P. 1
Tanpınardan edebiyat dersleri - Alaattin Karaca

Tanpınardan edebiyat dersleri - Alaattin Karaca

|Views: 4|Likes:
Yayınlayan: Hakan İsmail

More info:

Published by: Hakan İsmail on Jun 08, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/19/2014

pdf

text

original

Tanpınar’dan edebiyat dersleri

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ders notlarının derlenmesinde büyük pay sahibi olan Prof. Dr. Abdullah Uçman, son olarak bu konuda daha geniş bir derlemeyi Edebiyat Dersleri adıyla yayına hazırladı. Ders notlarında, şair ve hoca Tanpınar portresi var karşımızda. EDEBİYAT DERSLERİ, AHMET HAMDİ TANPINAR, HAZ.: ABDULLAH UÇMAN,DERGÂH YAYINLARI, 320 SAYFA, 16 TL Eserleri ve mesleği göz önüne alındığında karşımıza birkaç tane Tanpınar çıkıyor. İlkin şair, sonra romancı, denemeci, akademisyen/araştırmacı Tanpınar ve tabii bir de sınıfta, kürsüde öğrencilere ders veren bir hoca olarak Tanpınar… Şair, romancı, denemeci ve akademisyen Tanpınar’ı eserlerinden tanıyorduk, hatta Günlükler’inden onun yaşamına, mizacına, çeşitli konulardaki düşüncelerine ilişkin özel bilgilere de vâkıf olduk ama fakültedeki Tanpınar nasıldı; derslerinde nasıl bir pedagojik yöntem izlerdi, neler anlatırdı, öğrencileriyle münasebeti, sınıftaki davranışları… Bunları diğer yönleri kadar bilmiyorduk, hâlâ da tam anlamıyla biliyor sayılmayız. Bununla beraber, son yıllarda birbiri ardına yayımlanan –öğrencilerince tutulmuş– ders notları sayesinde, en azından bir hoca olarak Tanpınar’ın derslerde ne anlattığını, nasıl ders verdiğini öğrenme imkânı bulduk. Kürsüde de şair Prof. Dr. Abdullah Uçman, Tanpınar’ın ders notlarının derlenmesinde büyük pay sahibi bir akademisyen. Son olarak daha derli toplu ve geniş bir derleme yaptı ve Tanpınar’ın ders notlarını Edebiyat Dersleri adlı kitapta bir araya getirdi. Tanpınar’ın ders notları üç bölümden oluşmakta. İlk bölümde Gözde Halazaoğlu’nun, Tanpınar’ın 1953-54 ders yılından itibaren birkaç yıl verdiği derslerin düzenli ve olabildiğince eksiksiz tutulmuş notları yer alıyor. Eser okunduğunda, bu notların dikkatle tutulduğu ve hocanın söylediklerinin çoğunun kayda geçirildiği görülüyor. İkinci bölümdeki notlar, Doç. Dr. Ali Fehmi Karamanlıoğlu’na, son bölümdeki notlar da Prof. Dr. Mehmed Çavuşoğlu’na ait. Karamanlıoğlu ve Çavuşoğlu’nun notları Gözde Halazaoğlu’nun notlarına göre daha kısa ve seçme; onlar Hoca’nın her dediğini not etmemişler. Tanpınar’ın şair ve sanatkâr mizacının akademik çalışmalarına da yansıdığını, özellikle 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi’nde bunun kendini üslupta iyice hissettirdiğini okuyanlar bilir. Notlardan anlaşıldığı kadarıyla kürsüde, ders verirken de zaman zaman Tanpınar’ın sanatkâr ruhu yansıyor konuşmalarına… Her şeyden önce kendini çağrışımlara bırakan bir şair/hoca ile karşılaşıyoruz, çoğu kez yöntemin sınırlarını, kronolojik akışı, hatta dersin konusunu aşıp Divan edebiyatına, Fransız ve İngiliz edebiyatlarına, bir arketip kazısına, bir edebiyat karnavalına –evet belki tam da bu denebilir Tanpınar’ın dersleri için– dönüşüyor dersler. Sanırım bu derslerde öğrenciler, yeni Türk edebiyatı durağından otobüse binip kimi kez Divan edebiyatına, Baki’ye, Fuzuli’ye, Nefi’ye, Şeyh Galib’e, kimi kez Fransız edebiyatına; Baudelaire, Mallarmé, Valery, Verlaine, Rimbaud, Hugo, Balzac ve Lamartine’e, İngiliz edebiyatına, Shakespeare’e, sonra yer yer Rus edebiyatına, Dostoyevski’ye şairane bir yolculuk yapıyorlardı. Derslerde Tanpınar’ın sadece edebiyatla sınırlı kalmadığı,

