inakardır və na ba2an
hər bir /#. .ina edir+:
;
<ljC+ Məsih (ə)19Gənə mə2sus lmayan *adına /#.ünü
dikmək lma.+ ?ünki /#.ünü (naməhrəmə ba2ma*dan)
sa2layanadək, he- va2t .ina etmə.sən+ 3/ər naməhrəm
*adının hətta libasına ba2mamağı ba$arsan, belə et+:
j
<lj@+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsanın bədən ü.vlərinin hər
birinə .inadan bir bəhrə ya.ılmışdır ki, istər&istəmə. na
yetişər+ Məsələn, /#.ün .inası (naməhrəmə) ba2ma*, ayağın
.inası /ünaha tərə) /etmək və *ulağın .inası haram səslər
eşitməkdir+:
k
@
əl&4a)i, $+<,səh+ ;lj, hədis <
<
6əh.ibul&3hkam, $+;, səh+ @jA, hədis ;@A
;
6ənbihul&Eəvatir, $+@, səh+ <A
j
6ənbihul&Eəvatir, $+ @,səh+ B<
k
4ən.ul&pmmal,hədis @;C<B
502
ιοοοοοοπ
HYM
iahidlik
)55. $a"idliyin dəyər7qiymə%i
<lj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah&taalaya *əlbi dunyadan
-ı2artma* kimi di/ər he- bir ibadətlə ibadət lunmayıb+:
@
<lj;+ İmam 3li (ə)19tahidlik tə*valıların 2asiyyəti və daim
t#vbə edənlərin 2islətidir+:
<
<ljj+ İmam 3li (ə)19'inə ən -2 k#mək edən 2islətlərdən
biri, dünyaya meyl /#stərməməkdir+:
;
<ljk+ İmam ,a*ir (ə)19Allah&taalanın Musaya (ə) 0ı-ıltı ilə
s#ylədiklərindən biri də 9tinətlənənlər, dünyada ehtiya$
duyulmayan şeylərə meyl /#stərməmək *ədər he- bir di/ər
şeylə Mənim ü-ün bə.ənmədilər+: lmuşdur+:
j
<ljB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Eeyirlərin hamısı bir tağa
yığılmışdır və nun a-arı dünyaya meyl /#stərməməkdir+:
k
)5. $a"idliyin "əqiqə%i
TurUan:
9q ki, əlini.dən -ı2an şeyə /#rə *əmlənməyəsini. və si.ə
verilən şeyə /#rə sevinməyəsini.+ Allah he- bir )ə2r edən
2üd0əsəndi sevmə.+:
B

Vədis:
<ljl+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'unyaya meyl /#stərməmək,
elə ar.uları *ısaltma*, hər nemətə şükr etmək və Allahın
haramlarından -əkinməkdir+:
l
<ljA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19tahidlik halalı #.ünə haram
etmək deyil, əksinə, .ahidlik insanın Allahın yanında lan
şeylərə #. əlində lan şeylərdən daha -2 əmin lmasıdır+:
A
@
,iharul&3nvar, $+lC,səh+ ;<<
<
murərul&"ikəm,hədis @l@;
;
əl&4a)i, $+<, səh+@<A, hədis ;
j
,iharul&3nvar, $+;,səh+ ;j=, hədis ;l
k
,iharul&3nvar, $+l;,səh+ j=, hədis <C
B
"ədid, ayə <;
l
6uhə)ul&p*ul,səh+ kA
A
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ @l<, hədis A
503
<lj=+ İmam 3li (ə)19tahidlik iki $ümlədən ibarətdir+ Allah&
taala buyurmuşdur193ldən verdiyini. şeyə /#rəq: ,una
əsasən, əldən verdiyi şeyə /#rə *üssələnməyən və əldə etdiyi
şeyə /#rə sevinməyən şə2s, .ahidliyin hər iki y#nümünü (kamil
.ahidliyi) əldə etmişdir+:
@
<lkC+ İmam Gadi* (ə) 19tahidlik a2irət *a0ısının a-arı və
atəşdən bəraət alma*dır+ tahidlik budur ki, səni Allahdan *a)il
edib -əkindirən nə varsa, hamısını *əm&*üssə yemədən tərk
edəsən və nu tərk etməyin nəti$əsində *ürura, 2üd0əsəndliyə
dü-ar lmayasan+ 7ndan işlərinin həll lunmasını
/#.ləməyəsən, bu işə /#rə təri)lənməyini ar.ulamayasan və
bunun əvə.ində bir şey ummayasan+ 3ksinə, nu əldən
verməyi #.ün ü-ün rahatlığın səbəbi və nun m#v$ud lmasını
bəla, m#hnət biləsən+ "əmişə bəladan *a-an l və rahatlı*dan
ya0ış+:
<
)5#. $a"idin si=ə%ləri
<lk@+ İmam 3li (ə)19'unyaya .ahid lan şə2s dur ki, haram
nun səbrinə *alib /əlməsin və halal nu şükr etməkdən
-əkindirməsin+:
;
<lk<+ İmam 3li (ə)19tahidlər və dünyaya ar2a -evirənlər
.ahirən /ülərü. lsalar da, *əlbləri ağlardır+ y.də şad lsalar
da, -2 *üssəlidirlər+ 7nlara verilən ru.iyə şad lsalar da,
#.lərinə -2 *ə.əblidirlər+:
j
<lk;+ İmam Gadi* (ə) (9'ünyadan *a-an kimdirn: sualının
$avabında)1 9"esab&kitabın *r2usundan dünyanın halalını və
$ə.anın *r2usundan nun haramını tərk edən şə2sdir+:
k
<lkj+ İmam R.a(ə) (tahidin 2üsusiyyətləri barədə sualın
$avabında)1 9>.ünün a. *üvvəsi ilə ki)aytələnən, #lüm /ününə
ha.ır lan və diri (sağ) *alma*dan (*əlbi) tən/ə /ələn şə2sdir+
(!əlbində a2irət və Allahla /#rüşmək ş#v*ü lan şə2s)+
B

)5). $a"idliyin amilləri
<lkk+ İmam 3li (ə)19tahidliyə ən layi*li şə2s dünyanın
eybini və n#*sanını biləndir+:
l
@
,iharul&3nvar, $+lC,səh+ ;@l, hədis <;
<
,iharul&3nvar, $+lC,səh+ ;@k, hədis <C
;
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ ;l, hədis ;
j
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @@;
k
pyune 3.bare R.a (ə), $+<,səh+k<, hədis @==
B
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ ;j=, hədis B
l
murərul&"ikəm,hədis ;<C=
504
<lkB+ İmam 3li (ə)19A2irətin *iymətini bilməyən kəs
dünyaya ne$ə ar2a -evirə bilərn:
A
<lkl+ İmam ,a*ir (ə)19>lümü -2 2atırla+ ?ünki #lümü -2
2atırlayan elə bir insan y2dur ki, dünyaya e5tinası. lmasın+:
<
<lkA+ İmam 4a.im (ə)&bir *əbrin başı ü.ərində dayanıb
buyurdu1 9,ir şeyin ki, a2ırı budur, elə əvvəldən na *əlb
bağlamama* ya2şıdır+ ,ir şeyin ki, əvvəli budur, nun
a*ibətindən *r2ma* ya2şıdır+:
;
<lk=+ İmam 3skəri (ə) 93/ər dünya əhli #. ağlından isti)adə
etsəydi, dünya viran *alardı+:
j
)5+. $a"idliyin səmərələri
<lBC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'ünyaya meylsi. lma*
bədənə və *əlbə rahatlı* bə2ş edər+ 7na meyl /#stərmək isə
bədəni və *əlbi ə.iyyətə salar+:
k
<lB@+ İmam 3li (ə)194im *əlbini dünyadan ü.sə, nun
2arlığına d#.ümsü.lük /#stərməsə, nda şan&ş#hrətə -atma*
ü-ün rə*abətə /irişməsə, Allah&taala he- bir mə2lu*un hidayəti
lmadan nu >.ü hidayət edər+ 4imsədən tə5lim almadan >.ü
na elmini #yrədər, hikməti nun *əlbində həkk edər və dilinə
/ətirər+:
B
<BB<+ İmam 3li (ə)19'ünyaya .ahid və rəğbətsi. l ki,
Allahın rəhməti sənin ü.ərinə ensin+:
l
<lB;+ İmam 3li (ə)19!əlbi dünyadan ü.mək ən b#yük
rahatlı*dır+:
A
<lBj+ İmam Gə$$ad (ə)194im *əlbini dünyadan ü.sə,
dünyanın musibətləri na asan /ələr və nlardan narahat
lma.+:
=
<lBk+ İmam Gadi* (ə)19!əlblərini. dünyaya rəğbətsi.
