P. 1
Nietzsche-Boyle-Buyurdu-Zerduşt

Nietzsche-Boyle-Buyurdu-Zerduşt

|Views: 156|Likes:
Yayınlayan: kermit7975

More info:

Published by: kermit7975 on Aug 01, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/19/2013

pdf

text

original

BÖYL E BUYURDU Z ERDÜ$T

F riedrich Nietzsche


Çevi ri : Korkut Ata


ilgi kültür sanat




Cep Yayin No: 10
Böyle Buyurdu Zerdü¸t
Friedrich Nietzsche
Genel Yayin Yönetmeni / Ahmet Izci
Çeviri / Korkut Ata
Editör / Taner Dileklen
Iç Tasarim / Adem ¸enel
Kapak Fotografi / Dr. Serhat Demiroglu
Kapak / Yunus Karaaslan
T. C. Kültür Bakanligi Sert ifika No:14111
© Ilgi Kültür Sanat Yayincilik 2010
Ilgi Kültür Sanat Yayincilik
Çatalçe¸me Sokak. No: 27/10
Cagaloglu / ISTANBUL
Tel: 0212 526 39 75
Belgegeçer: 0212 526 39 76
www. ilgiyayinevi.com
bilgi @yayinevi. com








Îçindekiler
BÖYLE BUYURDU ZERDܸT ............................................................................................1
BIRINCI BÖLÜM ••• ZERDܸT’ ÜN BA¸LANGI Ç SÖYLEVI ...........................................6
ZERDܸT’ ÜN SESLENI¸I ................................................................................................. 16
Üç Degi¸me Üstüne ........................................................................................................... 16
Erdem Kürsüleri Üstüne .................................................................................................... 17
Öte Dünyalilar Üstüne ....................................................................................................... 19
Bedeni Küçümseyenler Üstüne .......................................................................................... 21
Sevinç ve Tutku Üstüne ..................................................................................................... 22
Solgun Suçlu Üstüne ......................................................................................................... 23
Okuma ve Yazma Üstüne .................................................................................................. 25
Dagdaki Agaç Üstüne ........................................................................................................ 26
Ölüm Ögüt leyenler Üstüne ................................................................................................ 28
Sava¸ ve Sava¸çilar Üstüne ................................................................................................ 29
Yeni Putlar Üstüne ............................................................................................................ 30
Panayirin Sinekleri Üstüne ................................................................................................ 32
Namusluluk Üstüne ........................................................................................................... 34
Dost Üstüne ....................................................................................................................... 35
Bin ve Bir Hedef Üstüne.................................................................................................... 36
Yakin Sevgisi Üstüne ........................................................................................................ 38
Yaraticinin Yolu Üstüne .................................................................................................... 39
Genç ve Ya¸li Di¸icikler Üstüne ........................................................................................ 41
Zehirli Yilan Sokmasi Üstüne ............................................................................................ 42
Çocuk ve Evlilik Üstüne .................................................................................................... 43
Serbest Ölüm Üstüne ......................................................................................................... 45
Armagan Veren Erdem Üstüne .......................................................................................... 47
II. BÖLÜM .......................................................................................................................... 51
Ayna Tutan Çocuk............................................................................................................. 51
Mutluluk Adalarinda ......................................................................................................... 53
Aciyanlar Üstüne ............................................................................................................... 55
Rahipler Üstüne ................................................................................................................. 56
Erdemliler Üstüne ............................................................................................................. 58
Ayaktakimi Üstüne ............................................................................................................ 60
Zehirli Örümcek Üstüne .................................................................................................... 62
Ünlü Bilginler Üstüne ........................................................................................................ 65
Gece Türküsü .................................................................................................................... 66
Dans Türküsü .................................................................................................................... 68
Mezar ¸arkisi .................................................................................................................... 69
Kendini Yenmek Üstüne.................................................................................................... 72
Yüce Insanlar Üstüne ........................................................................................................ 74
Kültür Ülkesi Üstüne ......................................................................................................... 75
Lekesiz Kavrama Üstüne ................................................................................................... 77
Bilginler Üstüne ................................................................................................................ 79
¸airler Üstüne .................................................................................................................... 80
Büyük Olaylar Üstüne ....................................................................................................... 82
Falci .................................................................................................................................. 84
Kurtulu¸ Üstüne ................................................................................................................ 86
Insan Kurnazligi Üstüne .................................................................................................... 89
En Sakin Saat .................................................................................................................... 91
III. BÖLÜM ......................................................................................................................... 94
Gezgin ............................................................................................................................... 94
Çehre ve Bilmece Üstüne .................................................................................................. 96
Istenmeden Gelen Mut luluk ............................................................................................... 99
Güne¸ Dogmadan ............................................................................................................ 101
Küçültücü Erdeme Dair ................................................................................................... 103
Zeyt in Dagi Üstünde........................................................................................................ 107
Geçip Gitme Üstüne ........................................................................................................ 109
Dönmeler Üstüne............................................................................................................. 111
Yurda Dönü¸ ................................................................................................................... 114
Üç Kötülük Üstüne .......................................................................................................... 116
Agirligin Ruhu Üstüne..................................................................................................... 119
Eski ve Yeni Levhalar Üstüne ......................................................................................... 122
Iyile¸en Hasta .................................................................................................................. 134
Büyük Özlem Üstüne ...................................................................................................... 139
Diger Dans ¸arkisi........................................................................................................... 140
Yedi mühür “veya evet ve âmin ¸arkisi” .......................................................................... 143
I V. BÖLÜM .................................................................................................................... 146
Bal Kurbani ..................................................................................................................... 146
Yardim Isteme Çigligi ..................................................................................................... 148
Krallarla Konu¸ma .......................................................................................................... 150
Kum Sülügü .................................................................................................................... 153
Büyücü ............................................................................................................................ 155
Hizmet Di¸i ..................................................................................................................... 160
En Çirkin Insan ............................................................................................................... 163
Gönüllü Dilenci ............................................................................................................... 166
Gölge .............................................................................................................................. 168
Ögle Vakt i ....................................................................................................................... 170
Selamlayi¸ ....................................................................................................................... 172
Ak¸am Yemegi ................................................................................................................ 175
Yüksek Insan Üstüne ....................................................................................................... 176
Gam ¸arkisi ..................................................................................................................... 183
Bilim Üstüne ................................................................................................................... 187
Çöl Kizlari Arasinda ........................................................................................................ 188
Çöl Büyüyor: Yazik Çöl Gizleyenlere! ............................................................................ 189
Uyani¸ ............................................................................................................................. 193
E¸ek Bayrami .................................................................................................................. 195
Sarho¸luk ¸arkisi ............................................................................................................. 197
I¸aret ............................................................................................................................... 202



BÎRÎNCÎ BÖLÜM
•••
Z ERDÜ$T’ ÜN BA$L ANGI Ç SÖYL E VÎ
1
Zerdü¸t otuz ya¸indayken yurdunu ve yurdunun gölünü birakarak daga çekildi. Orada on yil
boyunca bikmadan, usanmadan ruhunu dinledi. Ama sonunda gönlünde bir degi¸iklik duydu.
Bir gün tan kizilliginda kalkti, güne¸in kar¸isina geçt i ve ona ¸öyle seslendi:
“Ey büyük yildiz, aydinlatacak bir ¸eyin olmasa yazgin ne olurdu? On yil var ki buraya,
magarama çikiyorsun. Eger ben, kartalim ve yilanim olmasaydik i¸igindan ve yolundan
bezerdin. Fakat biz her sabah seni bekledik. I¸iginin fazlasini aldik ve bunun için seni
kutsadik. Bak; ben, fazla bal toplami¸ ari gibi uzanacak ellere muhtacim.
Insanlar arasinda akillilar deliliklerine, fakirler de zenginliklerine bir defa daha sevininceye
kadar armaganlarimi payla¸tirmak ist iyorum. Bunun için a¸agilara inmeliyim. Nasil ki sen
cömert yildiz, ak¸amlari denizin arkasina iniyor ve arka dünyaya i¸ik götürüyorsan ben de
senin gibi, inmek istedigim insanlarin aralarina inmeliyim.
Ey, en büyük mut lulugu bile kiskanmadan görebilen tok göz, beni kutsa. Ta¸mak isteyen
kadehi kutsa ki içinden su, altin gibi aksin ve mutlulugun pariltilarini her tarafa ta¸isin. Bak,
bu kadeh yine bo¸almak, Zerdü¸t yine insan olmak ist iyor. ”
Zerdü¸t ’ün ini¸i böyle ba¸ladi.
2
Zerdü¸t, yalniz olarak dagdan a¸agiya indi ve kimse ile kar¸ila¸madi. Fakat ormanin içine
girince kar¸isina ya¸li bir adam çikti. Bu adam ormanda kök toplamak için kutsal
kulübesinden çikmi¸ti. Iht iyar, Zerdü¸t ’ e ¸öyle seslendi:
“Bu yolcu bana yabanci gelmiyor, bir kaç yil önce buradan geçmi¸t i. Adi Zerdü¸t ’ tü, fakat o
degi¸mi¸. O zaman külünü daga götürüyordun, bu gün ate¸ini vadilere mi ta¸imak ist iyorsun?
Kundakçilik cezasindan korkmuyor musun? Evet, Zerdü¸t ’ü tanidim. Onun gözü saftir ve
agzinda hiçbir kin gizlenmez. Dans eder gibi yürümesi ondan degil mi? Zerdü¸t degi¸mi¸,
Zerdü¸t çocuk olmu¸. O uyaniktir; ¸imdi uyuyanlar arasinda ne yapacak? Yalnizlikta iken bir
deniz içindeymi¸ gibi ya¸iyordun ve deniz seni ta¸iyordu. ¸imdi ne yazik ki karaya çikmak
ist iyorsun. Ne yazik ki gövdeni yine kendin sürüklemek ist iyorsun.”
Zerdü¸t cevap verdi: “Insanlari seviyorum.”
Ihtiyar dedi ki; “Benim ormana ve yalnizliga çekili¸im neden, insanlari pek çok sevdigimden
degil mi? ¸imdi tanriyi seviyorum. Insanlari sevmiyorum. Insan, bence oldukça eksik bir
¸eydir. Insan sevmek beni yok edebilirdi.”
Zerdü¸t dedi ki; “Ne diye sevgiden bahsediyorum, ben insanlara bir armagan götürüyorum.”
Ihtiyar; “Onlara bir ¸ey verme. Onlardan al, daha iyi. Onlardan bir ¸ey al ve onlarla beraber
ta¸i, daha iyi. Bu onlarin ho¸una gider, yeter ki senin ho¸una gitsin. Eger ki onlara bir ¸ey
vermek istersen sadakadan ba¸ka bir ¸ey verme. Ve bunun için de onlari dilendir.” dedi.
Zerdü¸t; “Hayir” dedi. “ben sadaka vermem. Sadaka verecek kadar fakir degilim.”
Ihtiyar, Zerdü¸t ’ e güldü ve ¸öyle dedi:
“Öyle ise hazinelerini kabul ettirmeye bak. Onlar yalnizliga çekilenlere kar¸i güvensizdir ve
bizim, armagan vermek için geldigimize inanmazlar. Bizim, sokaklardaki adimlarimiz onlara
çok sessiz gelir. Gece, güne¸in dogmasindan çok önce, yataktayken, bir adamin ayak sesini
i¸itseler kendi kendilerine ‘ bu hirsiz nereye gidiyor?’ ; diye sorarlar. Insanlara gitme, ormanda
kal. Hayvanlar arasina gitsen daha iyi. Neden benim gibi olmak istemiyorsun? Ayilar arasinda
ayi, ku¸lar arasinda ku¸.”
°Iht iyar, ormanda ne yaparsin?” diye sordu Zerdü¸t. Ihtiyar ¸öyle dedi:
“Ben ¸arkilar besteleyip söylerim ve ¸arkilar bestelerken güler, aglar ve söylenirim. Böylece
tanriyi överim. ¸arki söyleyerek, aglayarak, gülerek tanriyi, kendi tanrimi överim. ¸imdi
söyle bakalim bize getirdigin armagan ne?”
Zerdü¸t, bu sözü i¸it ince iht iyari selamladi ve ¸öyle konu¸tu:
“Size verecek neyim olabilir? Birakin, çabuk gideyim de sizden bir ¸ey almayayim.”
Ihtiyarla Zerdü¸t iki çocuk gibi, gülü¸erek ayrildilar.
Zerdü¸t, yalniz kalinca kendi kendine söylendi: “Nasil oluyor da ormandaki bu kutsal iht iyar,
tanrinin ölmü¸ oldugunu daha i¸itmemi¸ bulunuyor?”
3
Zerdü¸t, ormanin eteklerinde bulunan en yakin kasabaya vardiginda halki, bir ip cambazini
seyretmek için geldikleri pazar yerinde toplanmi¸ buldu. Zerdü¸t halka ¸öyle seslendi:
“Ben size ‘Insanüstü’ nü ögretiyorum. Insan, a¸ilmasi gereken bir ¸eydir. Onu yenmek için ne
yaptiniz? ¸imdiye kadar bütün varliklar kendilerinden üstün bir varlik yarattilar. Siz bu büyük
yarati¸in gerisinde mi kalacaksiniz? Insani a¸acaginiz yerde hayvanliga dönmeyi mi tercih
edeceksiniz?
Insana göre maymun nedir? Gülünecek veya aci bir utanç verecek bir ¸ey. I¸te insan da
'Insanüstü’ ne göre böyle olmalidir. Gülünecek veya aci bir utanç verecek bir ¸ey. Siz,
solucandan insanliga kadar yol aldiniz ve içinizde birçok ¸ey hâlâ solucandir. Bir zamanlar
maymundunuz ve ¸imdi bile insan, her maymundan fazla maymundur.
Içinizde en yet kininiz bile, yalniz bir ot ve hayal kari¸imidir. Ben sizin hayalet veya ot mu
olmanizi isteyeyim?
Bakin size ‘Insanüstü’nü ögretiyorum.
'Insanüstü’ dünyanin, ya¸amin amacidir. Iradeniz demelidir ki: “‘Insanüstü dünyanin,
ya¸amin amaci olmali. ”
“Size yalvariyorum karde¸lerim, dünyaya, ya¸ama sadik kalin ve size öbür dünya
ümit lerinden bahsedenlere kanmayin. Bunlar bilerek veya bilmeyerek zehir saçanlardir.
Bunlar, ya¸ami a¸agi görenlerdir, ölüm halinde olanlardir ve kendileri zehirlenmi¸lerdir.
Ya¸am, bunlardan usanmi¸tir. Birakin gitsinler.
Bir zamanlar tanriya isyan, en büyük günahti. Fakat tanri öldü ve onunla birlikte bu günahlar
da öldü. ¸imdi en korkunç ¸ey, ya¸ama kar¸i günah i¸lemek ve ‘bilinmesi mümkün olmayani’
ya¸amin amacindan üstün tutmaktir.
Bir zamanlar ruh, bedeni a¸agilardi ve o zaman bu küçümseme büyük bir beceriydi. Ruh;
bedeni ciliz, çirkin ve aç görmek ist erdi ve böylece bedenden ve ya¸amdan siyrilmak ist erdi.
Ah, bu ruhun kendisi cilizdi, çirkindi ve açti; i¸kence de bu ruhun ¸ehvet iydi.
Fakat karde¸lerim, siz söyleyin; bedeniniz ruhunuz hakkinda ne diyor? Ruhunuz, fakirlikten,
kirlilikten ve acinacak bir rahat dü¸künlügünden meydana gelmi¸ degil midir?
Gerçekten, insan kirli bir nehirdir, kirli bir nehri kirlenmeden içine alabilmek için bir insanin
deniz olmasi gerekir.
Bakin, size ‘Insanüstü’nü ögretiyorum. O, i¸te bu denizdir ki içinde büyük küçümsemeniz
batabilir.
Görüp geçirebileceginiz ¸eylerin en büyügü nedir? Bu büyük küçümsemenin zamanidir.
Mutlulugunuzun, aklinizin ve erdemlerinizin de size igrenç gelecegi zamandir.
“Benim ¸ansim nedir ki? O; fakirlik, kirlilik, acinacak bir rahat dü¸künlügü. Fakat yazgim
varligina sahip çikmaliydi” diyeceginiz zamandir.
“Benim aklim nedir ki? O; bi lgiye kar¸i bir aslanin yiyecegine duydugu ¸iddet li istegi
duyuyor mu? O; fakirlik, kirlilik acinacak bir rahat dü¸künlügüdür. ” diyeceginiz zamandir.
“Benim erdemim nedir ki? O, henüz beni çildirtamadi. Iyilik ve kötülüklerimden ne kadar
biktim. Bunlarin hepsi yoksunluk, kirlilik ve acinacak bir rahat dü¸künlügüdür. ” diyeceginiz
zaman.
“Benim adalet im ne ki? Alev ve kömür oldugumu görmüyorum. Oysaki adil olan, alev ve
kömür olur. ” diyeceginiz zaman.
“Benim acimam nedir ki? Acima, insanlari sevenin çakildigi bir çarmih degil midir? Oysaki
benim acimam henüz bir çarmiha gerilmedi. ” diyeceginiz zaman.
Böyle konu¸uyor, böyle bagiriyor muydunuz? Ah sizin böyle bagirdiginizi bir i¸itebilsem!
Günahiniz degil, kanaat kârliginiz göklere haykiriyor. Günahinizin içinde bulunan cimriliginiz
göklere haykiriyor.
Diliyle sizi yalayacak yildirim nerede? Sizin a¸ilanmaniz gereken cinnet nerede?
Bakin, size ‘Insanüstü’nü ögretiyorum. O, bu yildirimdir; o, bu deliliktir. ”
Zerdü¸t, sözlerini bit irince halktan biri bagirdi: “Ip cambazinin sözlerini çok dinledik, ¸imdi
artik kendisini gösterin bize” ve bütün halk Zerdü¸t ’ e gülüyordu. Fakat bu sözlerin kendisine
yöneldigini sanan ip cambazi, i¸inin ba¸ina geçti.
4
Zerdü¸t, halka ¸a¸irarak bakti. Sonra ¸öyle konu¸tu:
°Insan bir ipt ir ki hayvanla ‘Insanüstü’ arasina gerilmi¸t ir. Uçurum üstünde bir ip!
Tehlikeli bir geçi¸, tehlikeli bir yolculuk, tehlikeli bir geriye baki¸, tehlikeli bir ürperi¸ ve
duraklayi¸.
Insanda büyük olan ¸ey nedir? Bir amaç degil, bir köprü olu¸udur.
Insanda sevilebilecek ¸ey, onun bir geçi¸ ve bir bati¸ olmasidir.
Ben o adamlari severim, çünkü ya¸amayi bilmezler, ola ki bat anlar olsunlar, çünkü onlar
kar¸iya geçenlerdir.
Ben büyük küçümseyicileri severim, çünkü onlar saygililardir ve kar¸i kiyiya duyulan
özlemin oklaridir.
Ben o adamlari severim, çünkü batmak ve kurban olmak için ancak yildizlarin ardinda bir yer
aramazlar; aksine, kendilerini ya¸ama kurban ederler, ta ki ya¸am bir zaman gelip
'Insanüstü’nün olsun!
Ben o adami severim, çünkü anlamak için ya¸ar ve ‘Insanüstü’nün gelecegini anlamak ister.
Ben o adami severim, çünkü ‘Insanüstü’ne ev yapmak ve ona toprak, hayvan ve bitki
hazirlamak için çali¸ir ve ke¸ifler yapar. Böylece kendini yok etmek ister.
Ben o adami severim -ki o kendi degerlerini sever; çünkü degerler, kendini yok etmenin ve
özlemin bir okudur.
Ben o adami severim, çünkü kendisine bir damla bile fikir ayirmaz, aksine tamamen
erdeminin ruhu olmak ister. O, böylece fikir halinde köprüyü geçer.
Ben o adami severim ki; erdeminden askisini ve felaket ini hazirlar: O böylece ancak
erdeminin hatiri için ya¸ar ve daha fazla ya¸amak istemez.
Ben o adami severim ki; çok fazla erdeme sahip olmak istemez. Bir erdem iki erdemden daha
fazla erdemdir. Çünkü o erdem belanin asildigi dügümdür.
Ben o adami severim ki; ruhunu harcar, te¸ekkür beklemez ve hiçbir ¸ey geri vermez. Çünkü
o, daima armagan verir ve kendisini korumak istemez.
Ben o adami severim ki; zar kendi lehine dü¸tügü zaman utanir ve sorar: “Ben bir hilekâr
miyim?” Çünkü o harcanmak ister.
Ben o adami severim ki; i¸ine altin sözlerle ba¸lar ve verdigi sözlerden fazlasini yerine get irir.
Çünkü o yok olmayi ister.
Ben o adami severim ki; gelecektekilere yaki¸ir ve geçmi¸tekileri kurtarir. Çünkü o var olan
durum yüzünden harcanmak ister.
Ben o adami severim ki; tanrisini hükmü altina alir. Çünkü tanrisini sever, zira o tanrisinin
gazabi yüzünden yok olmalidir.
Ben o adami severim ki; ruhu, yaralandigi zaman da derindir ve küçük bir macera yüzünden
harcanabilir. O, böylece köprüyü severek geçer.
Ben o adami severim ki; ruhu dolup ta¸mi¸tir, öyle ki kendisini unutmu¸tur ve her ¸ey onun
içindedir. Böylece her ¸ey ona ölüm getirir.
Ben o adami severim ki; ruhu ve kalbi özgürdür. Böylece kafasi yalniz kalbinin kabidir, ama
kalbi onu yok olmaya sürükler.
Ben bütün o adamlari severim ki, insanlarin üstünde asili duran siyah bulutt an tek tek dü¸en
agir damlalar gibidirler. Onlar yildirimin gelmekte oldugunu haber verirler ve haberci olarak
yok olurlar.
Bakin, ben bir yildirim habercisiyim ve bulutun agir bir damlasiyim. Amma bu yildirimin adi
'Insanüstü’dür.
5
Zerdü¸t bu sözleri söyledikten sonra yine halka bakti ve sustu; kendi kendine: “Orada
duruyorlar ve gülüyorlar; beni anlamiyorlar, ben bu kulaklara uyan agiz degilim.” dedi.
Gözleriyle i¸itmeyi ögrenmeleri için kulaklarini mi patlatmali?
Ögütleyenler, ¸aklabanlar gibi yaygara mi yapmali? Yoksa tepinenlere mi inaniyorlar?
Güvendikleri bir ¸eyleri var. Bu güvendikleri ¸eyin adina ne diyorlardi? Ona kültür diyorlar;
onlari keçi çobanlarindan ayirt eden ¸eymi¸ bu.
Onun için küçümseme kelimesini i¸itmeyi sevmezler. ¸imdi ben onlarin gururlarina
seslenecegim.
Onun için en küçümsenecek ¸eyden bahsedecegim, ama bu, son insandir. ”
Ve Zerdü¸t, halka ¸öyle seslendi:
°Insanin bir amaç edinecegi zaman gelmi¸t ir.
Insanin en yüksek umut larinin tohumunu ekecegi zaman gelmi¸t ir.
Henüz toprak buna yetecek kadar bereketlidir. Fakat bir zaman olacak, bu toprak fakirle¸ecek
ve artik hiçbir yüksek agaç yet i¸tiremeyecek.
Yazik, insanin özleminin okunu, insan üzerinden a¸iramayacagi ve yayinin gerilmeyi
unutacagi bir zaman gelecek.
Size diyorum ki: dans eden bir yildiz dogurabilmek için, insanin içinde uzla¸mayan bir yan
olmalidir. Size diyorum: Içinizde henüz bu vardir.
Yazik, artik insanin hiçbir yildiz doguramayacagi zaman geliyor. Yazik, kendi kendini
önemsiz, degersiz göremeyen en zavalli adamin zamani geliyor.
Bakin size son insani anlat ayim:
“ A¸k nedir? Yarat i¸ nedir? Özlem nedir? Yildiz nedir?” Son insan böyle sorar ve göz kirpar.
O zaman dünya küçülmü¸tür ve üstünde her ¸eyi küçülten son insan siçramaktadir. Son
adamin cinsi, toprak piresi gibidir, kökü kurutulamaz. Son adam, en uzun ömürlüdür.
Son insanlar “biz mutlulugu ke¸fettik” derler ve göz kirparlar.
Onlar ya¸anmasi güç semt leri terk etmi¸lerdir. Çünkü isi gereklidir. Henüz kom¸u sevilir ve
ona sürtünülür, çünkü isi gereklidir.
Hasta olmak, güvensiz olmak, onlara göre günahkârliktir. Iht iyat lidirlar; ayrica ayagi ta¸lara
ve insanlara takilan, delidir.
Ara sira biraz zehir! Bu, ho¸ rüyalar verir ve sonunda biraz fazlaca zehir, ho¸ bir ölüm get irir.
Henüz çali¸ir, çünkü i¸ eglencedir. Fakat eglencenin zararli olmamasina dikkat edilir.
Artik zengin ve zügürt olan yoktur. Her ikisi de sikintilidir. Artik hükmetmek isteyen kim,
itaat etmek isteyen nerde? Her ikisi de sikintilidir.
Çobani olmayan bir sürü! Herkes ayni ¸eyi ister, herkes birdir. Ba¸ka bir ¸ey isteyen, kendi
arzusuyla timarhaneye gider.
“Eskiden bütün dünya çilgindi.” En inceleri böyle der ve göz kirparlar.
Akillidirlar ve olan her ¸eyi bilirler. Böylece sonsuz alay konulari vardir. Henüz dövü¸ vardir.
Fakat çabuk bari¸irlar. Yoksa mideleri bozulur.
Gündüz ve gece için birer küçük keyifleri vardir. Fakat sagligi sayarlar.
“Biz mut lulugu ke¸fettik.” Son insanlar böyle derler ve göz kirparlar.
Zerdü¸t ’ün ba¸langiç söylevi burada sona ermi¸ti. Çünkü bu anda halkin haykiri¸i onun
sözünü kesmi¸t i: “ Ah Zerdü¸t ” diyorlardi “bu son insanlari bize ver, bizi bu son insanlardan
yap. ‘Insanüstü’ senin olsun.” Bütün halk, çilgin bir ne¸e içinde agizlarini ¸apirdatiyordu.
Fakat Zerdü¸t kederlendi ve kendine ¸öyle dedi:
“Beni anlamiyorlar, ben bu kulaklara uyan agiz degilim.
Sanirim dagda çok fazla kalmi¸im. Irmaklarin ve agaçlarin sesini çok fazla dinlemi¸im. ¸imdi
onlara, keçi çobanlarina söyler gibi sesleniyorum.
Ruhum, hareketsiz ve dagin ku¸luk zamani gibi aydinlik... Fakat onlar saniyorlar ki; ben
soguk bir insanim ve korkunç ¸akalar yapan bir dalgaciyim.
¸imdi bana bakiyorlar ve gülüyorlar ve gülerken bana kin duyuyorlar. Gülü¸leri buz gibi
soguk!”
6
Burada agizlari susturan, gözleri donduran bir olay oldu, çünkü bu arada ip cambazi i¸e
ba¸lami¸ti. Cambaz, küçük bir kapidan çikmi¸ ve iki kule arasina, halkin ve panayirin üstüne
gerilmi¸ olan ipin üstüne gelmi¸t i. Cambaz yolun yarisina varinca küçük kapi bir daha açildi.
¸aklaban bir herif oradan siçrayarak hizli hizli, cambazin arkasindan yürüdü:
°Ileri! Miskin, topal, tembel hayvan, hödük! Yürü ki ayagim sana çarpmasin. Bu iki kule
arasinda i¸in ne? Senin yerin kulenin içi. Seni oraya t ikmali. Senden daha ustasinin yolunu
kapiyorsun!” diye haykiriyor ve cambaza yakla¸iyordu. Fakat aralarinda bir adim uzaklik
kalinca her agizi susturan ve her gözü donduran korkunç bir ¸ey oldu; arkadan gelen, ¸eytan
gibi bir çiglik koparmi¸ ve önündekinin üstünden atlami¸ti. Rakibinin zafer kazandigini gören
birinci cambaz; dengesini kaybet mi¸, sirigini elinden birakmi¸ ve sirigindan önce; bir kol,
bacak kasirgasi halinde a¸agiya dü¸mü¸tü. Panayir ve halk, firtina kopmu¸ denize dönmü¸tü.
Herkes birbirini çigneyerek kaçmi¸ ve cambazin vücudunun çarpacagi yer büsbütün
bo¸almi¸ti.
Fakat Zerdü¸t yerinde kaldi. Cambazin vücudu henüz canli, fakat paramparça bir halde onun
yanina dü¸tü. Bir an sonra adam kendine geldi ve Zerdü¸t ’ü yaninda diz çökmü¸ halde gördü.
“Orada ne yapiyorsun?” dedi. “Çoktan biliyordum ki ¸eytan benim bacagimi kiracak. ¸imdi
beni cehenneme sürüklüyor. Onun elinden almak mi ist iyorsun?”
Zerdü¸t; “¸erefimle söylerim ki dostum, söyledigin ¸eylerin hiçbirisi yoktur. ¸eytan yoktur ve
cehennem yoktur. Ruhun, bedeninden daha önce ölecekt ir. Artik hiçbir ¸eyden korkma.” dedi.
Adam, güvensizlikle gözlerini açti. “Söyledigin dogru ise” dedi, “hayatimi kaybetmekle bir
¸ey kaybetmi¸ olmayacagim. Ben, dayakla ve açlikla oyun ögretilmi¸ hayvandan pek fazla bir
¸ey degilim. ”
“Hayir, ” dedi Zerdü¸t “sen meslegini tehlikeden yarattin. Bunda küçümsenecek bir ¸ey yok.
¸imdi de meslegin yüzünden ölüyorsun. Bunun için seni kendi ellerimle gömecegim. ”
Zerdü¸t bunu söylediginde son nefesini vermekte olan adam, artik ses çikarmadi; yalniz, sanki
te¸ekkür etmek için Zerdü¸t ’ün elini ariyormu¸ gibi elini kimildatti.
7
Bu arada ak¸am olmu¸ ve panayir karanliga bürünmü¸tü. Halk dagilmi¸ti. Çünkü ara¸tirma ve
deh¸et için bile bir yorulma gerekir. Fakat Zerdü¸t, toprak üstünde yatan ölünün yanina oturdu
ve dü¸ünceye daldi. Böylece zamani unuttu. Fakat sonunda gece oldu ve bir soguk rüzgâr,
yalnizin üstünden esmeye ba¸ladi. O zaman Zerdü¸t ayaga kalkti ve kendi kendine ¸öyle dedi:
“Gerçekten, Zerdü¸t bugün güzel bir balik avi yapti. Bir insan yakalayamadi, fakat bir cenaze
buldu.”
°Insanin varligi korkunç, yine de anlamsizdir. Bir ¸aklaban onun yok olmasina neden olabilir.
Ben, insanlara varliklarinin anlamini ögretmek ist iyorum: Bu anlam ‘Insanüstü’dür. Insan
denen siyah bulutun yildirimi…
Fakat ben henüz onlara uzagim. Benim dü¸üncelerim onlara hitap etmiyor. Insanlarin gözünde
ben, deli ile ölü arasi bir ¸eyim.
Gece karanlik, Zerdü¸t ’ün yollari karanlik... Gel, soguk ve kati yolda¸im! Seni ellerimle
gömecegim yere ta¸iyayim.”
8
Zerdü¸t bunlari kendi kendine söyledikten sonra ölüyü sirt ladi ve yola koyuldu. Daha, yüz
adim gitmemi¸t i ki, yanina bir adam sokuldu ve kulagina bir ¸eyler fisildadi. Hele bak, bu
adam kuledeki ¸aklabandi. “Zerdü¸t,” diyordu, “bu ¸ehirden uzakla¸, burada çogu ki¸i sana
kin duyuyor. Iyiler ve adiller senden nefret ediyorlar. Seni dü¸man sayiyorlar, sana hor
bakiyorlar. Hak dinin müminleri senden nefret ediyorlar ve seni halk için tehlike sayiyorlar.
Sana gülmeleri, hakkinda hayirli oldu. Gerçekten, bir ¸aklaban gibi konu¸tun, ölü köpege
yana¸mak hakkinda hayirli oldu. Böylece alçalmak sayesinde bugün için yakayi kurt ardin.
Fakat bu ¸ehirden uzakla¸, yoksa yarin senin üstünden de at larim, bir canlinin bir ölü
üstünden atlayi¸i gibi...” Bunu söyleyen, kayboldu. Fakat Zerdü¸t karanlik sokaklardan yoluna
devam etti.
¸ehrin kapisinda mezarcilarla kar¸ila¸ti. Bunlar fenerlerini Zerdü¸t ’ün yüzüne tuttular. Onu
tanidilar ve alay ederek dediler ki: “Zerdü¸t, ölü köpegi alip götürüyor. Zerdü¸t ’ün mezarci
olu¸u ne iyi! Çünkü biz ellerimizi bu le¸le kirletmek istemeyiz. Zerdü¸t, ¸eytanin elinden
lokmasini almak mi ist iyor? Çok iyi. Afiyet olsun! Bari ¸eytan Zerdü¸t ’ ten daha usta bir hirsiz
olmasa. ¸eytan ikisini de çalar; ikisini de yer!” Bunu diyenler ba¸ ba¸a vererek
gülü¸üyorlardi.
Zerdü¸t buna bir ¸ey demedi; yoluna devam etti. Ormanlar ve bat akliklar içinden iki saat
kadar yol aldiktan sonra aç kurtlarin uluyu¸larini duydu. Açligini hissetti. Böylece, içinde i¸ik
yanan bir evin önünde durdu.
“ Açlik beni bir haydut gibi bastiriyor. Açlik; ormanlar ve batakliklarda ve de derin gece
içinde beni bast iriyor.
Açligin tuhaf kaprisleri var. Çok defa yemekten sonra gelir. Bugün, bütün gün hiç gelmedi.
Acaba nerde kalmi¸ti?”
Zerdü¸t bunlari diyerek evin kapisini çaldi. Elinde i¸ik tutan ya¸li bir adam çikti ve sordu: “Bu
gelen kim? Uykumu bozan kim?”
“Bir ölü ve bir diri, ” dedi Zerdü¸t... “Bana yiyecek ve içecek ver. Gündüz yemeyi unuttum.
Açlari besleyen, kendi ruhunu ferahlatmi¸ olur. Hikmet in geregidir bu. ”
Ihtiyar uzakla¸ti. Fakat az sonra yine geldi. Zerdü¸t ’ e ekmek ve ¸arap get irmi¸t i. “Burasi açlar
için kötü bir yerdir” dedi. “Onun için burada oturuyorum. Insan ve hayvan bu terk edilmi¸lige
ugrar. Fakat yolda¸ina da yiyecek ve içecek ver. O senden daha yorgun.” Zerdü¸t cevap verdi:
“Yolda¸im ölüdür. Ona yedirmek çok güçtür.” Ihtiyar mirildanarak: “Bana ne,” dedi. “kapimi
çalan, verdigimi almali. Yiyin ve rahatiniza bakin. ”
Zerdü¸t bundan sonra iki saat daha yol aldi. Yola ve yildizlarin i¸igina kendini birakti. Çünkü
o, gece yürümeye ali¸ikti ve uyuyanlarin yüzüne bakmayi severdi. Fakat t anyeri agarirken
kendini kuytu bir ormanda buldu. Hiçbir yol görünmüyordu. Orada ölüyü bir agaç kovugunun
içine yerle¸t irdi. Çünkü onu kurtlardan korumak ist iyordu. Kendisi de toprak ve yosun üzerine
uzandi. Az sonra yorgun bir vücut ve sakin bir ruhla uykuya daldi.
9
Zerdü¸t uzun zaman uyudu. Uyku içinde yalniz sabahi degil ku¸lugu da geçirmi¸t i. Fakat
sonunda uyandi. Ormana ve sakinligine hayret le bakti. Sonra birden kara görmü¸ bir denizci
gibi hizla dogruldu ve bir sevinç çigligi kopardi; çünkü yeni bir gerçege ermi¸t i. Kendi
kendine ¸öyle dedi:
“Gözümde bir i¸ik çakti! Ölülere ve istedigim yere ta¸iyabilecegim cenazelere degil, canlilara
ve yolda¸lara iht iyacim var. Kendi arzulariyla ve benim istedigim yere kadar beni izleyen,
canli yolda¸lara muhtacim.
Gözümde bir i¸ik çakti: Zerdü¸t halka degil, havarilere seslenmeli. Zerdü¸t bir sürünün çobani
ve köpegi olmamali.
“Sürüden birçoklarini ayartmak!” Ben i¸te bunun için geldim. Halk ve sürü, varsin bana
kizsin. Çobanlar Zerdü¸t ’ e haydut desin.
Ben onlara çoban diyorum. Onlar kendilerine iyiler ve adiller diyorlar. Ben onlara çoban
diyorum, ama onlar kendilerine Hak Dinin Müminleri diyorlar.
¸u iyilere ve adillere bakin. En çok kimden nefret diyorlar? Kendilerinin deger tablosunu
kirandan, parçalayandan. Fakat o, yaraticidir.
Yaratici; yolda¸lar arar, ölüler aramaz. Sürü ve müminler de aramaz. Yaratici, yeni levhalar
üstünde yeni degerler yaratacak ortaklar arar.
Yaratici, yolda¸lar ve hasat ortaklari arar; çünkü her ¸ey onda hasada olgundur. Fakat onun
yüz oraga iht iyaci vardir. Bunlar olmayinca ba¸aklarini döker ve üzülür.
Yaratici, yolda¸lar arar. Oraklarini bilemesini bilenleri arar. Bunlara “yirtici” diyecekler, “i yi
ve kötü”yü yok edici diyecekler. Fakat onlar hasat yapanlar ve bayram edenlerdir.
Zerdü¸t, yaratma ortagi ariyor. Zerdü¸t, hasat ve bayram ortagi ariyor. Onun sürüler, çobanlar
ve ölülerle i¸i ne?
Ey benim ilk yolda¸im, ho¸ça kal! Seni agaç kovuguna iyice gömdüm ve kurtlardan iyice
sakladim.
Fakat senden ayriliyorum, vakit geç, iki sabah arasinda ben bir gerçege vardim.
Ben, çoban ve mezarci olmamaliyim. Artik bir daha halkla da konu¸mayacagim, bir ölüye de
son defa seslenmi¸ oluyorum.
Yaratanlara, hasatçilara ve bayram edenlere katilacagim. Onlara gök ku¸agini ve Üstinsan’ a
çikaran merdivenleri gösterecegim. ¸arkimi yalnizlara ve çift yalnizlara söyleyecegim.
I¸it ilmemi¸ ¸eyler için kulagi olanin, kalbini mut lulukla dolduracagim.
Ben hedefime varmak ist iyorum, ben kendi yolumu yürüyorum. Gecikenler ve mizmizlar
üzerinden at layip geçecegim. Böylece benim yürüyü¸üm, onlarin bati¸i olacak.”
10
Zerdü¸t bunlari kendi kendine söylerken ögle olmu¸tu. Bu sirada bir ¸ey arar gibi göklere
bakti. Çünkü ba¸inin üstünde bir ku¸un keskin çigligini duymu¸tu. Bu kimdi? Havada bir
kartal, geni¸ daireler çizerek uçuyordu. Boynuna bir yilan, av gibi degil, bir dost gibi asilmi¸ti.
Çünkü yilan kartalin boynuna sarilmi¸ti.
“Bunlar benim hayvanlarim!” dedi Zerdü¸t ve gönülden sevindi.
“Yeryüzünün en gururlu hayvani ile en akilli hayvani. Bunlar haber almaya çikmi¸lar...
Haber almak istiyorlar. Zerdü¸t sag mi? Gerçekten, ben hâlâ ya¸iyor muyum?
Insanlar arasinda olmak, hayvanlar arasinda olmaktan daha tehlikeli. Zerdü¸t, tehlikeli
yol lardan yürüyor. Bana hayvanlarim yol göstermel i. ”
Zerdü¸t bunlari söylerken ormandaki azizin konu¸masini hat irladi. Içini çekerek kendi
kendine ¸öyle dedi:
“Daha akilli olabilsem, yilanim gibi, çok akilli olabilsem…
Fakat olanaksiz bir ¸ey ist iyorum. Onun için gururumdan, daima aklimla beraber yürümesini
dileyeyim.
Ve bir gün aklim beni terk ederse -ah o kaçmayi sever- o zaman gururum deliligimle beraber
uçmali. ”
Zerdü¸t ’ün ini¸i böyle ba¸ladi.

