Ġlk türküler kitabımı yirmi yıl önce vermiĢtim.

Türküleri çeĢitli yönleriyle ele almıĢ, konu bakımından bölümlere ayırmıĢ, her bölüm için gerekli bilgi verilmiĢ ve örnekler iyi seçilmiĢti. Yüz küçük sayfa için türkülerimizi tanıtmak ve sevdirmek için elden gelen her Ģey yapılmıĢtı. Bu kere HÜRRĠYET YAYINLARI için konuyu daha geniĢ olarak yeniden ele aldım. En az beĢ bin türküyü gözden geçirerek kendi zevkime göre bir seçme yaptım. Türkü her Ģeyden önce bir edebî veri olduğundan, metinleri seçerken bu yönü gözden uzak tutulamazdı. Çünkü, saz eĢliğinde söylenen türküler ne denli değerden uzak olsalar, bu yönlerini belli etmezler. Oysa, yalnız metin olarak okunduklarında hemen sanat değerini belli ederler. ĠĢte, biz metinlerin seçiminde sanat, yapı ve konu bakımından, kendi zevkimize göre çaba göstererek seçim yaptık, her konuda en iyileri bir araya toplamaya çalıĢtık. Bu arada iki yenilik de yaptık. On yedinci yüzyıl‟da Ġstanbul‟da bir yabancı tarafından notaya alman dört yüz türkü içinden seçtiklerimizle, yine eski çağlara özgü türküleri ilk olarak bu kitapta topluca bir araya getirdik. Ġkinci yeniliğimiz, yurt sınırlarımız dıĢında kalan Türk‟lerin türkülerini vermek oldu. Bunlar sırasıyle Ģunlardır: Rumeli, Kıbrıs, Kerkük, Kırım, Romanya, Gagauz, Bulgaristan Deliorman, Afganistan, Kuzey Türkleri, Yakut, Türkistan Kırgız, Sart Türkleri türküleridir. Okurlarımızın istek ve zevklerini de düĢünerek radyolarımızda söylenmekte olan türküleri de ele aldık. Bunun için Ankara Radyosu‟nun yardımlarını teĢekkürlerimizle birlikte anmak isteriz. Ayrıca, ses ve müzik sanatçılarımızdan merhum Muzaffer Sarısözen, Sadi Yaver Ataman, Neriman Tüfekçi Nida Tüfekçi, Muzaffer Akgün, merhum Ferruh Arsunar, ġemsi Yastıman‟ın söyledikleri ve kitap haline getirdikleri eserlerinden de yararlandık. Kitabımızın sonununa koyduğumuz bibliyografyada da görüleceği üzere yurdun her yerinde söylenen türküleri gözden geçirerek eksiksiz bir Memleket Havası‟ vermeğe çalıĢtık. Bu geniĢ ve uzun çalıĢma sonunda Ģu inanca vardık: «Türk ulusunun yüreği türkülerinde çarpıyor. Ulusumuzu tanımak için onun türkülerini dinlemelidir.» Bizim de yüreğimiz onlarla birlikte çarpa çarpa bu eseri hazırladık. Cahit ÖZTELLĠ Bilgiler Önce gerçek bir hikâye Büyük Sezar, Roma Ġmparatorluğunun baĢında. Roma‟ya bağlı iki küçük ülke yan yanadır. Bu ülkelerden biraz büyüğü öteki ülke halkının kendilerine katılmasını istemektedirler. Sezar‟a baĢ vururlar. Sezar, belli bir süre sonra gelmelerini, sonucu o zaman bildireceğini söyler. Sezar, ülkelere gönderdiği müfettiĢlere türküleri incelettirir. Dilleri yakın olmakla birlikte, türküler, her bakımdan ayrı niteliktedir. Onun üzerine gelenlerin isteklerini kabul etmez. Bu hikâye, ulusların varlıkları için, baĢka öğeler yanında, türkülerin de önemli yeri olduğunu gösterir. Türkü nedir? Halkın ortak malı olan bir edebiyat türüdür. Ağızdan ağıza

dolaĢan, kuĢaktan kuĢağa aktardan sözlü edebiyatın en güzeli, türkülerdir. Türkü, genel edebiyat türleri içinde bir nazım türüdür. Yani, ölçülü (vezin), uyaklı (kafiye) dizelerle (mısra) meydana gelir. Önceleri kiĢi yaratmalarıyle meydana çıkan türküler, bir süre sonra toplumun malı olur, ilk yaratıcı kiĢinin malı iken, duygu ve düĢünce yönünden halkı ilgüendirirse, o zaman ağızdan ağıza dolaĢmaya baĢlar. Artık yaratıcı yoktur. Eğer türküde kiĢilik izleri varsa silinir, daha güzelleĢir, yani yeniden az ya da çok iĢlenerek değiĢikliğe uğrar. Böylece türkü toplumun malı olarak yaĢama gücünü artırır. Halk edebiyatının öteki türleri de bu halk süzgecinden geçerek oluĢur. Halk edebiyatı içinde toplumun iç âlemini yaĢatan, beĢikten mezara dek bütün yaĢantısını kapsayan en dikkate değer sanat verisi türkülerdir. O‟nda toplumun acıları, sevinçleri, sevileri (aĢk), özlemleri (hasret) büyük bir sadelik içinde yüzyıllar boyunca sürüp gider. Sanat yönü arasıra zayıf olsa da «beĢerî» ve «millî» yönleri güçlü olan türkülerin ikinci bir yönü de ezgilerinde (beste) dir. Aslında halk edebiyatı verilerini müzikten ayrı düĢünmek olamaz. Türk edebiyat ve müziği ilk çağlardan baĢlayarak birlikte yürümüĢ, birlikte geliĢmiĢtir. Dinsel ve öteki her türlü törenler hep müzik ve Ģiirin eĢliği ile yapılmıĢtır. Bu birlikte oluĢ binlerce yıl değiĢmez bir gelenek olarak sürüp gelmiĢtir. Ġslâmlığın kabulünden sonra da tarikatler yolu ile tekkelerde ġamanlık izleri ile birlikde Cumhuriyete dek gelmiĢtir. Halk Ģairleri dediğimiz ozanlar Ģiirlerini saz eĢliğinde söylemiĢler. Halk hikâyeleri kahramanları hep âĢık Ģairlerdir. Hikâyelerin yan yanya türkülerle bağlantüı olması da bundan üeri gelmektedir. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Bu halk kültürünün geliĢip oluĢturması dolayısıyle türkülerimizde ulusal musikimizin bütün özellikleri yaĢamaktadır. ÇağdaĢ Türk müziğinin doğuĢu da ancak bu melodilerin bilimsel bir görüĢle incelenmesinden sonra olacaktır. Türkülerin doğuĢ ve yayılıĢları Türküler genellikle bir olay ya da basit bir duygulanma olayı ile doğarlar. Bu olay gerçek bir olay olabileceği gibi sılaya özlem duygusu da olabilir. Bunun gibi beĢikten mezara dek her türlü günlük yaĢantı olayları türkü yakılmasına neden olabilir. Kimi mezhep ve tarikat, gelenek, törenler için çeĢitli ad alan türküler de vardır. Kimi türküler de halk hikâyelerinden ve saz Ģairlerinden halka geçebüir. Az süre sonra türkünün kiĢisel izleri silinir, halkın ortak malı olur. ÂĢık Garip, Kerem ile Aslı, Köroğlu gibi halk hikâyelerindeki türküler, bunlar arasında çokça yer alır. Böyle olmakla birlikte bu tür türkülerin kimisinde kiĢilik damgaları kalmıĢ olanlar da vardır, özellikle Köroğlu türküleri bunlar arasındadır. Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal, Gevheri, Dadaloglu gibi ünlü ozanların türküleri çoğu zaman kiĢilik izleri silinmiĢ olarak yüzyıllar boyunca söylenmiĢ, söylenmektedir.

Türkülerin yaĢama gücü Türküler canlı varlıklar gibidir. Doğar, az ya da çok yaĢar, unutulup giderler. Onun yaĢama gücü, birkaç yönden ortaya çıkar. Ya, konu toplumu derinden ilgilendirir, ya ezgisinin dokunaklı oluĢu, ya da sanat yapısının yüksek oluĢuna bağlıdır. Ama, hiç bir zaman ilk çıkıĢlarındaki varlıklarını koruyamazlar. Durmadan az ya da çok değiĢikliğe uğrarlar. Bu durum yalnız sözlerinde değil, ezgilerinde de görülür. Bunun nedeni zaman aĢımı, kiĢiden kiĢiye geçiĢ sırasında yeni duygulanma ve düĢünüĢ etkisinde kalmadır. Pek az değiĢikliğe uğrayıp sürekli yaĢayanlar, toplumun ruhunda derin iz bırakan kahramanlık, efsaneleĢmiĢ büyük sevi, büyük felâket türküleridir. Bunların sözleri de, ezgileri de güçlüdür. Kimisi de oyun havaları durumuna geçerek süreklilik kazanırlar. Genç Osman türküsü bunlardandır. Söz ve ezgisi güçlü olanlar içinde yaĢama gücü artanlar, çoğu zaman saz Ģairlerinin türküleridir. Bunlar içinde Karacaoğlan, Köroğlu, Kerem türküleri baĢta gelir. Köy ve kasabalarda yaĢayanları ügilendiren olaylar üzerine çıkmıĢ, daha geniĢ çevrelere yayılma gücünden yoksun, büyük toplumların ilgisini çekmeyen türküler dar bir çevrede kalır, yaĢantıları da kısa olur. Bunun dıĢında oldukça geniĢ bir çevreye yayılanlar da vardır. Bunlar o bölgenin yaĢantısı ve ahlâkı ile ilgilidir. Ġklimin de etkilediği bu türküler oyun havaları türündendir. örneğin, Karadeniz, Toros Dağları aĢiretleri, Kuzey Doğu Anadolu, Batı Anadolu bölgeleri gibi. Bunları oyun bölgeleri olarak da görmek olabilir ki, Karadeniz „Horon‟ bölgesi, Kuzey Doğu „Bar‟ bölgesi, Toros „ġaman‟ oyun bölgesi, Batı Anadolu „Zeybek‟ bölgesi gibi. Bu, oyuna bağlı türküler, kendi bölgeleri dıĢına taĢmamıĢtır. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Çok yaygın türkülere gelince, bunlar, kahramanlık, efsane ve menkıbelere dayalı ya da güçlü sevi duygularını dile getiren, toplumun istek ve duygularını dalgalandıran ezgi ve sözü güçlü türkülerdir. Bunlar araĢma gelenek ve kurallara sıkı sıkıya bağlı tarikat, özellikle BektaĢî Alevî samah türkülerini de katmak gereklidir. Bunlar kutsal bir emanet gibi kuĢaktan kuĢağa geçer. Türkülerin yaĢama gücünü artırıp ayakta tutmada, durmadan yüzyıllar boyunca yurdu bir uçtan bir uca gezen halk sanatçıları saz Ģairlerinin de etkisi büyüktür. Bu sanat adamları unutulma durumuna gelmiĢ türküleri yeniden söyleyerek toplumu uyarırlar. Bu yayılmalar sırasında türkülerin hem sözlerinin, hem de ezgisinin oldukça önemli değiĢmelere uğradığını söylemiĢtik. Bu değiĢmelerle ilk biçimi tanınmayacak kertede olanlar da pek çoktur. Bu değiĢmeler belli bölgelerin karakterini alarak değiĢik söylentilerin doğmasına yol açar. Bu arada özel adlar (kiĢi, yer) yerlerini yenilerine bırakırlar. Kimi zaman da yeni türkülerin çıkmasını sağlayıcı bir nitelik kazanırlar. Böyle bir durumda hangisinin sanat yönünden söz ve ezgisi üstün ise o yaĢar, yayılır; öteki unutulur ya da dar bir çevrede kalır. Türkülerin vatanı Türkülerin nerede ve ne zaman ortaya çıktığını bilmek çok kere elden gelmez. Yurdun birçok yerinde söylenmekte olan bir türkü elbette bir tek yerde doğmuĢtur. Az, ya da çok süre sonra türlü