lmayın$a, *əlblərini.ə imanın şirinliyini dadma* haramdır+:
@C
)-. *n za"id insan
<lBB+ Allahın Peyğəmbəri (s)193n .ahid insan haramlardan
u.a*laşandır+:
@@
A
murərul&"ikəm,hədis B=Al
<
,iharul&3nvar, $+l;,səh+ Bj, hədis ;@
;
,iharul&3nvar, $+lA, səh+;<C, hədis =
j
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ ;ll, hədis ;
k
4ən.ul&pmmal, hədis BCBC
B
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ B;, hədis @kk
l
murərul&"ikəm,hədis <<lk
A
murərul&"ikəm,hədis @;@B
=
6əhə)ul&p*ul,səh+ <A@
@C
,iharul&3nvar, $+l;,səh+ j=, hədis <C
@@
3mali&Gədu*,səh+ <l, hədis j
505
<lBl+ İmam 3li (ə)19'ünyəvi işlərlə a2irət iştəyənlər kimi
lmaq 7nlar dünyada .ahid insanlar kimi danışar, əməldə isə
dünyasevənlər kimi larlar+:
@
<lBA+ İmam 3li (ə)193n üstün .ahidlik, .ahidliyi /i.li
sa2lama*dır+:
<
<lB=+ İmam 3li (ə)19tahid, insanlardan *a-an .aman nun
ardın$a /et, .ahid, insanlar a2taran .aman sən ndan *a-+:
;
<llC+ İmam Gə$$ad (ə)19Allah&taala buyurur19Ey Adəm
#vladıo Gənə verdiyim şeyə ra.ı və *ane l ki, insanların ən
.ahidi lasan+:
j
<ll@+ İmam 4a.im (ə)19"ə*i*ətən, si.lərin bəlalara ən
səbrlini. dünyaya ən .ahid lanını.dır+:
k
HYN
tdlənmək
)1. L'lənməyə "ə'əsləndirmək
TurUan:
9Gubaylarını.ı, əməli saleh *ullarını.ı və kəni.lərini.i
evləndirin+ 3/ər nlar y2suldurlarsa, Allah >. )ə.iləti ilə nları
varlı edər+ Allah /eniş lüt) və elm sahibidir+:
B

9quə 7nun (*üdrət) nişanələrindən biri də ünsiyyətdə
lmağını. ü-ün si.ə .#v$ələr yaratmasıdır+ Gi.in aranı.da
məhəbbət və mərhəmət yaratdı+ "ə*i*ətən, bunda nemət
barədə düşünən insanlar ü-ün b#yük ibrətlər vardır+:
l

<ll<+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im Allahla 0ak və təmi.
halda /#rüşmək istəyirsə, ailəli halda 7nun /#rüşünə /etsin+:
A
<ll;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İslamda evlənmək *ədər
Allaha sevimli və ə.i. lan he- bir bina *urulmamışdır+:
=
@
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ BA, hədis @B
<
Fəh$ül&,əlağə, hikmət <A
;
murərul&"ikəm,hədis jClA
j
,iharul&3nvar, $+lA səh+@;=, hədis <<
k
,iharul&3nvar, $+lA səh+;CA, hədis @
B
Fur, ayə ;<
l
Rum, ayə <@
A
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<C, hədis @A
=
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<<, hədis jC
506
<llj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Evlənmək mənim sünnəmdir+
4im mənim sünnəmdən ü. d#ndərərsə mənim ümmətimdən
deyil+:
@
<llk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19xən$ -ağında evlənən elə bir
$avan lmadı ki, nun şeytanı belə )əryad *0armasın19uay
lsun nao uay lsun nao 'ininin ü-də ikisini mənim şərrimdən
*rudu+: ,una /#rə də, insan di/ər ü-də biri *ruma* ü-ün
ilahi tə*vanı *a.anmalıdır+:
<
<llB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19İnsan evlənən .aman dininin
yarısını kamilləşdirmiş lur+ 'i/ər yarısını *ruma* ü-ünsə İlahi
tə*vanı *a.anmalıdır+:
;
<lll+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ru2uda lan evli şə2s, Allah
yanında /ündü.lər ru$ tutan, /e$ələr ibadət edən subaydan
üstündür+:
j
<llA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ailə *uruno ?ünki bu iş si.in
ru.ini.i artırar+:
k
<ll=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9>. subaylarını.ı evləndirin+
,u əməllə Allah&taala nların ə2la*ını /#.əlləşdirər, ru.ilərini
artırar və mərdliklərini
-2aldar+:
B
<lAC+ İmam Gadi* (ə)1 9Evlinin *ıldığı iki rəkət nama.,
subayın *ıldığı yetmiş rəkət nama.dan üstündür+:
l
)4. Bu,aylar
<lA@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Gi.in ən 0is #lülərini.
subaylardır+:
A
<lA<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Aranı.da ən 0islərini.
subaylarını.dır+ Evlinin iki rəkət nama.ı, subayın yetmiş rəkət
nama.ından ya2şıdır+:
=
)3. 8in qardaşını ('ləndirməyin sa'a,ı
<lA;+ İmam Gadi* (ə)1 94im subayı evləndirsə, !iyamət
/ünü Allah&taalanın nə.ər saldığı şə2slərdən biri lar+:
@C
@
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<C, hədis <;
<
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<@, hədis ;j
;
4ən.ul&pmmal, hədis jjjC;
j
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<@, hədis <k
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <@l, hədis @
B
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <l<, hədis ;A
l
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+ <@=, hədis @k
A
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<C, hədis @=
=
4ən.ul&pmmal, hədis jjjjA
@C
əl&4a)i, $+k,səh+ ;;@, hədis <
507
<lAj+ İmam 4a.im (ə)1 9Allahın ərşinin k#l/əsindən baş*a
bir k#l/ə lmayan /ün, ü- nə)ər Allahın ərşinin k#l/əsində
la$a*1 #. müsəlman *ardaşını evləndirən, ya na 2idmət edən,
ya da nun sirrini /i.lədən şə2s+:
@
)4. 1ızları %(z ərə '(rməyə "ə'əsləndirmək
<lAk+ İmam R.a (ə)1 9(əbrayıl Peyğəmbərin (s) yanına /əlib
dedi19Ey Məhəmmədo Rəbbin sənə salam /#ndərir və buyurur1
9,akirə *ı.larını. ağa$da lan meyvə kimidir+ Meyvə yetişəndə
nu dərməkdən baş*a bir dərmanı y2dur, əks halda, /ünəş və
külək nu 2arab edə$ək+ ,akirə *ı.lar da *adınlı* inkişa)
mərhələsinə -atanda, nların ərə verməkdən baş*a bir dərmanı
y2dur+ r2sa, a.ğınlı*dan və )əsaddan amanda
lmaya$a*lar+: Gnra Allahın Peyğəmbəri (s) minbərə *al2ıb,
$amaatı t0ladı və Allahın )ərmanını nlara -atdırdı+:
<
)5. 5ilə qurarkən dinə ə"əmiyyə% '(rmək
<lAB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im *adının /#.əlliyinə /#rə
nunla evlənsə, #. *əlbinin istədiyini nda /#rməyə$ək+ 4im
*adınla nun var&d#vlətinə 2atir evlənsə Allah&taala nu həmin
mal&d#vlətə ta0şırar+ ,eləliklə, si.ə dindar *adınlarla evlənməyi
t#vsiyə edirəm+:
;
<lAl+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!adının /#.əl surətini, nun
/#.əl dindarlığından üstün tutma* lma.+:
j
<lAA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir nə)ər si.ə el-iliyə /ələn
.aman dindarlığını və əmanətdarlığını bəyənsəni., na *ı.