Z ERDÜ$T’ ÜN SESLENÎ$Î
Üç Degi¡me Üstüne
Size, ruhun üç degi¸mesini anlatacagim. Ruhun deve, devenin aslan ve sonunda aslanin çocuk
olu¸unu!
Saygili, dayanikli ve kuvvetli bir ruhun agir yükleri vardir. Onun kuvvet i, daima agiri ve en
agiri ister.
Agir nedir? Dayanikli ruh böyle sorar. Deve gibi diz çöker ve iyi yüklenmek ister.
“Yigit ler, en agir ¸ey nedir ki omuzuma alayim ve kuvvet ime sevineyim?” Her türlü cefayi
çekebilen ruh böyle sorar.
Kibrini zedelemek için alçalmak mi? Hikmet iyle alay için deliligini belli etmek midir?
Yoksa zaferini kut layan bir davadan ayrilmak, ayarticiyi ayartmak için yüksek daglara çikmak
midir?
Akil erdirmenin çayir ve otu ile geçinmek ve gerçegin a¸kiyla ruhta açlik çekmek midir?
Hasta olmak ve teselliye geleni geri çevirmek ve senin istedigini hiçbir zaman duyamayan
sagirlarla dost luk yapmak midir?
Bizi hor görenleri sevmek ve bizi korkutmak isteyen hayalete el uzatmak midir?
Içinde gerçek var diye kirli sulara dalmak ve soguk kurbagalari, sicak yengeçleri itememek
midir?
Bütün bu en güç ¸eyleri, dayanikli bir ruh yüklenir. Yükünü almi¸ ve çöl yolunu tutan bir
deve gibi, o da kendi çölüne dogru yürür.
Fakat en issiz çölde ikinci degi¸me olur. Ruh, aslanla¸ir. Hür olmak ve kendi çölünde egemen
olmak ister.
Burada son efendisini arar. Son tanrisina dü¸man olmak ister ve zafer için büyük devle
bogu¸mak diler.
Artik ruhun efendi ve tanri olarak taniyamadigi büyük dev nedir? Büyük devin adi “Sen
yapmalisin”dir. Fakat aslanin ruhu “ben isterim” der.
“Sen yapmalisin” onun yolunda altin kivilcimlariyla parlayan pullu bir hayvandir ve her pulun
üstünde altin bir parilti i le “sen yapmalisin” parildar.
Bu pullarin üstünde binlerce yillik degerler parildar ve devlerin en güçlüsü ¸öyle der: “Bütün
degerler bende parildar. Bütün degerler yaratilmi¸tir ve bütün yaratilmi¸ degerler benim. Ve
gerçekten, artik ‘ ben isterim’ egemen olmalidir. ” Dev böyle söyler.
Karde¸lerim, ruhun aslanla¸masina ne gerek var? Dayanikli ve saygili yük hayvani neye
yetmez?
Özgürlüge ermek ve göreve kar¸i da kutsal bir “hayir” diyebilmek! Karde¸lerim, i¸te bunun
için aslan gereklidir.
Yeni degerlere hak kazanmak! Bu, dayanakli ve saygili bir ruh için “almalarin” en
korkuncudur. Gerçekten de bu, onun için bir el koymadir ve bir yirtici hayvan i¸idir.
Bir zamanlar o en kutsal ¸ey olarak “sen yapmalisin”i seviyordu. ¸imdi sevgisinden özgürlük
çalabilmek için her ¸eyde cinnet ve keyfi lik bulabilmelidir. Bu el koyma için aslana iht iyaç
vardir.
Fakat söyleyin karde¸lerim, aslanin yapamayip da çocugun yapabilecegi ¸ey nedir? Yirtici
aslan niçin çocuga dönü¸melidir?
Çocuk bir günahsizlik, temizlik ve bir unutmadir. Bir yeni ba¸lama, bir oyun, kendiliginden
yuvarlanan bir tekerlek, bir ilk hareket ve kutsal bir “evet ”tir.
Evet karde¸lerim, yarat icinin oyunu için kutsal bir “evet ” gereklidir. Ruh, ¸imdi kendi
iradesini ister ve dünyayi kaybeden, kendi dünyasini kazanir.
Size ruhun üç degi¸mesini söyledim: Ruh, nasil deve oldu, deve nasil aslanla¸ti ve sonunda
aslan nasil çocuk oldu?”
Zerdü¸t böyle dedi. Bu, “Alaca Inek” denen ¸ehirde oluyordu.
Erdem Kürsüleri Üstüne
Zerdü¸t ’ e, uyku ve erdem hakkinda çok iyi ¸eyler söyleyen bir bilgini övdüler. Bundan dolayi
o, çok saygi ve kabul görürmü¸ ve bütün gençler kürsüsünün etrafinda toplanirlarmi¸. Zerdü¸t
bu bilgine gitti ve kürsüsünün önüne oturdu. Bilgin ¸öyle diyordu:
“Uykuya kar¸i saygi ve utanç duymali. I¸in ba¸i budur. Kötü uyuyanlarin ve gece uyanik
duranlarin yolundan çekilin.
Hirsiz bile uykuya kar¸i utanç duyar. Hirsiz, hep gece, sessizce çalar ve kaçar. Fakat gece
bekçisi utanmazdir, utanmazca düdügünü ta¸ir.
Uyku kolay bir sanat degildir. Onun hatiri için bütün gün uyanik durmak gerekir.
Gündüzün kendini on defa yenmelisin; bu, iyi bir yorgunluk verir ve ruhun uyu¸turucusudur.
Yine on defa kendinle bari¸malisin, çünkü yenme acidir ve bari¸mayan kötü uyur.
Gündüzün on gerçek bulmalisin, yoksa gece de gerçegi ararsin ve ruhun aç kalir.
Gündüz on defa gülmeli ve ne¸elenmelisin. Yoksa geceleyin mide, bu keder babasi, seni
rahatsiz eder.
Bunu bilen azdir. Iyi uyumak için bütün erdemlere sahip olmak gerekir. Yalan yere taniklik
mi? En yakindaki kiza ¸ehvet mi duyacagim? Bütün bu dü¸ünceler uykuyu bozar.
Bütün erdemlere sahip olsan bile, bir ¸eyi iyi anlamali; bizzat erdemleri de tam zamaninda
uykuya yollamali. Ta ki bu uslu di¸iler, senin yüzünden birbirleriyle didi¸mesinler.
Tanri ile ve kom¸u ile bari¸. Bu iyi uykunun ¸artidir. Kom¸unun ¸eytani ile de bari¸ halinde
olmali. Yoksa geceleyin senin çevrende dola¸ir.
Benim için en iyi çoban, koyununu en ye¸il yamaca sürendir! Iyi uyku ile bu bagda¸ir.
Ne çok ¸eref ve ne de büyük servet isterim; bu, zihni kari¸tirir. Ama iyi bir ün ve küçük bir
kasaya sahip olunmayinca da iyi uyunmaz.
Küçük bir topluluk, bence kötü topluluktan daha geçerlidir. Yeter ki tam zamaninda gitsin ve
gelsin. Iyi uykunun bir ¸arti da budur.
Kafaca yoksul olanlar da ho¸uma gider! Bunlar uykuyu kolayla¸tirir. Hele kendilerine sürekli
hak verilirse mut ludurlar.
Erdemlilerin günü böyle geçer. Gece olunca uykuyu çagirmaktan çekinirim! Erdemlerin
efendisi olan uyku, çagrilmak istemez.
Aksine, gündüzün ne yaptigimi ve ne dü¸ündügümü hatirlarim. Bir inek gibi sabirli, gevi¸
getirerek sorarim: Senin on zaferin nelerdi ve kalbime huzur veren on bari¸ma, on gerçek, on
gülme nelerdi?
Bunlari dü¸ünürken ve bu kirk dü¸ünceye dalarken, erdemlerin efendisi olan uyku,
çagrilmadan, birdenbire beni bastirir.
Uyku göz kapaklarima dokunur; orasi agirla¸ir. Uyku agizima dokunur; orasi açik kalir.
Gerçekten, bu hirsizlarin en sevimlisi, yumu¸ak ökçeler üstünde gelir ve dü¸üncelerimi çalar;
o zaman ¸u ders kürsüsü gibi budala kalakalirim.
Ama artik uzun zaman ayakta kalamam; artik yatarim.”
Zerdü¸t bilginin bu sözlerini duyunca kendi kendine güldü: Çünkü gözünde bir i¸ik çakmi¸ti.
Kendi kendine ¸öyle dedi:
Bu kirk dü¸ünceli bilgin, bence bir delidir. Fakat saniyorum ki uykuyu i yi anliyor.
Bu bilginin yakininda olanlara ne mut lu! Çünkü böyle bir uyku bula¸icidir, kalin duvarlar
arasindan bi le bula¸ir.
Ögüt kürsüsünde bile bir büyü var. Gençlerin bu erdem söylevcisinin kar¸isinda oturmalari
bo¸una degilmi¸.
Onun “hikmet ”i ¸u: Iyi uyumak için uyanik durmak. Ve gerçekten, hayatin bir amaci olmasa
ve bir saçmalik seçmem gerekirse bence seçilmeye en layik bu olurdu.
Zamaninda, erdem ögret icileri aranirken neler istendigini ¸imdi tüm açikligiyla anliyorum: Iyi
bir uyku ve uyu¸turucu etkisi yapan erdemler araniyordu.
Bütün bu övülen kürsü, din ögütleri verenlerin “hikmet ”i rüyasiz bir uykuydu. Onlar hayat
için ba¸ka bir anlam tanimiyorlardi.
Bugün de bu erdem ögütleyicisi gibi dü¸ünen bazilari var. Hatta onlar bu kadar içtenlikli bile
degiller. Fakat onlarin zamani geçmi¸t ir. Artik uzun zaman ayakta kalamazlar! I¸te yatiyorlar
bile.
Bu uykucular mut ludurlar. Çünkü yakinda ba¸lari dü¸ecekt ir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Öte Dünyalìlar Üstüne
Zerdü¸t de bir zamanlar, bütün öte dünyalilar gibi, insanin ötesi kuruntusuna kapildi. O
zamanlar dünya bana, istirapli ve eziyet çeken bir tanrinin eseri gibi görünürdü.
O zaman dünya bana, bir rüya ve bir tanri ¸iiri gibi görünürdü; ilahi bir memnun olmami¸in
gözleri önünde, bir duman gibi görünürdü.
Iyi ve kötü, haz ve elem, ben ve sen; yaraticinin gözleri önünde renkli bir duman gibi
görünürdü bana.
Yaratici, kendisinden uzakla¸mak ist iyordu; o zaman dünyayi yaratti.
Aci çeken için istirabindan uzakla¸mak ve kendini kaybetmek çilgin bir haz verir. Bir zaman
dünya bana çilgin bir haz ve bir kendini kaybetme gibi görünürdü.
Bu dünya sonsuz, sonsuz bir çeli¸kinin örnegi, mükemmel olmayan bir örnegi - mükemmel
olmayan yaratici için çilgin bir haz- dünyayi bir zamanlar böyle görüyordum.
Böylece ben de bütün öte dünyalilar gibi, insanin ötesi kuruntusuna kapildim. Gerçekte,
insanin ötesi nedir?
Ah karde¸lerim, benim yarattigim bu tanri, bütün tanrilar gibi bir insan eseri ve kuruntusuydu.
O, bir insandi hatta zavalli bir insan ve bir ben!
Bu bana kendi kül ve alevimden geliyordu. Bu hayalet bana gerçek öte dünyadan gelmiyordu.
Ne oldu karde¸lerim? Ben kendimi, istirap çekeni, yendim. Kendi külümü daga ta¸idim. Ve
kendime daha parlak bir alev buldum. Ve bakin, o zaman derhal hayalet kayboldu.
¸imdi benim için, hastaliktan yeni kalkmi¸ biri için, böyle hayalet lere inanmak dert ve
istirapt ir. Istirap ve hakarettir. Öte dünyalilara böyle sesleniyorum.
Bütün öte dünyalari yaratan, aci ve iktidarsizlikti. Ve yalniz en çok aci çekenin duyabilecegi
kisa bir mut luluk kuruntusuydu.
Bir adimla, bir ölüm adimiyla son duraga varmak isteyen bir yorgunluk, artik bir ¸ey
isteyemeyen zavalli, toy bir yorgunluk. Bütün tanrilari, öteki dünyalari yaratan duygu!
Bana inanin karde¸lerim, vücuttan yilginlik gösteren vücuttu! O, varligin kendisine sesleni¸ini
dinliyordu.
Ve böylece kafasiyla ve yalniz kafasiyla degil, bütün varligiyla son duvarlarin arasindan geçip
öte dünyaya göçmek istiyordu.
Fakat öte dünya, insanlardan iyi gizlenmi¸t ir. O, ilahi bir hiç olan insansiz ve insanca olmayan
dünya. Ve varlik insana hiç hitap etmez, megerki insan olarak bunu yapsin.
Gerçekten; her türlü varlik güç kanit lanir ve güç söylet ilir. Söyleyin karde¸lerim, en iyi
kanit lanan ¸ey, en acayip ¸ey degil midir?
Evet bu ben ve “ben”in kar¸iti ve kari¸ikligi en içten olarak kendi varligindan söz eder. Bu
yaratan, isteyen “ben”-ki her ¸eyin ölçüsü ve degeridir.
Ve bu en içten varlik, ben; bu vücuttan dem vurur ve hatta ¸iir söyledigi, hayal kurdugu ve
kirik kanat larla titredigi zaman bile bedeni ister.
“Ben” gitt ikçe daha içten konu¸masini ögrenir! Ve ögrendikçe beden ve hayat için daha fazla
saygi duyar.
Benim “ben”im, bana yeni bir gurur ögretti. Onu insanlara söylüyorum:
Artik ba¸inizi kutsal ¸eylerin gizine gömmeyin. Tersine, onu özgürce ta¸iyin. Ya¸ama anlam
kazandiran bir kafa ta¸iyin.
Insanlara yeni bir irade ögretiyorum:
Insanin körü körüne gittigi yolu tutun, onu onaylayin. Hastalar gibi ondan sapmayin!
Bedeni ve hayati hor gören “tanri katini” ve “kurtarici kandamlasini” bulan, hastalardir. Fakat
bu tatli ve karanlik zehri bile, bedenden ve ya¸amdan aliyorlardi!
Sefalet lerinden kaçmak ist iyorlardi. Fakat yildizlar onlara çok uzakti. O zaman içlerini
çekerek; “Ne olur, ba¸ka bir varlik ve mut luluga ula¸tiracak tanrisal yollar bulunsa!” dediler.
Böylece kendi çikmazlarini ve kanli içkilerini bulmu¸ oldular.
Bu nankörler, böylece bedenden ve ya¸amdan siyrilabileceklerini zannettiler. Oysaki bu
siyrili¸in çarpintisini ve ne¸esini kime borçluydular? Vücutlarina ve bu topraga!
Zerdü¸t hastalara kar¸i ¸efkat lidir. Gerçekten, onlarin teselli tarzlarina ve nankörlüklerine
kizmaz. Tek, hastaliktan kurtulsunlar ve yenenler arasina katilsinlar ve kendilerinden daha
üstün bir varlik yaratsinlar.
Zerdü¸t, kendi kuruntusuna dikkat le bakan ve gece yarisi, tanrisinin mezari etrafina sokulan,
hastaliktan yeni kalkmi¸ olanlara kizmaz. Fakat bence onun gözya¸lari da hastaliktir ve hasta
bir bedenin eseridir.
¸airler ve tanri çilginlari arasinda çok hastalar vardi. Bunlar anlayanlardan ve erdemlerin en
genci olan içtenlikten ¸iddet le nefret ederler.
Onlar daima geriye, karanlik zamanlara bakarlar. Fakat o zaman kuruntu ve iman ba¸ka bir
¸eydi. Aklin çilginliklari tanri benzerligiydi ve ¸üphe günahti.
Bu tanri benzerlerini pekiyi tanirim. Onlar kendilerine inanilmasini isterler. Ve ¸üphe günahtir
derler. Özellikle kendilerinin neye inandiklarini pekiyi bi lirim.
Gerçekten, onlar da en çok öte dünyalara ve kurtaran kandamlalarina degil, bedene inanirlar
ve onlarca kendi bedenleri, “mut lak varlik”tir.
Fakat vücut onlarca hasta bir ¸eydir ve vücuttan siyrilmak ist erler. Onun için ölüm
ögütleyenlere inanirlar ve özellikle öt e dünya ögütleri verirler.
Karde¸lerim! Beni, saglam vücudun sesini dinleseniz daha iyi, bu ses, daha içt en daha t emiz
bir sest ir.
Saglam, mükemmel, dik vücut daha içten konu¸ur ve ya¸amin amacindan söz eder.
Zerdü¸t böyle dedi.
Bedeni Küçümseyenler Üstüne
Bedeni küçümseyenlere seslenmek ist iyorum:
Bildiginizi degi¸t irmeyin ve bana yeni bir ¸ey ögretmeyin, yalniz vücudunuza ho¸ça kal
deyin, yani susun.
“Ben, beden ve ruhtan ibaretim. ” Çocuk böyle der. Neden çocuklar gibi konu¸mamali?
Fakat uyanik ve bilgin adam ¸öyle der: “Ben tamamen bedenden ibaret im. Ba¸ka hiçbir ¸eyim
yok. Ve ruh ancak bedende olan bir ¸eyin adidir. ”
Beden; büyük bir akil, tek hedefli bir çokluk, bir sava¸ ve bir bari¸, bir sürü ve bir çobandir.
Karde¸im, senin küçük aklin da bedeninin bir parçasidir. Ruh dedigin ¸ey büyük aklinin bir
parçasi ve oyuncagidir.
“Ben” diyorsun ve bu kelime ile gururlaniyorsun. Fakat bundan daha büyügü ki, sen ona
inanmak istemezsin, bedenin ve onun büyük aklidir. O, “ben” demez. Fakat “ben”i olu¸turur.
Duyunun hissettigi, aklin anladigi, kendiliginden bir sonuç vermez. Fakat duygu ve ruh her
¸eyin amaci olduklarina seni inandirmaya çali¸irlar. O kadar kibirlidirler.
Duygu ve ruh, alet ve oyuncaktirlar. Bunlarin ardinda asil varlik vardir. Bu varlik; duygularin
gözüyle arar, ruhun kulaklariyla dinler.
Bu varlik sürekli arar ve dinler. Kiyaslar, zorlar, fetheder, tahrip eder, hükmeder ve “Ben”in
de hâkimidir.
Karde¸im, dü¸üncelerin ve duygularin ardinda kudretli bir amir, meçhul bir egemen vardir.
Asil varlik budur. O, senin bedenindedir, o senin bedenindir.
Senin bedeninde hikmet inden fazla kavrayi¸ vardir. Ve kim bilir bedenin, bu en keskin
hikmet i ne amaçla kullanir!
Bedenin “ben”ine ve onun gururlu siçrayi¸larina güler. “Fikrin bu siçrayi¸lari ve uçu¸lari
niye?” diye sorar. “Benim amacim için bir dolambaçli yol. Ben, ‘ben’ in ipini tutan ve ona
anlamlarini fisildayanim.
Beden, “ben”e ¸öyle der: “¸uranda agri duy.” O agri duyar ve daha fazla agri çekmemeye
bakar. I¸te dü¸üncesi yalniz bunun içindir.
Beden “ben”e der ki: “¸urada haz duy”. O zaman sevinir ve sik sik sevinmeyi dü¸ünür. I¸te
dü¸üncesi bunun içindir.
Bedeni hor görenlere bir söz söylemek isterim: Onlarin hakaret leri saygilaridir. Hakaret i ve
saygiyi, deger ve iradeyi yaratan nedir?
Bizzat yarat ici, saygiyi ve hakareti yaratmi¸tir. Haz ve elemi yaratmi¸tir. Yaratici, beden
iradesinin eli olsun diye ruhu yaratmi¸tir...
Bedeni hor görenler, deliliginiz ve hakaret inizle bile vücudunuza hizmet ediyorsunuz.
Size derim ki, bizzat bedeniniz ölmek ist iyor ve hayattan ayriliyor.
Artik en çok sevdigi ¸eye gücü yetmez: Kendinden ileri bir varlik yaratmak. O en çok bunu
ister. Bütün istegi budur.
Fakat artik zaman geçmi¸t ir. Vücudu hor görenler, artik vücudunuz göçmek ist iyor.
Varliginiz batmak ist iyor. Onun için vücudu hor görenlerden oldunuz. Çünkü artik
kendinizden ileri bir varlik yarat amazsiniz.
Onun için hayata ve topraga kiziyorsunuz. Küçümsemenizin ¸a¸i baki¸inda uygunsuz bir
kiskançlik vardir.
Bedeni hor görenler, sizin yolunuzdan gitmiyorum. Siz bence ‘Insanüstü’ne köprü degilsiniz.
Zerdü¸t böyle dedi.
Sevinç ve Tut ku Üstüne
Karde¸im, senin bir erdemin varsa ve bu senin erdeminse bunda hiç kimse ile ortak degilsin.
Tabii, sen erdemine ad takmak ve onu ok¸amak istersin. Onun kulagini çekmek, onunla
eglenmek istersin.
Bak, ¸imdi onun adina halk da kat ilmi¸ bulunuyor. Ve sen erdeminle halkla¸mi¸ ve sürüle¸mi¸
oluyorsun.
¸öyle desen daha iyi olurdu: “Ruhuma elem ve haz veren, vücudumun susadigi ¸ey, adsizdir
ve anlatilamaz.”
Erdemin, isimlerin gizine sigmayacak kadar yüce olmali. Eger ondan söz etmeye mecbur
kalirsan, kekelemekten utanma. ¸öyle konu¸ ve kekele:
“Benim için iyi budur, onu begeniyorum. Onu seviyorum. Bu iyi ¸eye tek ba¸ima sahip olmak
isterim.
Onu bir tanri buyrugu, bir insan yasasi ve kötülügü olarak istemem. O benim için evrenin
ötesine ve cennet lere yol gösteren bir ¸ey degildir.
Benim sevdigim, ya¸amsal bir erdemdir. Onda az kurnazlik vardir. Ve kamu aklindan pek az
¸ey vardir.
Fakat bu ku¸ benim yanimda yuvasini yapmi¸tir. Onun için onu sever ve korurum. ¸imdi
yanimda ve altin yumurtalarinin üstünde oturuyor.”
I¸te böyle söyleyerek erdemini övmelisin.
Bir zamanlar tutkularin vardi ve onlara kötü diyordun. Fakat ¸imdi yalniz erdemlerin var.
Bunlar senin tutkularindan yet i¸t iler.
En yüksek hedefini bu tutkularina emanet etmi¸t in. Böylece bu tutkularin senin erdemlerin ve
sevinçlerin oldular.
Ister deve kinlilerin, ister ¸ehvet lilerin, ister iman çilginlarinin, ister int ikamcilarin soyundan
ol. Ne olursan ol. Sonunda bütün tut kularin, erdemlerin oldular. Ve bütün ¸eytanlarin da
meleklerin oldular.
Bir zamanlar mahzeninde azgin köpekler vardi. Fakat sonunda bunlar ku¸lar ve sevimli
¸arkicilar oldular.
Zehirlerinden kendi iksirini kaynattin. Gam inegini sagiyordun. ¸imdi memelerinden t at li süt
içiyorsun. Ve artik senden kötülük gelemez. Megerki erdemlerinin sava¸indan dogan kötülük
ola.
Karde¸im, ¸ansin varsa tek bir erdemin olur ve daha fazla olmaz. Böylece köprüyü daha
çabuk geçersin.
Çok erdeme sahip olmak ayricalikli bir ¸eydir. Fakat güç bir yazgidir. Niceleri çöle gitt iler ve
kendilerini öldürdüler. Çünkü erdemlerin sava¸ alani olmaktan yorulmu¸lardi.
Karde¸im, sava¸ ve sava¸mak kötü müdür? Fakat bu kötülük gereklidir. Erdemlerin arasinda
kiskançlik, güvensizlik ve ift ira gereklidir.
Bak erdemlerinin her biri nasil en yüksek hedefi arzular! Her erdem bütün ruhunu ister; öfke
de, nefret de, sevgi de bütün kuvvetini ister. Ruhunun çigirt kani olmak ister.
Her erdem ba¸ka erdemi kiskanir. Ve kiskançlik korkunç bir ¸eydir. Erdemler de kiskançlik
yüzünden yok olabilirler.
Kiskançlik aleviyle sarilan, sonunda akrep gibi zehirli kuyruguyla kendi kendisini sokar.
Ah karde¸im, bir erdemin kendisine ift ira ettigini ve kendisini hançerledigini hiç görmedin
mi?
Insan, a¸ilmasi gereken bir ¸eydir. Onun için erdemlerini sevmelisin. Çünkü onlar yüzünden
yok olacaksin.
Zerdü¸t böyle dedi.
Solgun Suçlu Üstüne
Ey yargiçlar ve kurban edenler! Hayvani, ba¸ini egmeksizin öldürmek istemiyorsunuz. Bakin
solgun suçlu ba¸ini egdi. Gözlerinde büyük küçümseme beliriyor.
“Benim ‘ben’ im, a¸ilmasi gereken bir ¸eydir. Benim ‘ben’ im bence insanin büyük
a¸agilamasidir. ” Bu gözler böyle konu¸uyor.
Kendi hükmünü kendi verdigi an, onun en yüksek aniydi. Bu yücelik aninin bayagiliga
dönmesine izin vermeyin.
Kendi kendinin acisini çekene artik ba¸ka kurtulu¸ yoktur. Megerki tez bir ölüm gele.
Ey yargiçlar sizin öldürü¸ünüz bir acima olmali. Bir öç alma olmamali. Dikkat edin ki
öldürürken siz kendiniz ya¸amaya hak kazanasiniz.
Öldürdügünüzle bari¸maniz yetmez. Kederiniz, ‘Insanüstü’ ne olan sevginiz olmali. Hayatt a
kalmaya böyle hak kazanirsiniz.
Dü¸man deyin, kötü demeyin. Hasta deyin, rezil demeyin. Deli deyin, fakat cani demeyin.
Ve sen ey kizil yargiç, kafanin içinden geçenleri açiga vurman gerekirse herkes ¸öyle
haykirir; “Defol ey ha¸ere, zehirli solucan!”
Fakat fikir ba¸ka, eylem ba¸ka, eylemin biçimi ba¸ka! Bunlar arasinda baglanti yoktur.
Bu solgun adami solduran, bir hayaldi. Suçu i¸ledigi zaman onun ustasiydi. Fakat i¸ledikten
sonra onun görünümüne dayanamadi.
Ve artik her zaman kendisini bir eylemin faili olarak görüyordu. Ben buna delilik derim;
ist isna onun varligina bürünmü¸tü.
Bir el sürme tavugu hipnotize eder; onun i¸ledigi fiil, zavalli kavrayi¸ini bagladi. Hipnotize
etti. Ben buna fiilden sonra gelmi¸ bir delilik derim.
Dinleyin yargiçlar, bir ba¸ka delilik daha var; bu, fiilden önceki deliliktir. Ah sizler, bu ruhun
derinliklerine bence yeter derecede dalamiyorsunuz.
Kizil yargiç ¸öyle der: “Bu suçlu neden öldürdü? Bir ¸ey çalmak ist iyordu da ondan.” Fakat
ben size diyorum: “Onun ruhu kan istiyordu, çalmak degil, o biçaktaki mut luluga susami¸ti. ”
Onun zavalli akli bu deliligi kavrayamadi. “ Kanda ne var?” dedi. Hiç olmazsa öldürdügünden
bir ¸ey çalmak, bir öç almak istemez misin?
Ve o, zavalli aklina uydu. Çünkü aklinin hükmü onun üstüne kur¸un gibi yüklendi. Ve
böylece öldürürken çaldi da. O deliliginden utanmak istemiyordu.
Ve ¸imdi suçunun kur¸un yükü, yine onu eziyor. Ve zavalli akli yine öyle durgun, inmeli ve
agir.
Kafasini sallayabilse yükü üstünden yuvarlanacak. Fakat bu kafayi kim sallayabilir?
Bu insan nedir? Ruhun içinden dünyaya yayilmak isteyen bir hastaliklar yigini! Bunlar
avlanmak ister.
Bu insan nedir? Birbiri yaninda ender olarak sakin durabilen vah¸i yilanlardan bir yumak!
Bunlarin her biri di¸ari çikar ve dünyada av arar.
Bu zavalli vücuda bakin, onun acilarini ve arzularini bu zavalli ruh, kendisine göre açikladi.
Biçaktaki mut luluga duyulan kat ilce zevk ve tutku diye açikladi.
¸imdi hasta olani kötülük bastirir. O, kendine aci veren ¸eyle aci vermek ister. Fakat ba¸ka
zamanlar da vardi. Ba¸ka bir kötülük ve iyilik de vardi.
Bir zamanlar ¸üphe kötüydü. Ve irade bizzat kendisiydi. O zaman hasta, büyücü ve cin
olmu¸tu. Ve cin olarak aci çekerdi. Ve aci vermek isterdi.
Fakat bu sizin kulaginiza girmiyor. Bana diyorsunuz ki; bu sizin iyiliginize zarar verir. Fakat
sizin i yiliginizden bana ne?
Kötülükleriniz degil birçok iyilikleriniz bana bulanti veriyor. Ah sizin de bu solgun suçlu gibi
bir deliliginiz olsa da o yüzden bo¸ yere harcanasiniz! Isterdim ki cinnet iniz gerçek baglilik
veya adalet olsun. Hâlbuki sizin erdeminiz, yalniz uzun ya¸amak ve acinacak bir rahata
kavu¸mak içindir.
Ben, nehir kiyisinda bir parmakligim. Tutunabilen bana tutusun. Ama ben sizin topal
degneginiz degilim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Okuma ve Yazma Üstüne
Bütün yazilmi¸ ¸eyler içinde, yalniz kanla yazilmi¸ olani severim. Kanla yaz! Fark edeceksin
ki kan, ruhtur.
Yabanci kani anlamak kolay degildir. Avare okuyuculardan nefret ederim. Okuyucuyu
taniyan, artik onun için bir ¸ey yazmaz. Daha yüzyil okunsun, bizzat ruh da koku¸acak.
Herkesin okuma ögrenebilmesi, zamanla yalniz yazmayi degil, dü¸ünmeyi de bozuyor.
Bir zamanlar ruh tanriydi. Sonra insanla¸ti. ¸imdi hatta halkla¸iyor.
Kanla ve özdeyi¸lerle yazan, okunmak degil ezberlenmek ister.
Dagda en kisa yol tepeden tepeyedir. Fakat bunun için uzun bacaklarin olmali. Özdeyi¸ler
tepeler olmali ve muhataplar iri yari olmali.
Hava temiz ve hafif, tehlike yakin ve ruh, çocuksu bir ne¸eyle dolu... Bunlar birbirine iyi
yara¸ir.
Ben etrafimda cinler isterim. Çünkü cesurum. Hayalet leri dagitan cesaret, kendisine caniler
yaratir. Cesaret gülmek ister.
Artik sizinle ayni ¸eyleri duymuyorum. Altimda gördügüm bu bulut, beni güldüren bu si yah
ve agir bulut. I¸te bu, sizin firtina bulutunuzdur.
Yükseli¸ istediginiz zaman siz yukari bakarsiniz, ben a¸agi bakarim. Çünkü ben yükselmi¸im.
Sizden kim, ayni zamanda güler ve yükselmi¸ olabilir?
En yüksek daglara tirmanan, bütün bu dramlara ve dram ciddiyet ine güler.
Cesur, kaygisiz, dalga geçen ve zorlu… “Hikmet ” bizim böyle olmamizi ister. Hikmet bir
di¸idir ve sürekli zafer kazanani sever.
Bana diyorsunuz ki: “Hayati sürüklemek güçtür!” Fakat tan agarirken gelen gururunuz ve
ak¸amki teslimi yet iniz neye yarar?
Hayati sürüklemek güçtür. Öyleyse pek nazlanmayin. Biz hepimiz dayanikli erkek ve di¸i
e¸ekleriz.
Vücudunun üzerinde bir damla çig var diye titreyen bir gül goncasiyla ortakla¸a neyimiz var?
Gerçekten, hayati severiz. Fakat ya¸amaya degil sevmeye ali¸tigimiz için.
A¸kta daima biraz cinnet vardir. Fakat cinnette de her zaman biraz akil vardir.
Hayati seven bana da; insanlar arasinda kelebek ve sabun köpügü ve bu çe¸itten olanlar,
mut lulugu en iyi anlami¸ görünüyorlar.
Bu yufka, çilgin, narin, hareket li ruhcuklari t itrer görmek! Bu, Zerdü¸t ’ü gözya¸larina ve
¸arkilara bogar.
Ben yalniz dans etmesini bilen bir tanriya inanabilirdim. Ve ¸eytanimi görünce onu agir, derin
ve ciddi buldum. Bu, agirligin ruhu idi. Onun yüzünden her ¸ey dü¸er.
Öfke ile degil gülümsemeyle öldürülür. Haydi, agirligin ruhunu öldürelim!
Ben yürümeyi ögrendim. O zamandan beri kendimi ko¸turuyorum. Ben uçmayi ögrendim, o
zamandan beri kimildamak için it ilmeye iht iyacim kalmadi.
¸imdi hafifim, ¸imdi uçuyorum, ¸imdi kendimi altimda görüyorum, ¸imdi içimde bir tanri
dans ediyor.
Zerdü¸t böyle dedi.
Dagdaki Agaç Üstüne
Zerdü¸t, bir delikanlinin kendisinden çekindigini görmü¸tü. Bir ak¸am “ Alaca Inek” denen
¸ehrin etrafini saran daglarda yalniz yürürken, bu delikanliya rast geldi. Genç; bir agaca
yaslanmi¸ yorgun bir baki¸la vadiyi seyrediyordu. Zerdü¸t, delikanlinin yanindaki agaci tuttu
ve ¸öyle konu¸tu:
“Bu agaci ellerimle sallamak istesem bunu yapamam. Fakat bizim görmedigimiz rüzgâr, onu
üzer ve istedigi tarafa eger. Biz en çok, görünmeyen eller tarafindan egilir ve yogruluruz. ”
Delikanli ¸a¸kinlikla ayaga kalkti ve “Zerdü¸t ’ün sesini i¸it iyorum, ben de onu
dü¸ünüyordum, ” dedi. Zerdü¸t ¸u cevabi verdi:
“Öyleyse ne korkuyorsun? Insanin hali de bu agaç gibidir. Yükseklere ve aydinliklara çikmak
istedigi oranda kökleri topraga; a¸agiya, karanliga, derine ve kötülüge dalar!
“Evet kötülüge!” dedi del ikanli. “Benim ruhumu nasil oluyor da ke¸fediyorsun?” Zerdü¸t
gülümsedi ve “Bazi ruhlar hiç ke¸fedilemez. Megerki onlari i lk bulan biz olalim.” dedi.
Delikanli bir kez daha “Evet kötülüge!” di ye bagirdi.
“Zerdü¸t, sen dogru söylüyorsun. Yükseklere çikmak istedigim zamandan beri artik kendime
güvenemiyorum. Artik kimse bana güvenmiyor. Bu nasil oluyor?
Ben hizla degi¸iyorum. Bugünüm dünümle zit dü¸üyor. Merdivenleri tirmanirken çok defa bir
iki basamak birden at liyorum. Bunu hiçbir basamak bagi¸lamiyor.
Yukari çikinca kendimi sürekli yalniz buluyorum. Kimse benimle konu¸muyor. Yalnizligin
buzu beni t itret iyor; yükseklerde ne istiyorum?
Benim küçümsemem ve özlemim beraber büyüyorlar. Yükseklere çiktigim oranda,
yükselenleri küçümsüyorum. Yüksekte onlarin i¸i ne?
Yükselmemden ve sendelememden ne kadar utaniyorum! Solumamla ne kadar alay
ediyorum! Uçanlardan ne kadar nefret ediyorum! Yükseklerde ne kadar yorgunum. ”
Delikanli burada sustu. Zerdü¸t yanlarindaki agaca bakti ve ¸öyle dedi:
“ Agaç bu yüksek dagda yalniz duruyor. Boyu insan ve hayvani a¸mi¸tir. Eger konu¸mak
isteseydi onu anlayacak kimse bulunmazdi. O, o kadar boylanmi¸tir.
- ¸imdi bekliyor ve bekliyor- Neyi bekliyor? O, bulutlara yakin bulunuyor; herhalde ilk
yildirimi bekliyor.”
Zerdü¸t bunu söyleyince delikanli heyecanli bir ifade ile bagirdi; “Evet Zerdü¸t, sen gerçegi
söylüyorsun. Ben yüksekleri dileyince batmami ist emi¸ oldum. Ve benim bekledigim yildirim
sensin. Bak, sen görüneli beri ben neyim artik? Beni harap eden, sana kar¸i duydugum
kiskançliktir. ” Delikanli böyle konu¸tu ve aci aci agladi.
Fakat Zerdü¸t kollarini delikanliya doladi, birlikte yürümeye ba¸ladilar.
Bir süre beraber yürüdükten sonra Zerdü¸t söze ¸öyle ba¸ladi:
“Bu, benim kalbimi parçaliyor. Kar¸i kar¸iya kaldigin tehlikeleri gözlerin, sözlerinden daha
iyi anlatiyor.
Sen henüz, özgür degilsin. Sen henüz özgürlügü ariyorsun. Bu arayi¸ sana uykusuz geceler
geçirtmi¸.
Özgür yüksekleri ist iyorsun. Ruhun, yildizlarin özlemini çekiyor. Fakat senin kötü hisselerin
de özgürlüge susami¸lar.
Vah¸i köpeklerin serbest olmak ist iyorlar. Ruhun bütün zindanlari açmaya ugra¸irken, onlar
keyiflerinden mahzenlerinde havliyorlar.
Sen benim gözümde henüz özgürlügü dü¸ünen bir tutsaksin. Ah, böyle tutsaklarin ruhlari
uyanik, fakat hilekâr ve kötü olur.
Ruhu özgürlüge kavu¸an da temizlenmeye mecburdur. Onda henüz çok hapis ve batak vardir.
Onun gözleri de temizlenmelidir.
Evet kar¸i kar¸iya kaldigin tehlikeyi biliyorum. Fakat sana sevgim ve ümidimle yemin
veririm; “Sevgi ve ümidini terk etme.”
Henüz kendini soylu hissediyorsun. Senin usandigin ve sana kötü gözle bakanlar da henüz
seni soylu buluyorlar. ¸unu bil ki herkesin yolunu bir ‘soylu’ kesmektedir.
Iyilerin yolunu da bir ‘soylu’ kesmektedir. Hatta ona iyi dedikleri zaman bile onu yok etmek
isterler.
Soylu olan, yeni bir ¸ey ister ve yeni bir erdem yaratmak ister. Iyiler ise eskiyi isterler ve
eskinin devam etmesini isterler.
Fakat soylunun kar¸i kar¸iya kaldigi tehlike, onun bir ‘ iyi’ olmasi degildir. Bir küstah, alayci
ve yikici olmasidir.
Ah, ben en yüksek ümit lerini kaybeden soylular tanirdim. ¸imdi onlar bütün yüksek
ümit lerini inkâr ediyorlar.
¸imdi kisa zevkleri içinde çilginca ya¸iyorlar. Günlük hedeflerden ba¸ka emel bilmiyorlar.
“Ruh biraz da ¸ehvettir, ” diyorlar. Böylece ruhlarinin kanat lari kiriliyor; bu ruh ¸imdi yerde
sürünüyor ve kemirerek kirleniyor.
Bir zamanlar kahraman olmayi dü¸ünüyorlardi. ¸imdiyse keyif dü¸künleridirler. Kahraman,
onlara göre korkunç ve hazin bir ¸eydir.
Fakat sevgim ve ümidimle sana yemin veririm; ruhundaki kahramani terk etme. En yüksek
ümidini kutsal tut.
Zerdü¸t böyle dedi.
Ölüm Ögütleyenler Üstüne
Ölüm ögütleyenler vardir. Dünya, hayattan çekilmelerini önerdigimiz böyleleriyle doludur.
I¸te böyle gereksiz insanlarla doludur dünya. Bu fazlalar yüzünden hayat bozulmu¸tur.
Bunlari “sonsuz hayat ” sözleriyle kandirip bu dünyadan ayirmak gerek.
Ölüm ögütleyenlere sari veya kara diyorlar. Fakat ben onlari size ba¸ka renklerde de
göstermek ist iyorum.
I¸te içlerinde vah¸i hayvan ta¸iyan, keyfetmek ve kendini yemekten ba¸ka bir ¸ey yapamayan
korkunçlar! Onlarin keyifleri de bir kendini yemedir.
Bu korkunçlar, daha insan bile olamami¸lardir. Varsin ölüm vaaz etsinler ve kendileri de
göçsünler.
I¸te ruhu veremliler; daha dogmadan, ölmeye ba¸larlar ve yorgunluktan bir tarafa çekilip,
kendi kendine özlem çekerler. Onlar ölmeyi ist iyorlar. Bizim de onlarin bu arzusunu
onaylamamiz gerekir. Bu ölüleri diriltmekten ve bu canli tabut lari zedelemekten sakinalim.
Kar¸ilarina bir hasta, bir iht iyar, bir cenaze çiksa hemen “hayat bo¸tur” derler. Fakat kendileri
ve varligin yalniz bir yüzünü gören gözleri bo¸tur.
Yogun bir kedere bürünmü¸ ve ölüm get irecek küçük rastlantilara inanip, böyle beklerler ve
di¸lerini gicirdat irlar.
Veyahut ¸ekerlemelerine uzanirlar ve çocuklariyla alay ederler: Bir saman çöpü gibi olan
hayat larina asilirlar. Ve bir saman çöpüne asili durmakla alay ederler. Onlarin ‘hikmet ’ i
¸udur; “Ya¸amak isteyen delidir. I¸te biz bu kadar deliyiz ve hayatta en büyük delilik budur. ”
“Hayat yalniz acidir”. Bazilari böyle derler ve bu yalan degildir. Öyleyse yalniz aci olan bu
hayatin bitmesine çali¸in!
Erdemleri onlara ¸u ögüdü vermelidir: “Sen kendini öldürmelisin. Sen kendini bu hayattan
çekmelisin.”
Ölüm ögütleyenlerden bazilari, “¸ehvet günahtir!” derler. “Birakin, kenara çekilelim ve çocuk
yapmayalim. ”
Bazilari da: “Dogurmak güçtür” derler. Ve niye dogurmali? “Bütün doganlar mutsuz
oluyorlar!” Bunlar da ölüm ögütçüleridir.
Yine bir kisimlari; “Acimak gerek. Neyim varsa alin. Ben ne isem alin ki hayat a daha az
baglanayim. ” der.
Fakat tam merhamet li olsalardi en yakinlarini hayattan biktirirlardi. Kötü olmak, onlarin
gerçek iyilikleri olurdu.
Fakat bunlar hayattan çekilmek isterler. Ba¸kalarini zincirleri ve armaganlariyla hayata daha
siki baglanmaktan ne bekliyorlar?
Hayat lari vah¸i bir çali¸ma ve huzursuzluktan ibaret olanlar, sizler, hayattan pek yorgun degi l
misiniz? Ölüm ögütçüleri için pek olgun degil misiniz?
Vah¸i çali¸mayi, aceleyi, yeniyi, yabanciyi seven sizler, kendinizden memnun degilsiniz.
Çali¸maniz, kendinizi unutmak için arzu ve bir kaçmadir.
Hayat a daha fazla inansaydiniz, kendinizi ‘an’a bu kadar kapt irmazdiniz. Fakat beklemek
için, hatta tembellik etmek için bile yet eri kadar isteginiz yok.
Her yerde ölüm ögütleyenlerin sesi çinliyor ve dünya, kendi lerine ölüm ögütlenmesi gereken
böyle insanlarla doludur.
Ya sonsuz hayat? Bence onlar için uygun, yeter ki tez göçsünler.
Zerdü¸t böyle dedi.
Sava¡ ve Sava¡çìlar Üstüne
En iyi dü¸manlarimiz tarafindan esirgenmek istemeyiz. Keza gönülden sevdiklerimizin de bizi
esirgemesini istemeyiz. Böylece birakin size gerçegi söyleyeyim:
Sava¸taki karde¸lerim; sizi gönülden severim. Ben sizdenim ve sizin en iyi dü¸maninizim.
Birakin size gerçegi söyleyeyim:
Kalbinizdeki kini ve kiskançligi bilirim. Kini ve kiskançligi tanimayacak kadar büyük
degilsiniz. Bari bunlardan utanmayacak kadar büyük olun.
Gerçege ula¸manin azizleri olmazsaniz bile hiç olmazsa onunla sava¸an olun. Bunlar o
kutsiyet in yolda¸lari ve öncüleridir.
Çok asker görüyorum. Çok dü¸man görmek isterdim! Giydikleri ¸eye üniforma diyorlar.
Fakat üniformanin içindekiler ‘ tek t ip’ olmasa!
Gözleri daima bir dü¸mani, kendi dü¸manini arayanlar olun. Içinizde bazilarinizda ilk baki¸ta
bir kin vardir.
Dü¸maninizi aramalisiniz. Kendi fikirleriniz için kendi özgürlügünüzü aramalisiniz. Fikriniz
yenilse bile içt enliginiz zafer kazanmalidir.
Bari¸i yeni sava¸larin araci olarak sevmelisiniz. Ve kisa bari¸i uzun bari¸tan fazla
sevmelisiniz.
Size i¸ degil sava¸ öneririm. Bari¸ degil zafer öneririm. I¸iniz sava¸, bari¸iniz zafer olsun!
Ancak okla yay elde bulundugu zaman, susulup sakin oturulabilir. Yoksa gevezelik edilir ve
çeki¸ilir. Bari¸iniz zafer olsun.
Diyorsunuz ki sava¸i kutsal kilan ¸ey iyi bir davadir. Ben size derim ki her davayi kutsal
yapan ¸ey iyi bir sava¸tir.
Sava¸ ve cesaret, yakin sevgisinden büyük eserler yaratmi¸tir. ¸imdiye kadar kazazedeleri,
acimaniz degil cesaret iniz kurt ardi.
Iyi nedir? diye soruyorsunuz. Cesur olmak iyidir. ¸u sözü küçük kizlara birakin. “Iyi ¸ey hem
güzel hem sevimli olandir. ”
Size kalpsiz diyorlar. Fakat yüreginiz saftir. Ve ben içt en utancinizi severim. Siz
‘med’dinizden utaniyorsunuz, ba¸kalari ‘ cezir’ lerinden.
Siz çirkin misiniz? Pekâlâ karde¸lerim, öyleyse çirkinin mantosu olan ‘ yüce’ yi giyininiz.
Ruhunuz büyüdügü zaman co¸kun olur. Sizin yüceliginizde kötülük vardir. Sizi tanirim.
Kötülük de ta¸kinla ender kar¸ila¸ir. Fakat bunlar birbirlerini anlamazlar. Ben sizi tanirim.
Sizin, kin besleyecek dü¸manlariniz olmali. Fakat hor görülecek dü¸manlariniz olmamali.
Dü¸maninizla gurur duymalisiniz. O zaman dü¸maninizin ba¸arisi da sizin ba¸ariniz olur.
Yaslanmak… Bu kölelerin kibarligidir. Sizin kibarliginiz söz dinleme olmali. Emirleriniz bile
itaat olmali.
Iyi bir dü¸manin kulagina “sen yapmalisin”, “ben isterim”den daha ho¸ gelir. Ve sevdiginiz
her ¸eyi kendinize kumanda ettirmelisiniz.
Hayata olan sevginiz en yüksek ümidinize olan sevginiz olsun. Ve en yüksek ümidiniz, en
yüksek hayat dü¸ünceniz olsun.
Fakat en yüksek dü¸üncenize, birakin ben kumanda edeyim. Bu kumanda ¸udur; “Insan
yenilmesi gereken bir ¸eydir. ”
Böylece boyun egme ve sava¸ içerisinde ömrünüzü sürün.
Uzun ya¸amada ne var. Hangi dü¸man esirgenmek ister?
Ben sizi esirgemem. Ben sizi gönülden severim, sava¸taki karde¸lerim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Yeni Putlar Üstüne
Ba¸ka bir yerde henüz uluslar ve sürüler vardir. Fakat bizde yoktur karde¸im. Bizde devlet ler
vardir.
Devlet nedir? Pekâlâ; ¸imdi kulak verin. Çünkü size uluslarin ölümünden bahsedecegim.
Bütün soguk maddelerin en sogugunun adi devlettir. Onun yalani da soguktur. Ve agzindan ¸u
yalan sizar: “Ben devlet , ben halkim. ”
Bu, yalandir. Uluslari meydana get iren yaraticilardir. Onlar bu uluslarin üstüne bir iman ve bir
a¸k gerdiler. Böylece hayata hizmet ett iler.
Birçoklari için tuzak kurup buna devlet diyen bozgunculardir. Onlar kit lelerin üstüne bir kiliç
ve yüz tutku astilar.
Henüz halk var olan yerde devlet anla¸ilmaz bir ¸eydir. Örf ve hukuka kar¸i kötü bir kasit ve
bir günah sayilarak ondan nefret edilir.
Size ¸u i¸areti veririm; “Her ulus kendi ‘ iyi’ ve ‘ kötü’sünden bahseder, bunu kom¸u anlamaz.
O, dilini örf ve hukukunda yaratmi¸tir.
Fakat devlet, bütün iyi ve kötü dillerle yalan söyler. Ne söylese yalandir ve sahip oldugu her
¸ey çalmadir.
Onda her ¸ey sahtedir; bu isirgan çalinmi¸ di¸leriyle isirir. Bagirsaklari bile sahtedir.
Iyi ve kötüde dil karmakari¸ik! Size devlet i böyle tarif ederim. Bu i¸aret ölüm iradesine i¸aret
eder. Gerçekten, ölüm ögütleyenlerini çagirir.
Gereginden pek fazla adam doguyor. Bu gereksizler için, devlet yaratilmi¸tir.
Bakin devlet bu gereksizleri nasil ayirtiyor ve nasil gevi¸ getiriyor:
“Dünyada benden büyük bir ¸ey yoktur. Ben, tanrinin düzen veren parmagiyim.” O vah¸i
hayvan böyle homurdar. Ve diz çökenler, yalniz uzun kulakli ve kisa görü¸lüler degildir.
Ah ey büyük ruhlar; o, yalanlarini sizin içinize de sindirir. Ah, kendilerini harcamasini seven
cömert gönülleri avlar.
Ey eski tanriyi yenenler, o sizi de bulur. Siz sava¸ta yorulmu¸tunuz. ¸imdi yorgunlugunuz
yeni puta yariyor.
Yeni put, etrafina kahramanlar ve namuslular dizmek ister. Bu soguk hayvan, iyi vicdanlarin
i¸iginda güne¸lenmeyi sever.
Bu yeni put, kendisine yalvarirsaniz size her ¸eyi vermek ister. Böylece erdemlerinizin
pariltisini ve gururlu gözlerinizin baki¸ini satin alir.
Ey gereksizler, o sizi yemlemek ister. Evet bunun için cehennemi bir sanat bulmu¸tur; “Ilahi
¸ereflerin süsü içinde parlayan bir ölüm ani.”
Evet, birçoklari için bir ölüm bulunmu¸tur ki kendisini hayat gibi över. Gerçekten, bütün
ölüm ögütleyenlerine esasli bir yardim.
Iyi ve kötü bütün zehir içenlerin bulundugu yere, devlet derim. Iyi ve kötü herkesin kendisini
kaybettigi yere devlet derim. Herkesin yava¸ yava¸ ölümüne, hayat denildigi yere devlet
derim.
¸u gereksizlere bakin; kâ¸iflerin eserlerini ve egemenlerin hazinelerini çalarlar ve bu
hirsizliga egit im derler. Ve bunlarin hepsi onlara dert getirir.
¸u gereksizlere de bakin! Daima hastadirlar ve safralarini kusarlar ve buna gazete derler.
Birbirlerini yutarlar. Fakat hazmedemezler.
¸u gereksizlere bakin; servet ler kazanirlar ve bununla yoksulla¸irlar. Iktidar isterler ve önce
ikt idarin kerpeteni olarak çok para isterler. Bu acizler!
¸u çevik maymunlarin tirmani¸ina bakin! Birbirlerinin üstünden a¸ip tirmanmak isterler ve
böylece bataga ve çukura yuvarlanirlar.
Hepsi ‘taht ’ a ula¸mak isterler. Mutlulugun yalniz taht üzerinde bulundugunu sanirlar! Çok
defa tahtin üzerinde bataklik vardir ve çok defa taht, batakligin üstünde durur.
Bunlarin hepsi, bu tirmanan maymunlar ve bu azginlarin hepsi bence delidir. Putlar pek fena
kokar. Bunlarin hepsi, bu puta tapanlar, bana fena kokar.
Karde¸lerim, çenelerinizin ve tutkularinizin dumaninda mi bogulmak istersiniz? Daha iyi,
pencereleri kirin ve di¸ari firlayin!
Fena kokunun yolundan kaçin. Bu insan kurbanlarinin dumanindan kaçin.
Büyük ruhlar için dünya ¸imdi de açiktir. Henüz etrafinda sakin denizlerin kokusu esen birçok
yerler, yalnizliga çekilenler için bo¸ duruyor.
Henüz büyük ruhlar için özgür bir hayat vardir. Gerçekten, az ¸eye sahip olana az hükmedilir.
Ya¸asin bu küçük fakirlik!
Ancak devlet in bittigi yerde, gereksiz olmayan insan ba¸lar. Gerekli adamin türküsü ve e¸siz,
biricik ¸arkisi burada ba¸lar.
Evet karde¸lerim, onun bittigi yerde ‘Insanüstü’ nün gökku¸agi köprüsü ba¸lar.
Zerdü¸t böyle dedi.
Panayìrìn Sinekleri Üstüne
Dostum yalnizligina kaç! Seni büyük adamlarin gürültüsünden sersemlemi¸ ve küçüklerin
ignesiyle didiklenmi¸ görüyorum.
Orman ve kaya seninle vakur, susmayi bilirler.
Sevdigin geni¸ dalli agaca benze yine! O, denizin kenarinda susan ve dinleyen bir tavirla
durmaktadir.
Yalnizligin bitt igi yerde panayir ba¸lar ve panayirin ba¸ladigi yerde büyük artist lerin
gürültüsü ve zehirl i sineklerin viziltisi ba¸lar.
Dünyada en iyi ¸eyler bile, gösterecek kimse bulunmazsa, bir ¸eye yaramaz. Halk bu
göstericilere büyük adam der.
Halk, büyükten pek anlamaz. Büyük, yaraticidir. Oysaki halk yalniz büyük davalarin
göstericilerini ve art ist lerini tanir.
Dünya, yeni degerler yaratanlarin etrafinda döner. Görünmeden döner. Oysaki halk ve ¸öhret
artist lerin etrafinda döner. Dünyanin gidi¸i böyledir.
Art ist in zekâsi vardir. Fakat zekânin vicdani zayiftir. O daima en çok inandirabilecegi ¸eye
inanir.
Yarin ba¸ka, öbür gün ba¸ka bir ¸eye inanir. Onun duygulari halk gibi ve hava gibi sik degi¸ir.
Devirmek! Bu ona göre kanittir. Çildirtmak! Bu ona göre iknadir ve kan ona delillerin en
saglami görünür.
Yalniz duyarli kulaklara sizan bir gerçege, yalan ve hiç der. Gerçekten, o ancak dünyada
büyük gürültü yapan tanrilara inanir.
Panayir ¸atafat li ¸aklabanlarla doludur ve halk bu büyük adamlarla övünür. Onca zamanin
egemenleri bunlardir.
Fakat zaman onlari baski altina alir, böylece seni baski altina alirlar ve senden de bir evet ve
hayir isterler. Yazik, bu ‘ leh’ ve ‘aleyh’ arasinda mi yer almak istiyorsun?
Ey gerçek a¸igi, bu sokulganlari ve dönekleri kiskanma, gerçek hiçbir zaman bir dönegin
koluna asilmami¸tir!
Bu biktiran, usandiranlardan kendini koru. Insani ancak panayirda ‘ evet ’ veya ‘hayir’ la
bastirirlar.
Bütün derin kaynaklarin duyu¸u yava¸tir. Derinliklerine dü¸en bir ¸eyin ne oldugunu anlamak
için uzun zaman beklemeleri gerekir.
Gerçek büyüklükler panayirin ve ¸öhretin ötesindedirler. Yeni degerlerin yaraticilari daima
panayirin ve ¸öhret in üstünde bulunurlar.
Dostum, yalnizligina kaç. Seni zehirli sineklerle didiklenmi¸ buluyorum. Sert ve saglam bir
havanin est igi yerlere kaç!
Yalnizligina kaç. Sen küçüklere ve acinacak adamlara çok yakin ya¸adin. Onlarin görünmez
öçlerinden kaç. Bunlar senin için öçten ba¸ka bir ¸ey degildirler.
Onlara artik el kaldirma! Onlar sayisizdir. Ve sinek avciligi sana dü¸mez.
Bu küçükler ve acinacak yaratiklar sayisizdir. Ve nice görkemli yapilari, yagmur damlalari ve
vah¸i ot lar harap etmi¸t ir.
Sen bir kaya degilsin, fakat damlalarin çoklugu seni oymu¸ bile! Damlalarin çoklugundan
çatlayacaksin.
Zehirli sineklerden seni yorulmu¸ görüyorum. Yüz yerinde kanayan yaralar açilmi¸
görüyorum. Ve gururun öfkelenmek bile istemiyor.
Onlar senden masumiyet le kan isterler. Kansiz ruhlari kana hasrett ir. Onun için bütün
masumiyet leriyle sokarlar.
Fakat ey derin adam, sen küçük yaralarin da acisini pek derinden duyuyorsun ve daha ¸ifa
bulmadan ayni zehirli sülük vücuduna tekrar sokulur.
Bu pisbogazlari öldüremeyecek kadar gururlusun. Fakat sakin ki, onlarin bütün bu zehirl i
haksizliklarina dayanmak sana bela get irmesin!
Onlar seni överek de etrafinda vizildarlar. Yili¸iklik onlarin övü¸üdür. Onlar senin derine ve
kanina yakin olmak isterler.
Sana bir tanri veya ¸eytana yaptiklari gibi yili¸irlar. Bir tanri veya ¸eytan kar¸isinda oldugu
gibi acinirlar. Fakat neye yarar? Onlar dalkavuk ve mizmizlardir. Ba¸ka bir ¸ey degillerdir.
Çok defa kendilerini sana ho¸ gösterirler. Fakat korkaklarin kurnazligi her zaman bu
olmu¸tur. Evet korkaklar, kurnazdir.
Dar ruhlariyla seni çok dü¸ünürler. Sen onlarca her zaman dü¸ündürücü bir ¸eysin. Çok
dü¸ünülen her ¸ey, dü¸ündürücü olur.
Bu erdemlerin için seni cezalandirirlar. Aslinda yalniz hat alarini bagi¸larlar.
Sen sakin ve dürüst oldugun için dersin ki; “Bu küçük varliklar suçsuzdur.” Fakat onlarin dar
ruhlari ¸öyle dü¸ünür: “Bütün büyük varliklar suçludur.”
Sen onlara ¸efkat li olsan bile kendilerine hakaret ettigini zannederler ve senin iyiligine gizli
acilarla kar¸ilik verirler.
Senin sessiz gururun onlarin zevkini bozar. Bir defa da gururlu olacak kadar alçakgönüllü
olursan seni ayartirlar.
Biz bir adamda buldugumuzu alevlendiririz de! Onun için küçüklerden sakin!
Senin kar¸inda kendilerini küçük görürler ve alçakliklari sana kar¸i görünmez bir kin halinde
yanar, tutu¸ur.
Kendilerine yakla¸tigin zaman nasil sustuklarini ve kuvvet lerinin, sönmü¸ bir at e¸in dumani
gibi kayboldugunu hissetmedin mi?
Evet dostum, sen en yakinlarin için bir vicdan azabisin; çünkü onlar sana layik degillerdir.
Böylece senden nefret ederler. Ve kanini emmek ist erler.
Yakinlarin daima zehirli sinek olacaklardir. Sende büyük olan ¸ey, onlari daima daha zehirl i
ve daha fazla sinek yapacaktir.
Dostum yalnizligina, sert ve kuvvet li bir havanin est igi yere çekil. Senin kismet in, sinek
kovalayiciligi degildir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Namusluluk Üstüne
Ormani severim, ¸ehirlerde ya¸ama kötüdür. Orada çok azginlar var!
Azgin bir di¸inin rüyasina girmektense bir kat ilin eline dü¸mek daha iyi degil mi?
Ve ¸u erkeklere de bakin; gözlerinden, dünyada bir kadinla yatmaktan daha iyi bir ¸ey
olmadigi okunuyor.
Ruhlarinin dibi bataklik! Batakliklarinin bir de zekâsi varsa, ne yazik!
Bari hayvan olarak mükemmel olsaydiniz. Fakat hayvan olmak için masum olmak gerekir.
Duygularinizi öldürmenizi mi önereyim? Duygularinizda namus öneriyorum.
Size namusu mu önereyim? Namus bazilarinca bir erdemdir. Fakat birçoklari için hemen
hemen bir günahtir.
¸unlar kendilerini tutarlar, fakat ¸ehvet denen di¸i köpek, yaptiklari her ¸eyde kiskançlikla
siritir.
Erdemlerinin zirvesine ve soguk zekâlarina kadar onlari bu hayvan ve onun huzursuzluklari
izler.
Ve ¸ehvet köpegi, kendisinden biraz et esirgendigi zaman, bir parça akil için dilenmesini nasil
biliyor!
Siz dramlari ve kalp burkan ¸eyleri seversiniz. Fakat ben sizdeki di¸i köpege kar¸i
güvensizim.
Gözleriniz bana pek zalim gelir ve sikinti içinde olanlara ¸ehvet le bakarsiniz. ¸ehvet iniz
kiyafet degi¸t irerek acima ismini almadi mi?
Size ¸u sembolü de veririm: ¸eytanlarini kovmak isterken bizzat bat akliga gömülenler az
degildir.
Namus kime güç gelirse vazgeçmeli. Ta ki bir cehennem yolu olmasin. Bu, ruhun batakligi ve
azginligidir.
Kirli ¸eylerden mi söz ediyorum? Bence i¸in en kötüsü bu degildir.
Olgun olan, gerçegin suyuna kirli oldugu zaman degil, sig oldugu zaman girmeyi sevmez.
Gerçekten, t am anlamiyla namuslu olanlar vardir. Bunlar temiz kalplidirler. Sizden daha çok
ve daha sevimli gülerler.
Onlar namusa da gülerler ve “namus nedir?” derler.
Namus delilik degil midir? Fakat bu delilik bize geldi. Biz ona gitmedik.
Biz bu konuga barinak ve gönül verdik. ¸imdi bizde oturuyor, istedigi kadar kalsin.
Zerdü¸t böyle dedi.
Dost Üstüne
“Etrafimda daima biri fazla!” Yalnizliga çekilen ki¸i böyle dü¸ünür. “Bir kere bir; bu,
zamanla iki olur. ”
‘ Ben’ ve ‘beni ’ sik sik ¸unu görü¸ürler; “Bir dost olmasaydi nasil dayanirdik?”
Yalniz için dost, daima üçüncüdür. Üçüncü, bir mantardir ki iki ki¸i arasindaki konu¸manin
derinlere dalmasini önler.
Ah bütün yalnizlar için çok fazla derinlikler vardir. Onun için bir dosta ve onun
yüksekliklerine özlem çekerler.
Ba¸kalarina olan imanimiz, kendimizde neye inanmak istedigimizi açiga çikarir. Bir dosta
olan özlemimiz, bizi ele verir.
Çok defa sevgi ile yalniz, kiskançligi at lamak isterler.
Çok defa tecavüz ederler ve bunu gizlemek için bir dü¸man ortaya çikarirlar.
“Hiç olmazsa benim dü¸manim ol. ” Dost luk dilemeye cesaret edemeyen gerçek saygi, böyle
der.
Bir dosta sahip olmayi isteyen, onun ugrunda sava¸i göze almali ve sava¸ yapabilmek için
dü¸man olabilmeli.
Dostundaki dü¸mana da saygi göstermeli.
Dostuna, kendisine ula¸madan yana¸abilir misin?
Insan dostunda en iyi dü¸manini bulmali. Ona kar¸i koydugun zaman kalbinle ona en yakin
olmalisin.
Dostunun kar¸isinda çiplak olmak mi istersin?
Oldugun gibi görünmen; dostuna ¸eref vermeli. Fakat o seni bunun için ¸eytana havale etmek
ister.
Oldugu gibi görünebilen, çildirtir. Çiplakliktan ürkmeye bu derece mecbursunuz. Evet, eger
tanri olsaydiniz elbiselerinizden utanmaya mecbur olurdunuz.
Dostun için ne kadar süslensen azdir. Çünkü sen onca ‘Insanüstü’ne ok ve özlem ifade
etmelisin.
Dostunun çehresini görmek için ona uyurken baktin mi?
Dostunun çehresini ba¸ka nasil görürsün. O pürüzlü ve mükemmel olmayan bir aynada kendi
¸eklinin görünü¸üdür.
Dostunu uyurken gördün mü? Dostunun görünümü sana deh¸et vermedi mi? Ah dostum,
insan a¸ilmasi gereken bir ¸eydir.
Sezmek ve susmakta dost usta olmali. Her ¸eyi görmek istememelisin. Dostunun uyanikken
ne yaptigini rüyan meydana çikarmali.
Senin sezi¸in, dert ortakligin olmali. Ta ki dostunun dert ortakligi edip et meyecegini bilesin.
O, sende belki keskin gözü ve sonsuz baki¸ini seviyor.
Dostuna olan dert ortakligin, sert bir kabuk altinda saklanmali. Ve bir di¸in bu kabugu
isirirken kirilmali. O böyle t atlanir ve nefisle¸ir.
Dostun için temiz hava, yalnizlik, ekmek ve ilaç misin? Bazilari kendi zincirlerini çözemezler.
Fakat dostlarinin kurtaricilaridir.
Köle misin? Dost olamazsin.
Uzak misin? Dost olamazsin.
Kadin da pek uzun zaman köle olarak saklandi. Onun için kadin dostlugu bilmez.
O, yalniz a¸ki tanir.
Kadinin a¸kinda sevmedigi her ¸eye kar¸i haksizlik ve körlük vardir. Kadinin bilinçli a¸kinda
bile i¸ik yaninda karanlik, yildirim ve baskin vardir.
Kadin henüz dostluga elveri¸li degildir. Kadinlar, henüz kedi veya ku¸turlar. Olsa olsa
inekt irler.
Kadin henüz dostluga elveri¸li degildir. Fakat erkekler, söyleyin içinizde kim dostluga
yeteneklidir?
Ah, ey erkekler, sizin ruh cimriliginiz ve yoksunlugunuz. Dostunuza verebildiginiz kadarini
ben dü¸manima verebilirim. Ve bununla yoksulla¸mam.
Arkada¸lik var, dostluk da olmali.
Zerdü¸t böyle dedi.
Bin ve Bi r Hedef Üstüne
Zerdü¸t çok ülkeler, çok uluslar gördü. Birçok ulusun iyi ve kötü saydiklari ¸eyleri ögrendi.
Zerdü¸t dünya üzerinde iyi ve kötüden daha büyük kuvvet bulamadi.
Deger yargisi olmayan hiçbir ulus ya¸ayamaz. Fakat ya¸amak isterse kom¸usunun
yargilarindan ayri yargilara sahip olmalidir.
Bir ulusun iyi dedigine ba¸ka bir ulus rezalet der. Ben böyle gördüm. ¸urada kötü denilen ¸ey,
orada erguvan bir ¸erefle süslü!
Kom¸u kom¸uyu hiçbir zaman anlamadi, ruhu hep kom¸usunun çilginligina ve kötülügüne
hayret etti.
Her ulusun üstünde bir degerler levhasi asilidir. Bak bu, o ulusun zaferinin levhasidir. Bu, o
ulusun kudret iradesinin sesidir.
O ulusça, güç olan ¸ey geçerlidir; elzem ve güç olan ¸eyse iyidir. En kesin iht iyaçtan kurt aran
nadir ve en güç ¸ey, kutsaldir.
Hükmederek, kom¸usunu kiskandiracak ¸ekilde zafer kazanmi¸ olarak ve parlayarak yaptigi
¸ey; bu, o ulusça yüce, en önemli ve her ¸eyin anlami ve amaci olan ¸eydir.
Evet karde¸lerim, bir ulusun iht iyacini, topragini, gögünü ve kom¸usunu tanidiniz mi böylece
zaferlerinin yasasi ve bu merdiven üstünde ümit lerine t irmani¸inin nedenlerini sezmi¸
olursunuz.
“Daima birinci olmalisin ve ba¸kalarini geçmelisin, kiskanç ruhun kimseyi sevmemeli,
megerki dostun ola” bu söz bir Yunanlinin ruhunu titretti, böylece büyüklügün yolunu tuttu.
“Dogru söylemek, ok ve yayda usta olmak” benim ismimin geldigi ulus için bu yöntem
sevimli ve güçtü. O isim ki bana hem sevimli hem agir gelir.
“ Ana babayi saymak ve ruhun derinliklerine kadar onlara boyun egmek”; ba¸ka bir ulus bu
zafer levhasini üzerine asti ve bununla kuvvet li ve sonsuz oldu.
“Baglilik göstermek ve baglilik yüzünden kötü ve bozuk ¸eyler için bile ¸eref ve kan feda
etmek. ” Ba¸ka bir ulus bunu söyleyerek zafere ula¸ti ve kendini böyle zorlarken büyük
ümit lere gebe kaldi.
Gerçekten, insanlar her türlü iyilik ve kötülüklerini göstermi¸lerdir. Gerçekten, bunu bir
yerden almadilar ve bir yerde bulmadilar. Bu, onlara gökten bir ses gibi inmedi.
Insan kendini korumak için ilk defa e¸yaya deger biçt i.
E¸yanin anlamini, insani anlamini o yaratti. Onun için kendine insanim diyor. Bu, deger biçen
demekt ir.
Ancak takdir sayesinde deger meydana gelir. Ve takdirsiz varligin anlami kalmazdi.
Yaraticilar bunu i¸it in.
Degerlerde degi¸me! Bu, yarat icilarda degi¸medir. Yaratici olmaya mecbur olan, daima yikici
olur.
Ba¸langiçta uluslar yaraticiydilar. Sonra yaratici insanlara az rastlanir oldu. Gerçekten ki¸i en
geç bir yaratiktir.
Uluslar, üst lerine bir iyilikler levhasi astilar. Hükmet mek isteyen sevgi ile boyun egmek
isteyen sevgi birle¸erek böyle levhalar yarattilar.
Sürüdeki keyif ‘ben’deki keyiften daha eskidir ve iyi vicdan sürü ismini aldigi sürece, ancak
kötü vicdan ‘ben’ der.
Gerçekten, kurnaz ve çikarini çoklarinin çikarinda arayan “ben”; bu, sürünün kökü degil,
bit i¸idir.
Sevenler ve yaratanlardi ki; iyi ve kötüyü yaratmi¸lardi. Sevginin ve kinin ate¸i bütün
erdemlerde belirir.
Zerdü¸t birçok ülkeler ve uluslar gördü. Zerdü¸t dünya üzerinde sevenlerin eserinden büyük
bir kudret bulamadi. Bu eserlerin adi; ‘ iyi ’ ve ‘kötü’ ydü.
Gerçekten bu övme ve yermenin kudret i korkunç bir ¸eydir. Söyleyin karde¸lerim, onu kim
zorlayabilir. Söyleyin bu hayvanin bin kat li ensesine kim kement atabilir?
¸imdiye kadar bin hedef vardi. Çünkü bin ulus vardi. Eksik olan ¸ey bin kat li ensenin
kemendidir. Bir tek hedef eksiktir: Henüz insanligin hedefi yoktur.
Fakat karde¸lerim söyleyin; insanligin hedefi olmayinca bizzat kendisi de yok degil midir?
Zerdü¸t böyle dedi.
Yakìn Sevgisi Üstüne
Yakinlariniz için israr ediyorsunuz. Ve güzel sözler buluyorsunuz. Fakat ben size derim ki
yakinlariniza olan sevginiz, bizzat kendinize olan kötü sevginizdir.
Bizzat kendinizden kaçarak yakininiza siginiyorsunuz. Ve bundan bir erdem yaratmak
ist iyorsunuz. Fakat ben bu özverinizin iç yüzünü bil irim.
‘Sen’, ‘ben’den daha eskidir. ‘Sen’ kutsal sayilmi¸tir. Fakat ‘ben’ henüz degil! Onun için
insan yakinina sokulur.
Size yakin sevgisini mi öneriyim? Yakinlardan kaçmayi ve en uzaktakini sevmeyi öneririm.
En uzaga ve gelecege olan sevgi, yakin sevgisinden daha yüksekt ir. E¸yaya ve hayalet lere
sevgi; insana olan sevgiden daha yüksekt ir.
Karde¸im, önüne ko¸an bu hayalet senden güzeldir. Ona neden etini, kemigini vermiyorsun?
Fakat korkuyorsun ve yakinlarina ko¸uyorsun.
Siz kendinize dayanamiyorsunuz ve kendinizi yet eri kadar sevmiyorsunuz. ¸imdi yakininizi
sevgiyle aldatmak ve onun hatasiyla yaldizlanmak ist iyorsunuz.
Isterdim ki bu çe¸it yakinlariniza ve onun kom¸ularina kat lanmayasiniz ve böylece dostunuzu
ve onun ta¸kin ruhunu bizzat kendinizden yaratasiniz.
Kendi lehinizde konu¸mak istediginiz zaman bir tanik çagiriyorsunuz. Onu, hakkinizda
‘ iyidir’ demeye kandirinca, kendinizin iyi olduguna inaniyorsunuz.
Yalanci, yalniz bilgisi kar¸iliginda konu¸an degildir. Özellikle bilgisizligi kar¸isinda
konu¸andir. Ili¸kilerinde kendinizden böyle söz ediyorsunuz. Ve kendiniz hakkinda,
kom¸unuzu aldatiyorsunuz.
Deli ¸öyle der; “Insanlarla ili¸ki, karakt eri bozar. Özellikle karakter bulunmazsa!”
Birisi yakinina, kendisini aradigi için gider. Digeri kendini kaybet mek istedigi için gider.
Kendinize olan diger gamliginiz, yalnizliginizi bir hapse çevirir.
Yakininiza olan sevginizi ödeyen daha uzaktakilerdir. Ve be¸iniz birle¸ince bir altincinin
ölmesi gerekir.
Sizin bayramlarinizi da sevmem. Orada pek fazla art ist gördüm. Seyirciler bile art ist pozu
aliyorlar.
Size, yakin sevgisini önermem, dostu öneririm. Dost sizin için evrenin bayrami ve
'Insanüstü’nü sezi¸ olmali.
Size dostu ve onun ta¸kin gönlünü ögretiyorum. Fakat ta¸kin gönüller tarafindan sevilmek
isteyen, bir sünger olmali.
Size içinde hazir bir dünyasi olan ve iyiliklerin kabugu olan dostu, daima armagan etmeye
hazir bir âlemi olan yaratici dostu ögretiyorum.
Onun çözülen dünyasi; kötüden iyinin, rast lantidan amacin olu¸u ugrundaki sava¸ sirasinda
yine birle¸ir.
Bu gününün nedeni, gelecek ve en uzaktaki hedef olmali. Dostunda ‘Insanüstü’nü kendi
nedenin olarak sevmelisin.
Karde¸lerim, size yakin sevgisini önermem. Size en uzagi sevmeyi öneririm.
Zerdü¸t böyle dedi.
Yaratìcìnìn Yolu Üstüne
Karde¸im yalnizliga çekilmek mi istersin? Kendine olan yolu aramak mi istersin, biraz
durakla ve dinle:
“ Arayan, kendisini kolaylikla kaybeder; her yalnizlik suçtur. ” Sürü böyle der. Ve sen çok
uzun zaman sürü içinde kaldin.
Sürünün sesi sende de çinlamaya devam edecek. Ve “ Vicdanim artik seninle ortak degildir”
diyecek olsan, bu bir yakinma ve aci olacak.
Bak, bizzat bu aciyi bir vicdan dogurmu¸tur. Ve bu vicdanin son kivilcimi, senin gaminda
parildamaktadir.
Fakat kederinin yolunu, yani bizzat kendine olan yolu yürümek mi istersin? Bana bunu hak
ettigini ve kuvvet ini göster.
Yeni bir kudret ve yeni bir hak misin? Bir ilk hareket misin? Kendinden yuvarlanan bir
tekerlek misin? Yildizlari kendi etrafinda dönmeye zorlayabilir misin?
Ah, yükseklikler isteyen o kadar tutku var ki! Kibirlinin o kadar istekleri var ki, bana bu
¸ehvet dü¸künü ve kibirlilerden olmadigini göster.
Ah, çok büyük fikirler vardir ki, bir körükten ba¸ka bir ¸ey degildirler. Körüklerler ve daha
fazla bo¸altirlar.
Kendine özgür mü diyorsun? Bir boyunduruktan kurtuldugunu degil, egemen dü¸üncelerini
i¸itmek isterim.
Boyunduruktan kurtulmaya layik bir adam misin? U¸akliktan çiktigi zaman, son degerini de
kaybedenler vardir.
Nelerden kurtuldun? Bu bana viz gelir. Fakat gözün bana ¸unu apaçik bir ¸ekilde söylemeli;
“Özgür, ama ne amaçla?”
Kendi iyilik ve kötülügünü kendin yaratabilir misin? Ve iradeni bir yasa gibi kendine egemen
kilabilir misin? Kendi kendinin yargici ve kendi yasanin int ikamcisi olabilir misin?
Kendi yasasinin yargici ve int ikamcisi ile yalniz kalmak korkunçtur. Bir yildiz, uzayin
bo¸luguna ve yalnizliginin buzlu soluguna böyle atilir.
Ey yalniz adam, bugün henüz kalabaligin acisini çekiyorsun. Bugün henüz bütün cesaretine
ve ümit lerine sahipsin.
Fakat bir zaman gelecek, yalnizlik seni yoracak. Bir zaman gelecek gururun egilecek. Ve
cesaret in kirilacak. Bir zaman gelecek, “Ben yalnizim!” diye haykiracaksin.
Bir zaman gelecek, yüksekligini görmeyecek ve alçakligi pek yakin duyacaksin. Kendi
yüceligin bir hayalet gibi seni korkut acak. Bir zaman gelecek, “Her ¸ey yanli¸!” diye
bagiracaksin.
Yalnizi öldürmek isteyen hisler vardir. Öldürmezlerse kendilerinin ölmesi gerekir. Fakat kat il
olmayi ba¸arabilir misin?
Karde¸im, a¸agilamak kelimesini ve seni a¸agi görenlere kar¸i adil olmanin acisini tanir
misin?
Senin hakkindaki dü¸üncelerini degi¸t irmeye çoklarini zorladin. Bunun int ikamini alacaklar.
Onlara yakla¸tin; fakat yine de önlerinden geçip, gitt in.
Bunu sana hiçbir zaman bagi¸lamayacaklar. Sen onlari geçt in. Fakat sen yükseldikçe
kiskançligin gözü seni o oranda küçük görür. En çok, uçandan nefret edilir.
Demelisin ki; “Bana kar¸i nasil adil olabilirsiniz? Ben kendime sizin haksizliginizi
yaki¸tiriyorum. ”
Onlar yalniza haksizlik eder ve çamur at arlar. Fakat karde¸im eger bir yildiz olmak istersen
böyle yaptilar diye onlari daha az aydinlatmamalisin.
Ve iyiler ve adillerden sakinin! Onlar kendi erdemlerini yaratani çarmiha germeyi severler.
Onlar yalnizdan nefret ederler.
Kutsal basit likten de sakinin! Basit olmayan her ¸ey onlarca kutsal olmayandir.
Bu odun yigini, ate¸le oynamasini da sever.
Kendi sevginin baskinlarindan da sakin. Yalniz, rast geldigine pek çabuk elini uzatir.
Bazi adamlara, elini degil, yalniz pençeni uzatmalisin. Ve isterim ki pençenin t irnaklari da
olsun.
Fakat; rast gelebilecegin en kötü dü¸man, bizzat kendin olacaksin. Bizzat sen, magaralarda ve
ormanlarda kendini izlersin.
Yalnizsan, kendine giden yolu yürüyorsun. Fakat bu yol, kendine ve yedi ¸eytanina ugrar.
Sen, kendinin inkâri, cini, cinnet i, falcisi, delisi, ¸üphecisi, ugursuzu ve kötülügü olacaksin.
Kendi alevinde, kendini yakmak istemelisin. Kül olmadan nasil yenileneceksin?
Yalniz, sen yaraticinin yolundan yürüyorsun. Yedi ¸eytanindan kendine bir tanri yaratacaksin.
Yalniz, sen, sevenlerin yolundan yürüyorsun. Sen bizzat kendini seviyorsun. Ve yalniz
sevenlerin yaptigi gibi kendini küçümsüyorsun.
Seven, yaratmak ister, çünkü küçümser. Sevdigini küçümsemeyen, a¸ktan ne anlar?
Sevgin ve yarat iciliginla yalnizligina git karde¸im. Çok sonra hakkaniyet , topallayarak seni
izleyecektir.
Gözya¸larimla yalnizligina git karde¸im. Ben kendinden üstün bir ¸ey yarat mak isteyen ve bu
yüzden harcanani severim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Genç ve Ya¡lì Di¡ici kler Üstüne
“Zerdü¸t, alaca karanlikta ürkek ürkek öyle nereye gidiyorsun? Mantonun altinda öyle özenle
sakladigin ¸ey nedir?
Sana armagan edilmi¸ bir hazine mi? Yeni dogmu¸ bir çocugun mu? Ey kötüler dostu, sende
mi hirsizlarin yolunu tuttun?”
“Gerçekten karde¸im, ” dedi Zerdü¸t “o bana armagan edilmi¸ bir hazinedir. Ta¸idigim ¸ey, bir
küçük gerçektir.
Fakat bu gerçek, afacan küçük bir çocuk gibidir. Ve eger agzini tutmasam bagiracak.
Bugün, gün batarken yolda gidi yordum, bir iht iyar kadina rast ladim. Bana ¸öyle dedi:
“Zerdü¸t, biz kadinlara çok ¸ey söyledi. Fakat kadin hakkinda hiçbir ¸ey söylemedi. ”
“ Kadinlar hakkinda ancak erkeklerle konu¸ulur. ” dedim.
“Bana da kadindan söz et.” dedi. “Ben onu derhal unutacak kadar iht iyarim.”
Ihtiyar kadinin dedigini kabul ettim. Ve ona ¸öyle dedim:
“ Kadinda her ¸ey bir bilmecedir. Ve kadinda her ¸eyin bir tek hal nokt asi vardir. Bu,
gebelikt ir.
Erkek, kadin için bir araçtir. Amaç daima çocuktur. Fakat kadin, erkek için nedir?
Gerçek erkek iki ¸ey ister: ‘ Tehlike ve oyun!’ Onun için kadini, en tehl ikeli bir oyuncak
oldugu için ister.
Erkegi sava¸a kar¸i egitmeli. Ve kadini, sava¸ani dinlendirmeye. Ba¸ka türlüsü deliliktir.
Sava¸an, pek tatli meyveleri sevmez. Onun için kadini sever. En tatli kadin bile acidir.
Kadin, çocugu erkekten daha iyi anlar. Fakat erkek, kadindan daha çocuktur.
Gerçek erkekte bir çocuk gizlidir. Bu, oynamak ister. Haydi bakalim kadinlar, erkekteki bu
çocugu ke¸fedin.
Kadin; saf, ince ve henüz var olamayan bir dünyanin erdemleriyle parlayan mücevher gibi bir
oyuncak olmali.
A¸kinizda bu yildizin i¸igi parlamali. Ümidiniz ‘Insanüstü’nü dogurmak olmali.
A¸kinizda cesaret olmali ve a¸kinizla, sizi korkutanin üstüne yürümelisiniz.
¸erefiniz a¸kinizda olmali. Yoksa kadin ¸ereften pek anlamaz. ¸erefiniz, sevildiginizden daha
fazla sevmek ve hiç bir zaman ikinci olmamaktir.
Erkek, seven kadindan korkmali. Kadin o zaman her ¸eyi feda eder ve ba¸ka her ¸ey onca
degersiz olur.
Erkek, kin besleyen kadindan korkmali! Erkek, ruhunun derinl iginde kötüdür sadece, oysa ki
kadin berbattir.
“En çok kimden nefret edersin, ” demir, miknatisa böyle sormu¸. “En çok senden nefret
ederim, çünkü çekersin, fakat kendinde tutacak kadar kuvvetli degilsin. ”
Erkegin mutlulugu, “Ben isterim” der. Kadinin mutlulugu, “O ist iyor, ” der.
“Bak, ¸imdi dünya ne e¸siz. ” Bütün sevgisiyle boyun egen kadin böyle dü¸ünür.
Kadin boyun egmeli. Ve sigligina bir derinlik aramali. Kadinin ruhu sigdir. Sig bir su üstünde,
hareket li, çilgin bir zardir.
Erkegin ruhu ise derindir. Onun nehri, yeralt i magaralarinda çaglar. Kadin onun kuvvet ini
sever, fakat anlayamaz.”
Ihtiyar kadin bana ¸u cevabi verdi; “Zerdü¸t pek güzel ¸eyler söyledi. Hele genç olanlar için.
Ne tuhaf! Zerdü¸t kadinlari az tanir. Fakat onlar hakkinda söyledigi sözler çok dogru. Bunun
nedeni kadinda hiçbir ¸eyin olanaksiz olmayi¸idir.
¸imdi benim ¸u küçük armaganimi te¸ekkür yerine kabul et. Ben bunu verecek kadar
iht iyarim. Onu iyi sar ve agzini kapa. Yoksa bu küçük gerçek pek ¸iddetli haykirir. “
“ Kadin armaganini ver. ” dedim.
Ihtiyar kadin ¸öyle dedi:
“ Kadinlara mi gidiyorsun? Kirbaci unutma. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Zehi rli Yìlan Sokmasì Üstüne
Zerdü¸t, sicak bir gün bir incir agacinin altinda, kollari yüzünde uykuya dalmi¸ti. Bu sirada
zehirli bir yilan geldi ve boynundan öyle soktu ki Zerdü¸t agridan bagirdi. Elini yüzünden
çekince zehirli yilani gördü. Yilan Zerdü¸t ’ün gözlerini tanidi. Ve acemice kivrilarak kaçmak
istedi. Zerdü¸t “Olmaz!” dedi. “Henüz benim te¸ekkürümü almadin. Beni zamaninda
uyandirmi¸ oldun. Daha uzun yolum var. ”
“Yolun artik kisadir. ” dedi yilan, kederli. “Zehrim öldürücüdür. ” Zerdü¸t gülümsedi. “Bir
yilanin zehri ile bir devin öldügü görülmü¸ mü?” dedi. “Fakat zehrini geri al, onu bana
armagan edecek kadar zengin degilsin.” O zaman yilan tekrar Zerdü¸t ’ün boynuna sarildi ve
yarasini yaladi.
Zerdü¸t bir zaman sonra bunu havarilerine anlatinca: “Bu kissadan çikaracagimiz hisse
nedir?” dediler. Zerdü¸t ¸u cevabi verdi:
°Iyiler ve adiller bana ahlak yikicisi diyorlar. Benim öyküm ahlak di¸idir.
Fakat siz, bir dü¸maniniz oldugunda onun kötülüklerine iyil ikle kar¸ilik vermeyin. Çünkü bu,
utandirir. Tersine size iyilik yaptigini ona kanit layin. Utandirmaktansa, öfkelenmek iyidir.
Ve size sövenlere iyilik yapmaniz, ho¸uma gitmez. Siz de biraz sövün daha i yi.
Ve size büyük bir haksizlik yapildiginda hemen buna be¸ küçük haksizlik ekleyin. Yalniz,
haksizliklarla ezi len adami seyretmek kötüdür.
Bunu zaten biliyor muydunuz? Ortakla¸a yapilmi¸ bir haksizlik, bir yarim haktir. Ve
haksizligi, ancak ta¸iyabilecek adam yüklenmeli.
Bir küçük int ikam, hiç int ikam almamaktan daha insanidir. Ve eger ceza saldirgan için bir hak
ve ¸eref degilse, sizin cezalarinizi da istemem.
Kendisini haksiz çikarmak, hak iddia etmekten daha kibardir. Hele, insan hakli olursa! Yalniz,
bunun için yeteri kadar zengin olmali.
Sizin soguk adalet inizi sevmem. Yargiçlarinizin gözünde bana daima cellat ve onun soguk
demiri görünür.
Gören gözle, sevgi anlatan adalet nerde? Söyleyin!
Öyleyse yalniz bütün cezalari degil, bütün suçlari da ta¸iyacak bir sevgi icat edin.
Öyleyse yargiçlardan ba¸ka herkesi beraat ett iren bir adalet bulun.
¸unu da i¸itmek ister misiniz? Tam adil olmak isteyenler için yalan da bir insan severlik olur.
Nasil tam adil olayim? Herkese kendi payini nasil vereyim? Ama herkese kendi payimi
veririm, bu yeter.
Sonunda karde¸lerim, yalnizlara haksizlik yapmaktan çekinin. Bir yalniz bunu nasil unutabilir
ve nasil kar¸ilik verebil ir?
Yalniz adam, bir derin göl gibidir. Içine bir ta¸ atmak kolaydir. Fakat ta¸ dibine kadar çökerse,
söyleyin, kim onu çikarabilir?
Yalniza hakaret etmekten çekinin. Fakat bunu yaparsaniz artik onu öldürün.”
Zerdü¸t böyle dedi.
Çocuk ve Evlili k Üstüne
Karde¸im, yalniz senin için bir sorgum var. Bunu bir sonda gibi ruhunun dibine atiyorum.
Derinligini anlamak için.
Sen gençsin, evlilik ve çocuk arzu ediyorsun. Fakat sana sorarim; çocuk istemeye ehil bir
adam misin?
Sorarim; zafere eri¸mi¸ misin? Kendi kendini zorlayan misin? Duygularinin hâkimi misin?
Erdemlerinin efendisi misin? Sorarim!
Yoksa arzun, hayvanliktan ve zina iht iyacindan mi? Yalniz kalmaktan mi, kendinle
geçinememekten mi geli yor?
Isterim ki, zaferin ve özgürlügün çocugu özlesin. Zaferine ve kurtulu¸una canli anit lar dikesin.
Kendinden ötesi için in¸a etmelisin. Fakat bunun için önce kendin, beden ve ruhça tam yapili
olmalisin.
I¸in yalniz üremekten ibaret olmamali. Kendinden üstün varlik yarat malisin. Bu i¸ için evlilik
bahçesi sana yardim etmeli.
Daha yüksek bir varlik, bir ilk hareket, kendiliginden dönen bir tekerlek, bir yarat ici
yaratmalisin.
Evlenme, iki ki¸inin bütün yarattiklarindan daha üstün bir varlik get irme iradelerine derim.
Böyle bir iradenin sahibi olduklari için iki ki¸inin birbirini saymasina derim.
Senin evliliginin anlami ve gerçegi bu olmali. Fakat ¸u gereksizlerin evlilik dedigi ¸ey; buna
ne ad vereyim?
Ah bu iki ki¸inin kar¸ilikli ruh yoksunlugu! Ah, bu iki ki¸inin kar¸ilikli ruh kirliligi! Ah, bu
iki ki¸inin acinacak rahat dü¸künlügü!
Bunlarin hepsine evlilik diyorlar. Ve nikâhlarinin gökte kiyildigini söylüyorlar.
Bu gereksizlerin gögünü istemem. Bu ilahi agda kucakla¸an hayvanlari istemem.
Birbiri için yarat madigi bu iki insanin nikâhini onaylamak için topallayarak gelen tanri da
bana uzak olsun.
Böyle evliliklere gülmeyin! Hangi çocuk ana-babasinin haline aglamak için nedene sahip
degildir?
¸u adam, bana olgun ve dünyanin anlamini kavramaya yetkin göründü. Fakat karisini görünce
dünyayi bir timarhane sandim.
Evet ben isterdim ki bir azizle bir kaz çift le¸tikleri zaman dünya sarsintiyla çirpinsin.
¸u adam, bir kahraman gibi gerçekleri aradi. Ve sonunda küçük ve süslü bir yalan yakaladi.
Buna “evliligim” diyor.
¸u adam, ili¸kilerinde pek çekingen ve çok güç begenirdi. Fakat birdenbire sonsuz olarak
dernegini bozdu. Buna “evliligim” diyor.
¸u adam, melek erdemlerine sahip bir hizmetçi ariyordu. Fakat birdenbire bir kadinin
hizmet çisi oluverdi. ¸imdi yalniz bir melek olmasi kaldi!
Bütün alicilari dikkat li görüyorum. Hepsinin hilekâr gözleri var. Fakat en hilekâr adam bile
karisini torbada aliyor.
Çok kisa delilikler -siz buna a¸k diyorsunuz. Ve evliliginiz, uzun bir budalalik halinde bu kisa
deliliklerinize bir son veriyor.
Kadina olan sevginiz ve kadinin erkege kar¸i olan sevgisi... Bu, aci çeken ve gizlenen
tanrilara bir acima olsaydi. Fakat çok defa iki hayvan birbirini buluyor.
Sizin en iyi a¸kiniz bile ¸a¸kin bir sembol ve acikli bir alevden ibarettir. O ise daha yüksek
yollari aydinlatacak bir fenerdir.
Biraz da kendinizden ötesi için sevin. Böyle sevmeyi ögrenin. Bunun için a¸kinizin aci
kadehini içmelisiniz.
En iyi a¸kin kadehinde bile acilik vardir. Böylece ‘Insanüstü’ne sicaklik get irir. Böylece
yaratici, sana susuzluk verir.
Yaraticiya susuzluk, ‘Insanüstü’ne özlem ve ok! Karde¸im söyle, evlil ik iraden bu mu? Bu
iradeyi ve bu evliligi kutsarim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Serbest Ölüm Üstüne
Çoklari çok geç ve bazilari da pek erken ölürler. “Zamaninda öl.” vecizesi henüz yabanci
geliyor.
“Zamaninda öl. ” Zerdü¸t bunu önerir.
Fakat hiçbir zaman, zamaninda ya¸ayamayan, zamaninda nasil ölsün? Ke¸ke hiç dogmasaydi.
Gereksiz ki¸ilere bunu öneririm.
Fakat gereksizler de henüz ölümlerini önemsiyorlar ve en bo¸ ceviz bile kirilmak ist iyor.
Herkes ölümü önemsiyor. Ölüm henüz bayram degil! Insanlar henüz en i yi bayramlarini nasil
kutlayacaklarini ögrenmediler.
Ben size yaraticinin ya¸ayanlara bir diken ve bir adak olan ölümünü gösterecegim.
Yaratici, zafer kazanmi¸ bir halde, umanlar ve övenlerle çevrili olarak kendi ölümü ile ölür.
Böyle ölmeyi ögrenmeli.
Böyle bir ölmenin, canlilara yeminler sunmadigi hiçbir bayram kutlanmamali.
Böyle ölme en iyisidir. Fakat ikincisi, mücadelede ölmek ve bir büyük ruhu harcamaktir.
Fakat sizin sinerek sokulan ve bir efendi gibi gelen yasli ölümünüz, sava¸anin ve zafer
kazananin yabancisidir.
Size kendi ölümümü ve istedigim için bana gelen serbest ölümü överim.
Bunu ne zaman isteyecegim? Bir hedef ve bir varise sahip olan, bu hedef ve varis için tam
zamaninda ölmek ister.
Ve hedef ve varise saygi için, hayat mabedine kuru çelenkler asmaz.
Gerçekten, ben tel çevirenlere benzemek istemem. Bunlar tellerini uzat irken kendileri geri
giderler.
Bazilari gerçeklerin ve zaferlerinin degerinden çok fazla ya¸lanirlar. Di¸siz bir agizin artik her
gerçegi söylemeye hakki yoktur.
¸öhret sahibi olmak isteyenler t am zamaninda ¸ereften ayrilmali. Ve “Zamaninda gitmek!”
güç hünerini göstermeli.
En fazla tat verdigimiz zaman, kendimizi yedirmeyi durdurmaliyiz. Uzun zaman sevilmek
isteyenler bunu bilirler.
Ek¸i elmalar vardir ki, yazgilari güzün son gününe kadar beklemekt ir. Bunlar olgunla¸ir,
sararir, buru¸urlar.
Bazilarinin kalbi, bazilarinin ruhu daha önce ihtiyarlar. Bazilari da gençliklerinde dü¸kün
iht iyardirlar. Geç gençle¸en, uzun zaman genç kalir.
Bazilarina ya¸am aksilik eder ve yüreklerini bir zehirli sülük a¸indirir. Bunlar ölümü
kendi lerine yaki¸tirma çaresine baksinlar.
Bazisi hiç tatlila¸maz, daha yazin çürür. Onu dalda tutan ¸ey, korkakliktir.
Pek çoklari pek uzun zaman dalda asili kaldilar. Bir firtina gelse de bütün bu çürük ve kurt
yeniklerini agaçt an silkse.
Tez ölüm ögütleyenleri gelse! Bunlar bence hayat agaçlari için en iyi firtinalar ve
sallayicilardir. Fakat yalniz, yava¸ yava¸ ölümü ve bütün evrene ait olan felaket lere
dayanmayi önerdiklerini duyuyorum. Ah, “Evrene ait olan”a dayanmayi öneriyorsunuz. Ey
¸om agizlilar i¸te bu evrene ait olan, size fazla dayaniyor.
Gerçekten, yava¸ yava¸ gelen ölüm ögütleyenlerinin saygi gösterdikleri o Yahudi, pek erken
öldü ve onun erken ölmesi, o zamandan beri çoklarinin ba¸ina ansizin gelen bela oldu.
Yahudi Isa, yalniz Yahudiligin gözya¸larini ve kederini; iyilerin ve adillerin kinini taniyordu.
Böylece ölüm özlemine tutulmu¸tu.
Çölde iyilerden ve adillerden uzak kalabilseydi belki ya¸amayi, evreni sevmeyi ve gülmeyi
ögrenirdi.
Karde¸lerim, bana inanin. O pek erken öldü. Eger benim ya¸ima kadar ya¸asaydi, tebliglerini
geri alirdi. Geri alacak kadar asildi.
Fakat henüz olgunla¸mami¸ti. Delikanli ham sever. Ve hamlikla insandan ve evrenden nefret
eder. Onun gönlü ve ruhunun kanat lari henüz agirdir ve serbest degildir.
Olgun erkekte delikanlidan fazla çocukluk ve daha az gam vardir; ölüm ve dirimi daha i yi
anlar.
Ölmek için özgür ve ölümde özgür olabilen ve evet demeye zaman kaldiginda hayir diyebilen.
Böylesi, ölmeyi ve ya¸amayi anlar.
Dostlarim, ölümünüz insan ve topraga kar¸i bir günahkârlik olmamali. Bunu ruhunuzun
tatliligindan dilerim.
Ölümünüzde, ruhunuz ve erdeminiz evrenin etrafindaki ak¸am kizilligi gibi parildamali.
Yoksa ölümünüz kötü bir ölümdür.
Siz, dost larim, hat irim için evreni daha fazla seviniz diye, ben böyle ölmek isterim ve beni
doguran topraga kari¸mak isterim.
Gerçekten, Zerdü¸t ’ün bir hedefi vardi. Zarini atti. ¸imdi siz, dostlarim, hedefimin varisi
oldunuz. Altintopu size atiyorum.
Dostlarim, altintopu attiginizi görmeyi her ¸eyden fazla severim. Bunun için bir süre daha
dünyada dola¸iyorum. Beni bagi¸layin.
Zerdü¸t böyle dedi.
Armagan Veren E rdem Üstüne
1
Zerdü¸t çok sevdigi “ Alaca Inek” adli ¸ehre veda edince, kendilerini onun havarisi ilan
edenler, onu izlediler, ugurladilar. Böylece bir yol çaprazina vardilar. Burada Zerdü¸t
kendilerine, yalniz yürümek istedigini ve artik yalniz yürüyecegini söyledi. Havariler ona bir
hatira olarak altin kabzasinda, güne¸ etrafinda bir yilan sarilmi¸ olan bir asa armagan ettiler.
Zerdü¸t asaya memnun oldu. Ona dayandi ve havarilerine ¸öyle dedi:
“Söyleyin, nasil oldu da altin en yüksek degere ula¸ti? Nadir, faydasiz oldugu ve tatli bir
parlakliga sahip oldugu için! O daima armagan edilir.
Altin en yüksek erdemin sembolü olarak en yüksek degere erdi. Armagan edenin gözü, altin
gibi parlar. Altin pariltisi, ayla güne¸ arasinda bari¸ yaratir.
En yüksek erdem; nadir, faydasiz ve tatli pariltilidir. En yüksek erdem armagan eden
erdemdir.
Gerçekten, havarilerim, sizi anliyorum. Siz armagan erdemini benim gibi yorumluyorsunuz.
Kediler ve kurt larla ortakla¸a neyiniz var?
Kurban vermeye ve armagan etmeye susadiniz. Onun için dünyanin bütün servet lerini
ruhunuzda toplamaya susami¸siniz.
Ruhunuz hazineler ve tilsimlar aramaya doymuyor. Çünkü armagan etmeye doymayan bir
erdeminiz var.
Her ¸eyi kendinize toplamak ist iyorsunuz ki sevginizin armagani olarak sizden fi¸kirsinlar.
Gerçekten, böyle armagan edici bir sevgi bütün degerlerin gaasibidir. Fakat ben bu bencilligi
kutsarim.
Bir de ba¸ka bencillik vardir; zügürt, aç, daima çalmak isteyen hastalarin bencilligi, hasta
bencillik!
O her parlayan ¸eye bir hirsiz gözü ile bakar. Ve doyacak kadar yi yecegi olana açin i¸tahiyla
bakar. Ve daima armagan edenlerin masasina sokulur.
Bu tutku, bir hastalik ve görünmez bir soysuzla¸madir.
Bu bencillik hirsiz tutkusudur ve veremli bir bedenden gelir.
Söyleyin karde¸lerim, bizce kötü ve en kötü ¸ey nedir? Soysuzla¸ma degil midir? Ve armagan
edici ruhun bulunmadigi yerde soysuzla¸ma olur.
Bizim yolumuz yükselen bir yoldur. Bir çe¸it üstün bir türe dogru. Fakat “her ¸ey benim için”
diyen soysuz duygu, bizim için korkunçtur.
Duygularimiz yükseklere uçar. Böylece vücudumuzun sembolü, yükseli¸in sembolüdür.
Böyle yükseli¸ sembolleri, erdemlerdir.
Vücut i¸te böyle, bir olu¸an ve sava¸an halinde tarihten geçer. Ya ruh bu bedenin nesidir?
Bedenin mücadele ve zaferlerinin yolda¸i ve yankisi!
Bütün iyilik ve kötülük isimleri birer semboldür. Onlar konu¸mazlar, yalniz i¸aret ederler.
Onlari bilmek isteyen, delidir.
Karde¸lerim, ruhunuzun sembollerle konu¸tugu saatlere dikkat edin. Bu saat erdemlerinizin
kaynagidir.
O zaman bedeniniz yükselir, yeniden dirilir ve mut luluguyla mest eder ve onu; yaratici, takdir
eden, seven ve her ¸eyin iyisi yapar.
Yüreginiz bir nehir gibi geni¸ ve dolu akip, etrafindakiler için bir bereket ve bir tehlike oldugu
an; erdemlerinizin kaynagidir.
Övme ve yermenin üstüne çikabildiginiz ve iradeniz bir sevenin iradesi olarak her ¸eye
hükmet mek istedigi an, erdemlerinizin kaynagidir.
Ho¸ olan ¸eyi küçük gördügünüz ve yumu¸ak ¸eylerden en çok uzakla¸tiginiz an, erdeminizin
kaynagidir.
Bir iradenin sahibi olarak ve bütün iht iyaçlardan dönü¸ü sizin için zorunlu gördügü an,
erdemlerinizin kaynagidir.
Gerçekten, bu erdem yeni bir iyi ve kötüdür. Gerçekten yeni, derin bir çaglayi¸in ve yeni bir
kaynagin sesidir.
Bu yeni erdem kudrettir. Bir güçlü fikirdir ve onun etrafinda uyanik bir ruhtur. Bir altin güne¸
ve etrafinda bir anlama yilanidir!
2
Zerdü¸t burada biraz durdu ve havarilerine sevgi i le bakti. Sonra konu¸maya devam etti. Sesi
degi¸mi¸t i:
“Karde¸lerim erdeminizin kudret iyle evrene sadik kaliniz. Armagan sevginiz ve iradeniz,
evrenin amacina hizmet etsin. Sizden bunu dilerim, sizden bu yemini isterim.
‘ Evrene ait olan’dan onlari kaçirmayin ve kanat larla ‘ sonsuz duvarlara’ çarptirmayin. Ah, her
zaman o kadar çok yolunu ¸a¸irmi¸ erdem vardi ki!
Yolunu ¸a¸iran erdemi tipki benim gibi, evrene çeviriniz. Onu bedene ve hayat a iade ediniz ki
evrende bir amaç, bir insani amaç versin.
Ruh ve erdem ¸imdi ye kadar yüzlerce çe¸it yanli¸ yollara saptilar. Ve yanli¸ hareket ler
yaptilar. Ah vücudumuzda hâlâ bütün bu delil iklerin ve hatalarin izleri vardir. Bunlar beden
ve irade haline gelmi¸lerdir.
¸imdiye kadar ruh ve erdem yüzlerce tecrübeye giri¸mi¸, yüzlerce defa yolunu ¸a¸irmi¸tir.
Insan bir tecrübeydi. Ah birçok hata bizde vücut la¸mi¸tir.
Bin yillarin yalniz bilinci degil, deliligi de bizim ba¸imizdadir. Varis olmak tehlikeli ¸eydir.
Henüz adim adim rast lanti devi ile çarpi¸iyoruz. Ve ¸imdiye kadar bütün insanlikta bir
amaçtan yoksunluk anlamsizligi hüküm sürmü¸tür.
Ruhunuz ve erdeminiz evrenin amacina hizmet etmeli karde¸lerim. Ve her ¸eye yeniden sizin
tarafinizdan deger biçilmeli. Bunun için sava¸an olmalisiniz. Bunun için yaratici olmalisiniz.
Vücut, bilerek temizlenir. Bilgi ve deneyim ile yükselir. Idrak edenin bütün içgüdüleri
kutsalla¸ir. Ve yükselenin ruhu ¸en olur.
Doktor, kendine yardim et. Böylece hastalarina da yardim etmi¸ olursun. Onun en iyi yardimi,
kendi kendini ¸ifalandirabileni iyi görebilmesidir. Henüz yürünmemi¸ binlerce yol, hayat in
binlerce gizli adlari ve sagliklari vardir. Halen insan ve insanin dünyasi tükenmemi¸ ve
ke¸fedilmemi¸t ir.
Ey yalnizlar, uyanik durun ve dinleyin! Gelecekten gizli kanat darbeleriyle rüzgârlar esiyor.
Ve hassas kulaklara iyi haberler geliyor.
Bugünün yalnizlari ve ayrilanlari, bir zamanlar siz bir ulus olmalisiniz. Bizzat kendini seçmi¸
olan sizlerden seçme bir ulus yet i¸melidir ve bu ulus içinden de ‘Insanüstü’ dogmalidir.
Gerçekten, dünya, artik bir dinlenme yeri olmalidir. Ve ¸imdiden, evrenin etrafinda ¸ifa
getiren, yeni bir koku ve yeni bir ümit var.”
3
Zerdü¸t bunlari söyledikten sonra, son sözünü söylememi¸ birisi gibi sustu. Asayi ¸üphe
içinde uzun zaman elinde salladi. Sonunda konu¸maya ba¸ladi. Sesi degi¸mi¸t i.
“Havarilerim, artik yalniz gidiyorum. Siz de çekilin ve yalniz gidin. Ben öyle ist iyorum.
Gerçekten, size öneririm, benden ayrilin ve Zerdü¸t ’ e direnin. Hatt a daha iyisi, ondan utanç
duyun! O belki sizi aldat mi¸tir.
Idrak adami, yalniz dü¸manlarini sevmekle kalmamali, dostlarindan da nefret edebilmeli.
Daima ögrenci kalmak bir hocaya iyi bir ödül degildir. Ve siz neden benim çelengimi
didiklemek istemiyorsunuz?
Bana saygi gösteriyorsunuz; ya bir gün sayginiz kaybolursa, ne olacak? Sakinin ki bir resim
sütunu sizi öldürmesin!
Zerdü¸t ’e inandiginizi söylüyorsunuz. Fakat Zerdü¸t ’te ne var? Benim müminlerimsiniz.
Fakat bütün müminlerde ne var?
Henüz kendinizi aramadiginiz bir zamanda beni buldunuz. Bütün müminler böyle yapar.
Onun için bütün imanlarin asli yoktur.
¸imdi size beni kaybet menizi ve kendinizi bulmanizi öneriyorum. Ve ancak hepiniz, beni,
inkâr ett ikten sonra size dönmek istiyorum.
Gerçekten, karde¸lerim o zaman kaybett iklerimi ba¸ka bir gözle arayacagim. Sizi ba¸ka bir
sevgi ile sevecegim.
Bir zaman sonra benim dost larim ve ayni ümidin çocuklari olacaksiniz. O zaman büyük
ögleyi sizinle beraber kutlamak için üçüncü defa aranizda bulunacagim.
Bu büyük ögle, insanin hayvanla ‘Insanüstü’ arasindaki yolunun ort asinda bulundugu ve
ak¸am yolunu en büyük ümidi olarak kut ladigi zamandir. Çünkü bu yol, yeni bir sabahin
yoludur.
O zaman batan, bir at layan olarak, bizzat kendisini kutsayacak ve kavrayi¸inin güne¸i
tepesinin üstünde bulunacaktir.
Bütün tanrilar ölmü¸tür. ¸imdi ist iyoruz ki ‘Insanüstü’ ya¸asin.
Gelecekte, büyük öglede, son arzumuz bu olmali.