nedenlerle yaygın duruma gelmiĢtir. Eğer varsa, bu türküdeki yer ve kiĢi adları da onun doğuĢ yerini her zaman gösteremez. Çünkü, türkü gittiği yerlerde değiĢikliğe uğrar. Böylece ilk kimliğini değiĢtirir. Bu yüzden kimi zaman bir türküye değiĢik yerlerin halkı sahip çıkar; bu türkü oranın değil, bizimdir, derler. Ama, gerçek bu mudur? Az olmakla birlikte kimi türkülerin çıkıĢ yerleri bilinir. Bu da ancak tarih olayları ile ilgili olanlarla, değiĢtirilmesi elden gelmeyen olaylara dayanan türkülerdir. Tarihsel türküler daha çok, zamanı bulma bakımından ipuçları verirler. Kitabımıza tarih olayları ile ilgili türküler bölümüne aldıklarımız bunlardandır. Olaylı türkülerin kimilerinin yerini ve zamanını saptamak araĢtırıcılarca olabilir. Olay o denli konuya yapıĢıktır ki, değiĢme yapmak elden gelmez, o türkü öylece kalır. Bir de eski saz Ģairlerinin defterleri, cönklerde bulunan türkünün zamanına çok yakın bir evreyi öğrenmemize yardımcı olabilirler. Bunlar içinde söylendiklerinde hemen yazıya geçirilmiĢ olanlar vardır ki, bunların zamanı ve doğuĢ nedeni ve yeri belli olur. Bu saydıklarımız binlerce türkü içinde birkaç yüzü bulmaz. Hele duygu ve aĢk türküleri için hiç bir türlü yer ve zaman söylemek elden gelmez. ĠĢte, bu yayılma ve değiĢme yüzünden türkülerin ilk çıkıĢ yurdunu ve zamanını, ilk yakıcılarını bulmak çok güç, hatta imkânsızdır. Bu bakımdan türkülerin baĢlıca niteliği, belli yeri ve sahibi bulunmayıĢıdır. Kesin belge bulunmadıkça türküler için yer ve zaman söylemek doğru bir davranıĢ olamaz. Türkülerin konuları Türkülerin konuları pek çeĢitlidir. Bunları doğuĢ nedenlerine göre iki büyük kola ayırmak mümkündür. 1 — Olaylı türküler Toplumu ya da kiĢiyi yakından ilgilendiren olaylar üzerine çıkarlar. SavaĢ, bozgun, ayaklanma, kahramanlık, eĢkıyalık, cinayet, büyük aĢk olayları gibi... Uzun ömürlü türküler arasında çoğunlukla bu tür vardır. Olaylı türkülerden bir bölüğü iki kiĢi ya daha çok kiĢi tarafından oyunumsu (dramatik) bir hava içinde geçer. Bunlar bir çeĢit küçük halk «Operetedir. 2 — Duygusal türküler Bu türde temel öğe duygusallıktır. AĢk, özlem, acı, sevinç, ölüm gibi konuları iĢlerler. Bu çeĢit türküler millî olduğu ölçüde «beĢeri» değerlere yer verdiği için içli (lirik) yanlan da güçlüdür. Çok çeĢitli duygulara yer verdikleri için de türkülerin çoğunluğunu meydana getirirler. Çoğu zaman kısa yaĢantılı olurlar. Unutulanların yerlerine hemen yenüeri çıkar. Bu türkülerde her kiĢi az ya da çok kendini bulur. Çoklukla bu iki kol bir türküde birleĢebilir. Bir olayla ilgili olduğu ölçüde duygusallığı da bulunur. Bu durum kendini daha çok olaylı aĢk türkülerinde gösterir. Yukarıdaki iki bölüm, daha küçük ayrıntılara da ayrılabilir. O zaman Ģöyle bir sıralama yapılabilir: 1. Ninniler, çocuk türküleri 2. Doğa ve çoban türküleri 3. AĢk türküleri 4. Tören ve mevsim türküleri

5. ĠĢ ve esnaf türküleri 6. Derebeyi, eĢkiya, cinayet türküleri 7. Kahramanlık türküleri 8. Ağıtlar (ölüm türküleri) 9. Güldürü türküleri (mizahî) 10. Oyunumsu (dramatik) türküler 11. Oyun (dans) türküleri Bu ayırmada hiç bir zaman kesinlik yoktur. Çoğu zaman birbiri ile karıĢır. Örneğin bir kahramanlık türküsü bir yandan oyun havası da olabilir. Bunun gibi tören türküleri oyun türküsü de olur. Bir doğa türküsü aĢk türküsü niteliği de taĢıyabilir. Bu bakımdan biz kitabımızda daha geniĢ ve serbest bir ayrımı uyguladık. Sırasına bakmadan Ģöyle bir sınıflama meydana getirdik: «AĢk türküleri, Tören türküleri, Eski türküler, Ninniler, Ağıtlar, Doğa ve Çoban türküleri, Olaylı türküler, ĠĢ türküleri, Mahpushane türküleri, Askerlik türküleri, DıĢ Türklerin [„Kıbrıs, Ker kük, Kırım, Rumeli, Deliorman (Bulgaristan) Gagauz (Romanya), Kuzey Türkleri, Yakut, Türkistan, Kırgız, Sart Türkleri, Afganistan] türküleri, Esnaf türküleri, Dini türküler, Tarih olayları üe ilgili olanlar. Efe, Zeybek, Oyun türküleri...» Bu ayırım kendi zevk ve düĢünümüze göre olmuĢtur. BaĢka türlü ayırımlar da yapmak olabilir. Örneğin, meyhane, tulumbacı türküleri gibi küçük toplum türküleri de olabilir. Yalnız Ģurasını da unutmamak gerekir ki, binlerce ve binlerce türkünün hepsini almak gibi yeteneğimiz yoktur. O, ancak bütün türküleri içine alan bir seri yapıldığı zaman olabilir. Bizim yaptığımız sınırlı bir tutum içinde seçmeler yapmaktan öteye geçemez. Öteki, ancak enstitülerin, konservatuvarlann çok geniĢ maddî imkânlar içinde yapacakları yayınlarla olur. Nasıl yayılırlar? Bu konuda bugünü değil, dünü düĢünmeli. Eskiden Ģimdiki gibi yayma araçlarının hiç biri olmadığı için yayılma çok ağır, fakat sürekli olmuĢtu. Yurdun her yerinde ticaret kervanları ile dolaĢanlar birçok Ģeyleri taĢıdıkları gibi türküleri de taĢırlardı. Bu kervanlara katılan amatör ses sanatçıları yanında, özellikle saz Ģairleri önemli yaymada bulunurlardı. Yayma iĢinde önemli bir topluluk da askerlerdir. Yurdun her köĢesinden toplanan gençler askerlik görevleri için sınırlara koĢarken kendi bölgelerinin türkülerini de gittikleri yerlere ve baĢka yerlerden gelmiĢ olan arkadaĢlarına öğretmiĢ olurlardı. Ayrıca oralarda öğrendikleri baĢka yerlerin türkülerini kendi bölgelerine taĢımıĢ olurlardı. Ayrıca yeni fetihler dolayısıyle yeni göçler yapılır, böylece geniĢ halk yığınları ile türküler de göç ederlerdi. Bu göçler yalnız türküleri değil, daha pek çok halk kültürünü de birlikte götürür, gittikleri yerlerin sanat ve kültürü ile kaynaĢtırır, kendileri de onlardan etkilenirdi. Yüzyıllar boyunca bu küçük büyük toplulukların önce büyük merkezlere taĢıdıkları türküleri, baĢkaları daha küçük merkezlere, köylere dek götürürlerdi. Bu nedenlerle Van‟da söylenen bir türküyü Tuna boylarında da dinlemek ĢaĢılası bir olay sayılmaz. Bu durum, yukarıda da söylendiği gibi yalnız türküler için değil, bütün gelenek, görenekler için de böyledir. Bu nedenlerle ulusal denilen kültür ağır, fakat sürekli olarak

yayılmıĢ, ulusal birliği sağlamıĢtır. Türküler gibi öteki söz ve dil sanatları bir yandan ağız (Ģive) birliğini de sağlamıĢtır. Onun için Osmanlı imparatorluğunun geniĢ ülkelerinde yaĢayan Türk toplumlan arasında baĢka toplumlarda bulunmayan bir yakınlık vardır. Bu gün Tuna boylarından Kars sınırlarına dek gezen bir kiĢi hiç bir zorluk çekmeden anlaĢabilir. Bunu biraz değiĢiklikle Çin sınırına dek götürmek de olağandır. Yayılmada bu gün Yayılmada, bugünkü durumda düne oranla ĢaĢırtıcı ölçüde değiĢme ve ilerleme vardır. Radyo, televizyon, gramofon, teyp gibi teknik ve ileri araçlar yayılmayı son kertede ileri götürmüĢlerdir. Bir türkü en kısa süre içinde yurdun en uzak yerlerine, dağda koyunlarını otlatan çobana varıncaya dek yayılmaktadır. Bu hızlı yayılma bir bakıma iyi olmadı denilebilir. Toplumlar sanat isteklerini adı geçen teknik araçlarla sağladıkları için yeni türküler pek az çıkıyor, değiĢmeler hemen hemen olmuyor. Bir merkezden yayıldıkları için de donmuĢ olarak kalıyor. Ayrıca yazıya ve notaya geçirildikleri için, bir süre unutulsalar da gelecek yüzyıllara kalacaklardır. Bu gün radyolarımızın uzmanları bütün türkülerin arĢivlenmesi iĢini de baĢarı ile yürütmekte, hızla çalıĢmaktadırlar. Bu arĢivleme iĢi ulusal kültürü saklama yolunda çok yararlı olmaktadır. Yarının çağdaĢ Türk müziğinin yaratılmasında bu arĢiver büyük yardım cı olacaktır. Bu baĢarılması gerekli müzik çalıĢmalarının öncülerini bu günden görmek bize övünç vermektedir. Türkler ve folklor Bilindiği gibi folklor, halkın beĢikten mezara dek yaĢantısının görüntüsüdür. Türkülerin bir bölüğünde duygu, düĢünce, gelenek, tören gibi yaĢantının çeĢitli görüntüleri yer alır. Belki de bunların çoğu bu gün unutulmuĢtur. Bu unutulmanın baĢlıca nedeni hızlı bir yaĢayıĢ değiĢimi, çağdaĢ uygarlık düzeyine doğru hızlı bir geliĢmedir. Bu bakımdan folklorcularımız elli ya da yüz yıldan öteye pek inememektedir. Bu konuda bir örnek verelim: Eskiden özellikle Orta ve Doğu Anadolu‟da köyden köye gelin, erkekli-kadınlı bir atlı alayla götürülürdü. Bu arada cirit oyunları, at üstü oyunları, silâh atmalar gösterilirdi. Yol üstüne çıkan çobanlar yolu keserler, en iri koç.u gelinin atı önüne koyarlardı. Gelin, koçu tek eliyle bir yandan öbür yana atın boynu üzerinden aĢırır, koç kendisinin olurdu. Yapamazsa çobana hatırı sayılır armağan verilirdi. Bu iĢlemde eski Türk amazon kadının tipini, Dede Korkut‟da olduğu gibi, görürüz. Öte yandan zengin yaĢantının rahatlığı da vardır. Bir de Ģimdiye bakalım. Köye kamyon, otobüs, traktör girdikten sonra atın eski önemi kalmamıĢ, at besleyenler parmakla gösterilecek kadar azalmıĢtır. Gelinler artık taksi ile, otobüsle götürülüyor. ġu örnekte görüldüğü gibi birçok eski güzel geleneklerimiz çok çabuk ortadan silinmektedir. )ysa geleneklerimizin toplanması eski kültürümüz bakımından gereklidir. ĠĢte, bunlardan bir bölüğünün türkülerde bulunduğu göz önünde tutulursa, folklor çalıĢmalarında türkülerin önemi ortaya çıkar. Özellikle düğün, halk dansları gibi konularda türküler iyi birer kaynaktır.