verin+ ,elə etməsəni., yer ü.ündə -2 )əsadlar və 0.ğunlu*lar
t#rəyə$ək+:
k
<AA=+ İmam "əsən (ə) (nunla #. *ı.ının evlənməsi barədə
məşvərət edən bir kişiyə 2itabən)1 97nu tə*valı kişiyə ərə ver+
?ünki sənin *ı.ını sevsə na h#rmət edə$ək və ə/ər sevməsə
na .ülm etməyə$ək+:
B
). 5ğır m("riyyənin məzəmmə% olunması
<l=C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9ymmətimin ən ya2şı
*adınları nların ən /#.əl ü.lüləri və ən a. mehriyyəsi
lanlarıdır+:
l
@
əl&Eisal,səh+@j@, hədis @B<
<
,iharul&3nvar, $+@B,səh+ <<;, hədis <<
;
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <;k, hədis @=
j
4ən.ul&pmmal, hədis jjk=C
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ ;l<, hədis ;
B
Məkarimul&32la*, $+@,səh+ jjB, hədis @k;j
l
,iharul&3nvar, $+ @C;, səh+ <;l, hədis <k
508
<l=@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93n ya2şı mehriyyə, ən
yün/ül lanıdır+:
@
<l=<+ İmam Gadi* (ə)1 9!adının bədbə2tliyi və başıbəlalığı,
mehriyyəsinin -2 lması və ərinə itaətsi.liyidir+:
<
)#. B(6imə ə"əmiyyə% '(rmək
<l=;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9ra2şı və ləya*ətli ailədən
evlənin+ ?ünki *anın tə5siri var+:
;
<l=j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9>. nüt)ələrini. ü-ün (ya2şı
se-im) se-in+ ?ünki *adınlar *ardaşlarına və ba$ılarına
bən.əyən uşa*lar dünyaya /ətirərlər+:
j
<l=k+ Allahın Peyğəmbəri (s) ($amaata 2itabən)1 9Eə.raud&
diməndən (2arabalı*da bitən bitkidən) -əkinin+: 'edilər1
9Eə.raud&dimən nədirn: ,uyurdu1 9P.ğun ailədə b#yümüş
/#.əl ü.lü *adın+:
k
<l=B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9A2ma* *adınla evlənməkdən
-əkinin ki, nunla həyat yldaşı lma* )əsad və nun #vladları
ka)tar si)ətlidir+:
B
)). *rin "&ququ
<l=l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!adının ü.ərində ən b#yük
ha**ı lan şə2s nun əri, kişinin ü.ərində ən b#yük ha**ı lan
şə2s isə nun anasıdır+:
l
<l=A+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9uay lsun ərini narahat edən
*adına və 2ş *adının halına ki, əri ndan ra.ı *alar+:
A
<l==+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər bir kəsə di/ərinin
*arşısında sə$dəyə /etmək əmri verəsi lsaydım, mütlə*
*adına #. əri *arşısında sə$də etmək əmri verərdim+:
=
)+. 1adının "&ququ
<ACC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9(əbrayıl daima mənə
*adınlar barədə ta0şırardı+ Fəti$ədə, elə /üman etdim ki,
@
4ən.ul&pmmal, hədis jjlCl
<
Məaniyul&32bar,səh+ @k<, hədis@
;
4ən.ul&pmmal, hədis jjkk=
j
4ən.ul&pmmal, hədis jjkkl
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+<;<, hədis @C
B
,iharul&3nvar, $+ @C;, səh+ <;l, hədis ;k
l
4ən.ul&pmmal, hədis jjll@
A
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+ <jB, hədis <j
=
əl&4a)i, $+k,səh+ kCA , hədis B
509
0.ğunluğu sübut lunan haldan baş*a, *adına təla* vermək
lma.+:
@
<AC@+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9!adının əri ü.ərində lan
ha**ı budur ki, əri nun *arnını dyursun, bədənini /eyindirsin
və he- va2t na si)ətini turşutmasın+:
<
<AC<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94işinin *adına dediyi 9Mən
səni sevirəm: s#.ü he- va2t *adının *əlbindən silinmə.+:
;
)#-. *rinə xidmə%
<AC;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər *adın ərinə yeddi /ün
2idmət edərsə, Allah&taala (əhənnəmin yeddi *a0ısını nun
ü.ünə bağlayar və (ənnətin səkki. *a0ısını nun ü.ünə a-ar ki,
istədiyi *a0ıdan raya da2il lsun+
Eyni .amanda buyurdu1 9>. ərinə bir *urtum su i-irdən elə
bir *adın y2dur ki, bu əməli na bir il /ündü.ləri ru$ tutma*
və /e$ələri ibadətlə ke-irməkdən daha ya2şı lmasın+:
j
<ACj+ İmam Gadi* (ə)1 9ymmü Gələmə Allahın Rəsulundan
(s) *adınların #. ərlərinə 2idmətlərinin )ə.iləti barədə
sruşanda, "ə.rət (s) buyurdu1 9!adın #. ərinin evini səli*əyə
salma* mə*sədilə bir şeyi yerbəyer edərsə Allah&taala na >.
nə.ərini yetirər və Allah&taala nə.ər yetirdiyi kimsəyə ə.ab
vermə.+:
k
<ACk+ İmam 4a.im (ə)1 9!adının $ihadı, #. ərinə ya2şı *ullu*
etməsidir+:
B
)#1. 1adına xidmə%
<ACB+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94işi #. arvadına su i-irdən
.aman savab *a.anar+:
l
<ACl+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94işinin #. arvad&uşağının
yanında turması Allah yanında mənim bu məs$idimdə etika)
etməsindən daha sevimlidir+:
A
<ACA+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9>. arvadının ağ.ına bir
lğma u.adan kişi savab *a.anar+:
=
@
,iharul&3nvar, $+@C;, səh+ <k;, hədis kA
<
,iharul&3nvar, $+ @C;, səh+ <kj, hədis BC
;
əl&4a)i, $+k,səh+ kB=, hədis k=
j
İrşadul&!ulub, səh+ @lk
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <k@, hədis j=
B
əl&4a)i, $+k,səh+ kCl , hədis j
l
4ən.ul&pmmal,hədis jjj;k
A
6ənbihul&Eəvatir, $+<,səh+ @<<
=
Muhə$$ətul&,ey.a, $+;,səh+ lC
510
)#2. *ri inci%mək
<AC=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9>. ərini in$idən *adın ərinə
k#mək edib, nu ra.ı salmayın$a, Allah&taala nun nama.ını və
2eyir əməlini & #mrü byu ru$ tutsa belə &*əbul etmə.+ 4işi də
həm-inin, ə/ər #. arvadını in$idib .ülm etsə, həmin /ünah və
ə.ab nun ü-ün də var+:
@
<A@C+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Mən #.ü d#yülməyə ndan
daha -2 layi* lan arvadını d#yən kişiyə təə$$üb edirəm+:
<
<A@@+ İmam Gadi* (ə)1 9Məl5undur, məl5undur, #. ərini
in$idən və nu *əm/in edən *adın+ Eşbə2tdir, 2şbə2tdir #.