I I. BÖLÜM
•••
... Ve ancak hepiniz beni inkâr
ettiqiniz zaman size dönmek isterim.
Gerçekten, karde¸lerim, o zaman
kaybettiklerimi ba¸ka gözlerle
arayacaqtm. O zaman sizleri
ba¸ka bir sevgi ile seveceqim...
Zerdü¡t
Ayna Tutan Çocuk
Zerdü¸t bundan sonra insanlardan ayrilarak daga ve magarasinin yalnizligina döndü.
Tohumunu saçmi¸ bir çiftçi gibi beklemek için.
Fakat ruhu sevdiklerine kar¸i sabirsizlik ve özlemle doldu. Çünkü onlara verecek daha çok
¸eyleri vardi. Zaten en zor ¸ey, sevgi dagitmaktan vazgeçmek ve armagan etmekten
utanmaktir.
Yalnizin aylari ve yillari böyle geçt i. Fakat ‘hikmeti’ artti ve dolgunluguyla ona aci verir oldu.
Sonunda bir sabah, t an kizilligindan önce kalkti. Yataginin üzerinde uzun uzun dü¸ündü ve
kendi kendine ¸öyle mirildandi:
“Rüyamda beni uyandiracak kadar ürküt en ¸ey neydi? Elinde ayna olan bir çocuk yanima
gelmedi mi?
‘ Zerdü¸t!’ diyordu çocuk, ‘ Aynada kendini gör!’
Fakat aynaya bakinca bir çiglik kopardim, yüregim parçalandi. Çünkü aynada kendimi degil,
bir ¸eytan suratini ve alayci gülü¸ünü gördüm.
Gerçekten rüyanin i¸aret ini ve uyarisini çok iyi anliyorum. Mezhebim tehlikeye dü¸mü¸,
yabani otlar, bugday yerine geçmek istiyor.
Dü¸manlarim etkili olmu¸, mezhebimin çehresini bozmu¸lar, öyle ki sevdiklerim kendilerine
verdigim armaganlardan utanir olmu¸lar.
Dostlarimi kaybetmi¸im. Kayiplarimi arayacagim saat gelmi¸. ”
Zerdü¸t bu sözlerle yerinden firladi. Fakat hava almaya ugra¸an ürkmü¸ biri gibi degil, esin
gelmi¸ bir muganni ve bir veli gibi.
Kartali ve yilani ona hayret le bakiyorlardi. Çünkü çehresinde, tan kizilligi gibi, gelmekte olan
bir mut lulugun ifadesi belirmi¸t i.
“Hayvanlarim, bana ne oldu?” dedi Zerdü¸t, “Ben degi¸medim mi? Bana mutluluk bir kasirga
gibi gelmedi mi?
Benim mutlulugum çilgindir ve del ice konu¸acaktir. O henüz pek gençt ir; ona kar¸i sabirli
olun.
Mutlulugumdan yaralandim. Bütün dert çekenler doktorum olsunlar.
Tekrar dostlarima ve dü¸manlarima inebilecegim. Zerdü¸t yine konu¸acak, armagan
edebilecek ve sevdiklerine en ho¸ ¸eyleri yapabilecek.
Benim sabirsiz sevgim seller gibi a¸agiya, dogu¸a ve ini¸e ta¸iyor. Ruhum susan daglardan ve
istirap firtinalarindan vadilere dogru çagliyor.
Pek uzun zaman özlem çekt im ve uzaklara baktim; yalnizlikta pek fazla kaldim, bu yüzden
susmayi unuttum.
Ben artik tamamen agiz kesildim. Yüksek kayalardan akan irmagin çagiltisi oldum, sözlerimi
vadilere dogru salmak ist iyorum.
Sevgi irmagim varsin sapa yollarda yuvarlansin. Bir nehir, sonunda denize yol bulamaz olur
mu?
Evet, içimde yalniz, kendine yeten bir göl var. Fakat benim sevgi irmagim onu da birl ikte
sürüklüyor denize dogru!
Yeni yollardan gidiyorum. Içime yeni ¸eyler doguyor. Bütün yarat icilar gibi eski dillerden
biktim. Ruhum artik a¸inmi¸ tabanlar üstünde dola¸mak istemiyor.
Her konu¸ma, bana çok yava¸ geliyor. Firtina, senin arabana at liyorum. Ve muzipligimle seni
de kirbaçlamak ist iyorum.
Bir bagirma ve bir co¸ma halinde uzak denizler a¸mak ist iyorum. Dost larimin oturdugu
mut luluk adalarini buluncaya kadar!
Dostlarim arasindaki dü¸manlarim! Hitap edebilecegim herkesi ne kadar çok seviyorum!
Dü¸manlarim da beni mut lu ediyor.
En vah¸i atima at lamak istedigim zaman, en çok i¸ime yarayan mizragimdir. O, ayaklarimin
her zaman hazir hizmet çisidir.
Dü¸manlarima firlattigim mizrak. Dü¸manlarima ne kadar müte¸ekkirim ki sonunda
mizragimi atabiliyorum.
Bulutumdaki gerginlik pek fazla idi. Yildirimlarin kahkahalari arasinda derinlere saganaklar
yagdirmak ist iyorum.
O zaman gögsüm ¸iddet le kabaracak ve kasirgasini daglarin üstünden kuvvetle üfürecek.
Benim gögsüm böyle rahat layacak.
Gerçekten mut lulugum ve özgürlügüm bir firtina gibi geliyor! Ama dü¸manlarim, kafalarinin
üstünde bir ¸eytanin çilginlik ettigini sansinlar.
Dostlarim sizler de benim bu vah¸i ‘hikmet ’ imden deh¸et duyacaksiniz ve belki de
dü¸manlarimla birlikte kaçacaksiniz.
Ah, sizleri çoban kavallariyla geriye ayartabilsem! Ah, benim ‘hikmet ’ aslanim hafif
kükremeyi ögrense. Biz zaten beraber çok ¸ey ögrendik.
Benim vah¸i “hikmet ”im issiz daglarda gebe kaldi. Yalçin kayalar üzerinde yavruladi. En
küçük yavrusunu dogurdu.
¸imdi sert çölde deli gibi dola¸iyor ve ye¸il çimenler arayip duruyor. Benim eski vah¸i
hikmet im!
Dostlarim, o, en çok sevdigini; kalplerinizin yumu¸ak çimenleri üstüne, sevginizin üstüne
yat irmak ist iyor.
Zerdü¸t böyle dedi.
Mutluluk Adalarìnda
Olgun ve tatli incirler agaçlardan dökülüyor. Onlar iyi ve tat lidirlar ve dökülürken kirmizi
kabuklari yirtiliyor. Ben olgun incirler için bir kuzey rüzgâriyim.
Dostlarim, bu inançlarim incirler gibi sizlere dökülüyor. Onlarin öz suyunu için ve lezzet li
etini yiyin. Ort alik güzdür, gök temiz ve zaman ikindidir.
Bakin etrafimizda ne dolgunluk var. Ve bu kalabaliktan siyrilarak uzak denizlere bakmak
güzeldir.
Bir zamanlar uzak denizlere bakarken ‘ tanri’ denirdi. Fakat ¸imdi size ‘Insanüstü’ demeyi
ögretiyorum.
Tanri bir dü¸tür. Fakat isterim ki dü¸ünüz yaratici iradenizi geçmesin.
Bir tanri yaratabil ir misiniz? Öyle ise bana tanri lafi etmeyin. Ama pekâlâ ‘Insanüstü’
yaratabilirdiniz!
Belki bizzat siz olamazsiniz, karde¸lerim, fakat kendinizi ‘Insanüstü’nün babalari ve dedeleri
haline get irebilirsiniz. Sizin en iyi yaratmaniz bu olmali.
Tanri bir dü¸tür. Fakat isterim ki dü¸ünüz dü¸ünme yeteneginizle sinirli olsun.
Bir tanri dü¸ünebilir misiniz? Fakat gerçek iradeniz, her ¸eyi insan için dü¸ünülmesi,
örülmesi, duyulmasi mümkün bir ¸ekle get irmeye çali¸mali. Kendi duygularinizi sonuna
kadar dü¸ünmelisiniz.
Dünya dediginiz ¸eyi, siz yaratmalisiniz. O; bizzat sizin akliniz, hayaliniz, iradeniz, sevginiz
olmali. Gerçekten ey anlayanlar, bu size mut luluk vermeli.
Ey anlayanlar, bu ümitten yoksun olarak hayata nasil dayanabileceksiniz? Siz, ne kavranmasi
olanaksiz ne de akla sigmayan ¸eyler için dogmu¸ olabil irsiniz!
Fakat dostlarim size yüregimi tam açayim; eger tanrilar var olsaydi ben tanri olmamaya nasil
dayanabilirdim. O halde tanri yoktur.
Bu sonuca isabet le vardim. ¸imdi o beni çekiyor.
Tanri bir dü¸tür. Fakat bu dü¸ün acilarina kim ölmeden dayanabilir. Yaraticinin imani elinden
alinmali mi? Ve kartalin kartal mesafelerine süzülmesi yasak edilmeli mi?
Tanri bir dü¸üncedir ki her dogruyu egri ve her duran ¸eyi döner yapar. Zaman geçse ve her
ölümlünün yalan oldugu meydana çiksa nasil olurdu?
Bu dü¸, insana ba¸ dönmesi verir ve midesini bulandirir. Gerçekten ben böyle bir dü¸e, ba¸
dönme hastaligi derim.
Böyle tek, tam, hareketsiz, tok ve sonsuz hakkindaki bütün dü¸üncelere kötü ve insan
dü¸manligi derim.
“Her sonsuz ¸ey!” Bu bir sembolden ibarettir! Ve ¸airler pek fazla yalan söylerler!
Fakat en iyi semboller, zamandan ve olu¸tan söz etmeli; bunlar her ölümlünün övüncü ve
savunmasi olmali.
Yaratma! Acilardan ve ya¸amin hafife alinmasindan büyük kurtulu¸ budur. Fakat yaratici
olmak için çok aci çekmek, çok degi¸mek gerekir.
Siz yaraticilar, ya¸aminizda birçok aci ölmeler olmali. Onun için her ölümlünün savunani
olmalisiniz.
Bizzat yaratici, yeni dogan bir çocuk olmak için, bir doguran olmali ve dogum sancisi
çekmelidir.
Gerçekten, yolum ruhun içinden, yüz be¸ikten ve yüz dogum sancisindan geçt i. Çok ayriliklar
geçirdim. Ben kalp burkan son saat leri tanirim.
Fakat benim yaratici iradem ve yazgim böyle ist iyor. Size daha içt enlikle söyleyeyim; “Benim
irademin asil istedigi ¸ey, böyle bir yazgidir. ”
Hisseden her ¸ey, bendeki aciyi çeker ve tutsaklik içindedir. Fakat iradem bana hep kurtarici
ve sevinç get irici olarak gelir.
Irade kurtarir! Irade ve özgürlük hakkinda en dogru inanç budur. Zerdü¸t size böyle ögretiyor.
Artik istememek, artik deger biçememek, artik yaratmamak: Ah, bu büyük yorgunluk bana
daima uzak kalsin!
Kavramada dahi yalniz irademin tanikligini ve olu¸ hazzini duyarim. Ve eger kavrayi¸ta
masumluk varsa, bunun nedeni onda yarat ma iradesi bulunmasidir.
Bu irade, beni tanridan ve tanrilardan uzakla¸maya ayartmi¸ti. Eger tanrilar var olsaydi
yaratacak ne kalirdi?
Fakat en içten yaratma iradem, beni her zaman yeniden insanlara yönelt ir. Böylece çekici,
ta¸a yönelt ir.
Ah, ey insanlar, ta¸ da bir resim, benim resimlerimin resmi uyuyor. Ah, o resim en sert, en
çirkin ta¸ta uyumaya zorunludur.
¸imdi çekicim, onu tutsak edene kar¸i çilginca saldiriyor. Ta¸, tuz buz oluyor. Ben ne
yapayim!
Ben onu tamamlamak isterim; çünkü bana bir gölge göründü. Bana bir zamanlar, her ¸eyden
daha hafif ve daha sakin bir ¸ey geldi.
Bana gölge gibi gelen, ‘Insanüstü’nün güzell igiydi. Ah karde¸lerim, tanrilardan artik bana ne!
Zerdü¸t böyle dedi.
Acìyanlar Üstüne
Dostlarim, dostunuzla ¸öyle alay ediyorlar: “Zerdü¸t ’ e bakin, bizim içimizde, hayvanlar
arasindaymi¸ gibi dola¸iyor mu?”
Fakat ¸öyle dense daha iyi olurdu: “Dü¸ünen, insanlar arasinda, hayvanlar içindeymi¸ gibi
hareket eder. ”
Dü¸ünen için bizzat insan kirmizi yanakli bir hayvandir.
Bu nasil oldu? Çok sik utanmaya zorunlu oldugu için degil mi?
Ah dostlarim, dü¸ünen ¸öyle der; Utanç, utanç, utanç! Insanin tarihi bundan ibarettir.
Onun için soylu olan, utandirmaktan vazgeçer. Bütün dertlilerin utancini çeker.
Gerçekten, acimalarla mut lu olan yumu¸ak kalplileri sevmem. Bunlarin utanç taraflari pek
eksiktir.
Acimaya zorunluysam aciyan adini almak istemem. Aciyan isem uzakt an uzaga aciyan
olmayi seçerim.
Daha tanimadan, ba¸imi örter ve kaçarim. Dost larim sizin de böyle yapmanizi isterim.
¸ansim, yoluma sizler gibi dertsizleri; ümitte, yemekte, balda benimle beraber olabilecekleri
çikarsin.
Gerçekten, ben kederlilere ¸unu veya bunu yaptim. Fakat daha i yi sevinmeyi ögrensem daha
güzel bir i¸ yapmi¸ olurdum.
Insanlik dogali insan çok az sevinmi¸t ir. Atalardan kalma tek günahimiz budur!
Eger daha fazla sevinmeyi ögrensek ba¸kalarina aci vermeyi ve aci dü¸ünmeyi daha kolay
unuturuz.
Onun için dert lilere yardim et mi¸ olan elimi yikiyorum, onun için ruhumu da temizliyorum.
Çünkü dert liyi dert çekerken görmekten ve onun utanci ugruna utandim ve ona yardim
ederken gururuna sert bir saldiri yapmi¸ oldum.
Büyük güzell iklere, ho¸luklara, t e¸ekkür edilmez. Tersine kin beslenir ve eger küçük iyilik
unutulmazsa, ondan kemirici bir kurt meydana gelir.
“Kabul et mede nazli olun. Böylece kabul edi¸inizi bir büyüklük yapin!” armagan edecek bir
¸eyi olmayanlara bu ögüdü veririm.
Fakat ben bir armagan edenim. Bir dost olarak dostlara armagan vermeyi severim. Fakat
yabancilar ve fakirler benim agacimdan meyveyi kendileri koparsinlar. Bu daha az utandirir.
Fakat dilencileri tamamen ortadan kaldirmali. Gerçekten, onlara bir ¸ey vermek de, vermemek
de insani üzer.
Günahkârlar ve vicdan azabi çekenler de böyle. Bana inanin dostlarim, vicdan azaplari insana
isirmayi ögret ir.
Fakat en kötüsü küçük dü¸üncelerdir. Gerçekten, kötülük yapmak, küçük dü¸ünmekten daha
hayirlidir.
Ama siz, “ Küçük kötülüklerin verdigi zevk bizi nice büyük kötülüklerden alikoyuyor. ”
dersiniz, fakat bu i¸te tasarruf etmek istememeli.
Kötü eylem bir çiban gibidir. Ka¸inir ve pat lar. O içten konu¸ur.
“Bak ben hastaligin kendisiyim. ” kötü eylem böyle der. Bu onun namuskârligidir.
Fakat küçük dü¸ünce mantara benzer! Sokulur, bükülür ve hiçbir yerde olmak istemez. Küçük
mantarlar yüzünden bütün vücut, sararip soluncaya kadar!
Fakat ¸eytanin baskisi altina girenin kulagina ¸unu derim; “¸eyt anini büyütsen daha iyi
edersin. Henüz senin için de bir büyüklük yolu vardir!”
Ah karde¸lerim, her adamin bir tarafi çok fazla bilinir. Bazilari bize ¸effaf görünür, fakat
böyle oldugu halde yine içlerini bilemeyiz.
Insanlarla ya¸amak güçtür, çünkü susmak zordur. Ve biz tersimize gidene kar¸i degil, bizi hiç
ilgilendirmeyene kar¸i en çok hiddet gösteririz.
Fakat dertli bir dostun varsa onun dert lerine bir dinlenme yatagi ol. Ama sert bir asker yatagi!
Onun en çok böyle i¸ine yararsin.
Ve bir dost sana kötülük yaparsa ona ¸öyle de; “Bana yaptigini sana bagi¸liyorum. Fakat
kendine yaptigini ben nasil bagi¸layayim?”
Her büyük sevgi böyle konu¸ur. O affi da, acimayi da yener.
Insan, kalbini siki tutmali. Çünkü o, elden kaçirilirsa kafa da çabuk kaybedilir.
Ah, dünyada aciyanlarin deliliklerinden daha büyükleri nerde görülür ve dünyada aciyanlarin
deliliklerinden daha büyük acilar dogurmu¸ ne vardir?
Yazik bütün o sevenlere ki, acimaktan daha yüksek bir ¸eye sahip degillerdir.
Bir zamanlar ¸eytan bana ¸unu dedi; “Tanrinin da bir cehennemi vardir, onun insanlara olan
sevgisi budur. ”
Bu yakinlarda ondan ¸u sözü duydum; “Tanri öldü. Tanri insanlara olan acimasi yüzünden
öldü.”
Böylece, merhametten sakinin. Insanin üstüne kara bulut oradan gelir. Gerçekten, ben havanin
i¸aret lerini iyi anlarim.
¸u söze de dikkat edin! “Her büyük sevgi, bütün acimalarimizdan üstündür. Çünkü sevgi,
sevgiliyi yaratmak da ister. Ben kendimi ve kendim gibi en yakinimi sevgime veriyorum. ”
Bu bütün yaraticilara sesleni¸t ir.
Fakat bütün yarat icilar sertt ir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Rahipler Üstüne
Zerdü¸t, bir zamanlar havarilerine bir i¸aret vermi¸ ve ¸öyle seslenmi¸t i:
°¸unlar rahiptirler! Benim dü¸manlarim olsalar da yanlarindan sakince ve kiliç çekmeden
geçin.
Onlar arasinda da kahramanlar vardir. Çogu fazla aci çekmi¸t ir. Bunun için ba¸kalarina da aci
vermek isterler.
Onlar kötü dü¸manlardir. Alçakgönüllülüklerinden daha kindar bir ¸ey yoktur. Ve onlara
saldiran, çabuk lekelenir.
Fakat benim kanim onlarin kaniyla akrabadir. Ve kanimi onlarin kaninda da kutsanmi¸
görmek isterim. ”
Rahipler geçince Zerdü¸t ’ e bir aci çöktü. Bu acisiyla kisa bir zaman bogu¸tuktan sonra söze
ba¸ladi:
“Bu rahiplere acirim. Bunlar benim zevkimi bozarlar. Fakat insanlar arasinda bulunali beri
bence en önemsiz ¸ey budur.
Yine de ben onlarla acida ortagim ve ortaktim. Bence onlar esirler ve damgalilardir. Kurtarici
dedikleri, onlari zincire vurmu¸tur.
Sahte degerlerin ve bo¸ sözlerin zincirine! Ah, birisi onlari kurtaricilarindan kurtarsa!
Bir zamanlar, deniz onlari çalkarken, bir adaya çikacaklarini saniyorlardi. Fakat bakin ki, o,
uyuyan bir gerçekt i.
Sahte degerler ve bo¸ sözler. Bunlar ölümlüler için en kötü gerçeklerdir. Kötülük onlarin
içinde uzun zaman uyur ve bekler.
Fakat sonunda uyanir ve üstüne yerle¸mi¸ olanlari yer ve yutar.
¸u rahiplerin yaptiklari kulübelere bakin. Tat li kokulu magaralarina kilise diyorlar.
Ah, bu sahte i¸ik! Bu bozuk hava! Ruhun yüksekliklerine uçamadigi bu yer!
Onlarin inançlari ¸unu emreder; “Ey günahkârlar, merdivenleri diz üstünde t irmanin. ”
Gerçekten, bunlarin utanç duygularinin ve ibadetlerinin oynak gözlerini görmektense
utanmazlari görmeyi tercih ederim.
Bu magaralari ve tövbe merdivenlerini kim yaratti?
Ne zaman temiz gök yine kirik tavanlardan bakar ve yikik duvarlardaki otlara ve kirmizi
gelincige yönelirse, kalbimi o zaman bu tanri evlerine yönelt irim.
Onlar kendilerine kar¸i koyana ve aci verene t anri dediler. Ve gerçekten, onlarin ibadet lerinde
kahramanlik türünden çok ¸eyler vardir.
Ve ilahlarina, insani çarmiha germekten ba¸ka türlü sevgi göstermesini bilmiyorlardi.
Cenazeler halinde ya¸amak ist iyorlardi. Ve cenazelerini siyahla örtüyorlardi. Ve hâlâ
sözlerinden ölü odalarinin kötü kokusunu duyarim.
Onlara yakin ya¸ayan, içinde kurbaganin t at li bir melankoliyle ¸arki söyledigi siyah havuza
yakin ya¸ar.
Kurtaricilarina inanabilmem için, daha güzel ¸arkilar söylemelidirler. Havariler bana daha
özgür görünmelidir!
Onlari çiplak görmek isterim. Çünkü yalniz, güzellik tövbe demelidir. Hâlbuki ¸u
mumyala¸mi¸ gam kimi ikna eder?
Gerçekten, onlarin kurtaricilari bile özgürlükten ve özgürlügün yedi gününden gelmiyorlardi.
Gerçekten, bizzat onlar aklin halisi üstünde dola¸mami¸lardi!
Bu kurtaricilarin ruhu, deliklerden olu¸uyordu. Fakat her delige kendi bo¸ inançlarini, tanri
dedikleri delik tikayicilarini yerle¸t iriyorlardi.
Ruhlari acimalarinda bogulmu¸tu ve acimadan kabardikça yüzeye bir büyük delilik çikiyordu.
Sürülerini gayret le ve haykiri¸la köprülerin üstünden sürüyorlardi. Sanki gelecege yalniz bir
tek köprü varmi¸ gibi. Gerçekten, bu çobanlar da sürüye dâhildiler. Bu çobanlarin küçük
ruhlari ve geni¸çe akillari vardi; fakat karde¸lerim, en geni¸ ruhlar bile ne küçük ¸eylerdi!
Yürüdükleri yola kan i¸aretleri yaziyorlardi ve delilikleri onlara gerçegin kanla
kanit lanabilecegini söylüyordu. Oysaki kan, gerçegin taniklarinin en kötüsüdür. Kan, en temiz
bilgiyi zehirler ve kalplerin kini ve inanci haline get irir.
Hatta birisi, kendi bilgisi için at e¸e atilsa bile neyi kanit lar? Kendi yanginindan kendi dersini
çikarmak, daha agir bir ¸eydir. Gamli gönül ve sikintili kafa; bunlarin birle¸mesinden
‘ kurtarici’ denen köpürü¸ meydana gelir.
Halkin ‘kurtarici’ dedigi bu köpüklerden daha büyükleri ve daha güçlüleri vardi!
Karde¸lerim, özgürlük yolunu bulmak için bütün kurtaricilarin daha büyügünden kurtulmaniz
gerekir.
Henüz ‘Insanüstü’ var olmami¸tir. Ben her ikisini, en büyük ve en küçük insani çiplak
gördüm. Bunlar birbirlerine pek fazla benziyorlar. En büyügünü bile pek fazla insan buldum.
Erdemli ler Üstüne
Durgun ve dalgin ruhlara gök gürültüsü ve havai fi¸eklerle seslenmek gerekir.
Hâlbuki güzell igin sesi yava¸ konu¸ur; o ses, ancak en uyanik ruhlara sokulur.
Benim kalkanim bugün yava¸ça titredi ve güldü. Bu, güzelligin kutsal gülü¸ü ve t itreyi¸idir.
Erdemliler, benim güzell igim, bugün sizin halinize güldü ve ¸öyle seslendi; “Onlar ödül de
isterler. ”
Ey erdemliler, siz ödül de mi istersiniz? Erdem için ödül, dünya için cennet ve bugününüz için
sonsuzluk mu istersiniz?
¸imdi ne ücret ne veznedar var, dersem bana kizar misiniz? Hatta ben erdem ödüldür bile
demem.
Ah, benim kederim ¸udur; her ¸eyin içine yalandan bir ödül ve kar¸ilik uydurmu¸lar. Ey
erdemliler sizin ruhunuzun derinligine de!
Fakat benim sözüm, ruhlarinizin dibini bir domuz burnu gibi de¸meli. Sapan sürüleri demek
ist iyorum size.
Içinizdeki bütün gizlilikler di¸ariya çikmali. Ve tartaklanmi¸ bir halde meydana çiktiginiz
zaman yalaniniz da ortaya çikacak.
Çünkü sizce gerçek ¸u; kin, ceza, ödül, kar¸ilik gibi kirli sözleri kabul edemeyecek kadar
temizsiniz.
Erdemlerinizi, bir ananin çocugunu sevdigi gibi sevdiginizi söylersiniz, fakat bir ananin
sevgisine kar¸ilik ödül bekledigi nerde i¸it ilmi¸t ir?
Erdemiz, en çok sevdiginizdir. Sizde halkanin susuzlugu var! Her halka kendine ula¸mak için
çabalar ve bükülür.
Erdeminizin her eseri, sönen bir güne¸ gibidir. Onun i¸igi daima yoldadir. Fakat bu yolunu ne
zaman bit irecek!
Böylece erdeminizin i¸igi, i¸ bittikten sonra bile yoldadir. O unutsa ve ölse bile i¸ik huzmesi
ya¸ar ve hareket eder.
Erdemliler ruhunuzun derinligindeki gerçek ¸udur: “Erdeminiz sizindir. Ve yabanci degildir.
Bir zar ve bir örtü degildir. ”
Fakat öyleleri de vardir ki, onlarca erdem bir kirbaç altinda kivranmaktir. Ve siz onun
çigligini çok dinlediniz.
Bazilari günahlarinin çürümesine erdem derler. Ve bir gün kinleri ve kiskançliklari susunca
adillikleri uyanir. Ve onlar mahmur gözlerini ovar.
Yine bazilari vardir ki, a¸agiya dogru çekilirler. Ve ¸eytanlarini da çekerler. Fakat battiklari
oranda gözleri, tutkularin tanrilarina dogru özlemle bakar.
Siz erdemliler, kulaginiza ¸u çigliklar da gelmi¸tir: “Ben ne degilsem tanrim ve erdemim
odur.”
Yine bazilari vardir ki ta¸lar üstünde gicirdayan arabalar gibi yava¸ ve hiriltili yürürler.
Yetkinlik ve erdemden çok dem vururlar. Bunlar ayaklarinin zincirine erdem derler.
Yine bazilari vardir ki, kurulmu¸ günlük saatler gibidirler. Tiktaklarini yaparlar ve bu t iktaga
erdem denmesini isterler.
Gerçekten, bunlar ho¸uma gider. Böyle saat leri nerede bulursam alay ederek kuracagim.
Varsin bu sirada mirildansinlar da.
Bazilari da bir tutam adalet leriyle gururludurlar. Ve bu yüzden her ¸eye kar¸i asidirler.
Sanki dünya adaletsizliklerinde bogulacakmi¸ gibi.
Ah ‘erdem’ kelimesi agizlarindan ne kötü çikiyor. Ve ‘ben adilim’ dedikleri zaman, bu daima;
°Int ikamim alindi!” anlamina gel iyor.
Erdemleriyle dü¸manlarinin gözlerini oymak isterler ve ancak ba¸kalarini alçaltmak için
yükselirler.
Yine öyleleri vardir ki, bat akliklarinda otururlar ve kami¸lar içinden ¸öyle konu¸urlar:
“Erdem, bataklikta sakin oturmak demekt ir.
Biz kimseyi isirmayiz ve isirmak isteyenin yolundan çekiliriz. Ve her ¸eyde görü¸ümüz bize
a¸ilanan görü¸tür.”
Bazilari da jest i severler. Ve erdem bir çe¸it jesttir diye dü¸ünürler.
Dizleri ibadette ve elleri erdem duasindadir. Fakat kalpleri bunun farkinda degildir.
Yine bazilari var ki, “erdem gereklidir” demeye erdem derler. Fakat gerçekte polise gerek
olduguna inanirlar.
Ve insandaki yükseklikleri göremeyen bazilari onun alçakliklarina pek yakin olmaya erdem
diyorlar. Kötü baki¸larina böylece erdem diyorlar.
Bazilari yükselebilmek ve kalkinmak isterler, buna erdem derler. Bazilari devrilmek isterler,
onlar da buna erdem der.
Böylece herkes erdemli olduguna inanir. Hiç olmazsa herkes iyi ve kötüyü tanidigini iddia
eder.
Fakat Zerdü¸t, bütün bu yalancilara ve delilere; “Erdemden ne haberiniz var? Erdemden ne
haberiniz olabilir?” demek için gelmemi¸t ir.
Tersine dost larim, delilerden ve yalancilardan ögrendiginiz ¸u eskimi¸ sözlerden bikmanizi
söylemeye geldi.
Ödül, kar¸ilik, adalet, int ikam sözlerinden bikmalisiniz.
“Bencil olmayan bir hareket iyidir. ” sözünden bikmalisiniz.
Ah, dostlarim, ananin çocugunda oldugu gibi, kendi varliginiz yapacaginiz i¸lerde olmali.
Sizin erdemiz bu olmali.
Gerçekten, yüz sözünüzü ve erdeminizi, en sevgili oyuncaklarinizi elinizden aldim. ¸imdi
bana çocuklar gibi kiziyorsunuz.
Siz denizde oynuyordunuz, dalga geldi oyuncaklarinizi batirdi. ¸imdi agliyorsunuz.
Fakat bu dalga size yeni oyuncaklar getirecek ve önünüze yeni renkli kabuklar dökecek.
Bununla teselli bulacaklar. Onlar gibi, siz de dostlarim, tesellinizi ve renkli kabuklarinizi
bulacaksiniz.
Zerdü¸t böyle dedi.
Ayaktakìmì Üstüne
Hayat bir haz kaynagidir. Fakat ayaktakiminin içtigi pinarlar zehirlenir.
Ben bütün temizlere vefaliyim. Fakat siritan agizlari ve pislerin kokusunu sevmem. Onlar
gözlerini pinara dikerler ve igrenç gülü¸leri pinardan yansir.
Uçariliklariyla kutsal suyu zehirlediler ve kirli rüyalarini ne¸e diye yorumlarken, kelimeleri de
zehirledi ler.
Ya¸ kalplerini, at e¸e yakla¸tirirlarsa alev sönükle¸ir. Ayaktakiminin ate¸e girdigi yerde bizzat
ruh yanar kavrulur.
Onlarin elinde meyve buru¸ur ve çürür. Onlarin baki¸lari meyve agacini dal gibi kurutur ve
çürütür.
Hayattan elini çeken bazisi, yalniz ayaktakimindan ayrilmi¸ oldu. Çünkü o pinarda, alevde ve
meyvede ayaktakimiyla ortak olmak istemedi.
Ve bazilari kirli devecilerle birlikte sarnicin etrafinda oturmamak için çöle gitt iler ve yirtici
hayvanlarla birlikte susuzluk çektiler.
Birer yikici olan ve meyve agaçlarina dolu gibi gelen bazilari, yalniz ayaklarini,
ayaktakiminin bogazina tikamak ve seslerini kesmek istediler.
Bana en çok bulanti veren lokma, hayat için dü¸manligin, ölümün ve azap çarmihlarinin
gerekli oldugunu bilmek degildir.
Tersine bir zamanlar hayatta ayaktakimina da iht iyaç var mi diye sordum ve az kalsin bu soru
yüzünden boguluyordum.
Zehirlenmi¸ pinarlar, pis kokan ate¸, kirlenmi¸ rüyalar ve ekmek içinde kurt gerekli midir?
Kinim degil, tiksint im hayat imi kemiriyor.
Ah, ayaktakimini da zeki buldugum zaman zekâdan da igrendim.
Hükümdarlarin hükmetmekten ne kastettiklerini ögrendikten sonra onlardan da yüz çevirdim.
Onlar ayaktakimiyla ortak olarak iktidar için sahtekârlik etmeye, hükmetmek diyorlar.
Yabanci dil konu¸an uluslar arasinda kapali kulaklarla oturdum, ta ki sahtekârlik laflarini ve
ikt idar pazarliklarini duymayayim.
Bütün dünler ve bugünler içinde, burnumu t ikayarak ve isteksiz geçt im. Gerçekten, bütün
dünler ve bugünler kötü kokuyor. Gerçekten, bütün dünler ve bugünler ayaktakiminin kötü
kokusunu yayiyor.
Iktidar, yazi ve haz ayaktakimina uzak kalmak için uzun zaman dilsiz, sagir ve kötürüm gibi
ya¸adim.
Ruhum, zorlukla ve dikkatle merdivenleri çikti. Bunlar ferahlatan haz sadakalariydi. Körün
hayati asa ile sürünerek geçt i.
Bana ne oldu böyle? Tiksint iden kendimi nasil kurtardim? Gözümü kim gençle¸tirdi. Ve
ayaktakiminin bulunmadigi pinarlarin yüksekligine nasil ula¸tim?
Tersine, t iksint im mi bana kanat ve pinari sezen kuvvet i yaratti?
Gerçekten, haz pinarini tekrar bulmak için en yükseklere çikmam gerekt i.
Onu buldum karde¸lerim. Burada, en yüksek yerde haz pinarim fi¸kiriyor. Burada hiçbir
ayaktakiminin katilmadigi bir hayat vardir.
Zevk pinari, aki¸in bana pek hizli geliyor! Ve çok defa kadehi doldurmak isterken
bo¸altiyorsun.
Sana daha alçakgönüllü yakla¸mayi ögrenmeliyim. Kalbim sana dogru çok hizli akiyor.
Içinde kisa, sicak, agir, mutlu yazimin yandigi kalbim. Benim yaz kalbim. Senin serinligine,
nasil özlemdir!
Baharimin durgun gami geçt i. Haziranda görülen kar yumaklarimin hirçinligi geçt i. Tamamen
yaz ve yaz öglesi kesildim.
En yükseklerde soguk pinarlar ve mut lu bir sakinl ik içinde bir yaz. Dostlarim geliniz ki,
sakinlik daha tat lila¸sin.
Çünkü burasi bizim yüksekligimiz ve bizim yurdumuzdur. Burada bütün kirlilerden ve kötü
kokulardan çok uzaklarda ve sarp bir yerdeyiz.
Dostlar, temiz gözlerinizi zevkimin pinarina dikiniz. O, bundan bulanmaz. Pinar, temizligiyle
sizin gülmenize kar¸ilik verir.
Yuvamizi gelecek agacinin üstüne kuruyoruz. Biz yalnizliga çekilenlere, kartallar gagalarinda
yemek get irmeli.
Gerçekten, kirlilerin yiyemeyecekleri bir yemek! Onlar at e¸i yi yebileceklerini sanirlar ve
agizlarini yakarlar.
Gerçekten, biz burada pisler için bir yurt hazirlamiyoruz. Onlarin vücut larina ve ruhlarina
bizim mut lulugumuz bir buz magarasi gibi gelir.
Kuvvet li rüzgârlar gibi, onlarin üstünde ya¸ayalim. Kartallara, kara, güne¸e kom¸u. Sert
rüzgârlar böyle ya¸ar.
Ve bir zaman gelecek, bir rüzgâr gibi, aralarinda esecegim ve ruhumla ruhlarini susturacagim.
Benim gelecegim bunu emreder.
Gerçekten, Zerdü¸t bütün düzlüklerin sert rüzgâridir. O bütün dü¸manlarina ve bütün
tükürenlere ¸u ögüdü verir; “Rüzgâra kar¸i tükürmekten çekinin. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Zehi rli Örümcek Üstüne
Bak, bu zehirli örümcek magarasidir. Onu kendin görmek ister misin? Agi ¸urada asilidir.
Dokun da titresin.
Nah i¸te kendiliginden geliyor. Ho¸ geldin örümcek! Sirtinda bir i¸aret, bir kara üçgen var.
Ben, ruhunda ne oldugunu da bilirim.
Senin ruhunda öç vardir. Isirdigin yerde si yah kabuk biter. Senin zehrin, kiniyle ruha ba¸
dönmesi verir.
Ey e¸it lik ögütleyenler, ruhu titreten sizler için bu sembolü kullaniyorum. Siz bence zehirl i
örümceklersiniz ve kendini saklayan kincilersiniz.
Fakat ben sizin saklandiginiz ¸eyleri açiga vuracagim. Onun için yüzünüze kar¸i
yüksekliklerin kahkahasiyla gülüyorum.
Onun için aginizi kopariyorum ki öfkeniz sizi yalancilik magaranizdan çikarsin. Ve
hakkaniyet sözünüzün arkasindaki kininiz ortaya çiksin.
Çünkü insanin kinden kurtarilmasi, en yüksek umuda götüren köprü ve uzun süren kötü
havalardan sonra görülen gökku¸agidir bence.
Fakat zehirli örümcekler bunu istemezler. “Dünyanin kinimizin firtinalariyla dolmasi bizce
hakkaniyettir, ” birbirleriyle böyle konu¸urlar.
Onlarin örümcek kalpleri; “Bize e¸it olmayan her ¸eyden int ikam almak ve her ¸eye
küfretmek isteriz.” diye sözle¸ir.
“Ve e¸it lik iradesi!” Bundan sonra erdemin ismi bu olmali ve kudret i olan her ¸eye kar¸i
haykirmaliyiz.
Ey e¸it lik ögütleyenler, kudretsizligin zalim çilginligi sizde e¸it lik diye haykiriyor. En gizli,
zalim ¸ehvet leriniz erdem kelimelerine bürünüyor.
Zedelenmi¸ kibir, saklanmi¸ kiskançlik, belki babalarinizin kibri ve kiskançligi. Bunlar sizden
ate¸ ve kin halinde çikiyor.
Babanin gizledigi ¸ey, oglunda açiga çikar. Çok defa ogul, babanin açiga çikmi¸ sirridir.
Onlar heyecanli gibidirler, fakat onlari heyecana getiren kalp degil, kindir. Ince ve soguk
göründükleri zaman onlari böyle yapan kiskançliktir.
Kiskançliklari onlari dalgin dalgin dü¸ünenlerin yoluna da yönelt ir. Kiskançliklarinin i¸aret i
¸udur; daima a¸iri giderler. Öyle ki; yorgunluklari sonunda, kar üzerinde uyumaya mecbur
olurlar.
Her ¸ikâyet lerinden kin sesi duyulur. Her övgülerinde bir ceza vardir ve yargiç olmak onlara
mut luluk gibi gelir.
Fakat dostlarim, size ¸u ögüdü veririm. Içlerinde ceza verme egilimi kuvvet li olanlara
güvenmeyin.
Bunlar özü ve kaynagi bozuk halktir. Suratlarindan cellat ve polis köpegi bakar.
Adaletten, haktan çok bahsedenlere güvenmeyin. Gerçekten, ruhlarinin eksigi yalniz bal
degildir.
Kendilerine iyiler ve adiller, diyorlarsa da unutmayiniz ki, ‘ ikiyüzlü’ olmalari için ikt idardan
ba¸ka bir eksikleri yoktur.
Dostlarim, ba¸kalari i le kari¸tirilmak, ba¸kalarina benzet ilmek istemem.
Öyleleri vardir ki, benim hayat ilkemi telkin ederler ve ayni zamanda e¸it l ik ögütleyen ve
zehirli örümceklerdir.
Bu zehirli örümcekler magaralarinda oturup hayata sirt larini çevirdikleri halde hayati överler.
Bundan amaçlari aci vermekt ir.
¸imdi ikt idarda olanlara aci vermek isterler. Çünkü bunlarda ölüm ögüdü geçerlidir.
Böyle olmasaydi örümcekler ba¸ka türlü ögütleyeceklerdi. Bizzat onlar daha önce dünyayi en
fazla inkâr eden ve tanriya ortak ko¸anlara ceza verenlerdi.
Bu e¸it lik ögütleyenleriyle kari¸tirilmak istemem. Çünkü bence hakkaniyet li hüküm ¸udur; “
Insanlar e¸it degildir. ”
Ve e¸it olmamalidirlar da. Eger böyle demeseydim ‘Insanüstü’ne olan sevgim ne olurdu?
Insanlar, bin türlü köprü ve patika üstünden gelecege ko¸u¸malidir. Ve aralarinda daha fazla
sava¸ ve e¸itsizlik olmalidir. Büyük sevgim bana bunu söylet ir!
Dü¸manlarinda sahneler ve hayalet ler yaratmalidirlar. Ve bu hayalet lerle birbirlerine kar¸i en
çetin bir sava¸a giri¸melidirler.
Iyi ve kötü, zengin ve fakir, büyük ve küçük ve bütün diger deger yargilari, bunlar bizzat
hayat in kendisini yenmesi için silah ve akil olmalidir.
Bizzat hayat, oklari ve merdivenleriyle yükseklere çikmak ister. Uzak mesafelere bakmak ve
tatli güzelliklere yönelmek ister. Onun için yüksekliklere muhtaçtir.
Yüksekliklere muhtaç oldugu için merdivenlere; merdivenler ve çikicilar arasinda zit liklara
iht iyaci vardir. Hayat, yükselmek ve yükselerek kendini yenmek ister.
Dostlarim, bana bakin, bu örümcekler magarasinin bulundugu yerde eski bir tapinagin
yikintilari yükseliyor. Ona dikkat li bakin!
Gerçekten, bir zamanlar burada fikirlerini ta¸ halinde yükselten; en akilli bir insan gibi,
hayatin bütün sirlarini bil iyordu.
Güzellikte de sava¸ ve e¸itsizlik olmasini ve iktidar ve üstün ikt idar için harp yapilmasi
zaruretini o burada bize en açik i¸aret lerle gösteriyor.
Burada kubbe ve kavis bir güre¸ yapar gibi, nasil ilahi bir ¸ekilde bagda¸iyor. Bu ilahi
sütunlar i¸ik ve gölge araciligi i le nasil birbirlerini a¸iyorlar!
Dostlarim, biz de böyle güzel ve emin bir dü¸manlik yapalim, birbirimize kar¸i, ilahi bir
¸ekilde yükselelim.
Vay, eski dü¸manim, örümcek, beni isirdi. Parmaklarimi i lahi bir güven ve güzellikle isirdi.
“Bu bir ceza ve adalet olmali” o, böyle dü¸ünür. O burada dü¸manlik ¸erefine ¸arkilarini
bo¸una söylemi¸ olmamali. ”
Evet o öcünü aldi. Ve eyvah, ¸imdi int ikam ile ba¸imi da döndürmek ist iyor.
Fakat dostlarim, ba¸imin dönmemesi için ¸u sütuna beni sikica baglayin. Kindarlik kasirgasi
olacagima, sütunlara bagli azizlerden olurum daha iyi!
Gerçekten, Zerdü¸t, dönen bir kasirga degildir. O, bir dans edense de bir örümcek dansör asla
degildir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Ünlü Bilginler Üstüne
Ey ünlü bilginler, siz hepiniz halka ve onun bo¸ inani¸larina hizmet ettiniz. Gerçege degil. I¸te
onun için size ikram gösterdiler.
Ve onun için sizin imansizliginiza dayandilar. Çünkü imansizliginiz halka dogru bir
dolambaçli yol ve bir nükteydi. Efendiler bunu kölelerine bagi¸lar. Ve onlarin çilginliklariyla
keyiflenir.
Fakat köpeklerin canavardan nefret ettigi gibi, halk kimden tiksinir? Serbest ruhtan, zincir
dü¸manindan, tapmayan adamdan, ormanda ya¸ayandan!
Onu kö¸esinden kovmak! Halkin hak fikri budur. Ve bela en keskin di¸li köpegini böylesine
kar¸i ki¸kirtir.
Eskiden beri ¸u ses yükselir; “Gerçek burada, halk da burada! Yazik, yazik arayanlara!”
Ulusunuza, saygida hak yaratmak ist iyordunuz, ey ünlü bilginler siz buna gerçek iradesi
dediniz. Içinizden daima ¸unu söylüyordunuz; “Halkin içinden geliyorum, tanrinin sesi de
bana oradan geliyor. ”
Halkin sözcüsü olarak e¸ek gibi inatçi ve tilki gibi kurnazdiniz.
Halkla iyi geçinmek isteyen bazi kudretliler, atlarinin önüne bir de e¸ek, ünlü bir bilgin
ko¸tular.
Ünlü bilginler; isterim ki, aslan postunu artik sirtinizdan atasiniz. Yirtici hayvanin benekl i
postunu; ara¸tiran, fethedenin yelesini üstünüzden çikarin.
Sizin hakseverliginize inanmam için ibadet iradenizi kirmalisiniz.
Bence dogru adam, t anrisiz çöllere giden ve herkese sundugu kalbini parçalayandir.
O; sari kum içinde, güne¸ten yanmi¸ oldugu halde, karanlik agaçlar altinda canlilarin
dinlendigi bol kaynakli adalara özlemle gözünü kaydirir.
Fakat susuzlugu, onu bu rahat dü¸künlerine benzemeye kandiramaz. Ve nerede bir vaha varsa
orada put vardir.
Açlik çekerek, zorlu, yalniz ve tanrisiz; aslan iradesi kendini böyle bulmak ister.
U¸ak mut lulugundan uzak, tanrilardan ve ibadetten kurtulmu¸, korkusuz ve korkunç, büyük
ve yalniz! Gerçek adaminin iradesi böyle olmayi diler.
Öteden beri çölde; gerçek sevenler, serbest ruhlar çöl bi lgini olarak otururlar. Oysaki
¸ehirlerde iyi yemlenmi¸ ünlü bilginler, su hayvanlari oturur. Yani onlar her zaman e¸ek gibi,
halkin arabasini çekerler.
Ben onlara bundan ötürü öfkelenmem. Alt indan süslerle parlasalar da bence daima çiplak ve
u¸ak kalirlar.
Çok defa iyi ve ucuz u¸aktirlar. Çünkü u¸ak olmaya mecbursan hizmet inden en çok
faydalanacak olani aramalisin. Kurnazlik bunu gerektirir.
“Senin efendine hizmet edi¸in, onun ruhunu ve erdemini yükseltmeli. Sen de onun ruhu ve
erdemiyle birlikte büyürsün.”
Gerçekten, siz ünlü bilginler ve halk hizmetkârlari, siz halkin ruhu ve erdemiyle birlikte
büyüdünüz ve halk da sizinle birlikte yükseldi. Bunu sizin lehinize söylüyorum.
Fakat erdemlerinizde de bence halk olarak kaliyorsunuz. Budala baki¸li halk, zekânin ne
oldugunu bilmeyen halk!
Zekâ, bizzat hayati kesen hayattir. O, kendi acisinda kendi bilgisini arttirir. Bunu biliyor
muydunuz?
Zekânin mut lulugu, kurban hayvani olmak için gözya¸iyla kutsanmaktir. Bunu biliyor
muydunuz?
Körün körlügü ve onun aramasi ve yoklamasi, baktigi güne¸in kudret ini kanit lamali. Bunu
biliyor muydunuz?
Kavrayan, daglari in¸a etmeyi de ögrenmeli. Zekânin daglari devirmesi pek büyük bir ¸ey
degil. Bunu biliyor muydunuz?
Siz yalniz zekânin kivilcimini tanirsiniz. Fakat siz örsü ve çekicin gaddarligini bilmezsiniz.
Gerçekten, zekânin gururunu tanimazsiniz. Eger zekânin alçakgönüllülügü bir defa
konu¸saydi ona hiç tahammül edemezdiniz.
Henüz hiçbir zaman zekânizi bir kar çukuruna atamadiniz. Buna yetecek sicakliginiz yok.
Onun için sogugun verdigi hazzi tanimazsiniz.
Fakat zekâya ait ¸eyleri pek gizli tutuyorsunuz ve hikmet inizden çok defa kötü ¸airler için bir
hastane ve dü¸künlerevi yaratiyorsunuz.
Siz kartal degilsiniz, onun için zekânin irkilmelerindeki mut lulugu tatmadiniz. Ku¸ olmayan,
uçurumlar üstünde yerle¸memeli.
Siz bana ilik geli yorsunuz, hâlbuki her derin irmak soguk akar. Zekânin en iç pinarlari, buz
gibi soguktur. Sicak elleri ve çali¸an insanlari serinlet ir.
Ünlü bilginler, kar¸imda çirkin ve kaskati duruyorsunuz; sizi kuvvet li bir rüzgâr ve irade
sürüklemiyor.
Hirçin rüzgârlarla t itreyen ¸i¸kin bir yelkenin, denizde kaydigini görmediniz mi?
Hikmet im i¸te o yelken gibi, zekâm kasirgasindan t itreyerek denizin üstünde gidiyor; benim
co¸kun hikmet im.
Fakat siz halk hizmet kârlari ve ünlü bilginler, benimle beraber nasil yürüyebilirsiniz?
Zerdü¸t böyle dedi.
Gece Tür küsü
Gecedir! ¸imdi bütün fiskiyeler daha gür sesle konu¸urlar. Benim ruhum da bir fiskiyedir.
Gecedir! Ancak ¸imdi sevenlerin bütün türküleri co¸ar. Benim ruhum da bir sevenin
türküsüdür.
Içimde dindirilmemi¸, dindirilemez bir ¸ey var. Bu, sesini yükseltmek ist iyor.
Içimde bir sevme istegi var ki a¸kin dilini konu¸uyor.
Ben i¸igim, ke¸ke gece olsaydim! Ama i¸ikla çevrili olmak benim yalnizligimdir.
Ah, gece ve karanlik olsam! I¸igin memelerinden nasil emmek isterdim!
Küçük, parlak yildizlar ve üstümüzdeki ate¸ böcekleri sizi de kutsamak ve i¸ik
armaganinizdan dolayi mut lu olmak isterdim.
Fakat ben kendi i¸igimin içinde ya¸arim ve kendimden çikan alevleri kendim içerim.
Ben almaktaki mut lulugu bilmem ve çok defa çalmanin almaktan daha hayirli oldugunu
dü¸ünürüm.
Benim fakirligim odur ki, elim armagan vermekten dinlenmez. Bekleyen gözler ve özlemin
aydinlik gecelerini görmek benim kiskançligimdir.
Ah, bütün armagan verenlerin ¸anssizligi! Ah, güne¸imin kararmasi! Ah, istemek tut kusu! Ah,
tokluk içinde açlik!
Bunlar benden alirlar; ama ruhlarina da dokunuyor muyum? Vermekle almak arasinda bir
uçurum vardir ve en küçük çukur bile en sonra köprülenir.
Güzelligimden bir açlik doguyor; aydinlattiklarima aci vermek ist iyorum, armagan
ettiklerimden çalmak ist iyorum; kötülük yapmaya bu kadar susamaktayim.
Elime dogru bir el uzandigi zaman geri çekmek, dü¸erken yava¸layan bir ¸elale gibi
gecikmek! Kötülük yapmaya böyle susuyorum.
Benim zenginligim böyle bir int ikam dü¸ünüyor. Benim yalnizligimdan böyle bir hile
kayniyor.
Armagan vermekten duydugum mutluluk, armagan verirken öldü, erdemim kendi
cömertliginden bezdi.
Boyuna armagan veren, ut anci kaybetmek tehlikesiyle kar¸i kar¸iyadir. Boyuna dagitanin eli
ve kalbi, dagitma yüzünden nasirla¸ir.
Gözüm artik dilencilerin ut anci kar¸isinda yerinden firlamiyor.
Elim, artik dolu ellerin t itremesine kayitsiz.
Gözüme ya¸ ve kalbime keder nereden geldi? Ah bütün armagan verenlerin yalnizligi! Ah,
bütün parlayanlarin suskunlugu!
Bo¸ uzayda birçok güne¸ dönüyor. Onlar bütün karanliklara i¸ikla seslenirler, ama bana kar¸i
susarlar.
Ah! I¸igin parlayan ¸eylere kar¸i dü¸manligi ¸udur ki yoluna insafsizca devam eder.
Parlayan ¸eylere gönülden bezgin, güne¸lere kar¸i soguk, her güne¸ böyle döner.
Güne¸ler yörüngelerinde bir firtina gibi uçarlar, onlarin devirleri böyledir. Sarsilmaz
iradelerin pe¸inde giderler, onlarin soguklugu budur.
Ah karanliklar, geceler! O parlayan ¸eylerden sicaklik yapan sizsiniz! I¸igin memelerinden
sütü ve serinlet ici iksiri emen sizsiniz.
Ah, etrafim buz gibi, elim buz içinde yaniyor. Ah içimde sizin susuzlugunuza bir susuzluk
var.
Gecedir! Ne yazik ki ben i¸ik olmaya, gecelerin susuzlugunu çekmeye ve yalniz olmaya
mecburum.
Gecedir! Arzum bir pinar gibi içimde kayniyor, konu¸mak ist iyorum.
Gecedir! ¸imdi bütün fiskiyeler daha gür konu¸urlar. Benim ruhum da bir fiskiyedir.
Gecedir! Ancak ¸imdi bütün sevenlerin ¸arkilari uyanir. Benim ruhum da bir sevenin
¸arkisidir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Dans Türküsü
Zerdü¸t, bir ak¸am, havarileriyle bir ormandan geçiyordu. Bir pinar ararken, agaçlar ve
çit lerle çevrilmi¸, sakin, ye¸il bir çimene vardilar. Burada kizlar birbirleriyle dans ediyorlardi.
Zerdü¸t ’ü görünce dansi biraktilar. Fakat Zerdü¸t dostça bir jestle onlara yakla¸ti ve ¸öyle
dedi:
“Dansi birakmayin sevimli kizlar. Yaniniza gelen, kem gözlü bir oyunbozan ve bir kiz
dü¸mani degildir.
Ben ¸eytana kar¸i tanrinin sözcüsüyüm. ¸eytan agirligin ruhudur; ama ben sizin hafif, ilahi
danslariniza ve güzel bilekli ayaklariniza nasil dü¸man olabilirim?
Gerçi, ben bir ormanim ve koyu agaçlardan bir geceyim, ama servilerimin altinda,
karanligimdan ürkmeyen gülfidanlari da vardir.
Ve kizlarin en çok ho¸una giden küçük tanriyi da bulur. O, pinarin yaninda gözü kapali
yatmaktadir.
Evet, bu gündüz hirsizi güpegündüz uykuya dalmi¸! Acaba çok mu kelebek kovalami¸ti.
Güzel dansözler, eger küçük tanriyi biraz zorlarsam bana kizmayin; o, bagiracak ve
aglayacaktir. Gülebilmek için henüz aglamaktadir.
Ya¸li gözlerle sizden bir dans rica edecektir. Ve bizzat ben, onun dansina bir türkü
söyleyecegim.
O agirligin ruhuna, bir dans ve alay türküsü söyleyecegim. Siz ona dünyanin hâkimi dersiniz,
en güçlü ve görkemli ¸eytan odur.”
Kupido ve kizlar birbirleriyle dans ederlerken Zerdü¸t ’ün söyledigi türkü ¸udur:
“ Ey hayat, geçen gün, gözlerinin içine bakttm. Kavranmaz bir âleme daldtqtmt duydum.
Fakat sen beni oradan alttn bir olta ile çektin ve seni kavranmaz diye nitelediqim zaman
alaylt güldüm.
“Bütün baltklartn sözü bu, ” diyordun; “kendilerinin kavrayamadtqt ¸eye kavranmaz derler.
Fakat ben sadece dönek, vah¸i ve her ¸eyimle bir di¸iyim ve erdemli olmayan bir di¸i.
Siz erkekler bize sadtk, sonsuz, esrarlt deseniz de kendi erdemlerinizi bize yakt¸rtrtrstntz, ey
erdemliler. ”
O inantlmaz ¸ey, böyle gülüyordu. Fazla kendisini yerdiqi zaman gülümsemesine hiç
inanmam.
Vah¸i “hikmet ”imle ba¸ ba¸a konu¸urken öfke i le bana ¸unu dedi ; “Sen istiyorsun, arzu
duyuyorsun ve seviyorsun, bunun için hayatt övüyorsun. ”
Az kalstn, kötü bir cevap verecek ve öfkeliye gerçeqi söyleyecektim. En kötü cevap
“hikmet ”ine gerçeqi söylemektir.
Üçümüz arastnda durum böyledir. Asltnda yalntz hayatt seviyorum. Onu, en çok nefret ettiqim
zaman seviyorum.
Fakat “hikmet ”ime kar¸t pek yumu¸oqtm. Bunun nedeni, bana hayatt stk stk hattrlatmastJtr.
Onun gözü, gülü¸ü ve alttn oltast vardtr. Bu ikisi birbirine o kadar benziyorsa ben ne
yapaytm!
Bir gün bana hayat “Bu hikmet de kim?” diye sorunca, “ Evet hikmet!” dedim; “ Ona,
susuzluk duyulur ve doyulmaz. Ona perdelerden baktltr. O, aqlar içinden tutulur.
O, güzel mi? Ne bileyim. Fakat en ya¸lt sazanlar bile onunla yemleniyor. O, kaprisli ve
inatçtJtr. Çok defa dudaklartnt tstrdtqtnt, taraqtyla saçtnt ters taradtqtnt gördüm.
Belki de kötü ve sahtedi r ve her ¸eyiyle bir di¸idir. Fakat kendisini yerdiqi zamandtr ki en
fazla iqfal eder. ”
Bunlart hayata söyleyince alaylt güldü ve gözünü kapadt. “ Kimden bahsediyorsun? Benden
mi? Haklt bile olsan bu, yüzüme kar¸t söylenir mi? Fakat ¸imdi bi raz da ‘ hikmet ’ inden
bahset. ”
Ah sevgili hayat, gözlerini yine açttn ve kendimi yine kavranmaz bir âleme dalmt¸ buldum. ”
Zerdü¸t bu türküyü söyledi. Fakat dans bit ip kizlar gidince içlendi.
“Güne¸ çoktan batti.” dedi. Çayirlik nemli, ormandan serinlik geliyor. Etrafimda bilinmez bir
¸ey var ki dü¸ünceli bakiyor. Ne o Zerdü¸t, sen ya¸iyor musun?
Niçin, niye, ne sayede, nereye, nerde, nasil?
Hâlâ ya¸amak, deli lik degil mi?
Ah dost larim, içimde böyle konu¸an, ak¸amdir. Kederimi bagi¸layin.
Ak¸am oldu. Ak¸am olu¸unu bana bagi¸layin.
Zerdü¸t böyle dedi.
Mezar $ar kìsì
Orasi mezarlar adasidir. Susan ada. Gençligimin mezarlari da ordadir. Oraya hayat in sonsuz
ye¸il çelengini götürmek ist iyorum.
Gönlümde bunu kararla¸tirarak denizi a¸tim.
Ey gençligin hayalleri, ey a¸kin baki¸lari, ilahi anlar, sizi ne tez kaybettim! Sizi bugün
ölülerim gibi aniyorum.
Ey aziz ölülerim, sizden bana tat li bir koku geliyor. Kalbi ve gözya¸larini co¸turan t at li bir
koku! Gerçekten, bu koku yalniz yolcunun kalbini co¸turuyor.
Insanlarin en yalnizi ben, onlarin hâlâ en zengini ve en çok kiskanilaniyim. Çünkü size
sahiptim ve siz hâlâ bana sahipsiniz. Söyleyin, agacin bu kadar tatli elmalari benden ba¸ka
kime dü¸mü¸tü?
Ben hâlâ sevginizin varisi ve dünyasiyim. Ey en çok sevdiklerim, renk renk ve yolunu
kaybetmi¸ erdemlerinizin anilariyla çiçekleniyorum.
Ey sevimli, garip güzellikler; birbirimize yakin olmak için yaratilmi¸tik. Bana ve isteklerime
ürkek ku¸lar gibi degil, güvenene güvenerek geliyordunuz.
Evet , benim gibi, sadik ve yumu¸ak bir sonsuzluk için yarat ilmi¸tiniz. Ey ilahi anlar ve
baki¸lar, size bunu ¸imdi bir sadakatsizlik olarak mi sayayim? Sizden sonra hâlâ hiçbir isim
ögrenmedim.
Gerçekten ey kaçaklar, pek erken öldünüz. Ama ne siz benden kaçtiniz, ne ben sizden.
Birbirimize sadakatsizlikte masumuz.
Ey ümit lerimin ku¸lari, beni öldürmek için sizi bogdular ve ey sevgililer; ¸er, kalbime isabet
ettirmek için size ok atti.
Ve ok isabet etti. Benim en çok sevdigim, varim yogum sizdiniz. Onun için genç ve pek erken
ölmeye mecburdunuz.
Oku, sahip oldugum ¸eyler arasinda en kolay yaralanabilene attilar. Bu sizdiniz. Sizin teniniz
bir tüy, daha dogrusu bir baki¸ta sönen bir gülümsemeydi.
Fakat dü¸manlarima ¸unu demek isterim; “Sizin bana yaptiklariniz kar¸isinda adam öldürme
hiç kalir.
Bana bütün ölümlerin en kötüsünü reva gördünüz. Bir daha yerine konmaz ¸eylerimi aldiniz.
Dü¸manlarim, size böyle diyorum!
Gençligimin hayallerini ve sevimli büyülerini öldürdünüz. Oyun arkada¸larimi, o aziz ruhlari
aldiniz. Onlarin anisina bu çelengi ve bu lanet i koyuyorum.
Soguk gecede bir sesin kaybolu¸u gibi sonsuz olan ¸eyimi, ömrümü azalttiniz. Onlar ¸imdi
bana ilahi gözlerin baki¸i kadar bile sürmeyen bir an gibi kisa geliyor. ”
Zamaninda benim namusum i yi bir saat inde ¸öyle demi¸t i; “Her varlik bence ilahi olmali. ”
O zaman kirli hayalet lerle beni bastirdiniz. Ah, o güzel saat nereye uçtu?
“Bana her gün, kutsal olmali.” Gençligimin hikmeti bir zamanlar böyle derdi. Gerçekten ¸en
bir hikmet in sözü!
Fakat dü¸manlarim, siz, benim gecelerimi çaldiniz ve onun yerine uyku kaçiran aci koydunuz.
Ah, bu ¸en hikmet nereye uçtu?
Bir zamanlar mutlu ku¸ i¸aret lerini arzulardim. Fakat siz benim yoluma ucube bir bayku¸
çikardiniz. Ah, o yumu¸ak arzum nereye uçtu?
Bir zamanlar bütün tiksint ilerden kurtulmayi dü¸ünürdüm, fakat siz benim yakinlarimi ve en
yakinlarimi bir çiban haline getirdiniz. Ah, benim en soylu adagim nereye uçtu?
Bir zamanlar kör olarak mut lu yollardan yürüyordum. Siz körün yoluna süprüntü attiniz.
¸imdi o kör kaldirimlarda yürümekten tiksini yor.
En güç ¸eyi yaparken ve kendimi yenmenin zaferini kut larken beni en çok sevenleri, sanki
kendilerine aci veriyormu¸um gibi haykirttiniz.
Gerçekten, siz her zaman ayni ¸eyi yaptiniz. Benim en tatli balimi ve en iyi arilarimin emegini
zehir ettiniz.
Hayirseverligime her zaman en sirna¸ik dilencileri yolladiniz. Acima duygumun kar¸isina
islah edi lmez arsizlari dizdiniz.
Böylece erdemlerimin imanini yaraladiniz.
En kutsal ¸eyimi de kurban ettigim zaman sofulugunuz, semiz armaganlarini buna ekledi.
Böylece, sizin yaginizin dumaninda en kutsal ¸eyim boguldu.
Bir zamanlar, hiç yapmadigim ¸ekilde, dans etmek istiyordum. Dans ederek göklere siçramak
ist iyordum. O zaman en sevimli ¸arkicilarimi kandirdiniz. O, bu suretle berbat, agir bir havaya
ba¸ladi. Dertli bir kaval gibi kulagima üflemeye ba¸ladi.
Ey kat il ¸arkici, kötülük alet i, en günahkâr adam! En güzel dansima hazirlanmi¸tim. Sesinle
heyecanimi öldürdün.
En güzel ¸eylerin sembolünü yalniz dansla söyleyebilirim. Oysaki ¸imdi en yüksek sembolüm
söylenmeden içimde kaldi.
En yüksek ümidim söylenmeden ve kurtarilmadan kaldi. Gençligimin bütün hayalleri ve
tesellileri soldular.
Buna nasil dayandim? Bu yaralarin acisina nasil kat landim? Ruhum bu mezarlardan tekrar
nasil dirildi?
Evet, içimde yaralanmasi, gömülmesi imkânsiz ve kayalari parçalayan bir ¸ey var; bu benim
irademdir. O, yillari susarak ve degi¸meyerek izler.
O benim ayaklarimin üstünde kendi yolunu yürümek ister, benim aziz iradem. O, yaralanmaz
ve sert bir kuvvettir.
Yaralanamayacak tek yerim topuklarimdir. Sen en sabirli ¸ey, sen hâlâ ya¸iyorsun ve oldugun
gibisin. Ve hâlâ bütün mezarlardan kalkiyorsun.
Gençligimin henüz kurtarilmami¸ sirri da sende ya¸iyor. Ve burada gençlik ve hayat halinde
ümit le dolu, bu sari mezar yikintilarinin üstünde oturuyorsun.
Evet ey iradem, henüz benim için, bütün mezarlarin yikicisisin. Ya¸a! Mezarlarin bulundugu
yerde dirilmeler de vardir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Kendini Yenmek Üstüne
“Gerçek iradesi” ey en akillilar! Sizi yönelten ve ayartan ¸ey bu, öyle mi?
Olu¸ halindeki her ¸eyi dü¸ünebilmek iradesi; sizin iradenize bu adi veri yorum.
Olu¸ halindeki her ¸eyi anla¸ilir yapmak istiyorsunuz. Çünkü onun dü¸ünülmesi mümkün
oldugundan, hakli bir güvensizlikle ¸üpheleniyorsunuz.
Fakat o size itaat etmeli ve egilmel idir. Iradeniz bunu ister.
Ruhunuzun bir aynasi ve yansimasi gibi düz ve zekâya kul olmali.
Ey, en güçlüler, sizin kudret iradeniz olarak bütün iradeniz bu. Iyiden, kötüden ve deger
biçmekten bahsett iginiz zaman da bu.
Önünde diz çökebileceginiz bir dünya yaratmak ist iyorsunuz. Sizin son umudunuz ve
co¸kunlugunuz bu.
Yiyici olmayanlar, yani halk; üstünde bir sandalin yüzmeye devam ettigi irmak gibidir. Ve bu
sandalda susan ve debdebeli deger ölçüleri bulunur.
Siz iradenizi ve degerlerinizi, olu¸an irmagin üstüne koydunuz. Halkin iyi ve kötü diye iman
ettigi ¸eyler bana eski bir kudret iradesini açiklar.
Ey en güçlüler böyle konuklari bu sandallara yerle¸tiren ve onlara süslü ve gururlu isimler
veren sizdiniz ve sizin egemen iradenizdi.
Irmak, sandalimizi daha ileri ta¸iyor. Ve onu ta¸imaya mecburdur. Kirilmi¸ dalganin köpürüp
öfkeyle tekneye kafa tutmasindan ne çikar!
Ey en güçlüler kar¸i kar¸iya oldugunuz tehlike, iyilik ve kötülüklerinizin sonu; bu irmak
degildir. Tersine bizzat o, kudret iradesidir. Tükenmeyen, yaratan hayat iradesidir.
Fakat benim iyilik ve kötülük hakkindaki sözlerimi anlamaniz için size hayat ve bütün canlilar
hakkindaki fikrimi söyleyeyim.
Ben canliyi izledim. Canlinin özelliklerini bulmak için en büyük ve en küçük yollardan
geçtim!
Agzini kapadigi zaman, yüz katli ayna ile baki¸ini yakaladim. Ve o göz benimle konu¸tu.
Fakat canli buldugum her yerde buyruga uyma buldum. Her ya¸ayan bir buyruga uyandir.
Ikinci nokta ¸udur; kendi buyruguna uymayan, emir altina girer. Hayatin gidi¸i böyledir.
I¸ittigim ¸eylerin üçüncüsü de ¸udur; emretmek buyruga uymaktan güçtür. Bunun nedeni,
yalniz emredenin bütün buyruga egenlerin yükünü ta¸iyi¸indan ve bu yükün onu kolayca
ezmesinden degildir.
Her emir verme bence bir deneyim ve bir cesarettir. Canli, emir verdigi zaman daima kendini
zorlar.
Evet , o kendine emir verdigi zaman emrin cezasini çekmeye mecburdur. O, kendi yasasinin
hâkimi, int ikam alani ve kurbani olmaya mecburdur.
“Bu neden böyle oldu?” diye kendime sordum. Canliyi boyun egmeye, emretmeye ve
emrederken buyruga uymaya kandiran ¸ey nedir?
Sözümü dinleyin yiyiciler, acaba hayat in sirlarini çözüp köklerine ula¸abiliyor muyuz?
Canlinin bulundugu her yerde kudret iradesi buldum. Ve hizmetçinin iradesinde de efendi