Uzun bir geleneğe bağlı olan bu sanatçılar elinden çıkmıĢ türkülerde kavuĢtak (nakarat) bulunması Ģarttır. Oysa bu sözcük hâlâ Anadolu‟da yaĢamaktadır. Bu iĢ yapıldığı gün yepyeni bir kaynak dilcilerimizin yararına sunulmuĢ olur.). Bu sözcük Yunus Emre‟den baĢlayarak on beĢinci yüzyıla dek gelmiĢ ve ondan sonra bırakılmıĢ. belli bir biçim görülmez. mısraları ile sonraki dörtlüklerin 4. 3-5 dörtlükten meydana gelen saz Ģairlerinin eserlerini Ģema ile gösterirsek Ģöyle bir biçim ortaya çıkar: Kimilerinde üçer mısradan sonra kavuĢtak iki mısra da olabüir. Buna karĢılık. halk arasından çıkan türkücüde sanat düĢüncesi olmadığı için. bir ekip iĢidir. Büyük kentlerde özellikle okumuĢlar arasında unutulan. Yalnız. ve 4. «Çünkü. Bu dil genel olarak Anadolu ve Rumeli ahalisinin saf ana dilidir. . istenilen sonuç elde edilsin.Türkülerde dil Türkülerdeki Türkçe de halkın dilidir. saz Ģairlerince sanat kaygısıyle meydana getirilen türkülerde belli ve de ğiĢmez bir biçim vardır. (Bakınız: Türkiyede Halk Ağzından Söz Derleme Dergisi. Türkülerde hiç bir sözlüte bulunmayan sözcükleri bulmak her zaman olabilir. sanat gösterisinden. türküler dil çalıĢmalarında da önemli yer almaktadır. Türk Dil Kurumu Y. Gerçekten eski yazma kitaplarda bu yüzyıldan sonra artık bu sözcük görülmez. küçük kasabalının TürkçeleĢtirdiği sözcüklerdir. Demek oluyor ki. bizim kitabımız belli bir sınır içinde belli sayıda türküyü kapsar.A ----------------------------. ġema ile Ģöyle: ----------------------------. kafiye düzeni) yoktur. mısraları hep aynı dizedir.) Ayrıca verdiğimiz türkülerde de «sevi» sözcüğü vardır (sözlük bölümüne bakınız. Dilcilerimizin dilimizi arıtma çabalan yanında türkülerden de yararlanmaları gereklidir. Yalnız kitaplara bakınca bu söylenenler belki doğru olabilir. bayağı görülen sözcükler türkülerde yaĢar. Türkçenin yabancı sözcüklerden arınmasında türküler ihmal edilemeyecek bir niteliktedirler. Kitabın sonunda verdiğimiz sözlük dizisi bu bakımdan ilgi çekicidir. unutulmuĢtur. Bu arı dilde yabancı sözcükler varsa da onlar daha çok büyük kentlerin türkülerinde bulunur.» derler. Çünkü. Bizim verdiğimiz sözlüğün eksiksiz olduğunu söyleyemeyiz. Bu da ancak. Ya da köylünün. halkın dilinden uzak kalmıĢtır. Çünkü.. örnek olarak da «Sevi» sözcüğünü gösterirler. Kimi dilciler. Türkülerin yapısı Genel olarak türkü adını taĢıyan manzumelerde belli bir ölçü (vezin) ve biçim (Ģekil: mısra sayısı. Halk arasında türkü yakanlar için biçimin hiç önemi yoktur. türküleri böyle düzenli bir biçime sokmuĢlardır.» derler «O sözcükler tarih içinde görevlerini yapmıĢ. eski ve unutulmuĢ sözcüklerin yeniden canlandırılmasına karĢıdırlar. Türk halkı yaĢantısının her bölümünden izler taĢır. yani kavuĢtaktır. bir kiĢinin değil.A Saz Ģairleri. Bu türkülerin ilk dörtlüğünün 2. ġimdiye dek derlenip yayımlanmıĢ yirmi bine yakın türkünün hepsinin sözlüğü yapılmalıdır ki. yapmacıktan uzaktır. Ġçinden geldiği gibi söyler. Ġstese de bunları yapamaz.

«ÂĢık Garip» gibi hikâyelerde düzgün biçimli türküler yer almıĢtır. zamanında saptanıp günümüze dek gelememiĢtir. ya da saz Ģairi âĢıkların verileridir. asıl sahiplerini bulduklarımızı aldık. ÂĢık Garip gibi çok yaygın olanlarından adsız türküler durumuna geçenler daha çoktur. Bu ezgiler bir çeĢit halk musikisi makamlarıdır. Yine bu yüzyılda halk ozanlarınca meydana getirilen «Kerem ile Aslı». temeli meydana getirir. Halkça türkü adı verilen nazımlarda belli ve değiĢmez bir biçim aramak boĢunadır. BaĢka baĢka türkülerden. Halk. Ne yazık ki. Unutulup giden baĢkaları da olduğu düĢünülebilir. Türkü yakıcılar yeni veriler ortaya koymakla birlikte hazır manileri hatta çeĢitli türkü ve baĢka manzumelerden seçtikleri parçaları birleĢtirerek biçim ve konu birliğinden uzak türküler meydana getirirler. Kimi durumlarda ölçü ve kafiye bakımından pek serbest davranılır. düzgün türküler vermiĢ olduk. Belki de halk türkülerinin güzelliği. ÂĢık Kerem gibi ünlü halk ozanlarınca konular geniĢletilmiĢ. Genel olarak türkülerde nazımlar duygulanmaya neden olmaktan öteye pek az geçerler. cönklerden asıl sahiplerini saptamak mümkün olmaktadır. On altıncı yüzyıla dek sekiz heceli semailer biçiminde türküler söylenirken on yedinci yüzyılda Karacaoğlan. Bize göre bu durumun nedeni. Böylece bozulmamıĢ. Gevheri. Ezgilerde (beste) de karıĢıklık vardır. bunlar arasında özellikle kadınların. Bu yüzden bir ezginin değiĢik türkülerde tekrar edildiği görülür. hazır her türlü nazma ezgi uydurma ve hemen içten geldiği gibi söyleme çabası gösterilebilir. saz Ģairlerinin verilerinden parçalar alıp bir araya getirmekle de eserlerini ortaya koyarlar. Bunlar kendilerine özgü incelikler. Karacaoğlan. Halk hikâyelerinden. Bunlar daha çok Köroğlu. ezgi ile bir duygu ya da düĢünceyi anlatmak olduğundan nazım biçimi üzerinde titizlik gösterilmez. Kesik Kerem ezgilerini biliyoruz. Bunlardan Kerem. yer ve kiĢi adları belli türkülerde biçim ve ezgi daha düzgün olur. Dadaloğlu gibi ünlü kiĢilerdir.Birkaç mâni. ÂĢık Ömer. içliliği bu ihmallerden doğmaktadır Saz Ģairlerinin hizmeti Biçim ve konu bakımından türkülerin geliĢmesinde saz Ģairlerinin emeği çoktur. Bu ezgiler bugün de halk arasında bilinmekte ve söylenmektedir. düzenli biçimler bulunmuĢ ve yayılmıĢtır. Sonraki yüzyıllarda da bu biçimler edebî bir gelenek olarak sürüp günümüze dek gelmiĢtir. özellikler taĢımaktadır. Eski . Karacaoğlan. Kitabımıza. Günümüze dek gelen türkülerin bir bölüğünde ozanının adı da söylenmektedir Halk ozanlarının çıkardığı düzgün yapılı türkülerin kiĢilik izlerinin silinip ortak mal olması sonunda günümüze gelen türkülerin. sanat düĢüncesinden yoksun türkü yakıcıların. yeni bir olay üzerine çıkan. Bu bakımdan bölümler arasında kafiye bağı da bulunmaz çok zaman. Amaç. ezgi üe söylediği her türlü nazma «türkü» adını vermektedir. Gevheri. Öte yandan usta halk ozanları kendi adlarıyle anılan özel ezgiler (besteler) de meydana getirmiĢlerdir. özellikle Kerem ile Aslı. Yukarıda adlarını saydığımız ezgiler yüksek sanat değerleri nedeniyle unutulmamıĢtır. Ancak. Bunlar dıĢında görülenler ya az çok sanat kültürü olan kiĢilerin.

Buna karĢılık bozgunların verdiği acılar. hem de yüzyıllar öncesi türküleri vermek istedik.türküler bölümüne aldıklarımızda da hem düzgün. sevinçleri yer alır. Uyan Sultan Aziz uyan Bak ne hale girdi cihan Kolumda makas yarası Nedir bu derdin çaresi Yusuf'um ciğer paresi Uyan Sultan Aziz uyan Kan ağlıyor bütün cihan Napolyon‟un Mısır‟ı ele geçirmesi üzerine halkın feryadına bakınız: Aman padişahım. acıları. Türkünün ilk bölümleri Sultan Aziz‟in. Bunları tarih kitapları yazmaz. Bu konuda birkaç örnek verelim: Pilevne kahramanı Osman PaĢa‟yı günümüze dek büyük bir kahraman olarak yaĢatan tarih kitapları değil. Ģu küçük türkü her Ģeyi söylemektedir. Bu bakımdan Osmanlı tarihlerinde halk yoktur. Ama. yaz bahar oldu Bülbülün figanı bağrımı deldi Gül alıp satmanın zamanı geldi Aldı Nemse bizim nazlı Budin’i . Ötme bülbül ötme. bağrın taş mıdır Gözlerimden akan kanlı yaş mıdır İmdat gelmedi. Türkülerde tarih Türküler kimi zaman tarih belgesi niteliğini taĢır. Tarih yazarları da devlet memuru olduklarından olayların sorumlularını eleĢtirmezler.. Beni tahttan indirdiler Dört çifteye bindirdiler Tersaneye gönderdiler.. yollar kış mıdır Mısır elden gitti bil padişahım Düşmana bir kılıç çal padişahım Hiç haberin var mı Mısır elinden Hiç eser kalmadı kızdan gelinden Alalım Mısır’ı düşman elinden Hele üç yüz yıldan bu yana her gün yürekleri yakan Nazlı Budin türküsü. olaylar karĢısında halkın tepkilerini dile getiremezlerdi. türkülerdir. Osmanlı tarihleri hep saray ile Yeniçeri Ocağının çevresinde döner. kavuĢtaklar halkın ağzındadır. Tarihi konu edinen türkülerde halkın düĢünce ve duyguları. büyük kıtlıkların açlıkları. Böylece dünle bugünü karĢılaĢtırmak isteyenlere bir ıĢık tuttuğumuzu sanıyoruz. En uzun ömürlü türküler de bunlar arasında olanlardır. zaferlerin sevinçleri hep türkülerde dile gelir. Sultan Aziz‟in tahttan indirilmesi ve makasla bileklerini keserek kendini öldürmesi karĢısında halk duygularını tarih kitaplarında bulamayız.