ərinə h#rmət edən, ə.iyyət verməyən və bütün hallarda na
itaət edən *adın+:
;
)#3. Dis xasiyyə%ə sə,r (%mək
<A@<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93/ər kişi Allaha 2atir və
7nun müka)atına ümid edərək #. arvadının 0is 2asiyyətinə səbr
edib, nu Allahın hesabına ta0şırarsa, Allah&taala na səbr
etdiyi hər /e$ə və /ündü.ə /#rə 3yyub(ə) 0eyğəmbərin bəla
mü*abilində *a.andığı savabı bə2ş edər+ !adının /e$ə və
/ündü. etdiyi /ünahlar *umsallı*dakı *umlar *ədər lsa belə+:
j
<A@;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93rinin 0is ə2la*ı *arşısında
səbr edən *adına Allah&taala iir5nun .#v$əsi Asiyanın savabı
*ədər savab bə2ş edər+:
k
)#4. Uəyaqə%li qadın
<A@j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9M#min, Allahın tə*vasından
snra ləya*ətli *adından ya2şı bir bəhrə /#türməmişdir+:
B
<A@k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9'ünyanın ən ya2şı neməti
ləya*ətli *adındır+:
l
<A@B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94işinin 2şbə2tliklərindən biri
də ləya*ətli arvadı lmasıdır+:
A
)#5. Uəyaqə%siz qadın
<A@l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 93n 0is şey ləya*ətsi.
arvaddır+:
=
@
uəsailuş&Diə, $+@j,səh+ @@B , hədis@
<
(amiul&32bar,səh+ jjl , hədis @<k=
;
,iharul&3nvar, $+@C;səh+<k; , hədis kk
j
Gəvabul&3mal,səh+ ;;= , hədis @
k
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <jl , hədis ;C
B
4ən.ul&pmmal, hədis jjj@C
l
4ən.ul&pmmal, hədis jjjk@
A
əl&4a)i, $+k,səh+ ;<l , hədis j
=
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <jC , hədis k<
511
<A@A+ İmam Gadi* (s)1 9M#mini ən -2 məğlub edən düşmən
ləya*ətsi. .#v$ədir+:
@
<A@=+ İmam Gadi* (ə)1 9Allahın Rəsulunun (s) dualarından
biri bu idi1 9!$alı* -ağına -atmamış məni *$aldan *adından
Gənə 0ənah /ətirirəm+:
<
)#. 5lla"a qarşı g&na" (%məkdə qadına i%aə%
<A<C+ İmam 3li (ə)1 9Pis *adınlardan *r2un və nların
ya2şılarından -əkinin+ 3/ər si.i bir 2eyir işə -ağırsalar *ula*
aşmayın ki, haramda və 0is işlərdə itaət etməyini.ə
tamahlanmasınlar+:
;
<A<@+ İmam 3li (ə)1 9İ2tiyarı *adının əlində lan hər bir kişi
məl5undur+:
j
)##. 5ilənin xərclərində ,əzi incəliklərə riayə% (%mək
<A<<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im ba.ara da2il landa bir
hədiyyə alıb nu #. ailəsinə a0arsa, bir dəstə m#hta$a sədə*ə
verən şə2s kimidir+ "ədiyyəni verəndə *ı.lardan başlayın+:
k
<A<;+ İmam Gə$$ad (ə)1 94im #. ailəsini daha -2 ri)ahda və
)iravanlı*da sa2lasa, Allah&taala ndan daha -2 ra.ı lar+:
B
)#). ?oya dəF'ə%i qə,ul (%məyin qaydası
<A<j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 96y mərasiminə də5vət
lunan .aman, ra /etməkdə bir *ədər lən/iyin+ ?ünki bu
mərasim insana dünyanı 2atırladar+ Amma də)n mərasiminə
də5vət lunan .aman na /etməyə tələsin ki, bu mərasim
a2irəti 2atırladar+:
l
<A<k+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9Gi.lərdən birini. ty
mə$lisinə də5vət lunarsa, *əbul edin+:
A
)#+. L'lənməyi aşkarlamağa "ə'əsləndirmək.
<A<B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,u tyları aşkar edin, nları
məs$idlərdə ke-irin+:
=
@
Mənla rəh.uruhul&iə*ih, $+;,səh+ ;=C , hədis j;lC
<
əl&4a)i, $+k,səh+ ;@B , hədis ;
;
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <<j , hədis j
j
əl&4a)i, $+k,səh+k@A , hədis @C
k
,iharul&3nvar, $+@Cj,səh+ B= , hədis <
B
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ @;B , hədis @;
l
,iharul&3nvar, $+@C;,səh+ <l= , hədis <
A
4ən.ul&pmmal, hədis jjB@l
=
4ən.ul&pmmal, hədis jjk;B
512
<A<l+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 96y mərasimini aşkar və
el-iliyi /i.li edin+:
@C
@C
4ən.ul&pmmal, hədis jjk;<
513
ιοοοοοοπ
HYY
garüXmək niiyarəto
))-. 5lla"a xa%ir gör&şməyə "ə'əsləndirmək
<A<A+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im bir ehtiya$a /#rə y2,
yalnı. m#min *ardaşını /#rmək ü-ün nun evinə /edərsə,
Allahı .iyarət edənlərin sırasında ya.ılar+ >. *na*larına
ehtiram etmək isə Allaha layi*dir+:
@
<A<=+ İmam 3li (ə)1 9Allaha 2atir .iyarət edin+ Allaha 2atir
dstlu* edin+ Allaha 2atir bə2şiş edin və bə2şiş verməkdən
Allaha 2atir -əkinin+ Allahın düşmənləri ilə əla*əni kəsin və
Allahın dstları ilə əla*ə yaradın+:
<
<A;C+ İmam ,a*ir (ə)1 9Evlərini.də bir&birini.lə /#rüşün+
?ünki bu bi.im işimi.i dirildər və bi.im işi dirildənə Allahın
rəhməti lsun+:
;
<A;@+ İmam Gadi* (ə)1 94im Allah ylunda və Allaha 2atir #.