olmak arzusunu buldum.
Daha zayifin, daha güçlüye hizmet etmesi için, zayifin iradesi kendinden daha zayifa hâkim
olmaya ikna eder. Fakat o bu istege sahip çikmaz.
Küçük, büyügün buyruguna uyarken daha küçügüne hâkim olmanin keyfini ta¸ir. En büyük
de kudret iradesi ugruna canina kiyar.
En büyügün vazgeçmesi, cüreti, ölümle ve ölüm tehlikesiyle oynamaktir.
Özveri, hizmet ve sevgi bulunan yerde egemen olmak iradesi vardir. Zayif olan, dolambaçli
yollardan kuvvet linin kalbine ve kalesine sokulur ve kudret çalar.
Ya¸am bana ¸u sirrini verdi; “Bak, ben kendini daima yenmeye mecbur olanim. ”
Siz ona üreme iradesi, hedefli bir içgüdü, daha yüksege, daha uzaga ve daha yukariya yönelen
bir içgüdü dersiniz. Fakat bunlarin hepsi birdir ve bir sirdir.
¸u noktayi reddedecegime, ölmeyi tercih ederim! Nerede a¸agilama ve yaprak dökümü varsa
orada hayat kendini kudret ugruna feda eder.
Ben bir sava¸, bir olu¸, bir hedef ve çeli¸kiler hedefi olmaya mecburum. Benim irademi
ke¸feden, onun hangi egri yollardan gitmeye mecbur oldugunu da bulur.
Ne yaratsam ve ne kadar sevsem az. Sonunda ona ve sevgime dü¸man olmaya mecburum,
iradem böyle ister!
Ve sen ey anlayan, irademin bir patikasi ve bir ayak izisin. Gerçekten, benim kudret iradem
senin iradenin ayaklari üstünde de gerçege dogru yol alir.
Var olmak iradesini ortaya atan, gerçegi söyleyememi¸t ir. Böyle bir irade yoktur.
Çünkü var olmayan bir ¸ey, isteyemez. Ve varligi olan bir ¸ey daha ne varligi isteyebil ir?
Nerde ya¸am varsa orada irade vardir, fakat ya¸ama iradesi degil, kudret iradesi. Ben bunu
ögretiyorum!
Ya¸ayan için birçok ¸ey hayattan daha degerlidir. Ve deger biçen gibi konu¸an, kudret
iradesidir.
Bir zamanlar ya¸am bana bunu ögretti. Siz en egemenler, kalbinizdeki bilmeceyi bununla
çözüyorum.
Evet size söylüyorum; sonu olmayan bir iyilik ve kötülük yoktur. O daima kendini yenmeye
mecburdur.
Siz deger biçenler, iyi ve kötü hakkindaki sözleriniz ve degerlerinizle yanli¸lik yapiyorsunuz.
Bu gizli sevginizle ruhunuzun parlayi¸i, t itreyi¸i ve co¸u¸u bundandir.
Fakat degerlerinizden daha güçlü bir kuvvet ve daha büyük bir zafer dogar. Yumurta ve
kabugu buna çarpilarak kirilir.
Iyilik ve kötülükte bir yarat ici olmak isteyen, önce bir yikici olmaya ve degerleri yikmaya
mecburdur.
En büyük kötülük, en yüksek iyilik için gereklidir. Bu iyilik ise yaraticiliktir.
Acaba bu çok kötü bir ¸ey midir? Bunu konu¸alim ey güçlüler, susmak daha kötüdür.
Gizlenen bütün gerçekler zehirli olurlar. Bizim gerçeklerimizden parçalanacak her ¸ey, varsin
parçalansin, daha kurulacak nice yapilar var.
Yüce Însanlar Üstüne
Denizimin dibi sakindir. Onun ¸akadan maddeler sakladigini kim fark edebilir?
Benim derinligim sarsilmaz. Fakat yüzen bilmece ve kahkahalarla parildar.
Bugün yüce bir adam gördüm. ¸atafatli ve ruhun tövbecisi bir yüce! Ah, ruhum onun
çirkinligine nasil güldü?
Kabarik bir gögüsle nefes alir gibi duruyordu; bu yüce ve dü¸mü¸ adam.
Avlayabildigi çirkin gerçeklerle ve yirtik elbiselerle dolu, üstünde birçok da diken asiliydi.
Fakat hiçbir gül yoktu.
O henüz gülmeyi ve güzelligi ögrenmemi¸t i. Bu avci, anlama ormanindan asik surat la
dönüyordu.
Vah¸i hayvanlarla yaptigi sava¸tan dönüyordu. Fakat onun asik suratindan da vah¸i bir hayvan
bakiyordu. Yenilmemi¸ bir hayvan.
Hâlâ siçramak isteyen bir kaplan gibi duruyor. Fakat ben bu gerilmi¸ ruhlari sevmem. Bu geri
çekilmi¸lere ben, iyilik isteyen biri degilim.
Dostlarim, zevk ve tatmak üzerinde tarti¸ilamaz diyorsunuz. Fakat bütün hayat zevk ve tatma
ugruna bir sava¸tir.
Zevk hem agirlik, hem kefe, hem tartandir. Yazik o canlilara ki kavgasiz, agirliksiz, kefesiz ve
tartisiz ya¸amak isterler!
Bu yüce adam yüceliginden bir biksa, i¸te o zaman güzelligi belirir. I¸te o zaman, onun tadina
bakmak ve onu lezzet li bulmak isterim.
O, ancak kendinden döndügü zaman gölgesini at layabilecek ve kendi güne¸i içine girebilecek.
O, gölgede çok oturmu¸tu. Ruhunun çilesini çeken yanaklari solmu¸tu. Ve az kalsin beklerken
açligindan ölecekt i.
Henüz gözünde a¸agilama vardir ve agzinda nefret gizlidir. Olay ¸imdilik beklemede fakat
sessizligi henüz güne¸te yatmiyor.
O, boga gibi yapmaliydi. Ve mutlulugu, topragi koklamaliydi. Topragi a¸agi görmemeliydi.
Ben onu, bögürerek ve somurtarak saban demirinin önünde giden beyaz bir boga gibi görmek
isterim.
O, kendi kahramaninin hat iri için bildigini unutmalidir. Yalniz yüksek degil, yücelmi¸ bir
adam olmalidir. Bu iradesiz adami bizzat tutsaklari yükseltmelidir. O vah¸i hayvanlari zorladi.
Bilmeceleri çözdü, fakat kendi vah¸i hayvan ve bilmecelerini de kurtarmali ve onlari ilahi
çocuklar haline getirmeli.
Onun kavrayi¸i henüz gülmeyi ve kiskanmamayi ögrenmedi. Onun köpüren tutkusu henüz
güzellikte sakinligini bulmadi.
Gerçekten onun dilegi toklukta degil, güzellikte susmali ve batmali. Çekicilik büyük ruhlarin
gururundadir.
Kahraman, kollarini ba¸inin üzerine koyarak dinlenmeli ve dinlenmeyi yenmeli.
Fakat kahramanin gözünde en güç ¸ey, güzel olandir. Bütün sert iradeliler için en güç ula¸ilir
¸ey güzeldir.
Biraz daha çok, biraz daha az! I¸te burada o fazla, en fazla…
Ey yüceler; gev¸ek adaleler ve a¸inmi¸ bir irade ile durmak sizce en güç ¸eydir.
Iktidarin lütfedip, görülecek kadar yakin yere ini¸ine güzellik derim.
Ey kudretli, ey güzellik; yalniz ¸unu senden isterim; senin iyiligin, kendini son defa yenmen
olmali.
Senden her kötülügü bekleyebilirim, onun için senden iyilik isterim.
Gerçekten ben, pençelerine inme indigi için kendilerini “iyi” zanneden zayiflara gülerim.
Erdem sütununa benzemelisin. O gittikçe güzelle¸ir ve incelir ve yükseldikçe içi sert le¸ir ve
direnci artar.
Sen yüce adam, bir gün sen de güzel olmalisin ve kendi güzell igine ayna tutmalisin.
O zaman ruhun, ilahi tutkulardan titreyecek ve senin kibrin de bir ibadet olacak!
Ruhun sirri ¸udur; kendisini kahraman terk ettigi zamandir ki rüyasinda ona kahramanüstü
yakla¸ir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Kültür Ül kesi Üstüne
Gelecege dogru çok fazla uçtum; beni bir deh¸et aldi.
Etrafima bakinca, zamanin tek yolda¸im oldugunu gördüm.
O zaman geriye, yurda dogru artan bir süratle uçtum; böylece araniza, kültür ülkesine geldim.
Ey hazir olanlar! Sizin için ilk defa olarak bir güler yüz ve iyi arzular get irdim. Gerçekten,
yüregimde özlemle geldim.
Fakat bana ne oldu? Her ne kadar korktuysam da gülmeye mecbur oldum. Hayat imda bu
kadar alaca bulaca bir ¸ey görmemi¸t im.
Ayagim ve kalbim t itrerken gülüyordum, gülüyordum ve bütün boya çanaklarinin ülkesi
burasi di yordum.
En hazir olanlari, yüzünüzü ve organlarinizi elli boya lekesiyle boyanmi¸ gördüm de ¸a¸tim.
Etrafinda elli tane de ayna vardi ve renk oyununuza dalkavukluk ediyorlardi.
Gerçekten, ey zaman insanlari, kendi suratinizdan daha uygun bir maske ta¸iyamazdiniz, sizi
bu halinizle kim taniyabil irdi.
Geçmi¸in i¸aret leriyle dopdolu ve bu i¸aret ler üzerine yeni i¸aret ler boyanmi¸ haldesiniz.
Böylece kendinizi bütün yorumculardan güzel gizlemi¸siniz!
Hatta insan cigere kadar nüfuz edebi lecek bir göze sahip olsa bile sizin cigeriniz olacagina
kim inanir? Siz boyalardan ve yapi¸tirilmi¸ yaftalardan mürekkep olsaniz gerek!
Peçelerinizden bütün zamanlar ve uluslar renk renk bakiyorlar. Ve jest lerinizden renk renk
bütün adet ler ve inançlar konu¸uyor.
Sizden peçenizi, örtünüzü, boyanizi, jest lerinizi alsalar da yine ku¸lari ürkütecek kadar bir
¸eyiniz kalir.
Gerçekten, bizzat ben sizi bir zamanlar çiplak ve boyasiz görerek ürkmü¸ bir ku¸um. Ve o
iskelet, bana bir de a¸k i¸aret i yapinca kaçtim.
Toprak altinda irgat ve geçmi¸in gölgesinde olmayi tercih ederim. Çünkü toprak altindakiler
sizden daha olgun ve dolgundurlar.
Ey zaman adamlari, beni üzen ¸u ki sizin ne çiplak, ne giyinmi¸ halinize dayanabilirim.
Gerçegin bütün korkunçluklari ve yollarini ¸a¸irmi¸ ku¸lara ürpert i veren her ¸ey, sizin gerçek
dediginiz ¸eylerden daha içten ve daha yumu¸aktir.
Çünkü siz; “Biz, imani ve bo¸ inani¸i olmayan, tamamen gerçek insanlariz” diyorsunuz.
Gögsünüzü böyle kabartiyorsunuz, hatta gögsünüz olmasa bile.
Evet ey alaca bulacalar, siz nasil inanabilirdiniz? Siz ki bütün inanilmi¸ ¸eylerden meydana
gelmi¸ bir tablosunuz...
Siz, bizzat imanin degi¸en inkârisiniz. Ve her fikrin kolunu bacagini kirarsiniz. Ey gerçek
insanlar, ben size ‘ inanilmazlar’ diyorum.
Sizin ruhlarinizda bütün zamanlar birbirlerini çeki¸tiriyorlar. Ve bütün zamanlarin rüyalari ve
dedikodulari sizin uyanikliginizdan daha gerçektirler.
Siz kisirsiniz. Onun için imaniniz yok. Fakat yaratmaya mecbur olan, hep gerçek rüyalarina
ve yildiz i¸aret lerine sahipt ir ve her zaman imana inanir.
Siz önünde mezarcilar bekleyen yari açilmi¸ kapilarsiniz. Sizce gerçek ¸u; “Her ¸ey
harcanmaya layiktir. ”
Ey kisirlar, kar¸imda ne ciliz duruyorsunuz! Ve içinizde niceleri bunun farkindadir!
Ve ¸öyle derler: “Ben uyurken bir tanri gizlice benden bir ¸ey çaldi. Bir kadin yapmaya
yetecek kadar bir ¸ey. Benim cilizligim ne tuhaftir. ” Nice zaman adamlari böyle konu¸ur.
Ey zaman adamlari, siz gülünç ¸eylersiniz. Hele kendinize ¸a¸tiginiz zaman çok garip
oluyorsunuz.
Sizin ¸a¸kinliginiza gülemeseydim ve çanaginizdaki igrenç ¸eyleri yutmaya mecbur olsaydim
halim yaman olurdu!
Fakat ben agir bir yük ta¸imaya mecbur oldugum için sizi hafife alacagim. Benim demet imde
böcekler ve kanat kurtlari bulunuyorsa ne çikar!
Gerçekten bundan ötürü yüküm agirla¸maz. Ve ey zaman adamlari, büyük yorgunluk bana
sizden gelmemeli.
Ah, özlemimle daha nereye çikayim? Bütün daglardan baba ve ana yurt larina bakiyorum.
Fakat hiçbir yerde yurt bulamadim. Ben bütün ¸ehirlerde yabanciyim. Bütün kapilardan
kaçanim.
Son zamanlarda kalbim beni aralarina yolladigi zaman, adamlar bana yabanci ve alayci gibi
geliyorlar. Ve ben bütün ana ve baba yurtlarindan kovulanim.
Onun için artik çocuklarimin en uzak denizlerden henüz ke¸fedilmemi¸ ülkesini seviyorum.
Yelkenimi bu ülkeye yönelt iyorum.
Babalarimin çocugu olu¸umu, çocuklarimda gidermek isterim. Ve bugünkü durumu gelecekte
ödemeyi dilerim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Lekesiz Kavrama Üstüne
Dün, ay dogarken onun bir güne¸ dogurmak istedigini sandim. Ufukta o kadar geni¸ ve
dolgundu.
Fakat onun gebeligi yalanci bir gebelikti. Ayin kadin olduguna inanmaktansa erkek olduguna
inanmayi tercih ederim.
Bu çekingen gece, hayalperest zayif bir erkekt ir. Gerçekten o, damlar üstünde vicdan azabiyla
dola¸ir.
Aydaki bu papaz, tutkulu ve kiskançtir. Dünyaya ve sevenlerin bütün sevinçlerine ¸ehvet
duyar.
Hayir, bu damlar üzerinde dola¸an kediyi sevmem ben. Yari kapali pencerelerden sokulan her
¸eyden nefret ederim.
O, yildizdan bir hali üstünde dindar ve sakince dola¸ir. Fakat ben ayaklarinin ucuna basarak
yürüyen ve mahmuzu ¸ikirdamayan bacaklari sevmem.
Her içten adim ses verir. Oysaki kedi, toprak üstünden tüyer. Bak ay, kedi gibi ve içtenliksiz
geliyor.
Siz hassas ikiyüzlü ve saf anlayi¸i onlara ¸u sembolü veririm; size ‘¸ehevi’ derim.
Siz de topragi ve topraktan olani seversiniz, bunun farkindayim. Fakat sevginizde utanma ve
vicdansizlik vardir. Aya benzersiniz.
Sizin ruhunuzu, dünyevi olani a¸agi görmeye kandirmi¸lar, ama bedeninizi degil. Hâlbuki
sizde en kuvvet li ¸ey odur. Ve ¸imdi ruhunuz bedeninizin buyruguna uydugu için utaniyor. Ve
kendi utancindan sinsi ve yalanci yollara sapiyor.
Sizin yalanci ruhunuz kendi kendine ¸öyle der; “Bence en yüce ¸ey hayata tutkusuz olarak
bakabilmekt ir. Köpek gibi dilini çikararak bakmak degil! Ölmü¸ bir irade ile bencilligin
tutkusundan ve müdahalesinden uzak, soguk ve uçuk bir surat la, fakat sarho¸ ay gözleriyle
bakmali!”
Kandirilmi¸ olan, kendini ¸öyle kandirir; “Bence en sevimli ¸ey topragi, ayin sevdigi gibi
sevmek ve onun güzelligine ancak gözle dokunmak.
Bence en lekesiz anlayi¸, ya¸ayanin kar¸isinda yüz tane gözü olan bir ayna gibi bulunabilmek
ve ba¸ka bir ¸ey istememekt ir. ”
Ah, kurnaz, ikiyüzlü ve azginlar, tutkunuzda masumluk yoktur. Onun için tutkuya ift ira
ediyorsunuz.
Gerçekten siz topragi; bir yaratan, yet i¸t iren, olu¸tan zevk duyan insan gibi sevmiyorsunuz.
Masumluk nerededir? Yaratma iradesinin bulundugu yerde. Kendinden daha üstün bir varlik
yaratmak isteyen, bence en temiz iradeye sahip olandir.
Güzellik nerede? Bütün irademi kullanmaya mecbur oldugum yerde. Bir resmin yalniz bir
resim olarak kalmamasi için sevmeyi ve ölmeyi istedigim yerdedir.
Sevmek ve ölmek! Sonsuz varolu¸tan beri bu ikisi birbirine uyar. Sevmeyi istemek, ölümü de
istemekt ir. Siz korkaklara böyle derim.
Fakat sizin kisir ¸a¸iliginiz, bakip görmek ist iyor. Ve korkak gözlerle temas edebilen ¸ey,
güzel olmak iddiasinda! Ah soylu kavramlari kirlet en sizler!
Siz lekesizler ve saf anlayi¸lilar, o kadar geni¸ ve dolgun bir ¸ekilde ufukta bulunsaniz bile bir
¸ey doguramayacaksiniz, bu sizin lanetiniz olsun.
Gerçekten, aya bir sürü soylu adlar takiyorsunuz. Ve ey sahtekârlar, kalbinizin ta¸tigina
inanmamizi ist iyorsunuz. Fakat benim sözlerim alçakgönüllü, egri sözlerdir. Yemekte masa
altina dü¸ürdügünüz ¸eyleri seve seve kaldiririm. Ve siz ikiyüzlülere her zaman gerçegi
söyleyebilirim. Benim kilçiklarim, kabuklarim, dikenlerim siz ikiyüzlülerin burnuna bat ar.
Sizin ve sofranizin etrafinda her zaman kötü hava vardir. Çünkü ¸ehevi dü¸ünceleriniz,
yalanlariniz ve gizlilikleriniz her zaman bu havanin içindedir.
Kendinize ve bedeninize inanmaya cüret edin. Kendine inanmayan, daima yalan söyler.
Siz temizler, boynunuza bir ilahi muska takmi¸siniz! Igrenç sülügünüz ilahi bir maske altina
sokulmu¸!
Gerçekten, ey objekt ifler, siz aldat iyorsunuz. Zerdü¸t de bir zamanlar sizin ilahi derilerinize
vurgundu. Bu derinin içinde tikilmi¸ olan yilan iskelet inin farkinda degildi.
Siz saf anlayi¸lilar, bir zamanlar oyunlarinizda ilahi bir oyun arardim. Sizin sanat larinizdan
üstün bir sanat yok sanirdim.
Yilan le¸i ve kötü koku bana, uzagi kapiyordu. Ve bir sincap hilesi ortalikta dola¸iyordu.
Fakat ben size yakla¸tim. O zaman bana gündüz oldu. ¸imdi gündüz, size geliyor. Ayin
â¸ikta¸ligi sona erdi.
Bakin tan kizilliginin kar¸isinda tutulmu¸ ve soluk bir halde duruyor.
Çünkü o (güne¸) geliyor, yanan geliyor. Onun dünyaya olan sevgisi geliyor. Bütün güne¸lerin
sevgisi isteme ve yaratma tutkusudur.
Bakin, denizlerin üzerinden nasil sabirsizlikla geliyor. Sevgisinin susuzlugunu ve sicak
nefesini duymuyor musunuz?
O, denizi emmek ve derinligini kendi seviyesine yükseltmek ist iyor. ¸imdi denizin tutkusu
bin gögüsle kabariyor; deniz güne¸in susuzlugu tarafindan öpülmek ve emilmek ist iyor. O,
hava olmak, i¸igin yüksekliklerine ula¸mak ve bizzat i¸ik olmak ist iyor. Gerçekten, ben de
güne¸ gibi hayati ve bütün derin denizleri severim.
Ve bence anlayi¸; “Bütün derinlikler benim seviyeme yükselmeli!” demektir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Bilginler Üstüne
Ben uykudayken bir koyun, ba¸imdaki çelengi kemirmi¸ ve ¸öyle demi¸; “Zerdü¸t, artik bir
bilgin degildir. ”
Bunu demi¸ ve ba¸i dik uzakla¸mi¸. Bunu bana bir çocuk anlatti. Yikilmi¸ duvarlarin dibinde
kirmizi gelincikler ve deve dikenleri arasinda, çocuklarin oynadigi yerde yat masini severim.
Ben hâlâ çocuklar, deve dikenleri ve gelincikler gözünde bir bilginim, onlar kötülüklerinde
bile masumdurlar.
Fakat koyunlarin gözünde artik bilgin degilim. Yazgim böyle. Aziz olsun o kadar.
Çünkü gerçek ¸udur; ben artik bilginlerin evinden kaçtim ve arkamdan kapiyi kapadim.
Ruhum onlarin masasinda uzun zaman aç kaldi. Ben onlar gibi anlayi¸i, ceviz kirmak
anlamina almiyorum.
Ben özgürlügü ve taze toprak üstündeki havayi severim. Onlarin saygi ve it ibarina deger
vermektense öküz derisi üzerinde uyumayi tercih ederim.
Ben kendi fikirlerimden yanmi¸im. Çok defa nefesim tikaniyor. O zaman bütün tozlu
odalardan kaçip açik havaya çikmak ist iyorum.
Fakat onlar gölgede, serin otururlar. Ve her ¸eye seyirci kalmak isterler. Güne¸in basamaklari
yaktigi yerde oturmaktan çekinirler.
Sokakta oturup, gelip geçene laf atanlar gibi bekler ve ba¸kalarinin buldugu fikirleri
yakalamaya bakarlar.
Elle tutmak istedigimiz zaman, un çuvali gibi tozarlar.
Fakat kim farkina varir ki onlarin tozlari, taneden ve yaz tarlalarinin bereketinden gelir!
Bilginlik tasladiklari zaman küçük deyi¸leri ve gerçekleri beni igrendirir. Hikmet lerinde bir
koku var ki batakliktan gelir gibi. Gerçekten ben o batakliktan kurbaga viyaklamasi duyarim.
Beceriklidirler. Usta parmaklari vardir. Benim sadeligimin onlarin mürekkeplikleri yaninda ne
i¸i var? Onlarin parmaklari iliklemeyi, örmeyi ve dokumayi iyi becerir. Ruha böyle çorap
örerler.
Iyi birer zemberekt irler. Yalniz, dogru kurmaya bakmali. O zaman saat i hatasiz gösterirler ve
bu sirada küçük bir ses çikarirlar.
Degirmen gibi dönerler. Ve ögütürler. Onlara yalniz ince taneler atmali. O zaman taneyi
ögütmesini ve beyaz bir un yapmasini bil irler.
Birbirlerini kontrol ederler ve hiç güvenleri yoktur, küçük kurnazliklarda kâ¸ift irler.
Bilgileriyle felçli bacaklar üzerinde yürüyenleri beklerler. Örümcekler gibi beklerler.
Onlari daima özenle zehir hazirlarken gördüm. Bu i¸i yaparken parmaklarina cam eldiven
takarlar.
Sahte zarlarla da oynamasini bilirler. Bazen oyunda terleyecek kadar kizi¸irlar.
Biz birbirimize yabanciyiz. Onlarin erdemleri sahteliklerinden ve sahte zarlarindan daha çok
sinirime dokunur.
Ben onlarin arasinda bulunurken üst lerinde bulunuyordum. Bunun için bana kizdilar.
Birinin, ba¸lari üstünde dola¸tigina inanmak istemezler. Onun için benimle ba¸larinin arasina
taht a, toprak ve moloz doldurdular. Böylece adimlarimin sesini hafiflettiler. ¸imdiye kadar
beni en az dinleyen en bilginleriydi.
Benimle aralarina, bütün insan hatalarini ve zayifliklarini koydular. Buna evlerinde ‘sahte
zemin’ adini veriyorlar.
Buna ragmen fikirlerimle ba¸kalari üstünde dola¸iyorum. Hatta kendi hat alarimla dola¸mak
istesem bile, yine onlarin ve kafalarinin üstünde bulunuyorum.
Çünkü insanlar e¸it degildir. Gerçek budur. Ve benim istedigim ¸eyi onlar istemezler.
Zerdü¸t böyle dedi.
$ai rler Üstüne
Zerdü¸t, havarilerinden birine ¸öyle diyordu:
“Bedeni daha iyi taniyali beri, ruhun bence önemi kalmadi. Ve sonsuz denen her ¸ey bir
sembolden ibaret.”
Havari cevap verdi; “Daha önce de böyle bir ¸ey söylemi¸t in. Fakat ¸airler çok yalan söyler
diye eklemi¸t in. Bunu neden demi¸t in?”
Zerdü¸t, “Neden diye soruyorsun.” dedi, “Ben o adamlardanim ki onlara neden, diye soru
sorulamaz. Ben bunlari henüz dün mü ya¸adim? Fikirlerimin nedenini ya¸ayali beri hayl i
zaman geçti. Eger nedenlerimi de yanimda ta¸imak gerekseydi benim bir hafiza ambari
olmam gerekmez miydi? Fikirlerimi kendim için saklamam bile bana fazla geliyor. Ve nice
ku¸lar uçup gidiyorlar.
Bazen güvercinligime yabanci ve elimle dokundugum zaman t itreyen bir ku¸un sigindigini
görürüm.
Fakat Zerdü¸t, sana bir zaman ne diyordu? ¸airlerin çok yalan söyledigini mi? Fakat Zerdü¸t
de bir ¸airdir. Onun bu i¸ de gerçegi söyledigine inaniyor musun? Neden inaniyorsun?”
Havari cevap verdi; “Ben Zerdü¸t ’e inanirim. ” Fakat Zerdü¸t ba¸ini salladi ve gülümsedi.
°Inanman, hele bana inanman beni mut lu etmez.
Fakat birisi ciddiyet le, ¸airler çok yalan söyler, diyorsa haklidir. Biz çok yalan söyleriz.
Biz pek az ¸ey biliriz. Ve güç ögreniriz. Onun için yalan söylemeye mecburuz.
Biz ¸airlerden, ¸arabinin safligini gidermeyen kim var?
Kilerimizde nice zehirli kari¸imlar yaptik. Tarif edilmez nice i¸ler yaptik.
Çok az ¸ey bildigimiz için, ruhça zügürt olanlar ho¸umuza gider.
Hele kadinlar!
Hatta iht iyar kadinlarin ak¸amlari anlattiklari masallara bile özlem duyariz. Ve kendimizce
buna ‘sonsuz kadinlik’ deriz.
Sanki özel ve gizli bir kapi varmi¸ da, ögrenmek isteyenlere oradan bilgi dagitiliyormu¸ gibi,
halka ve onun özdeyi¸lerine inaniriz.
Çayirda veya issiz tepelerde yatip kulaklarini diken herkesin, gökle yer arasindaki ¸eylerin
bazilarinin bilgilerine sahip olabilecegine bütün ¸airler inanir.
Ve ¸airler kendilerine yumu¸ak heyecanlar gelince bizzat doganin kendilerine â¸ik oldugunu,
doganin kulaklarina gizlice ok¸ayici sözler fisildadigini duyarlar ve ölümlüler önünde bununla
gögüs kabartirlar.
Ah yerle gök arasinda o kadar çok ¸ey var ki bunlari ancak ¸airler hayal edebilirler. Hele tanri
hakkinda! Çünkü bütün ilahlar ¸air sembolleri ve ¸air uydurmalaridir.
Gerçekten, daima göklere, yani bulutlarin âlemine yükseliriz, bu bulutlar üstüne alaca
körüklerimizi kurariz. Ve sonra onlara tanrilar ve üst insanlar deriz.
Onlar, ancak bu iskemlelere oturabilecek kadar hafift irler. Bütün o ¸airler ve üst insanlar!
Ah, olaganüstü bir ¸eymi¸ gibi görünmek isteyen bütün bu acizlerden ne bikkinim! Ah bütün
¸airlerden ne bezginim. ”
Zerdü¸t böyle deyince çömezi ona kizdi. Fakat sustu. Zerdü¸t de sustu. Ve gözleri sanki çok
uzaklara bakiyormu¸ gibi içine yöneldi. Sonunda içini çekt i ve nefes aldi. Ve ¸öyle dedi; “Ben
bugünün ve dünün eseriyim. Fakat içimde bir ¸ey var ki; yarinin, yarindan sonranin ve daha
uzak bir gelecegindir. Ben eski ve yeni ¸airlerden bezginim. Bence hepsi di¸ görünü¸le
ilgilidir. Ve sig sulardir. Derinlere dalamami¸lardir. Onun için, duygulari dibe ula¸amami¸tir.
Biraz ¸ehvet, biraz can sikintisi! Onlarin en çok dü¸ündügü buydu.
Onlarin saz tingirtilari bir hayalet in hi¸iltilaridir. Seslerin içliliginden ne anliyorlardi!
Onlar temiz de degillerdi. Derin görünsün diye, bütün sularini bulandirmi¸lardir. Ve
böylelikle bari¸tirici görünmek istediler. Fakat bence araci ve kari¸tiricidirlar. Yarim ve
pist irler.
Ah, ben agimi onlarin denizlerine daldirdim ve balik avlamak istedim. Fakat daima eski bir
tanrinin ba¸ini çekt im.
Böylece deniz, aça bir ta¸ vermi¸ oldu. Bizzat onlar da denizden gelmi¸ olabilirler.
Tabii, içlerinde inci vardir. Fakat kabuklu hayvanlara, o oranda benzerler. Ve kendilerinde ruh
yerine genellikle tuzlu bir sümük buldum.
Onlar denizden gurur da ögrenmi¸lerdir. Deniz, tavus ku¸larinin en güzeli degil mi? Tavus, en
çirkin bir manda kar¸isinda bile kuyrugunu açar, gümü¸ten ve ipekten kanat larindan hiç
bikkinlik göstermez.
Manda, hayretle bunu seyreder. Ruhunda kuma yakin, sazliklara daha yakin, bataga en yakin
olarak.
Mandaya güzellikten, denizden ve tavus süsünden ne? ¸airlere, bu sembolü söylerim.
Gerçekten, onlarin ruhlari tavuslarin tavusudur ve bir kibir denizidir.
¸airin ruhu seyirci ister. Isterse seyirci manda olsun.
Fakat ben bu ruhtan bezdim. Ve görüyorum ki o da kendinden bezecek.
Ben ¸airleri degi¸mi¸ ve baki¸lari kendilerine yönelmi¸ görüyorum.
Ruh tövbekârlarinin geldigini görüyorum. Bunlar onlardan meydana gelmi¸t ir.
Zerdü¸t böyle dedi.
Büyük Olaylar Üstüne
Zerdü¸t ’ün mut luluk adalarina yakin bir ada var ki, üstünde her zaman bir yanardag tüterdi.
Bu dag için halk, özellikle ya¸li kadinciklar, ötedünyanin kapisi önünde bir kaya küt lesi derler
ve bu yanardag içinden geçen dar bir yolun ötedünyanin kapisina indigini söylerler.
Zerdü¸t, mutluluk adalarinda iken, bir gemi bu yanardagin bulundugu adaya demir atmi¸ti.
Tayfalari tav¸an vurmak için karaya çiktilar. Fakat tayfa ve kaptanin bulu¸tuklari ögle zamani
birdenbire bir adamin uçarak kendilerine dogru geldigini gördüler ve ¸öyle bir ses duydular;
“Zamanidir, tam zamanidir!” Fakat bu hayalet kendilerine daha yakla¸inca hayret le gördüler
ki o, Zerdü¸t ’ tür. Hayalet bir gölge gibi yanardaga dogru süratle uçuyordu. Çünkü kapt an
hariç, tayfalar Zerdü¸t ’ü taniyordu. Ve onu halkin sevdigi gibi seviyorlardi.
Dümenci yari çekinmeyle kari¸ik bir sevgiyle; “Bakin!” dedi, “Zerdü¸t cehenneme gidiyor!”
Bu gemiciler yanardag adasina çiktiklari zaman, Zerdü¸t ’ün ortadan kayboldugu
söyleniyordu. Dostlari onun, geceleyin bir gemiye bindigini ve nereye gidecegini
söylemedigini anlattilar.
Ortalikta bir tela¸ vardi. Fakat üç gün sonra bu tela¸a tayfalarin anlattigi hikâye de katildi ve
artik herkes, ¸eyt anin Zerdü¸t ’ü kaçirdigini söylüyordu. Ancak havarileri bu dedikoduya
gülüyorlar ve hatta içlerinden birisi; “Zerdü¸t ’ün ¸eytani kaçirdigina daha fazla inanirim. ”
diyordu. Ama ruhlarinin derinliginde çok tela¸ ve özlem duyuyorlardi. Onun için Zerdü¸t,
be¸inci gün ortada görününce sevinçleri büyük oldu.
Zerdü¸t ’ün ate¸ köpegi ile konu¸tuklarinin hikâyesi ¸udur:
Arzin bir kabugu vardi ve bu kabugun da hastaliklari vardir. Örnegin bu hastaliklardan birinin
adi insandir.
Hastaliklardan diger birinin adi ate¸köpegidir. Bu ate¸köpegi hakkinda insanlar arasinda çok
yalan haberler dola¸mi¸tir. Bu sirri çözmek için denize açildim ve gerçegi çirilçiplak gördüm.
Ate¸köpegi masalinin aslini biliyorum artik. Yalniz kocakarilarin degil, ba¸kalarinin da
korktuklari, altüst edici ¸eytanlarin öyküsünü biliyorum.
“ Ate¸köpegi! ininden çik!” diye bagirdim ve “Derinligin ne kadar derin, yukari dogru
fi¸kirttigin ¸eyi nereden aliyorsun söyle!
Denizden bol bol içiyorsun. Senin tuzlu gevezeligin bunu belli ediyor. Gerçekten derinlerde
ya¸ayan bir köpek olarak gidani çok yüzeyden aliyorsun.
Seni, olsa olsa arzin karninin sözcüsü sayarim. Ve ne zaman altüst edici ¸eytanlarin öyküsünü
dinlediysem hep sana benzettim. Tuzlu yalanci!
Siz, bögürmeyi ve külle örtülmeyi biliyorsunuz. Siz, agzi kalabaliklarin en büyügüsünüz ve
yosun kaynatma sanatini iyi ögrenmi¸siniz.
Sizin bulundugunuz yerin yakininda daima yosun, sünger ve magaradan bir ¸ey bulunur. Bu
meydana çikmak ister.
Siz özgürlük diye bögürmesini seversiniz. Fakat ben etrafinda çok bögürme ve duman
bulunan büyük olaylara inanmayi unuttum.
Dostum, cehennem gürültüsü bana inan en büyük olaylar, en ¸amatali zamanlarimizda degil,
en sakin zamanlarimizda olur.
Dünya, yeni ¸amatalar kâ¸ifinin degil, yeni degerler bulanin etrafinda döner, sessiz döner.
Ve it iraf edin, senin gürültün ve dumanin çekildigi zaman çok bir ¸ey olmuyor, ne çikar, bir
¸ehir mumyala¸ir ve bir heykel batakliga dü¸erse?
Ve heykel devirenlere ¸u lafi da söylemek isterim; denize tuz dökmek ve batakliga heykel
devirmek en büyük delilikt ir.
Heykel, t iksint inizin batakliginda yatiyordu. Fakat tiksint iden tekrar hayat ve güzellik
olu¸masi, onun kanunudur.
O ¸imdi ilahi hat larla ayaga kalkiyor, sikintili ve aldatici bir pozla. Ve gerçekten, deviriciler,
onu devirdiginiz için; o, size te¸ekkür edecekt ir.
Krallara, kiliselere ve bütün iht iyarlik ve erdem hayranlarina ¸u ögüdü veririm; kendinizi
devirt iniz. Ta ki tekrar hayata kavu¸asiniz. Ve erdem size yakla¸sin.”
Ate¸ köpegine böyle söyledim. Fakat burada sözümü kest i ve sordu. “ Kilise mi? Bu da ne?”
“ Kilise,” dedim; “bir çe¸it devlettir. Ve devlet lerin en sahtesidir. Fakat ikiyüzlü köpek sus.
Sen kendi türünü pek iyi bilirsin.
Devlet de senin gibi bir ikiyüzlü köpekt ir. O da senin gibi iman uyandirmak için dumanla ve
¸amata ile konu¸ur ve gerçegin varligindan söz ettigini söyler.
Çünkü devlet yeryüzünün en önemli varligi olmak ister ve ona inanilir da.”
Ben bunu söyleyince ate¸köpegi hirsindan çilgina döndü. “Nasil!” dedi, “ Arz üzerinde en
önemli hayvanim diyor ve ona inaniyorlar?” Bogazindan o kadar korkunç sesler ve dumanlar
çikiyordu ki, kederinden ve hirsindan bogulacak sandim. Fakat sonunda sakinle¸t i. Soluklari
hafifledi. O sakinle¸ince gülerek ¸öyle dedim:
“Sen üzülüyorsun ate¸köpegi. O halde senin için söylediklerim hakli. Ve hakli oldugumu
göstermek için ba¸ka bir ate¸köpeginden söz edecegim. O, gerçekten arzin kalbinden konu¸ur.
Onun nefesinden altin ve altin yagmuru sizar, onun kalbi böyle ister. Onca; kül, duman ve
kaynar yosun anlamsizdir. Alaca bir bulut gibi gülümseme saçar. O, senin hirlamana,
tükürmene ve kederlenmene yabancidir. Fakat altini ve gülmeyi arzin kalbinden alir. Çünkü
¸unu bilesin ki arzin kalbi altindandir. ”
Ate¸köpegi bunu duyunca beni daha fazla dinlemeye dayanamadi. Utanarak kuyrugunu
topladi. Ve mirildanarak ‘hav, hav’ dedi ve magarasina indi.
Zerdü¸t bunu anlatti. Fakat havarileri dinlemediler bile. Çünkü ona tayfalardan, t av¸andan ve
uçan adamdan söz etmek için büyük bir arzu duyuyorlardi.
“Bundan bana ne?” dedi Zerdü¸t. “Ben hayalet miyim? O benim gölgem olsa gerek. Siz
herhalde gezgin ve gölgesi hakkinda bazi ¸eyler i¸itmi¸siniz. Fakat ¸urasi kesindir ki; ben
gölgemi daha kisa tutmaliyim, yoksa ünümü bozacak.
Zerdü¸t, kafasini bir defa daha salladi ve hayret etti. Bir kere daha; “Bundan bana ne?” dedi.
“Hayalet niçin -Zamani, tam zamani!- diye bagirdi. Neyin ‘tam zamani?’ ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Falcì
Insanlarin büyük bir kedere dü¸tüklerini gördüm. En iyileri bile i¸lerinden bezmi¸lerdi.
Bir mezhep ortaya çikmi¸ti ki slogani ¸u idi; “Her ¸ey bo¸tur, hepsi birdir, her ¸ey geçmi¸t ir. ”
Ve bütün tepelerden yanki geliyordu; “Her ¸ey bo¸tur, hepsi birdir, her ¸ey geçmi¸t ir. ”
“Oldukça iyi bir hasat yaptik. Fakat neden bütün meyvelerimiz çürüdü ve esmerle¸t i? Son
gece muzip aydan ne dü¸tü de böyle oldu? Bütün emekler bo¸a çikti. ¸arabimiz zehir oldu.
Tarlalarimiza ve kalplerimize nazar degdi. Hepimiz kuruduk. Üstümüze ate¸ dü¸se kül gibi
tozacagiz. Hatta biz ate¸i bile söndürebiliriz.
Bütün pinarlarimiz kurudu. Deniz bile çekildi. Bütün temeller yikilacak. Fakat derinlik
yutmak istemiyor.
Içinde bogulabilecegimiz deniz nerede? Böyle dert yaniyoruz. Sig batakliklar üstünde böyle
dert yaniyoruz.
Gerçekten, biz artik ölemeyecek kadar yorgunuz. ¸imdi artik uyanik duruyor ve mezar
bo¸luklarinda ya¸amaya devam ediyoruz. ”
Zerdü¸t bir falcinin böyle söyledigini duydu. Ve onun fali yüregine dokundu. O, degi¸mi¸t i.
Kederli ve yorgun dola¸ti durdu. Ve falcinin anlattigi adamlara benzedi.
Zerdü¸t havarilerine az sonra “Bu alaca karanlik gelecek.” dedi. “Ben i¸igimi bundan nasil
kurtarayim ki, bu gamin içinde sönmesin? Çünkü o i¸ik uzak dünyalari ve en uzak geceleri
aydinlatacak.”
Zerdü¸t yüreginde bu kederle dola¸iyordu. Üç gün ne yedi ne içti. Huzurunu kaybetmi¸t i ve
konu¸amiyordu. Sonunda derin bir uykuya daldi. Fakat havarileri ne zaman uyanacak ve
konu¸acak ve ne zaman kederlerinden kurtulacak diye uzun geceler ba¸inda nöbet beklediler.
Zerdü¸t uyandiginda sesi havarilerine pek uzaklardan geliyor gibiydi:
“Dost larim benim rüyami dinleyin ve onu yorumlamaya yardim edin. Bu rüya bana bir
bilmece gibi geliyor. Onun i¸aret i içinde saklidir ve tutsaktir ve serbest kanatlarla uçamaz.
Rüyamda hayattan ayrilmi¸tim. Ölümün o issiz dag kulesinde gece ve mezar bekçisi
olmu¸um. Yukarida ölümün tabut larini bekliyordum. Basik tavanlar, bu zafer i¸aretleriyle
doluydu. Cam tabut larin içinden, yenilmi¸ hayat bana bakiyordu.
Toz haline gelmi¸ sonsuzlugun kokusunu duyuyordum. Ruhum tasali ve tozluydu. Zaten
orada, kimin ruhu ferahlayabilir ki?
Etrafimda gece yarisi aydinligi vardi. Yanimda yalnizlik çömelmi¸t i ve hirlayan ölüm
sessizligi, dostlarimin en kötüsü ile üçle¸mi¸t ik.
En pasli anahtarlari ta¸iyordum ve onunla bütün kapilarin en gicirtilisini açabiliyordum.
Kapinin kanat lari kimildayinca bütün koridorlara aci bir gicirti yayiliyordu. Bu ku¸ sevimsiz
ötüyordu ve uyandirilmak istemiyordu. Fakat o susup da etrafta sessizlik ba¸layinca bu
korkunç sessizlik içinde yalniz kalmak daha korkunçtu ve kalbi burkuyordu.
Zaman, öyle bir ¸ey varsa, böyle geçiyordu. Ben ne bileyim! Fakat sonunda beni uyandiran
olay meydana geldi.
Kapi gök gürler gibi üç defa vuruldu, kubbeler yankiyla üç defa inledi. O zaman kapiya
gittim.
‘ Alpa!’ diye bagirdim, ‘ Külünü daga ta¸iyan kim? Alpa, Alpa külünü daga ta¸iyan kim?’
Anahtari soktum, kapiyi kaldirmaya ugra¸tim, fakat daha bir parmak aralik olmadan uluyan
bir rüzgâr kapinin kanat larini açti. Islik çalarak, gürleyerek, önüme si yah bir tabut atti. Tabut
uluyarak, öterek çatladi ve içinden bin bir kahkaha firladi. Bin çocuk, melek, bayku¸, deli ve
çocuk kadar iri kelebek surat larindan bana kar¸i kahkaha firliyordu. Korku ile irkildim, yere
dü¸tüm ve deh¸etten ömrümde bilmedigim ¸ekilde bagirdim, kendi feryadim beni uyandirdi
ve kendime geldim. ”
Zerdü¸t rüyasini böyle anlatti ve sonra sustu. Çünkü rüyasini yorumlayamiyordu. Fakat en
çok sevdigi çömezi hizla ayaga kalkti. Zerdü¸t ’ün elini tuttu ve ¸öyle dedi:
“ Ah, Zerdü¸t, bizzat senin hayatin bu rüyayi yorumlar. Ölüm kulelerinin kapisini parçalayan
tiz sesli rüzgâr sen degil misin?
Hayatin rengârenk maskeleri ve kötülükleriyle dolu tabut bizzat sen degil misin?
Gerçekten, Zerdü¸t, ölü odalarina bin kat li çocuk kahkahasi gibi girer ve bütün gece mezar
bekçilerine ve karanlik anahtarlarla dola¸an baskilarina güler.
“Sen kahkahanla onlari ürkütecek ve devireceksin.
Kudretsizlik ve uyanma, senin onlar üzerindeki ikt idarini kanit layacak, hatta uzun gece ve
ölüm yorgunlugu geldiginde sen yine gökyüzümüzde batmayacaksin, ey hayatin müjdecisi!
Sen bize yeni yildizlar ve yeni gece güzellikleri gösterdin. Gerçekten, gülmeyi renkli bir örtü
gibi üstümüze serdin. ¸imdi daima tabut lardan çocuk gülümsemesi kaynayacak ve bütün
ölüm yorgunluklarina sert bir rüzgâr esecek. Bunun güvencesi ve falcisi bizzat sensin.
Gerçekten, sen bizzat onlari, dü¸manlarini rüyanda gördün. Bu senin en kötü rüyandi. Fakat
nasil ki sen o rüyandan uyanip kendine geldiysen, onlar da uyanacaklar ve sana
geleceklerdir.”
Çömez böyle dedi. Bütün ötekiler, Zerdü¸t ’ün etrafina toplandilar ve elini tuttular. Ve rüyasini
ve kederini unutarak kendilerine dönmesini rica ettiler. Fakat Zerdü¸t yataginda dogrulmu¸ ve
yabanci bir baki¸la oturuyordu. Uzun bir yolculuktan dönmü¸ gibi, havarilerine bakti ve
yüzlerini yokladi. Henüz onlari taniyamami¸ti, fakat havarileri kendisini ayaga kaldirinca
birdenbire baki¸i degi¸t i, olan biteni kavradi. Sakalini sivazlayarak gür sesle ¸öyle dedi:
“Pekâlâ, bunun zamani var çömezlerim, çabuk iyi bir yemek hazirlayin, kötü rüyalari böyle
ödemek isterim. Fakat falci yanimda yesin ve içsin. Ona bir de içinde batabi lecegi bir deniz
göstereyim.”
Zerdü¸t böyle dedi. Ve rüyasini yorumlayan insanin yüzüne uzun uzun bakti ve ba¸ini salladi.
Kurtulu¡ Üstüne
Zerdü¸t bir gün büyük köprünün üstünden geçerken, etrafini sakat lar ve dilenciler aldi. Bir
kambur ona ¸öyle dedi:
“Bak Zerdü¸t, halk da senden bir ¸eyler ögreniyor ve senin mezhebine inaniyor. Ama halkin
sana tamamen inanmasi için bir ¸ey daha gerekir; biz sakat lari da ikna etmelisin. Bak içimizde
her çe¸idi var. Körleri gördürebilirsin, kötürümleri yürütebilirsin, kamburlari biraz
düzeltebilirsin. Zannederim ki sakat larin Zerdü¸t ’ e inanmasi için en iyi çare budur. ”
Zerdü¸t konu¸ana ¸u cevabi verdi:
“ Kamburun kamburlugunu alsak cani da alinmi¸ olur. Halk buna inanir. Ve eger körün
gözünü geri versek, dünyada kötü ¸eyleri çok görür ve bu yüzden kendisine ¸ifa verene lanet
eder. Kötürümü yürüten, ona en büyük zarari verir, çünkü yürümeye ba¸layinca günahlar da
onunla beraber harekete geçer. Halk kötürümler için böyle der. Ve eger halk, Zerdü¸t ’ ten bir
¸ey ögreniyorsa Zerdü¸t halktan niye bir ¸ey ögrenmesin? Fakat ben, insanlar arasinda
bulunali beri görüyorum ki, birinin tek gözlü, öbürünün sagir, bir üçüncüsünün topal olu¸u ve
ba¸ka birinin dilini, burnunu veya kafasini kaybetmi¸ olmasi önemsiz ¸eydir.
Ben daha kötü ¸eyler gördüm ve görüyorum. Öyle ki, hepsini anlatamam. Bazilari hakkinda
da susmam. Insanlar vardir ki, her ¸eyleri eksikt ir, fakat yine de bir ¸eyleri fazladir. Insanlar
vardir ki; büyük bir gözden, büyük bir agizdan, büyük bir karindan veya herhangi büyük bir
organdan ba¸ka bir ¸ey degildirler. Bunlara ters kötürümler derim.
Yalnizligimdan dönüp de ilk defa bu köprü üzerinden geçerken, gözüme inanamadim. Bir
baktim, bir daha baktim. Sonunda ¸öyle dedim; “Bu bir kulaktir, bir insan kadar büyük bir
kulak.” Daha dikkat li baktim; kulagin altinda bir ¸ey kimildiyordu ki, acinacak kadar küçük
ve çelimsizdi. Gerçekten o muazzam kulak küçük ince bir sapin üstünde oturuyordu. Sap bir
insandi. Gözünün önüne bir mercek koyan; onda küçük, kiskanç bir surat ve bulanik bir
ruhcuk da görebilirdi. Fakat halk bu büyük kulagin yalniz bir insan degil, büyük bir insan, bir
dahi oldugunu söylüyordu. Fakat ben halka, büyük insandan söz ettigi zaman hiçbir ¸ekilde
inanmadim. Ve büyük insan dedikleri ¸eyin sakat bir kötürüm olduguna ve birçok ¸eyinin
eksik, yalniz bir ¸eyinin fazla olduguna hükmettim. ”
Zerdü¸t, kambura ve onun temsi l ett iklerine bu sözleri söyledikten sonra derin bir kederle
çömezlerine döndü ve ¸öyle dedi:
“Gerçekten dost larim, ben insanlar arasinda, insan kirintilari ve oranlari arasindaymi¸im gibi
dola¸iyorum.
Gözüm için en korkunç ¸ey, insani paramparça olmu¸; bir sava¸ sahasinda veya kasap
dükkânindaymi¸ gibi görmekt ir.
Gözüm bugünden geçmi¸e kaydiginda da ayni ¸eyi görür. Parçalar, organlar ve korkunç
rastlantilar. Fakat hiçbir insan göremiyor.
Dünyanin ¸imdiki ve geçmi¸teki hali; ah dost larim, benim en tahammül edemedigim ¸ey
budur. Eger ben gelecek ¸eyleri de gören bir veli olmasaydim nasil ya¸ardim?
Bir görücü, bir isteyici, bir yaratici, bizzat bir gelecek ve gelecege bir köprü… Ve üzgünüm
bu köprünün üstünde bir kötürüm. Zerdü¸t i¸te budur.
Siz de çok defa soruyorsunuz. Zerdü¸t kim? Bu bizim neyimiz? Bana oldugu gibi, kendinize
de soruyorsunuz.
O, bir adayici midir, bir gerçekle¸t irici midir, bir fat ih midir, yoksa bir varis midir, bir güz,
müdür, yoksa bir sapan demiri midir, bir hekim midir yoksa bir ¸ifa bulan midir?
Bir ¸air midir yoksa bir gerçek midir? Bir kurtarici midir, yoksa bir baglayici midir? Bir hayir
midir, yoksa bir ¸er midir?
Ben insanlar arasinda gelecegin parçalari arasindaymi¸im gibi dola¸iyorum, gördügüm
gelecegin…
Benim bütün ¸iirim ve dü¸üncem, parçalari bilmeceleri ve korkunç rast lantilari tek parça
haline get irmekt ir.
Ve eger insan; ¸air, bilmece çözen ve rast lantidan kurtaran olmasaydi, insan olmaya nasil
dayanabil irdim?
Geçmi¸leri kurtarmak ve bütün ‘böyleydi’ leri ‘böyle ist iyordum’ haline get irmek! Bence
kurtulu¸ budur.
Irade-kurtarici ve sevinç get iricinin adi budur. Dostlarim size bunu ögrett im. Fakat ¸unu da
ögrenin; bizzat irade henüz hapist ir.
Irade kurtarir. Fakat kurtariciyi da zincire vuran ¸eyin adi nedir? ‘ Böyleydi’ ; iradenin di¸
gicirtisi ve en çileli derdi budur. Olmu¸ ¸eylere kar¸i ikt idarsiz olan için, bütün geçmi¸lere
kar¸i kötü bir seyircidir.
Irade geriye gitmesini istemez. Zamani ve zamanin tutkularini kiramamasi, iradenin en
çekilmez derdi budur.
Irade kurtarir. Kederinden kurtulmak ve zindaninin alayindan kurtulmak için irade ne bulur?
Ah, her tutsak bir çilgin olur ve tutsak irade de kendisini çilginca kurtarir.
Zamanin geri gitmemesine kizar. Geçmi¸, onun yuvarlayamadigi ta¸tir. O böylece gam ve
hiddet ta¸lari yuvarlar ve kendisi gibi gam ve öfke duymayandan int ikamini alir.
Irade, böylece bir kurt arici ve bir aci verici oldu. Ve aci çekebilen her ¸eyden de geriye
gidemedigi için, int ikam aliyordu.
Intikam, iradenin zamana ve geçmi¸e kar¸i tiksint isinden ibarettir.
Gerçekten, irademizde büyük bir delilik var. Ve bu deliligin espri ögrenmesi, her insani ¸eye
bir lanet oldu.
Kin ruhu! Dostlarim, insanlari ¸imdiye kadar en çok dü¸ündüren buydu. Ve aci olan her yerde
ceza bulunmaliydi.
Bu ceza, int ikamin kendi kendisine verdigi addir. O, bu yalan söze siginarak iyi vicdanli
görünmek ister.
Irade, geçmi¸i kapsamadigi için istiraplidir. Onun için bizzat irade ve hayat birer ceza
olmalidir.
Sonunda ruhun üzerine bulut lar yigilir ve ¸u çilginlik hükmü meydana gelir; ‘ Her ¸ey sona
eriyor, onun için her ¸ey bitmeye layiktir. Zamanin çocuklarini yemesi yasasi bizzat adalettir. ’
Delilik bunu telkin eder.
‘ Her ¸ey hukuk ve cezaya göre ve ahlaki bir siraya uydurulmu¸tur. Öyleyse olaylarin
aki¸indan ve varlik cezasindan kurtulu¸ nerede?’ delilik bunu söyler.
‘Sonsuz bir hukuk varsa kurtulu¸ olabilir mi? Ah, -böyleydi- ta¸i kimildatilamaz. (Yani
geçmi¸e etki edilemez) O halde, bütün cezalar sonsuz olmali. ’ delilik bunu söyler.
Hiç bir eylem yok edilemez; ceza i le nasil olmami¸ hale gelir. Varlik denen ceza ¸undan
dolayi sonsuz; o daima eylem ve suç olmayan mecburdur. Megerki irade kendini kurtarsin ve
istemek, istememek haline gelsin. Fakat karde¸lerim, bu bir çilginlik masalidir.
Ben, irade yarat icidir, dedigim zaman sizi bütün bu masallardan uzakla¸tirmi¸ oldum.
Yaratici irade ‘böyle ist iyordum, böyle isteyecegim’ deyinceye kadar ‘böyleydi’ hükümleri
bir kirinti, bir bilmece ve bir korkunç rastlantidan ibarettir.
Fakat böyle konu¸uyor muydu, bu ne zaman olacak? Irade kendi deliliginden korunabilir mi?
Irade bizzat kendisinin kurtaricisi ve sevinç getiricisi oldu mu? Kini ve di¸ bilemeyi unuttu
mu? Ona zamanla bari¸mayi ve bütün bari¸malarin daha üstünde olan ¸eyi kim ögrett i?
Kudret isteyen irade, bari¸maktan daha üstün bir ¸ey istemelidir. Bu nasil oluyor? Geçmi¸i
istemeyi ona kim ögretti?”
Zerdü¸t sözünün burasinda birdenbire durdu. Pek fazla korkmu¸ gibi bir hal aldi. Korkmu¸
gözlerle ¸ükredenlere bakti. Baki¸i, onlarin fikirlerini ve içlerinde saklanani bir ok gibi deldi,
fakat az sonra yine gülümsedi ve tatlilikla ¸öyle dedi:
°Insanlarla beraber ya¸amak güç; çünkü susmak güç, hele bir geveze için.”
Zerdü¸t böyle dedi. Fakat kambur, konu¸mayi dinlemi¸ ve bu sirada yüzünü örtmü¸tü. Fakat
Zerdü¸t ’ün güldügünü duyunca soran baki¸larla gözünü açti ve yava¸ça ¸öyle dedi:
“Fakat Zerdü¸t ¸ükredenlerine neden bizimle konu¸tugu gibi konu¸muyor?
Zerdü¸t cevap verdi: “Bunda ¸a¸acak ne var? Kamburlarla kamburca konu¸ulabilir. ”
“Pekâlâ,” dedi kambur, “ögrencilerle de okul dedikodusu yapilir. Fakat Zerdü¸t neden
ögrencileriyle kendisiyle konu¸tugu gibi konu¸muyor?”
Însan Kurnazlìgì Üstüne
Yüksekler degil, yamaç korkunçtur.
Gözün a¸agiya diki ldigi ve el in yukariya asildigi yer.
Bu çifte irade ba¸ döndürür. Ah dostlarim, benim kalbimin çifte iradesini de ke¸fettiniz mi?
Benim yamacim ve t ehlikem odur ki baki¸im yükseklere dikilir ve elim a¸agilara tutunmak
ister.
Iradem insanlara tutunur, kendimi zincirlerle insanlara baglarim; o beni, yukariya,
'Insanüstü’ne çikarir; çünkü, diger iradem orayi ister. Bunun için insanlar arasinda kör gibi
ya¸arim, onlari tanimiyormu¸ gibi; ta ki elim saglam bir yer olan inancini kaybetmesin!
Siz insanlari tanimam; etrafimda bu karanlik ve bu avuntu yayilmi¸tir.
¸ehir kapisi yolunda her afacani bekler ve sorarim; beni kim aldatmak ister?
Benim birinci kurnazligim odur ki yalancilara kar¸i iht iyat li olmamak için kendimi
aldat malarina izin veririm. Insanlara kar¸i dikkat li olsam bile; insan benim balonuma nasil
baglama yeri olabilirdi? Oradan çok kolay kopar ve havalanirdim.
Bu alinyazisi benim talihim üstünde iken, ben dikkatsiz olmaya mecburum.
Insanlar arasinda kim rezil olmak istemezse bütün bardaklardan içmeyi ögrenmelidir. Ve
insanlar arasinda kim temiz kalmak isterse kirli su ile de yikanmayi bilmelidir.
Kendimi teselli için çok defa ¸öyle derim; pekâlâ, pekâlâ, iht iyar gönül! Ba¸ina bir ¸anssizlik
geldi, bunu sanki bir mut lulukmu¸ gibi al ve tadini çikar.
¸u da benim öteki insan kurnazligimdir; kibirlileri gururlulardan fazla korurum.
Yaralanmi¸ kibir, bütün dramlarin anasi degil mi? Ama gurur zedelendigi zaman, gururdan
daha iyi bir ¸ey dogar.
Hayati iyi izleyebilmek için, hayat oyunu iyi oynanmali, fakat bunun için iyi artistler gerekir.
Bütün kibirlileri iyi art ist ler olarak gördüm. Onlar oynarlar ve isterler ki iyi seyredilsinler.
Bütün zekâlari bu arzularidir. Onlar sahneye çikarlar, kendilerini ke¸federler. Yakinlarinda
hayati izlemeyi severim. Bu, insani gamdan kurtarir.
Kendini begenmi¸leri korurum. Çünkü onlar beni gamdan kurtarirlar. Ve bir oyuna baglar gibi
insana baglarlar.
Ve sonra, kendini begenmi¸teki basit ligin derecesini kim ölçebilir. Ben onlarin basit ligine
acirim ve onlara kar¸i lütufkârim.
Kendini begenmi¸, kendi imanini sizden ögrenmek ister. Sizin baki¸larinizla beslenir.
Ellerinizden alki¸ kemirir.
Kendisi hakkinda ustaca yalan söylerseniz yalaniniza inanir. Çünkü ben neymi¸im diye içini
çeker.
Ve kendini iyi bilmemek tam bir erdemse, kendini begenmi¸ de basit liginin farkinda degildir.
Benim üçüncü insan kurnazligim odur ki, bir kötünün baki¸larini sizin korkakliginiz
yüzünden kötülemem.
Sicak güne¸in, güne¸ altinda kuluçkalanan acayip ¸eylere; kaplanlar, hurmalar, yilanlara
bakmasina bayilirim.
Insanlar arasinda da sicak güne¸in kuluçkalattigi ¸eyler ve kötülerde de birçok acayiplikler
vardir.
En bilginleriniz bana o kadar akilli görünmezlerse de; kötüleri de pek ünleri kadar kötü
bulmadim.
Çok defa ba¸imi sallayarak sordum; çingirakli yilanlar daha ne çingirdiyorsunuz?
Gerçekten, kötü için de bir gelecek vardir. Ve henüz insanlar en sicak güneyi
bulamami¸lardir.
Yalniz on iki ayak geni¸likte ve üç ayak uzunlukta olan nice ¸eyler pek kötü görünüyor. Fakat
bir zamanlar daha büyük devler dünyaya gelecek.
'Insanüstü’nün yaninda ona layik olan devüstü bulunmasi için daha çok sicak güne¸in islak,
bakir ormanlarda yanmasi gerekir.
Sizin yaban kedilerinizden kaplanlar ve zehirl i yengeçlerinizden t imsah meydana gelmel i.
Çünkü iyi avci, iyi bir av ister.
Gerçekten, siz iyi ler ve adiller, sizde gülünecek çok ¸ey var. Hele ¸imdiye kadar ¸eytan
dediginiz ¸eyden olan korkunuz!
Ruhunuzda büyüklüge kar¸i o kadar yabancisiniz ki ‘Insanüstü’ bile iyi ligiyle size korkunç
gelecekt ir.
Siz güçlüler ve bilginler, içinde ‘Insanüstü’nün çiplakligiyla göründügü, hikmet güne¸inden
kaçardiniz!
Görebildigim en yüksek insanlar, size kar¸i olan ¸üphem ve gizli eglencem budur! Iddia
ederim ki benim ‘Insanüstü’ dedigime siz ¸eytan diyeceksiniz.
Ah, ben bu en yüksek ve en iyi lerden bezginim. Onlarin yüksekliklerinden yukarilara,
di¸arilara ‘Insanüstü’ne ula¸mak isterim.
Bu en iyi insanlari çiplak gördügümde beni bir tiksint i aldi. Uzak geleceklere uçmak için
kanat lanasim geldi.
Uzak geleceklere! En uzak güneye, t anrilarin giyinmekten utandiklari yere.
Fakat siz yakinlarim ve çagda¸larim; sizi süslü, degi¸ik kiyafet li i yiler ve adiller olmaya layik
görmek isterim.
Sizin aranizda ben de degi¸ik kiyafet li bulunmak isterim. Ta ki kendimi ve sizi tanimayayim.
Benim son insan kurnazligim bu!
Zerdü¸t böyle dedi.
En Sakin Saat
Dostlarim bana ne oldu? Beni peri¸an, isteksiz, gitmeye hazir; ah sizlerden ayrilmaya hazir
görüyorsunuz.
Evet Zerdü¸t bir defa daha yalnizligina çekilmeli. Fakat bu defa ayi inine isteksiz gidiyor.
Bana ne oldu? Buna kim neden oldu? Ah benim öfkeli hanimim böyle istedi. Onun adini size
hiç söylemi¸ miydim?
Benim korkunç hanimimin adi; en sakin saattir. O dün ak¸am benimle konu¸tu. Size her ¸eyi
söylemeliyim ki birdenbire sizden ayrili¸imdan dolayi bana kirilmayasiniz.
Uykuya dalanin deh¸et ini tanir misiniz? Ayagimin altindan zemin kaçip rüya ba¸layinca,
insan iliklerine kadar t itrer.
Bunu size örnek olarak söylüyorum; dün en uygun saatte zemin alt imdan kaydi ve rüya
ba¸ladi. Yelkovan kimildadi. Hayat imin saat i nefes aldi. Etrafimda o kadar görülmemi¸ bir
sessizlik vardi ki kalbim t itredi.
En sakin saat, o zaman bana sessiz ¸öyle dedi; “Zerdü¸t biliyorsun. ”
Bu fisildayi¸in deh¸et iyle bagirdim. Benzim soldu. Fakat konu¸madim.
O zaman yine, sessiz, ¸öyle dedi; “Sen bi lirsin Zerdü¸t, fakat söylemezsin. ”
Sonunda bir inat çi gibi cevap verdim; “Evet bilirim, ama söylemek istemem. ”
O zaman yine, sessiz söyledi; “Istemiyor musun Zerdü¸t? Dogru mu? Inadinda israr etme. ”
Bir çocuk gibi agliyor ve titreyerek diyordum ki; “Isterdim, ama nasil yapayim? Bunu bana
bagi¸la. Buna benim gücüm yetmez.”
Yine sessiz konu¸tu; “Sana ne oluyor Zerdü¸t? Sözünü söyle ve patla.”
Cevap verdim; “Ah, o benim sözüm mü? Ben kimim? Ben daha güvenlisini beklerdim. Ben
böyle bir söz yüzünden pat lamaya bile layik degilim. ”
Yine sessiz konu¸tu; “Sana ne oluyor? Henüz alçakgönüllülügün yeterli degil!
Alçakgönüllülügün yüzü çok serttir. ”
Cevap verdim; “ Alçakgönüllülügümün derisi nelere dayanmadi? Yüksekligimin eteginde
oturuyorum. Benim tepelerimin ne kadar yüksek oldugunu bana kimse söylemedi, fakat
vadilerimi iyi tanirim. ”
Yine sessiz konu¸tu; “Ey Zerdü¸t, daglari kimildatmak isteyen, vadileri ve ovalari da yerinden
oynatir. ”
Cevap verdim; “Benim sözüm henüz daglari kimildat madi ve söyledigim ¸eyler insanlara
ula¸madi, insanlara dogru gittim, fakat henüz onlara ula¸madim. ”
Yine sessiz konu¸tu; “Ne haberin var ki, çimen üstüne çiy, gecenin en sakin saat inde dü¸er!”
Cevap verdim; “ Kendi yolumu bulup yürüdügüm zaman benimle alay ett iler. Ve gerçekten o
zaman ayaklarim t itriyordu. O zaman bana ¸öyle dediler; ‘Sen yolunu unuttun. Artik
yürümeyi de unutursun. ’ ”
Yine sessiz konu¸tu; “Onlarin alayindan ne çikar? Sen boyun egmeyi unutmu¸ bir adamsin.
¸imdi emredeceksin.
Herkesin en çok muhtaç oldugu kim bilmiyor musun? Büyük emirler verebilen.
Büyük i¸ler ba¸armak güçtür. Fakat büyük emirler vermek daha güçtür.
Sende af edilemeyecek ¸ey ¸u; ikt idarin var, fakat hükmetmek istemiyorsun.”
Cevap verdim; “Emredebilmek için aslan sesine ihtiyacim var. ”
Yine fisildar gibi söylendi; “Firtinayi get iren, en yava¸ sözlerdir. Güvercin ayaklari üstünde
gelen fikirlerdir ki dünyayi idare ederler. Zerdü¸t, sen gelecek bir ¸eyin gölgesi gibi
gitmelisin, böylece emredecek ve emrederek önde yürüyeceksin.”
Cevap verdim; “Utanirim. ”
Yine sessiz söyledi; “Sen daha çocuk olmalisin ve utançtan kurtulmalisin. Sende henüz
gençligin gururu var. Geç gençle¸t in. Fakat çocuk olmak isteyen, gençligini de yenmelidir. ”
Uzun zaman dü¸ündüm ve t itredim, fakat sonunda ba¸ta söyledigim sözü söyledim; “Ben
istemiyorum. ”
O zaman etrafimda bir gülü¸me oldu. Ah, bu gülü¸me nasil içimi parçaladi ve kalbimi de¸t i!
Bana son defa olarak ¸öyle dedi; “Zerdü¸t, senin meyvelerin olgun, fakat sen meyvelerine
layik bir olgunlukta degilsin, onun için yine yalnizliga çekilmelisin. Çünkü daha olgunla¸man
gerekir. ”
Tekrar güldü ve kaçti. Sonra etrafimda yine sessi zlik ba¸ladi. Ben yerde yatiyordum ve her
tarafimdan ter bo¸aniyordu.
Dostlarim, ¸imdi her ¸eyi i¸itt iniz. Ve yalnizliga gidi¸imin nedenini ögrendiniz. Sizden bir ¸ey
saklamadim. Benden insanlarin en agzi sikisinin kim oldugunu da duydunuz. Ah dostlarim,
size söyleyecek daha sözüm ve verecek ¸eyim var. Niçin vermiyorum? Cimri miyim?
Zerdü¸t bu sözleri söyleyince dostlarindan ayrilmanin verdigi aci i le ve hiçkirarak agladi ve
onu kimse teselli edemedi. Fakat o geceleyin yalniz olarak gitt i ve dostlarini birakti.