” demiş bir derste. Abdülhak Hamid. Örneğin bu derslerde şiire. Orhan Kemal… Bir derste Sait Faik ve Orhan Kemal’i karşılaştırmış ki. Shakespeare’den.” Bu çerçevede yer yer derslere Dede Efendi’nin. Ziya Paşa. Beethoven’ın. Daha sonra Orhan Veli. sonra renkli sinema çıktı.”. daha evvel olamazdı…”. Refik Halit Karay. kimi kez etkilenmelerle. Ahmet Haşim. Hoffmann’ın. dilin bir ritmin etrafında toplanmasıdır. Tanpınar’ın bu derslerde kendini çağrışımlara bırakıp bir anda edebi karşılaştırmalara daldığını başta söylemiştik. edebiyatta ateş. resim.”. neyler çalarken de vardır. değerlerimizi bilmiyoruz. bir zaman realiteyi.”. Wagner’in. “Şair. Tanpınar’dan şiirsel cümleler Dersler yalnızca edebiyat tarihini kapsamaz Tanpınar’da. Sait Faik. hazır kaynaklardan istifade ediyoruz. Tevfik Fikret’i anlattığı derste. Fikret’ten.” deyip sonra aniden öğrencilerini Beşiktaş’taki Resim ve Heykel Müzesi’ne. mitolojiden örnekler vererek karşılaştırır. kolaya kaçıyoruz. Resim. toprak ve hava imgelerini. . fotoğraf. Bu bağlamda Tanpınar’ın Haşim ve sembolizm konusunu anlattığı derste. “Büyük şair. hislerimizden bir concret âlem yapabilme sanatıdır. sinema ve fotoğraf sanatına ilişkin şu cümlelere dikkat: “Biz asırlarca resim sanatını külliyen lüzumsuz addettik. resme ilişkin poetik fragmanlara sıkça rastlanır: “Şiir. “Mimari en muhteşemidir sanatların. söz Dede Efendi’ye. mimariye. musikiye. dili yeni baştan yapar. hatta fotoğraf ve sinema sanatına ilişkin bilgiler aktardığı da dikkati çekmekte. işte şair/hoca Tanpınar diyorsunuz. kimi kez de imgeler bakımından karşılaştırılır. “Musikinin objesi yok: Ne eşyayı tekrar eder. gözün istiklâlidir.” diyerek Türk modernleşmesini eleştirmiş. “Can sıkıntısı bilhassa modern şiirde olur. Ahmet Mithat Efendi. binlerce tabloyu bir araya getirdi.öğrencilerine özellikle müzik. çeşitli şairlerin eserlerini karşılaştırması müthiş bir arketip ve karşılaştırma çalışması olarak dikkati çeker. Halide Edip. Cemal Süreya’yı müjdelercesine. Hele bir yerde. Yahya Kemal’den. Bachelard’ın psikanaliz yönteminden hareketle. Sonra “Bizde buhran yok. kendisinden evvelini silen adamdır.”. Böylece yine ders bir imge karnavalına dönüşür. Degas’nın çeşitli eserleriyle konuk olduğunu görüyoruz. Resim.” “Şiiri derinleştirmeliyiz. ne de onun etrafında mânâlı bir şekilde konuşur. Recaizade Mahmut Ekrem… Edebiyat-ı Cedide’den Tevfik Fikret. Baudelaire’den. müze müdürü Halil Dikmen’den neyle Ferahfezâ Âyini’ni dinlemeye götürmesi var ki. individu yok. anları yakaladı. yoksa folklorda kalırız. edebi eserler. Bu karşılaştırmalarda Doğu-Batı edebiyatları iç içe girer. ne onu tarif eder. Doğrusu lisans öğrencilerine okunmasını önerdiği kaynakları bugünkü pek çok okur-yazarın okuduğundan şüpheliyim. Bir de öğrencilerine ders verirken o konuyla ilgili okunması gereken kaynakları söylüyor. yeri düştükçe diğer güzel sanatlar hakkında da poetik bilgiler aktarır. hatta tasavvuf edebiyatımızdan. kimi kez tematik olarak. “Musiki maddesiz bir kâinattır…”. Namık Kemal. Hoca bu derste su imgesini Mallarmé’den. Acemaşiran ve Ferahfeza Peşrevi’ne geldiğinde. Sonraki kuşaktan Yahya Kemal. Esas itibariyle neler var bu derslerde? Büyük oranda Tanzimat edebiyatı. su. “Allah vardır keman çalarken derler. Halit Ziya. Yakup Kadri. enfes bir karşılaştırma.

evet bir karnaval onun dersleri… 2013-06-05 Muhabir: ALÂATTİN KARACA . kronolojik bir çizgide ilerlemeyen. hatta bir imgeler geçidine dönüşen zengin bir sanat karnavalı.Tanpınar’ın dersleri düz. coğrafyadan coğrafyaya. şiirden şiire atlayan.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->