m#min *ardaşını /#rməyə /edərsə !iyamət /ünü nurlu
libasların arasından vu*arla ke-ər və nəyin yanından ke-ərsə
nu işı*landırar+:
j
<A;<+ İmam Gadi* (ə)1 9,ir&birini.lə /#rüşün və .iyarət edin
ki, /#rüşlərini. *əlblərini.in diri *almasına, bi.im hədislərin yad
edilməsinə səbəb lar və bi.im hədislər si.i bir&birini.ə
mehriban edər+ 3/ər nlara əməl etsəni. kamillik və ni$at
ta0a$a*sını.+ 3/ər tərk etsəni. ylu a.ıb, məhv la$a*sını.+
,eləliklə, bi.im hədislərə əməl edin ki, belə lan halda mən
si.in ni$at ta0manı.a .aminəm+:
k
<A;;+ İmam 4a.im (ə)1 9M#min *ardaşların bir&birilə Allaha
2atir /#rüşməsi *ədər he- bir şey iblisi və nun rdusunu
darmadağın etmir+:
B
))1. 1ardaşlarla gör&şməyin səmərələri
@
,iharul&3nvar, $+ll,səh+ @=< , hədis @@
<
murərul&"ikəm,hədis kj=<
;
,iharul&3nvar, $+<,səh+ @jj , hədis B
j
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ ;jl , hədis A
k
əl&4a)i, $+<,səh+@AB , hədis <
B
əl&4a)i, $+<,səh+ @AA , hədis l
514
<A;j+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9x#rüşmək və .iyarət
məhəbbət (t2umu) bitirər+:
@
<A;k+ İmam (avad (ə)1 9'in *ardaşları ilə /#rüşmək, *ısa
lsa belə, ə*lin -i-əklənməsinə və bar verməsinə səbəb lar+:
<
))2. Pör&şməyin qaydası
<A;B+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 9,ir /ündən bir .iyarət et ki,
daha sevimli lasan+:
;
<A;l+ İmam 3li (ə) (ğlu "üseynə (ə) vəsiyyətindən)1 9?2
/#rüşmək 0ərişanlı* /ətirər+:
j
<A;A+ İmam 3li (ə)1 9>. (din) *ardaşının dstluğuna əmin
landa, artı* nə va2t nun .iyarətinə /edə$əyinə və nun sənin
.iyarətinə /ələ$əyinə əhəmiyyət vermə+:
k
@
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ ;kk , hədis ;B
<
,iharul&3nvar, $+lj,səh+ ;k; , hədis <B
;
,iharul&3nvar, $+lj,səh+;kk , hədis ;B
j
,iharul&3nvar, $+ll,səh+<;l , hədis @
k
murərul&"ikəm,hədis jCAl
515
ιοοοοοοπ
HYZ
Tərlərin ziyarəti
))3. D(yğəm,ərin ziyarə%i
<A;=+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im mənim .iyarətimə
/ələrsə, !iyamət /ünü nun şə)aət-isi laram+:
@
<AjC+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im yer ü.ünün hər hansı bir
yerindən mənə salam /#ndərsə, salamı mənə /əlib -atar+ 4im
*əbrim üstündə mənə salam /#ndərsə, nu eşidərəm+:
<
))4. !əFsum imamların ziyarə%i
<Aj@+ Allahın Peyğəmbəri (s) (9Ata$ano Gi.i .iyarət edən
kəsin müka)atı nədirn: deyə müra$iət edən "əsən ibn 3liyə (ə)
$avabından) 94im məni, Gənin atanı, ya *ardaşını və ya sənin
#.ünü diri va2tı və dünyadan k#-əndən snra .iyarət edərsə,
mənim ü.ərimdə ha**ı var ki, !iyamət /ünü nu .iyarət edim
və nu /ünahlarından 2ilas edim+:
;
<Aj<+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 94im 9,ə/i:də "əsəni .iyarət
edərsə, Allah&taala aya*lar titrəyən /ün, nun *ədəmlərini
Giratın üstündə m#hkəm edər+:
j
<Aj;+ Allahın Peyğəmbəri (s)1 96e.liklə mənim bədənimin bir
0arəsi Erasanda də)n lunar+ 7nu .iyarət edən elə bir m#min
y2dur ki, Allah&taala !iyamət /ünü behişti na va$ib və
bədənini (əhənnəm atəşinə haram etməsin+:
k
<Ajj+ İmam Gadi* (ə)1 94im və)atımı.dan snra bi.i .iyarət
edərsə, bi.i sağlığımı.da .iyarət etmiş kimidir+:
B
<Ajk+ İmam Gadi* (ə)1 94ü)ənin ya2ınlığında bir *əbir var ki,
hər *əmli raya /edib nun yanında d#rd rəkət nama. *ılsa,
Allah&taala nun ehtiya$ını #dəməklə nu şad edər+:
l
<AjB+ İmam Gadi* (ə)1 9Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur1
9Mənim *əbrimlə minbərimin arasında (ənnət bağlarından bir
bağ var və mənim minbərim (ənnət ar2larından birinin
ü.ərində *urulmuşdur+: ?ünki iatimənin (Allahın salamı lsun
@
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ @j< , hədis @A
<
,iharul&3nvar, $+@CC, səh+ @A< , hədis j
;
İləluş&Dəraye,səh+ jkC , hədis k
j
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ @j@ , hədis @j
k
,iharul&3nvar, $+@C<,səh+ ;@ , hədis @
B
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ @<j , hədis ;j
l
,iharul&3nvar, $+@CC ,hədis <k= , hədis l
516
na) *əbri, Allahın Rəsulunun *əbri ilə nun minbəri
arasındadır+ iatimənin *əbri (ənnət bağlarından biridir və
(ənnət ar2larından biri də na tərə) a2ır+:
@
<Ajl+ İmam Gadi* (ə)1 94im "üseyni (ə) nun ha**ına və
mə*amına layi* mə5ri)ətlə .iyarət edərsə Allah&taala nun-ün
min *əbul lunmuş hə$$in və min *əbul lunmuş ümrənin
savabını ya.ar, nun ke-miş və /ələ$ək /ünahlarını bağışlar+:
<
<AjA+ İmam Gadi* (ə)1 9"üseyn ibn 3li (ə) buyurardı1 93/ər
mənim .əvvarım Allahın nun ü-ün nə ha.ırladığını bilsə, nun
sevin$i (sə)ərin yrğunluğundan dğan) d#.ümsü.lüyündən
daha -2 lar+: "ə*i*ətən, nun .əvvarı hər bir /ünahdan 0ak
halda #. evinə *ayıdar+:
;
<Aj=+ İmam Gadi* (ə)1 9İmam "üseynin (ə) .iyarətinə
/edəndə *əm&*üssəli *əlblə, nimdaş bədənli, t.a bulaşmış, a$
və təşnə halda .iyarət et+ ?ünki "üseyn *əm&*üssəli, nimdaş,
t.a bülaşmış, a$ və təşnə halda #ldürüldü+ >. ha$ətlərini
ndan istə və /eri *ayıt, nun *əbrinin kənarında məskən
salma+:
j
<AkC+ İmam Gadi* (ə)1 94im məni .iyarət etsə /ünahları
bağışlanar və y2sullu*da #lmə.+:
k
<Ak@+ İmam Gadi* (ə) (9Gi.lərdən birini.i .iyarət edənin
savabı nədirn: deyə sruşan kimsəyə $avabından)1 9Allahın
Rəsulunu (s) .iyarət edən şə2sin savabı *ədərdir+:
B
<Ak<+ İmam R.a (ə)1 93mirəl&m#mininin (ə) *əbrinin
.iyarətinin "üseynin (ə) *əbrinin .iyarətindən üstünlüyü və
)ə.iləti 3mirəl&m#minin (ə) "üseyndən (ə) üstünlüyü və )ə.iləti
kimidir+:
l
<Ak;+ İmam R.a (ə) (İbn Gənanın 9si.in atanı.ı .iyarət edən
kimsənin savabı nədirn: sualının $avabında)1 97nun savabı
(ənnətdir+ ,eləliklə, ali$ənabı .iyarət et+:
A
<Akj+ İmam R.a (ə)1 9"a** və mə*amımı tanıyan
dstlarımın arasında, məni .iyarət edən elə bir şə2s y2dur ki,
!iyamət /ünü na şə)aət etməyim+:
=
<Akk+ İmam R.a (ə)1 94im məni *ürbət diyarda .iyarət
edərsə, !iyamət /ünü ü- yerdə nun dadına yetişərəm və
nların *r2ularından, -ətinliklərindən nu 2ilas edərəm1 əməl
də)tərləri sağa və sla veriləndə, Giratdan ke-əndə, əməllər
tərə.idə #l-üləndə+:
@C
@
Məanil&32bar,səh+ <Bl , hədis @
<
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ <kl , hədis @
;
3mali&6usi,səh+ kk , hədis lj
j
Gəvabul&3mal,səh+ @@j , hədis <@
k
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ @jk , hədis ;j
B
əl&4a)i, $+j,səh+ kl= , hədis @
l
,iharul&3nvar, $+@CC,səh+ <BB , hədis @j
A
,iharul&3nvar, $+@C<, səh+@, hədis ;
=
pyune 32bari&R.a (ə), $+<, səh+<kA , hədis @B
@C
pyune 32bari&R.a (ə), $+<,səh+<kk , hədis <
517
<AkB+ İmam "adi (ə) (İmam "üseyn(ə), İmam 4a.im (ə) və
İmam (avadın (ə) .iyarətləri barədə İbrahim ibn pğbənin
sualına $avabı)1 9İmam "üseynin (ə) .iyarəti üstündür, an$a*
nların hamısını .iyarət etsən daha kamil və savabı daha -2
lar+:
@
<Akl+ İmam 3skəri (ə) (3bu "aşim (ə)əriyə 2itabən)1
9Mənim Gamirrada *əbrim iəratın hər iki tərə)inin sakinlərinin
əmin&amanlığına səbəbdir+:
<
))5. İmam :azimın /ə0 qızı Fa%imənin ziyarə%i
<AkA+ İmam Gadi* (ə)1 9,i.im bir hərəmimi. var, da
!umdur+ 6e.liklə mənim #vladlarımdan iatimə adlı bir 2anım
rada də)n luna$a*+ 4im nu .iyarət etsə, (ənnət na va$ib
lar+:
;
<Ak=+ İmam (avad (ə)1 9!umda bibimin *əbrini .iyarət
edənin müka)atı (ənnətdir+:
j
)). .əzrə% *,d&ləzim .əsəninin ziyarə%i
<ABC+ 9Gəvabul əmal:19Rey əhalisindən bir nə)ər İmam
"adinin (ə) yanına /ələndə "ə.rət (ə) ndan sruşur19"arada
idinn: (7 kişi deyir) 'edim19İmam "üseynin (ə) .iyarətinə
/etmişdim+: "ə.rət (ə) buyurdu19,il ki, #. şəhərini.dəki
3bdülə.imin *əbrini .iyarət etsən, "üseyn ibn 3lini (ə) .iyarət
etmiş kimisən+:
k
))#. *məli sal(" insanların qə,rlərinin ziyarə%i
<AB@+ İmam Gadi* (ə)194imin bi.ləri .iyarət etməyə imkanı
-atmırsa, əməli saleh dstlarımı.ın *əbrlərini .iyarət etsə
nun-ün bi.im .iyarətimi.in savabı ya.ılar+:
B
))). >lənlərin qə,rlərinin ziyarə%i.