I I I. BÖLÜM
•••
Siz yükseli¸ istediqiniz zaman
yukartya bakarstntz. Bense
o¸oqtya bakartm. Çünkü ben
yükselmi¸im. Sizden kim aynt
zamanda gülebilir ve yükselmi¸
olabili r? En yüksek daqa çtkan,
bütün dramlara ve abus
kederlere güler...
Zerdü¡t
Gezgin
Gece yarisiydi. Zerdü¸t adanin öbür kiyisina varmak için bir sirt üstünden yola çikmi¸ti.
Vapura binmek ist iyordu. O kiyida yabanci gemilerin de ugradiklari iyi bir liman vardi.
Mutluluk adalarindan denize açilmak isteyenler bu gemilere binerlerdi. Zerdü¸t, daga
tirmanirken çocuklugundan beri yalniz ba¸ina yaptigi gezileri, tirmandigi dag ve tepeleri
dü¸ünüyordu.
“Ben bir gezginim ve bir daga tirmaniciyim!” diyordu kendi kendine. “Ovalari sevmem ve
öyle görünüyor ki bir yerde uzun zaman sakin oturamam.
Ba¸ima yazgi ve ya¸ayi¸ olarak ne gelirse gelsin, onda daima bir dönüp dola¸ma ve bir
tirmani¸ vardir. Çünkü sonunda insan ancak kendi hayat ini ve kendi içini ya¸ar.
Kar¸ima rast lantilarin çikabilecegi zaman, geçt i artik! Bana benim olmayan ne dü¸ebilir?
Benim olan bana döner, sonunda bana döner.
Benim kendi varim; çoktandir uzaklarda olan ve bir takim rast lantilar, olaylar arasinda
dagilmi¸ olan ¸eylerim bana döner.
Bir ¸ey daha biliyorum! ¸imdi son zirvemin ve çoktandir beni bekleyen ¸eyin önünde
bulunuyorum. Ah, ¸imdi en sarp yoluma t irmanacagim, en yalniz dola¸mama ba¸ladim.
Ama benim karakterimde olanlar böyle bir andan kaçmazlar. Bu an der ki; ‘ I¸te ¸imdi
büyüklük yolunu yürüyorsun. ’ Zirve ve uçurum! Bu ikisi ¸imdi birle¸mi¸t ir.
Büyüklük yolunu yürüyorsun! ¸imdiye kadar senin için en büyük tehlike olan ¸ey, ¸imdi sana
son siginak oluyor.
Büyüklük yolunu yürüyorsun! Art ik arkada hiçbir yol görmemek, senin en büyük yürekli ligin
olacak.
Büyüklük yolunu yürüyorsun! Bu yolda kimse seni sürünerek izlemeyecek. Ayagin arkanda
kalan yollari sildi, yolun üstünde ‘ imkânsizlik’ yazili.
Hiçbir merdivenin olmasa bile kendi ba¸inin üstüne çikmayi ba¸armalisin, yoksa yukariya
nasil çikacaksin?
Kendi kafanin üzerinden ve kendi kalbini at layarak! ¸imdi en yumu¸ak tarafin, en sert cephen
olmali.
Kendini çok korumu¸ olan, bu a¸iri özen yüzünden hastalanir. Insani sert le¸t iren ¸eyi övelim!
Yag ve bal akan ülkeyi sevmem.
Çok ¸ey görmek için dikkatini kendinden uzakla¸tirmak ¸arttir. Bu sert lik her tirmaniciya
gereklidir. Fakat anlayan olarak görebilen, e¸yanin en öndeki temellerinden gayri neyi
görsün?
Ama Zerdü¸t, sen her ¸eyin dibini ve arkasini görmek istersin. Onun için kendi üstüne
yükselmelisin, o kadar yükselmelisin ki yildizlarin bile a¸agida kalsin.
Evet, kendimi ve yildizlarimi kendimden a¸agida görmeliyim. i¸te benim için zirve budur.
Bana son zirve olarak bu kaldi. ”
Zerdü¸t daga tirmanirken kalbini bu sert özdeyi¸lerle teselli ediyordu. Çünkü kalbi ¸imdiye
kadar bilmedigi ¸ekilde yaraliydi. Dag sirtinin zirvesine varinca deniz, gözünün önüne açildi.
Orada durdu, uzun zaman sustu. Bu yükseklerde gece soguk, berrak ve yildiz gibi aydinlikti.
“Sonunda kederli yazgimi anliyorum. Pekâlâ, hazirim, ¸imdi son yalnizligim ba¸ladi, ” dedi.
“Ah, bu altimdaki siyah kederli deniz, ah, bu gebe gece bezginligi, ah, yazgi ve deniz, sizlere
inmeliyim.
En yüksek dagimin ve en uzun gezimin önünde bulunuyorum. Onun için ¸imdiye kadar
çiktiklarimdan çok fazla, derinlere inmeliyim, ¸imdiye kadar tattigim kederlerin en koyusuna
ve en karanlik firtinalarina inmeliyim, yazgim böyle, pekâlâ, hazirim.
En yüksek daglar nereden çikiyor? Bir zamanlar bunu sorardim. Ögrendim ki en yüksek
daglar denizden çikiyorlar. Bunun belgesi, onun kayalarinda ve zirvelerinde yazilidir. En
yüksek ¸ey, en derin ¸eyden çikmalidir. ”
Zerdü¸t, dagin soguk zirvesine vardigi zaman böyle diyordu. Fakat denizin yakinina gelip
kayalar arasinda yalniz kaldiginda yoruldugunu hissetti. Özlemi de artmi¸ti.
“Henüz her ¸ey uykuda!” dedi, “Deniz de uyuyor, bana uyku mahmuru ve yabanci gözlerle
bakiyor. Ama sicak bir nefesi var. Bunu duyuyorum ve rüya gördügünü hissediyorum. Sert
yastiklar üstünde rüya görerek kivraniyor.
Dinle! Dinle! Kötü anilarla nasil inliyor! Kötü ¸eyler beklediginden mi? Ah ey karanlik dev,
senin için üzgünüm, seninle birlikte kederliyim ve sana aciyorum.
Ah ne kadar isterdim ki elimin kuvvet i yetse de seni bu kötü rüyalardan kurtarsam.”
Zerdü¸t böyle söylerken kasvet le kendi haline güldü; “Zerdü¸t,” dedi, “denizi de avutmak
ist iyorsun ha!
Ah, sevimli çilgin Zerdü¸t! Ah güveni ve mut luluguyla ta¸kin Zerdü¸t! Ama sen her zaman
böyleydin, her korkunç ¸eye kutsal bir gizlilikle yakla¸irdin. Her korkunç ¸eyi ok¸amak
isterdin. Bir sicak nefes ve pençenin üstünde yumu¸ak bir örtü! Her ¸eyi böyle sevmeye ve
avutmaya hazirdin. Sevgi çok yalniz olanlara tehlikedir. Her ¸eye sadece canli oldugu için
sevgi. Gerçekten, benim sevgideki deliligim ve yok olmam gülünecek ¸ey. ”
Zerdü¸t böyle dedi ve yine güldü. Fakat o anda terk ett igi dostlarini hatirladi. Sanki onlara
kar¸i bir suç i¸lemi¸ gibi kendi fikirlerine öfkelendi ve gülerken bu yüzden aglamaya ba¸ladi.
Zerdü¸t öfke ve özlemle aci aci agliyordu.
Çehre ve Bilmece Üstüne
I
Geminin yolculari arasinda Zerdü¸t ’ün bulundugu duyulunca herkeste büyük bir ara¸tirma ve
bekleyi¸ uyandi. (Çünkü bahtiyarlik adalarinda ba¸ka bir yolcu daha vardi). Fakat Zerdü¸t iki
gün sustu. Kederden o kadar sagir ve soguktu ki ne baki¸lara ne sözlere cevap veriyordu.
Fakat ikinci gün ak¸ami kulaklarini iyice açti. Ama hâlâ susuyordu. Bu gemide dinlenmesi
gereken çok acayip ve tehlikeli ¸eyler vardi ki uzaktan geliyordu ve uzaga gidiyordu. Zerdü¸t
bunun gibi uzak yolculuklara çikanlari ve tehlikesiz ya¸amayanlari severdi. Sonunda dinleye
dinleye dili çözüldü ve kalbindeki sogukluk dagildi. Ve ¸öyle konu¸maya ba¸ladi;
“Cesur arayicilar, deneyici ler ve usta yelkenlerle korkunç denizlere açilan sizler:
Bilmece sarho¸lari, alaca karanliktan memnun ve ruhlari bir flüt sesiyle her zaman bir girdaba
ayartilabilenler, sizler çünkü siz korkak bir elle bir ipligi yoklamak istemediniz ve
ke¸fettiginiz ¸eyleri fethetmekten nefret edersiniz. Size gördügüm bu bilmeceyi anlatacagim.
En yalniz adamin çehresini!
Geçenlerde ölü renkli gün dogumlarinda dudaklarimi birbirine basarak sert ve tasali
yürüyordum. Çok kere güne¸lerin battigini gördüm.
Kötü, bozuk, inatçi ve üzerinde hiçbir ot ve fidan bitmeyen bir pat ikadan yürüyordum! Bir
dag patikasi, ayaklarimin inadi altinda hi¸irdiyordu.
Çakillarin alayci çatirtilari üstünden ve ta¸lari çigneyerek sessizce yürüyordum. Bacaklarim
yukari dogru yol almi¸ti.
Yukari dogru! Bacaklarimi a¸agi dogru çeken agirliga, benim en kötü dü¸manim ve ¸eytanima
ragmen yukari dogru.
Yukari dogru! Bu agirligin ruhu yari cüce, yari köstebek, inmeli ve felç ederek kulagima,
beynime kur¸un agirliginda damlalar akitarak üstüme yüklenirken alayci bir mirilti ile
heceleyerek:
‘ Ey Zerdü¸t, ’ dedi, ‘ey bilgin! Kendini pek yukarlara at mi¸sin. Fakat her firlat ilan ta¸,
dü¸meye mahkûmdur!
Ey Zerdü¸t, bilgin adam, firlat ilmi¸ t a¸, yildizlarin parçalayicisi, bizzat kendini bu kadar
yükseklere attin. Fakat her firlatilan ta¸ dü¸ecektir.
Kendi kendinin mahkûmu ve bizzat ta¸lanmaya hükümlü. Zerdü¸t t a¸i çok uzaga firlattin.
Fakat o senin tepene dü¸ecek. ’
Cüce, bundan sonra sustu ve susmasi uzun sürdü. Fakat susu¸u bana agir geldi. Çünkü bu
durumda iki ki¸i tek ki¸iden daha yalnizdir.
Yükseldim, yükseldim, hayal kurdum ve dü¸ündüm. Fakat hepsi beni siki¸tirdi. En aci
i¸kencelerle yorulmu¸ fakat daha kötü bir rüya ile uyandirilmi¸ bir hastaya benzedim.
Fakat bende bir ¸ey var ki adina cesaret diyorum. Bu ¸imdiye kadar bende her ne¸esizl igi
öldürmü¸tür. I¸te bu cesaret, bana sessizlikle ¸unu söylett i: ‘ Cüce, ya sen, ya ben!’
Cesaret en iyi öldürücüdür. Saldiran cesaret. Çünkü her saldiri¸ta bir cümbü¸ vardir.
Insan en cesur hayvandir. Bütün hayvanlari bununla yenmi¸t ir. Insan bu cümbü¸le her aciyi
yenmi¸t ir. Insan acisi en derin acidir.
Cesaret, uçurumlardaki ba¸ dönmesini de yener. Insan nerede uçurumda degil ki? Görmek
bile uçurumlari görmek degil midir?
Cesaret en iyi öldürücüdür. Cesaret acimayi de öldürür ve acima, en derin uçurumdur. Insan
hayati ne derinlikte görürse, aciya da ayni derinlikte bakar.
Cesaret ve saldiran cesaret en iyi öldürücüdür. O ölümü de öldürür. Çünkü o der ki: “Hayat bu
muydu? Pekiyi öyleyse bir daha!”
Bu özdeyi¸te çok güzel bir cümbü¸ vardir, kulagi olan i¸it ir. ”
I I
“ ‘ Dur, cüce!’ dedim, Ya sen ya ben! Fakat ben senden kuvvet liyim. Sen bendeki uçurumlu
fikirleri bi lmezsin, bu fikirleri ta¸imaya dayanamazsin. ’
Burada beni ferahlatan bir ¸ey oldu. Gizli ¸eyleri ögrenmeye merakli cüce, omuzumdan at ladi
ve kar¸imdaki bir ta¸a oturdu. Durdugumuz yerde bir geçit vardi.
'¸u geçide bak cüce!’ dedim. ‘ Bunun iki yolu var. Burada iki yol birle¸iyor, bu yolun sonuna
kadar henüz kimse varmadi.
¸u geriye giden uzun yol, sonsuza dek sürer. Ve ¸u öteki yol, bu da ba¸ka bir sonsuzluga
gider.
Bu yollar birbirleriyle çeli¸irler ve kafalariyla birbirlerini iterler. I¸te bu geçitte
birle¸mi¸lerdir. Geçidin yukarisinda adi yazilidir; “ An”.
Fakat bunlardan biri izlense ve daima daha fazla ve daha derin izlense, zanneder misiniz ki bu
yollar sonsuz olarak çeli¸sinler?”
Cüce, ‘ Her düz ¸ey yalan söyler. ’ diye hakaret le mirildandi. ‘ Her gerçek egridir, bizzat zaman
bile bir dairedir. ’
‘ Ey agirligin ruhu!’ diye öfke ile söylendim. ‘ Bu i¸i o kadar kolaya alma. Yoksa seni
oturdugun yerde birakirim topal; seni yukarlara ben ta¸idim!
°¸u ana bak” dedim. Bu “an” geçidinden geriye dogru uzun bir yol gidiyor. Arkamizda bir
sonsuzluk var.
Yürüyebilen herkes, bu yolu yürümü¸ olmali, degil mi? Meydana gelebilecek her ¸ey, bir defa
olmali, yapilmali ve geçilmeli, degil mi?
Eger her ¸ey önceden bir defa daha gelmi¸se bu ana, ne dersin cüce? Bu an da daha önceden
bir defa gelmi¸, degil midir?
Her ¸ey birbirine o kadar baglanmi¸ degil midir ve bu “an” bütün gelecek ¸eyleri hatta
kendisini de kendine çekecek, degil midir?
Öyleyse yürüyebilen her ¸ey, bu uzun yoldan da yürüyüp geçmelidir.
Ay i¸iginda sürünen bu örümcek ve bizzat ayi¸igi, ben ve ¸u kapinin önündeki sen. Hep
beraber sonsuz ¸eylerdik. Fisilda¸arak hepimiz eskiden de bir defa böyle bulu¸mu¸ olsak
gerek, degil mi?
Tekrar dünyaya gelmek ve ¸u öteki yola, bu uzun korkunç yola gitmek zorunda degil miyiz?
Daima yeniden dünyaya gelmek zorunda degil miyiz?”
Böyle konu¸uyordum. Gitt ikçe yava¸layarak konu¸uyordum. Çünkü kendi fikirlerimden ve
özellikle gizli fikirlerimden korkuyordum. Burada birdenbire yakinlardan bir köpek havlamasi
duydum.
Daha önce de böyle bir köpegin böyle havladigini duymu¸tum. Geçmi¸i hat irladim. Evet en
uzak çocukluk ya¸imda duymu¸tum.
Bir köpegin böyle havladigini duymu¸tum. Bir köpegin kafasini yukariya kaldirarak tüyleri
diken diken t itreyerek, köpeklerin bi le hayalet lere inandiklari sakin gece yarisinda, böyle bir
köpegin havladigini duymu¸tum. Daha ¸imdi dolunay, ölü sessizligi içinde evin ardina geçt i.
Yuvarlak bir alev gibi sakindi. Basik damin üstünde bir yabanci mülk üstünde durur gibiydi!
O zamanlar köpek ¸a¸irmi¸ti. Çünkü köpekler hirsiza ve hayalete inanirlar. I¸te köpegin sesini
bir defa daha duyunca yine acidim.
Cüce, geçit, örümcek ve bütün fisilda¸malar nereye kayboldular? Rüya mi görüyordum,
uyanik miydim? Kendimi birdenbire vah¸i kayalar arasinda en durgun ay i¸iginin altinda
yalniz kalmi¸ buldum.
Fakat ¸urada bir insan yatiyor, ¸urada bir köpek siçriyor, inliyor, tüylerini kabartiyor. ¸imdi
benim geldigimi gördü, tekrar ulumaya ba¸ladi. Sizlaniyordu. Bir köpegin böyle yakardigini
hiç duymu¸ muydum?
Ve gerçekten, gördügüm ¸eyi daha önce görmemi¸t im. Agzindan siyah agir bir yilan sarkan
bir genç çobani kivranirken, t itrerken, bozulurken bozulmu¸ çehresiyle gördüm.
Bir çehrede bu kadar tiksint i ve bu kadar deh¸et li bir korku gördügüm olmu¸ muydu?
Herhalde çoban uykudayken, yilan, bogazina girmi¸ ve orasini sokmu¸tu.
Elimle yilani çekt im. Fakat bo¸una. Onu bogazdan ayiramadim. ‘Isir, isir. Ba¸ini isirarak
kopar’ . Içimden deh¸et, nefret, kin, acima bütün iyi ve kötü taraflarim hep birlikte, böyle
bagiriyordu.
Ey etrafimdaki cesurlar, arayicilar, usta yelkenlerle bilinmemi¸ denizlere açilanlar,
çözümsüzlügü sevenler!
Zamaninda gördügüm bilmeceyi bana çözün. En yalniz adamin çehresini anlatin.
Çünkü o bir çehre ve bir önceden görmeydi. Zamaninda i¸aret olarak gördügüm neydi ve bir
zaman sonra gelecek olan kimdir?
Bogazini yilan sokan çoban kimdir?
Bogazinin içine en agir, en karanlik ¸eyler sokulacak olan adam kimdir?
Çoban sesimi anladi, kuvvet lice isirdi. Ve yilanin kopmu¸ ba¸ini tükürerek agzindan firlatti.
Ve ayaga kalkti.
Artik o, bir çoban ve bir insan degildi. Gülen, degi¸mi¸, kutsiyet e ermi¸ birisi idi. Dünyada
henüz hiç kimse onun güldügü gibi gülmemi¸t i.
Ah karde¸lerim, öyle bir gülü¸ duydum ki bir insan gülmesi degildi. ¸imdi beni bir susuzluk
ve yat i¸tirilamayan bir özlem kemiriyor.
Bu gülü¸e kar¸i özlem beni kemiri yor. Of, ya¸amaya hâlâ nasil dayaniyorum ve ¸imdi ölmeye
nasil dayanirdim!
Zerdü¸t böyle dedi.
Îstenmeden Gelen Mutluluk
Zerdü¸t, kalbinde böyle çözümsüzlük ve aciliklarla denizi geçiyordu. Fakat mutluluk
adalarindan ve dostlarindan dört günlük bir ara ile ayrilinca, bütün acilarini yenmi¸t i. Yine
zafer kazanmi¸ ve saglam bir durumda yazginin üstündeydi. O zaman ne¸eli, vicdanina ¸öyle
seslendi:
“Gene yalnizim ve yalniz olmak ist iyorum; temiz gök ve açik denizle yalniz. Etrafimda yine
ikindi oluyor.
Dostlarimi, zamaninda bir ikindi vakt i bulmu¸tum. Son bulu¸mamiz da yine bir ikindi
vakt iydi. Bütün i¸iklarin hafifledigi saat .
Yerle gök arasinda, bir ¸ans eseri olarak yolculukta bulunan her ¸ey, kendisine bir barinak
olsun diye aydin bir gönül arar. ¸imdi bütün i¸iklar mut luluktan hafiflemi¸t ir.
Ey hayat imin ikindisi, bir zamanlar benim baht im da bir barinak olmak için vadiye inmi¸t i.
Bu konuksever ruhlari orada bulmu¸tum.
Ey ömrümün ikindisi, fikirlerimin bu canli bit kisi ve en yüksek ümidimin sabah i¸igi
birle¸ebilselerdi neler feda etmezdim!
Yaratici, zamaninda yolda¸lar ve kendi ümidine çocuklar ariyordu. Bunlari bulamayacagini ve
ancak kendisinin yaratmasi gerektigini anladi.
Böylece ¸imdi i¸ime koyuldum. Çocuklarima gidiyorum ve onlardan geliyorum. Zerdü¸t,
çocuklarinin hatiri için kendisini geli¸t irmelidir.
Çünkü insan en çok kendi çocugunu ve kendi eserini sever. Insanin kendisine büyük sevgi
duymasi gebelige i¸arettir. Ben öyle dü¸ünürüm.
Çocuklarim henüz baharlarinda ye¸eriyorlar. Birbirlerine yakin, bahçemin ve dünyamin en
güzel agaçlari hep birlikte rüzgârdan sallanarak.
Gerçekten, bunlari bir defa da yalniz birakmak ist iyorum ki yalnizligi, inadi ve gelecegi
dü¸ünmeyi ögrensinler.
Bu agaç elastiki bir katilik, budakli ve denize igrilmi¸ halde durmalidir. Yenilmez bir hayatin
canli bir deniz feneri gibi.
Onlardan her biri, dag hortumunun su içt igi ve firtinalarin denizi çalkadigi yerde, tek ba¸larina
bir gün ve bir gece nöbet tutmalidir ki kendini denesin ve ne oldugu bilinsin.
Acaba benim cinsimden ve benim soyumdan midir? Kuvvet li bir iradeye sahip midir?
Konu¸urken de susabil ir mi, verirken alacak kadar ho¸görülü mü? Bir gün gelip Zerdü¸t ’ün
yaratma ortagi, bayram ortagi, yolda¸i olabilir mi? Benim irademi ve her ¸eyin olgunla¸masi
gerektigini deger levhalarinin üstüne, yazabilir mi? I¸te bunlar denensin ve böylece o taninsin!
I¸te onun ve o gibilerin hatiri için ben kendimi olgunla¸tirmaliyim. Böylece mutlulugumdan
uzakla¸iyor, kendimi belalara sunuyorum. Kendimi son bir sinava ve taniya birakiyorum.
Evet ayrilmak zamani geldi. Gezginin gölgesi, en uzun bir dinlenme ve en sakin saat; bunlarin
hepsi bana ‘tam zamani’ diyorlar.
Rüzgâr anahtar deliginden içeriye üflüyor ve ‘gel ’ diyor. Kapi yava¸ça açiliyor ve ‘git ’ diyor.
Fakat, ben çocuklarima olan sevgimle daglanmi¸ yatiyorum. Istek, bana bu halkayi
baglami¸ti. Çocuklarimin avi ve kendimi onlarda kaybetmenin sevgisi!
Istek benim için kendimi kaybetmekt ir. Çocuklarim, sizler benimsiniz. Bu sahiplenmede
yalniz güven bulunmali ve istekten eser bulunmamali.
Fakat sevgimin güne¸i, kaynatacak kadar sicakti. Zerdü¸t kendi özünde kayniyor. Böylece
gölgeler ve ¸üpheler üstümden uçup gittiler.
Buza ve ki¸a özlem duyuyorum. Ah ki¸ ve buz, beni yine inletseler ve t itretseler diye
sizlaniyordum, o zaman içimden buzlu bir sis yükseldi.
Geçmi¸im mezarlarimdan çikti. Nice canli gömülmü¸ acilar uyandiran bu ezici sizilar,
uykularini almi¸lardi ve ölü örtüleri içinde sakli duruyorlardi.
Her ¸ey bana i¸aret le ¸unu haykiriyordu; ‘ Zamani geldi. ’ Ama ben duymuyordum. Sonunda
uçurum kimildadi ve fikrim beni isirdi.
Ah bir uçurum gibi fikir, benim fikrim; ne zaman t itremeden senin kazdigini duymaya
dayanacak kadar kuvvet li olacagim?
Senin kazdigini duyarken yüregim agzima gel iyor. Ey uçurum susuzlugu, senin susman beni
bogacak!
Seni yukariya çagirmaya hiçbir zaman cesaret edemedim. Seni beraberimde ta¸idigim bana
yet iyor. Son aslan cesaret i ve kudret i gösterecek kuvvette degilim henüz.
Senin agirligin beni korkutmaya yet iyor.
Fakat bir gün seni yukariya çikaracak aslan sesine ve kudret ine sahip olmaliyim.
¸imdilik kendimi yenmi¸ bulunuyorsam daha büyük ¸eyleri de yenmek isterim. Bir zafer,
mükemmelle¸t igimin mührü olmalidir.
¸imdilik daha, belirsiz denizlerde dola¸iyorum. Basit dilli rastlanti beni ok¸uyor, öne ve
arkaya bakiyorum. Henüz bir son göremiyorum.
Son mücadelemin saat i henüz çalmadi. Yoksa ¸imdi çaliyor mu? Gerçekten etrafimdaki deniz
ve hayat, hilekâr bir güzellikle beni seyrediyor.
Ey ömrümün ikindisi, ey ak¸amdan önceki mutluluk, ey açik denizin limani! Ey güvensizlik
içindeki sakinlik! Hepinize kar¸i ne kadar güvensizim!
Gerçekten! Sizin hilekâr güzelliginize kar¸i güvensizim. Pek tat li gülümsemelere kar¸i
güvensiz olan a¸iga benziyorum. En çok sevdigim sertlikle, nazikçe iten bir kiskanç â¸ik gibi,
bu iht iyar saat i önümden it iyorum.
Ruhani saat, uzakla¸ benden. Sen bana istegimin kar¸isinda mutluluk get irdin. Ben ¸imdi en
derin acima ula¸mak ist iyorum. Senin geli¸in zamansiz!
Ruhani saat, git buradan! Çocuklarimin yanina sigin. Çabuk, daha ak¸am olmadan önce benim
¸ansimla onlari kutsa!
I¸te ak¸am yakla¸iyor, güne¸ batiyor. Ho¸ça kal ¸ansim. ”
Zerdü¸t böyle dedi. Ve bütün gece mutsuzlugunu bekledi. Fakat bo¸una. Gece, aydinlik ve
sakindi. Ve talih ona gittikçe yakla¸ti. Fakat sabaha kar¸i Zerdü¸t kendi kendine güldü ve
alayli alayli ¸öyle dedi; “¸ans beni kovaliyor. Bunun nedeni kadin pe¸inde ko¸mayi¸imdir.
Oysaki ¸ans bir di¸idir. ”
Güne¡ Dogmadan
Ey üstümdeki temiz, derin gök. Ey i¸ik uçurumu, sana bakarak ilahi tutkularla ürperiyorum.
Kendimi senin yüksekligine atmak; benim derinligim budur.
Senin temizliginde gizlenmek; benim masumiyet im budur.
Tanriyi, güzelligini örtüyor, ¸en yildizlarini sakliyorsun, susuyorsun. Hikmet ini bana,
konu¸madan ögretiyorsun.
Bugün çalkanan denizin üstünde sessiz dogdun. Sendeki sevgi ve ar, firtinali ruhuma ferahlik
veriyor.
Güzelligine bürünmü¸ olarak bana geldin ve hikmetinle seslendin.
Senin ruhundaki utanma duygusunun ve gösteri¸inin farkina varmaz olur muyum? Bana,
insanlarin, en yalnizina, güne¸ten önce geldin.
Biz önceden beri dostuz. Kederimiz, sevincimiz ve özümüz ortaktir. Güne¸imiz bile ortaktir.
Biz birbirimizle konu¸mayiz. Çünkü pek fazla ¸ey biliriz. Biz birbirimize susarak hitap ederiz,
bilgilerimizi birbirimize gülümseyerek veririz.
Ate¸imin i¸igi sen degil misin? Anlayi¸imin ikiz ruhu sende degil mi?
Her ¸eyi beraber görüp ögrendik. Birbirimize ve birbirimizin üstüne yükselmeyi ve lekesiz
gülümsemeyi beraber ögrendik.
Aramiza zorlama, hedef ve suç bir yagmur gibi damladigi zaman parlak gözlerle
kilometrelerce uzaktan bulutsuz derinliklere gülümsemeyi beraber ögrendik.
Ve eger yalniz dola¸saydim, ruhum geceleyin ve sarp yollardan neyin açildigini duyardi?
Daglara çikmi¸sam kimi ariyordum, daglarda senden ba¸ka kimi ariyordum?
Bütün gezint ilerim ve tirmani¸larim! Bunlar zorunluydu. Çaresiz kalmi¸in çaresiydi. Bütün
iradem yalniz uçmak, sana dogru uçmak ister.
Geçici bulutlar ve seni lekeleyen ¸eyler kadar nefret ettigim ne var? Kendi kinimden bile
nefret ediyordum. Çünkü seni lekeliyordu.
Geçici bulut lara kizarim. Bu sinsi, hirsiz kediler senin ve benim ortak olan bir ¸eyimizi
çalarlar. Muazzam ve sinirsiz bir ‘evet ’ ve ‘ âmin’ imizi çalarlar.
Biz geçici bulut lara kizariz. Bu aracilara ve bari¸tiricilara, kutsanmayi da lanet lenmeyi de
ögrenmemi¸ olan bu yarim yamalaklara kizariz.
Ey aydinlik gök, seni geçici bulut larla örtülmü¸ görmektense bir uçurumda göksüz oturmayi
ve kapali gök altinda bir fiçi içinde kalmayi tercih ederim.
Çok defa bu geçici bulut lari zikzakli tellerle, ¸im¸ekten bir altin teliyle yakalamak istegini
duyarim. Gök gürler gibi, ¸i¸kin karinlarina davulla vurmak isterim. Öfkeli bir davulcu senin
‘ evet ’ ve ‘ âmin’ ini çaliyor. Ey üstümdeki temiz aydinlik gök, ey i¸ik uçurumu, onlar benim
‘ evet ’ ve ‘ âmin’ imi senden çaliyorlar.
Çünkü gürültüyü, gök gürlemesini ve saganaklari bu sinsi, ¸üpheci, kedi sessizligine tercih
ederim. Insanlar arasinda da en çok sinsi lerden, yarimlardan, kararsiz geçici bulut tiplerinden
nefret ederim.
Kutsamayi bilmeyen, lanet lemeyi ögrenmeli. Bu içten ögüt bana berrak gökten geldi. Bu
yildiz karanlik gecelerde de benim gögümde görünür.
Ey temiz, berrak gök, ey i¸ik uçurumu. Sen beni ku¸attikça ben bir kutsayici ve evet
deyiciyim ve bütün uçurumlara kutsayici evet imi ta¸irim.
Ben kutsayici ve evet deyici oldum. Bu i¸ için uzun zaman ugra¸maya mecburum. Kutsanacak
ellerim bo¸alsin diye güre¸çi olmaya mecbur oldum.
Ama benim kutsamam ¸udur; her ¸eyi kendisine layik bir gök olmak. Yuvarlak bir çati,
zümrüt bir çan ve sonsuz bir güven, böyle kutsayan bahtiyardir.
Çünkü her ¸ey sonsuzluk pinarinda iyi ve kötünün ötesinde vaft iz edilir.
Iyi ve kötü ancak ara gölgeleri, lo¸ hüzünler ve geçici bulut lardir.
Bu sözüm bir kutsamadir, bir günah i¸leme degildir! Her ¸eyin üstünde rast lanti, tanrisal iffet,
tanrisal yalnizlik ve tanrisal ta¸kinlik vardir.
Yalnizlik! Bu, dünyanin en eski asaletidir. Bunu herkese verdim, onlari bir maksat la
kölelikten kurtardim.
Böylece bu özgürlük ve tanrisal ne¸eyi bir zümrüt çam gibi her ¸eyin üstüne a¸mi¸ oldum.
Onlarin üstünde ve onlarin araciligiyla hükmeden bir sonsuz irade yoktur.
Hepsinde bir ¸ey imkânsizdir; ‘mantikli’ diye ögrettigim bu azman ta¸kinligi ve bu deliligi o
sonsuz iradenin yerine koydum.
Ancak bir parça ¸uur, yildizdan yildiza serpilmi¸ bir hikmet tohumu, bu ek¸i maya her ¸eye
kari¸mi¸tir, deliligin hatiri için her ¸eye bir hikmet kari¸mi¸tir.
Bir parça hikmet mümkündür ama herkeste, rastlant inin ayaklari üstünde dans etmeyi tercih
eden, mut lu bir güven hissi buldum.
Ey üstümdeki temiz, yüksek gök; senin temizliginin eseri olarak ögrendim ki sonsuz akil,
örümcegi ve örümcek agi yoktur. Sen benim için kutsal rast lantilarin dans ettigi zeminsin,
ilahi zarlar ve oyuncular için bir tanri masasisin.
Kizariyorsun ha, söylenmeyecek bir ¸ey mi söyledim, seni kutsayayim derken günah mi
i¸lemi¸ oldum?
Yoksa yüzünü kizartan ikisi arasindaki utanç mi?
Büyük gün geliyor diye susmami ve gitmemi mi istiyorsun?
Dünya derindir ve gündüz dü¸ünüldügünden daha derindir. Gün dogmadan her ¸ey konu¸maz
ama o gün geli yor, haydi ayrilalim.
Ey üstümdeki mahcup, parlak gök! Ey güne¸ dogmadan önceki bahtiyarligim, gündüz oluyor.
Onun için ayrilalim.
Zerdü¸t böyle dedi.
Küçültücü Erdeme Dai r
I
Zerdü¸t karaya ayak basinca dogru kendi dagina ve magarasina gitmedi. Birçok yollardan
dola¸ti. Çe¸it li sorular sorarak açiklama aldi. Ve kendisi için müstehziyane ¸öyle dedi:
°¸u irmaga bak ki birçok kivrimlar yaptiktan sonra kendi mansabina dökülüyor. ”
Ögrenmek ist iyordu; bu aralik insanlar nasil olmu¸tu? Büyümü¸ler miydi yoksa küçülmü¸ler
miydi? Birdenbire bir ara yeni evler gördü, ¸a¸arak sordu: “Bu evler ne olacak? Onlari hiçbir
büyük ruh kendi sembolü olarak kurmami¸ti. Onlari bir afacan çocuk oyun kutusundan mi
çikardi? Ah bunlari ba¸ka bir çocuk da yine kutusuna koysa! Hele ¸u odaciklara bak! Buraya
erkekler girip çikabilir mi? Bu evleri ipekböcegi veya kendilerini de yalat acaklari pis kedileri
için yaptiklari hissini aliyorum.
Zerdü¸t durdu ve dü¸ündü sonra kederli ¸öyle dedi:
“Her ¸ey küçülmü¸ her yerde basik kapilar görüyorum. Benim gibileri oradan geçebilir ama
bükülerek!
Ah küçüklerin kar¸isinda bükülmeye mecbur kalmayacagim ülkeme, ne zaman varacagim?
Zerdü¸t içini çekt i ve uzaklara daldi. Ayni gün küçültücü erdem hakkindaki söylevini verdi.
I I
¸u halkin arasinda dola¸iyorum ve onlari inceliyorum. Erdemlerini kiskanmadigim için beni
affetmiyorlar.
Onlara; “ Küçük insanlarin küçük erdemlere iht iyaci vardir. Küçük insanlarin da gerekli olu¸u
bana aci geliyor!” dedigim için bana di¸ bi liyorlar.
Ben bu yabanci diyarda tavuklarin bile isirdiklari horoza benzi yorum, ama bu yüzden
tavuklara dargin degilim.
Bütün küçük üzüntülere oldugu gibi, bunlara kar¸i da kibarim, çünkü dikenlere aleyhtar
olmak, sanirim ki ancak kirpilere yara¸ir.
Ak¸amlari ate¸in etrafinda oturduklari zaman, hep benden söz ederler ama beni dü¸ünmezler.
Hakkimdaki ¸amatalar dü¸üncelerimin üstüne bir örtü çeker, bu sakinligi ögrendim.
Bu karanlik bulut bizden ne istiyor? Dikkat li olalim da bize bir salgin hastalik get irmesin!
Birbirleriyle böyle ¸amata ederler.
Geçenlerde bir kadin bana gelmek isteyen çocugunu, “Bu adamin gözleri, çocuk ruhlarini
yakar” diyerek benden uzakla¸tiriyordu.
Ben konu¸tugum zaman öksürüyorlar. Saniyorlar ki öksürük sert rüzgârlara kar¸i bir siperdir.
Mutlulugumun firtinasini ke¸fedemiyorlar.
“Bizim, Zerdü¸t için henüz zamanimiz yok!” diyorlar. Fakat Zerdü¸t için olmayan bir
zamandan ne çikar?
Hele beni övmeleri! Bunlarin övmeleriyle nasil avunabilirim? O övü¸, benim için bir dikenl i
ku¸aktir belimden çikarirken de bana batar.
Onlardan ¸unu da ögrendim; öven, bir ¸ey veriyormu¸ gibi poz aliyor. Oysaki daha fazla
armagan almak ist iyor.
Ayaklarima sorun, acaba onlarin övü¸leri ve avutmalari ho¸una gidiyor mu? Böyle bir t iktakla
ayaklarim ne dans edebilir ne de sakin durabilir!
Beni överek küçültücü erdemlere kandirmak ist iyorlar, ayaklarimi küçük ¸ansin çaldigini
oynamaya ali¸tirmak ist iyorlar!
¸u halkin içinde dola¸iyorum ve onlari inceli yorum. Onlar küçülmü¸lerdir ve gitt ikçe
küçülecekler. Mut luluklari ve erdemleri budur.
Onlar erdemde de alçak gönüllüdürler. Çünkü rahatlik isterler, rahat likla ancak alçak gönüllü
erdem uyu¸ur.
Onlar da gerçi kendilerine göre bir yürüme ve ilerleme ögrenirler, ama ben buna aksama
derim. Bu halleriyle acelesi olanlar için birer engelden ba¸ka bir ¸ey degillerdir.
Bazilari ileri dogru yürür ve ensesini bükerek geriye bakar. Böylelerini çigneyip geçesim
gelir.
Ayak ve göz, yalan söylememeli ve birbirlerinin yalanini cezalandirmamali. Ama küçüklerin
yalani çok olur. Içlerinden birkaçi iradeye sahipt ir. Fakat çogu iradeye tutsaktir.
Birkaçi içtendir. Fakat çogu sahte aktördür.
Aralarinda istemedikleri halde ve farkinda olmadan artist lik edenler vardir. Saf, temiz olan
hep az olur. Hele saf, temiz art ist ler.
Burada erkek az, onun için kadinlar erkekle¸iyor. Çünkü kadinda kadinligi bulmak için,
gerçek erkeklik gerekir.
En kötü ikiyüzlülükleri ¸u; emredenler, emre uyanlarin erdemlerine ikiyüzlülük edi yor.
“Ben hizmet ediyorum, sen hizmet ediyorsun, biz hizmet ediyoruz. ” Ikiyüzlülükle hükmedene
böyle tapinilir. Hele en ba¸taki de ilk hizmet çi ise yaziklar olsun!
Ah gözüm onlarin ikiyüzlülüklerine dikildi! Sinek mut luluklarini ve güne¸li pencere
camlarindaki viziltilarini ke¸fettim!
O kadar iyilik, o kadar dü¸künlük gördüm; o kadar adalet, o kadar acima ve o kadar
dü¸künlük!
Birbirlerine kar¸i iyi, adalet li ve yuvarlaktirlar. Kum tanelerinin birbirlerine kar¸i iyi adalet li
ve yuvarlak olu¸lari gibi!
Bir küçük mut lulugu alçak gönüllülükle kucaklamayi yazgi sayiyorlar ve bu sirada yeni bir
küçük ¸ansa dogru gözlerini ¸a¸ila¸tiriyorlar.
Onlar esasinda köse olmak isterler, hele kimsenin kendilerine aci vermemesine bakarlar.
Böylece herkese uyum ve saygi göstermi¸ oluyorlar.
Adina erdem deseler de bu, bir korkakliktir.
Bu küçük adamlar bir defa sert konu¸acak olsalar, ancak ses kisikliklarini belli ederler. Her
esint i onlarin sesine kisiklik verir.
Kurnazdirlar! Erdemlerinin kurnaz parmaklari vardir. Fakat yumruklari yoktur. Parmaklari
yumrukla¸mayi bilmez.
Alçakgönüllü ve uysal yapan her ¸ey, onlarca erdemdir! Böylece kurdu köpekle¸t irirler ve
insani da insanin en basit evcil hayvani haline get irdiler.
Siritarak; “Biz her ¸eyin ortasini arariz. Ölen sava¸çilardan da, keyif süren domuzlardan da
uzagiz.” derler.
Fakat bu, e¸it lik adinda olsa da aslinda bir orta halliliktir.
I I I
¸u halkin arasinda dola¸iyorum ve bazi ¸eyler söylüyorum. Fakat onlar bunu kavramayi ve
saklamayi bilmezler.
Günahlarindan dolayi suçlandirmak için gelmedigime ¸a¸iyorlar. Evet gerçekten, ben
“yankesici lerden korununuz” demek için gelmedim.
Sanki içlerinde, sesleri ucu sivri bir tebe¸ir gibi gicirdayan ukalalarin sayisi yetmezmi¸ gibi,
sivri akilliliklarini daha da sivriltmedigine ¸a¸iyorlar.
°Içinizdeki, ellerini kavu¸turup inleyerek ibadet etmek isteyen bütün korkak ¸eytanlari
lanet leyiniz.” dedigim zaman “Zerdü¸t dinsiz!” diye bagiriyorlar.
Bunu özellikle yazgiya razi olanlar söylüyorlar. I¸te bunlarin kulagina bagirmayi severim.
“Evet ben Zerdü¸t, tanrisiz Zerdü¸t ’üm!”
Ah, bu her ¸eyi tanriya yükleyen insanlar! Nerede küçüklük, hastalik ve adilik varsa bit gibi
oraya sokulurlar. Onlarin belini bükmekten ancak tiksint i beni alikoyar.
Ben Zerdü¸t, dinsiz Zerdü¸t, diyorum ki benden daha tanrisiz kim var ki ondan ders almakla
sevineyim.
Ben Zerdü¸t, tanrisiz Zerdü¸t, benim gibisini nerden bulayim? Benim e¸im, benzerim,
kendilerini iradelerine tabi tutanlar ve her türlü yazgiciliktan uzakla¸anlardir.
Ben Zerdü¸t, tanrisiz Zerdü¸t, her rastlantiyi kendi çanagimda kaynatirim ve iyice pi¸ince
ho¸uma giden yemek olur.
Evet bazi rast lantilar güçlü olarak kar¸ima çikmi¸lardir, fakat iradem daha güçlü çikmi¸tir. O
zaman rastlanti diz çöküp yalvarmaya ba¸lami¸tir, yalvararak ve ok¸ayarak kalbimde bir
barinak aramaya ugra¸mi¸tir. “Bak Zerdü¸t ” demi¸tir “dostun dosta geli¸i gibi geliyorum.”
Bana uygun kulagi olan kimsenin bulunmadigi bu yerde ne söyleyeyim? Bari rüzgârlara
haykirayim!
Siz küçükler, gittikçe küçülüyorsunuz. Ey rahat dü¸künleri; tuz buz oluyorsunuz,
harcanacaksiniz!
Birçok küçük erdemleriniz, küçük ihmalleriniz ve bir sürü küçük razi olu¸lariniz yüzünden
harcaniyorsunuz!
Çok fazla esirgenmek çok fazla fedakârlik etmek; sizin dünyaniz bu! Ama bir agacin
büyümesi için kayalar etrafinda sert kökler atmasi gerekir.
Ihmal ettiginiz ¸eyi bütün insan geleceginin dokusuna örüyorsunuz. Sizin en küçügünüz bile
gelecegin kanindan emerek ya¸ayan bir örümcekt ir.
Ey küçük erdemliler, sizin bir ¸eyi ali¸iniz da çalmaya benzer.
Afacanlarinizin bile övünü¸ü ¸u; “ Ancak gasp yapilmayan yerde çalmali.”
Her ¸eyi tanridan bekleyip, yazgiya razi olmanin bir kurali da ¸u; “Her ¸ey ele geçebilir. ”
Fakat ey rahat dü¸künleri, size derim ki “Her ¸ey alinir ve her ¸ey elinizden alinacak. ”
Ah, her türlü yarim iradeyi kendinizden atsaniz da tembellikte de et kinlikte de tam kararli
olsaniz.
Ah, benim ¸u sözümü anlasaniz!
Ne olursa olsun, daima istediginizi yapiniz.
Fakat ilk önce, bir ¸ey isteyebilen insanlar olunuz. Yakinlarinizi kendiniz gibi seviniz, ama
önce kendinizi seven insanlar olunuz. Büyük sevgi ile sevmek büyük a¸agilama ile sevmek…
Zerdü¸t, o dinsiz böyle diyor.
Bana uygun kulak kimsede olmadiktan sonra, niye konu¸uyorum! Ben buraya zamanindan bir
saat önce gelmi¸im.
Bu halkin içinde ben, kendi öncelim, kendimim; bu karanlik sokaklardaki horoz sesi
kendimindir.
Fakat onlarin saat i geliyor! Benim saat im de geliyor! An be an daha dü¸ünüyorlar, daha
fakirle¸iyorlar ve daha kisirla¸iyorlar. Zavalli, o zavalli dünya…
Yakinda kurumu¸ ota benzeyecekler. Kendilerinden bikacaklar, sudan fazla ate¸in özlemini
duyacaklar!
Ah yildirimin aziz saat i! Ögle vaktinin sirri!
Bu halki bir zaman gelip hareket li bir ate¸ haline getirmek ve alevden dillerle konu¸turmak
isterim.
Bir zaman gelip alev dillerle ¸u haberi versinler; “O geliyor, o büyük ögle yakindir!”
Zerdü¸t böyle dedi.
Zeytin Dagì Üstünde
Ki¸, o zorlu dost, evime geldi. Onun dostça el siki¸indan ellerim mosmor.
Bu zorlu dosta saygi duyarim. Fakat onu yalniz birakmayi severim. Ondan kaçarim. Iyi
ko¸ulursa ondan uzakla¸ilabilir!
Sicak ayak ve sicak fikirlerle rüzgârin sakin oldugu yere, zeyt in dagimin güne¸ kö¸esine
ko¸uyorum.
Burada zorlu dostuma gülüyorum. Ve evimdeki sinekleri t emizledigi ve bir sürü küçük
gürültüleri susturdugu için onunla aram iyi.
O, bir sivrisinegin ¸arki söylemesinden, hele ikisinin bir arada söyleyi¸inden hiç ho¸lanmaz.
Sokaklari öyle tenhala¸tirir ki gece ay i¸igini korku alir.
Ki¸, sert bir konuktur. Fakat ona saygi duyarim. Ve cilveli kizlar gibi ¸i¸kin göbekli at e¸
putuna tapmam.
Bir parça di¸ takirdatmak put lara tapmaktan iyidir! Benim tarzim bu. Dumani üstünde
karanlik ate¸ putlarina pek kizarim.
Eger seversem, ki¸in sevmeyi yazin sevmeye tercih ederim. Ki¸ evime geleliden beri
dü¸manlarimla daha iyi, daha candan alay ediyorum.
Hatta dö¸ege sokulsam bile! Benim sokulgan ¸ansim orada da güler. Yalan rüyam bile güler.
Ben bir sokulgan miyim? Büyüklerin önünde asla sinemedim. Ve yalan söylemi¸sem sevgi
yüzünden söylemi¸imdir. Onun için ki¸ yatagimda da keyifliyim.
Yufka bir yatak, beni kaba yataktan daha fazla isitir. Çünkü ben yoksullugumu da kiskanirim.
Yoksullugum bana en çok ki¸in aziz gelir.
Her günüme bir ¸akayla ba¸larim. Bir soguk du¸la ki¸i alaya alirim. Benim azili ev dostum
buna pek homurdanir.
Kül rengi bulutlarini çekip gögümü açsin diye, onu bir mum i¸igiyla gidiklamasini severim.
Sabahlari özellikle ¸akaciyimdir. Kovalarin çe¸mede t akirdadigi ve at larin sessiz sokaklarda
sicak sicak ki¸nedigi erken saat lerde; gök açilsin, bir ak ba¸li, sakalli iht iyar, ki¸ gögü açilsin
diye sabirsizlikla beklerim.
Ki¸ gögü, susan gök! Çok defa güne¸ini bile gizleyen gök!
Uzun ve aydinlik susmayi ondan mi ögrendim? Yoksa o mu benden ögrendi? Yoksa her
birimiz bunu kendimiz mi bulduk?
Her iyi ¸eyin bin türlü kaynagi vardir. Bütün iyi ve cesur ¸eyler, hayata keyifle atilirlar. Bunu
tekrarlamamalari mümkün mü?
Asil ve cesurane bir ¸ey de uzun susmak ve ki¸ gögü gibi parlak, yuvarlak gözlerle bakmak ve
onun gibi, güne¸ini ve bükülmez güne¸ iradesini gizlemektir. Gerçekten, bu sanat i ve ki¸a
yaki¸an bu cesaret i iyi ögrenmi¸im!
Benim en sevimli muzipligim ve sanatim odur ki sessizligin kendisini sessizlikle meydana
çikarmamayi ögrenmi¸t ir.
Sözlerle ve zarlarla oynayarak süslü bekleyicilerimi aldat irim. Bu zorlu dikkat lilerden iradem
ve hedefim siyrilmalidir.
Derinligim ve son irademi kimse göremesin diye, uzun ve aydinlik susmayi ke¸fettim.
Nice akillilar gördüm, içlerini kimse görmesin diye çehrelerini karart irlar ve sularini
bulandirirlar.
Fakat asil bunlara daha kurnaz güvensizler ve çikarcilar sarar ve en gizli sirlarini çalarlar!
Hele aydinlar, uyaniklar, ¸effaflar; bence en usta susucu bunlardir. Dipleri o kadar derindir ki
en berrak su bile onlari meydana çikaramaz.
Ey kar sakalli suskun ki¸ gögü! Ey üstümdeki yuvarlak gözlü ak ba¸! Ey ruhumun ve
irademin göksel i¸aret i!
Altin yutmu¸ birisi gibi ruhumu açmasinlar diye gizlenmeye mecbur degil miyim?
Bütün bu çevremdeki kiskançlar ve dertliler uzun bacaklarimi görsünler diye tahta ayaklik
ta¸imamali miyim?
Bu duman tüten oda dü¸künü tükenmi¸ ruhlar ve onlarin kiskançligi benim mut luluguma nasil
dayanabilirler?
Böylece onlara tepelerimdeki ki¸i ve buzu gösteriyorum! Dagimin bütün güne¸ kemerleri
ku¸andigini degil!
Onlar benim yalniz ki¸ firtinalarimin sesini duyarlar. Özlemli, agir, sicak güney rüzgârlari gibi
sicak denizlerden geçt igimi duymazlar.
Ba¸imdan geçen kazalara ve rast lantilara acirlar. Fakat ben derim ki; “Birakin, rast lanti bana
gelsin. O bir çocuk gibi masumdur.”
Eger mut lulugumun çevresini kazalar, ki¸ sikintilari, buz ayisi kasket i ve buz gögü zarflariyla
sarmasan; mut luluguma nasil dayanabilirler!
Bu kiskançlarin ve dertlilerin merhamet ine acimasam!
Onlarin kar¸isinda içimi çekerek, ayazdan di¸lerimi tikirdat arak ve kendimi acimalar içerisine
sabirlica sardirmasam; mutluluguma nasil dayanabilirler?
Ruhumun en uygun cesaret ve iyi niyet i odur ki ki¸ini ve buz firtinalarini gizlemez; o, soguk
kabarciklarini da saklamaz.
Birisinin yalnizligi hastanin kaçmasidir. Ötekinin yalnizligi hastadan kaçmadir.
Çevremdeki bütün bu ¸a¸i afacanlar varsin ki¸ sogugundan di¸lerimin takirdadigini ve içimi
çektigimi i¸itsinler. Bu iç çekmesi ve di¸ t akirdatmasiyla onlarin isitilmi¸ odalarindan da
kaçarim.
Ellerimdeki soguk kabarciklarimdan dolayi bana acisinlar ve benimle beraber iç çeksinler.
“Aklin i¸igindan dönüyoruz” diye sizlansinlar.
Bu aralik çiplak ayakla zeyt in daginin üstünde dola¸ip duruyorum. Zeyt in daginin güne¸l i
kö¸esinde ¸arki söylüyor ve bütün acimalarla alay ediyorum.
Zerdü¸t böyle dedi.
Geçip Gitme Üstüne
Zerdü¸t böylece agir agir, birçok halk ve ¸ehirler içinden geçerek dolambaçli yollardan dagina
ve magarasina gitti. Bu yolculukta farkinda olmadan büyük ¸ehrin kapisina da ugrami¸ti.
Burada agzi köpüklü bir deli, elini açarak ona dogru geldi ve yolunu kest i. Bu, halkin
“Zerdü¸t ’ün maymunu” dedikleri deliydi. Çünkü Zerdü¸t onun sözlerinden bir ¸eyler
ögrenmi¸t i ve onun hikmet hazinesinden bazi ¸eyler edinmi¸t i. Deli, Zerdü¸t ’ e ¸öyle dedi:
“Zerdü¸t, burasi büyük¸ehir; burada arayacak bir ¸eyin yok, burada her ¸eyi kaybedebil irsin.
Bu batakliga niçin dalmak ist iyorsun? ¸ehir kapisina tükürüp geri dönsen daha iyi!
Burasi yalniz dü¸üncelerinin cehennemidir. Burada büyük fikirler canli canli kizartilir ve
parçalanarak pi¸irilir.
Burada bütün büyük duygular çürür. Burada yalniz kuru duygucuklar takirdar. Ruhunun
mezbahalari i le firinlarinin kokusunu almiyor musun?
Öldürülmü¸ ruhlarin kokulari yayilmiyor mu?
Ruhlarin kirli paçavralar gibi asildiklarini görmüyor musun?
Onlar bu paçavralardan gazete yaparlar.
Ruhun burada söz haline geldigini duymuyor musun? Igrenç söz bula¸iklari! Onlar bu söz
bula¸iklarindan gazete de yaparlar.
Birbirlerini ko¸tururlar ve nereye gideceklerini bilmezler. Birbirlerini kizdirirlar, altinlarini
¸akirdatirlar.
Sogukturlar, isinmak için kaynami¸ su ararlar. Isindiklari zaman donmu¸ ruhlarla serinlemek
isterler. Kamuoyu yüzünden hepsi acili ve saralidir.
Burada her türlü kötülük ve günah var, fakat erdemliler de var; yapmacik erdem!
Tembelce yazip çizen el lerinin, oturmaya ve beklemeye yarayan kaba etlerinin, uydurma
bebeklerle kutsandigi yapmacik erdem!
Burada sürülen tanrisi için birçok dindarlik, kandirmaca, avutmaca, dindarane tükürük yalama
ve ikiyüzlülük var.
Yildiz ve tanrinin bagi¸lama tükürügü, yukardan a¸agiya damlar. Yildizdan yoksun her gögüs
yukarilara böyle özlem çeker.
Ayin halesi vardir ve halenin gölgesi vardir. Dilenci sürüsü ve yapmacik erdem, saraydan
gelen her ¸eye tapar.
‘ Ben hizmet çiyim, sen hizmet çisin, biz hizmet çiyiz. ’ Yapmacik erdem, hükümdarina böyle
tapar. Ufak gögsüne bir ni¸an kazanmak için, hak ettigi ni¸an gögsüne takilsin diye.
Fakat ay en büyük olan ¸eyin etrafinda döner. Hükümdar da en geçici ¸eylerin etrafinda
döner. Bu ise bezirgânin altinidir.
Sürülerin tanrisi, altin kasasinin bekçisi degildir. Hükümdar dü¸ünür, ama bezirgân yönet ir.
Zerdü¸t, sende kuvvet li, aydin ve iyi olan ne varsa onlarin hatiri için bu bezirgânlar ¸ehrine
tükür ve geri dön.
Burada kan, damarlarda kirli ve pis akar. Bir karga¸alik içindeki bütün süslü ve sahte
insanlarin toplandigi bu büyük ¸ehre tükür!
Ezilmi¸ ruhlu, dar gögüslü, kurnaz baki¸li, pis parmakli halkin ¸ehrine tükür!
Utanmazlarin, yapi¸kanlarin, yazi dalaverecilerinin, azgin isteklilerin ¸ehrine tükür!
Ciliz, ¸ehvet li, çürük, yarali ve kari¸tiricilarin toplandigi ¸ehre tükür!
- Büyük¸ehre tükür ve geri dön!”
Zerdü¸t burada agzi köpüklü delinin sözünü kest i ve agzini kapadi.
“ Artik yeter!” dedi. “Sözlerinden ve tarzindan çoktandir t iksini yorum!
Bizzat kurbaga ve yengeç olacak kadar uzun zaman bu bataklikta niçin oturdun?
Senin kendi damarlarinda pis ve igrenç bir bataklik kani akmiyor mu? Vakvaklamayi ve
günah i¸lemeyi ögrenmedin mi?
Niçin ormana gitmedin? Niçin topragi sürmedin? Deniz ye¸il adalarla dolu degil mi?
Senin a¸agilamalarini küçümserim. Beni uyaracagina niçin kendini uyarmadin? Benim
a¸agilamalarim ve benim uyarici ku¸um yalniz sevgiden uçmali, fakat bat akliktan degil!
Agzi köpüklü deli! Sana benim maymunum diyorlar. Fakat ben sana, homurdanan domuzum
derim. Homurdanmanla, benim deliligi övü¸ümü de bozuyorsun.
Sana ilk homurtuyu veren neydi? Kimsenin seni fazla sevmemesi mi? I¸te bu yüzden bu
pislige girdin ki homurdanmaya neden bulasin.
Birçok kinler için neden bulasin! Senin bütün köpürmen kinden ibarettir. Kendini begenmi¸
deli, seni anliyorum!
Hakli oldugun yerde bile senin deli sözlerin bana zarar verir. Zerdü¸t ’ün sözü yüz defa da
hakli olsa sen sözünde daima haksizlik yaparsin. ”
Zerdü¸t böyle dedi. Büyük ¸ehre bakti, içini çekerek uzun zaman sustu. Sonunda ¸öyle dedi:
“Yalniz bu deliden degil, bu büyük ¸ehirden de t iksiniyorum. Her ikisinde de ne düzelt ilecek,
ne bozulacak bir ¸ey var.
Yazik ¸u büyük ¸ehre! Ah, onun sütun sütun alevlerle yandigini görsem!
Böyle yangin sütunlari büyük ögleye rast lamali. Ama bunun daha zamani var. Ve kendine
özgü bir yazgisi var!
Ey deli, veda için sana ¸u ögüdü veririm; ‘ Bir yer ki artik orada sevemiyoruz, oradan geçip
gitmel i!’ ”
Zerdü¸t böyle dedi, delinin ve ¸ehrin önünden geçti, gitt i.
Dönmeler Üstüne
I
Ah bu çimende daha geçen gün ye¸il ve canli olan ¸eyler, ¸imdi sararip solmu¸! Buradan ne
kadar çok ümit balini kendi kovanlarima ta¸imi¸tim.
Bütün bu genç kalpler iht iyarladilar ha, iht iyar bile degil yorgun, adi ve rahat dü¸künü
oldular; “Biz yine dindar olduk. ” diyorlar.
Daha geçen gün onlarin, erkenden cesur adimlarla yürüdüklerini görüyordum. Fakat onlarin
anlayi¸i arayan bacaklari yorulmu¸, ¸imdi artik sabah cesurluklarini bile inkâr ediyorlar!
Evet içlerinden bazilari bir zamanlar bir dansör gibi yürürdü. Onlara hikmet imin
gülümseyi¸ini i¸aret verirdi. ¸imdi onu iki büklüm puta dogru sürünürken görüyorum.
Bir zamanlar sinekler ve genç ¸airler gibi i¸ik ve özgürlük etrafinda çirpinirlardi. Bir parça
ya¸landilar ve bir parça sogudular, ¸imdi daha kötümser ve bir külkedisi halindeler.
Yalnizligin beni bir balina gibi yutmasindan mi kalpleri irkildi? Kulaklari benim davul ve
tellal sesimi uzun zaman özlemle bekleyip duymadiklari için mi böyle oldu?
Ah, kalplerinde dayaniklilik ve a¸iri cesaret bulunanlar daima azdir. Böylelerinin ruhu sabirli
olur, ötekilerse korkaktir.
Ötekiler… Çocukluk onlardadir. Bu ki¸iler, bu gereksizler, bunlarin hepsi korkaktir.
Onlarin ba¸ina, benim cinsimden i¸ler gelir. Yani ilk yolda¸lari ölüler ve çigirt kanlar olur.
Ikinci yolda¸lari ise onun inananlari olacaklardir. Canli bir sürü, çok sevgi, çok delilik ve
zamansiz saygi.
Insanlar arasinda benim cinsimden olan, böyle inananlara gönül baglamamali. Insanlarin bu
kaçamakli ve korkak huylarini bilenler, bu baharlara ve renkli çimenlere inanmamali.
Ba¸ka türlü olabilselerdi, ba¸ka türlü isteyeceklerdi. Yarim yamalaklar, her bütünü bozarlar,
yapraklar sarariyorsa bunda ¸ikâyet edecek ne var? Birak gitsinler ve dü¸sünler. Zerdü¸t;
¸ikâyet etme, hatta onlarin altina sert bir rüzgâr üfle. Yapraklari üfle Zerdü¸t üfle de bütün
sararmi¸ ve solmu¸lar senden daha çabuk uzakla¸sinlar.
I I
“Biz yine dindar olduk”. Bu dönmeler bunu it iraf ederler. Bazilari da it iraf edemeyecek kadar
korkaktirlar.
Böylelerini gözlerinden tanirim ve yüzlerine; kizaran yüzlerine kar¸i söylerim bunu; “Siz yine
tapanlar oldunuz.
Ama tapmak bir rezillikt ir.
Iyi bilirsin, içindeki korkak ¸eytan; elini kavu¸turmak ve gögsüne koyarak rahat lamak ister.
Bu korkak ¸eytan sana; ‘bir tanri vardir. ’ der.
Böylece i¸iktan korkanlar arasina girmi¸ olursun. I¸ik bunlarin rahatini kaçirir. Artik kafani
gittikçe daha derin geceye, karanliklara gömmeye mecbursun.
Evet, sen saat i iyi seçt in, gece ku¸lari ¸imdi yuvalarinda uyuyorlar. I¸iktan korkanlar için
ak¸am saat i ve bayram saat i geldi.
Fakat bu bayram kut lanmaz!
Sesini duyuyorum ve kokusunu aliyorum! Sizin av ve ta¸inma zamaniniz geldi. Olay bir
yaban avi degil; fakat usta, yumu¸ak, sinsi ve sessiz tapanlar avi.
Ruhani sallapat iler avi! Bütün kalpler için fare kapanlari yine hazir ve nerede bir perde açsam
orada bir yarasa kaçiyor.
Yaninda ba¸ka bir pervane de var miydi? Çünkü her yerden küçük gizli topluluklarin
kokusunu aliyorum; çünkü nerede bir odacik varsa orada sofular ve bu sofularin havasi var.
Bunlar uzun geceler yan yana otururlar ve konu¸urlar; ‘ Birakin yine çocuklar gibi olalim ve
sevgili tanri, diyelim. ’ Bunlarin agizlari ve mideleri dindarane ¸ekerlemelerle bozulmu¸tur.
Veya örümceklere akil ögreten ve ‘putun altinda ag örmek iyidir’ diyen hilekâr, sirlari
ögrenmeye merakli bir örümcege uzun geceler bakarlar.
Veya gündüzün bir oltayla batakligin kenarinda otururlar ve derinlere daldiklarini
zannederler. Fakat balik bulunmayan yerde balik avlamaya kalkana sig bile demem.
Yahut eski karisindan ve onun övgülerinden bikip, çalgisiyla daha taze bir kadin avlamaya
çali¸an bir çalgicidan, ne¸eli harp çalmayi ögrenirler.
Veya karanlik odalarda ruhun görünmesini bekleyen bir yari mecnundan ürpermeyi
ögrenirler. Oysaki ruh, böyle yerden kaçar!
Yahut gamli rüzgârlardan, gamli sesler ögrenmi¸ bir iht iyarin islik çalmasini dinlerler.
O rüzgârlara islik çalar ve kederli seslerle gamli ögütler verirler.
Bunlardan bazilari gece bekçisi bile olmu¸lardir. ¸imdi kaval çalmayi, geceleyin dola¸mayi ve
çoktandir uykuya dalmi¸ iht iyarlari uyandirmayi bilirler.
Dün gece bahçe duvarinda bu iht iyarlardan be¸ söz dinledim. Bunlari iht iyar, kederli, kuru
gece bekçileri söylüyorlardi.
‘ Bir baba olarak evlat larina iyi bakmiyor! Insan babalari bunu daha iyi yaparlar.
‘ O pek iht iyar! Çocuklarina artik hiç bakmiyor. ’ Öteki gece bekçisi böyle cevap verdi.
‘ Çocuklari var mi? Bunu kendisi ispat etmezse kimse ispat edemez! Çok isterim ki o bunu
esasli surette ispat etsin. ’
'Ispat mi? Sanki herhangi bir ¸eyi ispat etmi¸ gibi! Ispat ona zor gelir, kendisine inanilmasina
çok deger verir. ’
‘ Evet! Evet! Kendisine inanilmasi onu mut lu eder. Ihtiyarlarin huyu bu! Bizim de halimiz
bu!’
I¸iktan ürken iki iht iyar gece bekçisi birbirleriyle böyle konu¸uyorlar ve arkasindan dokunakli
kavallarini üflüyorlardi. Dün gece bahçe duvarinda bunlar oldu. Bense gülmekten katildim,
kusacaktim, fakat bilmiyordum nereye? Ve içime çöktüm.
Evet, e¸ekleri sarho¸ görmek ve gece bekçilerinin tanridan ¸üphelendiklerini duymak beni
katilasiya güldürür.
Bütün bu ¸üphelerin zamani artik çoktan geçmedi mi? Böyle eski, uyu¸uk, i¸iktan ürken
¸eyleri kim uyandirabilir!
Eski ilahlarin çoktan sonu geldi ve gerçekten, iyi, ¸en, ilahi bir sonlari oldu!
Ölümün zamanina ula¸madilar. Bu yalandir. Dogrusu odur ki onlar bir defasinda da kendi
kendilerine gülmekten öldüler! Bu bir tanrinin en dinsizce sözü söyledigi zaman oldu. O söz
¸udur; ‘ Bir tek t anri vardir. Benden ba¸ka tanrin olmamali!’
Kabasakal, kiskanç bir tanri! O kendini unutmu¸tu. O zaman bütün ilahlar güldüler ve
taht larinin üstünde sallanarak ¸öyle bagirdilar; ‘ Tanrilik bu degil midir ki i lahlar vardir, fakat
ilah yoktur. ’
Kulagi olan i¸itsin”
Zerdü¸t sevdigi ‘ Alaca Inek’ adli ¸ehirde böyle dedi. Buradan kendi magarasina ve
hayvanlarina ula¸mak için iki günlük yolu vardi. Ruhu ise yuvaya dönü¸ün sevinci içindeydi.
Yurda Dönü¡
Ey yalnizlik! Yurdum, yuvam yalnizlik! Vah¸i gurbette o kadar uzun ve vah¸i ya¸adim ki sana
gözya¸larimla dönmemek mümkün degil!
¸imdi beni bir ana gibi parmaklarinla korkut, bir ana gibi bana gülümse ve de ki; “Bir
zamanlar bir kasirga gibi benden uzakla¸an kimdi?”
Ayrilan ¸öyle dedi; “ Yalnizlikta çok fazla kaldim. Ve susmayi unuttum. Bunu ¸imdi ögrendin
mi?”
“Ey Zerdü¸t, her ¸eyi biliyorum. Sen kalabaligin içinde benim yanimda oldugundan daha
fazla yalnizsin.
Terkedilmek ve yalniz olmak ba¸ka ¸eyler. ¸imdi bunu ögrendin. Insanlar arasinda daima
vah¸i ve yabanci kalacaksin.
Hatta onlar seni sevdikleri zaman dahi kendilerine vah¸i ve yabanci kalacaksin. Çünkü onlar
her ¸eyden önce korunmak isterler.
Oysaki ¸imdi burada, yurdundasin. Burada her ¸eyi söyleyebilirsin. Ve bütün temelleri
sarsabil irsin, burada kendinden utanacak gizl i sakli duygular yoktur.
Burada her ¸ey seni tatlilikla dinler ve sana yakinlik gösterir. Çünkü onlar bu sirtin üstüne
oturmak isterler. Burada her sembolle her gerçege ula¸abilirsin.
Burada her ¸eye dürüst ve içtenlikle seslenebilirsin.
Burada her ¸eyin dogrusunu söyleyen adamin sözleri, kulaklara övgü gibi gelir!
Fakat terkedilmi¸ olmak ba¸ka ¸ey. Hatirlar misin Zerdü¸t, sen ormanda kararsiz bir halde ve
bir ölü gibi nereye gidecegini bilmedigin bir sirada ku¸un, senin üstünde nasil çiglik atiyordu?
Insanlar arasinda olmayi, hayvanlar arasinda olmaktan daha tehlikeli buldugun zamani
hatirliyor musun? I¸te bu, terkedilmekt i!
Ve Zerdü¸t, bo¸ kovalar arasinda bir ¸arap pinarindan, susuzlara ¸arap dagittigini biliyor
musun?
Sarho¸lar arasinda susuz ve yalniz oturdugun ve geceleri ¸ikâyet ettigini, “ Almak vermekten
daha tatli ve daha mut lu, hatta çalmak almaktan daha hayirli degil mi!” dedigini hatirliyor
musun? I¸te terkedilmek buydu.
Ve en sakin saat in çaldigini ve bu saat in seni kendinden uzakla¸tirdigini ve sana gizli bir fisilti
ile “konu¸ ve parçala” dedigini.
Ve senin bütün bekleme ve susmani sana dert yaptigini ve alçakgönüllü cesaret ini korkakliga
çevirdigini hatirliyor musun? I¸te bu, terkedilmekt i.
Ey yalnizlik! Yurdum yalnizlik! Sesin bana ne mutlu ve ne içt en sesleniyor!
Biz, birbirimize bir ¸ey sormayiz. Birbirimizden ¸ikâyet imiz yok. Her i¸imiz açik.
Çünkü sende her ¸ey açik ve berrak! Burada saatler bile daha çabuk geçi yor. Çünkü karanlikta
zaman, aydinlikta oldugundan daha sikintili geçer.
Bütün varliklar hakkinda her fikir bana burada gelir. Burada her varlik dile gelmek ister ve
her olu¸ benden konu¸mayi ögrenmek ister.
Fakat ya a¸agida! Orada her konu¸ma anlamsiz! Orada unutmak ve geçip gitmek en i yi akil.
I¸te bunu ögrendim!
Insanda her ¸eyi kavramak isteyen, her ¸eye saldirmali. Fakat benim ellerim bunu
yapamayacak kadar temiz.
Ben onlarin havasindan bile solumak istemem. Ne yazik ki onlarin gürültüleri ve agiz
kokulari içinde çok uzun zaman kaldim.
Ey etrafimdaki mut lu sessizlik! Ey temiz kokular! Sessizligin ve sakinligin ne temiz nefes
ali¸i var? Bu mut lu sessizlik nasil dinliyor?
Ya a¸agida? Orada her ¸ey konu¸ur, fakat hiçbir ¸ey dinlemez. Hatta özdeyi¸ler çanlarla
çalinsa bi le, panayirin bezirgânlari o sesi para ¸akirtisiyla bogarlar.
Orada herkes konu¸uyor. Kimse anlamak bilmiyor. Her ¸ey suya dü¸üyor, fakat derin
pinarlara dalan yok.
Orada her ¸ey konu¸uyor ve konu¸manin sonu gelmiyor.
Her ¸ey gidakliyor, fakat yuvada sakin oturup civciv çikartmak isteyen yok.
Daha dün; zaman için ve di¸leri için sert gelen ¸eyler, gagalanmi¸ bir halde bugünkülerin
çenelerinden sarkiyor.
Orada her ¸ey konu¸uyor ve her sir ortaya çikiyor. Bir zamanlar sir diye tutulan ve derin
ruhlarin gizemi sayilan ¸eyler, ¸imdi herkesin agzinda!
Ey insan varligi, ey garip yaratik, karanlik sokaklarin gürültüsü artik arkamda kaldi. Beni
korkutan en büyük tehlike arkamda kaldi.
Beni korkutan en büyük tehlike; esirgemek ve acimakti ve her insan korunmak ve dert lerini
payla¸mak ister.
Gerçekleri gizleyerek, çilgin bir el ve ta¸kin bir kalple ve acimanin küçük yalanlariyla
hazirlanmi¸! I¸te insanlar arasinda böyle ya¸iyordum.
Onlar arasinda degi¸ik kiyafette ve dayanabilmek için kendimi inkâra hazir bir halde ya¸iyor
ve ¸öyle diyordum; “Ey çilgin sen insanlari tanimiyorsun. ”
Insanlar arasinda ya¸anirsa insan unutulur. Insan kalin bir bilinmeyen ile çevrilmi¸. Uzagi
gören gözler buna ne yapsin?
Beni tanimasalardi, o zaman ben çilgin, onlari kendimden fazla esirgerdim. Ben kendime
kar¸i sert davranmaya ali¸igim. Ve bu korunma içinde kendimden öç alirim.
Insanlar arasinda ugursuz damlalarin oyduklari ta¸ gibi zehirli sineklerden delik de¸ik edilmi¸
bir halde ya¸iyordum. Ve kendi kendime ¸öyle diyordum: “Her adi ¸ey kendi adiligimden
dolayi masumdur. ”
Her i¸lerinde iyi denenleri, en zehirl i sinekler olarak buldum. Onlar masumiyet le sokarlar ve
bütün masumiyet leriyle yalan söylerler. Bana kar¸i nasil adil olabilirlerdi!
Iyiler arasinda ya¸ayanlari, acima yalana ali¸tirir. Acima duygusu bütün özgür gönülleri
zehirler. Çünkü iyilerin budalaligi sonsuzdur.
Orada, a¸agida kendimi ve zenginligimi gizlemeyi ögrendim. Çünkü herkesin kalbini zügürt
buldum. Benim acima duygumun herkeste görebildigi yalani buydu. Kimde zekâ var ve
kimde fazlasi var; görür ve kokusunu alirdim!
Onlarin ho¸ olmayan hikmet leri, ben onlara hikmet dedim, ho¸ olmayan demem. Böylece
kelimeleri yutmayi ögrendim. Onlarin mezarcilarina ara¸tiricilar ve deneyiciler derim.
Böylece kelimelerin anlamini degi¸t irmeyi ögrendim. Mezar kazicilari kendi hastaliklarini
kaziyorlar. Bütün molozlarin altinda fena kokular saklidir. Molozlara dokunmamali, daglarda
ya¸amalidir.
Mutlu bir burunla yine dag özgürlügü soluyorum! Sonunda burnum insana ait bütün kötü
kokulardan kurtuldu!
Sert havalar, köpürmü¸ ¸araplar gibi, ruhumu canlandiriyor ve beni aksirtiyor. Afiyet olsun.
Zerdü¸t böyle dedi.
Üç Kötülük Üstüne
Rüyamda, son sabah gördügüm rüyamda, dünyanin öbür ucunda bir tepe üzerinde
bulunuyordum. Elimde bir terazi vardi ve dünyayi t artiyordum.
Yazik ki sabah kizilligi pek erken geldi. Ve kiskanç gün dogumu beni yakarak uyandirdi.
Gün dogumu daima benim sabah rüyalarimin alevlerini kiskanir.
Rüyada dünyayi, zamani olan için ölçülmesi mümkün, tartmasini bilen için tartilmasi
mümkün, kuvvet li bir uçucu için üstünden uçulmasi mümkün, ilahi zorluklara ali¸ik olanlar
için sezilmesi mümkün gördüm.
Benim rüyam cesur bir yelkenci, yari gemi yari yelkenli. Kelebekler gibi sessiz, at macalar
gibi sabirsiz. Nasil oldu da bugün dünyayi tartmak için sabir ve dayaniklilik gösterebildi?
Acaba benim gülümseyen, uyanik gündüz hikmetim bütün sonsuz dünya görü¸leriyle alay
eden hikmet im mi onunla gizlice konu¸tu?
Çünkü benim hikmet im ¸öyle der; “ Kuvvet bulunan yerde, sayi egemendir. Sayinin daha fazla
kuvvet i vardir.
Rüyam bu sinirli dünyaya nasil güvenle bakiyordu! Ara¸tirmadan, korkusuz ve yalvarmadan!
Dünya sanki serin, yumu¸ak, ipek derili, olgun bir alt in elma gibi avucumun içine girdi.
Dünya kendini bana böyle teslim etti.
O tepenin üzerinde dünya bana, geni¸ iradeli ve yol yorgunlarina bir tahta basamak gibi
egilmi¸ bir agaç ¸eklinde göründü.
Sanki nazik eller bana bir sandik uzattilar. Utanmayi ve saygiyi bilen gözler için ok¸ayici bir
sandik. Bana dünya böyle göründü.
Insan sevgisini uzakla¸tiracak kadar anla¸ilmaz degil, insan aklini uyu¸turacak kadar açik
degil. Dünya, bana bu gün arkasindan kötü ¸eyler söylenen, oysa insanca, iyi olan bir ¸ey gibi
göründü!
Sabah rüyama ne kadar te¸ekkür etsem azdir ki; bugün erken zamanda dünyayi tarttim!
Rüyam bana bugün insanca, iyi bir ¸ey olarak göründü. Bu hülya ve bu gönüller avutucusu!
Ben de gündüz ona ayni ¸ekilde kar¸ilik vermeliyim ve onun en iyi tarafini ögrenmeliyim!
¸imdi ben de, en kötü üç ¸eyi teraziye vurayim ve insanca iyi tartayim.
Kutsamasini ögreten lanetlemesini de ögretmi¸t ir. ¸imdi dünyada en çok lanetlenen üç ¸ey
nedir? Bunu teraziye vurmak isterim!
°¸ehvet ”, “hükmetme tutkusu”, “bencillik”. ¸imdiye kadar en çok lanet edilen ve en çok
ift iraya ugrayan üç ¸ey bunlardir. ¸imdi bu üç ¸eyi insanca, iyi tartayim.
Pekâlâ! I¸te benim dagim, kar¸ida deniz! Deniz, o eski, yüz ba¸li, önemli, sevdigim deniz.
Yumak yumak, sadik ve vah¸i deniz!
Pekâlâ! Yuvarlanip gelen denizi teraziye vurayim. Bir de tanik seçeyim ki baksin.
En yalniz, keskin kokulu, geni¸ kubbeli agaç, sevdigim agaç seni tanik tutuyorum!
¸imdi bu, hangi köprü üstünde oluyor? Nasil bir kuvvet, yükseklikleri a¸agiya dogru zorluyor
ve en yüksek ¸ey nedir? Yukari dogru çikmak!
¸imdi terazi hazir ve sakin duruyor. Bir kefesine üç agir soruyu atiyorum. Öteki kefe üç agir
cevabi ta¸iyacak.
¸ehvet! Vücudu hor gören yobazlarin gözüne diken ve bütün öte dünyalilarin lanet ledikleri
¸ey. Çünkü ¸ehvet, bütün bu çilgin ögreticileri çileden çikarir.
¸ehvet! Ayak t akimi için, üstünde kizarilan hafif ate¸, kurt yenigi odunlar, le¸ kokan
paçavralar için azginlik sobasi.
¸ehvet! Serbest ruhlar için masum ve özgür topragin mut lulugu. ¸imdiki zamani gelecege
baglayan köprü!
¸ehvet! Yalniz solmu¸ olanlar için tadilmi¸ bir zehir. Fakat aslan iradeliler için büyük kalp
ilaci. ¸araplar içinde en büyük saygiyla saklanan ¸arap.
¸ehvet! Daha yüksek bir mutluluk ve yüce ümit lerimiz için büyük ¸ans sembolü. Çoklarina
evlilik adanmi¸tir, hatta evlilikten fazla bir ¸ey.
Erkek ve kadindan daha yabanci olan birçoklarina ve erkekle kadinin birbirine ne kadar
yabanci olduklarini kim gerçekten anlami¸tir?
¸ehvet! Ama ben fikirlerim etrafinda set ler isterim, sözlerim etrafinda da öyle, ta ki bahçeme
domuzlar ve hayalperest ler girmesin.
Hükmetme tutkusu! En kati yüreklilerin elindeki alevden kirbaç! En amansiz hakkinda
kullanilmak için saklanmi¸, amansiz i¸kence. Canli ate¸lerin karanlik alevi!
Hükmetme tutkusu! En kendini begenmi¸ uluslarin kar¸isina çikan çilgin fren. Belirsiz
erdemlerle alay eden her kisraga ve her gurura binen kuvvet!
Hükmetme tutkusu! Bütün çürümü¸ ve oyulmu¸ ¸eyler için deprem. Köhne mezarlarin
üstünden yuvarlanan cezalandirici, kirici kuvvet, zamansiz cevaplarin yanindaki yildirimdan
soru i¸aret i!
Hükmetme tutkusu! Baki¸indan insan kovuklara kaçar, iki büklüm olur ve feryat eder,
yilandan ve domuzdan daha alçakla¸ir ve sonunda büyük a¸agilamayi haykirir.
Hükmetme tut kusu! Büyük küçümsemenin korkunç ögreticisi ki ¸ehirlere ve devlet lere “Çekil
yerinden!” diye önerir ve sonunda onlarin kendilerine “Ben buradan çekilmeliyim.” dedirt ir.
Hükmetme tutkusu! Erguvan mut luluklari, çekici bir ¸ekilde göklere resmeden bir a¸k gibi,
temizleri ve yalnizlari kendi kendilerine yet ecekleri bir yükseklige tirmanmaya kandirir.
Hükmetme tutkusu! Yüksek olan ¸ey a¸agiya inip ikt idari almak isterse buna tutku denir mi?
Gerçekten bu dü¸künlükte, bu ini¸te büyük bir taraf yoktur.
Yalniz yükseklik, sonsuz olarak yalnizlikta kalmasin ve kendisiyle yet inmesin diye, dagin
vadiye inmesi ve dag rüzgârlarinin ovalara esmesi için ah böyle bir özlemin kutsama ve
erdem adini kim bulacak? Adi bulunamayan bu ¸eye Zerdü¸t bir zamanlar “armagan eden
erdem” demi¸t i.
I¸te o zaman ki gerçekten ilk defa, Zerdü¸t bencilligi kutsami¸ti. Kudret li bir ruhtan kaynayan
saglam ve kutsal bencillik! O kudret li ruhtan ki yüksek, güzel ve zafer kazanan beden
onundur. Ve etrafinda her ¸ey bir aynadir.
Kuvvet li ve inandirici beden! Bir dansör ki sembolü ve özeti kendi kendiyle keyiflenen
ruhtur. I¸te böyle, beden ve ruhlarin kendi kendilerine keyiflenmelerine, erdem denir.
Onlarin iyi ve kötü deyi¸leriyle bu keyifleni¸, kutsal koruluklarla örtülü! Kendi mutluluguyla
bütün basit ¸eyleri uzakla¸tirir. Bütün korkulu ¸eyleri kendinden uzakla¸tirir. “O kötü!” der ve
korkagi amaçlar! Daima sizlanan, inleyen, t ela¸lanan ve küçük çikarlari derlemekle me¸gul
olan her ¸ey ona basit görünür.
O her acili hikmet i de basit görür. Gerçekten, hikmet ler var ki karanlikta çiçek açar. Gece
gölgesi hikmet i ki “her ¸ey kibirli” diye daima içini çeker.
Korkak güvensizlik, baki¸ ve el siki¸ yerine yemin isteyen ve ¸üpheci hikmet onca
degersizdir. Çünkü bu, korkak ruhlarin i¸idir.
Çabuk begenilen, köpekçe sirt üstü yatan, alçakgönüllü olan her ¸ey, ona daha degersiz