meydan sazı. Yukarıda adları geçen sazlardan baĢka ınzva. cura adlı sazlar daha çok Alevî Türkmenlerce kullanılır. kemen. ġu kadarını söyleyelim ki. Telli sazlar. Bugün yurdumuzun kimi yerlerinde arasıra rastlanmaktadır. Telli sazlardan kimisi de yayla çalınır. kaval düdüğü. meydanlarda çalınır. bulgari yaygınlarıdır. On beĢinci yüzyıldan baĢlayarak ozan‟a «âĢık» ve kopuz‟a «saz» denilmeğe baĢlandı. Bütün Türk âlemini kaplayan bu çalgı telli bir sazdır. kasnaklara gerilmiĢ ince derilerle meydana getirilir. Soluklu sazlar üfleyerek çalınanlardır. zuma. Okurlarımız oldukça geniĢlerini kitabımızın ilgili yerinde göreceklerdir. Ozanların saz Ģairliği çalgısı olarak devam etti. Örnekleri daha çok uzatmak istemiyoruz. ilgi duymayacakları bir konu değildir. Uzun kollu kopuz‟a “kolca kopuz” denildi. Ne yazık ki. tarihçilerimizin Ģimdiye dek üzerine eğilmedikleri bu tip tarihsel türkülerimiz. Ģimdiye dek bunlar toplanarak bir kitap yapılmamıĢtır. Ġmparatorluğumuzun Batı‟da son büyük kalesinin elden çıkmasının acısı hâlâ halkın yüreğinde çınlamaktadır. çeĢitlendi ve Selçuklular çağında Anadolu‟ya yayıldı. Kaval. Dede Korkut .Çeşmelerde abdest alınmaz oldu Camilerde namaz kılınmaz oldu Mâmur olan yerler hep harap oldu Aldı Nemse bizim nazlı Budin’i Tarih kitaplarında bu içliliği bulamayız. çöğür. Vurmalı sazlar. 3. Vurmalı sazlar da davul. Bir de «çifte» denilen ve iki kamıĢın yanyana getirilmesiyle oluĢan bir çalgı vardır ki. 2. keman (bildiğimiz keman değil). saz. Soluklu sazlar. Tarih kitaplarında birkaç sayfa içinde geçen kuru bilgilere kalsaydı. daha çok çobanlar kullanır. Sonradan âĢıkların. Telli sazlara gelince. Bunlardan en yaygınları kaval ile zurnadır. Bulgari da yine bu topluluk arasında çok değer taĢır. Meydan sazı hepsinden büyük olup açık yerlerde. eğit gibi yaygın olmayan. Halk sazları Halk sazları üzerine de kısa bir bilgi vermeyi uygun bulduk. davulbaz (davlumbaz) çalgılarıdır. Eskiden Yeniçeri ocaklarında daha çok bu saz çalınırdı. arkın (keçi tulumundan yapılır. Çok çeĢitleri varsa da bağlama. Yine eski sazlardan Kopuz çok yaygın bir telli sazken on sekizinci yüzyıldan sonra yavaĢ yavaĢ unutulmuĢtur. Bugün halk sazlarını üç bölüme ayırmak gerekir: 1. tef. Yörükler arasında çalınan oldukça değiĢik telli sazlar da vardır. Hepsi irili ufaklı birbirine benzemekle birlikte ses. Sazın tarihçesi Eski Uygurların baĢlıca sazı “kopuz” idi. saz. Eskiden saraylarla kadar girmiĢken sonraları unutulmuĢtur. Bunlar bir yanlı ya da iki yanlı.) baĢlıcalarıdır. Türk ulusunun en eski bilinen çalgısı Iklığ'dır. Yörükler ve Türkmenler arasında kullanılan. Kemence (Karadeniz bölgesinde). ağaç oyuk üstüne gerilen telli sazlardır. yayla çalınan sazlar vardır. biçim. tel sayısı bakımlarından ayrılıklar gösterirler. dediği ile adını değiĢtirerek mutasavvıfane bir hüviyet edindi. Nazlı Budin unutulup giderdi. sesinin yüksekliği dolayısiyle. daha çok Toroslarda. darbuka. dilli düdük.

Birincisi Uzun Havalar. önceleri kıl. Bu yüzyıldan sonra maden teller yapıldı. Maden tellerin icadında. Kırık hava sözcüğü halk sanatçıları arasında çok geçmez.. bölge bölge ad değiĢtiren parçalar vardır. aydos. okudukları parçanın niteliği sorulduğundan “uzun havadır” diye açıklarlar. Türk kültürünün ozanlık geleneği olarak kopuzun devamıdır. «Uzun hava terimi. O bir ihvan çalgısıdır. kesik. «Halk musikisi bakımından büyük önemi olan uzun havalardan birkaç isim:. Bozlak. zurna meydan musikisi için «meydan sazı» olmasına karĢılık. ölçüsü ve ritmi belli olan parçalara Kırık hava denilir. ondördüncü yüzyıldan Yunus Emre‟nin nefesleri yeter ölçüde açıktır. hoyrat (horyat). Bağlama.. Davul. Ağıtlardan kimileri de bu uzun havalardan birisinin kalıbına uyduğu halde. Bu çeĢit parçalar ritm bakımından da esaslı bir Ģekil gösteremezler. bu özellikleri göz önüne alarak uzun havaları Ģöyle tarif edebiliriz: «Ölçü ve ritm bakımından serbest olduğu halde. Onun için kutsal saz sayılır. Fasıl musikisi ile ilgisi yoktur ve olmamalıdır. Bağlama. Göğüs tahtası yerine. Bir yandan da ayrı icra üslûpları doğmuĢtur. Kolca kopuz on altıncı yüzyılda gemici saz Ģairlerince Ġtalya ve Fransa‟ya tanıtılıp oralarda da epeyi yayıldı. yanık. yerli sazdır. kiriĢ ve maden teller karıĢık takılır olmuĢ. Uzun havalar Halk musikisini meydana getiren ezgilerden bir kısmı ölçüye sokulamazlar. dağbaĢı‟lar da uzun hava anlamını taĢır. Bunların sadece dizisi ve dizi içindeki seyri bellidir. müzik bilginlerince de Türk çalgısı olduğu saklanmamaktadır. garip. Sanatçılar “Bir uzun hava okuyacağım” demezler. Türklerde ozanlığın pîri olan Korkut Ata‟nın kopuzu icat ettiği eski bir Asya metninde yazılıdır. kerem. Bağlama geliĢebileceği kadar geliĢmiĢ. Doğu Türkistan‟da hâlâ vardır ve uzun saplıdır. iĢte. halk sanatçıları arasında çok seyrek olarak geçmektedir. kopuz adıyla. Ancak . Türkmeni. bağlama oda çalgısıdır. dizisi bilinen ve dizi içindeki seyri belli kalıplara bağlı bulunan ezgilere “uzun hava” denilir. deri gerili ve kiriĢ telli Anadolu kopuzları için. eğin. son yüzyılların icadı değil. Ġkincisi Kırık Havalar‟dır. Kırık havalar «Türküler ve oyun havaları gibi. yüksek hava. maden tellerin Avrupaya Türkler tarafından tanıtıldığını yazıyor. maya. Büyük Osmanlı Tarihi yazarı Hammer. Ancak. Halk musikisinde usûller Halk musikisi usul bakımından iki büyük bölüme ayrılır. Bu gün Avrupa müzelerinde sergilenmekte. Maden tel fazla gerilebildiği için saz da sapın daha da uzamasına yol açılmıĢtır. On dördüncü yüzyıla kadar tel yerine at kuyruğu kılları kullanıldı. Bu tip sazlardan.kitabında adı sık sık geçer. Orta Anadolu‟da kayabaĢı. müstezat. halk türkülerimizin en gelenekli eĢlik aracıdır. çığır ve hatıralarını kuralı yüzyıllar geçmiĢtir. divan. zamanla maden teller bütün uzun saplı sazlarda öbür cins telleri unutturmuĢtur.

alafranga çevrelerinde bulunup bulunmadığı. özellikle saz Ģairlerinin Ģiirlerini sık sık gözden geçirerek alıĢkanlık elde edilmelidir. 2. Oyun havası olarak da kullanılıp kullanılmadığı. Türkünün adı. Türkü aygıta alınmadan önce notasını yazmalı ve metronom derecesini tayin etmelidir. Bu bakımdan sesten önce ölçüsüne. 4. edebiyattır. Söz baĢı. Söyleyenin alaturka. kafiyesine ve mısraların diziliĢine dikkat etmelidir. türkü her Ģeyden önce sözdür. 1. türküyü iyi kavramaya yaradığı gibi dil çalıĢmalarında da yararlıdır. Yerli 'timi derleyiciler kendileri bildiği için bu sözcüklerin anlamını herkesin bildiğini sanarak yazmıyorlar. iki mısraı bir mısra gibi yazmaktadırlar. AĢağıda sıra ile gösterilen soruların karĢılıklarını da yazmak. hangi tarihte ve ne üzerine çıktığı söylentileri (eğer bilini yorsa). özellikle bilimsel incelemeler ve araĢtırmalar için çok önemlidir. 9. halk sanatçıları usulü belli olan parçalarla usulsüzleri birbirinden ayırmıĢ ve birisini “uzun” birisini de “kırık” diye nitelemiĢtir. Göz önünde tutulacak baĢka bir iĢ de. 8. En sonunda da altı yedi saniye sürecek kadar bir (la) diyapazonla da melodinin süratini ve tonunu tayin etmelidir. Sözcüklerin anlamını vermek. 6. bilim açısından gereklidir. ulusumuzun sanat ve iç varlığının canlı birer haznesidir. Türküyü hangi çalgı ile söylediği. notaya alınıp alınmadığı. Türkünün alındığı yer ve tarih. Bu. Türküyü söyleyenin adı. Böyle yapıldığında güzel edebî bir metin elde edilir. Türkü derleyicilerine öğütler Son yıllarda yurdun her yanında türkü derleyen gençlerimiz artmaktadır. yaĢı. Yüzyılların mirası olan bu sanat verilerimiz lâyık olduğu ölçüde ele alınıp bilimsel vollarla incelenmemiĢtir. Türkünün yayıldığı yöre. 10. Sadece türküyü derlemek yetmez. 5. türkü sözlerini yazarken mısraların sıralanmasına çok dikkat etmek gereklidir. Söyleyen türküyü kimden öğrenmiĢ. türküde geçen anlamı yaygın olmayan söz ve deyimleri not olarak açıklamadır. Derleyici o çevrenin çocuğu olur ve kendisi bilirse de yine Ġstanbul ağzında bulunup bulunmadığı araĢtırılıp yazılmalıdır. iĢi. Bugünkü durum Türkülerimiz. 7. bozlak mı olduğu sorulunca “kırık havadır” veya “kırık tır” Ģeklinde açıklarlar. Kimi dikkatsiz derleyiciler bu iĢi iyi yapamamakta. ġurası unutulmamalıdır ki. Bu iĢde yanılgıya düĢmemek için de halk edebiyanın nazım türü ile ilgilenmek iyi olur. Eski sözcükler türkünün yaĢını belli eder. Bu edebî metni ses (melodi) de süsleyince tadına doyulmaz bir sanat eseri ortaya konmuĢ olur. Bir de Ģunu hatırlatmak isteriz ki. türküyü radyodan öğrenip öğrenmediği. 3. Uzun hava ve kırık hava konusunda vardığımız sonuç Ģudur ki. Onlara derlemede tutacakları yolu göstermek için bu bölümü açtık. Türkünün ilk çıktığı yer. . Türkünün hangi araçla saptandığı.okunacak parçanın maya mı. 11.