<AB<+ İmam 3li(ə)19>. #lənlərini.i .iyarət edin+ ?ünki nlar
si.inlə /#rüşməkdən şad lurlar+ İnsan #. ata&anasının *əbri
üstündə nlara dua edəndən snra Allahdan #. diləyini
diləməlidir+:
l
<AB;+ İmam Gadi* (ə) ('avud Rə**inin 9İnsan #. atasının,
*humunun və *əribin *əbri üstünə /edir+ ,u işin na )aydası
varmın: sualına $avabından)1 9,əli+ Gi.lərdən birini.ə bir
hədiyyə veriləndə şad lduğunu. kimi, #lü də si.in bu işini.ə
sevinir+:
A
@
əl&4a)i, $+j,səh+ kA; , hədis ;
<
,iharul&3nvar, $+@C<,səh+ k= , hədis @
;
,iharul&3nvar, $+@C<,səh+ <Bl , hədis k
j
,iharul&3nvar, $+@C<səh+ <Bk , hədis ;
k
Gəvabul % 3mal, səh+ @<j , hədis @
B
,iharul % 3nvar, $+lj,səh+ ;kj , hədis <=
l
əl&Eisal,səh+ B@A , hədis @C
A
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ l@ , hədis B
518
))+. 1ə,iris%an ə"linə salam '(rmək
<ABj+ İmam 3li (ə) (*əbiristandan ke-ərkən)1 9Galam lsun
si.ə, ey *əbirlərdə yatanlar+ Gi. /etdini., bi. isə *aldı*+ İnşallah,
bi. də si.lərə *şula$ağı*+ Gi.in evlərini.də baş*aları turur,
.#v$ələrini. ərə /ediblər, mallarını. b#lünübdür+ ,u bi.də lan
2əbərlərdir+ 4aş biləydim si.də nə 2əbər varn: Gnra
buyurdu19,ilin ki, nlar dil a-ıb danışsaydılar belə
deyərdilər19,i. tə*vanı ən ya2şı a.u*ə ta0dı*+:
@
@
,iharul&3nvar, $+lA,səh+ l@ , hədis ;k
519
HY[
iinət
)+-. $inə%
TurUan:
9Ey Adəm #vladlarıo "ər bir məs$iddə #. .inətlərini.i
/eyinin, yeyin, i-in, lakin isra) etməyin+ 7 (Allah), isra) edənləri
sevmə.+:
@

9Ey Peyğəmbəro 'e ki, Allahın #. bəndələri ü-ün yaratdığı
.inəti və təmi. ru.iləri kim haram etmişdirn:
<
Vədis:
<ABk+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Allah m#min bəndəsinin (din)
*ardaşının yanına /edəndə #.ünü, nu .iyarət etmək ü-ün
ha.ırlayıb bə.əməsini sevər+:
;
<ABB+ İmam 3li (ə)19Gi.lərdən hər birini. nu ən ya2şı
si)ətdə /#rmək istədiyi yad bir insan ü-ün #.ünü bə.ədiyi kimi,
#. müsəlman *ardaşının yanına /edəndə də #.ünü elə
bə.əməlidir+:
j
<ABl+ İmam 3li (ə)19,atini /#.əllik .ahiri /#.əllikdən
ya2şıdır+:
k
<ABA+ İmam 3li (ə)19İmanın .inəti batinin 0aklığı və .ahirən
/#.əl rə)tardır+:
B
)+1. *n gözəl ,əzək
<AB=+ Allahın Peyğəmbəri (s)194işinin ən /#.əl .inəti imanla
müşaiyət lunan sakitlikdir+:
l
<AlC+ İmam 3li (ə)193n /#.əl məslək səni insanlarla
*aynayıb&*arışdıran, nların arasında səni /#.əl /#stərən və a$ı
dillərini səndən -əkindirəndir+:
A
<Al@+ İmam 3li (ə)19"e- bir bə.ənən Allaha ibadət kimi bir
@
35ra), ayə @;@
<
35ra), ayə @;<
;
,iharul&3nvar, $+l=,səh+ ;Cl , hədis <;
j
,iharul&3nvar, $+l=,səh+ <=A , hədis ;
k
murərul&"ikəm,hədis kkC;
B
murərul&"ikəm,hədis kkCj
l
,iharul&3nvar, $+l@,səh+ ;;l , hədis <
A
murərul&"ikəm,hədis ;jlC
520
.inətlə bə.ənməyib+:
=
=
murərul&"ikəm,hədis =jA=
521

HZ\
Məsuliyyət
)+2. !ə2suliyyə%
TurUan:
9And lsun sənin Rəbbinə, nların hamısından etdikləri
əməllər barədə sruşa$ağı*+:
@
Vədis:
<Al<+ İmam 3li (ə)19Allahdan, 7nun bəndələri və
tr0a*larına barəsində *r2un+ ?ünki si. hətta tr0a*lara və
heyvanlara /#rə də $avabdeh lmalısını.+ Allahdan *r2un və
7na itaətsi.lik etməyin+:
<
)+3. Cmumi !ə2suliyyə%
<Al;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19,ilin ki, si.in hamını.