görünür. Ve çabuk begenilen, alçakgönüllü, köpekçe ve gerici hikmet ler vardir.
Kendini hiçbir zaman savunmak istemeyen bir tiksint i, zehirli salyayi ve kötü bir baki¸i
yutabilen bir zorunluluk, pek fazla yet inen ve pek fazla sabirli olanlardan da igrenir. Çünkü
bu, köle tarzidir.
Bu aziz kibirlilik tanriya kar¸i olsun, insana kar¸i olsun veya ahmak insan görü¸lerine kar¸i
olsun, bütün bu köleliklerin yüzüne tükürür.
Kötü! Süklüm püklüm, kölevari, kölece göz kirpan, burkuk kalple ve korkak budalaliklarla,
öpen sahte fedakârlik kötüdür.
Sahte hikmet... Bütün kölelikler yorgun ve bitkin espriler, hele ¸a¸kin, karanlik, acayip papaz
delilikleri.
Bütün papazlar, dünyadan bezginler, bütün bu di¸i ve u¸ak ruhlular, ah bütün bunlarin
oyunlari, bencilligin hesabina yazilmi¸tir. Oysaki bencillige konu olan ¸eylere erdem
denmel iydi.
Bu, dünyadan bezgin korkaklar, put örümcekleri kendilerini vazgeçmi¸ göstermek istiyorlar.
Ama bütün bunlar için bir gün, bir degi¸me, bir adalet kilici ve büyük bir ögle geliyor. O
zaman her ¸ey meydana çikacak ve benl igi kutsal ve saygin sayanlar ve benci ll igi kutsayanlar
bildiklerini söyleyecekler ve falcinin dedigini diyecekler; “Bak o büyük ögle yakindir,
geliyor. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Agìrlìgìn Ruhu Üstüne
I
Benim agzim halkin agzidir. Benim konu¸mam kibar züppelere kaba gelir. Sözlerim
mürekkep hokkalarina ve kalem t ilkilerine yabanci gelir.
Benim elim bir delinin elidir. Bütün masalara, duvarlara ve bunun gibi mecnunane ziynet lere
ve karalamak için yeri olan her ¸eye yaziklar olsun, her ¸eye lanet!
Benim ayagim bir at ayagidir. Onunla ta¸, toprak, tarla t apan her ¸eyi teperim ve bütün
ko¸ularda ¸eytanin öncüsüyüm.
Benim midem bir kartal kursagidir. Çünkü en çok kuzu etini seviyor; herhalde bir ku¸
kursagidir.
Masum ¸eylerle beslenir, azla yet inir; uçmaya, uzakla¸maya hazir ve sabirsiz! Benim tarzim
bu! Bunda bir ku¸ tarzi bulunmaz olur mu? Ben, hele agirligin ruhuna da dü¸manim. Bu da
ku¸ tarzidir. Gerçekten, ben agirligin ruhuna ezelden dü¸manim.
Dü¸manligim nerelere uçup kaçmadi ki? Bu konuda çok ¸ey söyleyebilirim ve söylemek
isterim, ama bo¸ bir evde yalniz olmaliyim ve kendi kulaklarima söylemeliyim.
Tabii, ba¸ka ¸arkicilar da vardi ki girt laklari ancak ve ancak ev doldugu zaman açilir. Elleri o
zaman konu¸ur, gözleri o zaman anlam kazanir, kalpleri o zaman uyanir! Ben bunlara
benzemem.
I I
Insanlara günün birinde uçmayi ögretecek olan adam, bütün sinir ta¸larini devirecekt ir. Bütün
sinir ta¸lari yok olacaktir ve o dünyayi yeniden ve hafif bir dünya olarak kutsami¸ olacaktir.
Ku¸ en seri attan daha hizli uçar. Fakat onun da kafasi, henüz uçmayi bilmeyen insan gibi
yine agir topraga gömülüdür.
Agirligin ruhu ister ki hayat ve toprak agir olsun! Fakat hafif olmak ve bir ku¸ olmak isteyen,
kendini sevmelidir. Ben bunu ögret iyorum. Tabii sararip solmu¸larin ve hastaliklilarin
sevgisiyle degil! Çünkü bu gibilerin bencillikleri de çürüyüp yok olur.
Insan kendisini kutsal ve saglam bir sevgiyle sevmeyi ögrenmeli. Insan kendisine tahammül
etmeyi ögrenmeli ve saga sola dalmamali. Ben bunu ögretiyorum.
Böyle saga sola bakmaya, ba¸kalarini dü¸ünmek di yorlar. Bundan büyük yalan ve ikiyüzlülük
olamaz. Hele bu sözü bütün dünyaya agir gelenler söylerse!
Gerçekten, kendi kendini sevmeyi ögrenmek, bugünden yarina oluverecek bir i¸ degildir.
Aksine bütün sanat larin en zoru, en incesi ve en çok sabir isteyenidir.
Insanin kendine ait olan her ¸ey kendinden iyice saklanmi¸tir. Ve bütün gömüler içinde en güç
çikarilan, insanin kendi gömüsüdür. Agirligin ruhu böyle yapar.
Daha be¸ikteyken bize iyilik ve kötülük diye agir sözler ve agir degerler ögretirler. Bize
verdikleri çeyizin adi budur. Ve bize, bu çeyizin hatiri için ya¸adigimizi söylerler.
Çocugu, kendi kendini sevmemeyi ögreterek kendimize bagliyoruz. Agirligin ruhu böyle
yapar.
Ve bize verilen bu çeyizi kuvvet li omuzlarimizla yalçin daglarin üzerine t a¸iriz. Terledigimiz
zaman bize derler ki; “Evet hayata katlanmak zordur. ”
Evet, insanin kendisini ta¸imasi güçtür! Bunun nedeni kendi omuzlarinda birçok yabanci ¸ey
ta¸imasidir. O, bir deve gibi çöker ve sirtina bolca yük yüklenir. Hele güçlü, dayanikli ve
saygili olursa! O zaman pek çok yabanci sözler ve yabanci degerler yüklenir ve hayati bir çöl
olarak dü¸ünür!
Ve gerçekten insanin kendisine ait bazi ¸eyleri ta¸imasi da güçtür! Insanin içinde birçok ¸ey
salyangoza benzer. Igrenç, kaygan ve yakalanmasi güç!
Öyle ki, üstüne altin naki¸li bir asil kabuk ister. Fakat kabuga ve güzel bir manzaraya ve
kurnaz bir körlüge sahip olmak sanatini da ögrenirdi.
Insanda birçok ¸ey aldaticidir. Nice kabuklar pek ince, pek hazin ve pek fazla kabuktur.
Birçok gizli i yilikler ve kuvvet ler çok defa açiga çikmaz. En nefis çerezler bazen agzinin
tadini bilen yiyici bulamaz!
Bunu kadinlar, o en seçkin çerezler bunu iyi bilirler. Biraz ¸i¸man veya biraz zayif; bu
kadarcik fark ¸ansa ne kadar etki eder!
Insanin ke¸fedilmesi zordur. Hele insanin kendi kendisini ke¸fetmesi daha zordur. Çok defa
zekâ, ruh hakkinda yalan söyler. Agirligin ruhu bunu yapar. Fakat ¸öyle diyen kendisini iyi
ke¸fetmi¸t ir; “Benim iyiligim ve kötülügüm budur. ” “Herkese iyi, herkese kötü diyen cüceyi
ve köstebegi susturmu¸ olur. ”
Gerçekten, her ¸eyi iyi bulan ve hele dünyayi en iyi ¸ey diye dü¸ünenleri de sevmem. Bunlari
pek fazla yet inmeci bulurum.
Her ¸eyden tat almak isteyen yet inmecilik! En yüksek zevk bu degildir. Ben evet ve hayir
demesini bilen ve agzinin t adini bilen damaklari ve mideleri severim.
Fakat eline geçeni çigneyip yutmak; bu, domuz tarzidir! Daima I- A demek; bunu yalniz
e¸ekler ve ona benzeyenler ögrenirler.
Benim zevkim koyu sari ve sicak kirmizidir. Benim zevkim her renge kan katar. Fakat evini
beyaza boyatan, bana beyaz boyali bir ruh gösterir.
Kimi mumyalara kimi de hayalet lere â¸ik olur. Bunlarin ikisi de et e ve kana dü¸mandir. Ah
bunlar sinirime dokunur! Çünkü ben kani severim.
Herkesin tükürük attigi yerde oturup kalmayi istemem. Benim zevkim bu. Hirsizlar ve
yalancilar arasinda oturmayi tercih ederim. Kimsenin agzinda altin yoktur. Fakat tükürük
yalayanlar daha fazla sinirime dokunur. Insanlar arasinda buldugum en igrenç t ip, sevmek
istemedigi halde yine sevgiden geçinmek isteyen parazit lerdir.
Ya kötü hayvanlardan olmak veya hayvan egit icisi olmaktan ba¸ka yapacak ¸ey bilmeyenleri
de mutsuz bulurum. Bunlarin yaninda yerle¸emem. Bunun gibi daima beklemeye mecbur
olanlar da ¸anssizdir. Bunlar da sinirime dokunur. Bütün gümrükçüler, çerçiler, krallar ve
bütün ba¸ka yurt ve dükkân bekçileri!
Gerçekten, ben de beklemeyi ögrendim. Ve esasli ögrendim. Ama kendimi beklemeyi ve her
¸eyden önce durmayi, gitmeyi, ko¸mayi, siçramayi, tirmanmayi ve dans etmeyi ögrendim.
Ama benim önerim ¸udur; bir süre sonra yeri gelip de uçmayi ögrenmek isteyen, önce ayakta
durmayi, yürümeyi, ko¸mayi, tirmanmayi ve dans etmeyi ögrenmelidir. Bunlar olmadan
uçulmaz!
Ip merdivenlerle nice pencerelere tirmanmayi ögrendim. Kemikli bacaklarimla yüksek
siriklara tirmandim. Aklin yüksek siriklari üzerine oturmanin bana verdigi mut luluk az
degildi.
Büyük sütunlar üstünde küçük alevler gibi parildamak. Bu bir dü¸, çünkü i¸ik küçüktür. Fakat
yolunu kaybetmi¸ gemiler ve kazazedeler için büyük avuntudur!
Birçok dolambaçli yollarda dola¸arak kendi hikmet ime ula¸tim. Gözümün kendi
uzakliklarima daldigi yerlerde bir merdiven üstünde yükseklere tirmanmadim. Ben yol
sormayi sevmem. Bütün bunlar sinirime dokunur. Yolu, yollara sordum ve onlari böyle
denedim.
Bütün yürüyü¸üm bir deneme ve bir sormaydi. Gerçekten, böyle sorularin cevabini vermeyi
de ögrenmeli. Bu benim ho¸uma gider.
Bu ne iyi, ne kötüdür. Fakat benim zevkimdir. Ne ondan utanirim, ne de onu gizlerim.
I¸te benim yolum. Ya sizinki? Bana yol soranlara ¸u cevabi verdim; “Yol mu? Böyle ¸ey
yoktur. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Eski ve Yeni Levhalar Üstüne
1
¸urada oturuyorum ve etrafimda eski, kirilmi¸ levhalar ve yeni, yari yazilmi¸ levhalar
bulundugu halde bekliyorum. Benim saat im ne zaman çalacak? A¸agiya inecegim saat ,
grubumun saat i. Çünkü bir defa daha insan içine gitmek ist iyorum.
I¸te bunu bekliyorum. Çünkü önce saat imin çaldigina dair i¸aret lerin belirmesi gerekir. Yani,
gülen aslan ve güvercin sürüsü!
Bu aralik, kendi kendimle konu¸uyorum. Kimse bana yeni bir ¸ey anlat miyor. Bari kendimi
kendime anlatayim.
2
Insanlar arasina vardigimiz zaman eski bir bo¸ inanca sahip olduklarini gördüm. Hepsi
insanlar için iyi ve kötü olan ¸eyleri bildiklerini saniyorlardi.
Erdemlerden bahsetmek onlara eski ve yorgun bir inanç gibi geliyordu. Ve iyi uyumak
isteyen, yataga yatmazdan önce iyiden ve kötüden söz ediyordu.
Ben ¸öyle diyerek uykularini kaçirdim; “Iyi ve kötünün ne oldugunu yaraticidan ba¸ka henüz
kimse bilemez! Yaratici ise, insanlara bir hedef yaratan ve topraga bir anlam ve gelecek
verendir. Ancak, bu yaraticidir ki iyi yi ve kötüyü yaratir. ”
Onlara eski ders kürsülerini ve bütün eski inançlarini yiktirdim. Erdem üstat larini, azizlerini,
¸airlerini ve dünya kurtaricilarini onlara gülünç gösterdim.
Kötülük dolu egemenleri ve hayat agaci üstünde pinekleyip, bezginlik saçanlari onlara gülünç
gösterdim.
Bir le¸ ve sirt lan gibi, onlarin büyük mezar caddelerine bizzat oturdum ve onlarin
geçmi¸lerine ve kof saltanatlarina güldüm.
Gerçekten, ögüt verenler ve deliler gibi onlarin küçük büyük ¸eylerine öfke ve kinle
haykirdim. En iyi ¸eylerinin bi le küçük oldugunu hatt a en kötü ¸eylerinin bi le küçük oldugunu
haykirdim! Ve böyle güldüm.
Benim dagda dogmu¸ egemen özlemim ve vah¸i hikmet im içinde haykirdi ve güldü; benim
büyük ve kanat çirpan özlemim!
Özlemim çok defa gülerken beni a¸agi yukari firlatti. Böylece güne¸ten sarho¸ olmu¸ bir
hayret oku halinde korkuyla uçtum.
Uzak gelecege uçtum. Henüz hiçbir rüyada görülmeyen gelecege, kimsenin hayal etmedigi
kadar sicak bir güneye; tanrilarin çiplak dans ettikleri yere!
Simgelerle konu¸mak ve ¸airler gibi kekelemek, gerçekten ¸air olmaya mecbur olduguma
utaniyorum!
O zamanlar bütün olu¸lari bir ilahi dans ve bir ilahi cüret diye dü¸ünüyor ve dünyayi çilgin ve
kendine dogru kaçar buluyordum.
Birçok ilahin sonsuz bir kaçi¸malari ve tekrar aramalari ve birçok ilahin birbirlerine zit
konu¸malari, birbirlerine zit i¸itmeleri ve birbirlerine zit olarak olmalari!
Bana zaman, ‘ an’ lardan ibaret oldugu dü¸üncesini veriyor; zorunluluklarin bizzat özgürlük
oldugu ve özgürlügün dikenleriyle mut luluk içinde oynadigi zamanlar.
Benim de eski ¸eytanimi ve ezeli dü¸manimi, yani agirligin ruhu ve onun yarattigi her ¸eyi
tekrar gördügüm zaman! Cebir, kanun, zaruret, sonuç, amaç, irade ve iyi ve kötü…
Üstünde dans edilecek ve dans edilip geçilecek bir ¸ey bulunmamali mi? Hafif ¸eyler için,
köstebekler ve agir cüceler bulunmamali mi?
3
Yine orada idi ki; ‘Insanüstü’ sözünü söyleyen, insanin geçilmesi gereken bir yol oldugunu ve
onun bir amaç degil bir köprü oldugunu ve insanin yeni sabah kizilliklarina yol açacak olan
öglenini ve ak¸amini mut lulukla övmesi gerekt igini söylemi¸t im.
Büyük ögle, erguvandan ikindi ve ak¸am kizilliklari hakkinda Zerdü¸t ’ün sözleri bunlardi.
Gerçekten, onlara yeni yildizlar ve yeni geceler gösterdim ve gülmeyi bir alaca çadir gibi,
bulut lar, gece ve gündüz üstüne gerdim.
Bütün ¸iirlerimi ve dü¸üncelerimi onlara ögrettim. Insanda parçalar halinde, bilmece ve garip
rastlantilar ¸eklinde bulunan ¸eyleri birle¸t irip tek bir ¸iir haline get irmeyi ögrettim.
¸air, bilmece çözücüsü ve rast lantinin kurtaricisi olarak, onlara geleceklerini yaratmayi
ögrettim. Yaratarak kurtari¸i ögrett im.
Iradelerine “Ben böyle istedim ve böyle isteyecegim!” dedirt inceye kadar, insana geçmi¸inden
kurtulmayi ögrett im.
Yalniz bunun kurtulu¸ oldugunu ve kurtulu¸un bundan ibaret oldugunu ögrettim.
¸imdi onlarin arasina son defa girebilmek için kendi kurtulu¸umu bekliyorum.
Çünkü insanlar arasina bir defa daha gitmek isti yorum. Onlarin arasina inmek ist iyorum.
Onlara en degerli armaganimi, ölürken vermek ist iyorum!
Bunu en zengin varlik olan güne¸ten, bati¸i sirasinda ögrendim. Güne¸ batarken, tükenmez
hazinelerinden denize altin saçar. Öyle ki en fakir balikçi bile, altin küreklerle kürek çeker.
I¸te bir zamanlar bunu gördüm ve bunu izlerken gözya¸larima doyamadim.
Zerdü¸t de güne¸ gibi batmak ist iyor. I¸te bunun için etrafinda eski, kirilmi¸ levhalar ve yeni,
yari yazilmi¸ levhalar bulundugu halde oturuyor ve bekliyor.
4
Bak, ¸urada yeni bir levha var. Fakat onu benimle birlikte vadi ye ve etten kalplere ta¸iyacak
karde¸lerim nerede?
Büyük sevgim böylece en uzak hedeflere yöneliyor. En yakinlarin, koruma! Insan, atlanmasi
gereken bir ¸eydir.
At lamanin birçok yollari ve tarzlari vardir. Bunun çaresine bak! Yalniz bir ¸aklabandir ki
insanin üstünden siçranip geçebilecegini dü¸ünür.
En yakininda kendini yok et ve gasp edebilecegin bir hakki kendine verdirme!
Yaptigin ¸eyi, ba¸kasi senin adina yapamaz. Senin yaptigin ¸eye ba¸kasi senin adina kar¸ilik
veremez.
Kendini yönet emeyen, boyun egmelidir. Bazilari kendilerini yönet ebilirler.
Fakat kendilerine boyun egebilmeleri için çok eksikleri vardir.
5
Soylu ruhlarin tarzi budur. Onlar hiçbir ¸eyi bedavadan istemezler, hele hayati!
Halk tabakasindan olan, amaçsiz ya¸amak ister. Fakat biz, bize verilmi¸ olan hayata kar¸ilik
ne verebilecegimizi dü¸ünürüz!
Gerçekten ¸u kibar bir sözdür: “Hayatin bize adadigini, hayattan almaliyiz.”
Tat vermeden tat almak istememeli.
Tat ve namus en utangaç ¸eylerdir. Her ikisi aranmak istemez. Bunlara sahip olmali, fakat
daha iyisi suç ve aci aramali.
6
Ey karde¸lerim, ilk olan ¸eyler daima kurban edilir. Biz i lk ¸eyleriz.
Hepimiz gizli kurban masallarina kaniyoruz. Eski put larin hatiri için yaniyoruz ve
kizartiliyoruz.
En iyi ¸eyimiz yenidir. Bu, eski damaklari gidikliyor; et imiz körpe ve derimiz bir kuzu derisi.
Nasil olur da eski putperestleri tahrik etmeyiz!
En iyi ¸eyimizi kizartma yapan eski putperest, kendi içimizde oturur. Ah karde¸lerim, nasil
olur da ilk olanlar kurban olmazlar!
Fakat bizim tarzimizin geregi budur. Ve ben, kendilerini korumak istemeyenleri severim. Bo¸
yere harcananlari bütün kalbimle severim. Çünkü onlar kar¸iya geçenlerdir.
7
Gerçekten, dogru olmayi pek azlari ba¸arir! Ve bunu ba¸aranlar da bunu istemezler. Hele
iyiler, hiç!
Ah bu iyiler, iyi insanlar hiçbir zaman gerçegi söylemezler; ruh için, böyle iyi olmak bir
hastaliktir.
Bu iyiler bagi¸larlar. Teslim olurlar. Kalpleri yumu¸aktir ve uyumludurlar. Fakat boyun egen
kendisini i¸itmez!
Iyiler gözünde kötü denen ¸eyler bir araya gelmeli ki; bir gerçek dogabilsin! Ah karde¸lerim,
böyle bir gerçek yaratmak için yeter derecede kötü müsünüz?
Korkunç araba, uzun güvensizlik, gaddar hayir, bikkinlik, canlidan kesme; bütün bunlarin bir
araya gelmesi ne kadar nadirdir! Fakat gerçek, bu tohumlardan meydana gelir!
¸imdiye kadar bütün bilgiler, kötü vicdanlarin yaninda yet i¸mi¸t ir! Ey gerçegi kavrayanlar,
eski levhalari parçalayiniz, parçalayiniz!
8
Suyun sütunlari olsa ve irmagin üstünde köprü ve parmaklik bulunsa, her ¸eyin akintida
olduguna kimse inanmaz.
Budalalar bile buna it iraz ederler. Ve derler ki her ¸ey akiyor mu? Irmagin üstünde sütunlar ve
köprüler var ya! Köprünün üstünde her ¸ey sabittir. Bütün degerler, köprüler, iyi ve kötü
kavramlari... Bunlarin hepsi sabittir. Hele azili ki¸, irmaklar dondurucusu gelince; en ¸akacilar
bile güvensizligi ögrenirler ve o zaman yalniz budalalar degil; herkes, her ¸ey sabit durmali
mi?” der.
“Aslinda her ¸ey sabitt ir. ” Bu ki¸a yaki¸ir bir derst ir. Verimsiz zaman için elveri¸li bir ¸eydir.
Ki¸ uykusuna dalanlar ve soba ba¸inda pinekleyenler için bu iyi bir avuntudur.
“ Aslinda her ¸ey sakindir. ” sözüne lodos it iraz eder!
Lodos bir öküz. Ekine yaramayan bir öküz, öfkeli bir öküz, bir yikici ki öfkeli boynuzlariyla
buzu kirar! Ve buz da köprüleri yikar!
Ah karde¸lerim he ¸ey akinti halinde degil mi? Bütün köprüler ve parmakliklar suya dü¸medi
mi? Iyi ve kötüye artik kim tutunacak?
Yazik bize, ya¸asin, lodos esiyor! Karde¸lerim bütün sokaklarda bu ögüdü veriniz!
9
Eski bir dü¸ünce vardir ki adi ‘ iyi’ ve ‘ kötü’dür. Bu inancin tekerlegi ¸imdiye kadar falcilar
etrafinda dönmü¸tür.
Bir zamanlar falcilara inanirlardi. Onun için her ¸eyin yazgi olduguna ve yazginin gereginin
zorunlu olduguna inanirlardi.
Sonra da bütün falcilara inanmaz oldular. Ve ¸una inanir oldular; “Özgürlük her ¸eydir.
Istedigin her ¸eyi yapabil irsin. ”
Karde¸lerim ¸imdiye kadar yildizlar ve gelecek hakkinda ancak bo¸ inançlar ileri sürülmü¸tür.
Fakat bir ¸ey bilinmemi¸t ir. Onun için ¸imdiye kadar iyi ve kötü hakkinda yalniz bo¸
inançlara dü¸ülmü¸ fakat bir ¸ey bilinmemi¸t ir.
10
“Çalmamalisin! Öldürmemelisin!” bir zamanlar bu sözler kutsaldi. Bu sözlerin kar¸isinda diz
bükülür, kafa egilir ve pabuç çikarilirdi.
Fakat size soruyorum, dünyada böyle kutsal sözlerden daha beter hirsizlar ve kat iller nerde
vardir?
Bizzat hayatin içinde hirsizlik ve öldürme yok mudur? Böyle sözler kutsal sayilinca, bununla
bizzat gerçek katledilmi¸ olmadi mi?
Yoksa hayata zit ve hayattan ürküt en bir ölüm ögüdü müydü bu? Karde¸lerim parçalayiniz,
eski levhalari parçalayiniz!
11
Geçmi¸ olan her ¸eye kar¸i benim acima duygum, onlarin feda edilmi¸ olmasini görmektir.
Her cinsin acima duygusuna, ruhuna ve çilginligina kurban edilmi¸ ve her ¸ey onun köprüsü
haline gelmi¸t ir.
Büyük bir diktatör ortaya çikabilir ki, kendi lüt fu ve ¸iddet iyle bütün geçmi¸ ¸eyleri bir köprü,
bir i¸aret, bir çigirt kan ve bir horoz sesi olmaya zorlayabilir!
Fakat ¸u da ba¸ka bir tehlike ve benim ba¸ka acimamdir; halk tabakasindan olanin
dü¸ünceleri, dedesine kadar varir ve dedesinde zaman biter.
Böylece bütün geçmi¸ ¸eyler feda edilmi¸t ir. Çünkü bir defasinda olabilir ki halk tabakasi
egemen olur ve sig sularda bütün zamani bogar.
Onun için karde¸lerim, yeni bir soylular sinifi gereklidir ki halk tabakasina zit hareket etsin ve
yeni levhalar üstüne yeniden ‘soylu’ kelimesini yazsin.
Soylulugun var olabilmesi için birçok soyluya ve çe¸it çe¸it soylulara iht iyaç vardir. Yoksa
zamaninda bir simgeyle ifade ettigim gibi “tanrilik odur ki tanrilar vardir. Fakat tanri yoktur. ”
12
Ah karde¸lerim size yeni bir soyluluk göstermek ve ögretmek ist iyorum. Siz, gelecegin
ekincileri, yet i¸t iricileri ve taniklari olun.
Evet, para soylulugu, bezirgân soylulugu gibi satin alabileceginiz bir soyluluk degil; çünkü
alinabilen ¸eyler degersizdir!
¸erefiniz, soy sopunuzdan degil, gideceginiz yoldan gelmeli. Sizi geçmek isteyen iradeniz ve
adimlariniz… Yeni ¸erefiniz bu olmali!
Gerçekten, bir prense u¸aklik etmi¸ olmak degil, ne var bu prenslerde? Ve duran bir ¸ey, daha
saglam dursun diye desteklemek degil! Sülaleniz saraylarda görevli diye degil! Ve siz bir
flaman gibi sig havuzlarda uzun zaman oturmaya ali¸tirildiniz diye degil. Çünkü durabilmek
görevli takiminin bir becerisidir ve görevli takimi ölümden sonra gelecek mutluluga inanirlar,
oturabilmeyi isterler.
Kutsal tanidiginiz bir ruh, at alarinizi sevimli diyarlara götürdü diye degil. Ben bunu övmem.
Çünkü agaçlarin en kötüsü olan ‘haç’in yet i¸t igi ülke övülecek bir yer degildir.
Ve gerçekten, bu ‘ kutsal ruh’ ve onun ¸övalyeleri nereye sefer ett ilerse; keçiler, kazlar ve put
kafalar önde yürümü¸tür!
Ah karde¸lerim, soylulugunuz geriye degil ileriye bakmali! Bütün ata ve ecdat diyarlarindan
sürülmelisiniz!
Çocuklarinizin ülkesini sevmelisiniz. Bu sevgi, sizin yeni soylulugunuz olmali. En uzak
denizlerde, henüz ke¸fedilmemi¸ diyarlar! Yelkenleriniz o tarafa açilmali. Ve onu
aramalisiniz!
Babalarinizin çocugu olmak günahini, çocuklarinizda gidermelisiniz.
Bütün geçmi¸i böyle kurtarin. Size bu yeni deger levhasini gösteriyorum!
13
“Ya¸ayip da ne olacak? Ya¸ama bo¸ ¸ey, ya¸ama saman dövmek, ya¸ama yanip da
isinmamak.” Bu eski gevezeliklere hâlâ özdeyi¸ diyorlar. Fakat bu sözler eski oldugundan,
daha fazla deger veriliyor. Bataklik bile soyluluk veriyor.
Çocuklar ¸öyle diyebilirlerdi; “Ate¸ten korkuyorlar, çünkü at e¸ onlari yakiyor! Eski masal
kitaplarinda çocukça çok ¸ey var ve her zaman saman döven, dövmenin nasil kar¸isinda
olsun? Böyle del ilerin çenelerini kapamali!”
Böyleleri masaya otururlar ve bir ¸ey get irmezler, hatta yemek istegini bile. Böyle oldugu
halde “her ¸ey bo¸!” diye mirildanirlar.
Ah karde¸lerim, iyi yemek, iyi içmek hiç de kötü bir ¸ey degil! Hiç bir zaman ho¸nut
olmayanlarin, deger yargilarini parçalayiniz, parçalayiniz!
14
“Temize her ¸ey temizdir!” Halk böyle der. Fakat ben de derim ki; “Domuza her ¸ey
domuzdur!”
Onun için hayalciler ve kalpleri burkulmu¸ bezginler ¸öyle söylerler; “Dünya acayip bir
pislikt ir. ”
Çünkü bunlarin hepsi temizlenmeyen ruhlardir. Hele öte dünyaya göçmeden, rahata
kavu¸amayanlar! Ötedünyalilar!
Ho¸larina gitmese de yüzlerine kar¸i ¸unu diyecegim; onlarin dünyasi insan makat ina benzer.
O kadari dogru.
Dünyada çok pislik var, bu da dogru! Fakat dünya bu yüzden garip bir pislik degildir.
Dünyada birçok ¸eylerin kötü koktugu sözünde bir gerçek var. Fakat bizzat bir ¸eyi zorla
yapma, kanat lar ve pinarlar bulan kudret ler yaratir!
En iyide bile igrenecek bir taraf vardir. En iyi bile yok edilmesi gereken bir ¸eydir.
Karde¸lerim, dünyada çok pislik bulundugu sözünde çok gerçek var!
15
Dindar ötedünyalilari, vicdanlarina baglilikla ve sanki dünyada bundan daha yanli¸ ve bozuk
bir ¸ey yokmu¸ gibi ¸öyle sözler söylediklerini i¸ittim:
“Birak dünyayi kendi ba¸ina! Ona kar¸i bir parmak bile kaldirma.
Birak kim isterse bogazlasin, biçaklasin, söksün ve kazisin. Buna kar¸i da parmak kaldirma.
Bu suretle dünyadan vazgeçmeyi ögrenirler.
Ve kendi akil ve kavrayi¸ini bizzat kendin bogazlamalisin! Çünkü bu, bu dünyaya ait bir
akildir. Bu ¸ekilde dünyadan siyrilmayi ögrenirsin!”
Karde¸lerim, softalarin bu eski deger yargilarini parçalayiniz, parçalayiniz. Dünyaya ift ira
eden bu sözleri parçalayiniz!
16
“Çok ¸ey ögrenen, ¸iddet li tutkularini unutur. ” Bütün karanlik sokaklarda fisildanan söz
budur.
“Hikmet, adami yorar. Bu dünya buna degmez; sen bir tutku besleme!” Bu yeni levhayi, pazar
yerlerinde bile asili buldum.
Karde¸lerim bu yeni levhayi da parçalayiniz! Bu ögüdü verenler, dünya yorgunlari, ölüm
ögütleyen ve bostancilardir; çünkü bakin bu da bir u¸aklik ögüdüdür. Onlarin güç ögrenmeleri
ve en iyi ¸eyi ögrenmeyi¸leri ve her ¸eyi pek çarçabuk yapi¸lari, yemesini bilmeyi¸leri,
midelerinin bozuklugu bundan!
Onlarin ruhu bir bozuk midedir, ölüme özendirir! Karde¸lerim, gerçek ruh bir midedir. Hayat
bir keyif çinaridir. Fakat bütün bu kederlerin nedeni olan bozuk midenin bütün kaynaklari
zehirlenmi¸t ir.
Kavramak; bu aslan iradeliye keyif verir! Fakat yorulana, hükmedilir. Ve bütün dalgalar
onunla oynar.
Zayif insanlarin tarzidir bu. Yollarini ¸a¸irirlar. Ve sonunda yorgunluk onlara sorar; “Durup
dururken neden yola çiktin. Hepsi anlamsiz.”
“Her ¸ey anlamsiz! Hiçbir ¸ey istememeli!” Bu ögüt onlarin kulagina ho¸ gelir. Oysaki bu bir
u¸aklik ögüdüdür.
Karde¸lerim, Zerdü¸t bütün yol yorgunlarina serin ve sert bir rüzgâr gibi geliyor. O birçok
burunlari aksirtacak.
Benim özgür nefesim duvarlar arasindan da geçer. Hapislere ve tutsak ruhlara da girer.
Irade kurtulmali! Çünkü istemek yaratmaktir. Benim ögüdüm bu. Ve siz sadece yaratmak için
ögrenmelisiniz. Ve ögrenmeyi, iyi ögrenmeyi benden ögrenmelisiniz.
Kulagi olan i¸itsin.
17
I¸te deniz kar¸ida! Yol oradan belki büyük âdeme geçer. Fakat bu belkiyi, kim kabul edecek?
Sizden kimse ölümün genzine atilmak istemez! O halde nasil dünyadan bezmi¸ oluyorsunuz!
Dünyadan bezgin! Fakat henüz topraktan uzakla¸mi¸ bile degilsiniz! Hala sizi topraga ¸ehvet li
ve kendi toprak yorgunlugunuza â¸ik buluyorum!
Dudaklariniz bo¸una sarkmiyor. Onlarda henüz bir küçük dünya arzusu var ve gözlerde
unutulmaz bir dünya keyfinin bulutçugu yüzmüyor mu?
Evren üzerinde birçok degerli ke¸if vardir. Kimi faydali kimi ho¸… Bunlarin hatiri için
dünyayi sevmeli.
Ve bazi ke¸ifler de var ki kadin memesine benzer. Hem faydali, hem ho¸!
Fakat siz dünya yorgunlari, dünya tembelleri, sizi kirbaçla ok¸amali! Kirbaç darbeleriyle sizi
tekrar ne¸elendirmeli.
Çünkü dünyayi kendinden bezdiren, hasta ve ya¸ama yorgunlari degilseniz, kurnaz
tembellersiniz veya çanak yalayici keyif kedilerisiniz. Tekrar keyiflenmeyecekseniz
göçmelisiniz!
¸ifasi olanaksiz olanlara hekimlik etmemeli. Zerdü¸t bunu ögret iyor. Böylece ötedünyaya
göçmelisiniz. Fakat hayata bir son vermek, bir yeni misra bulmaktan daha fazla cesaret ister.
Bütün doktorlar ve ¸airler bunu bilirler.
18
Karde¸lerim, yorgunlugun yarattigi levhalar vardir. Tembelligin yarattigi levhalar vardir.
Bunlar ayni ¸eyi söyleseler de farkli dinlenmek isterler...
¸u alçaga bakin! Hedefine az bir uzaklik kalmi¸tir, fakat yorgunluktan inat la kuma yatmi¸tir
bu yigit!
Yorgunluktan yola, evrene, hedefe ve kendine esneyip duruyor. Daha bir adim bile atmak
istemiyor bu cesur!
¸imdi güne¸ onu kizartiyor ve köpekler terini yaliyor. Fakat o inadindan yattigi yerde yatiyor
ve rezil olmayi tercih ediyor.
Hedefinden az bir uzaklikta rezil olmak! Gerçekten, onu saçlarindan göge çekmeye mecbur
kalacaksiniz bu kahramani!
Birakin yattigi yerde yatsin! Ve serinlet ici ve bayiltici yagmurla, uyku; o avutucu, ona gelsin.
Kendiliginden uyanincaya kadar birakin onu yatsin. Yorgunlugu ve yorgunlugun bütün
izlerini üstünden atincaya kadar yatsin!
Yalniz karde¸lerim; köpekleri, miskin sokulanlari, bütün sürü halinde sokulanlari ve her
kahramanin terine yapi¸an i¸ikli alayini ondan uzakla¸tirin!
19
Etrafima çemberler ve kutsal sinirlar çiziyorum. Benimle birlikte daha yüksek daglara
çikanlar azaliyor. Gittikçe kutsalla¸an daglardan bir si lsile in¸a ediyorum. Karde¸lerim,
benimle nereye kadar çikabilirseniz çikin, ama yaninizda bir asalak bulunmasin.
Asalak; sokulgan, yapi¸kan bir solucandir ki sizin hasta ve yarali yerlerinizde semirmek ister.
Ve onun becerisi yükselen ruhlarin yorulduklarini söylemekt ir. Onlarin kederlerine ve nazik
utançlari içine igrenç yuvasini yapar.
Kuvvet linin zayif ve soylunun fazla yumu¸ak oldugu yere, o, igrenç yuvasini yapar. Asalak
büyügün, küçük, yarali kö¸elerine yerle¸ir.
Bütün olu¸ halindeki ¸eylerin en yüksek ve en alçak tarafi nedir? Asalak, en alçak ¸eydir.
Fakat en yüksek olan, en çok asalak besleyecekt ir.
Ruh ki en uzun merdivene sahipt ir. Ve en derinlere kadar inebilir. Nasil olur da parazit lerin
çogu onun sirtina binmez?
En geni¸ ruh ki kendi içinde en uzaklara gidebilir, aldanabilir ve sapabilir; en gerekli ¸ey ki
keyfi yüzünden gelecege göçer. Olu¸ halindeki ruh ki gelecege dalar, varligi ki iradeyi ve
tutkuyu ister.
En geni¸ ruh ki kendi kendinden kaçan en geni¸ dairelerde kendine yet i¸ir ve del ilik ona en
tatli ¸ekilde seslenir.
Kendi kendini en çok seven ve içinde her ¸eyin akinti ve zit akintisi, med ve cezri bulunur.
Nasil olur da en yüksek ruh en kötü parazit leri ta¸imaz!
20
Karde¸lerim ben zalim miyim? Fakat ben diyorum ki dü¸eni itmeli de!
Bugün dü¸en, hayal kirikligina ugrayan her ¸ey; onlari kim tutabilir? Fakat ben onlari itmek
de isterim!
Kayalari, yalçin derinliklere yuvarlamanin keyfini bilir misiniz? Bugünkü insanlara bakin.
Nasil benim derinliklerime yuvarlaniyorlar?
Karde¸lerim, ben daha iyi oyuncularin bir öncüsüyüm, bir örnegiyim! Benim örnegime uyun.
Uçmayi ögretemiyorsaniz, daha çabuk dü¸meyi ögretin bari!
21
Ben cesurlari severim. Fakat kiliç olmak yetmez. Beklemesini de bilmeli!
Çok defa kendisine güvenmek ve sessizce geçip gitmek daha büyük cesarettir. Böylece insan
kendisini daha degerli dü¸manlar için saklami¸ olur.
Kin beslenecek dü¸manlariniz olmali. Fakat hakaret e deger dü¸manlariniz olmamali.
Dü¸manlarinizla gurur duymalisiniz. Bir zamanlar bunu ögrett im.
Karde¸lerim, daha degerli dü¸manlar için kendinizi saklayin. Onun için çok dü¸manlarin
önünden geçip gidin. Hele ulustan, uluslardan söz eden sokak takimini, bir tarafa birakin.
Onlarin leh ve aleyhteki fikirlerine aldirmayin. Çok haksizlik vardir. Bunlari seyreden,
öfkelenir.
Onlarin içine bakmak onlara saldirmakla birdir. Onun için ormanlara kaçin ve birakin kiliciniz
uyusun!
Kendi yollarinizi yürüyün! Birakin halk ve uluslar kendi yollarindan gitsinler. Fakat bu yollar
bir tek ümit i¸igi bile göstermeyen karanlik yollardir!
Varsin oralarda bezirgânlar hükmetsin. Orada parlayan her ¸ey çerçi altinidir. Artik krallar
devri geçti. Bugün ulus denen ¸ey artik bir krala layik degildir.
Bakin, ¸u uluslara nasil çerçiler gibi her süprüntülükten en küçük çikarlari derliyorlar!
Gizlice birbirlerini izlerler. Birbirlerinden bir ¸ey a¸irmaya ugra¸irlar. Bunun adina da iyi
kom¸uluk derler. Nerede o eski aziz zamanlar ki bir ulus “Ben ba¸ka uluslara egemen olmak
isterim. ” derdi.
Çünkü karde¸lerim, en iyi olan hükmetmelidir. Ve en iyi olan hükmetmek ister. Ba¸ka türlü
konu¸ulan yerlerde en iyi insan yok demekt ir.
22
Eger ekmek bedava olsaydi bunlar ne diye haykiracaklardi? Onlarin eglenceleri geçimleridir.
Birakin geçimlerini güç kazansinlar!
Çali¸malarinda da birer yirtici hayvandirlar. Kazanmalari da bir gasptan ibarettir.
Kandirmacalari da çok! Onun için birakin i¸leri güç olsun!
Onlar daha ince, daha kurnaz ve daha insana yakin yirticilar olsunlar. Çünkü insan en iyi
yirtici hayvandir.
Insan bütün hayvanlardan ustaliklar gasp etmi¸tir. Onun için insanin i¸i hepsinden daha
güçtür.
Yalniz, ku¸lar insanlarin üstündedir. Hele bir kere insan uçmayi da ögrenirse eyvahlar olsun!
O zaman gasp arzusu nerelere kadar yükselecek!
23
Erkek sava¸a elveri¸li, kadin dogurgan olmali. Ve her ikisi kafalariyla ve bacaklariyla iyi dans
etmeli. Bir defa olsun dans etmeden geçirilen günü kaybolmu¸ saymaliyiz. Bir gerçek ki
içinde kahkaha yoktur, bize yalan gelmeli.
24
Sizin evlenmeniz, dikkat edin kötü bir baglanma olmasin. Pek acele baglandiysaniz!
Arkasindan zina gelir.
Evlilikte yalan ve evlilikte egriliktense zina daha iyi! Bana bir kadin diyordu ki, ola ki nikâhi
bozdum, fakat nikâh beni daha önce bozdu.
Uygunsuz evlileri en kötü kindarlar olarak buldum.
Onlar artik yalniz olmadiklarinin int ikamini bütün dünyadan almak isterler.
Onun için içt en insanlarin birbirlerine ¸öyle demelerini isterim: “Birbirimizi seviyoruz.
Birakin sevgimizi koruyalim. Yoksa bizim anla¸mami¸ bir aldani¸tan ibaret olur. ”
“Bize bir süre verin, bir küçük evl ilik yapalim. Ve büyük evl ilige elveri¸li olup olmadigimizi
deneyelim! Iki ki¸inin her zaman bir arada bulunmasi büyük bir ¸eydir!”
Bütün içten insanlara bunu öneririm. Eger ba¸ka türlü önerseydim ve ba¸ka türlü konu¸saydim
üst insana olan sevgimin anlami kalir miydi?
Yalniz üremeyin, kendinizi de geçin! Karde¸lerim, i¸te bu i¸ için evlilik bahçesi size yardim
etsin!
25
Her ¸eyin esasi hakkinda bilgili olan, sonunda gelecegin kaynagini ve yeni esaslarini
arayacaktir.
Karde¸lerim, çok geçmez, yeni uluslar meydana çikacak ve yeni pinarlar, yeni derinliklere
dogru çaglayacaktir.
Deprem ki birçok pinari enkaz altinda birakir. Birçok ¸eyleri örter, fakat içten gelen kuvvet leri
ve birçok gizli ¸eyleri meydana çikarir.
Deprem yeni pinarlar meydana çikarir. Eski uluslarin depreminden pinarlar fi¸kirir.
“Bak, burada birçok susuza pinar, birçok özlemliye kalp ve birçok alete bir irade var. ” diye
bagiranin etrafinda bir ulus toplanir. Bu bir deneyimdir.
Emredebilen ve boyun egmeye mecbur olan, böyle denenir. Ah, bu deneyim, nasil uzun bir
aramanin, isabet in, isabetsizligin, ögrenmenin ve yeni deneyimlerin ardindan gelir!
Insan toplulugu bir deneyim ve bir uzun arayi¸tir. Ben bunu ögretiyorum. Bu topluluk
emredecek birini arar.
Karde¸lerim! Bir deneyim, fakat bir anla¸ma degil. Zayif kalplilerin ve yarim yamalaklarin bu
gibi deger yargilarini parçalayiniz, parçalayiniz!
26
Karde¸lerim! Insan gelecegi bakimindan en büyük tehlike kimlerden geliyor? Iyilerden ve
adillerden degil mi? Bu gibiler ¸öyle konu¸urlar ve kalplerinde ¸öyle hissederler:
°Iyiligin ve adalet in ne oldugunu biz bil iriz. Ve biz onlara sahibiz. Bu konuda hâlâ ara¸tirma
yapanlara yaziklar olsun!”
Kötüler ne kadar zarar verirlerse versinler en büyük zarar iyilerden gelir!
Dünyaya ift ira edenler ne kadar zarar verseler de en büyük zarar iyilerden gelir. Karde¸lerim
zamaninda birisi iyilerin ve adillerin kalplerini okumu¸ ve bunlar ‘ yiyici’ lerdir demi¸t i. Fakat
onu anlayamami¸lardi.
Hele iyiler ve adiller onu hiç anlayamazlardi. Çünkü onlarin ruhu iyi vicdanlarinda hapist ir.
Iyilerin budalaligi pek kurnazcadir.
Fakat gerçek ¸udur; iyiler, yiyiciler olmaya mecburdurlar. Ba¸ka türlü olamazlar!
Iyiler kendi özel erdemlerini icat edeni çarmiha germeye mecburdurlar! Gerçek budur.
Iyilerin ve adillerin yurtlarini ve kalplerini ke¸feden ikinci adam “En çok kimden nefret
edersiniz?” diye sorandir.
Yaraticilardan nefret edenler, en çok levhalari ve eski degerleri parçalayana cani derler.
Iyiler yaratamazlar. Onlar sonun ba¸langicidirlar.
Yeni levhalara yeni degerler yazani çarmiha gererler. Kendileri için gelecegi feda ederler.
Bütün insan gelecegini çarmiha gererler!
Iyiler daima sonun ba¸langiciydilar.
27
Karde¸lerim, bir zamanlar “son insan” hakkinda söyledigim sözleri anlami¸ miydiniz?
Bütün insan gelecegi bakimindan, en büyük tehlike kimlerden geliyor; iyiler ve adillerden,
degil mi?
Iyiler ve adilleri parçalayiniz, parçalayiniz. Bu sözümü de anladiniz mi karde¸lerim?
28
Benden kaçiyor musunuz? Ürkütünüz mü? Bu sözlerimden titriyor musunuz?
Ah karde¸lerim, size iyileri ve iyilerin deger yargilarini parçalayiniz dedigim de, insani kendi
açik deniz yolculuguna çikarmi¸tim.
Ve asil ¸imdi insana deh¸et, etrafina bakinma iht iyaci, büyük hastalik, büyük t iksint i ve büyük
deniz tutmasi geliyor.
Iyiler size yanli¸ kiyilar ve yanli¸ güvenler ögretmi¸lerdi. Iyilerin yalanlari içinde dogmu¸ ve
büyütülmü¸tünüz. Iyilerin her ¸eyinde yalan ve sahtekârlik var.
Fakat insan denen dünyayi ke¸feden; insan gelecegini ve dünyasini da bulmu¸tur. ¸imdi artik
benim cesur, uyanik ve sabirli denizcilerim olun!
Karde¸lerim, dogru yürüyün, dogru yürümeyi ögrenin.
Deniz köpürüyor. Birçoklari size tutunarak dogrulmak ist iyor.
Deniz köpürüyor. Her ¸ey denizdedir. Haydi bakalim, eski denizci kalpleri!
Ata diyari mi? Bizim yönümüz, çocuklarimizin diyarina dogrudur! Büyük özlemimiz o tarafa
dogru. Denizden daha çilgin, denizden daha firtinali bir ¸ekilde köpürüyor.
29
Bir zamanlar adi kömür, elmasa demi¸ ki, “Sen niye bu kadar sertsin? Yakin akraba degi l
miyiz?”
Karde¸lerim, ben de size soruyorum: Neden bu kadar yumu¸aksiniz, benim karde¸lerim degil
misiniz?
Neden bu kadar yumu¸aksiniz, neden bu kadar kaçamakli ve uysalsiniz? Neden kalplerinizde
bu kadar inkâr ve yalanlama var. Neden baki¸larinizda bu kadar az yazgi var?
Yazgi ve affetmez yazgi olmak istemez misiniz? Yoksa benimle beraber nasil zafere
ula¸acaksiniz?
Sertliginiz yildirimlari koparmak ve parçalamak istemezse nasil olup da yarat icilikta bana e¸
olabileceksiniz?
Yaraticilar sert olur ve eliniz, binlerce yil bir muma basar gibi bastigi zaman bu size bir
mut luluk vermeli!
Binlerce yilin iradesi üstüne, bir madene yazar gibi, madenden daha sert, madenden daha
soylu yazmak bir mut luluktur. Ancak en soylu olan, çok serttir. Karde¸lerim bu yeni deger
levhasini size veri yorum; “Sert olunuz!”
30
Ey iradem, sen bütün güçlüklere yönel. Ey benim zorunlulugum! Beni küçük zaferlerden
esirge! Yazgim dedigim ruhumun dilegi! Ey içimdeki! Ey üstümdeki beni büyük yazgi için
sakla!
Ey iradem, son büyüklügünü en son büyüklük için sakla. Zaferinde acimasiz ol. Ah kim
zaferine yenilmedi!
Ah, kimin gözü bu mahmur gün dogumunda kararmadi?
Ah, kimin ayagi zaferde sarsilmadi ve ayakta durmayi unutmadi!
Büyük öglede hazirlikli ve olgun bulunmam için, alev halindeki maden yildirimlarina gebe,
bulut ve kabarmi¸ süt lü meme gibi hazir ve olgun olmam için!
Bizzat kendime ve en gizli emelime hazir olmam için, onun okuna bir yay ve onun yildizina
özlemli bir ok gibi hazir olmam için!
“Ögle”sinde olgun ve hazir, parlak bir yildiz ve yok edici güne¸ oklariyla mut lu, bizzat bir
güne¸ ve acimasiz bir güne¸ iradesi ve zafer için yok etmeye hazir bir güne¸ olmak için!
Ey iradem, zorluklara yönel, ey benim zorunlulugum! Beni büyük bir zafer için sakla!
Zerdü¸t böyle dedi.
Îyile¡en Hasta
1
Zerdü¸t, magarasina döndükten az sonra bir sabah, bir çilgin gibi yatagindan firladi, korkunç
bir sesle haykirdi ve yat akta birisi daha varmi¸ da kalmak ist iyormu¸ gibi bir durum aldi.
Zerdü¸t ’ün sesi duyulunca hayvanlari irkilerek ona yakla¸tilar ve Zerdü¸t ’ün magarasina civar
magaralardaki bütün kö¸e bucaklardan bütün hayvanlar uçarak, sürünerek, siçrayarak
firladilar. Fakat Zerdü¸t ¸öyle konu¸tu:
“Uçurumlu dü¸ünce, derinliklerimden yukari çik! Uykucu solucan, ben senin horozun ve tan
zamaninim. Haydi, haydi sesimden uyan!
Kulaklarinin tikacini aç. Dinle! Çünkü ben seni dinlemek ist iyorum! Haydi, haydi! Burada
mezarlara dahi dinlemeyi ögretecek kadar gök gürültüsü var.
Gözlerinden uykuyu, körlügü ve bütün ahmakliklari sil. Beni gözlerinle de dinle. Benim sesim
anadan dogma körler için de bir ¸ifadir.
Ve bir defa uyaninca artik sonsuza kadar uyanik kalmalisin. Koca nineleri, tekrar uyusunlar
diye, uykularindan uyandirmak bana yaki¸maz.
Kimildiyor, geriniyor, horluyor musun? Haydi haydi horlama konu¸! Tanrisiz Zerdü¸t, o
tanrisiz seni çagiriyor!
Ben Zerdü¸t; hayatin sözcüsü, acinin sözcüsü, çevrenin sözcüsü; seni en uçurumlu fikrim seni
çagiriyorum!
Ya¸asin! Geliyorsun, seni dinliyorum. Uçurumun konu¸uyor. En derin yerimi aydinliga
çikardim.
Ya¸asin, haydi, ver elini ha! Birak! Ha ha! Tiksint i, tiksint i, t iksint i… Yaziklar olsun bana!
2
Fakat Zerdü¸t bu sözleri söyler söylemez, bir ölü gibi yikildi. Ve uzun zaman bir ölü gibi
kaldi. Kendine geldiginde solgundu. Titriyordu ve kalkamiyordu. Ve hayli zaman yemek ve
içmek istemedi. Bu hal onda yedi gün sürdü. Fakat hayvanlari gece gündüz yaninda kaldilar.
Yalniz, kartal yiyecek get irmek için yuvadan uçuyordu. Kartal gasp edebildigi ¸eyleri
getiriyor ve Zerdü¸t ’ün yatagina koyuyordu. Bu suret le Zerdü¸t çilekler, bögürt lenler,
üzümler, yaban elmalari ve güzel kokulu otlar ve çam kozalaklari ile çevrilmi¸ bulunuyordu.
Ayakucunda kartalin çobandan güçlükle a¸irabildigi iki kuzu bulunuyordu.
Sonunda, yedi gün sonra Zerdü¸t yataginda dogruldu ve eline bir yaban elmasi alarak kokladi.
Bu koku ho¸una gitti. O zaman hayvanlari Zerdü¸t ’ le konu¸manin zamani geldigine inandilar.
“O, Zerdü¸t,” dediler, “yedi gündür gözünü açamadan yatiyorsun. Ayaga kalkmak istemiyor
musun?
Magarandan di¸ari çik! Dünya bir bahçe gibi seni bekliyor. Rüzgâr sana kavu¸mak isteyen
ho¸ kokularla oynuyor. Ve bütün irmaklar senin pe¸ine dü¸mek ist iyor.
Yedi gündür yalniz kaldigin için, her ¸ey senin özlemini çekiyor. Magarandan di¸ari çik! Her
¸ey senin doktorun olmak ist iyor!
Yoksa sana yeni ve güç bir bilgi mi geldi? Ek¸imi¸ hamur gibi yatiyordun. Ruhun kabariyor
ve bütün kiyilari a¸iyordu. ”
“Ah hayvanlarim!” dedi, Zerdü¸t, “Gevezelige devam edin, birakin ben dinleyeyim! Sizin
gevezeliginiz beni ferahlatiyor. Gevezelik edilen yerde dünya bir bahçeye benzer.
Kelimelerin ve seslerin bulunu¸u ne güzel ¸ey! Kelimeler ve sesler, sonsuz ayrilar arasinda bir
gökku¸agi ve ortada olan köprü degil mi?
Her ruha ba¸ka bir âlem gerek; bir ruh ba¸ka bir ruh için bir öte dünyadir.
En yakin ¸eyler arasinda co¸kun denizler, en güzel bir ¸ekilde yalan söyler. Çünkü en küçük
arayi köprülemek en zor i¸t ir.
Benim için nasil olur da benim di¸imda bir ¸ey bulunur! Di¸ yoktur! Fakat bütün seslerde
bunu unutuyoruz. Ne iyi ki unutuyoruz!
E¸yaya isimler ve sesler verilmesi, insanin onlarla keyiflenmesi için degil midir? Konu¸ma
güzel bir gariplikt ir. Insan onunla her ¸eyin üstünden dans eder geçer.
Bütün konu¸malar ve seslerin bütün yalani ne sevimlidir! Sevgimiz, seslerle rengârenk
gökku¸agi üstünde dans eder.”
Bunun üzerine hayvanlar dediler ki; “Bizim gibi dü¸ünenler için her ¸ey dans eder. O gel ir
elini uzatir, güler, kaçar ve geri gelir.
Her ¸ey gider ve her ¸eyi geri gelir; varligin tekerlegi daima döner. Her ¸ey ölür ve her ¸ey
yeniden çiçek açar. Varligin yili sonsuza devreder.
Her ¸ey kirilir, her ¸ey yeniden yapilir. Varligin evi daima ayni evdir. Her ¸ey ayrilir ve her
¸ey yeniden bulu¸ur. Varligin halkasi daima kendisine sadik kalir.
Varlik her an yeniden ba¸lar ve burada her ¸eyin etrafinda küre döner. Her ¸ey orta,
sonsuzlugun yolu egri!”
Zerdü¸t, “Ey çapkinlar ve laternalar,” dedi ve güldü. “yedi günde yerine gelmesi gereken
¸eyleri ne güzel biliyorsunuz! Ve o korkunç hayvanin bogazima sokulup beni bogdugunu
nasil biliyorsunuz! Fakat ben onun ba¸ini isirarak kopardim ve tükürüp attim. Sizler ondan bir
laterna ¸arkisi mi meydana get irdiniz? Fakat ¸imdi yatiyorum. Bu isirma ve tükürmeden
yorgunum. Ve henüz kendi kurtulu¸umun hastasiyim.
Ve siz bunlarin hepsini izlediniz mi? Hayvanlarim, sizde mi zalimsiniz? Insanlarin yaptigi
gibi benim büyük acima seyirci mi olmak istediniz? Insan en gaddar hayvandir.
Insanin evren üzerinde en ho¸una giden ¸ey dramlar, boga güre¸leri ve çarmiha germelerdir ve
insan cehennemi ke¸fedince, onu evrenin gögü yapti.
Büyük insan bagirinca küçük insan acele ona ko¸ar. Ve keyfinden dili bogazindan sarkar.
Fakat bu ona acimam der.
Küçük adam, hele ¸air, lafla dünyadan ne ustaca ¸ikâyet eder! Onu i¸it in, fakat bütün
¸ikâyet lerde gizli olan hazzi da i¸itmemezlik etmeyin!
Böyle hayat ¸ikâyetçilerini hayat, bir göz kirpmasiyla yener. Çapkin der ki, “Beni seviyorsun
ha, azicik bekle. Henüz senin için zamanim yok. ”
Insan kendi nefsine kar¸i en zalim olan hayvandir.
Günahkârlar, günah çikaranlar, put ta¸iyanlar adini alanlarin ¸iddet li isteklerinde gizli ¸ehvet i
duymazliktan gelmeyin!
Ve bizzat ben insanin ¸ikâyet çisi mi olayim? Ah, hayvanlarim ¸imdiye kadar yalniz ¸unu
ögrendim ki insana iyilik etmek için kötülük yapmak lazimdir.
Ve en kötü ¸ey onun için en iyi kuvvettir. Ve en sert ta¸ en yüksek yaraticinindir. Ve insan
daha i yi ve daha kötü olmalidir.
Insanin kötü oldugunu bilmekle bu i¸kence tahtasina baglanmi¸ olmadim, aksine hiç kimsenin
bagirmadigi bir kuvvet le bagirdim!
°Insanin en kötü tarafi bile küçüktür. Ve insanin en iyi tarafi da pek küçüktür!”
Insandaki büyük bezginl ik; bu beni bogdu. Ve bogazima sokuldu. Falcinin söyledigi de beni
bogdu? “Hepsi bir, degmez, bilmek insani bogar. ”
Önümden uzun bir gündogumu topallayarak geçiyordu. Ölüm yorgunlugunda ve ölüm
sarho¸lugunda bir keder, esneyen bir agizla konu¸uyordu.
Kederim; “Insan daima yeniden gelir. Küçük insan, sen yorgunsun.” diyerek topalliyor ve
uykuya dalamiyordu.
Insanin dünyasi, gözümde bir magaraya dönmü¸tü. Gögsü içine çökmü¸tü ve her canli ¸ey
bana bir kemik ve moloz bir geçmi¸ gibi göründü.
Hüznüm bütün insan mezarlarinda oturuyor ve artik ayaga kalkamiyordu; içimi çekmem ve
sormam, gece gündüz beni boguyor, tirmaliyor ve sizlatiyordu!
“ Ah, insan daima yeniden gelir! Küçük insan daima yeniden gelir!”
Bir zaman en büyük insanla en küçük insani çiplak görmü¸tüm. Birbirlerine çok benziyorlardi
ve en büyügü bile fazla insandi.
En büyügü de çok küçük! Insandan bezginligimin nedeni buydu. En küçük insanin bile daima
yeniden gelmesi! Beni bütün varliktan bezdiren buydu.
Ah, tiksint i, t iksint i, t iksint i!
Zerdü¸t böyle dedi, içini çekt i ve ürperdi. Çünkü hastaligini hatirlami¸ti. Fakat burada
hayvanlari onun sözünü kestiler. “Ey iyile¸me evresinde olan, artik konu¸ma! Dünyanin seni
bir bahçe gibi bekledigi di¸arlara çik.
Di¸ariya; güllerin, arilarin ve güvercin sürülerinin yanina çik! Özellikle öten ku¸larin yanina
git ki ötme ögrenesin.
Çünkü ötmek iyile¸enler için gereklidir. Saglikli olan varsin konu¸sun. Saglam adam da
¸arkilar istese bile iyile¸mektekinin istediginden ba¸ka ¸arkilardir!”
“Siz çapkinlar ve laternalar susun artik!” dedi Zerdü¸t ve hayvanlarina güldü. “ Kendime yedi
günde buldugum avuntuyu ne güzel bildiniz!
Tekrar ¸arki söylemek gerekt igini ve bu iyile¸meyi, bu avuntuyu kendim için buldum. Bundan
da kendinize bir laterna ¸arkisi mi çikarmak ist iyorsunuz?”
°Iyile¸me evresindesin, artik konu¸ma,” dediler hayvanlar; “kendine yeni bir laterna insan,
daha iyi bir laterna ara. Zerdü¸t bak yeni ¸arkilarin için yeni laternalar gerek!
Zerdü¸t, ¸arki söyle ve co¸. Yeni ¸arkilarla ruhunu ¸ifalandir ki sen, henüz hiçbir insana
yazilmami¸ büyük yazgini ta¸iyabilesin!
Zerdü¸t, senin hayvanlarin senin kim oldugunu ve ne olman gerekt igini bi lirler. Bak sen
daima yeniden gelmeyi ögretensin. Senin yazgin bu!
Bunu ögreten ilk insan olursun da bu büyük yazgi senin için en büyük tehlike ve hastalik
te¸kil etmez olur mu?
Bak, senin ögrett igin ¸eyi biz biliyoruz. Her ¸ey ve bizler daima yeniden gelecegiz. Ve bizler
birçok defalar yeniden geldik, bizimle beraber her ¸ey de böyle.
Sen ögretiyorsun ki olu¸un büyük bir yili vardir. Korkunç büyüklükte bir yil! Bu bir kum saat i
gibi daima yeniden çevrilmelidir ki yeniden dolsun ve bo¸alsin.
En büyügü ve en küçügü, bütün bu yillar, e¸it olsun ve biz kendimiz her büyük yilda daima
ayni kalalim. Büyüklügümüzde ve küçüklügümüzde!
Ey Zerdü¸t, sen ¸imdi ölmek isteseydin kendine ne diyecegini bil irdik; fakat hayvanlarin
senden henüz ölmemeni rica ediyorlar!
Sen, aksine t itremeden mut lulukla geni¸ bir nefes alarak konu¸acaktin. Ve ey en sabirli insan,
ölseydin sirtindan agir bir yük ve baski kalmi¸ olacakti!
Diyecekt in ki; ‘I¸te ölüyorum ve kayboluyorum; bir anda bir hiç olacagim. Ruhlar da bedenler
gibi geçicidir.
Fakat nedenlerin dügümü ki ben onun içindeyim, daima geri gelir. O beni yeniden yaratacak.
Ben, kendim daima yeniden geli¸in nedenlerinden birisiyim!
Ben yeniden dogarim bu güne¸le, bu evrenle, bu kartalla ve bu yilanla beraber. Fakat yeni bir
hayata veya daha iyi bir hayata veya ¸imdiki hayatin aynina degil!
Ben daima yeniden gelirim ve ¸imdiki hayat imin aynina, noktasi noktasina ayni. Öyle ki her
¸eye yeniden gelme dersini veririm. Ve yine büyük evren ve insan öglesinden söz ederim. Ve
insanlara ‘Insanüstü’nün gelecegini haber veririm.
Sözümü söyledim ve bu sözüm yüzünden harcanacagim: Benim yazgimin geregi bu. Haberci
olarak, bo¸ yere harcanacagim!
Batmakta olanin kendisini onurlandiracagi saat geldi. Zerdü¸t ’ün ini¸i böyle biter. ’ ”
Zerdü¸t ’ün hayvanlari, bu sözleri söyledikten sonra sustular ve onun konu¸masini beklediler.
Fakat Zerdü¸t onlarin sustugunu duymadi. Gözleri kapali ve uyur gibi bir halde yatiyordu.
Belki de uyuyordu. Çünkü ¸imdi ruhuyla konu¸uyordu. Fakat onu bu derece sakin ve dü¸mü¸
gören yilan ve kartal bu sakinl ige saygiyla, yava¸ça çekildiler.
Büyük Özlem Üstüne
Ey ruhum, sana “zamaninda” ve “önceden” der gibi “bu gün” demeyi ve her ¸ey üstünden
ne¸eyle dans edip geçmeyi ögrettim.
Ey ruhum, bütün kö¸e bucaklardan seni çikardim ve üstündeki tozu, örümcegi ve lo¸lugu silip
süpürdüm.
Ey ruhum, seni küçük utançtan ve kaçamak erdemlerden temizledim ve seni güne¸in kar¸isina
çiplak çikmaya ikna ettim.
Ruh denen firtina ile kabaran denizinin üstüne üfledim ve bütün bulut lari oradan kovdum.
Hatta günah denen bogucuyu bogdum.
Ey ruhum, sana firtina gibi “hayir” demeyi ve açik gök gibi “evet ” demek hakkini verdim.
I¸ik gibi sakin duruyorsun ve “hayir” diyen firtinalar arasindan geçiyorsun.
Ey ruhum, sana yaratilmi¸ ve yaratilmami¸ ¸eyler hakkindaki özgürlügünü iade ettim!
Gelecektekinin keyfini senin kadar kim bilir.
Ey ruhum, sana a¸agilamayi ögrett im. Fakat sülük gibi gelen a¸agilamayi degil büyük, seven
a¸agilamayi! En fazla a¸agiladigi yerde en çok seven a¸agilamayi! Ey ruhum, bizzat
nedenlerini kandirasin diye, kendini kandirmayi ögrettim, denizi kendi yüksekligine çeken
güne¸ gibi.
Ey ruhum, seni boyun egmekten, diz çökmekten ve efendim demekten vazgeçirdim, bizzat
sana “zorunluluklara yönel” ve yazgi isimlerini taktim.
Ey ruhum, sana yeni isimler ve çe¸it li oyuncaklar verdim. Ve sana “yazgi” ve “halkalarin
halkasi” ve “zamanin göbegi” ve “zümrüt çan” dedim.
Ey ruhum, senin dünyana içmek üzere bütün hikmet leri, bütün yeni ¸araplari ve hikmet in eski,
görülmemi¸ derecede sert ¸araplarini verdim.
Ey ruhum, üstüne bütün güne¸leri, bütün geceleri, bütün susmalari ve bütün özlemleri
döktüm. Böylece seni bir asma gibi büyüttüm.
Ey ruhum, ¸imdi artik sik ve altin üzüm taneleri, kabarik memelerle dolu bir asma gibi zengin
ve agir duruyorsun!
Ey ruhum, senden daha fazla seven daha geni¸, daha ku¸atma içinde bir ruh hiçbir yerde
yoktur. Geçmi¸le gelecek, sende oldugu kadar, nerede böyle birbirine yakin bulunur?
Ey ruhum, her ¸eyimi sana verdim ve elim artik bo¸aldi. ¸imdi bana gülümseyerek ve agir
ba¸li; “Hangimiz te¸ekküre borçluyuz?” diyorsun.
Alici aldigi için, verici te¸ekküre borçlu degil mi? Armagan etmek bir zorunluluk degil mi?
Almak bir acima degil mi?
Ey ruhum, kederindeki gülümseyi¸i anliyorum. Senin a¸iri zenginligin, dileyen eller yarat iyor.
Dolgunlugun co¸kun denizlere bakiyor, ariyor ve bekliyor.
Gülümseyen gözlerinin gögünden, a¸iri dolgunlugun özlemi bakiyor!
Evet , ruhum, gülümsemeni görüp de gözya¸larindan erimemek mümkün mü?
Gülümseyi¸indeki iyilige melekler bile gözya¸i döküyorlar.
Senin iyiligin ve fazla iyiligindir ki sizlanmak ve aglamak istemez. Fakat ruhum yine de
gülümsemen gözya¸larina, özlem çeken ve t itreyen agzin hiçkiriklara özlem çekmektedir.
“Her aglayi¸ bir sizlanma ve her sizlani¸ bir suçlama degil midir?” Kendi kendine böyle
diyorsun. Ve onun için ruhum, dertlerini dökmektense gülümsemeyi tercih ediyorsun.
Olgunlugunun bütün acisini ve asmanin hasatçilari beslemesinden dogan özlemini,
gözya¸larinla döküyorsun.
Fakat ruhum, erguvan gamini aglayarak gidermek istemezsen ¸arki söylemeye mecbur
kalacaksin! Bak, sana ¸unlari haber verirken bizzat ben gülüyorum!
Bütün denizler sakinle¸ip senin özlemini dinleyinceye kadar gürleyen ¸arkilar söyle!
Sakin, özlemli denizlerin üstünde sandal yüzünceye kadar, bütün iyi ve kötü garibelerin alt ini
etrafinda zipladiklari esrarli hazine görülünceye kadar gürle!
Irili ufakli hayvanlar, hafif ve tuhaf bacagi olan her ¸ey menek¸e mavisi yollarda dola¸incaya
kadar gürle.
Garip hazineye, gönüllü sandala ve onun efendisine dogru gürle. Bu efendi ise elmas hasat
biçagiyla bekleyen, üzüm koparicidir.
Ey ruhum, senin büyük kurtaricin o adsiz ki adini gelecekteki ¸arkilar bulacak.
Daha ¸imdiden ve gerçekten, daha ¸imdiden müstakbel ¸arkilarin kokusu geliyor! Yaniyor ve
hayal ediyorsun. Daha ¸imdiden derin avuntu pinarlarindan kana kana içiyorsun. Daha
¸imdiden gamin, gelecekteki ¸arkilarin mut lulugunda dinleniyor.
Ey ruhum, sana artik her ¸eyimi ve en son ¸eyimi vermi¸ bulunuyorum, ellerim tamamen
bo¸almi¸tir. Sana ¸arki söylemeyi önermek son i¸imdi.
¸imdi söyle! Sana ¸arki söylemeyi önerdigime göre, kim kime te¸ekküre borçludur? Ama
daha iyisi ey ruhum, bana ¸arki söyle, bana ¸arki söyle, söyle de sana te¸ekkür edeyim. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Diger Dans $ar kìsì
1
“Ey hayat, bu yakinlarda gözlerinin içine baktim. Gece gözünde altin piriltisi gördüm. Bunun
verdigi keyift en kalbim duruyordu. Gece sularinda altin bir kayigin parildadigini gördüm.
Batmakta olan, içen, tekrar i¸aret veren altin bir sal lanti kayigi!
Dans dü¸künü olan ayagima bir göz attin; gülen, soran, eriten, sallayan bir baki¸.
Seni anlamak için, topuklarim gerildi ve ayak parmaklarim dinlendi. Dansörün kulagi ayak
parmaklarinda olur!
Sana dogru siçradim. Sen geriye çekildin. Dalgalanan saçlarin bana dogru uzadi.
Senden ve yilanlarindan uzaga siçradim. O zaman yari usta ve arzu dolu gözlerle kar¸imda
duruyordun.
Egri baki¸larla bana egri yollar gösterdin. Ayagim egri yollarda sürçmeyi ögrendi!
Yakinligindan korkarim. Seni uzaktan severim. Senin kaçi¸in beni çeker. Senin araman beni
durdurur. Aci çekiyorum. Fakat senin hatirin için ne acilara katlanmam ki!
Onun soguklugu yakar, kini igfal eder, kaçi¸i baglar, alçakgönüllü davrani¸lari tahrik eder.
Ey büyük baglayici, sarici, aldat ici, arayici, bulucu, senden kim nefret etmez! Ey masum,
sabirsiz, rüzgâr gibi aceleci, çocuk gözlü suçlu, seni kim sevmez!
Garip sargi, beni ¸imdi nereye çakiyorsun? Ey tatli yabani av ve ey nankör, benden yine
kaçiyor musun?
Dans ederek seni izlerim. En küçük izlerinde de seni izlerim. Neredesin? Bana elini, hiç
olmazsa bir parmagini ver!
Burasi magara ve çit. Yolumuzu ¸a¸iracagiz. Dur, sakin dur. Bayku¸larin ve yarasalarin
hi¸iltilarini duymuyor musun?
Ey bayku¸, ey yarasa, beni maymunla¸tirmak mi ist iyorsun? Neredeyiz? Bu ulumayi ve
dalamayi köpeklerden ögrendin.
Beyaz di¸lerinle beni sevimli isiriyorsun. Kizgin gözlerin perçemlerinin arasindan bana dogru
firliyor?
Bu; ta¸, agaç üstünde bir danstir. Ben bir avciyim. Benim köpegim mi yoksa dag keçim mi
olmak istersin?
¸imdi yanima gel. Ve korkunç siçrayici çabuk gel, at la ¸uradan! Yaziklar olsun, siçrarken
bizzat ben dü¸tüm!
Ey cüret, yattigimi gör ve acima dilendigime bak. Seninle daha iyi yollara gitmek isterdim.
Sakin alaca fundaliklar arasinda sevimli bir yol! Veya kar¸idaki göl boyunca, orada alt in
baliklar yüzerler ve dans ederler!
¸imdi yorgunsun ha? Kar¸ida koyunlar ve ak¸am kizilliklari. Çoban kaval çalinca uyumak ho¸
degil mi?
Bu kadar bitkin, yorgunsun ha? Ben seni ta¸irim, birak kollarin dü¸sün! Susuzluk çekersen
verecek bir ¸eyim var. Fakat sen onu içmek istemezsin!
Ah bu melun, kivir kivir yilan. Nereye kaçtin? Fakat yüzümde pençenin izlerini ve kirmizi
lekelerini duyuyorum.
Senin saf çobanin olmaktan biktim! Ecinni, ¸imdiye kadar hep ben sana ¸arki söyledim. ¸imdi
de sen bana bagir!
Kirbacimin temposuna göre dans etmeli ve bagirmalisin! Kirbaci unutmadim ya? Hayir!”
2
Hayat bana zarif kulaklarini kapayarak ¸öyle cevap verdi:
“Ey Zerdü¸t, kirbacini o kadar ¸iddet li ¸aklatma! Bilirsin ya gürültü fikirleri öldürür. Hâlbuki
bana ¸imdi narin fikirler geliyor.
Biz, ikimiz de iyilik ve kötülük yapmayanlariz. Adamizi ve ye¸il çimenimizi, biz ikimiz iyi ve
kötünün ötesinde bulduk. Yalniz ikimiz, onun için birbirimize iyi davranmaliyiz!
Birbirimizi candan sevmesek bile candan sevi¸miyoruz diye kederlenelim mi?
Sana kar¸i iyi, hatta çok iyi oldugumu bilirsin. Bunun nedeni senin hikmet ine kiskançlik
duymamdir. Ah bu u¸ak, hikmet çilginligi!
Hikmet in seni koyup bir kaçsa sevgim de kaçip giderdi!”
Bundan sonra hayat dü¸ünceli dü¸ünceli; arkasina, önüne bakti. Ve yava¸ça ¸öyle dedi: “Ey
Zerdü¸t, bana yeter derecede sadik degilsin! Beni, söyledigin kadar sevmiyorsun; biliyorum ki
yakinda beni terk etmeyi dü¸ünüyorsun.
Bir eski, agir, inilt i çani vardir. O, geceleyin inilt isini senin magarana kadar duyurur.
Bu çan, gece yarisi saat ini çalarken birle on iki arasinda bunu hatirlarsin.
Zerdü¸t, biliyorum, beni yakinda terk etmek istedigini dü¸ünüyorum. ”
“Evet,” dedim yava¸ça, “fakat bunu sen de biliyorsun” ve darmadaginik sari perçemlerinin
arasindan, kulagina yava¸ça bir ¸ey söyledim.
“Zerdü¸t bunu bi liyorsun! Bunu kimse bilmez!”
Birbirimize ve üstünden serin ak¸amin geçmekte oldugu çimene baktik ve agla¸tik. Fakat o
zaman bana hayat bütün hikmet lerinden daha sevimli idi.
Zerdü¸t böyle dedi.
3
Bi r!
Ey insan, dikkat et.
ki!
Karanlk gece yar ne diyor?
Üç!
Uyuyordum. Uyuyordum.
Dört!
Derin rüyadan uyandm.
Be!
Dünya derin.
Alt!
Gündüz düünüldüünden daha derin.
Yedi !
Ac derin.
Sekiz!
Haz, kalp acndan daha derin.
Dokuz!
Elem der ki : Zeval bul!
On!
Fakat her haz, sonsuzl uk ister.
On Bi r!
Deri n, deri n bir sonsuzluk ister.
On ki!
Yedi mühür “veya evet ve âmin ¡arkìsì”
1
Ben eger bir falciysam ve büyük bir yay üstünde ve iki denizin arasinda dola¸an falci zekâsina
sahipsem, yorgun olan ve ne ölmek ne ya¸amak isteyen her ¸eye ve bütün derin vadilere
dü¸mansam, karanlik kucakta yildirima ve kurtarici i¸ik huzmesine hazir ve evet diyen, gülen,
gelecek ke¸feden yildirim huzmelerine ve yildirima gebeysem!
Böyle bir gebel ige ne mut lu! Ve gerçekten; gelecegin i¸igini ate¸lemek isteyen, uzun zaman
sikintili bir hava halinde daglarda asili durmaya mecburdur.
Ah, nasil olur da sonsuzluga ve dügün halkama, yeniden dünyaya gelmenin halkasina tutku
duymam?
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
2
Hiddet im mezarlari devirdiyse, sinir ta¸larini oynatti ve eski deger levhalarini parçalayarak
sarp uçurumdan a¸agiya yuvarladiysa!
Eger alay edi¸lerim çürümü¸ sözcükleri yok etti ve lo¸ mezarlari, örümcekleri bir süpürge
gibi, bir rüzgâr gibi silip süpürdüyse!
Eski tanrilarin gömüldükleri yerlerde ne¸e içinde oturduysam ve eski ya¸am yadsiyicilarinin
heykelleri yaninda dünyayi severek, ya¸ami kutsayarak yer aldiysam!
Bu kirik damlardan içeri temiz güne¸ i¸igi girerse, mezarlari ve kiliseleri bile sevebilirim.
Yikilmi¸ olani severim!
Ah, nasil olur da sonsuzluga ve evlilik ni¸anina; yeniden dünyaya geli¸in ni¸anina tutku
duymam!
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
3
Yaraticinin havasindan tek bir nefes bile almi¸sam ve rast lantilari zorlayan o göksel
zorunluluktan bir yildiz dansi yapmak istemi¸sem!
Arkamdan i¸in gök gürültüsünde, fakat boyun egerek izleyen yaratici yildirimin gürlemesiyle
bir defa gülmü¸sem!
Dünyayi depreme vererek ve çatlatarak ve içinden ate¸ nehirleri fi¸kirtarak bir defa olsun
tanrilarla ilah masasinda zar atmi¸sam!
(Çünkü dünya bir ilahlar masasidir ve yaratici yeni sözler ve ilahi hamlelerle t itrer.)
Ah nasil olur da sonsuzluga ve dügün halkasina ve yeniden dünyaya gelmenin tutkusuna
kapilmayayim.
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
4
Içinde her ¸eyin iyice kari¸tirildigi ¸u köpüklü ve baharli testiden bir defa olsun, dolu bir
yudum içt imse!
Elim bir defa olsun en uzagi en yakina, ate¸i ruha, keyfi aciya ve en kötü ¸eyleri en iyi ¸eylere
akitabildiyse!
Her ¸eyin o potada iyice kari¸abilmesi için gerekli olan o kurtarici tuzun bir t anecigi isem,
çünkü biri vardir ki iyiyi kötü ile birle¸tirir ve en kötü ¸eyi bile baharat olarak köpürtme i¸ine
elveri¸lidir.
Nasil olur da sonsuzluga, dügün halkasina ve yeniden dünyaya gelmeye istek duymam.
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola!
Çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
5
Eger ben denize ve denize benzeyen ¸eylere, hele bana öfkeyle kar¸ilik veren ¸eylere
bagliysam!
Bil inmez ¸eylere dogru yelken açan o arayici havasi içimde varsa, havamda bir denizci ne¸esi
varsa!
Benim ne¸em; “Sahil kayboldu ve son zincirim söküldü. Sinirsiz deniz etrafimda gürlüyor.
Zaman ve mekân bütün geni¸ligiyle önümde parliyor. Ihtiyar kalp, haydi bakalim haydi
bakalim” diye haykirirsa!
Ah! Nasil olur da sonsuzluga ve dügün halkasina, yeniden dünyaya gelmenin halkasina istek
duymam?
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
6
Benim erdemim bir dansöz erdemi ise ve iki ayagiyla altin zümrüt bir tutkunluguyla
siçriyorsa.
Benim kötülügüm, gül ve leylak fidanliginda yerle¸mi¸ olan ve gülen bir kötülükse.
-Çünkü gülmekte bütün kötülükler yan yanadir, fakat bu kötülükler kutsaldir. Ve kendi
mut luluklariyla özgürlüge ermi¸lerdir-
Bütün zorluklarin kolay, bütün bedenlerin dansöz, bütün ruhlarin ku¸ olu¸u benim için A ve D
ise, gerçekten bu benim A ve D’mdir.
Ah! Nasil olur da sonsuzluga ve dügün halkasina, yeniden dünyaya gelme halkasina tutku
duymam?
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!
7
Ben, bir defa olsun, üstüme sakin bir gök gerdim ve kendi kanat larimla kendi gögüme
uçtumsa!
Ve ben, oynayarak derin ve i¸iktan uzak kö¸elere yüzdümse ve özgürlük ku¸umun hikmet ine
erdimse!
Fakat ku¸ hikmet i ¸öyle der; “Bak ne alt var, ne üst! Ey hafif, at kendini! ¸arki söyle!
Konu¸ma artik!
Bütün sözler agirlar için degil midir? Hafifler için bütün kelimeler yalanci degil midir? ¸arki
söyle; konu¸ma artik!
Ah! Nasil olur da sonsuzluga ve dügün halkasina, yeniden dünyaya gelme halkasina istek
duymam?
Henüz çocuk yapmak istedigim kadini bulamadim. Meger o, sevdigim kadin ola! Çünkü seni
seviyorum ey sonsuzluk, çünkü seni seviyorum ey sonsuzluk!