Bunları kısa olarak tanıtmayı uygun bulduk. Ünü kendi zamanından baĢlayarak günümüze dek gelmiĢtir. Karacaoğlan : On yedinci yüzyılda yaĢamıĢ Çu kurovalı âĢık. Kimisi için özel kitaplar da çıkmıĢtır. Bir ansiklopedi niteliğinde olan «Marifet-nâme» adlı eseri . Türkücü saz Ģairleri Türkülerin genel niteliği her ne kadar «kiĢiliği bulunmayan halkın ortak malı» ise de. iĢ iĢten geçmiĢ olacak. Ulusal kültürün toplanması. Sonra konservatuvarların.Ortada görülen. Belki o zaman uyanacağız. Tokat’ın bir köyündendir. Siyasal yaĢantısı dolayıslyle hükümetçe Sivas’ta astırılmıĢtır. Erzurumlu Emrah kötü bir tekke Ģairi iken baĢkalarının Ģiirleriyle günümüzde ünlüler arasına katılmıĢtır. Bu durum büsbütün yok olmaya doğru gidecektir. Köroğlu : Bu addaki bir halk hikâyesinin kahramanı. Kitabımızda ozanların adı ile söylenen türküler de görülecektir. bilim enstitülerinin. Ali Ufkî : Saray müzik öğretmeni olan bu sanatçı Sultan Ġbrahim ve Avcı Sultan Mehmet zamanlarında Ġstanbul’da on beĢ yıl kalmıĢtır. ÂĢık. Bunlardan kimileri de sahiplerinin adını henüz kaybetmemiĢ olarak söylenmektedir. geliĢigüzel bir derlemeden öteye geçmemiĢtir henüz. Pir Sultan Abdal : On altıncı yüzyılda yaĢamıĢ büyük Alevî ozanı. Bu yanlıĢlığı düzeltecek bir kitabımız çıkacaktır. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Erzurumlu Ġbrahim Hakkı : On sekizinci yüzyılın ünlü bilgini. Kimi türküleri oyun havasıdır. Antolojilerde Ģiirleri vardır. Ünü çok yaygındır. öksüz ÂĢık. ErciĢli Emrah : «Emrah ile Selvihan» adlı hikâyenin de kahramanıdır. Daha çok bilgi için bu addaki kitabımıza bakılsın. ama. Bunlar da çoğu zaman nota bilmeyen kiĢilerce bir heves olarak yapılmakta. Bu ihmali bir an önce gidermek gereklidir. değerlendirilmesi görevinin her Ģeyden önce devletin görevi olduğu kanısındayız. Dünyanın en zengin halk kültürüne sahibiz. Bu kitap iĢte bu kültürün bir yanını göstermek için ha zırlandı. Kul Himmet : Pis Sultan’m müridi. Dört yüz türkü ve Ģarkıyı toplamıĢ. notalarıyla birlikte bir defter yapmıĢtır. Gevheri. Bütün Türk bölgelerinde geniĢ ünü vardır. ġahin Oğlu : ÂĢık edebiyatının çok geliĢtiği on yedinci yüzyılın ünlü ozanlarıdır. Usta sanatçı olan bu ozanın Ģiirleri hep Erzurumlu Emrah’a maledilmiĢtir. çok geç kalacağız. Burada önce devlete büyük iĢ düĢmektedir. birer edebî metin vermekten öteye geçememektedir. On yedinci yüzyılda bu adda bir ozan daha yaĢamıĢtır. müzik kuruluĢ ve derneklerinin. Eski türküler bölümünde de bilgi verildi. Tarikatin ünlü ozam olup nefesleri aynı cemlerde okunur. üniversitelerin. saz Ģairlerinin rolü bölümünde de açıklandığı üzere saz Ģairlerinin verileri de halka mal olup söylenmektedir. kültür demeklerinin ve halkevlerinin görevleri sıra smda yer alır. Daha çok bilgi için «Köroğlu Dadaloğlu» adlı kitabımıza bakılsın. YaĢantısı onunkine benzer. ÇağdaĢ uygarlık düzeyine doğru hızla ilerleyen toplumumuz artık eskiden olduğu gibi türküler ortaya koymamaktadır. En güzel yiğitlik Ģiirleri onun adını taĢır.

Siyasal olaylara da karıĢmıĢtır. Hatayî : BeĢtaĢi Alevî edebiyatının ünlü Ģairidir. Anadolu Alevîlerini siyasal emellerine uydurmak için çok çaba göstermiĢ. Birkaç Ģiiri 3ri alındığı için ayrıca kendilerinin tanıtılmasını yapmadık. elli yıldan bu yana efsanelerin karanlığına gömülü olarak gösterilen Koca Yunus. Adının baĢında derleyen sözü bulunmayanlar ise o türküyü bulanlar ya da gün ıĢığına çıkaranlardır. Çünkü. mal mülk sahibi olduğu gibi Karaman sarayında sözü dinlenir bir kiĢidir. Dedeleri Erdebil Tekkesi kurucularındandır. türkünün baĢına adı yazılmıĢtır. Daha çok bilgi için «Köroğlu Dadaloğlu» ad h kitabımıza bakınız. On altınyı yüzyılda Ġran’da yeni bir devlet kurmuĢtur. yeni bulunan belgelerle yeniden gerçek yaĢantısına kavuĢmuĢtur. Adı bugün de dillerde dolaĢır. AĢık Kerem : 16 17. Yunus Emre : Bu ünlü Ģairi burada kısa da olsa tanıtmayı uygun bulmayız. bu yüzden Yavuz Sultan Selim ile aralarında geçen savaĢ sonunda yenilmiĢ tir. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ . Bibliyografya bölümüne bakınız. Horasan’dan Karaman’a gelip yerleĢen bir ailenin çocuğu olan Yunu3 zengin. PadiĢah önünde saz çalmıĢtır. onu herkes tanır. 17. yüzyılda Tuna boylarında yaĢamıĢ. Türküleri derleyen biliniyorsa. Dadaloğlu : Çukurova’nın on dokuzuncu yüzyılda yetiĢtirdiği AvĢar AĢireti ozanı. Bunlardan baĢka Ģairler daha çok 19. HaĢan Dede : Karpuzu Büyük HaĢan Dede de denir. Yeni ve eski harflerle basılmıĢtır. Yakın zamanlara dek yanlıĢ olarak Bağdat’da deri. Bu önemli ozan hakkında tek kitap bizimdir. tarih olaylarına karıĢmıĢ. AraĢtırıcılar Kırıkkaleli HaĢan Dede ile karıĢtırırlar. bu konu ile ilgili türküler bırakmıĢtır. yüzyılda yaĢadığı sanılan ünlü ozandır. ayaklanan AvĢarların serüvenini 38 türkülerinde yaĢatmıĢtır. Gezici aĢiretleri yerleĢtirme iĢinde. ġiirlerinden çoğu adsız türkü olarak günümüzde de söylenir. yüzyılda yaĢamıĢ tekke ve tasavvuf Ģairleridir. si yüzülerek öldürülen Nesimî ile karıĢtırılmıĢtır.batılı anlamında çok değerli bir eserdir. Hem hece hem aruzla çok güzel Ģiirleri vardır. Nesimî : On yedinci yüzyıl BektaĢi Hurûfî Ģairi. Hece ve aruz ölçüsü ile bir divanı vardır. Yalnız Ģu kadarını söyleyelim ki. YaĢantısı «Kerem ile Aslı» hikâyesim konu olmuĢtur.

ötekilerden daha derin anlamlı ve düzgün biçimlidir Yurdun her yamnda söylenen binlerce sevi türküsü sanat değeri dolayısıyle daha yaygın ve daha uzun ömür lüdür. Duygusal türküler saf sevgi duygularını dile getiren içli. Ġçinde özlem. gönül iĢleri gibi hallerin doğurduğu beĢeri duyguların toplandığı sevi (aĢk) türküleri. Bu bölüme alman türkülerde ise baĢt'm baĢa duygu hakimdir. lirik türkülerdir. birinci derecsde göze çarpar. ÂĢık Garip gibi . acı. Bu bakımdan içlilik (lirizm) baĢta gelen nitelikleridir. gurbet.41 Bütün türkülerde genel olarak duygu. Birinci derecede Karacaoğlan. Kerem. Bu türkülerin geliĢmesinde saz Ģairlerinin önemli etkisi olmuĢtur.

Hele halk hikâyelerinin türküleri. bütün açıklığı ile bu türkülerdedir. Çıt çıt çedene de Sar bedeni bedene Dünya dolu yâr olsa da Alacağım bir dane. EVLERĠNĠN ÖNÜ ÖLDÜM YÂR DĠYE DĠYE Amasya Çeper çektim yol açtım Kızıl güle dolaĢtım Yağma yağmur. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ .güçlü sanatçılar yer alır. ġirin Ģirin sözle beni Özüm dedim. Ulusumuzun duygu inceliği. güllü çiçek Gül dedim. Ekin ektim gül bitti de Dalında bülbül öttü Ötmeyeydin a bülbül de Yârim elimden gitti. Bahçelerde güllü çiçek Güllü çemen. gelmedin yâr. türkü yakıcüar için hazır birer kaynak olarak görülmektedir. belân ben çektim Ellere verdim seni Kız niye niye niye Öldüm yâr diye diye * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ÇIT ÇIT ÇEDENE Ekin ektim çöllere de Yoldurmadım ellere OnbeĢinde yâr sevdim de Ondan düĢtüm dillere. gülmedin yâr. Çıt çıt çedene de Sar bedeni bedene Dünya dolu yâr olsa da Alacağım bir dane. Çıt çıt çedene de Sar bedeni bedene Dünya dolu yâr olsa da Alacağım bir dane. Burada ulusal ruhu. ulusal vicdanı görmekteyiz. yel esms Ben yârime kavuĢtum Kız niye niye niye Öldüm yâr diye diye KarĢıda elmalıklar Suda oynar balıklar Ne böyle sevda gördüm Ne böyle ayrılıklar Kız niye niye niye Öldüm yâr diye diye KarĢıda gördüm seni Gül iken derdim seni Derdin. MEHRĠBAN 44 Kars İhsan Taftah Bahçelere geldi bahar YeĢil halı serdi bahar Gel dedim. Dağda koyunlarınm arkasında yürüyen çoban ile büyük kentlerin çok zaman benzer duygu ile birleĢtikleri olur. Beni yâda salsana yâr ġu halimi sorsana yâr A ceylân sevdiğim Mehriban sevdiğim Sırrımı bilmedin Bilmedin yâr. Ekin ektim bitecek de Sevdan bana yetecek Ġkimizin sevdası da Ölenecek gidecek. gelmedi yâr Beni yâda salsana yâr ġu halimi sorsana yâr A ceylân sevdiğim Mehriban sevdiğim Sırrımı bilmedin Bilmedin yâr. özle beni Gözledim. Beni yâda salsana yâr ġu halimi sorsana yâr A ceylân sevdiğim Mehriban sevdiğim Sırrımı bilmedin Bilmedin yâr.