rəhbərsini. və rəiyyət
;
sahibisini.+ "amını. #. rəiyyətini. və
əlini. altında lanlar barədə srğu&sual luna$a*sını.+ Rəhbər
2al*ın baş-ısıdır və #. rəiyyətinə /#rə srğu&sual luna$a*+ 4işi
#. ailəsinin baş-ısıdır və nlara /#rə $avabdehlik daşımalıdır+
!adın #. evinin və ərinin uşa*larının baş-ısıdır və nlara /#rə
$avabdeh lmalıdır+:
j
<Alj+ İmam 3li (ə)19"ər bir kişi #. tabeliyində lanlara və
ailəsinə /#rə srğu&sual luna$a*+:
k
)+4. 1ulağınJ göz&n 'ə qəl,in !ə2suliyyə%i
<Alk+ 9Mən lə yəh.uruhul )ə*ih:19,ir kişi İmam Gadi*ə
(ə)ər. etdi19Mənim *nşularımın $avan kəni.ləri var və bu
kəni.lər 2ş ava.la 2uyub ud -alırlar+ Mən əl&ü. yuyulan yerə
/edəndə bə5.ən nların -alıb 2uma*larına *ula* asma* ü-ün
u.un müddət tururamq: "ə.rət buyurdu19Gən Allah, sən də
belə edirsənnoo: Allah&taalanın 9"ə*i*ətən, *ula*dan, /#.dən,
*əlbdən, nların hamısından sruşula$a*dır: buyurduğunu
@
"i$r, ayə =<, =;
<
Fəh$ül&,əlağə, 2ütbə @Bl
;
Rəiyyət % ,aş-ısı, himayə-isi lan bir 2al* kütləsi, $amaat+ 4iminsə rəhbərliyi
altında lan bir *ru0 insan+
j
Gəhihi&Muslim,səh+ @A<=
k
murərul&"ikəm,hədis l<kj
522
eşitməmisənmin:
B
B
Mən la yəh.uruhul&iə*ih, $+@,səh+@AC , hədis @ll
523
HZH
Oual nHo
tlm ayrənmək
)+5. TLlmin a6arıR
TurUan:
9Gəndən *aba* da #.lərinə vəhy etdiyimi. kişilərdən baş*a
bir kəs /#ndərmədik+ 3/ər bilmirsini.sə, .ikr əhlindən
sruşun+:
@
Vədis:
<AlB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Elm 2ə.inə, nun a-arları isə
suallardır+ Allah si.ə rəhm eləsin, sruşun, -ünki bu işdə d#rd
nə)ər savab *a.anar1 sruşan, $avab verən, *ula* asan və
nları sevən+:
<
<All+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gual elmin yarısıdır+:
;
)+. Pözəl %ərzdə soruşmaq
<AlA+ Allahın Peyğəmbəri(s)19x#.əl tər.də sruşma* dinin
yarısıdır+:
j
<Al=+ İmam 3li (ə) (-ətinlik dğuran bir sualı sruşan kişinin
$avabında)1 9>yrənmək niyyəti ilə sruş, ə.iyyət vermək və
səhv a2tarma* niyyəti ilə sruşma+ ?ünki #yrənmək istəyən
$ahil alim kimidir+ A.ğınlığa *ədəm *yan alim isə səhv tutma*
mə*sədilə sruşan $ahilə bən.ər+:
k

)+#. A(rsiz sual '(rməkdən 6əkinmək
TurUan:
9Ey iman /ətirənləro Gi.ə aşkar lduğu halda 2şunu.
/əlmədiyi şeylər barədə sruşmayın+ 3/ər !ur5an na.il landa
nlar barədə sruşsanı., si.ə aydın lar+ Allah nlardan
(suallardan) ke-di+ Allah bağışlayan və həlimdir:
B
Vədis:
@
Fəhl, ayə j;
<
6uhə)ul&p*ul,səh+ j<
;
4ən.ul&pmmal, hədis <=<BC
j
6uhə)ul&p*ul,səh+ kB
k
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;<C
B
Maidə, ayə @C@
524
<AAC+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Mən si.ə rü2sət verənədək,
si. mənə rü2sət verin+ ?ünki si.dən *aba*kılar -2 sual
verməkdən və #. 0eyğəmbərlərinin yanına -2 /əlib&
/etməkdən məhv ldular+ ,eləliklə, si.ə /#stəriş verdiyim
.aman, ba$ardığını. *ədər nu yerinə yetirin və bir şeyi
*adağan etdiyim .aman ndan u.a*laşın+:
@
)+). @ilmədiyin suallara ca'a, '(rmək
<AA@+ Allahın Peyğəmbəri (s) (3bu.ərə t#vsiyyəsindən)1 9Ey
3bu.əro ,ilmədiyin şey barədə səndən sruşanda 9bilmirəm:
de ki, nun nəti$ələrindən 2ilas lasan+ ,ilmədiyin şey ha*da
)itva vermə ki, !iyamət /ünü Allahın ə.abından ni$at
ta0asan+:
<
<AA<+ İmam 3li(ə)19Alimdən $avabını bilmədiyi bir sualı
sruşanda 9bilmirəm: deməyə utanma.+:
;
<AA;+ İmam 3li (ə)194im 9bilmirəm: s#.ündən u.a*laşsa,
#.ünün #lüm u-urumuna düşər+:
j
<AAj+ İmam Gadi*(ə)19"ər verilən suala $avab verən
dəlidir+:
k
<AAk+ İmam Gadi* (ə)19Alimin, na verilən sualın $avabını
bilməyəndə 9Allah daha ya2şı bilir+: deməyə ha**ı var+ Amma
alim lmayanın belə deməyə ha**ı y2dur və 9bilmirəm:
deməlidir+:
B
@
4ən.ul&pmmal, hədis =@B
<
Məkarimul&32la*, $+<,səh+ ;Bj , hədis <BB@
;
əl&Məhasin, $+@,səh+ ;<A , hədis BBj
j
Fəh$ül&,əlağə, hikmət Ak
k
,iharul&3nvar, $+<,səh+ @@l , hədis @k
B
əl&4a)i, $+@,səh+ j< , hədis k
525
ιοοοοοοπ
HZJ
Oual nJo
Vacət istəmək
)++. İnsanlardan "acə% is%əməyin qadağan olması
TurUan:
9,u sədə*ələr Allah ylunda sı2ıntıya düşən və (#.
dlanışı*larını təmin etmək ü-ün) sə)ərə -ı2a bilməyən
y2sullar ü-ündür+ 7nlar -2 həyalı lub (dilən-ilikdən
-əkindiklərinə /#rə), məlumatı lmayanlar nları varlı hesab
edirlər+ Gən nları ü.lərindən tanıyırsan+ 7nlar insanlardan
israrla he- nə istəmə.lər+ Dübhəsi. ki, nlara sədə*ə verdiyini.