I V. BÖLÜM
•••
“Ah, dünyada actyanlartn
yapttqt çtlgtnltqt kim yapar. Ve
actyanlartn deliliklerinin neden
olduqu actya ne neden olabilir?
O sevenlere yaztk olsun ki
actmalartndan daha üstün bir
yüksekliqe sahip deqillerdir.
Bana bir gün ¸eytan ¸öyle dedi :
“Tanrtntn bile bir cehennemi var.
Bu onun insanlara olan sevgisidir. ”
Geçenlerde ondan ¸u sözü dinledim:
Tanrt öldü, insanlara olan
actma duygusu yüzünden öldü. ”
Zerdü¡t
Bal Kurbanì
Zerdü¸t ’ün ruhunun üstünden yine aylar ve yillar geçti. O, bunun farkinda olmadi, fakat
saçlari agarmi¸ti. Bir gün magarasinin önünde bir ta¸in üstüne oturup sakin sakin uzaklara
bakarken -oradan deniz ve zikzakli uçurumlar görünür-, hayvanlari dü¸ünceli dü¸ünceli
etrafinda dola¸tilar ve sonunda kar¸isina geldiler ve dediler ki:
“Zerdü¸t, kendi mut luluguna mi bakiyorsun?”
“Mutlulukta ne var?” diye cevap verdi Zerdü¸t, “Çoktandir mut luluga baktigim yok. Ben
eserime bakiyorum.” Hayvanlari:
“ Ah Zerdü¸t!” dediler, “Iyi ¸eylerden bikkinlik getirmi¸ bir adam gibi konu¸uyorsun.
Mutlulugun gök mavisi gölünde yatmiyor musun?” Zerdü¸t, “Çapkin, deliler!” dedi ve güldü,
“Simgeyi ne güzel seçt iniz! Fakat bilesiniz ki benim ¸ansim bir su dalgasi gibi degil, bana
baski kurar, benden ayrilmak istemez. Erimi¸ zi ft gibidir. ”
O zaman hayvanlari yine dü¸ünceli dü¸ünceli, etrafinda dola¸tilar ve tekrar kar¸isina dizilerek
dediler ki:
“Zerdü¸t, bu nedenle olacak ki saçin gümü¸ gibi agardigi halde yüzün sarardi ve karardi. Bak,
zift inin içinde oturuyorsun.”
“Ne söylüyorsunuz hayvanlarim, ” dedi Zerdü¸t ve güldü, “gerçekten, ziftten söz etmekle
günah i¸ledim. Benim ba¸ima gelen, bütün olgunla¸an meyvelerin ba¸ina gelir. Kanimi
koyula¸tiran ve ruhuma durgunluk veren, damarlarimda toplanan, baldir. ”
“Zerdü¸t,” dediler hayvanlari ve ona yakla¸tilar, “öyle olacak, fakat bugün yüksek bir daga
çikmak istemez misin? Hava çok açik ve bugün dünya her zamankinden daha i yi görülür. ”
“Evet, hayvanlarim” dedi Zerdü¸t, “gerçekten gönlüme uyan iyi bir öneride bulundunuz.
Bugün yüksek bir daga çikacagim. Fakat bana orda bal hazirlayin. Sari, beyaz, halis, buz gibi
serin petek bali. Biliniz ki orda bir bal kurbani vermek ist iyorum. ”
Zerdü¸t, yüksege çikinca kendisine e¸lik eden hayvanlari geri çevirdi ve kendisini yalniz
buldu. O zaman bütün kalbiyle güldü, etrafina bakindi ve ¸öyle dedi:
“ Kurbanlardan ve bal kurbanlarindan söz edi¸im sözümün bir hilesi ve gerçekten faydali bir
delilikt i. Bu dag tepesinde, yalniz magarasinda ve yalniz hayvanlar arasinda oldugumdan daha
serbest konu¸abilirim.
Neyi kurban etmeli? Bana armagan edilen ¸eyi israf ediyorum. Bin elle israf ediyorum. Nasil,
buna nasil kurban vermek denir?
Bal arzuladigim zaman yem ve ayilarin ve acayip ku¸larin da dillerini yalayarak arzuladiklari
tatli bir ¸urup ve lapa istemi¸im. -Ve o köpek ki ancak avci ve balikçilara gerekli olur!- Eger
dünya karanlik bir hayvanlar ormani ve vah¸i avcilarin eglence bahçesi ise ben uçurumlu,
zengin bir deniz görmeyi tercih ederim. Ilahlarin bile arzu duyduklari, balik ve yengeçlerle
dolu bir deniz ki ilahlar burada balikçi ve ag aticisi olurlar. Dünya irili ufakli acayip ¸eylerle
bu kadar doludur.
Hele insan dünyasi, insan denizi! I¸te ben altin oltami ona daldiriyorum ve diyorum ki: “Insan
uçurumu açil!
Açil ve baliklarini, parlak yengeçlerini bana firlat! Bugün en iyi yemimle en tuhaf insan
baliklarini yemleyecegim!
Bizzat mut lulugumu bütün uzaklara ve geni¸liklere atiyorum.
Birçok insan, baliklari isirmayi ve çirpinmayi ögrenirler mi diye sabah, ögle ve ak¸am
arasindaki bütün uzakliklara yayiyorum.
Ta ki gizli, sivri çengellerimi isirarak benim yüksekliklerime yükselsinler. Deniz dibinin en
çe¸it li varliklari, bütün insan balikçilarin en fenasinin düzeyine yükselsinler.
Ben oldum olasiya böyleyim. Çeken, yükselten, yukari çekenim. Bir çekici, üretici ve
yet i¸t iriciyim ki kendi kendime “oldugun gibi ol” demem bo¸una degildir.
O halde insanlar, benim yanima çikabilirler. Çünkü henüz inmemin i¸aretlerini bekliyorum.
Ve henüz mecbur oldugum halde insanlar arasina inmiyorum.
I¸te onun için bu yüksek daglar üstünde, hilekâr ve alayci bekliyorum. Ne sabirsizim ne
sabirliyim. Öyle birisiyim ki artik sabretmedigi için sabretmeyi unutmu¸tur.
Yani yazgim bana süre taniyor. Beni unuttu mu acaba? Yoksa büyük bir ta¸in arkasinda
gölgede oturup sinek mi avliyor?
Ve gerçekten, sonsuz yazgima minnettarim ki beni zorlamiyor, ko¸turmuyor ve poz vermek
ve kötülük yapmak için bana zaman birakiyor. Bu sayede, bu yüksek dagda balik tutmami¸
midir?
Bu zirvede yapmak istedigim ¸ey bir delilik olsa bile a¸agilarda beklemek yüzünden tören
dü¸künü, ye¸il ve sari olmaktan daha iyi.
Beklemek yüzünden öfkeyle soluyan, daglarin uluyan firtinasi ve sabirsiz ki vadilere dogru
¸öyle bagirir:
“Dinleyin, yoksa sizi tanrinin kirbaciyla dövecegim. ”
Böyle öfkelere üzülmem, bunlar benim için ancak gülünecek ¸eyler!
Ya bugün konu¸acak veya bir daha konu¸amayacak olan bu büyük gürültü davullari ¸imdi
sabirsizlansalar gerek!
Fakat ben ve ¸ansim, biz bu güne seslenmi yoruz. Hiç bir zaman da seslenmeyecegiz.
Konu¸mak için sabrimiz, zamanimiz, hatta fazla zamanimiz var. Çünkü nasil olsa o bir defa
gelecek, geçip gitmemeli!
Nasil olsa bir defa gelecek ve geçip gidemeyecek olan ne? Büyük ¸ansimiz bizim büyük, uzak
insanlik âlemimiz, bin yillik Zerdü¸t âlemidir.
Bu uzaklik, ne kadar uzak olabilir? Bana ne? Fakat bu yüzden saglamligi daha az degil mi?
Bu temelin üstünde iki ayagimla ve güvenle duruyorum.
Sonsuz bir zemin üstünde! Sert, eski kayalar üstünde, bu yalçin daglar üzerinde ve bütün
rüzgârlarin gelip dagildiklari ve “nerede, nereye, nereden?” diye sorduklari yerde.
Ey benim aydinlik, kutsal muzipligim! Gül, burada gül! Yüksek daglardan a¸agiya parlak bir
alay kahkahasi birakiver. Pariltilarinla bana en güzel insan baliklarini yemleyiver!
Bütün denizlerde bana ait ve benden olan her ¸eyi bana yakalayiver ve bana getiriver. Ben
bütün balikçilarin en kötüsü olarak bunu bekli yorum.
Çik, çik oltam! Gir içeriye, in a¸agi. ¸ansimin yemi! Kalbimin bali, en tatli damlani damlat.
Oltam, bütün kara kederlerin karnina saplan.
Gözüm! Di¸ariya, di¸ariya! Ah etrafimda ne kadar çok deniz ve ¸afaklari söken insan
gelecekleri var. Ve üstümde nasil gül rengi bir sakinlik, nasil bulutsuz bir susma var!
Yardìm Îsteme Çìglìgì
Ertesi gün Zerdü¸t, magarasinin önündeki ta¸inin üstünde oturuyor ve hayvanlari ise yeni gida
ve yeni bal get irmek için di¸arilarda dola¸ip duruyorlardi. Çünkü Zerdü¸t eski bali son
damlasina kadar tüketmi¸t i. Fakat Zerdü¸t elinde sopasi, vücudunun gölgesi yere vurmu¸ bir
halde dü¸ünceli dü¸ünceli oturup dururken, dü¸üncesi kendisine ve gölgesine ait degildi,
birdenbire irkildi ve deh¸ete dü¸tü. Çünkü kendi gölgesinin yaninda bir gölge daha görmü¸tü.
Tela¸la etrafina bakip ayaga kalkinca yanindakinin o falci oldugunu gördü. O falciya bir
defasinda kendi sofrasinda yedirmi¸ içirmi¸t i. Falci büyük yorgunluktan bahsedendi ve ¸öyle
demi¸t i; “Hepsi bir, hiçbir ¸eyin degeri yok, dünya anlamsiz! Bilmek, adami bogar.” Fakat
falcinin çehresi bu aralik degi¸mi¸t i. Zerdü¸t, gözlerinin içine bakinca o yine irkildi. Çünkü
yüzünden o kadar kötü haberler ve kül renkli yildirimlar geçmi¸t i.
Zerdü¸t ’ün ruhunda geçen olaylari hisseden falci, yüzünü silmek ister gibi elini geçirdi.
Zerdü¸t de böyle yapti. Ikisi bu ¸ekilde sessizlik ve sakinlik içinde kendilerini toplayip
kuvvet lendikleri zaman birbirlerini tanimak istediklerinin i¸aret i olarak el siktilar.
“Ho¸ geldin.” dedi Zerdü¸t. “Büyük yorgunlugun falcisi! Zamaninda benim sofra dostum ve
konugum olu¸un bo¸a gitmesin. Bu gün de benimle beraber ye, iç ve ne¸eli bir iht iyar seninle
beraber sofraya oturdugu için mazur gör. ”
“Ne¸eli bir iht iyar mi?” dedi falci. Ba¸ini sallayarak; “ Kim olursan ol ve ne olmak istersen ol.
Zerdü¸t sen bu yukarlarda en uzun kalansin. Artik yakinda sandalin kuru kalmayacak.”
“ Kurulukta mi oturuyorum?” diye sordu Zerdü¸t gülerek. Falci cevap verdi:
“Daginin etrafindaki dalgalar, büyük gerekliligin ve kederin dalgalari yükseli yorlar,
yükseliyorlar. Öyle ki yakinda senin kayigini kaldiracaklar ve seni sürükleyip götürecekler.”
Zerdü¸t bunun üzerine sustu ve hayret etti. Falci, “i¸itmiyor musun?” dedi. “Derinliklerden
yukarlara dogru gelen kükreyi¸i ve çalkani¸i duymuyor musun?”
Zerdü¸t yine sustu ve dinledi. O zaman uçurumlarin birbirine attigi ve hiç kimsenin tutmak
istemedigi uzun bir haykiri¸ duydu. Bu haykiri¸ o kadar kötüydü ki!
Sonunda Zerdü¸t, “¸er habercisi” dedi. “Bu bir yardim isteme feryadidir. Ve bir insan
çigligidir. Belki de siyah bir denizden geliyor. Fakat insan acisindan bana ne? Esirgenmi¸
oldugum son günahi biliyor musun?”
Falci, ta¸kin bir kalple “ Acima!” dedi ve iki elini birden kaldirdi. “Ah Zerdü¸t, seni büyük
günahini i¸lemek için aldatmaya geliyorum.”
Bu sözler henüz söylenmi¸t i ki bir çiglik daha duyuldu. Bu defa çiglik daha uzun, daha
korkunçtu ve daha yakindan geliyordu. “I¸it iyor musun? I¸it iyor musun Zerdü¸t?” diye
bagirdi falci. Bu çiglik sana, seni çagiriyor. Ve diyor ki; “Gel, gel, gel, zamanidir tam
zamanidir. ”
Zerdü¸t bunun üzerine zihni kari¸mi¸ ve sarsilmi¸ bir halde sustu. Sonunda tereddüt le sordu;
“Beni çagirip duran kim?”
Falci, sertlikle “Sen onu bilirsin. ” dedi, “Ne saklaniyorsun? Seni çagiran, yüksek insandir. ”
Zerdü¸t tüyleri ürpererek “Yüksek insan mi?” dedi, “Ne ist iyor, ne ist iyor yüksek insan?” Ve
vücudundan ter bo¸aniyordu.
Fakat falci Zerdü¸t ’ün bu korkusuna cevap vermedi. Aksine derinlikleri dinledi. Ama uzun
zaman oradan bir ses alamayinca gözünü çevirdi ve Zerdü¸t ’ün ayakta durdugunu ve
titredigini gördü. “Zerdü¸t!” dedi. Kederli bir sesle; “Mut lulugundan ba¸i dönmü¸ bir adam
gibi durmuyorsun; dü¸memek için dans etmelisin!”
Önümde dans etmek ve bütün hünerlerini göstermek istesen de, kimse bana; “Bak burada son
ne¸el i insan dans ediyor” di yememel i.
Burada olanlari aramak için bu daga çikanlar bo¸una gelmi¸ olurlar. Burada yalniz çoban
magaralari, kovuklar, saklanacak yerler bulurlar. Fakat mut luluk kuyulari, hazineler ve yeni
altin mut luluk damarlari bulamazlar.
Mutluluk; böyle gömülmü¸lerin ve yalnizlarin yaninda mutluluk nasil bulunur? Son ¸ansi,
mut luluk adalarinda ve uzakta unutulmu¸ denizler arasinda aramaliyim.
Fakat hepsi bir, hepsi bo¸, aramanin faydasi yok, artik mut luluk adalari da yok.”
Falci böylece içini çekt i; fakat son içini çekmesinde Zerdü¸t ’ün yine akli ba¸ina geldi. Ve
derin bir uçurumdan aydinliga çikan birisi gibi güvenle “Hayir, hayir, üç defa hayir!” diye gür
bir sesle bagirdi. Ve sakalini sivazladi. “Ben bunu daha iyi bilirim. Baht iyarlik adalari var
yine. Sen sus, keder kumkumasi!”
“Ey ku¸luk vakt inin yagmur bulutu! ¸iriltiyi birak. Senin gamindan nem kapmi¸ ve bir köpek
gibi islanmi¸ degil miyim?
Yine kurulanmak için silkiniyorum ve senden kaçiyorum. Buna ¸a¸ma. Sana kaba mi
görünüyorum? Fakat burasi benim bahçem.
Senin üstün insanina gelince! Pekâlâ ben onu, hemen o ormanlarda ararim. Sesi oradan
geliyordu. Belki kötü bir hayvan onu siki¸tiriyordur.
O benim ülkemde! Burada ona bir zarar gelmemeli. Ve gerçekten, benim yanimda pek çok
kötü hayvan var. ”
Zerdü¸t bu sözleri söyleyince gitmek istedi. Fakat falci ¸öyle dedi:
“Zerdü¸t sen yaramazin birisin biliyorum. Bi liyorum, beni ba¸indan atmak ist iyorsun. Hatta
benimle kalmaktansa hayvanlarin pe¸inden ormana gitmeyi tercih edersin. Fakat bunun sana
ne faydasi var? Ak¸am beni yine yaninda bulacaksin. Senin magaranda sabirli ve bir odun gibi
kati oturup, seni bekleyecegim.”
Zerdü¸t yürürken, “Öyle olsun” dedi; “Magaramda nem varsa senindir, konugumundur.
Fakat orda bal bulacak olursan, yala onu Ayi! Ve ruhunu tatlandir. Çünkü ak¸amleyin ikimiz
de keyifli olmaliyiz.
Bugün bittigi için keyifli olmaliyiz. Ve sen bile oyun ayisi gibi ¸arkilarimla dans etmelisin.
Inanmiyor musun? Kafani mi salliyorsun? Haydi, haydi, koca ayi! Ben de bir falciyim. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
K rallarla Konu¡ma
I
Zerdü¸t, daglarinda ve ormanlarinda henüz bir saat yol almi¸ti ki birdenbire garip bir alaya
rastladi. Ini¸ yolu üstünde taçlar ve erguvani kemerlerle bir flaman gibi süslü iki kral
geliyordu. Bunlar önlerinde bir e¸ek sürüyorlardi. Zerdü¸t hayret le kendi kendine “Bu krallar
benim ülkemde ne ariyorlar?” dedi ve çabucak bir fundalik arkasina saklandi. Fakat kafile
kendine yakla¸inca hafif bir sesle; “Tuhaf, ” dedi, “bunlar birbirine nasil uyuyor? Iki kral
görüyorum, fakat yalniz bir e¸ek!”
Burada krallar durdular ve güldüler, sesin geldigi tarafa baktilar. Sonra birbirlerine baki¸tilar.
Sag taraftaki kral “Bizim halk da böyle dü¸ünür ama söylemez.” dedi.
Soldaki kral, omuz si lkt i ve cevap verdi; “Bu bir keçi çobani veya kayalar ve agaçlar arasinda
pek uzun kalmi¸ bir yalniz olacak, çünkü toplumdan uzak kalmak da ahlaki bozar.”
“Ahlaki mi?” dedi acilikla öbür kral; “Öyle ise kimden kaçiyoruz. Iyi sosyet emizin güzel
adetlerinden degil mi?
Gerçekten yalnizlar ve keçi çobanlari arasinda bulunmak kendisine yüksek sosyete denen
sahte, boyali, makyajli kalabalik arasinda bulunmaktan daha iyi. Bu halk kendisine asi dese de
her ¸eyleri hele kanlari eski hastaliklar ve bundan daha kötü ¸ifacilar yüzünden bozulmu¸tur.
Bunlar arasinda yine en iyisi; kaba saba, inatçi, saglam bir köylüdür. Bu günün en kibari o. Bu
günün en kibari köylü, köylü tarzi egemen olmali. Halk tabakasinin ülkesi bu! Ben aldanmam.
Halk dedigin bir tuhaf ala¸imdir.
Halk kalabaligi! Bunda her ¸ey birbirine kari¸ik! Kutsalla melun, kahramanla Yahudi ve
Nuh’un gemisinden her türlü hayvan!
Iyi adet ler mi? Bizde her ¸ey sahte ve bozuk. Kimse hürmet etmeyi bilmiyor. I¸te bundan
kaçiyoruz. Bunlar ikiyüzlü köpeklerdir ki hurma yapraklarini yaldizlarlar. Bu tiksint i beni
boguyor, biz krallar bile sahte olduk. Atalardan kalma ziynet lerle süslü ve en budala ve en
kalin kafali olanlar için seyredilecek acayip bir garibeyiz. Bu bizimle ba¸lamadi. Fakat ¸unu
söylemeliyiz ki sonunda bu sahtekârliktan biktik ve igrendik.
Bütün bu nara atanlardan, yazi yazan sahtekârlardan bezirgân kokusundan, agiz kokusundan
uzakla¸tik! Halk tabakasi içinde ya¸amak ve onlarin ba¸i olmak! Tiksint i, tiksint i, t iksint i! Biz
krallarda ne var artik?”
Soldaki kralsa ¸öyle dedi; “Eski hastaligin nüksetti. Zavalli karde¸im, t iksinme nöbet in tuttu.
Fakat biliyorsun ki bizi dinleyen var. ”
Bu sözleri can kulagiyla dinleyen Zerdü¸t, gizlendigi yerden çikti, krallara yakla¸ti ve ¸öyle
dedi:
“ Krallar, sizi dinleyen, seve seve dinleyen Zerdü¸t ’ tür.
Ben bir zaman; “Krallarda ne var?” diyen Zerdü¸t ’üm. “Affedin, siz birbirinize “Biz krallarda
ne var?” dediginiz zaman sevindim.
Fakat burasi benim ülkem ve benim egemenligim altinda. Ülkemde ne aramak ist iyorsunuz?
Belki de aradigim ¸eyi, yani ‘Insanüstü’nü yolda bulmu¸sunuzdur.”
Krallar bunu i¸it ince gögüslerine vurdular ve ikisi birden “Biz tanindik” dediler. “Bu sözün
kiliciyla kalbimizdeki en koyu karanligi dagittin. Bizim iht iyacimizi ke¸fettin. Çünkü bak biz
'Insanüstü’nü bulmak için yola çiktik.
Biz kral olsak da bizden üstün insani ariyoruz. Bu e¸egi ona götürüyoruz. Çünkü en yüksek
insan yeryüzünün en yüksek hükümdari olmali.
Insan yazgisi bakimindan, dünyaya hükmedenlerin en kuvvet li insanlar olmamasi kadar aci
bir ¸ey yoktur. Aksi halde her ¸ey sahte, egri ve uydurma olur. Hele onlar sonuncu insanlar ve
insandan fazla sigirsalar! O zaman ayak takiminin fiyat i yükselir. Hatta halk tabakasi “Erdem
yalniz bendedir!” der.”
“Neler i¸it iyorum?” dedi Zerdü¸t, “Krallar için ne hikmet , bayildim! Buna canim bir ¸iir
yapmak ist iyor. Fakat öyle bir ¸iir ki herkesin kulagina göre degil. Ben çoktandir uzun
kulaklilari hesaba katmayi unuttum. Haydi bakalim, haydi bakalim.”
Fakat burada e¸ek de lafa kari¸ti ve kötü bir niyet le anirmaya ba¸ladi.
Zamantnda - zannederim birinci kutsal ytlda
¸arapla sarho¸ olan Sibylle dedi ki :
Eyvah, i¸ler ters gidiyor!
Tükendi, bitti, dünya hiçbir zaman bu kadar çökmedi
Roma orospuluqa ve orospu odaltqtna dü¸tü
Romantn Sezar’t stqtrla¸rt, tanrt bile Yahudile¸ti!
2
Zerdü¸t ’ün bu misralari krallarin ho¸una gitt i. Sagdaki kral dedi ki; “Zerdü¸t seni görmeye
çikmakla ne iyi etmi¸iz! Oysaki senin dü¸manlarin resmini kendi aynalarinda, alayli alayli
gülen bir ¸eytan surati gibi gösterdiler. Öyle ki sen kalbimizi açiyordun, sonunda dedik ki
“Görünü¸ünden bize ne?”
“Siz bari¸i yeni sava¸larin araci olarak sevmelisiniz. Ve kisa bari¸i uzun bari¸a tercih
etmelisiniz.” diyen adami görmemiz gerekir.
Kimse ¸imdiye kadar böyle cengâver sözler söylememi¸t i. “Iyi nedir? Cesur olmak iyidir. Her
¸eyi kutsalla¸tiran, iyi bir sava¸tir. ”
Ah Zerdü¸t, böyle sözler i¸it ince damarlarimizdaki atalar kani kayniyor. Bu ilkbaharin, eski
¸arap fiçilarina sesleni¸i gibi.
Kiliçlar, kirmizi benekli yilanlar gibi birbirine girince, at alarimiz hayat i severlerdi. Onlara
bari¸ güne¸i soluk gelirdi. Hele uzun bari¸ onlari utandirirdi.
Yildirim gibi parlayan kiliçlari duvarlarda i¸e yaramaz bir ¸ekilde asilmi¸ görünce at alarimiz
içlerini çekerlerdi. O kiliçlar gibi sava¸a susuzluk çekerlerdi; çünkü bir kiliç, kan içmek ister.
Ve tutku içinde kivilcimlanir. ”
Krallar, babalarinin mut luluklari üstüne böyle gevezelik ederken Zerdü¸t ’ e onlarla alay etmek
hevesi geldi. Çünkü bunlarin ya¸li ve zarif çehreleriyle pek bari¸sever krallar olduklari
belliydi. Fakat Zerdü¸t kendini tuttu; “Haydi” dedi, “Zerdü¸t ’ün magarasi kar¸ida, yol oraya
götürür. Bu günün uzun bir ak¸ami olmali. Fakat ¸imdilik yardim dileyen bir ses beni sizden
ayiriyor.
Içinde krallar oturur ve beklerse magaram onur duyar. Fakat tabii uzun zaman beklemeye
mecbur kalacaksiniz.
Ne yapmali, bugün beklemek, saraylarda oldugundan daha iyi nerede ögrenilir? Bugün artik
krallara kalmi¸ olan tek beceri bekleyebi lmekten ibaret degil mi?”
Zerdü¸t böyle dedi.
Kum Sülügü
Zerdü¸t sik ormanlardan ve yosunlu topraklardan dü¸ünceli dü¸ünceli yürüdü. Fakat güç
¸eyler üstünde dü¸ünen her insanin ba¸ina geldigi gibi, farkinda olmaksizin bir insan ayagina
basmi¸ti. Birdenbire bir vay sesi iki lanet ve yirmi küfür suratina çarpildi. Öyle ki deh¸etinden
sopasini kaldirdi ve ayagina bastigi adama vurdu. Fakat hemen akli ba¸ina geldi ve yaptigi
delilige gülmeye ba¸ladi.
Zerdü¸t, ayagina bastigi adama -ki öfke ile dogrulup oturmu¸tu- “ Affet!” dedi. “ Affet ve önce
sana bir sembol söyleyeyim;
Uzak ¸eyler hayal eden bir gezginin tenha bir sokakta güne¸te yatmakta olan bir köpege
farkinda olmaksizin çarpmasi gibi.
Nasil bu ikisi, ölecekmi¸ gibi irkilen, kindar dü¸manlar gibi birbirlerine saldirirlarsa biz de
öyle yaptik.
Fakat ne de olsa, bu köpekle bu yalniz az kaldi birbirlerini ok¸ayacaklardi. Bunlarin ikisi de
yalniz. ”
Ayagina basilan, öfke ile “Kim olursan ol!” dedi. “Sen yalniz ayaginla degil, sembolünle de
bana fazla basiyorsun!
Baksana, ben köpek miyim?” Oturan, bunun üzerine ayaga kalkti ve çiplak kolunu batakliktan
çekti. Çünkü ba¸langiçta yere uzanmi¸ yatiyordu. Bir bataklik vah¸isini gözet leyen birisinin
taninmamak için saklanmasi gibi.
Zerdü¸t, irkilerek “Fakat ne yapiyorsun?” diye bagirdi. Çünkü çiplak kolundan çok kan
akmakta oldugunu gördü. “Ba¸ina ne geldi, talihsiz, seni uyuz bir hayvan mi isirdi?”
Kolu kanayan adam, hâlâ öfkeyle gülüyordu. “Sana ne?” dedi ve yoluna devam etmek istedi.
“Ben burada kendi ülkemdeyim. Herkes benden istedigini sorabilir. Fakat kaba bir adama
cevap veremem.”
“ Aldaniyorsun!” dedi Zerdü¸t acimayla ve onu tuttu, “ Aldaniyorsun!” dedi. “Burada kendi
degil benim ülkemdesin ve bu ülke içinde kimseye zarar gelmemesi gerekir. Bana ne ad
verirsen ver. Ben kendimim ve kendime Zerdü¸t diyorum.
Haydi, ¸u yukari yol Zerdü¸t ’ün magarasina gider. Uzak degildir. Orada yaralarinin
iyile¸mesini beklemek istemez misin? ¸anssiz adam, hayatta ¸ansin yok. Önce seni hayvan
isirdi, sonra da ayagina insan basti. ”
Ayagina basilan adam, Zerdü¸t ’ün ismini i¸it ince degi¸ti. “Bana ne oluyor?” diye bagirdi, “Bu
dünyada beni dü¸ünen Zerdü¸t denen bu insandan ve kanla geçinen sülükten gayri kim var?
Bu bataklikta sülügün yüzünden bir balikçi gibi yatiyordum. Sülük uzanmi¸ kolumu on defa
soktu. Sonra da daha güzel bir sülük, yani bizzat Zerdü¸t, soktu.
Ne ¸ans ne mucize! Beni avutarak bu batakliga get iren gün ya¸asin! Sülüklerin en iyisi, en
endamlisi, büyük vicdanlar sülügü Zerdü¸t ya¸asin!” Ayagina basilan, böyle dedi.
Zerdü¸t onun bu sözlerine ve zarif, saygili tarzini sevdi. “Kimsin?” diye sordu ve elini uzatti;
“ Aramizda aydinlatilacak, ne¸elendirilecek çok ¸ey kaliyor. Fakat temiz, aydinlik bir gün
ba¸liyor gibime geliyor. ”
“Ben zekânin vicdanlisiyim” dedi öteki “ve ruh konularinda benden daha siki, daha dar, daha
kesin kimse yoktur. Istisnasi, bunu kendisinden ögrendigim Zerdü¸t ’ tür.
Birçok ¸eyi yarim bilmektense hiçbir ¸ey bilmemek daha iyidir! Yabanci yasalara göre bir
egemen olmaktansa kendi kendimin delisi olmayi tercih ederim. Her ¸eyin dibine bakarim:
Acaba o büyük mü küçük mü? Adi bataklik veya gök müdür? Ne çikar? Bana üstünde
durulabilecek bir el kadar yer yeter. Yeter ki gerçekten toprak ve zemin olsun. El kadar bir
yer! Bunun üstünde durulabilir. Gerçek bilgi ve vicdan bakimindan büyük, küçük diye bir ¸ey
yoktur. ”
“Böylece sen solucani yalayan misin?” diye sordu Zerdü¸t, “sülügün her ¸eyini incelemi¸sin,
vicdanli adam.”
“Zerdü¸t, ” dedi, ayagina basilan, “bu çok büyük bir i¸. Ben bunu nasil ba¸arabilirim.
Fakat benim ustasi oldugum ve iyi tanidigim ¸ey, solucan beynidir. Bu benim âlemimdir.
O da bir âlemdir! Burada gururum dile geldigi için beni affet. Bu i¸te benim e¸im yoktur.
Onun için diyorum ki burada kendi evimdeyim.
Bu bir tek ¸eyi, yani sülügün beynini ne kadar zamandan beri ara¸tirip duruyorum ki kaygan
gerçek artik elimden kaçmasin! Burasi benim âlemim.
Bu yüzden her ¸eyi biraktim. Her ¸ey bana bir geldi. Ilmimin hemen yaninda kara cehalet im
var.
Aklimin vicdani benden onu ister ki bir ¸eyi bileyim ba¸ka hiçbir ¸ey bilmeyeyim! Her yarim
bilgi; uçu¸an, hayale dalan her ¸ey beni tiksindirir. Içtenligimin bitt igi yerde körüm ben ve kör
olmak isterim. Fakat bilmem gereken yerde de içten olmak isterim. Yani sert, dar, kesin,
ho¸görüsüz.
Ah Zerdü¸t, senin bir zamanlar ‘ Zekâ hayattir ki bizzat hayati keser!” deyi¸in, beni senin
tarikatina sevk ve ikna etti ve gerçekten, kendi kanimla kendi bilgimi arttirdim.”
°¸u manzara gösteriyor ki” diye söze kari¸ti Zerdü¸t, -çünkü vicdanli adamin çiplak kolundan
hâlâ kan akiyordu. On sülük bu kolu sokmu¸tu. “Ey tuhaf adam, bu görünü¸ yani bizzat sen
bana çok ¸eyler ögretiyorsun! Senin ho¸görüsüz kulagina belki her ¸eyi söyleyemezdim!
Haydi! Ayrilalim artik! Fakat seni tekrar görmek isterim. ¸u yukari dogru olan yol magarama
gider. Bu gece orada benim sevgili konugum ol!”
Zerdü¸t ’ün ayagina basmakla sana verdigi aciyi gidermek isterim. Bunu daha sonra
dü¸ünürüm. Fakat ¸imdi bir yardim isteyen çigligi, acele beni buradan uzakla¸tiriyor. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
Büyücü
1
Zerdü¸t, bir kayanin etrafindan dola¸inca, az a¸agida ve ayni yol üstünde bir sarali gibi
çirpinarak karninin üstüne dü¸en bir adama rastladi. “Dur!” dedi Zerdü¸t kendi kendine.
“Yardim isteyen ses bu üstün insandan gelmi¸ olacak. Ona yardim etmek mümkün mü
bakayim?” Adamin yattigi yere dogru ko¸unca, titreyen öküzgözlü bir iht iyar adam gördü.
Onu dogrultmaya ve ayaga kaldirmaya ne kadar gayret ettiyse bo¸una! Hatta talihsiz adam
yaninda birinin bulundugunun bile farkinda degildi. Aksine, terkedilmi¸ bir yalniz gibi
dokunakli jestlerle etrafina bakiniyordu. Fakat sonunda birçok titreme, bükülme ve
çirpinmadan sonra ¸öyle sizlanmaya ba¸ladi:
Beni kim tstrtr, beni arttk kim sever,
Bana kalplerinizin alevini verin!
Ayaqt tstrtlan bir yart ölü gibi
Uzanmt¸ titreyerek, sarstlarak, ah meçhul hummalarla,
Sivri, buzlu, don sütunlartnda titreyerek
Senden kovuldum ey dü¸ünce!
Arttk taktlamayan, gizli, korkunç!
Bulutlar arkastndaki avct, sen!
Senin ytldtrtmtnla çarptlmt¸ olarak!
Bana karanltklardan alayla bakan göz!
Böyle yattyorum
Bütün sonsuz i¸kencelere uqrayan beni eq, beni sar.
Actlartn en insafstzt, sen!
Bil inmeyen tanrt, sen vurdun beni!
Bir defa daha,
Daha derin vur!
Bu kalbi de¸, parçala!
Künt di¸li oklarla
Bu i¸kence neye!
Yine ne baktyorsun?
Insan actlartna doymayan,
Zarara sevinen, tanrtlartn ytldtrtm gözü!
Öldürmek deqil,
Yalntz i¸kence etmek, i¸kence etmek mi istiyorsun?
Bana i¸kence etmek neden?
Ey kötülüqe sevinen meçhul tanrt!
Ha! Sokularak yakla¸tyorsun,
Bu gece yartst,
Ne istiyorsun, söyle!
Beni st|t¸rtrtyorsun, basttrtyorsun,
Ha, çok bile yakla¸rtn.
Git! Git!
Nefesimi duyuyorsun
Kalbimi dinliyorsun
Ktskanç!
Neyi ktskantyorsun?
Defol, defol! Bu merdiven ne olacak?
Kalbime girip, en gizli fikirlerimin içine mi sokulmak istiyorsun?
Utanmaz, meçhul htrstz!
Ne çalmak istiyorsun?
Neyi dinlemek istiyorsun?
Ne i¸kenceler yapmak istiyorsun?
Ey i¸kence eden,
Ey cellat tanrt!
Yoksa köpek gibi önünde ktvranaytm mt?
Boyun eqen, savruk, ¸o¸|tn,
Hattrtn için kuyruk mu sallayaytm?
Bo¸una! Sokmaya devam et.
En zalim diken!
Haytr. Ben bir köpek deqilim.
Sadece, senin bir vah¸inim.
Ey avctlartn en zalimi!
Senin en gururlu esirinim,
Ey bulutlar arkastntn htrstzt!
Söyle arttk!
Benden ne istiyorsun, ey yol kesen?
Ey ytldtrtma bürünmü¸! Ey meçhul! Söyle,
Ne istiyorsun? Ey meçhul tanrt!
Nastl? kurtarmak için para mt?
Kurtarmak için parayt ne yapacakstn?
Daha fazla bir ¸ey iste! Gururumun önerisi bu!
Ve ktsa konu¸! Gururumun biri de bunu önerir.
Ha, ha!
Beni, beni mi istiyorsun, beni mi?
Beni? Tamamen mi?
Ha, ha!
Ey deli, bana i¸kence mi ediyorsun?
Gururumu mu ktrmak istiyorsun?
Bana sevgi ver! Beni arttk kim tstrtr?
Beni arttk kim sever?
Stcak eller uzattn!
Kalplerin alevini verin!
En yalntz olana verin!
Bu buzu verin! Ah yedi kanlt buzu.
Bizzat dü¸manlara rezilliqi öqretin.
Ey en zalim dü¸man!
Ver, kendini ver!
Kaçtt! Kendisi kaçtt!
Son ve tek dostum,
Büyük dü¸mantm,
Yerin meçhul.
Benim cellat tanrtm
Kaçtt!
Haytr, geri gel,
Bütün i¸kencelerinle!
Son yalntza dön!
Bütün gözya¸t trmaklartm
Sana doqru aktyor
Ve kalbimin son alevi
Sana parltyor!
Geri gel,
Meçhul tanrtm, actm, son talihim!
I I
Fakat burada Zerdü¸t daha fazla kalamazdi. Sopasini aldi, bütün kuvvet iyle, sizlanana vurdu.
Öfkeli bir gülü¸le “Sus!” diye bagirdi, “Oyuncu, kalpazan, ey her ¸eyi yalanci, sus! Ben seni
iyi tanirim!
Kötü büyücü, ayaklarini dayakla isitirim ben senin. Senin gibilerini dayakla isitmayi bilirim!”
“Birak!” dedi iht iyar adam ve yerden siçradi. “ Artik dövme Zerdü¸t, ben sana t iyatro
yapiyordum. Benim sanat im bu. Böyle bir oyunla seni denemek istedim. Fakat sen benim ne
oldugumu iyi anladin.
Fakat senin de bana verdigin örnek önemsiz degil. Sen sertsin, egemen Zerdü¸t. Gerçeklerinle
sert vuruyorsun. Sopan bu gerçegi meydana çikardi. ”
Hala öfkeli ve karanlik bir baki¸la “Ikiyüzlülük yapma!” dedi Zerdü¸t, “Sahte oyuncu, sen
sahtesin; gerçekten nasil dem vuruyorsun?
Ey tavuslarin tavusu, ey kibir denizi, bana oynadigin oyun neydi? Kötü büyücü, sen böyle
sizlanirken ben kime inanmaliyim.”
“Ruhun tövbecisini oynuyorum,” dedi iht iyar adam, “bu sözü zamaninda sen bulmu¸tun!
Ruhunu bizzat kendi aleyhine yönelten ¸airi ve büyücüyü, kendi kötü baki¸lari ve vicdani
yüzünden donmu¸, degi¸mi¸ insan rolünü oynadim. Sen de it iraf et Zerdü¸t, oyunumu ve
yalanimi oldukça geç fark ettin. Kafami iki elinle tuttugun zaman bir sikintida olduguma
inanmi¸tin. ‘ Onu çok az sevmi¸ler, çok az sevmi¸ler’ diye sizlandigini duydum. Seni bu
derece aldatmak muzipligime ho¸ geliyordu. ”
Zerdü¸t sertçe; “Benden daha zeki olanlari aldatmi¸ olabilirsin. Ben sahtekârlara kar¸i önleml i
degilim. Ben önlem almadan ya¸amaya mecburum. Yazgim bu!
Fakat sen aldatmaya mecbursun. Seni bu kadar tanirim. Sen iki, üç, dört, be¸ türlü kiliga
girmeye mecbursun. ¸imdi it iraf ettigin ¸ey bile bence tam dogru ve tam yalan degil.
Ey adi kalpazan, nasil ba¸ka türlü olabilirdin? Doktora çiplak görünmen gerekse hastaligina
bile makyaj yapardin.
¸imdi de kar¸imda ‘ Yalniz oyun için yaptim’ dedigin zaman yine yalanin yaldizliydi. Fakat
bunda ciddi bir taraf da vardi. Sende ruhun tövbekârindan bir ¸ey var.
Seni ke¸fediyorum. Herkesi büyüleyebildin. Fakat kendine kar¸i yalan ve hilen kalmadi. Artik
kendine kar¸i büyüsüzle¸tin.
Bir gerçek olarak t iksint i topladin. Senin art ik hiçbir sözün dogru degil! Fakat agzin, agzina
yapi¸mi¸ olan t iksint i dogrudur. ”
Ihtiyar büyücü, inatçi bir sesle; “Sen kimsin yahu!” diye bagirdi. “Bugün ya¸ayanlarin en
büyügü olan benle böyle kim konu¸abilir?” Ve gözünden Zerdü¸t ’ e dogru ye¸il bir yildirim
firladi. Fakat yine degi¸t i ve kederli ¸öyle dedi;
“Zerdü¸t, artik biktim, sanatimdan tiksiniyorum. Ben büyük degilim. Kendimi niye ba¸ka
türlü gösteriyorum? Fakat sen çok iyi biliyorsun, ben büyüklük ariyordum.
Bir büyük adam gibi görünmek ist iyordum ve birçoklarini kandirdim. Fakat bu yalan benim
gücümü a¸ti. Bu yüzden helak oluyorum. Zerdü¸t, benim her ¸eyim yalandir. Fakat bo¸ yere
harcandigim, dogrudur. ”
Zerdü¸t gözünü kaydirarak “Büyüklük araman sana ¸eref verir. Fakat sana ihanet de eder. Sen
büyük degilsin.
Ey kötü iht iyar büyücü! Sende saygi duydugum taraf, senin en iyi ve en içten tarafin
kendinden bezmi¸ olman ve ‘ben büyük degilim’ diye söylemendir.
Sana ruhun tövbekâri olarak hürmet ederim. Ancak bu içtenligin yalniz bir andan ibarettir.
Fakat söyle, benim ormanlarim ve kayaliklarim arasinda ne ariyorsun ve kendini yoluma
atmakla benden ne ögrenmek ist iyorsun?
Benim neyimi denedin?”
Zerdü¸t böyle dedi. Baki¸lari kivilcimliydi. Ihtiyar büyücü bir süre sustu. Sonra dedi ki; “Seni
denemek mi? Ben yalniz ariyorum. Zerdü¸t, ben saf, dogru, basit bir adam, egemen bir insan,
anlayi¸in en yücesine varmi¸, bir büyük adam ariyorum.
Zerdü¸t, biliyor musun, ben Zerdü¸t ’ü ariyorum!”
Burada ikisi arasinda uzun bir susma oldu. Fakat Zerdü¸t kendi içine çöktü ve gözlerini
kapadi. Ama sonra kar¸isindakine dönerek büyücünün elini tuttu. Sessizce ve özenle ¸öyle
dedi:
“Haydi, bu yol oraya çikar, Zerdü¸t ’ün magarasi orda. Bulmak istedigini orda arayabilirsin.
Kartalimla yilanimdan akil dani¸, onlar aramana yardim etsinler. Fakat benim magaram
büyüktür.
Bana gelince, henüz büyük bir adam görmedim. Bugün en ince adamlarin gözü bile büyügü
görmek konusunda pek yeteneksiz. Bu bir halk tabakasinin ülkesidir.
Nice ¸i¸irilmi¸ adamlar gördüm ki halk onlar için “Bak i¸te büyük adam!” diye bagirmi¸tir.
Fakat körükler neye yarar? Sonunda yerinde yeller eser.
Pek fazla ¸i¸en kurbaga sonunda patlar. Yerinde yeller eser. ¸i¸mi¸ bir ¸eyin karnina biçak
batirmak güzel bir eglencedir. Çocuklar, i¸it in bunu!
¸imdi, halk tabakasinin günüdür. Büyügün küçügün kim oldugunu kim bi lecek? Büyüklük
aramadan mutluluk duyacak kim? Yalniz bir deli bunu ba¸ardi.
Garip deli, büyük adam mi ariyorsun? Sana kim ögrett i bunu? Bugün bunun zamani mi? Kötü
arayici, beni ne diye deniyorsun?”
Zerdü¸t ferahlami¸ bir kalple böyle dedi ve gülerek yoluna devam etti.
Hizmet Dì¡ì
Zerdü¸t, büyücüden ayrildiktan az sonra yolunun üstünde yine bir adam gördü. Zayif, solgun
yüzlü, uzun, kara bir adam. Zerdü¸t ’ün keyfi kaçti. “Eyvah” dedi kendi kendine, “kar¸imda
oturan mumyalanmi¸ keder. Rahip cinsinden birisi olacak. Bunlarin benim ülkemde i¸i ne? ¸u
büyücüden yakami siyirir siyirmaz, yine bir kara oyuncu mu yoluma çikti? Kahrolasi bir büyü
ustasi. Tanrinin izniyle karanlik mucizeler gösteren birisi. ¸erefli kilinmi¸ bir dünyanin inkâri.
Fakat ¸eytan, bulunmasi gereken yerde hiç bulunmuyor. Bu alçak topal cüce, daima geç
kaliyor. ”
Zerdü¸t, içinden böyle söverek kara adamin yanindan siyrilmak istedi. Fakat i¸ ba¸ka türlü
oldu. Çünkü o anda oturan adam Zerdü¸t ’ü görmü¸tü. Ummadigi bir baht iyarliga konmu¸
birisi gibi, yerinden siçradi ve Zerdü¸t ’e yakla¸ti.
“Kim olursan ol ey gezgin, ” dedi, “yolunu ¸a¸irmi¸ ya¸li bir adama, bir arayiciya yardim et ki
ba¸ina bir i¸ gelmesin.
Bu âlem bana yabanci ve uzak. Yabani hayvanlarin uludugunu da duydum. Beni koruyacak
olan burada degil.
Ben son dindar adami ariyorum. O kutsal ve yalnizi ariyorum ki ormaninda yalniz olarak
bugün bütün dünyanin bildigi ¸eyi henüz i¸itmemi¸tir. ”
“Bütün dünya bugün neyi biliyor?” diye sordu Zerdü¸t. “Bir zamanlar bütün dünyanin
inandigi eski tanrinin artik ölmü¸ oldugunu mu?”
“Böyle mi diyorsun?” dedi iht iyar kederli. “Ben bu iht iyar tanriya son saat i gelinceye kadar
hizmet ettim.
Fakat ¸imdi hizmet di¸iyim. Artik efendim yok. Ama yine de özgür degilim ve artik
anilarimdan ba¸ka bir zevkim yok.
Bu daglara çiktim ki bir iht iyar papaya ve kilise pederine yaki¸ir bir bayram yapayim.
Çünkü bilesin ki ben son papayim. Dindar anilar ve ibadet lerin bir Kâbe’si.
Fakat ¸imdi ormanin azizi ki tanrisina daima ¸arki söyleyerek ve inleyerek ibadet ederdi, yani
en dindar adam, ölmü¸tür.
Kulübesine gittigimde onu artik bulamadim. Yalniz ölümüne uluyan iki kurt buldum. Çünkü
bütün hayvanlar onu severdi. Bunun üzerine oradan ayrildim.
¸u halde bu ormanlara ve daglara bo¸una mi gelmi¸ olayim? Böylece karar verdim ki ba¸ka
birini, tanriya inanmayanlarin en dindarini, Zerdü¸t ’ü arayayim.”
Ihtiyar böyle dedi ve keskin bir baki¸la kar¸isindakine bakti. Zerdü¸t ise iht iyar papanin elini
tuttu ve hayranlikla onu seyrett i.
“Bak muhterem adam!” dedi. “Ne güzel ve uzun bir el. Bu daima iyilik dagitmi¸ bir adamin
eli, ¸imdi de aradigin adami, beni, yani Zerdü¸t ’ü tutuyor.
O benim. Tanrisiz Zerdü¸t benim, benden daha tanrisiz kim var ki ondan ders almakla
övüneyim diyen Zerdü¸t benim, tanrisiz Zerdü¸t benim. ”
Zerdü¸t böyle dedi ve baki¸lariyla iht iyar papanin dü¸üncelerini ve içindekileri deldi. Sonunda
¸öyle dedi:
“Onu en çok sevmi¸ ve ona sahip olmu¸ olan, onu en çok kaybetmi¸ olandir.
Bak, ikimizden daha tanrisiz olani benim. Fakat buna kim sevinebilir?”
Dü¸ünceli “ona sonuna kadar hizmet mi ettin?” diye sordu Zerdü¸t. “Onun nasil öldügünü
biliyor musun? Onu acima duygusunun bogdugunu söylüyorlar dogru mu?
Insanin çarmihta asili oldugunu görüp buna dayanamadigini ve insana olan sevgisi yüzünden
öldügünü söylüyorlar dogru mu?”
Fakat iht iyar papa cevap vermedi, ürkek, acili ve karanlik bir ifadeyle etrafa bakti.
Uzunca bir dü¸ünmeden sonra “Birak ölsün,” dedi Zerdü¸t ve iht iyarin gözlerine bakarak
“Birak gitsin, birak ölsün. Bu ölünün ardindan yalniz iyi ¸eyler söylemen, saygideger olsa da,
onun kim oldugunu ve ne garip yollardan gitt igini benden iyi biliyorsun.”
Üç göz arasinda konu¸urken (çünkü bir gözü kördü) ihtiyar keyiflenerek; “Tanriya ait
konularda ben Zerdü¸t ’ ten çok ¸eyler bilirim.
Sevgim ona yillarca hizmet etti ve her ¸eyde iradem onun iradesine uydu. Fakat iyi bir u¸ak,
efendisine ait her ¸eyi bilir. Hatta efendisinin kendisinden gizledigi ¸eyleri bi le.
O gizli bir tanriydi. Gizliligi severdi. Oglunu bile gizli yollardan meydana get irmi¸t i. Imaninin
kapisinda zina vardir.
Onu bir a¸k tanrisi olarak övenler, a¸ki yeter derecede yüksek görmeyenlerdir. Bu tanri yargiç
da olmak istemiyor muydu?
Fakat seven, ödül ve kar¸iligin ötesinde sever.
Bu dogulu t anri, gençliginde sert ve kindardi ve sevgililerinin keyfi için bir cehennem
yapmi¸ti.
Fakat sonunda yumu¸ak, merhamet li, alingan oldu. Babadan çok büyükbabaya benzedi, hatta
daha çok topal büyükanneye benzedi.
Sararmi¸, solmu¸ bir halde sobasinin ba¸inda oturur, zayif bacaklarini ovardi; dünyadan
bezgin, iradeden bezgin bir hale gelmi¸t i ve sonunda bir gün pek fazla olan acima duygusu
yüzünden boguldu.”
°Iht iyar papa,” dedi Zerdü¸t, “bunu gözlerinle gördün mü? Böyle de olabilir, ba¸ka türlü de
olabilir. Tanrilar öldükleri zaman çe¸it çe¸it ölümlerle ölürler.
Pekiyi, ¸u ¸ekilde veya bu ¸ekilde öldü ya. O, kulagimin ve gözümün ho¸una gitmezdi.
Ardindan daha kötü bir ¸ey söylemek istemiyorum.
Ben, berrak ve içten olan ¸eyleri severim. Fakat o iht iyar papa bil iyorsun, onda sana benzer
bir taraf vardi. Onun sözleri türlü anlama gelirdi.
O açikça konu¸an da degildi. Kendisini iyi anlamadik diye bize ne kadar kizardi, bu öfkeci.
Fakat niye daha açik konu¸mazdi?
Kabahat, kulagimizdaysa kendisini iyi i¸itemeyen bu kulaklari bize niye verdi?
Kulaklarimizda çamur mu tikaliydi? Pekâlâ, kim tikadi bu çamuru oraya?
Bu acemi çanakçi çok ¸eyi de kötü yaratmi¸ti.
Kötü yarattigi bu yaratiklardan ve çanaklardan int ikam ali¸i sagduyuya kar¸i bir günah
i¸lemekt i.
Dindarligin da bir sagduyusu olur. O zevk ¸öyle der; “Birak böyle tanriyi! Tanrisiz daha iyi!
Kendi kuvvet iyle kendi yazgisini yazmak, deli olmak ve bizzat tanri olmak daha iyi!”
“Neler i¸it iyorum,” dedi iht iyar papa kulak kabartarak, “Zerdü¸t, sen bu imansizlik içinde
sandigindan daha dindarsin. Içindeki herhangi bir tanri seni dinsizlige sevk etmi¸.
Seni artik bir tanriya inanmaktan alikoyan ¸ey kendi dindarligin degil mi? Senin a¸iri
içtenligin, seni iyi ve kötünün ötesine yollayacak.
Bak, senden esirgenmi¸ bir ¸ey kaldi mi? Gözün, elin, agzin var. Bunlar sonsuz geçmi¸ten
beri kutsamak görevini almi¸lardir. Kutsamak yalniz elle olmaz.
En tanrisiz insan olmak iddiasinda isen de yakinlarinda gizli tütsü kokusu aliyorum. Bu hem
ho¸uma gidiyor hem de bana aci veriyor.
Birak bir gececik konuk olayim Zerdü¸t, senin yaninda oldugu kadar hiçbir yerde rahat
etmem. ”
Zerdü¸t, büyük hayret içinde “ Âmin, böyle olsun,” dedi, “bu yol oraya varir. Zerdü¸t ’ün
magarasi orda!
Oraya kadar sana ben e¸lik etmek isterdim ey saygin adam! Çünkü ben bütün dindar insanlari
severim. Fakat ¸imdi beni yardim isteyen bir ses çagiriyor. Benim ülkemde kimse dert
görmemel i.
Magaram iyi bir limandir. Hele kederlilere yardim etmesini pek severim.
Fakat senin kederini omuzundan kim kaldiracak? Ben bu i¸i yapacak kuvvette degilim.
Bekleyelim de birisi senin tanrini uyandirsin.
Çünkü eski tanri artik ya¸amiyor. O, tam olarak ölmü¸tür. ”
Zerdü¸t böyle dedi.
En Çi r kin Însan
Zerdü¸t, yine daglardan ve ormanlardan geçt i. Gözleri bir ¸eyler ariyordu. Fakat o yardim
isteyen sesi hiçbir yerde göremiyordu. Ama bütün yol boyunca sevinçli ve minnettardi.
“Bugün kötü ba¸lamasina kar¸ilik bana ne güzel ¸eyler getirdi. Ne tuhaf adamlar buldum.
Sert tahil taneleri çigner gibi onlarin sözlerini uzun zaman çigneyecegim. Di¸im o taneleri, süt
gibi ruhuma akincaya kadar, çigneyip ögütmeli. ” dedi.
Yol, bir kayayi dola¸mi¸ti ki birdenbire manzara degi¸ti ve Zerdü¸t bir ölüm diyarina girdi.
Burada siyah ve kirmizi kayalar yalçinla¸iyordu. Ne ot, ne agaç, ne de ku¸ sesi vardi. Bütün
hayvanlarin, hatta yirtici hayvanlarin çekindikleri bir yerdi burasi. Yalniz bir çe¸it çirkin,
kalin ve ye¸il yilan vardi ki iht iyarladiginda ölmek için buraya gelirdi. Onun için çobanlar bu
vadiye “yilan mezari” derlerdi.
Fakat Zerdü¸t karanlik bir aniya daldi. Bu vadiye bir defa daha geldigini saniyordu. Birçok
karanlik ¸eyler aklina geliyordu. Böylece yava¸ladi, sonunda durdu. Fakat gözünü açinca
yolunun üstünde, insana benzer birinin oturdugunu gördü. Ama insana az benziyordu. Ifade
edilmez bir ¸eydi. Zerdü¸t ’ü birdenbire, böyle bir ¸eyi gözleriyle görmenin utanci bastirdi.
Beyaz saçlarina kadar kizarmi¸ bir halde gözünü kaydirdi ve bu kötü yeri terk etmek için
ayagini kaldirdi. Fakat o zaman ölü issizligi ses verdi. Suyun, geceleyin, tikanmi¸ su
borularinda çikardigi sese benzeyen bir ugultu ve bir hirilti duyuldu. Sonunda bunun bir insan
sesi ve bir insan sözü oldugu anla¸ildi. ¸öyle diyordu:
“Zerdü¸t, Zerdü¸t bilmecemi çöz, konu¸, konu¸! Taniktan int ikam almak nedir?
Seni geriye çekiyorum. Burasi kaygan buz! Dikkat et ki gururunun bacagi kirilmasin.
Kendini begenmi¸ Zerdü¸t, sen kendini güçlü bilirsin. Ey sert cevizler kiran, çöz ¸u bilmeceyi.
Benim kim oldugum bilmecesini! Söyle kimim ben?”
Zerdü¸t bu sözleri i¸itt iginde ruhunda ne geçtigini tahmin edersiniz? Merhamet onu
bastirmi¸ti. Birçok balta yemi¸ bir me¸e gibi, kendisini devirmek isteyenleri de korkutacak bir
tarzda yere devrildi. Fakat az sonra yine ayaga kalkti. Çehresi sert le¸mi¸t i.
Mekanik bir ses tonuyla; “Seni tanidim,” dedi, “sen tanriyi öldürensin. Birak gideyim.
Ey en çirkin adam; sen, seni görene, senin içini di¸ini görene dayanamadin, bu t aniktan
int ikam aldin. ”
Zerdü¸t, böyle dedi ve ayrilmak istedi. Fakat o biçimsiz yarat ik Zerdü¸t ’ün elbisesinin bir
kenarindan tuttu, yine hirlamaya ve kelimeler aramaya ba¸ladi. “Kal!” dedi, “Kal, geçip
gitme, seni deviren baltayi anladim. Zerdü¸t, tekrar ayaga kalki¸in ne iyi!
Biliyorum, tanriyi öldürenin halinin nice oldugunu iyi anladin. Kal burada, otur yanima. Bu
bo¸una olmayacak.
Senden ba¸ka kime gideyim? Kal yanimda. Fakat bana bakma, böylece çirkinligime hürmet
et.
Ben izleniyorum! ¸imdi son siginagim sensin. Beni kinleriyle izlemiyorlar, böyle bir
izlenmeyle alay ederdim, gururlanir ve sevinirdim.
¸imdiye kadar bütün ba¸ari iyi izlenenlerin olmadi mi? Iyi izleyen boyun egmeyi kolay
ögrenir. Bir defa böyle, fakat sonra…
Fakat benim kaçi¸im ve sana sigini¸im onlarin acimalarindandir. Zerdü¸t beni anlayan, tek ve
son siginagim, koru beni.
Tanri öldürenin halinin nice olacagini iyi anladin. Kal burada. Fakat sabirsiz adam, gitmek
istersen benim geldigim yoldan gitme. Bu yol kötüdür.
Çok laf ettigime ve sana ögüt verdigime kiziyor musun? Fakat bilesin ki ben o’ yum, en çirkin
adam.
En büyük ve en agir ayaklar benim. Yürüdügüm yol bozulur. Geçt igim yollari çökert ir ve
harap ederim.
Benim yanimdan sessizlik ile geçi¸inden ve yüzünün kizarmasindan anladim ki sen
Zerdü¸t ’sün.
Ba¸kasi olsa baki¸i ve sözüyle bana sadakasini ve merhamet ini firlatirdi. Fakat ben bu kadar
dilenci degilim. Bunu anladin sen.
Aksine ben; büyük, korkunç, çirkin, anlatilamaz ¸eyler bakimindan çok zenginim. Zerdü¸t
senin utanman bana ¸eref verdi.
Ve bugün ‘ acimak sikicidir’ diyen tek adami, Zerdü¸t ’ü bulmak için aciyanlarin
kalabaligindan yakami güç siyirdim.
Tanrinin acimasi olsun, insanin acimasi olsun; acima utancin kar¸itidir. Yardim etmek
istememek, yardim etmekten daha kibar bir erdem olabilir.
Fakat bugün, bütün küçük adamlarin erdemi acimadan ibarett ir. Onlarin büyük felakete,
büyük çirkinlige ve büyük ba¸arisizliga kar¸i saygilari yoktur.
Kalabalik koyun sürülerinin arkasindaki köpegin yaptigi gibi, bu insanlardan uzaklara
bakarim. Bunlar iyi niyet sahibi, iyi irade sahibi akilli adamlar degil.
Sig havuzlari küçük gören bir balikçil ku¸u gibi, küçük dalgalara, küçük iradeler ve küçük
ruhlara metelik vermem.
Bu küçük adamlara çok uzun zaman hak verildi. Öyle ki sonunda onlara ikt idar da verildi.
¸imdi diyorlar ki; ‘ Küçük adamlarin onayladiklari ¸ey iyidir. ’
Ve bugün gerçek, bu kalabaligin içinden gelen papazin söyledigidir. ¸u garip kutsi ve küçük
adamlarin sözcüsü ki kendisi hakkinda gerçek ‘benim’ derdi.
Bu kibirli adam çoktandir küçük adamlarin ibiklerini kabartir. Ve ‘ Gerçek benim!’ diyerek bir
‘ Ve hayir!’ ‘ Üç defa hayir!’ dedin.
Sen bu adamin aldati¸ina kar¸i insanlari uyardin ve ilk olarak acimasina kar¸i uyardin.
Herkesi degil, ba¸kalarini degil, kendini ve senin gibileri!
Büyük sikinti içinde bulunanlarin utanmasindan utanirsin ve gerçekten; ‘ Ey insanlar acimadan
bu tarafa bir büyük bulut geliyor, dikkat edin!’ diyerek.
Ve ‘ Bütün yaraticilar sert olur ve her büyük a¸k acimanizdan üstündür!’ diyerek. Zerdü¸t hava
i¸aret lerini ne kadar iyi ögrendigimi tahmin edersin!
Fakat bizzat sen; sen de kendini kendi acimana kar¸i uyardin. Çünkü birçok sikinti içinde
olanlar, peri¸anlar, bogulmakta, donmakta olanlar sana gelmek üzere yoldadirlar.
Buna kar¸i da uyanik olman gerek. Benim en iyi, en kötü bilmecemi, bizzat beni ve yaptigim
i¸i iyi çözdün. Seni devirecek baltayi ben bilirim.
Fakat onun tanrisinin ölmesi gerekirdi. O her ¸eyi gören gözlerle bakiyordu. insanin
derinliklerini ve dibini görüyordu, çirkinligi görüyordu.
Acimasi utanmak bilmiyordu. Benim en kirli kö¸eme sokulmu¸tu. Bu gizli ¸eyleri ögrenmeye
çali¸an, bu sikici, bu a¸iri aciyan ölmeliydi.
O daima beni görüyordu. Ya bu taniktan int ikam almak ya da ölmek ist iyordum.
Her ¸eyi ve insani gören tanri; bu tanrinin ölmesi gerekiyordu. Insan böyle bir tanigin
ya¸amasina dayanamaz. ”
En çirkin adam böyle dedi. Fakat Zerdü¸t ayaga kalkti ve gitmek istedi. Çünkü iliklerine
kadar titriyordu.
“Ey anlatilamaz ¸ey!” dedi. “Senin yolundan gitmekten beni engelledin. Buna bir t e¸ekkür
olarak kendi yolumu sana öveyim, bak, Zerdü¸t ’ün magarasi ¸u yukaridadir.
Magaram büyük, derin ve çok kö¸elidir. Orada en gizli ¸ey bile saklanacak bir yer bulur.
Ve magaramin hemen yaninda sürünen, uçan, siçrayan yaratiklar için yüz tane kö¸e bucak
vardir.
Ey atilmi¸ adam, kendi kendini de attigina göre insanlar ve insanlarin acima duygusuyla
ya¸amak istemiyorsun. Öyleyse benim gibi yap ve her ¸eyi benden ögren. Yalniz, yapan
ögrenir.
En ba¸ta ve ilk olarak hayvanlarimla konu¸. En gururlu hayvanla en kurnaz hayvan, bunlar
bizim rehberimiz olsun.”
Zerdü¸t böyle dedi. Öncekinden daha dü¸ünceli ve daha yava¸ yoluna devam ett i. Çünkü
kendisine birçok ¸ey soruyor fakat cevap bulamiyordu.
°Insanin ne zügürt, ne çirkin, ne hiriltili ve ne kadar çok gizli utanmasi var.
Bana diyorlar ki, insan kendisini sever. Ah, insanin kendisine olan sevgisi ne kadar olsa
gerek? Acaba insan kendisini ne kadar küçümseyebilir?
¸u kar¸idaki adam da kendisini seviyor ve kendisini a¸agi görüyor, bence o büyük bir seven
ve büyük bir küçümseyendir.
Kendisini ondan daha fazla küçümseyeni görmedim. Bu da bir yükseklikt ir! Sakin bu adam
bagirmasini i¸ittigim ‘Insanüstü’ olmasin?
Ben büyük küçümseyicileri severim. Fakat insan, yok edilmesi gereken bir ¸eydir. ”
Gönüllü Dilenci
Zerdü¸t, en çirkin adamin yanindan ayrilinca, ü¸üdügünü hissetti ve kendisini yalniz buldu.
Aklindan birçok soguk ve yalniz ¸eyler geçiyordu ve bu yüzden kendisine ü¸üme geli yordu.
Fakat yükseklere dogru tirmandikça bazen ye¸il çimenler önünden, bazen sabirsiz bir irmagin
açtigi yat ak kenarindaki vah¸i kayaliklardan geçiyordu. O zaman kendisini daha isinmi¸ ve
daha keyifli hissetti.
“Bana ne oldu?” diyordu; “Sicak ve canli bir ¸ey beni ne¸elendirdi. Bu benim etrafimda olsa
gerek. ¸imdi kendimi daha az yalniz hissediyorum. Bilinmez yolda¸lar ve karde¸ler etrafimda
dola¸iyorlar. Onlarin sicak nefesleri ruhuma degiyor. ”
Fakat etrafina bakinip yalnizligini avutanlari aradiginda, civardaki bir tepe üzerinde duran
inekleri gördü. Bunlarin yakinligi ve kokusu Zerdü¸t ’ün kalbini isitmi¸ti. Fakat bu inekler bir
hat ibin sözlerini dinliyorlardi. Bu yüzden kendilerine yakla¸ani görmediler. Fakat Zerdü¸t
iyice yakinlarina gelince ineklerin ortasinda konu¸an bir insan sesi duydu. Inekler, ba¸larini
konu¸ana dogru çevirmi¸lerdi. Zerdü¸t o zaman siçrayarak hayvanlari dagitti. Çünkü
ineklerde acimayla tedavisi mümkün olmayan bir ariza meydana gelebileceginden
korkuyordu. Fakat bunda aldanmi¸ti. Çünkü yerde bir adam yatiyor ve hayvanlara seslendigi
belli oluyordu. Hayvanlarin bundan ürkmedigi anla¸iliyordu. Bu bir uslu adamdi ve bir dag
hat ibiydi ki gözlerinden iyilik akiyordu. Zerdü¸t hayret le “Burada ne ariyorsun?” diye bagirdi.
“Burada ne mi ariyorum? Senin aradigini ey rahat bozan! Yani arz üstünde mut lulugu
ariyorum. Bunun için bu ineklerden ders almak ist iyorum. Biliyor musun, sabahtan beri onlara
hitap ediyorum. ¸imdi bana cevap vereceklerdi. Bizi niye rahatsiz ettin?
Eger ineklere benzemezsek cennete gidemeyiz. Biz onlardan gevi¸ get irmeyi ögrenmel iyiz.
Gerçekten insan, dünyaya sahip olsa da gevi¸ getirmeyi ögrenmedikten sonra neye yarar?
Kederinden kurtulamaz.
Bugün insanin büyük kederi t iksint idir. Bugün kalbi, agzi ve gözleri t iksint iyle dolu olmayan
kim var? Sen de, sen de fakat ineklere bak!”
Dag ögütçüsü böyle dedi ve gözünü Zerdü¸t ’ e çevirdi. Çünkü o ana kadar sevgi yle ineklere
bakiyordu. Fakat ¸imdi birdenbire degi¸t i. “Bu konu¸tugum kim?” di ye irkilerek bagirdi ve
siçrayarak kalkti.
“Bu, tiksint isi olmayan insandir, bu bizzat Zerdü¸t ’tür, büyük t iksint iyi yenendir; bu göz, bu
agiz, bu kalp bizzat Zerdü¸t ’ündür. ”
Böyle diyerek gözya¸lariyla, kar¸isindakinin elini öptü ve beklemedigi bir zamanda degerli
bir armagan ve mücevhere kavu¸mu¸ birisi gibi kalakaldi. Inekler bütün bu olan bitenlere
bakiyor ve ¸a¸iyorlardi.
“Benden bahsetme ey garip, ey sevimli adam!” dedi Zerdü¸t. Ve kibarca “ Kendinden bahset.”
dedi. “Sen, bir zamanlar büyük bir servetten vazgeçen gönüllü dilenci degil misin?
Kendi servet inden ve zenginlerden utanarak kalbini ve varligini armagan etmek üzere en
fakirlerin yanina kaçan sen degil misin? Fakat o fakirler armaganini kabul et memi¸lerdi. ”
“ Ama beni kabul etmediler.” dedi gönüllü dilenci. “Biliyorsun bu yüzdendir ki hayvanlarin ve
¸u ineklerin yanina geldim.”
Zerdü¸t “Ineklerden ögrendin ki hak vermek, hak almaktan daha zordur ve armagan etmek bir
sanattir, sanat larin ve iyiliklerin en incesi ve en yücesidir. ”
“Hele bugünkü günde!” dedi gönüllü dilenci. “Bütün alçaklarin ayaga kalktigi ve kibarlik
tasladigi, yani halk tabakasi gibi hareket ettigi bugünkü günde. Bil irsin, ayak takiminin ve
kölelerin uzun, kötü ve yava¸ yava¸ ilerleyen isyan gününe geldik, bu hareket büyüyor,
büyüyor.
¸imdi a¸agilik olanlari her iyilik ve her armagan, isyana yönelt iyor. A¸iri zenginler dikkat li
olsunlar.
Geni¸ karinli ve dar bogazli ¸i¸elerden damlatmak isteyenler dikkat etsinler. Bugün böyle
¸i¸elerin boynunu kiriveriyorlar.
¸ehvet li bir tutku, igrenç bir kiskançlik, kirli bir öç duygusu, a¸agi tabakanin gururu!
Bütün bunlar suratima çarpiyor. Fakirlerin mut lu oldugu sözü artik dogru degildir. Gök ülkesi
artik ineklerin!”
Denemek için “Niçin zenginlerin degil?” dedi Zerdü¸t ve bu sirada sakin adami yalamak
ist eyen inekleri kovdu.
“Beni ne deniyorsun?” dedi, “Sen benden iyi bilirsin, Zerdü¸t, beni en fakirlerin yanina
yönelten neydi? En zenginlerinden duydugum t iksint i, degil mi?
Soguk gözler, ¸ehvet li dü¸üncelerle her çöplükten çikar derleyen suçlu zenginlerden, çürümü¸
vücut larinin kokusu göklere yükselen bu ayak takimindan.
Kadinlara kar¸i vah¸i, ¸ehvet li, unutkan ve babalari ku¸ le¸i veya paçavra toplayicisi olan bu
düzme ve sahtekâr halk tabakasindan, bunlarin orospudan pek farklari yoktur.
Ayak takimi a¸agida, ayak takimi yukarda! Bugün artik zengin ve fakir olan kim? Bu farki
unuttum ve oradan kaçtim. Ve kaça kaça ¸u ineklerin yanina geldim. ”
Uslu adam böyle dedi. Konu¸urken soluyor ve terliyordu. Öyle ki hayvanlari buna bir defa
daha ¸a¸iyorlardi. Fakat Zerdü¸t onun sert konu¸masini duydukça gülümsüyor ve susarak
kafasini salliyordu.
“Böyle sert sözler gerekince, kendini zorluyorsun ey dag ögütçüsü! Agzin ve gözlerin bu
sertlige elveri¸li degil!
Ve kanimca miden de degil. Çünkü böyle öfke, kin ve ta¸kinlik mideyi bozar. Senin miden
daha yumu¸ak ¸eyler ister. Sen bir et yiyici degilsin. Daha çok bitki ve kök adamisin. Belki
taneler ögütürsün. Herhalde etin zevkine yabancisin ve yumu¸ak ¸eyler seversin. ”
Gönüllü dilenci ferahlayarak “Beni iyi tanidin. ” dedi. “Bali severim. Taneler de ögütürüm.
Çünkü agiza yumu¸ak gelen ve nefesi temizleyen ¸eyleri severim. Yumu¸ak huylu avareler ve
gündüz hirsizlari gibi, çignemesi uzun zaman isteyen ¸eyleri severim. Bunda en i leriye varan
i¸te ¸u ineklerdir. Onlar gevi¸ getirmeyi ve güne¸te yatmayi ke¸fetmi¸lerdir. Kalbi yoran güç
dü¸üncelerden de çekinmesini bilirler. ”
“Pekâlâ” dedi Zerdü¸t “sen benim hayvanlarimi da görmeliydin, kartalimi ve yilanimi. Bugün
dünyada onlarin e¸i yoktur.
Bak, ¸u yol benim magarama gider. Bu ak¸am onlarin konugu ol ve hayvanlara hayvan
¸ansindan söz et ben gelince kadar. Çünkü ¸imdi bir yardim isteyen ses beni çagiriyor ve eger
magaramda buz gibi taze petek ve altin bali bulursan onu da ye.
Fakat ¸imdi, tuhaf, sevimli adam, ne kadar güç de olsa, çabuk ineklere veda et. Çünkü onlar
senin en yakin dost larin ve üstat larindir. ”
“Yalniz bir ayricaligin var!” dedi sevimli dilenci. “Bizzat sen iyisin ve bir inekten daha iyisin
Zerdü¸t.”
Zerdü¸t öfkeyle “defol, defol dalkavuk” diye bagirdi. “Böyle dalkavukluk ve ikiyüzlülük ile
benim balimi ne bozuyorsun?”
“Defol, defol buradan!” diye bir defa daha bagirdi ve nazik dilenciye sopasini kaldirdi, fakat o
kaçti.
Gölge
Gönüllü dilenci kaçmi¸ ve Zerdü¸t, yalniz kalmi¸ti ki arkasindan yeni bir ses i¸itt i. Bu ses
“Dur, Zerdü¸t bekle beni, benim, Zerdü¸t, ben senin gölgenim” diyordu. Fakat Zerdü¸t
beklemedi. Çünkü daglarindaki kalabaliktan ona ani olarak bir bezginlik gelmi¸t i. “Benim
yalnizligim nerde?” diyordu.
“Gerçekten bu çok oluyor. Bu dag kalabalikla¸ti. Benim ülkem artik bu âlemden degil. Bana
yeni daglar gerekir.
Gölgem mi beni çagiriyor? Gölgemde ne var? Varsin beni takip etsin, ben ondan kaçarim. ”
Zerdü¸t, kendi kendine böyle söyledi ve yola koyuldu. Fakat arkasindaki onu izledi ve az
sonra birbiri ardinda üç ko¸ucu ortaya çikti. Önde gönüllü dilenci, arkasinda Zerdü¸t ve en
arkada gölgesi! Henüz pek fazla ko¸mami¸lardi ki Zerdü¸t, deliliginin farkina vardi ve bir
hamle ile bütün bezginligi ve bikkinligi üzerinden silkt i.
“Nasil!” diyordu, “Eskiden beri en gülünç ¸eyler bizim gibi eski yalnizlar ve azizlerden
gelmez mi?
Gerçekten, deliligim daglar gibi kabardi. ¸imdi alti deli bacaginin birbiri arkasindan
takirdadigini duyuyorum.
Fakat Zerdü¸t bir gölgeden korkabilir mi ve gölgenin benden daha uzun bacaklari oldugunu
dü¸ünebilir mi?”
Zerdü¸t içiyle, di¸iyla gülerek böyle dedi, oldugu yerde durdu ve birdenbire durdu. Az kalsin
arkasindan gelen gölgeyi yere devirecekt i. Gölge onu o kadar yakindan izliyordu ve o kadar
zayifti ki! Zerdü¸t gölgesini iyice inceleyince bir hayalet kar¸isindaymi¸ gibi irkildi. Gölge o
kadar zayif, kara kuru ve ya¸lanmi¸ görünüyordu ki.
Zerdü¸t ¸iddet le “Sen kimsin?” dedi. “Burada ne i¸in var? Neden gölgem oldugunu iddia
ediyorsun? Senden ho¸lanmiyorum. ”
“ Affet” dedi gölge. “Benim, gölgen oldugumu affet. Senin ho¸una gitmiyorsam Zerdü¸t, bu
konuda seni ve zevkini takdir ederim.
Ben senin topuklarini çok izlemi¸ bir gezginim. Hedefsiz ve yurtsuz daima yollardayim. Öyle
ki sonsuz Yahudi ’den pek farkli degilim. ¸u var ki sonsuz degilim ve Yahudi de degilim.
Ne? Sürekli yollarda mi olmaliyim? Her rüzgârla sarsilarak, karga¸a içinde, it ilerek? Ey arz,
bana artik fazla yuvarlak geliyorsun!
Her yerde oturdum ve yorgun tozlar gibi aynalar ve pencere camlari üstünde uyudum. Her ¸ey
benden aliyor, bana bir ¸ey veren yok ve ben zayifliyorum. Neden bir gölgeye benzedim.
Fakat Zerdü¸t, en çok senin arkandan yürüdüm ve uçtum. Kendimi senden sakladimsa da
senin en iyi gölgendim. Sen nereye oturduysan ben de oraya oturdum.
Gönüllü olarak ki¸ damlari ve karlar üzerinde ko¸an bir hayalet gibi seninle en uzak, en soguk
âlemlerde dola¸tim.
Her yasak, çirkin ve uzak ¸eyi seninle birlikte aradim ve bende herhangi bir erdem varsa
hiçbir yasaktan korkmayi¸imdir.
Kalbimin saydigi ¸eylere seninle beraber kiydim, bütün sinir ta¸larini ve levhalarini devirdim.
En tehlikeli arzulara kapildim. Gerçekten, her türlü cinayet i bir defa i¸ledim.
Kelimelere, degerlere ve büyük isimlere olan imanimi senin yüzünden unuttum. ¸eytan deri
degi¸tirecek olsa ismi de degi¸mez mi? Belki bizzat ¸eytan deriden ibarettir.
Hiçbir ¸ey gerçek degildir, her ¸ey olabilir. Kendime böyle diyordum. En soguk sulara
kafamla ve kalbimle daldim ve kaç defa bir kirmizi yengeç gibi çiplak kaldim.
Ah, iyilere kar¸i duydugum iman, utanma ve iyilik hissi nereye gitt i? Bir zamanlar sahip
oldugum yalanci iffet nereye kayboldu? Iyilerin ve soylu yalanlarinin iffet i!
Gerçegi çok defa yakindan izledikçe, o kafama çarpti. Bazen yalan söyledigimi zannett im.
Fakat bir de baktim ki gerçegi bulmu¸um.
Her ¸ey gözümde pek fazla aydinlandi. ¸imdi hiçbir ¸ey umurumda degil! Sevdigim hiçbir
¸ey artik ya¸amiyor. Hâlâ kendimi nasil seveyim?
Ya arzu ettigim gibi ya¸amak veya hiç ya¸amamak. Ben bunu ist iyorum. En kutsal varlik da
bunu ist iyor. Fakat yaziklar olsun! Hâlâ ne¸em var mi? Hâlâ bir hedefim ve yelkenimin
yönelebilecegi bir limanim var mi?”
Gölge, böyle dedi ve onu dinlerken Zerdü¸t ’ün ka¸lari çatildi ve sonunda kederli “Sen benim
gölgemsin.” dedi. “ Kar¸i kar¸iya oldugun tehlike küçük degildir. Ey özgür ruh ve gezgin, sen
kötü bir gün geçirdin, dikkat et ki daha kötü bir ak¸am gelmesin.
Senin gibi huzursuzlara sonunda bir hapishane bile aziz gelebilir. Hapse tikilmi¸ canilerin
nasil uyudugunu hiç gördün mü? Bunlar sakin uyurlar. Yeni güvenlerinin tadini çikarirlar.
Kendini sakin ki sonunda sekter bir iman; sert, siki, iyi bir rüzgâr mi? Fakat kim bilir o nereye
eser ve hangi rüzgârin iyi ve sürükleyici rüzgâr oldugunu kim bilir?
Bana daha ne kaldi? Yorgun ve küstah bir kalp! Sabirsiz bir irade, bükülmü¸ bir bel.
Bunlar benim yurdumu ariyorlar. Zerdü¸t, bilirsin bu arama bir baskindir. Beni kemirir.
Benim yurdum nerde? Bunu soruyor, ariyorum ve ariyorum ve bulamiyorum. Ey sonsuz ‘ her
yer’. Ey sonsuz ‘hiç bir yer’, ey sonsuz ‘bo¸unalik’ .
Bir keder seni hapsetmesin. Çünkü seni dar ve siki olan her ¸ey kirlet iyor ve deniyor.
Sen hedefi kaybetmi¸sin. Bu kaybin acisini nasil unutacaksin? Bununla yolu da kaybetmi¸
oluyorsun. Zavalli hayalperest gezgin! Yorgun kelebek! Bu ak¸am biraz dinlenmek ve yuva
ister misin? Öyle ise benim magarama çik!
¸u yol oraya gider. ¸imdi acele senden ayrilmaliyim. Sanki ¸imdiden üstümde bir gölge var.
Etrafimin yine aydinlik olmasi için yalniz yürümek ist iyorum. Bunun için daha uzun zaman,
ne¸eli, ayakta olmaliyim. Fakat ak¸amleyin benim magarada dans edilecek.”
Zerdü¸t böyle dedi.
Ögle Vakti
Zerdü¸t yürüdü, yürüdü ve artik kimseyi bulmadi. Yalnizdi. Yalnizligin tadini çikardi ve
saat lerce iyi ¸eyleri dü¸ündü. Fakat ögle vakt i güne¸ tepesinin üstüne geldiginde ya¸li, egri ve
kambur bir agacin önüne gelmi¸t i. Agaç, bir asmanin dallariyla kucaklanmi¸ ve gizlenmi¸t i.
Asmanin bol, sari üzümleri gezginin gözüne çarpti. Zerdü¸t burada susuzlugunu biraz
gidermek ve bir üzüm koparmak arzusunu duydu. Fakat elini üzüme dogru uzatinca ba¸ka bir
¸ey arzuladi. Agacin yanina uzanmak ve bu ögle saatinde uyumak!
Zerdü¸t bunu yapti ve rengârenk çayirlarin sessizligi ve gizliligi içerisinde yerde yat arken
küçük susuzlugunu unuttu ve uykuya daldi. Zerdü¸t ’ün daha önce dedigi gibi “Her ¸ey
birbirinden daha gereklidir. ” Yalniz Zerdü¸t ’ün gözleri açik kalmi¸ti. Çünkü bu gözler agaci
ve asmanin güzell igini görmeye ve övmeye doymami¸ti. Uykuya dalarken Zerdü¸t kendi
kendine ¸öyle dedi:
“Sessizlik, sessizlik, dünya ¸imdi mükemmel olmadi mi? Bana ne oluyor ¸imdi?
Bir hafif rüzgârin görünmeden, tüy gibi hafiflikle kiri¸ik deniz üzerinde dans etmesi gibi,
uyku üstümde dans ediyor.
O benim gözümü kapamiyor, ruhumu uyanik birakiyor, o gerçekten hafif, tüy gibi hafif.
O beni kandiriyor, bilmem nasil? Içimden övgüler yagdiran bir el gibi beni zorluyor. Evet ,
ruhumun sessizligi için beni zorluyor.
Garip, ruhum nasil yorgun ve nasil gev¸iyor!
Ruhuma “yedinci günü ak¸ami” tam ögle vakti mi geldi? Çoktandir iyi ve olgun ¸eyler
arasinda mi dola¸iyordu?
Garip ruhum uzaniyor, uzaniyor ve sakin yatiyor. O çok iyi ¸eyler tatmi¸tir. Bu altin keder
onu eziyor. Sakin limana girmi¸ bir gemi gibi agzi sessiz sakinlige kavu¸tu. ¸imdi uzun
gezilerden ve hirçin denizlerden yorgun, topraga yaslandi. Toprak daha sadik degil mi?
Böyle bir gemi karaya yana¸tiginda ve yaslandiginda bir örümcegin karadan ona dogru
örecegi ag yeterli gelir. Daha kuvvet li bir halata ihtiyaç olmaz.
Topragin koynunda, sakin bir koydaki yorgun gemi gibi dinleniyorum. Topraga sadik, güvenli
ve ince ipliklerle ona bagli.
Ne mut luluk, ne mut luluk! ¸arki söylemek ister misin ruhum? Çimende yat iyorsun. Fakat bu
saat hiçbir çobanin kaval çalmadigi sakin, gizli bir bayram saat i!
Sakin ol. Sicak ögle, çimenler üstünde uyuyor, ¸arki söyleme, sakin ol, dünya mükemmel.
¸arki söyleme, çimen kelebegi; ruhum, fisildama bile. Sessizlige bak, ögle uyuyor. Agzini
kimildat iyor. Bir damla mut luluk içmiyor mu?
Eski, esmer bir altin mut luluk damlasi, bir altin ¸arap damlasi.
Mutluluk onun üstünden uçuyor, gülüyor, böylece bir tanri gülüyor. Sakin ol.
“Mutluluk için ne kadar az ¸ey gerek. ” Bir zamanlar böyle derdim ve kendimi akilli sanirdim.
Fakat ¸imdi ögrendim ki bu bir hataydi. Zeki deliler daha iyi konu¸urlar.
I¸te asil o az ¸ey en e¸siz, en hafif, bir sincap hi¸iltisi, bir nefes, bir an. Mut lulugun çe¸idi o
kadar önemli degildir. Sakin ol.
Bana ne oldu? Dinle, zaman mi kaçti acaba? Dü¸müyor muyum, dü¸medim mi? Dinle,
sonsuzluk pinarlarinda miyim?
Bana ne oldu? Sakin ol. Eyvah kalbime saplaniyor; kalbim, bu kadar mut luluk ve böyle bir
darbeden sonra, parçalan, parçalan!
Nasil, dünya ¸imdi, mükemmel daha yuvarlak ve daha olgun degil mi? Yuvarlak, altin
olgunluk nereye uçuyor acaba? Arkasindan gideyim; akil, sakin ol.”
Burada Zerdü¸t uyandi ve uyumakta oldugunu hissetti.
“ Kalk ey uykucu!” dedi kendine. “Ögle uykucusu, haydi, haydi iht iyar bacaklar. Vakit geldi,
daha alacagim epeyce yol var.
Uykuya kaniyorsunuz daha ne kadar, bir sonsuzluk mu? Haydi, haydi iht iyar kalbim, böyle
bir uykudan sonra ne kadar uyanik kalacaksin!”
O tekrar uykuya dalmi¸ti. Ama ruhu bedeninin aleyhindeydi ve isyan ediyordu, yine yatti.
“Rahat birak beni. Dünya ¸imdi mükemmel olmadi mi? Ah altin, yuvarlak top. ”
“ Kalk,” dedi Zerdü¸t, “küçük hirsiz, gündüz hirsizi, nasil hâlâ gerinip uzaniyorsun, içini
çekiyorsun, derin pinarlara dü¸üyorsun ha!”
Ruhum sen kimsin? Burada irkildi, çünkü bir güne¸ huzmesi yüzüne dü¸mü¸tü.
“Ey üstümdeki gök!” dedi içini çekerek ve dogruldu, “Bana mi bakiyorsun? Garip ruhumu mu
dinliyorsun?
Topraktaki her ¸eyin üstüne dü¸en bu bir damla çiyi ne zaman içeceksin? Bu garip ruhu ne
zaman içeceksin? Ne zaman ey sonsuzluk pinari, ey korkunç ögle uçurumu, ruhumu ne zaman
geriye alacaksin?”
Zerdü¸t böyle dedi ve agacin yaninda yattigi yerden bir meçhul sarho¸luktan uyanir gibi
uyandi. Güne¸ hâlâ ba¸inin üzerindeydi. Bundan anla¸ilir ki Zerdü¸t pek uzun uyumami¸ti.
Selamlayì¡
Ikindi üzeriydi ki Zerdü¸t uzun, bo¸una aramalardan ve dola¸malardan sonra magarasina
dönmü¸ bulunuyordu. Fakat magarasina yirmi adim kadar yakla¸tigi zaman hiç beklemedigi
bir ¸ey oldu. Büyük yardim dileyen sesi yeniden duydu. Garipti ki ses, bu defa kendi
magarasindan geliyordu. Uzun, garip bir çiglik! Zerdü¸t bunun birçok sesten olu¸tugunu fark
etti. Ses uzaktan dinlendigi zaman tek bir agizdan çikiyor gibiydi.
Zerdü¸t magarasina siçrayarak girdi. Onu meger bu ses oyunundan sonra ne tuhaf bir t iyatro
bekliyormu¸! Gündüzün gördügü bütün t ipler yan yana orda oturuyorlardi. Sagdaki ve soldaki
krallar, eski büyücü, papa, gönüllü dilenci, gölge, ruhun vicdani, falci, e¸ek; en çirkin adam
ba¸ina bir t aç geçirmi¸ ve beline iki erguvan ku¸ak sarmi¸ti. Çünkü o, bütün çirkinler gibi
güzelle¸meye heveslidir.
Bu bulanik toplulugun ortasinda Zerdü¸t ’ün kartalinin tüyleri diken diken olmu¸tu. Çünkü
sorulan sorulari cevaplandirmaya gururu izin vermiyordu. Zeki yilan, kartalin boynuna
dolanmi¸ti.
Bütün bunlari Zerdü¸t, büyük ¸a¸kinlikla gördü. Sonra konuklarina dikkat le bakti, ruhlarini
okudu, yeniden hayrete dü¸tü. Bu aralik topluluk ayakta, Zerdü¸t ’ün konu¸masini bekliyordu.
Zerdü¸t ¸öyle dedi:
“Siz ¸a¸irmi¸lar! Siz garbiler! Sizin yardim dileyen sesinizi mi duydum? Bugün bütün gün
bo¸una aradigim adamin nerde bulunmasi gerekt igini ¸imdi biliyorum; yüksek insan.
Yüksek insan kendi magaramda bulunuyor! Fakat neye hayret ediyorum! Bal kurbani ve
¸ansimin hileli davet leriyle onu bizzat kendim ayartip buraya get irmedim mi?
Fakat saniyorum ki siz, toplu bir halde kalamayacaksiniz. Birbirinizin huzurunu
bozuyorsunuz. Ey yardim dileyenler, öyle birisi gelmeli ki sizi güldürmeli, bir güldürücü, bir
dansör, bir rüzgâr, bir vah¸i av, herhangi bir deli; siz ne dü¸ünüyorsunuz?
Ey ¸a¸kinlar, affedin ki sizlerden böyle küçük ve degersiz biçimde söz ediyorum. Fakat
kalbime cesaret veren ¸eyi ke¸fedemi yorsunuz.
Baki¸iniz beni bagi¸lar! Bir peri¸an adama bakan herkes cesur olur, bir peri¸ana hitap etmek
için herkes kendisini yeteri kadar cesur bulur.
Bizzat bana bu kuvvet i siz verdiniz. Güzel bir armagan. Saygideger konuklarim, uygun bir
konuk armagani! Haydi öyleyse, kizmayin ben de size kendi armaganlarimi sunayim.
Burasi benim ülkem ve benim hükümdarligimdir. Fakat benim olan her ¸ey bu ak¸am ve bu
gece için sizin olsun. Hayvanlarim size hizmet etsinler. Magaram konukeviniz olsun!
Benim yuvamda kimse rahatsiz olmamali. Karargâhimda herkesi vah¸i hayvanlardan
korurum. Size sundugum ilk ¸ey budur; güven!
Ikincisi; küçük parmagimdir. Bir kere parmagimi tutunca bütün elimi hatta kalbimi alin.
Haydi bakalim. Ho¸ geldiniz konuklarim. ”
Zerdü¸t böyle dedi ve sevgi ve muziplikle güldü. Bu selamla¸madan sonra konuklari bir defa
daha egildiler ve saygiyla sustular. ¸imdi sagdaki kral, hepsi adina cevap verdi.