dil lala Paralar verdim dellala Dellal gözün kör olsun Beni verdin ellere. Beyoğlu'na yolla Aman yallah. Kereviz özü ile Kim görmüĢ gözü ile Adam yâre küser mi Ellerin sözü ile. Beyoğlu‟na yolla Yolla yoiia yâr yolla Kadife yastığım yok Odana bastığım yok Kitaba el basarım Senden baĢka. bacadan düĢ de gel NiĢanlına küs de gel. bacadan düĢ de gel NiĢanlına küs de gel. Kırda Ģeker kamıĢı Elvan olmuĢ güneĢi Öyle sevdim o yâri Dünyada yoktur eĢi. Ben yârimden ayrıldım Ciğerimden dağlıyam Ağam da Ģimdi gelir PaĢam da Ģimdi gelir Güzel de Ģimdi gelir . Beyoğlu'na yolla Aman yallah. * ** URFALIYAM DAĞLIYAM Urfalıyam dağlıyam Bahçeliyem bağlıyam Ağam da Ģimdi gelir PaĢam da Ģimdi gelir Güzel de Ģimdi gelir vay.KADĠFEDEN KESESĠ İstanbul Kadifeden kesesi Kahveden gelir sesi OturmuĢ kumar oynar Ciğerimin. ah ciğerimin köĢesi. Beyoğlu'na yolla Yolla yolla yâr yolla 46 KALENĠN BAYIR DÜZÜ Kalenin bayır düzü Mevlâm ayırdı bizi Babamın aklı olsa Evlendirirdi bizi. Kıyıdan kenardan Kapıdan. Elma dalda biter mi Gökte yıldız yiter mi Bana yârdan geç derler Seven. Dil lala. senden baĢka dostum yok Haydi yallah. bacadan düĢ de gel NiĢanlına küs de gel. Haydi yallah. Kaleden iniyordum Çağırsan dönüyordum AĢkından kibrit oldum Üflesen yanıyordum. Beyoğlu'na yolla Yolla yolla yâr yolla Kadifeden yeleğim Seni sevdim meleğim Biraz da sen beni sev Rahat etsin. rahat etsin yüreğim Haydi yallah. dil lala Paralar verdim dellala Dellal gözün kör olsun Beni verdin ellere. Kıyıdan kenardan Kapıdan. Dil lala. * * * 47 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ DĠLLALA Kırda erik ağacı Etrafında alıcı Oğluna gönül verdim Darılma hanım bacı. yârdan geçer mi. dil lala Paralar verdim dellala Del lal gözün kör olsun Beni verdin eliere. Kıyıdan kenardan Kapıdan. Dil lala. Beyoğlu'na yolla Aman yallah.

Uy heno heno heno Eller kınalı heno Gözler sürmeli heno. göz yaĢını sil. Al elmanın dördünü Sev yiğidin merdini Seveceksen güzel sev Çekme çirkin derdini. melil melil Yeter. melil mel i I Kerem et aklından çıkarma beni Ağla. * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ĠLĠMON EKTĠM TAġA Ġlimon ektim taĢa ilimon yâr aman Amanın bitmedi kaldı kısa oy oy Kız ben seni alırdım ilimon yâr aman Amanın askerlik geldi baĢa oy oy Ġlimon da değil nar gelsin oy oy Yandı da yürek kar gelsin oy oy Yârin beyaz kolları ilimon yâr aman Amanın sarıldıkça dar gelsin oy oy ilimon ektim düze ilimon yâr aman Amanın bitmedi kaldı güze oy oy Kız ben seni alırım ilimon yâr aman Amanın tezkere geldi bize oy oy ilimon da değil nar gelsin oy oy Yandı da yürek kar gelsin oy oy . Vurun vurun öldürün Yâri terk edenleri Ağam da Ģimdi gelir PaĢam da Ģimdi gelir Güzel de Ģimdi gelir vay. melil melil Elvan çiçekleri sokma baĢına Kudret kalemini çekme kaĢına Beni unutursan doyma yaĢına Gez benim aĢkımla yâr. Uy heno heno heno Eller kınalı heno Gözler sürmeli heno. ey sevdiğim sen seni gözet Karaları bağla. bir dahi uzat Ayrılık Ģerbetin ver. dağlar aĢalım AĢalım da dost iline düĢelim Çok nimetin yedim. Urfa'nın bedenleri Çevirin gidenleri Ağam da Ģimdi gelir PaĢam da Ģimdi gelir Güzel de Ģimdi gelir vay. eğleme beni f/4 5 ġu benim sevdiğim baĢta oturur Bir güzelin derdi beni bitirir Bu ayrılık bana zulüm getirir Geçti dost kervanı. eğleme beni * ** AL ELMAYI Elâzığ Al elmayı daldan al Daldan alma. melil melil * * * KARġI YAYLA Htdtr Ersoy ġu karĢı yaylada göç katar katar Bir güzel sevdası serimde tüter Bu ayrılık bana ölümden beter Geçti dost kervanı. beyazı çöz at Doldur ver bâdevi. melil melil Karacoğlan der ki. benden al Duydum gelin olisin Dur ben ölem.vay. ölüp ölünce Ben de güzel sevdim kendi halimce Varıp gurbet ele vasıl olunca Dostlardan haberim al. 49 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Tercan ALA GÖZLÜM Ala gözlüm ben bu ilden gidersem Zülfü periĢanım kal. ondan al. eğleme beni Pir SULTAN Abdal'ım. helallaĢalım Geçti dost kervanı.

.. aman Gel yanıma.Yârin beyaz kolları ilimon yâr aman Amanın sarıldıkça dar gelsin oy oy Fındık serdim harmana ilimon yâr aman Amanın âĢık oldum ben sana oy oy ikimizin derdini ilimon yâr aman Amanın yazdıralım fermana oy oy Ġlimon da değil nar gelsin oy oy Yandı da yürek kar gelsin oy oy Yârin beyaz kolları ilimon yâr aman Amanın sarıldıkça dar gelsin oy oy OY MENDĠL Ov mendil.... dillerine hayranım.. aman Nazik söyle. Oğlan mavilim oğlan Sözüne de kavilim oğlan Beni sana geçmiĢler Yalan sevdiğim yalan.. dertlerime dermanım. Derenin kenarında Kalayladım kazanı Kız ben senin yüzünden Tutmadım ramazanı.. aman Kırkına vurdum dayak. aman Yârim saray yaptırmıĢ.. Kar yağıyor yağıyor Aba mı geyeceğim Sakallıya varıp da Baba mı diyeceğim.. aman Ak gerdana beĢibirlik takayım..... aman Çayırı çimlendirir. dertlerime dermanım. dillerine hayranım..... aman Yâr karĢıdan gelirken..... aman aman Dilsizi dillendirir. aman Nazik söyle... aman Bu buludun kasdi ne. aman Bulut bulut üstüne. &1 MERDĠVENĠM KIRK AYAK Merdivenim kırk ayak. aman aman Ak gerdanın üstüne Sallan gel de boylarına bakayım.. Sallan gel de boylarına bakayım.. aman Ak gerdana beĢibirlik takayım.. Sallan gel de boylarına bakayım... oyalı mendil Kaldır kolların indir Hep sözlerin yalandır Gel de beni inandır Mendilim allanıyor Allanıp dallanıyor Yenile bir yâr sevdim Sevdikçe ballanıyoı Mendili serdim taĢa Vurgunum kara kaĢa Bu gün ben yâri gördüm Sevdiğim sen cok yaĢa Mendilim allanıyor Allanıp dallanıyor Yenile bir yâr sevdim Sevdikçe ballanıyor Mendilim iki yoldur Biri sağ... aman 0 Ģendeki güzellik.. aman Gel yanıma.. dertlerime dermanım. aman Nazik söyle.. Oğlan mavilim oğlan Sözüne de kavilim oğlan Beni sana geçmiĢler Yalan sevdiğim yalan... dillerine hayranım.. Oğlan mavilim oğlan Sözüne de kavilim oğlan Beni sana geçmiĢler Yalan sevdiğim yalan. aman aman Ne e! tutar.. aman * ** . ne ayak. biri soldur iki kaĢın arası Yâre gidecek yoldur Mendilim allanıyoı Allanıp dallanıyor Yenile bir yâr sevdim Sevdikçe ballanıyor * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ SU SIZIYOR Orta Anadolu Su sızıyor sızıyor TaĢların arasından Eğil bir yol öpeyim KaĢların arasından.... aman Gel yanıma. aman Ak gerdana beĢibirlik takayım.. aman Su gelir millendirir.

... mahı Seni seven âĢık çekmez mı ahi Getir el basayım Kelâmullahı Ne sen beni unut. uyumuĢ Aslanım hay hay Elâ gözlerini de uykular bürümüĢ Aslanım hey hey Ufacıksın dayanamam Sözlerine inanamam. off Hep kırılsın AvĢar eli Mehmet gitti baba yiğit. vay * ** — GURBET ELDE Erzincan Ekber Çiçek Gurbet elde bir hal geldi baĢıma Ağlama gözlerim. Mevlâ kerimdir Pir Sultan Abdal im böyle buyurdu Ayrılık donları biçti. bir karara varalım Verdiğimiz sözde hemen duralım Ne sen beni unut. ne de ben seni * * * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ YABAN ELLERĠ Yabandan gel kömür de gözlüm yabandan Aslanım hay hay Aldım haberini fakir çobandan Aslanım hay hay Ufacıksın dayanamam Sözlerine inanamam. el yazıya Duman çökmüĢ çöl yazıya... Mevlâ kerimdir ♦ ** YEġĠL ÖRDEK GĠBĠ Zara Sabahattin Alparslan YeĢil ördek gibi daldım göllere Sen düĢürdün beni dilden dillere BaĢım alıp gidem gurbet ellere Ne sen beni unut. Mevlâ kerimdir Kâğıda yazarlar ufak yazılar Anasız olur mu körpe kuzular Yürek yaralıdır. vay El veriyor. vay Atalardan aldım öğüt Derelere diktim söğüt. el veriyor Orta direk bel veriyor. Yaban ellerinin gülü gülü ben olsam Aslanım hey hey Su giden yosmanın da yâri yâri ben olsan Aslanım hey hey Ufacıksın dayanamam Sözlerine inanamam. l seninle bir ahduman kuralım Bağlanalım. off Dağlar koyağını gezdim Yiten yavru bulunur mu.. KONYALI Haniya da benim elli dirhem pırasam Üç mum yaksam Konyalımı arasam Vay vay Konyalım yürü Yürü yavrum yürü Saçlarını sürü ġimdi de burdan geçti Hovardanın biri Haniya da benim elli dirhem kestanem Konyalıdan baĢkasını istemem Vay vay Konyalım yürü Yürü yavrum yürü Saçlarını sürü ġimdi de . off Kurban olam... hemi de yazdım Yalan dünya senden bezdim... Mevlâ kerimdir Hüma kuĢu yere düĢtü. Mevlâ kerimdir Derman arar iken derde düĢ oldum Ağlama gözlerim. kurban olam BeĢikte yatan kuzuya. ne de ben seni Sevdiğim semanın güneĢi.. geyirdi Ben ayrılmaz idim. Kız pınar baĢında yatmıĢ.55 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ HEM OKUDUM | ‟ 1 Orta Anadolu J Hem okudum. nasip olmadı Ağlama gözlerim.. felek ayırdı Ağlama gözlerim.. off Döndüm baktım sağ yanıma Mehemmed'im can veriyor. ne de ben seni . ölmedi Dünya Sultan Süleyman'a kalmadı Dedim yâre gidem. vay El yazıya. ciğer sızılar Ağlama gözlerim....