hər bir maldan, Allah a/ahdır+:
@

<AAB+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ey 3bu.əro Eahişdən və
dilən-ilikdən ehtiyatlı l ki, , düynada 2arlığa və y2sulluğa
səbəb lar, !iyamət /ünü isə hesab&kitabı u.undur+:
<
<AAl+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im mənə insanlardan he- nə
istəməməyi s#. verər ki, mən na (ənnəti verimn: Guban
dedi19Mən+: ,undan snra Guban insanlardan he- nə
istəmirdi+:
;
<AAA+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Ehtiya$ını dilə /ətirməyin
*a0ısını #. ü.ünə a-an elə bir bəndə lmadı ki, Allah&taala
y2sulluğun yetmiş *a0ısını nun ü.ünə a-masın+:
j
<AA=+ İmam 3li (ə)194im Allahdan *eyrisindən bir şey istəsə,
məhrumiyyətə layi* lar+:
k
<A=C+ İmam "əsən (ə)19,u ü- yerdən baş*a bir yerdə
ehtiya$ istəmək rəva deyil1 Ağır *anbahasında, ya ü.ü$ü
br$da, ya #ldürü$ü y2sullu*da+:
B
<A=@+ İmam Gə$$ad (ə)19İnsanlardan ehtiya$ istəmək
həyatda 2arlığa, həya və abrın /etməsinə səbəb lar+ Elə$ə də,
insanın vü*arını, ə.əmətini a.aldar və , əsl y2sullu*dur+
@
,ə*ərə, ayə <l;
<
Mən la rəh.uruhul&iə*ih, $+j,səh+ ;lk , hədis klB<
;
4ən.ul•pmmal, hədis@l@j<
j
(amiul&32la*,səh+ ;l= , hədis @CB@
k
murərul&"ikəm,hədis l==;
B
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @k< , hədis @B
526
Ehtiya$ əlini insanlara a. u.atma* isə nəğd lan
ehtiya$sı.lı*dır+:
@
<A=<+ İmam Gadi* (ə)19,i.im şiəmi. a$ından #lsə də, ehtiya$
əlini insanlara u.atma.+:
<
+--. L"%iyac olmayan y(rdə kömək is%əməkdən
6əkindirmək
<A=;+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im, ehtiya$ lmadığı halda,
ehtiya$ əlini u.adarsa nəti$əsi başağrı və ürək ağrısı lar+:
;
<A=j+ İmam Gə$$ad (ə)19Mən Rəbbimi .amin tuturam ki,
ehtiya$ı lmadan baş*asından bir şey istəyən elə bir kəs lmadı
ki, nun bu diləyi bir /ün nu hə*i*i ehtiya$ əlini u.atmağa
mə$bur etməsin+:
j
<A=k+ İmam ,a*ir (ə)194im ehtiya$ı lmadan 2ahiş (və
dilən-ilik) edərsə, !iyamət /ünü ü.ü -ırma*lanmış halda
Allahla /#rüşər+:
k
+-1. İnsanlardan ("%iyacsız olmağa "ə'əsləndirmək
<A=B+ Allahın Peyğəmbəri (s)194im bi.dən bir şey istəsə na
verərik, kim bir şey istəməsə Allah&taala nu ehtiya$sı. və varlı
edər+:
B
<A=l+ Allahın Peyğəmbəri (s)19Gi.lərdən hər birini. kəndir
/#türüb bir *u$a* dun /ətirib satsa və bu işlə #. abrını *rusa,
bu nun-ün ehtiya$ əlini u.atma*dan daha ya2şıdır+:
l
+-2. Aaxşılığı onun ə"lindən is%əmək
<A=A+ Allahın Peyğəmbəri (s)19ra2şılığı və bə2şişi
ümmətimin sə2avətlilərindən və mehribanlarından istəyin ki,
nların k#l/əsində yaşayasını.+:
A
<A==+ İmam 3li (ə)19Gənin abrın dnmuş bu.dur, ehtiya$
istəmək isə nu damla&damla əridər+ ,eləliklə, ba2 /#r nu
kimin yanında əridirsən+:
=
<=CC+ İmam 3li (ə)19Ehtiya$ın aradan /etməsi nu əhli
lmayandan istəməkdən daha asandır+:
@C
@
6uhə)ul&p*ul,səh+ l=
<
uəsailuş&Diə, $+B,səh+ ;C= , hədis @k
;
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @kB , hədis <=
j
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @kA , hədis ;l
k
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @kk , hədis <B
B
əl&4a)i, $+<,səh+ @;A , hədis <
l
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @kA , hədis ;l
A
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @BC , hədis ;A
=
Fəh$ül&,əlağə, hikmət ;jB
@C
Fəh$ül&,əlağə, hikmət BB
527
+-3. 8ilək diləməyin qaydası
<=C@+ İmam Gadi* (ə)19Gənə rədd $avabı verməsindən
*r2duğun kimsədən he- nə istəmə+:
@
<=C<+ İmam Gadi* (ə)19y- şey məhrumiyyətə səbəb lar1
istəməkdə israr etmək, *eybət və riş2ənd etmək+:
<
+-4. İs%əyəni na&mid qay%armağın qadağan olması
TurUan:
9uə dilən-ini (*a0ıdan) *vma:
;

Vədis:
<=C;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'ilən-inin diləyini rədd
etməyin+ ?ünki dilən-ilərin yalan danışma*ları lmasaydı,
nların 2ahişini rədd edən şə2s he- va2t ni$at ta0ma.dı+:
j
<=Cj+ Allahın Peyğəmbəri (s)19'ilən-iyə ba2ın, ə/ər na
ürəyini. yansa sədə*ə verin+ ?ünki , dğru danışır+:
k
<=Ck+ İmam 3li (ə)19'ilən-ini əlibş /eri *aytarma, əksinə,
ü.ümün ya 2urma dənəsinin yarısı lmuş lsa belə, na ver+:
B
<=CB+ İmam 3li (ə)19uermək istədiyin sədə*ənin a.lığından
utanma, ?ünki (dilən-ini) məhrum etmək ndan daha 0isdir+:
l
<=Cl+ İmam "üseyn (ə)1 M#hta$ 2ahiş etməklə #. h#rmətini
və abrını t#kmüşdür+ Gən də, nu naümid etməməklə #. abrını
və h#rmətini sa2la+:
A
<=CA+ İmam ,a*ir (ə)19'ilən-i nun 2ahişində və istəyində
nə /i.ləndiyini bilsəydi, he- va2t he- kimdən bir şey istəmə.di+
3/ər 2ahiş lunan şə2s, naümid *aytarma*da nə /i.ləndiyini
bilsəydi, he- va2t he- kəs di/ərini naümid *aytarma.dı+:
=
<=C=l İmam Gadi* (ə)19,ir şə2s ehtiya$ əlini mənə u.adan
.aman nun ehtiya$ını #dəməyə tələsirəm+ ?ünki işin işdən
ke-diyindən və mənim k#məyimin artı* na )ayda
verməməsindən *r2uram+:
@C
<=@C+ İmam Gadi* (ə)19 y- dilən-iyə yemək verin+ ,undan
snra i2tiyar si.in #.ünü.dədir, istəsəni. daha -2unu
@
35lamud&'in,səh+ ;C;
<
6uhə)ul&p*ul,səh+ ;<@
;
tuha, ayə @C
j
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @kA , hədis ;l
k
Fəvadirul&Rəvandi,səh+ ;
B
6uhə)ul&p*ul,səh+ @l<
l
Fəh$ül&,əlağə, hikmət Bl
A
4əş)ul&mummə, $+ <, səh+<jj
=
6uhə)ul&p*ul,səh+ ;CC
@C
pyunu&32bəru R.a(ə), $+<,səh+@l= , hədis <
528
yedirdərsini., istəsəni. də yedirtmə.sini.+ ,elə ki, artı*
/ününü.ün və.i)əsini yerinə yetirmisini.+:
@
<=@@+ Məvsumlar (ə)19,i. yardıma layi* lanın 2ahişini rədd
etməkdən *r2duğumu.a /#rə, buna layi* lmayanlara da
bə2şiş verərik+:
<
@
İddətud&'ai,səh+ =@
<
,iharul&3nvar, $+=B,səh+ @k= , hədis ;l
529
ιοοοοοοπ
HZK
OayüX saymək
+-5. !ömini söymək
<=@<+ Allahın Peyğəmbəri(s)19M#mini s#ymək məhv lmağın
kandarında durma* kimidir+:
@
<=@;+ Allahın Peyğəmbəri (s)19M#vminə təh*irami. s#.lər
demək )asi*lik ()is*dir), nunla müharibə etmək kü)r, nun ətini
yemək (*eybətini etmək) Allaha itaətsi.likdir+:
<
+-. Böy&ş söyməyin qadağan olması
Turpan:
9Allahdan *eyrisini -ağıranları (sitayiş edənləri) s#yməyin ki,
belə lan halda nlar da düşmən-ilik və $ahilliklərinə /#rə
Allahı s#yərlər+ ,elə$ə, hər ümmətin əməllər