“Ey Zerdü¸t, bize elini ve selamini veri¸inden Zerdü¸t oldugunu anladik. Kar¸imizda kendini
alçalttin. Hemen hemen saygi duygularimizi zedeledin.
Fakat senden ba¸ka kim böyle bir gururla alçalabilir. Bu bizi ayaga kaldirir, gözlerimiz ve
kalplerimiz için bir ziyafet olu¸turur.
Yalniz bunu görmek için bu dag gibi yüksek daglara uçmayi severiz. Biz gezmeye istekli
olarak geldik. Burada bulanik gözleri aydinlatacak ¸eyi görmek istiyorduk.
Görüyorsun, bütün yardim dilenmelerimiz geçt i. Dü¸üncemiz ve kalbimiz ferahladi. Nerdeyse
cesaret imiz de daha cesur ve iradeli olacak.
Zerdü¸t, arz üzerinde yüksek ve kuvvet li bir irade kadar sevindirici bir ¸ey yet i¸emez. Arzin
en güzel ürünü budur. Böyle bir agaç bütün bu çevreyi ne¸elendirir.
Senin gibi büyümü¸ olanlari, Zerdü¸t, çamlara benzet irim. Uzun, sert, yalniz, görkemli ve en
elast iki agaçtan!
Kuvvet li ye¸il dallariyla kendi hükümdarligini kaplar. Havalardan, rüzgârlardan ve bu
yüksekliklerde bulunan ¸eylerden zorlu sorular sorarak, daha kuvvetli cevaplar veren bir
kumandan, bir zafer kazanan, böyle bitkileri seyret mek için yüksek daglara çikmayi kim
istemez?
Burada senin agacinda, karanlik ve bozuk olanlar bile bu heyecani ya¸ar, senin baki¸inda
korkaklar bile güven bulurlar ve kalpleri ¸ifaya kavu¸ur.
Ve gerçekten, bugün birçok göz senin dagina ve agacina yönelmi¸t ir. Büyük bir özlem
ba¸lami¸tir. Niceleri soruyorlar; Zerdü¸t kimdir?
Ve sen kimin kulagina bal ¸arkini damlatirsan, bütün saklanmi¸ olanlar, yalnizlar ve yalniz
çift ler, kendi kendilerine;
“Zerdü¸t, hâlâ sag mi, artik ya¸amaya degmez. Her ¸ey bo¸una, her ¸ey bir! Megerki
Zerdü¸t ’ le beraber ya¸ayalim.
Gelecegini çoktan haber veren o adam niçin gelmiyor.” diyorlar. Birçoklari bunu soruyorlar.
Yalnizlik onu yuttu mu? Yoksa biz mi ona gidelim?
¸imdi yikilan ve içindeki ölüleri saklayamayan bir mezar gibi yalnizlikta kendinden beziyor
ve yikiliyor. Her yerde yeniden dirili¸ler görünüyor.
¸imdi Zerdü¸t, daginin etrafinda dalgalar yükseliyorlar, yükseliyorlar. Dagin ne kadar yüksek
de olsa birçoklari sana yet i¸ecek. Sandalin artik kuru kalmayacak.
Biz ¸a¸irmi¸larin magarana gelmemiz ve art ik ¸a¸irmayi¸imiz, iyilerin sana dogru yolda
olduklarinin gerçek bir i¸aret idir.
Çünkü o insanlar arasinda tanrinin son kalani da sana dogru yoldadir. Onlar, büyük özlemin,
büyük tiksint inin büyük bezginligin adamlari!
Bütün o adamlar ki tekrar ümit li olmayi ögrenmedikçe veya senden büyük ümidi
bellemedikçe ya¸amak istemezler.”
Sag taraftaki kral böyle konu¸tu ve öpmek üzere Zerdü¸t ’ün elini tuttu. Fakat Zerdü¸t onun
saygisini reddetti, irkilerek geri çekildi ve sessizlik içinde uzaklara uçtu. Fakat az bir zaman
sonra yine konuklarinin yanina geldi. Onlara aydinlik ve deneyen gözlerle bakti ve ¸öyle dedi:
“ Konuklarim ey yüksek insanlar, sizinle açik ve Almanca konu¸mak isterim. Bu daglarda
bekledigim sizler degildiniz. ”, “ Almanca ne açik ha! Tanri korusun!” dedi soldaki kral.
“Görülüyor ki o sevgili Almanlari tanimiyor, bu dogulu bilgin, fakat o ‘ Almanca ve kaba’
demek ist iyor. Pekâlâ, bugünkü günde zevklerin en kötüsü bu degil!”
“Hepiniz yüksek insanlar olabilirsiniz. Ama benim için içimde susan fakat daima susmayacak
olan insafsiz için yeter derecede yüksek ve kuvvetli degilsiniz!
Siz sag kolum degilsiniz.
Sizin gibi zayif ve ince bacaklar üzerinde duranlar it iraf etseler de etmeseler de esirgenmek
isterler.
Fakat ben kollarimi ve bacaklarimi esirgemem. Ben sava¸çilarimi esirgemem. Benim
sava¸imda ne i¸e yaracaksiniz? Siz benim zaferime engel olursunuz. Hatta içinizden bazilari
davullarimin sesini i¸itse yere yuvarlanir.
Benim için yeter derecede güzel ve yaki¸ikli da degilsiniz. Ben derslerime saf, parildayan
aynalar isterim. Oysaki sizin yaninizda benim hayalim bile bozuk görünüyor.
Omuzlarinizi nice yükler ve nice anilar bastiriyor. Kö¸e bucaginizda nice kötü cüceler yer
tutmu¸. Gizli ayak takimi sizin içinizde de var.
Yüksek türden insan olsaniz dahi sizde daha pek çok ¸ey egri bügrüdür. Sizi dosdogru bir
kaliba dökecek demirci henüz dünyada yok.
Siz yalniz köprüsünüz. Daha üstün insanlar, sizin üstünüzden geçmeli.
Siz basamaklarsiniz. Onun için sizi çigneyerek kendi magarasina çikana kizmayin.
Sizin tohumlarinizdan bir gün saf bir ogul ve mükemmel bir varis dogabilir. Fakat bu uzaktir.
Benim ismimi ve benim mirasimi alabilecek insanlar degilsiniz.
Bu daglarda bekledigim sizler degilsiniz. Ve son defa olarak, beraber a¸agi inecegim insanlar
sizler degilsiniz. Siz yalniz daha olgun insanlarin bana dogru yolda olduklarinin bir
i¸aret isiniz.
Büyük özlemin, büyük t iksint inin, büyük bezginl igin adamlari degilsiniz ve tanrinin kalani
dediginiz insanlar degilsiniz.
Hayir, hayir, hayir, üç defa hayir! Bu daglarda ba¸kalarini bekliyorum ve onlarsiz ayagimi
atmak istemiyorum.
Daha yüksek, daha kuvvet li, daha cesur, daha ne¸eli, ruhlari ve bedenleri daha güzel yapilmi¸
insanlari bekliyorum. Gülen aslanlar gelmelidir.
Konuklarim! Ey garip insanlar, benim çocuklarim hakkinda bir ¸ey bi lmiyor musunuz?
Onlarin bana dogru yolda olduklarini bilmiyor musunuz?
Bahçelerimden, mut luluk adalarimdan; benim, yeni, güzel türümden söz edin! Niçin bundan
söz etmiyorsunuz?
Sizden istedigim armagan, çocuklarimdan söz etmenizdir. Ben buna yetecek derecede
zenginim. Bu i¸ için fakirle¸tim. Bu çocuklari, bu canli bitkileri, irademin ve en yüksek
ümidimin hayat agaçlarini bir görsem neler vermezdim!”
Zerdü¸t böyle dedi ve konu¸masini birdenbire kest i. Çünkü içini özlem kaplami¸ti. Kalbinin
heyecani içinde gözlerini ve agzini kapadi. Bütün konuklari da sessizlik ve sakinlik içinde ve
¸a¸akalmi¸lardi. Yalniz iht iyar falci el leri ve tavirlariyla i¸aret ler veriyordu.
Ak¡am Yemegi
Bu sirada falci, Zerdü¸t ’ le konuklarinin selamla¸masini kest i ve zaman kaybetmek istemeyen
birisi gibi sokularak, Zerdü¸t ’ün elini tuttu ve ¸öyle bagirdi:
“Fakat Zerdü¸t, ‘bir ¸ey ötekinden daha gerekli ’ bizzat sen böyle dedin. Haydi, ¸imdi, bence
bir ¸ey her ¸eyden daha gerekli. Tam zamaninda bir söz; beni yemege çagirmadin mi? Burada
uzun yollardan gelen birçok insan var. Karnimizi sözle doyurmayacaksin ya!
Ve burada, donmaktan, bogulmaktan, suda bogulmaktan bütün diger beden eziyet lerinden
bahsettiniz. Fakat kimse benim acimi söylemedi; Açlik!”
Falci böyle dedi. Fakat Zerdü¸t ’ün hayvanlari bu sözleri i¸it ince irkilerek kaçtilar. Çünkü
görüyorlardi ki gündüzün getirdikleri ¸eyler bir falciyi bile doyurmaya yetmeyecek.
Falci “Susuzlugum da böyle!” dedi. “Ancak burada suyun, senin söylevlerin gibi bol ve
yorulmadan ¸akirdayip aktigini duyuyorum. Fakat ben ¸arap isterim.
Herkes Zerdü¸t gibi anasindan dogali beri sudan ba¸ka bir ¸ey içmez degildir. Yorgun ve
solgunlar için su elveri¸li degildir. Bize ¸arap gerek. Ancak o, ani bir sakinlik ve saglik verir. ”
Falcinin ¸arap istedigi bu esnada, sagdaki kral, sakin adam konu¸maya ba¸ladi. “Biz ¸arap
bulduk. Sagimdaki kralla beraber, bir e¸ek yükü ¸arap getirdik. Ekmekten ba¸ka bir eksigimiz
yok.”
“Ekmek mi!” dedi Zerdü¸t ve güldü. “Yalnizlarin da ekmegi olmaz. Fakat insan sadece
ekmekle ya¸amaz. Tersine körpe kuzu et i yer. Benim iki tane kuzum var. Bunlari hemen
kessinler ve baharat la hazirlasinlar. Böyle severim. Meyve ve sebzemiz de eksik degil. Hatta
midesine dü¸kün olanlara bile yeter. Kiracak cevizlerimiz ve çözecek bi lmecelerimiz de var.
Kisaca iyi bir yemek yiyecegiz. Fakat yemek yemek isteyen pi¸irmeye yardim etmeli. Hatta
krallar bile. Çünkü Zerdü¸t ’ün yaninda bir kralin bile a¸çilik etmesi gerekir. ”
Bu teklife hepsi raziydilar. Yalniz gönüllü dilenci et, ¸arap ve baharata kar¸i isyan etti.
Alaylica; “Zerdü¸t ’ün tuhafligina bakin!” dedi. “Böyle yemek pi¸irmek için mi daglara ve
magaralara gelinir.
‘ Küçük yoksulluk ya¸asin’ demesinin anlamini ve dilencileri kovmak istemesini ¸imdi
anliyorum.”
“Sen de benim gibi istedigini yap iht iyat li adam;” dedi Zerdü¸t, “ tanelerini çigne, suyunu iç
ve seni mutlu ederse mutfagini öv.
Benim yasalarim benimkilere geçer. Benim yasalarim herkes için degildir. Fakat bana mensup
olanlar saglam yapili, hafif ayakli olmali.
Sava¸lari ve bayramlari sevmeli. Kederli olmamali. Hayalperest olmamali, en güç i¸e bir
bayrama gider gibi saglam, at ilmaya hazir olmali.
En iyi ¸eyler benim ve benimkilerindir. Bunlar bize verilmezse aliriz. En iyi gida, en temiz
gök, en kuvvet li fikirler, en güzel kadinlar. ”
Zerdü¸t böyle dedi, fakat sagdaki kral ¸öyle kar¸ilik verdi:
“Garip ¸ey, bir egemenin agzindan böyle zekice sözler hiç i¸it ilmi¸ midir? Gerçekten
egemenlerin garip tarafi budur. Hele o, bir e¸ek degil zeki bir adamsa!”
Sagdaki kral böyle dedi ve hayret etti. Fakat e¸ek, onun sözlerine öfke ile anirarak kar¸ilik
verdi. I¸te tarih kitaplarinda ak¸am yemegi denen uzun yemegin ba¸langici buydu. Bu
yemekte yüksek insandan ba¸ka bir ¸ey konu¸ulmadi.
Yüksek Însan Üstüne
1
Insanlar arasina ilk defa gittigim zaman bir büyük delilik, yalnizlara özgü bir delilik
yapmi¸tim. Panayira gitmi¸t im.
Topluluga hitap ederken kimseye hitap etmemi¸ oldum. Fakat ak¸amleyin cenazeler ve ip
cambazlari benim yolda¸larim olmu¸lardi. Ben de hemen hemen bir cenaze gibiydim.
Fakat yeni sabahla birlikte yeni bir gerçege erdim: “Panayirdan, ayak takimindan, ayak
takiminin gürültüsünden ve uzun kulaklarindan bana ne?” demeyi ögrendim.
Siz yüksek insanlar ¸unu benden ögrenin: “Panayirda kimse yüksek insanlara inanmaz. Orda
konu¸mak isteseniz halk tabakasi göz kirpar ve biz hep e¸it iz der.
Siz yüksek insanlar, halk tabakasi göz kirparak ¸öyle der; “ Yüksek insan yoktur. Hepimiz
e¸it iz. Tanrinin gözünde hepimiz biriz.”
“Tanrinin gözünde de ha! Fakat bu tanri öldü. Fakat halkin gözünde e¸it olmak istemeyiz. Ey
yüksek insanlar, panayirdan uzakla¸in.”
2
Tanrinin gözünde ha! Fakat artik bu tanri öldü. Ey yüksek insanlar bu tanri sizin için en büyük
tehlikeydi.
O, mezara gireli beri siz tekrar dirildiniz. Artik ¸imdi büyük ögle geliyor. Artik ¸imdi yüksek
insan egemen olacak.
Bu sözleri anliyor musunuz karde¸lerim? Irkildiniz mi? Ba¸iniz dönüyor mu? Önünüzde bir
uçurum açiliyor mu? Cehennem köpegi sizi isiriyor mu?
Haydi haydi, ey üstün insanlar! Ancak ¸imdi insan, geleceginin dogum sancisindadir. Tanri
öldü, ¸imdi ist iyoruz ki ‘Insanüstü’ ya¸asin.
3
En çok endi¸e duyanlar bugün soruyorlar; “Insan nasil korunacak?”. Fakat Zerdü¸t tek ve ilk
insan olarak ¸unu soruyor: “Insan nasil yok edilecek?”
Kalbimde yalniz ‘Insanüstü’ var. Bence önemli tek ¸ey bu! Insan umurumda degil! En
yakindaki, en fakir, en sikinti içinde bulunan, en iyi insan degil!
Karde¸lerim, insanda sevebilecegim ¸ey, onun bir geçi¸ ve bir bati¸ olu¸udur. Sizde bana
sevgi ve ümit veren birçok ¸ey var.
Sizin küçümseyi¸iniz, ey yüksek insanlar, bana ümit veriyor. Çünkü büyük küçümseyiciler
büyük saygililardir.
Sizin peri¸an olu¸unuzda saygiya deger çok ¸ey vardir. Çünkü teslim olmayi ve küçük
kurnazliklari ögrenmediniz.
Bugün küçük insanlar egemendir; bunlar teslimiyet, alçak gönüllülük, kurnazlik, çali¸ma,
özen vesaire gibi küçük erdemleri önerirler.
Di¸ilere yaki¸an, kölelere yaki¸an ve halk kalabaligina yaki¸an ¸ey; bugün bu, insan yazgisina
egemen olmak ist iyor. Nefret, nefret, nefret!
°Insan en iyi, en uzun ve en ho¸ ¸ekilde nasil ya¸ar?” di ye sormaktan yorulmuyorlar. Bunlar
bugünün egemenleridir.
Karde¸lerim, bu egemenleri ve bu küçük adamlari yok edin, bunlar ‘Insanüstü’ için en büyük
tehlikedirler.
Ey yüksek insanlar, küçük erdemleri, küçük kurnazliklari, küçük özenleri, karinca tavirlarini,
acinacak dinlenme dü¸künlügünü, kit lenin mut lulugunu yok edin.
Teslim olmaktansa peri¸anliga dü¸ün daha iyi. Ve gerçek! Ey yüksek insanlar, bugün
ya¸amayi bi lmeyi¸inize seviniyorum. Çünkü bu ¸ekilde en iyi ya¸ami¸ oluyorsunuz.
4
Karde¸lerim, cesaret iniz var mi? Içt en misiniz? Taniklar kar¸isinda cesaret degil, bir tanrinin
bile görmedigi yalniz ve kartal cesaret ine sahip misiniz?
Soguk ruhlar, katirlar, körler, sarho¸lar bence cesur olamazlar. Cesur olmak için korkuyu
bilmek, fakat onu yenmek gerekir. Uçuruma gururla bakmak gerekir. Uçurumu kartal gözüyle
görmek gerekir ve uçurumu kartal pençesiyle tutmak gerekir. Cesur bunlara derim.”
5
°Insan kötüdür.” En güçlüleri bana inat böyle konu¸tular. Ke¸ke bu dogru olsa! Çünkü
kötülük insanin en iyi kuvvet idir.
°Insan daha iyi ve daha kötü olmali.” Ben bunu ögreniyorum. ‘Insanüstü’ iyiliklerini
yaratmak için, en büyük kötülük gerekir.
Insan acilarinin çilesini çeken küçük insanlar için, bu ögüt uygun dü¸er. Fakat ben büyük
günahi, kendime büyük avuntu sayarim.
Fakat bu sözler uzun kulakliklar için degildir. Her söz her agiza yaki¸maz. Bunlar ince ve
uzak ¸eylerdir. Koyun agizlari bunlara dokunmamali.
6
Yüksek insanlar, saniyor musunuz ki sizin fenala¸tirdiginiz ¸eyleri iyile¸t irmek için ben
gelmi¸im?
Yahut siz ¸a¸kinlari, yataginizda rahat ett irmeye memurum? Yahut siz ¸a¸kinlara, yolunu
¸a¸irmi¸lara ve huzursuzlara yeni, hafif kaldirimlar göstermem gerekir?
Hayir, hayir, üç defa hayir! Sizin cinsinizden daha iyileri, daha fazla sayida harcanmalidir.
I¸iniz gittikçe daha zor ve daha sert olmali. Ancak bu ¸ekildedir ki insan, yildirimin çarpacagi
bir yükseklige çikar ve parçalanir. Yildirima uygun bir yükseklik! Benim dü¸üncem ve
özlemim uzaga, uzuna gider. Sizin küçük, kisa ve çe¸it li sefalet lerinizden bana ne?
Çektiginiz aci bence yeterli degil. Çünkü kendinizin acisini çekiyorsunuz. Henüz insanin
acisini çekmiyorsunuz. Ba¸ka türlü konu¸ursaniz yalan söylemi¸ olursunuz. Sizlerin bütün
acisi benim çekt igim acidan degildir.
7
Yildirimin zararsiz hale gelmesi bana yetmez. Onu dü¸ürmek istemem. O, benim için
çali¸mayi da ögrenmelidir.
Benim hikmet im uzun zamandan beri bir bulut gibi toplaniyor. Daha sakin ve daha karanlik
oluyor. Yildirim doguracak olan her hikmet böyle olur.
Bugünün insanlarina i¸ik olmak istemem. Onlarin gözlerini kama¸tirmak isterim. Hikmet imin
yildirimi, onlarin gözlerini parlat!
8
Iktidariniz üstünde bir ¸ey istemeyin. Ikt idarlari üstünde bir ¸ey isteyenlerde yaman bir
sahtekârlik vardir. Hele büyük ¸eyler isterlerse. Bu kalpazanlar ve oyunbozanlar, büyük
¸eylere kar¸i güvensizlik uyandirirlar. Bu ¸a¸i gözlüler, bu boyali sülükler, büyük kelimelere
bürünerek, yapmacik erdemlerle ve parlak sahte eserlerle sonunda kendilerine kar¸i da sahte
olurlar.
Ey yüksek insanlar, bunlara kar¸i uyanik olun. Bugün bence içtenlikten daha ender ve daha
degerli bir ¸ey yoktur.
Bugün halkta var mi bu içtenlik? Halk büyügün, küçügün, dogrunun ve içtenligin ne oldugunu
bilmez. Masumane egridir. Daima yalan söyler.
9
Ey yüksek insanlar, içten adamlar, açik kalpliler; güvensiz olun, derinliklerinizi gizli tutun.
Çünkü bugün, halk tabakasinin günüdür.
Halkin, bir zamanlar, nedensiz olarak inanmaya ali¸tigi ¸eyleri, bugün kim nedenlerini
göstererek yikabilir?
Panayirda jest ler ikna eder. Fakat nedenler söylenirse halk tabakasi güvenmez.
Ve bir defasinda da gerçek zafer bulursa hakli bir güvensizlikle; “Hangi kuvvetli hata bu zafer
için sava¸ti?” diye sorun.
Bilginlerden de sakinin. Onlar size kin beslerler. Çünkü kisirdirlar. Soguk, kurumu¸ gözleri
vardir. Kar¸ilarinda her ku¸, tüylerini döker.
Böyleleri yalan söylememekle gögüs kabartir. Fakat yalan söylememek aczi, henüz gerçek
sevgisi demek degildir. Sakinin.
Hummasiz olmak henüz kavramak degildir. Sogumu¸ ruhlara inanmam. Yalan söyleyemeyen,
gerçegin ne oldugunu bilmez.
10
Yukari dogru çikmak ist iyorsaniz kendi ayaklarinizi kullanin. Kendinizi ta¸itmayin. Yabanci
sirt lara ve kafalara binmeyin.
Fakat sen ata mi bindin? Hedefine dogru, at mi ko¸turuyorsun? Pekâlâ dostum! Ama tutuk
bacaginla atin üstünde hedefine varip, attan inince vardigin yüksekl ikte, ey yüksek insan,
tökezleyeceksin!
11
Ey yaraticilar, ey yüksek insanlar, insan ancak kendi çocuguna gebedir.
Aldanmayin, en yakininiz kim? En yakininiz için ugra¸iyor, fakat onun için bir ¸ey
yaratmiyorsunuz.
Ey yaraticilar bu ‘ için’ i unutun. Erdemlerinizin geregi odur ki ‘ için’, ‘etrafinda’ , ‘ çünkü’ ile i¸
yapmayasiniz. Bu küçük sahte kelimelere kulaginizi tikayin.
‘ Yakinlar için’ bu küçük adamlarin erdemidir. Bu ¸u demekt ir. ‘ El eli yikar’ , ‘her ¸ey
kar¸ilikli’. Kendi çikarlarini elde etmeye haklari ve kuvvet leri yok.
Ey yaraticilar, gebelik özeni ve gebelik kederi sizin yararinizadir. Çocugu gözleriyle daha
kimse görmediyse de o sevginizi korur, esirger ve besler.
Bütün sevginizi çocugunuza vermek sizin erdeminizdir. Sizin en yakininiz, eseriniz ve
iradenizdir. Kimseyi i¸inize kari¸tirmayin.
12
Ey yaraticilar, ey yüksek insanlar, doguracak olan hastadir. Fakat dogurmu¸ olan kirlidir.
Kadinlara sorun. Keyif verdigi için dogum yapilmaz. Agri, tavuklari ve ¸airleri gidaklatir.
Ey yaraticilar, sizde birçok kirli ¸ey vardir. Bu nedenle ana olmaniz gerekir.
Yeni bir çocuk! Ah ne kadar yeni kirle birlikte dünyaya gelir! Gözünüzü açin. Dogurmu¸
olan, ruhunu yikayip temizlemelidir.
13
Iktidariniz üstünde erdemli olmayin. ‘ Olasilik’ kar¸iliginda kendinizden bir ¸ey istemeyin.
Babalarinizin erdemlerinin ayak izlerinden yürüyün. Babalarinizin iradesi beraber gelmezse
yükseklere nasil çikacaksiniz?
Ilk olmak isteyen sonuncu olmamaya dikkat etmeli. Babalarinizin günahkâr olduklari yerde
aziz gibi görünmek istemeyin.
Babasi; kadina, kuvvet li ¸araba ve domuz etine dü¸kün olanin, kendi nefesinden iffet istemesi
neye benzer? Bu bir delilik olur. Böyle bir adamin bir, iki, üç kadina koca olu¸u bana çok
görünür. Hatta tekkeler yaptirsa ve kapisinin üstüne kutsiyet yolu diye yazdirsa, ben yine
derim ki neye? Bu yine bir deli liktir. Kendisine bir hapishane veya bir siginak yaratirsa ne iyi!
Fakat bunu sanmam.
Inzivaya get irdigimiz ¸ey orda büyür. Içimizdeki sigir bile. Bu nedenden birçoklarina
yalnizlik önerilmez.
Dünyada çöl azizlerinden daha kirli bir ¸ey var midir? Yalniz ¸eytan degil, domuz bile
bunlarin çevresine saldirir.
14
Ürkek, mahcup, iyi at layamayan bir kaplan gibi beceriksiz! Yüksek insanlar sizi çok defa
böyle yan tarafa sivi¸irken gördüm. At lamada ba¸arili olamadiniz.
Fakat ey zar oyunculari, bunda ne var! Siz oynamayi ve alay etmeyi, geregi gibi
ögrenmediniz. Daima bir büyük alçakgönüllülük ile oyun masasinda oturmuyor muyuz?
Siz büyük bir hamlede ba¸arisizliga ugradinizsa, bu nedenden bozuk insanlar mi sayilirsiniz?
Ve sizler bozuksaniz bu nedenden insan da bozuk mudur?
Ya insan ba¸arisizliga ugrarsa! Haydi, haydi!
15
Bir ¸ey ne kadar yüksek türden olursa o kadar ender olur. Ey yüksek insanlar, hepiniz
ba¸arisiz yaratilmi¸ degil misiniz?
Cesaret iniz kirilmasin. Bunda ne var? Daha çok ¸ey mümkündür. Kendinize layik ¸ekilde
gülmeyi ögreniniz.
Siz, bozuk ve yarim eser olarak meydana gelmi¸siniz. Bunda ¸a¸acak ne var? Ey yari
kirilmi¸lar, sizin içinizde insan gelecegi baski yaratmiyor mu?
Insanin en uzak, en derin ve yildizlar gibi yüksek, büyük kuvvet i. Bütün bunlar sizin
çanaginizda birbirine kar¸i köpürmüyor mu?
Nice çanaklarin kirilmasina ¸a¸acak ne var? Kendinize, geregi gibi gülmeyi ögrenin. Ey üstün
insanlar, daha neler mümkündür!
Ve gerçekten, ¸imdiden neler olmu¸tur? Bu dünya küçük, iyi ve iyi yaratilmi¸ ¸eylerden yana
ne kadar zengindir.
Ey yüksek insanlar, etrafiniza küçük, iyi ¸eyler diziniz. Bunlarin altin olgunlugu kalbe ¸ifa
verir. Mükemmel olan ¸ey ümidi ögretir.
16
¸imdiye kadar arz üzerinde en büyük günah neydi? “Gülenlere yazik!” sözü degil miydi? Bu
sözü söyleyen, yeryüzünde gülecek bir ¸ey bulamiyor muydu? Öyleyse aramasini bi lmiyordu.
Bir çocuk bile gülecek ¸ey bulur.
O adam, yeter derecede sevmiyordu ve bize kar¸i uluyor ve di¸ gicirdatiyordu.
Sevmedigimiz yerde hemen lanetlememiz mi gerek? Kanimca bu bir zevk bozuklugudur.
Fakat i¸te o adamin zevki de bozuktur. Halk tabakasindan geliyordur.
O sadece az seviyordu. Yoksa onu sevmediklerine, o kadar kizmazdi. Bütün büyük sevgiler
sevgi istemezler, daha fazla bir ¸ey isterler.
Bu gibi bagsizlarin yolundan çekilin. Bu hasta bir biçimdir. Halk tarzidir. Onlar hayat a ve
dünyaya kötü gözle bakarlar.
17
Bütün bu adamlarin yolundan çekilin. Bunlarin agir bir ayaklari ve karanlik kalpleri var: Dans
etmesini bilmezler. Nasil olur da bunlara dünya hafif görünür?
Bütün iyi ¸eyler hedeflerine egri olarak yakla¸irlar. Kedi gibi kamburlarini çikarirlar.
Içlerinden, yakin mut luluklarina mirildanirlar. Bütün iyi ¸eyler, gülerler.
Bir adamin kendi yolu üzerinde olup olmadigi, adimindan belli olur. Benim gidi¸ime bakin!
Fakat hedefine yakla¸an, dans eder.
Ve gerçekten, bir asilacak resim haline gelmedim. Ve henüz bir sütun gibi kati, ta¸tan ve
durgun degilim. Ben hareket li ya¸amayi severim.
Yeryüzünde bataklik ve hüzün var, ama ayagi hafif olan, batakliktan geçebilir ve süpürülmü¸
buz üstündeki gibi dans eder.
Karde¸lerim, kalplerinizi yükselt iniz. Daha yükselt iniz! Ayaklarinizi da unutmayin! Ey iyi
dansörler, ayaklarinizi da kaldirin ve daha iyisi kafanizin üzerinde durun.
18
“Gülenin taci, bu gül çelengi taci!” Bizzat ben bu taci ba¸ima koyuyorum ve gülü¸ümü
kutsuyorum. Bu i¸i yapacak daha kuvvetli adam bulamiyorum.
Dansör Zerdü¸t ve dü¸ünceleriyle i¸aret veren hafif Zerdü¸t, uçmaya hazir, bütün ku¸lara
i¸aret veren, her ¸eye hazir, cüretli Zerdü¸t.
Falci Zerdü¸t, gülen Zerdü¸t, sabirsiz olmayan, özgür Zerdü¸t, atlamalari ve yari at lamalari
seven Zerdü¸t, ben bu taci kendi ba¸ima koyuyorum.
19
Karde¸lerim, kalplerinizi yükselt iniz. Daha yükselt in ayaklarinizi da unutmayin. Ey iyi
dansörler, bacaklarinizi da kaldirin. Daha iyisi tepetakla durun.
Mutlulukta da agir hayvanlar vardir. Dogu¸tan düztabanlar vardir. Bunlar ba¸larinin üzerinde
durmaya ugra¸anlar gibi garip zahmet lere kat lanirlar.
¸ansizliktan deli olmaktansa ¸anstan çilgin olmak daha iyi! Topallayarak yürümektense, kaba
saba dans etmek daha iyi! Size ¸u ögüdü vereyim; “En kötü ¸eyin bile iki iyi ters tarafi
vardir. ”
En kötü ¸eyin bile iyi dans bacaklari vardir. Ey yüksek insanlar, dogru bacak üzerinde
durmayi ögrenin.
Henüz saçmaligi ve halk tabakasina yaki¸an yazgiyi unutmadiniz.
Halkin ukalalari bugün bana ne kadar saçma görünüyorlar. Fakat bugün halk tabakasinin
günüdür.
20
Daglardan kopan rüzgârlara benzeyin. O kendi ¸arkisina göre dans etmek ve denizleri
ayaginin altinda titretmek ister.
- E¸eklere kanat t akan, di¸i aslanlari sagan ve halk t abakasini bir kasirga gibi süpüren bu cesur
ruh ya¸asin!
Bütün çat lak kafalara, solmu¸ yapraklara ve çerçöpe dü¸man olan ve firtina olan bu ruh, o
batakliklar ve gamlar içinde, temel üstünde gibi dans eden ruh ya¸asin!
Halkin yalanci köpeklerine ve bütün bozuk, somurt kan yaratiklara kin besleyen bu özgür ruh
ya¸asin! Bu gülen kasirga, bütün kötümserlerin ve somurt kanlarin gözlerine toz üfürür!
Ey yüksek insanlar, en kötü tarafiniz o ki gerekt igi gibi dans etmeyi, dansta kendinizi açmayi
ögrendiniz! Siz bozuk yaratildiysaniz bunda ne var!
Daha çok ¸ey olasidir. Gülerek kendinizi geçmeyi ögrenin. Iyi dans edenler, kalbinizi
yükselt in. Daha yükselt in ve güzel gülmeyi unutmayin.
Bu, gülenin tacini, gül çelengi tacini; karde¸lerim, bu taci size atiyorum. Gülmeyi
kutsuyorum. Yüksek insanlar, dans etmeyi ögrenin.
Gam $ar kìsì
1
Zerdü¸t bu sözleri söylerken magarasinin kapisi yakininda bulunuyordu. Fakat son sözleri
söyledikten sonra konuklarindan kaçti ve kisa bir zaman için açiklara sivi¸ti.
“Ey etrafimdaki temiz kokular!” diye bagirdi. “Ey etrafimdaki aziz sakinlik! Fakat
hayvanlarim nerde? Kartalim ve yilanim gelin, gelin!
Hayvanlarim, söyleyin bütün bu üstün insanlar fena mi kokuyorlar. Ey etrafimdaki güzel
koku, ne kadar sevdigimi ¸imdi anliyorum hayvanlarim.”
Zerdü¸t bir daha tekrarladi; “Hayvanlarim sizi seviyorum!”
O bu sözü söylerken kartal ve yilan yanina sokuldular ve ona baktilar. Böylece üçü bir araya
geldi ve güzel havayi beraber soludular ve kokladilar. Çünkü burada hava, yüksek insanlarin
yaninda oldugundan daha temizdi.
2
Zerdü¸t magarasindan ayrildiktan az sonra iht iyar büyücü ayaga kalkti ve dikkat le etrafa bakti
ve ¸öyle dedi; “O gitt i ey yüksek insanlar, ben de onun gibi ok¸ayici isimlerle sizi
gidiklayayim. ¸imdiden benim kötülük ve büyük ruhum ve Zerdü¸t ’ e taban tabana zit olan
gamli ¸eytanim ba¸ima toplaniyor. Onu affedin! ¸imdi kar¸inizda büyü yapmak ist iyor, tam
zamani, bu fena ruhla bogu¸mak bo¸una.
Siz, hangi ¸erefli ismi alirsaniz alin, serbest ruhlar mi, dogrular mi, ruhun çileke¸leri mi,
zincirleri çözülmü¸ler mi, büyük özlemliler mi, hangi ismi alirsaniz alin, benim gibi; büyük
tiksint inin acisini çeken ve tanrinin öldügünü henüz be¸ikte de yeni bir tanri bulunmadigini
bilen sizlere, benim kötü ve büyücü ¸eytanim baglilik gösteriyor.
Ey yüksek insanlar, sizi tanirim. Onu tanirim ve istemeyerek sevdigim bu garip Zerdü¸t ’ü de
tanirim. O bana çok defa güzel bir aziz kurtçuk gibi gelir. Gamli ¸eytanimin, kötü ruhumun
begendigi, tuhaf bir dayaniklilik gibi gelir! Saniyorum ki kendi kötü ruhumun hatiri için
Zerdü¸t ’ü seviyorum. Fakat ¸imdi bu kötü ruhlu, ak¸am alaca karanliginin ¸eyt ani, ba¸ima
musallat oluyor ve beni zorluyor. Ey yüksek insanlar onun keyfi yerinde.
Gözlerinizi açin! O, çiplak gelmek ist iyor. Kadin olarak mi, erkek olarak mi? Daha
bilmiyorum. O geliyor ve beni zorluyor, gözünüzü açin.
Gündüz sönüyor, her ¸ey için hatta en iyi ¸eyler için bile ak¸am geliyor. Ey yüksek insanlar,
di¸i mi, erkek mi; bu ¸eytani ve bu ak¸am hüznünün ruhunu görün ve dinleyin.”
Ihtiyar büyücü böyle dedi. Dikkat le etrafina bakinda sonra arpini ele aldi:
3
Gündüz ferahltqt berrakla¸an havada,
Görünmeden, i¸itilmeden,
Topraqa damladtqt zaman.
Çünkü bütün teselliler gibi bu teselli çiqi de,
Hafif ayakkabt giyer.
Hattrltyor musun, hattrltyor musun ey stcak kalp?
Bir zamanlar nastl susuzluk çekerdin,
Ilahi gözya¸lartna ve çiq damlalartna!
Yorgun ve bitkin, susuzluk çekerdin,
Sart çimenler üstünde,
Ak¸am güne¸inin batt¸lart
Siyah aqaçlardan geçerek etraftnda dola¸rtklartnt,
Göz kama¸rtran güne¸in alev bakt¸lartnt hattrltyor musun?
O zarara sevineni,
- Ey gerçek kahramant sen- böyle alay ediyorlardt
Haytr, yalntz bir ¸air
Bir hayvan ki kurnaz, ytrttct, sinsi
Yalan söylemeye mecbur,
Bi lerek, isteyerek yalan söylemeye mecbur,
Ganimete vurgu,
Rengârenk sürfe veren,
Kendisi de bir sürfe,
Kendi kendisinin avt,
Bu mu gerçek kahramant?
Haytr, yalntz deli, yalntz ¸air!
Yalntz rengârenk konu¸an,
Deli sürfelerinden rengârenk hayktran,
Yalan sözlerin strttnda yükselen,
Sahte göklerin,
Sahte yerlerin,
Rengârenk gökku¸aklartntn üstünde,
Dola¸an, yüzen,
Yalntz deli, yalntz ¸air!
Bu mu gerçek kahramant?
Sakin deqil, katt, düz, soquk
Bir resim haline gelmi¸,
Mabetlerin önüne konmayan,
Bir il ahi kapt bekçisi haline gelmeyen,
Bir ilahi sütun!
Haytr! Böyle gerçek tablolartna dü¸man,
Mabetlerden çok vah¸ete alt¸tk,
Kedi cesaretiyle dolu,
Her pencereden atlayarak,
Her rastlanttntn içine girerek,
Her vah¸i ormana dalarak,
Özlemle koklayarak,
Bakir ormanlarda sen,
Renk renk vah¸i hayvanlar arastnda,
günahkâr, saqlam, renk renk, ko¸astn!
¸ehvetli hareketlerle,
Mutlu, alayct, mutlu cehennemlik, kana susamt¸,
mutluluk,
Parçalayarak sokularak gizlenerek ko¸astn!
Yahut dikilmi¸ gözlerle uçurumlara bakan,
Kendi uçurumuna bakan,
Bir aslan gibi ;
-Ah bu uçurumlar nastl a¸oqtya, içeriye, gittikçe
daha derinlere sokulurlar!
Birdenbire doqruca,
Uçarak,
Kuzulara çarpmak,
Stcak i¸taha ile a¸oqtya,
Kuzulara dü¸kün,
Bütün kuzu ruhlartna öfkeli,
Ve koyun gibi, apak yünlü, koyun gözlü,
Koyun gibi bakan,
Her ¸eye dü¸man,
Böylece,
Kartal gibi kaplan gibidir,
¸airin özlemleri!
Senin özlemlerin bin kurtçuqun alttnda mt?
Ey deli, ey ¸air!
Tanrtlart koyun gibi görerek,
Insanlara baktyordun!
Insanda tanrtyt parçaltyordun, insandaki koyun gibi,
Parçalayarak gülüyordun.
Senin mutluluqun bu,
Bir kaplantn ve bir kartaltn mutluluqu,
Bir ¸airin ve bir delinin mutluluqu!
Berrak havada,
Ay halesinin,
Erguvan ktrmtztlart arastnda, ye¸il renkte
Ve ktskançltkla görünüp gitmesi,
Gündüze dü¸man,
Her adtmda gizlice,
Gül yataklartna,
Onl art çökertinceye kadar i¸aret vererek,
Gece, solgun batmak!
Ben de bir zamanlar böyle batttm.
Gerçek evhamtndan,
Günden, özlemlerimden,
Gündüzden bezgin, t¸tktan hasta,
A¸oqtya doqru ak¸ama doqru bölgeye doqru çöktüm!
Bi r gerçekle,
Yanmt¸ ve susuz olarak,
Hattrltyor musun, hattrltyor musun ey ate¸li kalp!
Ona da nastl susadtqtnt,
Bütün gerçeklerden sürgün edilmi¸ olduqum için.
Yalntz deli,
Yalntz ¸air!
Bilim Üstüne
Büyücü böyle usulca ¸arki söyledi. Ve bütün oradakiler, ku¸lar gibi, farkinda olmaksizin
büyücünün hilekâr ve gamli ¸ehvet inin içine dü¸tüler. Yalniz ruhun insaflisi kanmadi. O
büyücünün elinden derhal arpi aldi ve ¸öyle bagirdi; “Hava, içeriye temiz hava alin, Zerdü¸t ’ü
getirin, ey kötü iht iyar büyücü, bu magarayi sikintili ve zehirli bir hale get iriyorsun.
Ey sahte ve süslü adam! Sen bilinmez tutkulara ve vah¸et lere saldirmak istiyorsun. Senin
gibiler gerçekten söz edince, yaziklar olsun!
Böyle büyücüklere kar¸i dikkat li olmayan özgür ruhlara yazik! Özgürlükleri mahvolacak. Sen
hapisleri ögretiyorsun ve insanlari avutarak oraya döndürmek istiyorsun.
Sen iht iyar, ey kötü ¸eytan, ¸ikâyet lerinde bir kandirici var. Sen namusu överken gizlice
¸ehvete davet edenlere benziyorsun.”
Vicdanli, böyle konu¸tu. Fakat iht iyar büyücü etrafina bakti, zaferinin tadini aldi ve
vicdanlinin yaydigi bezginligi yok etti; “Sakin ol, ”, dedi alçakgönüllü bir sesle, “i yi ¸arkilar,
iyi yankilar uyandirmak isterler. Güzel ¸arkilardan sonra uzun zaman susmali. ”
Bütün yüksek adamlar öyle yapar. Fakat sen ¸arkimdan bir ¸ey anlamadin mi? Sende büyücü
ruhundan pek az ¸ey var.
“ Kendinden ayirmakla beni övmü¸ oluyorsun, ” dedi vicdanli, “Pekâlâ fakat siz ötekiler, ne
görüyorum, günahkâr gözlerle oturup duruyorsunuz.
Ey özgür ruhlar, özgürlügünüz nereye gitt i? Sizler dans eden çiplak kadinlara uzun zaman
bakmi¸ olanlara benziyorsunuz. Bizzat ruhlariniz dans ediyor.
Yüksek insanlar, sizin içinizde büyücünün kötü büyü ve yalancilik ruhu dedigi ¸eyden daha
fazla bulunmali. Biz farkli olmaliyiz.
Ve gerçekten, Zerdü¸t magarasina dönmeden önce yeter derecede konu¸mu¸ ve dü¸ünmü¸
olduk. Biliyorum ki biz hakliyiz.
Burada da siz ve ben farkli ¸eyleri ariyoruz. Örnegin ben daha çok güven ariyorum. Zerdü¸t ’ e
bunun için geldim. Çünkü o her ¸eyin sarsildigi, arzin depreme ugradigi bugünde en saglam
kule ve iradedir. Fakat sizin gözlerinize bakinca bana öyle geliyor ki daha çok güvensizlik
ariyorsunuz.
Daha fazla ürperme, daha fazla tehl ike, daha fazla deprem. Yüksek insanlar, ¸üphemi ho¸
görün anliyorum ki sizler bana en çok korku veren ¸eye yani en tehlikeli hayata, vah¸i hayvan
hayatina, ormanlara, magaralara, yalçin daglara ve t ehlikeli uçurumlara özlem duyuyorsunuz.
Ve sizce en iyi adam tehlikeden kurtaran degil, tersine sizi bütün yollardan çikaran,
saldiranlardir. Fakat gerçekten arzunuz bu ise bana olanaksiz gibi gelir.
Çünkü korku, insanin sonsuz ve temel duygusudur.
Bütün sonsuz günahlar ve sevaplar korku ile açiklanir. Benim sevabim da korkudan meydana
gelmi¸t ir. Onun adi bilimdir.
Vah¸i hayvanlardan korku, insanin içinde bulunan hayvan da dâhi l oldugu halde, bu korku
insanda en uzun zamandan beri meydana gelmi¸ bir duygudur. Zerdü¸t buna ‘ içerdeki hayvan’
der.
Bu uzun, eski korku ki sonunda ince, ruhani ve zekice bir hal alir ve kanimca bilim ismini
almi¸tir. ”
Vicdanli adam böyle dedi fakat magarasina hemen geri dönmü¸ ve bu sözleri anlami¸ olan
Zerdü¸t, vicdanli adama bir demet gül atti ve onun gerçeklerine güldü. “Nasil!” dedi, “¸imdi
neler i¸ittim. Gerçekten, ya sen delisin ya ben! Senin gerçegini derhal tepetakla getiriyorum.
Yani korku bizi kayirdi. Fakat cesaret; maceracilik, bilinmeyene at ilma, ba¸kalarinin cüret
etmedigi ¸eylere giri¸me; sanirim ki insanin geçmi¸i budur.
Insan en vah¸i en cesur hayvanlarin yeteneklerini kiskanmi¸ ve onlari çalmi¸tir. Bu sayededir
ki insan olabilmi¸t ir.
Gitgide ince, zarif, ruhani bir hale gelen bu cesaret, kartal kanat li ve yilan gibi kurnaz olan bu
insan cesaret i. Sanirim cesaret ve bilim budur.”
Yan yana oturanlar hep bir agizdan “Zerdü¸t!” diye bagirdilar ve bir kahkaha attilar. Bu
kahkaha bir kara bulut gibi üstlerine yükseldi. Büyücü de güldü ve kurnazca ¸öyle dedi;
“Pekâlâ kötü ruhum kaçti. O ruhun bir sahtekâr olduguna bir aldatici ruh olduguna dikkat inizi
çekmemi¸ mi ydim?
Hele kendisini çiplak gösterdiginde! Fakat onun oyunlarina ben ne yapayim? Onu ve dünyayi
ben mi yarattim?
Zerdü¸t, fena bakiyorsa da yine tatli olalim, tatli konu¸alim. Bakin ona, bana kizdi.
Gece olmadan o yine beni sevmeyi ve övmeyi ögrenir. O böyle delilikler yapmadan
ya¸ayamaz.
O dü¸manlarini sever. Bu sanati, benim gördügüm insanlar arasinda, en iyi bilen o. Fakat
buna kar¸ilik dostlarindan int ikam alir. ”
Büyücü böyle dedi ve yüksek insanlar kendisini alki¸ladi. Zerdü¸t her ¸eyde düzelt ilecek ve
it iraz edilecek bir nokta bulan bir adam gibi gezindi, kötülük ve iyi likle dostlarinin elini sikti.
Fakat magarasinin kapisina gelince di¸ardaki iyi havaya ve hayvanlarina özlem duydu ve
sivi¸mak istedi.
Çöl Kìzlarì Arasìnda
1
Zerdü¸t ’ün gölgesiyim diyen gezgin “Gitme buradan,” dedi, “yanimda kal, gitme. Yoksa eski
hüznümüz depre¸ecek.” dedi.
“Zaten iht iyar büyücü bize en kötü kederlerini a¸iladi. Hatta kar¸idaki dindar papazin gözleri
bile ya¸ardi ve yeniden hüzün denizine yelken açti.
¸u krallar ne¸eli rolündeler. Bugün içimizde en çok onlar ögrendi. Fakat bahse girerim ki
taniklar olmasa, kötü oyunlar da yeniden ba¸lar.
Geçici bulut larin, nemli hüznün, saçma gögün, çalinmi¸ güne¸lerin, uluyan sonbahar
rüzgârlarinin kötü oyunu!
Ulumamizin ve yardim istememizin kötü oyunu! Zerdü¸t yanimizda kal. Burada, dile gelmek
isteyen birçok gizli sefalet, birçok ak¸am, birçok bulut ve çok sikintili hava var.
Sen, bizi kuvvet li insan kafasi ve kuvvetli özdeyi¸lerinle besledin. Yemekten sonra yumu¸ak,
di¸i ruhlarin bize tekrar musallat olmalarina izin verme.
Yalniz sen bizim etrafimizda havayi berrak ve kuvvet li yapabil irsin. Senin magaranda
buldugum bu iyi havayi hiçbir yerde bulabildim mi?
Nice diyarlar gördüm. Burnum havayi denemesini bilir. Burnum en çok senin yaninda zevk
buluyor.
Eski bir animi mazur göresin. Bir zamanlar çöl kizlari arasinda yazdigim bir sofra ¸arkisini
bana bagi¸lamalisin.
Bu kizlarin çevresinde, güzel, berrak dogu havasi vardi. Eski Avrupa’nin bulutlu, gamli
havasindan en uzakta bulundugum yer orasiydi.
O zamanlar böyle dogu kizlarini ve üstünde bulut ve fikir bulunmayan mavi gögü severdim.
Inanmazsiniz, dans etmedikleri zaman ne kadar uslu otururlardi. Derin fakat küçük sirlar,
kolay bilmeceler, çerezler gibi fikirsiz.
Rengârenk ve yabani! Fakat bulutsuz, çözülen bilmeceler! Bu kizlarin hatiri için o zamanlar
bir sofra sonu ¸iiri yazmi¸tim. ”
Gezgin ve gölge böyle dedi ve kimsenin cevabini beklemeden iht iyar büyücünün elinden arpi
aldi. Bacak bacak üstüne atti, rahatça ve egemenane etrafina bakti. Fakat hortumlariyla
yabanci di yarlarda yabanci havayi tadan birisi gibi, havayi yava¸ yava¸ ve emerek içine çekt i
ve bundan sonra bir çe¸it inilt i ile ¸arkisina ba¸ladi.
2
Çöl Büyüyor: Yazìk Çöl Gi zleyenlere!
Ha! ¸atafatlt!
Gerçek ¸atafatlt!
Uygun bir ba¸langtç,
Afrika gibi ¸atafatlt!
Bir aslana laytk,
Yahut ahlaki öqütlerle böqüren bir maymuna laytk,
Fakat size göre deqil!
Ey, en aziz sevgililerim,
Ayaqtntztn dibine ilk olarak,
Bir Avrupalt stfattyla,
hurmalartn alttnda oturmak bana ktsmet oldu. Selâ!
Gerçekten, hayrete ¸ayan,
I¸te oturuyorum burada,
Çöle yaktn ve tepede,
Çöle o kadar uzak,
Ve hiçbir ¸eyi çölle¸memi¸ halde!
Bu küçük vahadan,
A¸oqtya yutulmu¸ bir halde,
O ¸imdi esneyerek,
Sevimli aqztnt açtyordu.
Bütün aqtzlartn en güzel kokulusu,
Onun içine dü¸tüm.
Onun içine böyle dü¸tüm,
Sizlerin içinize dü¸tüm,
Ey en sevgili dostlartm. Sel â!
Konuquna ikram eden,
O balina ya¸astn... anltyor musunuz?
Bu benim bilgiç bir imantm,
Bu kadar sevimli bir vahayt gizleyen,
O kartn ya¸astn!
Bunun gibi! Fakat benim ¸üphelendiqim ¸ey,
Ki bunun için Avrupa’dan geldim.
Bütün ya¸lt e¸lerden daha ¸üphecidir.
Allah tslah etsin Âmin!
¸imdi bu küçük vahada,
Oturuyorum bir hurma gibi.
Esmer, tatlanmt¸, alttn gibi, istekli.
Yuvarlak, bir ktz aqztna hasret
Fakat daha çok, ktza benzeyen,
Buz gibi soquk, kar gibi beyaz, keskin,
Istrtct di¸lere istekli!
I¸te onlara can atar bütün stcak hurmalar. Selâ!
Bu bahsettiqimiz güney meyvelerine
Benzeyip, çok benzeyip,
Yantyorum burada.
Küçük kanatlt böceklerle ku¸attlmt¸,
Ve bunun gibi, daha küçük,
Daha delice, daha günahkâr,
Arzular ve ilhamlarla çevrili,
Sizinle çevrili!
Ey susan ve sezgi dolu,
Ktzlar, kediler,
Züleyha, Dudu!
Sfenksle çevrili, ben bir söz içine,
Birçok hisler koyartm!
“All ah beni lisan günahtndan dolayt affetsin”
Burada oturuyorum ve en güzel havayt içime çekerek,
Gerçekten bir cennet havast,
Aydtnltk, hafif hava.
Aydan a¸oqt dü¸en havalartn en güzeli, en alttnt,
Bu bir rastlantt mt?
Yoksa a¸trt cesaretten mi?
Eski ¸airlerin anlatttqt gibi,
Fakat ben, ¸üpheci,
Bundan ¸üpheleniyorum!
Ve Avrupa’dan bu amaçla geliyorum,
O Avrupa ki, daha ¸üphecidir ya¸lt kartlardan!
Allah tslah etsin. Âmin!
Bu en güzel havayt içerek,
Hortumlarla bardaklar gibi ¸i¸mi¸,
Geleceksiz, geçmi¸siz,
Böylece oturuyorum burada.
Ey en sevgili dostlar,
Hurmaya baktyorum,
Nastl bir dansöz gibi,
Lqiliyor, bükülüyor ve kalçastnt salltyor.
Çok baktltrsa, onun gibi dans edilir,
Bir dansöz gibi ki zannederim,
Çoktan beri, tehlikeli ol acak kadar uzun zamandan beri,
Daima tek ayaqtntn üzerinde duruyor.
Böylece santrtm,
Öteki bacaqtnt unutuyor.
Bo¸ yere aradtqtm,
Öbür bacaqt, ttlstmlt ikizi, bulamtyorum.
O güzelim, zarif,
Yapraklartntn ve elbiseciqinin alttnda bulamtyorum.
Evet sevgili dostlartm,
Lqer bana inantrsantz,
O ayaqtnt kaybetmi¸,
O kaytp,
Sonsuza kadar kaytp!
Öbür bacak!
Ah yaztk, o güzel öbür bacaqt.
Acaba nerde olabili r ve nerede yalntzltqtna yanabilir?
O yalntz bacak?
Yoksa saçma, sart yeleli,
Bir aslandan mt korkuluyor?
Yoksa ttrnaklanmt¸, kopartlmt¸ mtJtr?
Yaztk, yaztk, selâ!
Ah aqlamaytn,
¸efkatli kalpler,
Aqlamaytn!
Hurma kalpleri, süt göqüsleri,
Tatlt, kalp,
Torbactklart,
Aqlama arttk,
Solgun dudu!
Erol, iyi Züleyha. Cesaret, cesaret!
Yoksa burada,
Kuvvet veren, kalp kuvveti,
Bir ¸ey mi var?
O anlamlt bir vecize,
¸atafatlt bir telkin,
Ha... Çtk, gel. Vakar!
Vakar erdemi, Avrupalt vakart,
Üfle, üfle yine!
Ey erdem körüqü,
Ha!
Bir defa daha böqürmek,
Ahlaki böqürmek?
Ahlak aslant olarak,
Çöl ktzlartntn kar¸tstnda böqürmek!
Çünkü ey en sevgili ktzlar,
Erdem ulumast,
Her ¸eyden çok
Avrupaltntn özlemi Avrupaltntn açltqtJtr.
I¸te kar¸tntzda bir Avrupalt olarak bulunuyorum!
Ba¸ka türlü hareket edemem, Allah yardtmctm olsun,
Âmin!
Çöl büyüyor, yaztk çöl gizleyenlere!
Uyanì¡
1
Gezgin ve gölgenin ¸arkisindan sonra magaranin içi gürültü ve kahkaha ile doldu. Toplanmi¸
olan konuklar hep birden konu¸tuklarindan ve e¸ek de bu durumda sakin kalamadigindan,
Zerdü¸t ’ te ziyaretçilerine kar¸i küçük bir t iksint i ve alay uyandi; onlarin ne¸esinden memnun
oluyordu. Çünkü bunu bir iyile¸me i¸aret i sayiyordu ve böylece açiklara sivi¸ti ve
hayvanlarina ¸öyle dedi:
“Yardim dilenmeniz ne oldu? Bezginligi üstünüzden attiniz, zannederim ki benim yanimda
yardim istemeyi unuttunuz.
Fakat bagirmayi hâlâ unutamadiniz.” Zerdü¸t kulaklarini tikadi. Çünkü e¸egin ‘I-A’ sesi garip
bir tarzda yüksek insanlarin sevinç gürültülerine kari¸iyordu.
“Ne¸eleri yerinde!” diye söze ba¸ladi. “Kim bilir belki de ev sahiplerinin zararinda. Ancak
benden gülme ögrendilerse de ögrendikleri, benim gülü¸üm degildir.
Fakat bundan ne çikar! Onlar iht iyar adamlar; onlarin iyi le¸me süreleri kendilerine göre.
Gülmeleri kendilerine göre. Kulaklarim daha kötü ¸eylere dayandi ve yorulmadi.
Bugün bir zaferdir; agirligin ruhu, benim ezeli dü¸manim kaçiyor, uzakla¸iyor! O kadar agir
ve kötü ba¸layan bugün ne iyi sona eriyor!
Ve sona ermek istiyor. Ak¸am olmakta! O iyi binici denizin üstünden atini sürüyor. Erguvan
eyerinin üstünde ne güzel sallaniyor, bu mut lu yolcu!
Gök duru, ona bakiyor. Dünya derin ve yanima gelmi¸ olan garip ¸eyler, benim yanimda
ya¸amaya deger. ”
Zerdü¸t böyle dedi. Bu sirada magaradan yine yüksek insanlarin kahkahasi ve çigliklari
duyuldu. Zerdü¸t yeniden söze ba¸ladi.
“Oltam et ki ediyor, onu isiriyorlar. Dü¸manlari; agirligin ruhu kaçiyor, ¸imdiden kendi
kendilerine gülmeyi ögreniyorlar. Dogru i¸it iyor muyum?
Erkek yemegim, etkili ve kuvvet li sözlerin rolünü oynuyor ve gerçekten ben onlari karin
¸i¸iren sebze ile beslemedim! Tersine sava¸çi yemegi ile fat ih yemegi ile onlarda yeni tutkular
uyandirdim.
Kollarinda ve bacaklarinda yeni ümit ler belirdi. Kalpleri ferah, yeni kelimeler bulabiliyorlar.
Yakinda cesaretleri daha iradeli olacak.
Böyle bir yemek, dogaldir ki çocuklara, özlemlilere ve genç kadinlara elveri¸li degildir.
Onlarin bagirsaklarina ba¸ka çare bulmali, ben onlarin hekimleri ve hocalari olamam.
Bu yüksek insanlardan t iksint i uzakla¸iyor; Pekâlâ bu benim zaferimdir. Benim ülkemde
güven duyuyorlar. Budalaca utanmadan kurtuluyorlar.
Kalplerini bo¸altiyorlar, iyi saat ler geri geliyor. Bayram ediyorlar ve tekrarliyorlar.
Müte¸ekkir oluyorlar.
Müte¸ekkir olu¸larini en iyi i¸aret diye kabul ediyorum. Az sonra bayram yapmayi
dü¸ünecekler ve eski dostlarina anit lar dikecekler. Bunlar iyile¸me sürecinde olanlardir. ”
Zerdü¸t kendi kendine böyle dedi ve uzaklara bakti. Hayvanlari ona sokuldular, onun
mut luluguna ve sakinligine saygi gösterdiler.
2
Fakat Zerdü¸t ’ün kulagi birdenbire irkildi, çünkü ¸imdiye kadar kahkaha ve gürültü ile dolu
olan magara birdenbire bir ölü sessizligine bürünmü¸tü. Fakat burnu öd agaçlarindan gelen
ho¸ bir tütsü kokusu aldi.
“Ne oluyor, ne yapiyorlar?” diye sordu ve konuklarina görünmeden bakmak için kapiya
yakla¸ti. Fakat tuhaf! Orada gözleri ile ne görse iyi!
“Hepsi yine dindar olmu¸lar, ibadet ediyorlar, deli olmu¸lar.” dedi ve çok ¸a¸ti. Ve gerçekten,
bütün bu yüksek insanlar yani iki kral, hizmet di¸i papa, kötü büyücü, gönüllü dilenci, seyyah
ve gölge, iht iyar falci, ruhun vicdanlisi ve en çirkin adam! Bunlar çocuklar ve dindar iht iyar
kadinlar gibi, diz çökmü¸ler e¸ege tapiyorlardi. ¸imdi en çirkin adam hirlamaya ve horlamaya
ba¸lami¸ti sanki anlatimi mümkün olmayan bir ¸ey konu¸acakmi¸ gibi. Fakat sonunda
kelimeler meydana get irecek hale gelince anla¸ildi ki taptiklari e¸ege kar¸i dindarane bir övgü
ve minnetti. Bunun metni ¸u idi:
“ Âmin! Hamd-ü sena, ¸ükran, lütuf ve inayet ve kuvvet sonsuza kadar Allah’imiz içindir. ”
Fakat e¸ek buna kar¸i I- A diye aniriyordu.
“O yükümüzü ta¸ir, u¸ak kiyafet ine girer, çok sabirlidir, hiçbir zaman hayir demez ve
Allah’ini seven onu terbiye altina alir. ”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
“O konu¸maz, megerki yarattigi dünyaya evet desin! Âlemini böyle över. Onun zekâsi
konu¸mamaktir! Böylece nadiren haksiz görünür.”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
“Belirsiz olarak dünyayi dola¸ir. Içinde erdemini sakladigi vücudu, kül renklidir. Ruhu varsa
onu saklar. Fakat herkes onun uzun kulaklarina inanir. ”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
“Ne gizli bir hikmettir ki bunun uzun kulaklari vardir ve daima evet der, hiçbir zaman hayir
demez. Dünyayi kendisine benzeterek yaratmadi mi? Yani mümkün oldugu kadar budala!”
E¸ek buna I-A diye aniriyordu.
“Sen egri, dogru yollardan gidersin. Fakat biz insanlarin egri ve dogru sandigimiz ¸eyler,
senin umurunda degil. Ülken iyi ve kötünün ötesindedir. Senin masumiyet in odur ki
masumiyet inin ne oldugunu bilmezsin!”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
“Bak kimseyi kovmuyorsunuz. Ne dilenciyi ne krallari! Çocuklarini yanina kabul edersin ve
kurnaz olanlar seni aldatirlarsa I-A diye anirirsin.”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
“Sen di¸i e¸ekleri ve taze inciri seversin. Yemeyi hor görmezsin. Aciktigin zaman yüregini bir
¸ey giciklar.
Bunda ilahi bir hikmet vardir. ”
E¸ek buna kar¸i I-A diye aniriyordu.
E¡ek Bayramì
1
Söylev buraya gel ince Zerdü¸t artik kendine hâkim olamadi, e¸ekten daha gür bir sesle I- A
diye bagirdi ve çildirmi¸ konuklarin ortasina siçradi. “Fakat orda ne yapiyorsunuz
insanogullari!” dedi ve onlari, tapmakta olanlari, yerden kaldirdi. “Sizi Zerdü¸t ’ ten ba¸ka
birisi görseydi yazik olurdu!
Herkes diyecekt i ki yeni imaninizla en kötü kâfirlersiniz veya iht iyar kadinlarin en
çilginisiniz.
Hele sen iht iyar papa! Bir e¸ege tanri diye tapmaya nasil dilin variyor?”
“Zerdü¸t!” dedi papa, “Bagi¸la, fakat tanri konusunda ben senden daha aydinim. Böylesi
dogrudur.
Tanriya bu biçimiyle tapmak, ¸ekilsiz olarak tapmaktan daha iyidir. Aziz dostum ¸u özdeyi¸i
dü¸ün; derhal anlarsin ki bu özdeyi¸te gerçek saklidir.
‘ Tanri bir ruhtur’ diyen, imansizliga dogru en büyük adimi atmi¸ oluyordu. Bu sözün
kötülügünü yeryüzünde gidermek mümkün degildir!
Yeryüzünde hâlâ tapacak bir ¸ey bulunmasi iht iyar kalbimi oynatiyor. Bu iht iyar, dindar papa
kalbini ho¸ gör Zerdü¸t.”
Zerdü¸t, gezgin ve gölgeye hitaben; “Sen kendine özgür ruhlu mu diyorsun ve buna da
inaniyor musun? Ve hâlâ da burada put ve papaz hizmet inde bulunuyorsun! Esmer kiza
yaptigindan daha kötü bir ¸ey yapmi¸ oluyorsun. Ey kötü yeni mümin!”
“Çok kötü!” dedi gezgin ve gölge. “Haklisin, fakat ne yapayim? Zerdü¸t sen ne dersen de,
eski tanri yine ya¸iyor. Bütün kabahat en çirkin adamda, t anriyi o uyandirdi. Bir zamanlar
tanriyi öldürdügünü söylüyorsa da ölüm, tanrilar için bir ön yargidir. ”
“Ve sen!” dedi Zerdü¸t “ Kötü, iht iyar, büyücü ne yaptin? Sen böyle, tanrinin e¸ekliklerine
inanirsan bundan sonra sana kim inansin? Yaptigin ¸ey budalaliktir. Ey zeki adam, nasil oldu
da bu budalaligi yaptin?”
“ Ah Zerdü¸t,” dedi zeki büyücü “hakkin var, bir budalalikti, benim de çok gücüme gitti.”
“Hele sen!” dedi Zerdü¸t, ruhun vicdanlisina; “Dü¸ün ve parmagini burnuna sok. Bu,
vicdanina dokunmuyor mu? Ruhun böyle ibadet leri yapamayacak ve bu ibadet karde¸lerinin
kokusuna dayanamayacak kadar temiz degil mi?
“Bunda bir ¸ey var. ” dedi vicdanli adam ve parmagini burnuna soktu. Bu oyunda bir ¸ey var
ki hatta vicdanimi tatmin ediyor. Belki de tanriya inanmaya yet erli degilim. Fakat ¸urasi
gerçek ki tanri bu kiyafet inde bana en çok inanmaya elveri¸li göründü. En dindar adamlarin
tanikligina göre tanri sonsuzmu¸. Bu kadar bol zamani olan, sabirli olur. Mümkün oldugu
kadar yava¸ ve budalaca hareket eder ve bu suretle i¸ini yürüt ebilir.
Pek fazla zekâsi olan, böyle budalalara ve çilginlara bayilir. Kendini dü¸ün Zerdü¸t. Kendini!
Gerçekten! Sen bile zekâ ve hikmet inin fazlaligindan e¸ekle¸ebil irsin.
En olgun bir egemen, en egri yollara gitmeyi sevmez mi? Zerdü¸t ’ün baki¸i bunu gösterir.
Senin baki¸in!”
“Sonunda bizzat sen!” dedi Zerdü¸t ve en çirkin adama döndü. Adam, elini e¸ege dogru
kaldirmi¸ bir halde yerde yatiyordu, eliyle e¸ege ¸arap veriyordu. “Ey niteleyemedigim ¸ey;
söyle, orada ne yaptin, beni degi¸mi¸ saniyorsun. Gözlerin i¸ildiyor, çirkinliginin üstünde
yüceligin örtüsü var, ne yaptin?
Tanriyi yeniden uyandirdigin dogru mu ve niçin, o hakli olarak öldürülmü¸ ve yok edilmi¸
degil miydi?
Sen, beni uyanmi¸ sayiyorsun; ne yaptin, neye döndün, dü¸ünceni niye degi¸t irdin? Ey
anlat ilamaz ¸ey söyle!”
“ Ah Zerdü¸t,” dedi çirkin adam “sen tuhafsin. Tanri hâlâ sag mi? Dirildi mi? Yoksa tamamen
öldü mü? Içimizden hangimiz bunu daha iyi bilir, sorarim sana!
Fakat bir ¸eyi iyi biliyorum. Zamaninda senden ögrenmi¸t im. “Tam öldürmek isteyen, güler.
Öfkeyle degil gülmeyle öldürülür. ” Zamaninda böyle dedin. Ey Zerdü¸t, ey esrarli adam,
öfkesiz öldüren, tehlikeli aziz, sen tuhafsin!”
2
Fakat o sirada Zerdü¸t böyle garip cevaplardan hayrete dü¸mü¸ halde magarasinin kapisina
siçradi ve konuklarina dönerek gür bir sesle bagirdi:
“Ey garip deliler, ey ¸aklabanlar, kar¸imda kendinizi ne degi¸t iriyorsunuz, ne gizliyorsunuz?
Sonunda yine çocuklar gibi dindar olmanin ve çocuklar gibi tapmanin, el kavu¸turmanin ve
sevgili tanri dediginizin sevinci ve ne¸esi içinde kalbiniz oynuyor.
Fakat artik bu çocuk odasini, magarami birakin, bugün bütün çocuklar orda. Çocukluk
çilginliginizi ve kalp heyecaninizi ¸u di¸arlarda sogutun.
Elbette çocuklar gibi olmazsaniz cennete gidemezsiniz.” (Ve Zerdü¸t burada eliyle yukariyi
gösteriyordu). “Fakat biz asla cennet i istemiyoruz, biz erkegiz, onun için dünyayi ist iyoruz.”
3
Zerdü¸t yine konu¸maya ba¸ladi. “Ey yeni dostlarim,” dedi, “garip adamlar, yüksek adamlar,
¸imdi ne kadar ho¸uma gidiyorsunuz!
Yine ne¸eli oldugunuzdan beri! Gerçekten hepiniz çiçek açmi¸siniz. Bana öyle gel ir ki sizin
gibi agaçlara yeni bayramlar gerekir.
Küçük, cüret li bir haylazlik, herhangi bir ibadet ve e¸ek bayrami, herhangi bir iht iyar, ¸en,
Zerdü¸t delisi ve ruhlarinizi ferahlatacak bir meltem rüzgâri!
Yüksek insanlar, bu geceyi ve e¸ek bayramini unutmayin. Bunu benim yanimda buldunuz.
Bunu iyi bir i¸aret sayiyorum. Böyle ¸eyleri ancak iyile¸mekte olanlar bulur! Kendiniz için,
benim hatirim için bu e¸ek bayramini bir daha tekrarlayin.”
Zerdü¸t böyle dedi.
Sarho¡luk $ar kìsì
1
Bu aralik konuklar birer birer di¸ariya ve serin, dü¸ünen geceye çiktilar. Zerdü¸t ise kendi
gece âlemini; iri, yuvarlak ayi ve magarasinin yanindaki gümü¸ çaglayanlari göstermek üzere,
en çirkin adami elinden tutmu¸ yürüyordu. Sonunda bütün bu iht iyar fakat yürekleri ferah
adamlar sessizce yan yana dizildiler, dünyanin ne kadar güzel olduguna ¸a¸tilar. Gecenin
gizemi yava¸ yava¸ kalplerini kapladi. Zerdü¸t kendi kendine ¸öyle dü¸ündü: “Bu yüksek
insanlar ne kadar ho¸uma gidiyor!” Fakat bunu onlara söylemedi. Çünkü onlarin mut luluguna
ve sessizligine saygi gösteriyordu.
Fakat bu sirada ¸a¸ilacak, uzun bir günün en ¸a¸ilacak olayi meydana geldi. En çirkin adam
bir defa daha zirlamaya ve kekelemeye ba¸ladi. Fakat kelimeler, söylemeye ba¸ladigi zaman
agzindan birden bir soru çikiverdi. Derin, duru, iyi bir soru ki dinleyenlerin yüregini oynatti.
“Dost larim, ” dedi en çirkin adam, “bugün için ne dü¸ünüyorsunuz? Ben bütün ömrüm
boyunca ilk defa olarak ya¸ami¸ olduguma memnunum.
Bu kadarini anlatmak bana yetmez. Dünya ya¸amaya deger. Zerdü¸t ’ le geçen bir gün, bir
bayram bana dünyayi sevmeyi ögrett i. Hayat bu muydu diye, ölüme sormak isterim. Peki,
öyleyse bir defa daha!
Dostlarim ne dü¸ünüyorsunuz, benimle birlikte ölüme seslenmek istemez misiniz, hayat bu
muydu? Peki, öyleyse Zerdü¸t ’ün a¸kina bir defa daha!”
En çirkin adam böyle dedi. Gece yarisina az bir zaman kalmi¸ti. O zaman meydana gelen
olayi ne saniyorsunuz?
Yüksek insanlar onun sorularini i¸it ince degi¸t iklerini ve iyile¸me sürecine girdiklerini ve
bunlari kime borçlu olduklarini fark ettiler. O zaman te¸ekkürle, saygiyla, ok¸ayarak elini
öperek ve kimi aglayarak, kimi gülerek Zerdü¸t ’ün etrafinda siçradilar. Ya¸li büyücü
keyfinden dans ediyordu. Bazi öykücülerin sandigi gibi o zaman t atli ¸arap çoktuysa da tatli
hayat daha fazlaydi ve bütün yorgunlugunu unutmu¸tu. Hatta o zamanlar e¸egin bile dans
etmi¸ oldugunu anlatanlar vardi. Bunlara göre en çirkin adamin, e¸ege ¸arap veri¸i bo¸una
degildi. Bu dogru olsun, yalan olsun o ak¸am e¸ek dans etmemi¸ bile olsa bir e¸egin dans
etmesinden daha garip ve daha önemli ¸eyler olmu¸tu o ak¸am. Kisaca Zerdü¸t ’ün dedigi gibi;
“Onda ne var?”
2
En çirkin adam bunlari derken Zerdü¸t sarho¸ bir durumdaydi, baki¸i durgundu. Dili
kekeliyordu, bacaklari sallaniyordu. Kim bilir ruhundan neler geçiyordu? Gönlü uzaklardaydi.
Iki deniz arasinda yüksek bir kavis üzerinde, geçmi¸le gelecek arasinda bir siyah bulut gibi
dola¸arak… Yüksek insanlar koluna girince biraz kendine geldi, saygi ve özen gösterenlerin
kalabaligini eliyle itti. Fakat konu¸madi. Ama birdenbire kafasini çevirdi. Çünkü kulagina bir
ses gelmi¸t i. O zaman parmagini agzina koyarak “Geliyor!” dedi.
Hemen etrafinda sessizlik ve gizem olu¸tu. Derinlerden bir çan sesi geliyordu. Zerdü¸t,
yüksek insanlarin yaptigi gibi, sesi dinledi ve tekrar parmagini agzina koyarak yine “Geliyor,
geliyor, gece yarisi oluyor!” dedi. Sesi degi¸mi¸ti. Fakat hâlâ yerinden kimildamiyordu.
Ortalik daha sakin ve sessizdi. Herkes hatta e¸ek, Zerdü¸t ’ün ¸erefli hayvanlari; kartal ve yilan
ve bunlar gibi; Zerdü¸t ’ün magarasi, büyük, serin ay ve gece… Hep beraber dinliyorlardi.
Zerdü¸t ise üçüncü defa olarak parmagini agzina koydu ve ¸öyle dedi.
“Geliyor, geliyor, geliyor, haydi gezinelim. Saat i geldi haydi gece gezint isi yapalim!”
3
Yüksek insanlar, gece yarisi oluyor; kulaklariniza o eski çanin benim kulagima söyledigi ¸eyi
söyleyin.
Bir insandan fazla görüp geçirmi¸ olan o gece yarisi çaninin konu¸masi gibi; gizli, deh¸et li ve
yürekten.
O çan ki babalarinizin acili kalp darbelerini sayardi.
Ah! Ah! Nasil içini çekiyor, rüyasinda nasil gülüyor, derin gece yarisi!
Sakin, sakin, seslerinizin sustugu bu soguk havada gündüzün ses vermeyen bazi ¸eyler ¸imdi
dile geliyor.
¸imdi konu¸uyor, ¸imdi i¸it iliyor, ¸imdi gece yarisi, uyanik duran ruhlara sokuluyor. Ah! Ah!
Nasil içini çekiyor, rüyasinda nasil gülüyor?
I¸itmiyor musun, sana, eski, derin gece yarisi nasil; gizli, deh¸et li ve yürekten sesleniyor.
Ey insan, dikkat et!
4
Eyvah, zaman nereye gitt i! Derin pinarlara çökmedin mi? Dünya uyuyor.
Ah! Ah! Köpek uluyor. Ay i¸igi var. Kalbimin, gece yarisi ne dü¸ündügünü sözlere
dökmektense ölmeyi tercih ederim. Zaten öldüm. Geçti... Örümcek, etrafimda ne örüyorsun?
Kan mi ist iyorsun. Ah! Ah! Çig dü¸üyor, saat geliyor.
Tüylerimin ürperdigi ve ü¸üdügüm saat. Sürekli sorup duruyor. Buna dayanacak yürek kimde
var?
Dünyanin egemeni kim olsun? “Ey büyük ve küçük nehirler, ¸öyle akiniz” demeyi kim ister?
Saat yakla¸iyor. Ey insan, ey yüksek insan! Dikkat et! Bu sözler hassas kulaklar için, senin
kulagin içindir. Derin gece yarisi ne söylüyor?
5
Ruhum beni sürüklüyor, dans ediyor. Asil sorun, günün konusu; “Dünyanin hâkimi kim
olmali?”
Ay soguk, rüzgâr sakin. Ah! Ah! Çok yükseklere uçtunuz mu? Dans ediyor musunuz? Fakat
bacak bir kanat degildir.
Iyi dansörler, ¸imdi bütün ne¸e geçt i! ¸arap maya oldu, kadehler küstü, mezarlar
kimildaniyor.
Çok yükseklere uçmadiniz! ¸imdi mezarlar kimildaniyor! Ölüleri kurtarin. Niçin, bu uzun
gece ve ay bizi sarho¸ etmiyor? Yüksek insanlar, mezarlari kurtarin. Ölüleri dirilt in! Ah
solucan daha ne kaziyor? Saat yakla¸iyor, yakla¸iyor!
Çan çaliyor, kalp inliyor; odun kurdu, kalp kurdu kaziyor. Ah, ah dünya derin!
6
Tat li laterna! Tat li laterna, sesini seviyorum. Senin sarho¸, garip sesini! Sesin ne zamandir, ne
kadar uzaklardan ve sevgi havuzlarindan geliyor!
Ey eski çan, ey tatli laterna, bütün aci kalbini de¸iyor. Baba acisi, babalar, atalar acisi.
Söylevin olgunla¸ti.
Sonbahar gibi, ikindi zamani gibi yalniz; kalbim gibi olgun konu¸uyorsun. Bizzat dünya
olgunla¸ti. Üzüm esmerle¸iyor, üzüm ¸imdi ölmek ist iyor. Mut lulugunda ölmek ist iyor.
Yüksek insanlar, bunun kokusunu almiyor musunuz? Ondan gizli bir koku geliyor.
Sonsuzluk kokusu, gülgün esmer bir altin ¸arap kokusu. Eski mutluluk kokusu.
“Dünya derin, gündüz dü¸ünüldügünden daha derin.” diyen sarho¸ bir gece yarisi, ölüm
mut lulugunun kokusu!
7
Birak beni, birak beni, ben senin için fazla temizim. Bana dokunma. Dünyam ¸imdi
mükemmel olmadi mi?
Tenim senin ellerin için fazla temiz. Birak beni sersem, bulanik gündüz! Gece yarisi daha
berrak degil mi?
Gündüzden daha aydinlik ve daha derin olan gece yarisi ruhlari, o en kuvvetliler, en
bilinmedikler, en temizler dünyaya hâkim olmali.
Ey gündüz, beni mi ariyorsun? Mutluluguma mi dokunuyorsun? Sence zengin, yalniz bir
hazine, bir altin kasasi miyim?
Ey dünya, beni mi ist iyorsun? Ben dünyevi miyim? Ben ruhani miyim? Sence ilahi miyim?
Fakat ey gündüz ve dünya siz pek aksaksiniz.
Daha zeki el leriniz olmali! Daha derin mut luluklara, daha derin ¸ansizliklara, herhangi bir
tanriya, eliniz uzaniyor. Elinizi bana uzatmiyorsunuz.
Benim ¸ansizligim, benim ¸ansim derindir ey garip gündüz. Buna ragmen ben bir tanri
degilim, tanrinin bir cehennemi degilim. Onun acisi derindir.
8
Garip dünya, tanri acisi daha derindir. Elini tanri acisina uzat, bana degil. Ben neyim? Sarho¸
tatli bir lat erna, bir gece yarisi laternasi. Bir çan ki kimse anlamaz. Fakat ey yüksek insanlar,
üzümlere hitap etmeye mecburum. Çünkü siz beni anlamazsiniz.
Ey gençlik! Ey ögle! Ey ikindi! Geçt i, geçt i. ¸imdi gece, ak¸am ve gece yarisi geldi. Köpek
uluyor.
Rüzgâr bir köpek degil mi, o da inliyor, di¸lerini gösteriyor, uluyor. Ah! Ah! Nasil içini
çekiyor! Nasil gülüyor! Nasil soluyor ve horluyor, gece yarisi!
¸imdi nasil uyanik konu¸uyor. Bu sarho¸ ¸air kadin! Sarho¸lugunu yuttu mu acaba? Pek fazla
mi uyandi? Gevi¸ mi getiriyor?
Derin gece yarisi, rüyasinda acisini tekrar çigniyor. Acisindan fazla hazzini! “Elem derin
olunca keyfini çigner.” Çünkü haz, acidan daha derindir.
9
Ey asma, beni ne övdün? Seni kestigim için ben gaddarim, sense kaniyorsun. Benim sarho¸
gaddarligimi nasil övüyorsun?
Olgunla¸an her ¸ey ölmek ister. Üzümcünün biçagi aziz olsun dedin. Fakat ham olan her ¸ey
ya¸amak ister. Yazik!
Aci der ki; “Defol ey aci!”, fakat aci çeken her ¸ey olgunla¸mak keyiflenmek ve özlemi
duymak için ya¸amak ister. Daha uzak, daha yüksek, daha aydinlik ¸eylere özlem çekmek!
Aci çeken; “Ben varis isterim, ben çocuk isterim, kendimi istemem” der. Ama zevk, varis
yaratmak, çocuga sahip olmak istemez. Zevk kendisini ister, sonsuzluk ister, yeniden gelmek
ister, sonsuza kadar ayni kalmak ister.
Aci der ki; “Kalbim parçalan; bacagim kana, kanadim uç! Yukarilara uç! Haydi iht iyar
kalbim, aci der ki; “zeval bul!”
10
Ne saniyorsunuz yüksek insanlar, ben bir falci miyim? Bir hayalperest miyim? Sarho¸
muyum? Rüya yorumcusu muyum? Bir gece yarisi çani miyim?
Bir çig damlasi miyim? Bir sonsuzluk kokusu muyum? I¸itmiyor musunuz? Koku almiyor
musunuz? ¸imdi dünya mükemmel oldu! Gece yarisi bir ögledir de.
Aci da bir hazdir, lanet de bir kutsamadir. Gece de bir güne¸t ir, ya çekilip gidin ya da ¸unu;
“ Akilli da bir delidir” demeyi ögrenin.
Bir hazzi hiç kabul ettiginiz oldu mu? Dost larim, böylece bütün acilari da kabul etmi¸
oldunuz. Her ¸ey birbirine bagli, birbirine kenet li, birbirine â¸ik!
Bir defa istediniz mi, iki defa istediniz mi ve bir defa olsun “Ho¸uma gidiyorsun mut lu an!”
dediyseniz her ¸eyin tekrar etmesini istersiniz!
Ey sonsuzlar, bunu sonsuz ve sürekli olarak seviniz ve aciya da deyiniz ki; “Zeval bul, fakat
yine gel, çünkü bütün hazlar sonsuzlugu ister. ”
11
Her haz, her ¸eyi sonsuz ister; bal ister, maya ist er, sarho¸ gece yarisi ister, mezarlar ister,
mezar gözya¸lari avuntusu ister, ak¸am kizilligi mutlulugu ister.
Hazzi istemeyen ¸ey, bütün acilardan daha fazla susuz, aç, deh¸et li ve gizlidir. O, kendisini
ister. Kendisini isirir. Içinde, halkanin iradesi güre¸ir.
O birisi alsin diye sevgi ister, kin ister. O, a¸iri zengindir; armagan eder, at ar, dilenir. Alana
te¸ekkür eder, kine hedef olmak ister.
Haz o kadar zengindir ki acilara, cehenneme, kine, rezalete, sakatliga, dünyaya susuzluk
çeker. Çünkü bu dünyayi pekâlâ tanirsiniz!
Yüksek insanlar, bu aziz ve cüretli haz size sizin kederinize özlem duyar.
Ey eksik yarat ilmi¸lar! Her sonsuz haz, eksik yaratilmi¸lara özlem çeker.
Çünkü her haz, kendisini ister. Onun için kederi de ister!
Keder! Parçalan ey kalp! Yüksek insanlar, ögrenin, haz sonsuzluk ister.
Haz, her ¸eyi sonsuz ister. Derin, derin bir sonsuzluk ister. ”
12
“Türkümü ögrendiniz mi artik? Türkümün anlamini kavradiniz mi? Pekâlâ, haydi! Yüksek
insanlar, ¸imdi benim koroma katilin. ¸imdi adi bir defa daha ve anlami “Bütün sonsuzluga!”
olan türküyü söyleyin. Yüksek insanlar, Zerdü¸t ’ün korosuna katilin!
Ey insan, dikkat et!
Derin gece yartst ne diyor?
Uyuyordum, uyuyordum,
Derin rüyadan uyandtm!
Dünya derin,
Gündüz dü¸ündüqümden daha derin.
Keder derin,
Haz kederden daha derin.
Keder keder; “zeval bul! ”
Fakat her haz sonsuzluk ister
Derin, derin sonsuzluk ister.
Ρaret
Bu gecenin sabahinda Zerdü¸t yatagindan firladi, ku¸agini sardi ve karanlik daglardan dogan
sabah güne¸i gibi kuvvet li ve parlak, magarasindan çikti.
“Ey büyük yildiz,” dedi, bir zamanlar söyledigi gibi, “ey derin mutluluk gözü, eger
aydinlattiklarin olmasaydi mut lu olabilir miydin? Sen uyanip dogdugun ve armaganlarini
dagittigin zaman insanlar odalarinda kalsalardi, senin gururlu utancindan nasil öfkelenirdi?
Haydi! Ben uyanik oldugum halde onlar uyuyorlar. Yüksek insanlar, bunlar benim gerçek
yolda¸larim degil, daglarimda bekledigim onlar degil.
Ben kendi eserime ve kendi günüme gitmek isterim. Fakat onlar sabahimin i¸aret ini bilmezler.
Adimim onlari uyandirmaz. Hâlâ magaramda uyuyorlar, rüyalari hâlâ benim sarho¸luk
¸iirlerimi içiyor. Vücutlarinda henüz kulak, beni dinleyecek kulaklari yok.” Güne¸ dogarken
Zerdü¸t kendi kendine bunlari söyledi. Bu sirada yukarilara bakti. Çünkü üstünde kartalinin
keskin çigligini duymu¸tu.
“Haydi,” dedi “yukari dogru, bu bana yaki¸ir, bu benim ho¸uma gider, hayvanlarim uyanik,
çünkü ben uyanigim.
Kartalim uyanik ve o da benim gibi güne¸e saygi gösteriyor. Kartal, pençesiyle yeni i¸igi
yakaliyor. Sizler benim gerçek hayvanlarimsiniz. Sizi sevi yorum.
Fakat henüz gerçek insanlarim yok.”
Zerdü¸t böyle dedi. Fakat bu sirada birdenbire etrafinda sayisiz ku¸larin kanat vuru¸larini
duydu. Ba¸inin etrafinda ku¸ civiltisi ve kalabalik o kadar çoktu ki gözlerini kapadi ve
gerçekten, üstüne bir bulut çökmü¸ gibiydi. Yeni bir dü¸mana atilan oklardan bir bulut! Fakat
bu yeni bir dost üstünde bir sevgi bulutuydu.
Hayret içinde; “Bana ne oluyor!” dedi Zerdü¸t ve magarasinin kapisinin yanindaki büyük ta¸a
yava¸ça çömeldi. Elleriyle etrafindaki, yukarisindaki, a¸agisindaki küçük ku¸lari ittikten sonra
daha tuhaf bir ¸ey oldu! Çünkü bu sirada farkinda olmaksizin pek sicak bir saç yiginina el i
batmi¸ti. Ayni zamanda bir kükreme sesi geliyordu. Yumu¸ak, uzun bir aslan kükremesi!
°I¸aret geliyor!” dedi Zerdü¸t ve kalbinde bir degi¸iklik oldu. Ortalik daha fazla aydinlaninca
ayaklarinin ucunda sari, muazzam bir hayvanin yatmakta ve ba¸iyla dizine yaslanmi¸
oldugunu gördü. Hayvan, kendisinden ayrilmak istemiyordu ve eski efendisini bulmu¸ bir
köpek gibiydi. Fakat güvercinlerin gösterdigi sevgi, aslaninkinden daha az degildi.
Güvercinler, aslanin burnunun önünden geçt ikçe aslan ba¸ini salliyor, ¸a¸iyor ve gülüyordu.
Bütün bunlar için Zerdü¸t yalniz bir söz söyledi; “Çocuklarim yakindadir”, sonra tamamen
sustu. Fakat kalbi huzura kavu¸mu¸tu. Gözlerinden ellerine ya¸ damliyordu. Artik hiçbir ¸eye
dikkat etmiyordu ve hayvanlara aldiri¸ etmeden hareketsiz duruyordu. Bu sirada güvercinler
etrafinda uçu¸uyor, omuzuna konuyor, beyaz saçini ok¸uyor ve sevgi göstermekten
usanmiyorlardi. Fakat kuvvet li aslan, Zerdü¸t ’ün eline damlayan gözya¸larini yaliyor ve
utanarak kükrüyor ve homurdaniyordu. Hayvanlarin yaptigi buydu.
Bütün bunlar uzun veya kisa bir zaman devam ett i. Çünkü dogrusunu söylemek gerekirse
böyle ¸eyler için dünyada zaman ölçüsü yoktur. Bu aralik yüksek insanlar Zerdü¸t ’ün
magarasinda uyanmi¸lardi ve Zerdü¸t ’ün yanina gidip sabah selamini vermek üzere siraya
diziliyorlardi.
Çünkü uyandiklari zaman Zerdü¸t ’ün, yanlarinda bulunmadigini görmü¸lerdi. Fakat
magaranin kapisina vardiklarinda ve adimlarinin sesi duyuldugunda aslan, kudret le ve
birdenbire Zerdü¸t ’ü birakip magaraya dogru kükreyerek siçradi. Yüksek insanlar aslanin
kükreyi¸ini i¸it ince bir agizdan bagirmaya ba¸ladilar, geriye kaçtilar ve bir anda kayboldular.
Ama Zerdü¸t; dalgin ve yabanci, yerinden kalkti, etrafina bakindi ve ¸a¸kinlikla yalnizligini
duyarak kendi kendine sordu yava¸ yava¸; “I¸itt igim neydi, bana ne oldu?”
¸imdi hafizasi canlanmi¸ ve bir baki¸ta dünle bugün arasinda olu¸an olaylari kavrami¸ti.
°I¸te bu ta¸!” dedi ve sakalini sivazladi. “Dün bu ta¸in üzerinde oturuyordum ve burada falci
kar¸ima çikmi¸ti ve ¸imdi de i¸ittigim sesi, büyük yardim çigligini, ilk olarak burada
duymu¸tum.
Yüksek insanlar, dün sabah iht iyar falcinin bana bildirdigi yardim çagrisi sizindi. Sizin
sikintiniz bana saldirmak ve denemek ist iyordu. “Zerdü¸t,” diyordu bana, “seni son günahina
ki¸kirtmak için geliyorum.” “Son günahima mi?” dedi Zerdü¸t ve kendi sözüne öfkelenerek
güldü.
“Son günahimdan ba¸ka nem kaldi?”
Zerdü¸t yine içine çekildi, büyük ta¸in üzerine oturdu ve dü¸ünceye daldi. Sonunda birdenbire
siçrayarak:
“Acima, acima, yüksek insanlara acima!” diye bagirdi. Çehresi mekanikle¸mi¸t i. Pekâlâ!
Bunun zamani vardi, ne önemi var?
Benim acim ve benim acima duygum. Bana ne!
Ben mut lulugu mu ariyorum? Ben eserimi ariyorum!
Haydi! Aslan geldi, çocuklarim yakinlarda. Zerdü¸t olgunla¸ti, saat im çaldi!
Bu benim sabahimdir. Benim günüm ba¸liyor; gel, gel büyük ögle.”
Zerdü¸t böyle dedi ve karanlik daglardan dogan sabah güne¸i gibi kuvvetli ve parlak,
magarasini terk etti.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->