burdan geçti Hovardanın biri 'i Haniya da benim elli dirhem ırakım Ġçerim içerim gitmez merakım Vay vay Konyalım yürü Yürü yavrum yürü Saçlarını sürü ġimdi de burdan geçti Hovardanın biri * * * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ PINAR BASI Hey hey pınar baĢı burma burma Yâr yâr yâr yâr yâr yâr aman Yâr gelince öter turna Leylim leylim leylim aman Çayırda buldum seni Ellere vermem seni Kendime aldım seni Sineme sardım seni Hey hey çıktım pınarın baĢına Yâr yâr yâr yâr yâr yâr aman El ettim dudu kuĢuna Leylim leylim leylim aman Çayırda buldum seni Ellere vermem seni Kendime aldım seni Sineme sardım seni Hey hey pınar baĢı ben olayım Yâr yâr yâr yâr yâr yâr aman Bulanırsan bulanayım Leylim leylim leylim aman Çayırda buldum seni Ellere vermem seni Kendime aldım seni Sineme sardım seni 60 ZEYTĠN YAĞLI YĠYEMEM Bursa köyleri İhsan Kaplayan Zeytin yağlı yiyemem aman Basma da fistan giyemem aman Senin gibi cahile Ben efendim diyemem aman Kaldım duman içi dağlarda Sevgili yârim nerelerde Asmadan üzüm aldım Sapını uzun aldım Verin benim yârimi Annemden izin aldım Kaldım duman içi dağlarda Sevgili yârim nerelerde Kara üzüm asması YeĢil olur yazması Ben yârimden ayrılmam Kara yazı yazması Kaldım duman içi dağlarda Sevgili yârim nerelerde * 61 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Ankara MADEM DĠLBER Zekeriya Bozdağ Necip Arctman Madem dilber meylin yoğudu bende Evvelinden ikrar vermeye-yidin Muhabbettir güzelliğin niĢanı Uğrun uğrun bakıp gülmeye-yidin Siyah saçlarını eylersin perde Beni sen uğrattın bu zalim derde Ben kendi halımda gezdiğim yerde Çağırıp yadigâr vermeye-yidin Karacoğlan der ki. ey mâhi mestim KaĢla göz eğersin.. aman aman Haydi halim haraptır benim. bana mı kasdın Severler güzeli... aman .. aman aman Haydi yüküm Ģaraptır benim... aman Bu yıl böyle giderse... darılma dostum Darıldıysan güzel olmayayıdın (*) * ** ATIM ARAPTIR Ankara Atım araptır benim.

. canım Kendin güzel bir melek KıĢı birlik geçirdik. aman EmiĢ'im..yalınız Loras'tan bir bulut ağdı Sulu sepgen karlar da yağdı Yolcularım hanlarda kaldı Kaldım evlerde yalınız. gümüĢüm bir hoĢum... ben kara. öldürdün beni Kız civelek civelek.. dili bülbül..(*) Karacaoğlan’m bu türküsünün daha eski ve daha ustun olanını görmek için bakınız: Cahit üstelli. 62 Konya EmiĢ'im. geysem hırka Kimsem yok ki versem arka Götürdüler ġam'a da ġark'a Kaldım çöllerde yalınız... sayı 190......aman Çokça da içmiĢim sarhoĢum. gözü elâ... KaĢı kara. bala Ne sen güldün ne de ben Hani ayrılmam derdin..aman Çokça da içmiĢim sarhoĢum.. Dördüncü Baskı. bala Bu ayrılıĢın neden? KaĢı kara. kandırdın beni Mahvettin beni a canım.. aman Eğer gönlün var ise. dili bülbül.... Karacaoğlan — Bütün Şiirleri. dili bülbül. gümüĢüm bir hoĢum. kandırdın beni Mahvettin beni a canım..yalınız DerviĢ olsam... Milliyet Yayım..yalınız * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ GÜLBEDEN Derleyen Artvxn Haşan Ç%tak Kız Gülbeden Gülbeden. canım Koydun beni periĢan... aman aman Aman biz gidelim ılgara. aman Atım kara.. gözü elâ. yandırdın beni Saçı sümbül... öldürdün beni Kız ZerniĢan ZerniĢan canım Mendilim sana niĢan Aldın gittin aklımı. canım Yazın ayırdı felek. yandırdın beni Saçı sümbül. aman * ** MENTEġELĠ Silleii İbrahim MenteĢeli MenteĢeli Del-oldum aĢka düĢeli Üç gün oldu yâr gideli Tükenmez derdim yalınız. gözü elâ. aman aman Haydi kalk gidelim kızlara . kandırdın beni 64 DAġLI TARLA AYRIKLI İsparta DaĢlı tarla ayrıklı Ağam koca bıyıklı Çok varmayın üstüne Daha yeni yavuklu Garip dağın odunu Yakan bilir tadını Kız doğuran analar ^Gülsün» koysun adını Yalçın öz8oy KIRMIZI GÜL Bingöl Remsiye Ataman . yandırdın beni Saçı sümbül. KaĢı kara.

yanakta Benim yârim Ģu karĢıki konakta Beri gel yârim.Mrmızı gül her dem olsa Her dertlere derman olsa Gülüm olsa. yârim olsa PadiĢahtan ferman olsa Herkes sevdiğini alsa Gülüm alsa. yandı yandı kül oldu Ne olduysa bana oldu. gün mü doğru PınarbaĢı köĢküne Sen doldur da ben içeyim nazlı yârin aĢkına Aman ya ne Yoktur çare -!ler ala ne derler EVLERĠNĠN ÖNÜ 68 . vah bey oğlu. güzel sana ne oldu Aman ya ne Yoktur çare Eller ala ne derler Ay mı doğdu. kolların yeter ♦ * * FELEK ġAD OLACAK GÜNÜN GÖRMEDĠM Amasya Merzifonlu Ayık Musa Aslan Telek Ģad olacak günün görmedim Garip gönlüm bir efkâra düĢürdün El uzatıp gonca gülün dermedim Bülbül gibi ahü zare düĢürdün Bir zülfü siyahım elimden aldın Günahım ne idi hey zalim noldur Âhırında beni gurbete saldın Akıl ermez bir diyara düĢürdün Akıl ermez Ģu feleğin iĢine Doyulur mu cümbüĢüne cûĢuna Ahırında ağu kattın aĢıma Eyub'a dert verip yara düĢürdün 07 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ HER GÜN SARHOġ Aydın Aydın Lisesi Ekibi Her gün sarhoĢ. beri gel ben adam yemem Ellerin yârine de benim ol demem * * * BĠR YAKADAN BĠR YAKAYA Balıkesir Bir yakadan bir yakaya bakılmaz Elin sevdiğine niĢan takılmaz Gonca güller olsa baĢa sokulmaz Ah ilen vah ilen dudu dillerin yeter Ben yastık istemem. yârim kaldı 65 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AġAĞIDAN GELEN HANIM Bilecik Rıdvan Cor AĢağıdan gelen de hanım oynasın Keklik kebabın da yiyen doymasın Beni yârdan ayıranlar onmasın Beri gel yârim beri gel ben adam yemem Ellerin yârine de yârim ol demem Yoğurdum var. her gün sarhoĢ Ģu Aydının uĢağı Al kanlara boyanmıĢ da Trablus kuĢağı Aman aman ya ne Yoktur çare Eller ala ne derler Ah bey oğlu. kolların yeter f/5 AĢağıdan geliyor da Kulalı Dört yanımı aldı eli kınalı Ne güzel olmuĢsun gelin olalı Ah ilen vah ilen dudu dillerin yeter Ben yastık istemem. yâr goncası Ben severim yâr incesi. yârim kaldı Kırmızı gülün goncası. yeĢil de meĢil çanakta Benleri var ak gerdanda. yârim alsa Dağlar sizde neyim kaldı Yavrum kaldı. bel incesi Garip gönlüm eğlencesi Dağlar sizde neyim kaldı Yavrum kaldı.

ne zaman Saran kollar yorulur mu bir zaman Seven kollar yorulur mu bir zaman Antalya‟nın altı bakır Atlar gelir Ģakır Ģakır Sevdiğimin gözü çakır Sarsam ne zaman.ANTALYA'NIN MOR ÜZÜMÜ Antalya Hüseyin Balkan Antalya'nın mor üzümü Severler boyu uzunu imamın küçük kızını Sarsam ne zaman. bakmaz yüzüme Anam duyar ise. eli ĢiĢeli Üç gün oldu ben bu aĢka düĢeli Uy nenni nenni Askerim nenni Esmerim nenni * *♦ . ne zaman Saran kollar yorulur mu bir zaman Seven kollar yorulur mu bir zaman 60 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ÇEMBERĠM DALDA KALDI Afyonkarahisar Abdullah Uluçalik Çemberim dalda kaldı Gözlerim yolda kaldı vay Yıkılası meyhane SarhoĢum nerde kaldı da Eyvahlar olsun olsun da Kadehler dolsun Ey sokaklar sokaklar Yârim Ģeker ufaklar da vay Pul pul olsun dökülsün Seni öpen dudaklar da Eyvahlar olsun olsun da Kadehler dolsun Kalenin ardı pınar Elimi soksam donar da vay Ne ağladım ne güldüm Yüreğim ona yanar da Eyvahlar olsun olsun da Kadehler dolsun * ** ÇARġAMBA DEDĠKLERĠ ÇarĢamba dedikleri Sekerdir yedikleri aman aman ġekerdir yedikleri Hiç aklımdan gitmiyor O yârin dedikleri aman aman Aman o yârin dedikleri Oy neyimiĢ neyimiĢ aman aman Kaderim böyleyimiĢ Gizli sevda çekmesi aman aman AteĢten gömleğimiĢ ÇarĢamba yazıları Körpedir kuzuları aman aman Körpedir kuzuları Mevlâm alnıma yazmıĢ Bu kara yazıları aman aman Bu kara yazıları Oy neyimiĢ neyimiĢ aman aman Kaderim böyleyimiĢ Gizli sevda çekmesi aman aman AteĢten gömleğimiĢ 71 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BĠR MEKTUP YAZDIRDIM Vrfa Bir mektup yazdırdım Urfalı kızına Zalimin kızı anam. ne zaman Sevsem ne zaman. düĢer yollara Uy nenni nenni Askerim nenni Esmerim nenni Evlerinin önü mermer döĢeli doktorlar geliyor anam. ne zaman Sevsem ne zaman. ne zaman Sevsem ne zaman. ne zaman Saran kollar yorulur mu bir zaman Seven kollar yorulur mu bir zaman Antalya'nın kuyuları Çayır çimen kıyıları Avdan gelir dayıları Sarsam ne zaman. vurur dizine Uy nenni nenni Askerim nenni Esmerim nenni Bir mektup yazdırdım bir ucu kara Künyemiz geliyor anam karakollara Anam duyar ise.

ben yandım aman 0 kız da seni beni aldadır aman Aldadır aman.mam vüzbin yemin etsen billah inanmam Yandım ateĢine bir daha yanmam ĠĢin gücün dalga imiĢ yâr senin * ** 73 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KARPUZ KESTĠM Ankara Aman karpuz kestim yiyen yok Aman halin nedir diyen yok Yâr yâr aman.72 YENĠCE YOLLARI Adam Aziz Şense* Yenice yolları bükülür gider Zülüf ak gerdana dökülür gider Yiğidin sevdiği güzel olunca Ömrü ardı sıra sökülür gider Yürüdüm yürüdüm yolda yoruldum Giden yârin gülüĢüne vuruldum Dünya yalan imiĢ ben yeni bildim iĢin gücün dalga imiĢ yâr senin Tomurcuk gül olsan hâr olamazsın Azrail olsan can alamazsın Dünyayı kalbura koysan elesen Sen de benim gibi yâr bulamazsın Tomurcuk gül olsan elime a'. ben yandım aman Aman yenile bir yâr sevdim Çözün aydın diyen yok Yâr yâr aman. aldadır aman .

♦ ġU MĠLASIN ĠÇĠNDE ġu Milâs'ın içinde ben bir tek güldüm Goncelerim açmadan soldum döküldüm Gençliğime doymadan /âr için öldüm Hazan yaprağı gibi birden döküldüm Gönül verdiğim kızın adı Yüksel'di Can verirken feryadı arĢa yükseldi Kabahat ne ondaydı. köye duyuldu. yandım yoluna Ben de kurban olam fidan boyuna. kanı duruldu. yüküm eriktir Açmayın yaremi aman. nergiz daline Öldürürler aman bir yâr yoluna. nar tanesiyem Anamın babamın bir tanesiyem Atma bu taĢlan ben yaralıyam Elâlem al geymiĢ ben karalıyam Ayda bir selâmın gelse razıyam Bendeki yaralar türlü türlüdür # Gitme güzel gitme. fidan boyuna Demeyin demeyin aman. EleĢkirt'ten çıktım. bu bir eceldi * ** 78 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ TĠNĠ MĠNĠ HANIM Sinop ġeftali ağaçları Türlü çiçek baĢları Yaktı yandırdı beni Yârin hilâl kaĢları Tin tin tini mini hanım Tin tin tini mini hanım Seni seviyor canım Seni istiyor canım Bahçelerde kereviz iz kerevizi yemeyiz Bize Sinoplu derler Biz güzeli severiz Tin tin tini mini hanım Tin tin tini mini hanım Seni seviyor canım Seni istiyor canım Bahçelerde ıtrıĢah Boyu uzun kendi Ģah Ġki gönül bir olsa Ayıramaz padiĢah Tin tin tini mini hanım Tin tin tini mini hanım Seni seviyor canım Seni istiyor canım Münir e Tarabuş * ** DERDĠMĠ SÖYLESEM Derdimi söylesem ben kara taĢa Neler geldi geçti bu garip baĢa Mektuplar yolladım sevdiğim eĢe Bendeki yaralar türlü türlüdür Gitme güzel gitme. nar tanesiyem Anamın babamın bir tanesiyem . yoldadır aman Aman karpuz kestim kırmızı Aman Ģu gelen kimin kızı Yâr yâr aman. delik deliktir ciğer eziktir Benim sevdiceğim ince feriktir. Sarısözeri Konma bülbül konma nergiz daline. ben yandım aman 0 kız da seni beni aldadır aman Aldadır aman. aldadjr aman Sevdalımın gözleri yoldadır amarı Yoldadır aman. yârin vuruldu Kanı duruldu. ben yandım aman Aman yanağında beni var Aman sandım seher yıldızı Yâr yâr aman. yüküm eriktir.Sevdalımın gözleri yoldadır aman Yoldadır aman. ne de bendeydi Alnımıza yazılmıĢ. yoldadır aman 74 KONMA BÜLBÜL A ğn Derleyen M. ince feriktir Demeyin demeyin aman yârin vuruldu Köye duyuldu.

huysuzum Ah annem diye diye Vah annem diye diye Öldüm yâr diye diye Kaldım gurbet ellerde. oy bende Aha ben gidiyom sen hemen ağla Dön ağla. babayı gönül arzular Açma tabib açma. yâr ağla 80 Yüce dağ baĢından indiremedim Yönünü yönüme döndüremedim Bir güzelin aklın kandıramadım Dividim kalemim yazarım Yâr bende.Yüce dağ baĢında otlar kuzular Anayı. yavaĢ yürü ġimdi buradan geçti Güzellerden bir sürü Aman aman bir sürü Yandım aman bir sürü Harmana kuyu kazdım Yâr okudu. öleyazdım Aman aman bir sürü Yandım aman bir sürü arman yeri yarıldı vaynanam bana darıldı Ne darıldın kaynana Kızın bana sarıldı Aman aman bir sürü Yandım aman bir sürü * ** YÜCE DAĞ BAġINDA YANAR IġIK Yüce dağ baĢında yanar bir ıĢık DüĢmüĢüm derdine. yarem sızılar Bendeki yaralar türlü türlüdür Gitme güzel gitme. susuzum Üç gündür uykusuzum Girsem yârin koynuna Elim durmaz. ben yazdım ġu kızların derdinden Bayıldım. yâr ağla * * * . kalemim. nar tanesiyem Anamın babamın bir tanesiyem AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BAHRĠYELĠ Sevdim bir bahriyeli aman Acep semti nereli Denizde dalga Gemide halka Canım cicim bahriyeli Çabuk beni sakla Kadıköylü cilveli aman Aslı Büyükdereli Denizde dalga Gemide halka Canım cicim bahriyeii Çabuk beni sakla Bahriyelinin paltosu aman Nedir onun korkusu Denizde dalga Gemide halka Canım cicim bahriyeli Çabuk beni sakla 78 ÇAYA ĠNER AĞLAR'M Çaya iner ağlarım Gülü deste bağiarım Birisi benim için Birin yâre yollarım Ah annem diye diye Vah annem diye diye öldüm yâr diye diye Kaldım gurbet ellerde Çaya indim. * »* ELMAYI TOP YAPALIM Elmayı top top yapalım Kızlara bahĢiĢ atalım Kadife de ceketi dar yapalım Ne güzel yakıĢıyor ince bele Eğlenelim taze ilen Altından yelpaze ilen Ölçelim de o güzelin ince belin Bir gümüĢ endaze ilen ** * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ HARMAN YERĠ YAġ YERĠ Harman yeri yaĢ yeri Usul bas. olmuĢum âĢık Ağ buğday benizli. oy bende Aha ben gidiyom sen hemen ağla Dön ağla. zülfü dolaĢık Dividim. yazarım Yâr bende.

mini güze. mini mini güzel gel bize Kovu^h'H klZĠari’ Ġ6Y 'ey limi l1mi ley O yârdan^ 9°2Ġen' mlni rnini 9Ü2el gel bize Sevmd H T P 9eldl' ley ley limi limi „ey Sevindirdi bızleri.Va: 'Ze 9el'r„ ley ley limi limi ley 9e ır hoĢ gelir. mm.ADANALI Adana'nın yolları taĢtan Aman sen çıkardın beni beni baĢtan Hem anadan hem kardaĢtan Amman Adanalı. ihsanı çoktur Sağ elin sol ele faydası yoktur Yine muhannete muhtaç eyleme Ben dertliyim. gel bize * ** KADĠR MEVLAM Kadir Mevlâm senden bir'dileğim var «eni muhannete muhtaç eyleme ed. canım Adanalı Ben sana yandım kibar delikanlı Hey hey hey hey Hey güllü hele hele güllü PeĢtemalı püsküllü Adana'nın yolları iki TaĢrada kaldı kunduramın teki Bizim evde kaynana iki Aman biri sansar birisi de tilki Amman Adanalı. canım Adanalı Ben sana yandım kibar delikanlı Hey hey hey hey Hey güllü hele hele güllü PeĢtemalı püsküllü * * f 81 Hatay m AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ CEVĠZĠN YAPRAĞI Cevizin yaprağı dal arasında Güzeli severler bağ arasında Üç beĢ güzel bir araya gelmiĢler Benim sevdiceğim yok arasında Evlerinin önü zerdali dalı Pencereden gördüm kınalı eli Benim sevdiceğim tomurcuk gülü Sensiz lokmaları yiyemez oldum.imi ley B en m. deryalara gark eyle beni muhannete muhtaç eyleme Muhannetin suyu dolayı akar Değdiği yerleri od olur yakar Vık etmeden baĢına kakar muhannete muhtaç eyleme 83 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Muhannetin sözü pareli oktur Lutfuna kerem et. mini mini güzel gel bize ^ kar ley ley limi .hletieU"er m'"' m'"' 9ÜMĠ 981 b„ze Penceren ^ 9eçerken' leV ley limi limi ley en yar bakar. * ** GÜL KURUTTUM Mehmet İpek Gül kuruttum gül kuruttum Yâri sinemde uyuttum Yâr sövledi. ben unuttum Ah akabinde coĢtu gönül Yârdan ayrılması müĢkül Gül ezerler gül ezerler Gülü tabağa dizerler Güzeli candan severler Ah akabinde coĢtu gönül Yârdan ayrılması müĢkül * * * F/6 TREN GELĠR Odala96^' h°? bl2e 98Ġir ' Ġ6y ley limi limi 'ev Duydum * 9 !''r m'nĠ m'n' QÜZel 9el Safa n . Hak ayırsın iĢimi Kaygılara saldım garip baĢımı .

Varsın kurtlar. muallim 0 da benden sevdalı muallim Penceresi cam değil mi?... muallim Boyaları ham değil mi? muallim Ellerinen gezersin muallim Benimki can değil mi? muallim * ** 84 KALENĠN BEDENLERĠ Niksar Kalenin bedenleri yâr yâr yâr yandım Çevirin gidenleri Ģinanay yârim Ģinanay nay ipek bürüm bürünmüĢ yâr yâr yâr yandım Niksarın fidanları Ģinanay yârim Ģinanay nay Hoppa nina ninanay ninanay nay ġinanay yavrum Ģinanay nay. Yâr aklıma gelince Ah seni nerde bulmalı? . Kaleden iniyorum yâr yâr yâr yandım Çağırsan dönüyorum Ģinanay yârim Ģinanay nay Kurudum kibrit oldum yâr yâr yâr yandım Üflesen yanıyorum Ģinanay yârim Ģinanay nay Hoppa nina ninanay ninanay nay ġinanay yavrum Ģinanay nay. * * * 85 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ SARI MENDĠL Ergani Sarı mendil eldedir yâr yâr yâr aman Gürün Ģalı beldedir gel gel gel aman Gönlümüz yine birdir Darılmamız dildedir. * * YARĠM GĠTTĠ Yârim gitti çeĢmeye aman güzel oğlan Yaralarım deĢmeye yâr yâr yâr aman Neyim varsa vereyim aman güzel oğlan Elinden su içmeye yâr yâr yâr aman... Yârimin geliĢine aman güzel oğlan Mâilim gülüĢüne yâr yâr yâr aman Deli olacağım ben aman güzel oğlan Ben düĢüne düĢüne yâr yâr yâr aman. ince voldan kız geçer Saray kapısın açar Ağzım dilim söylemez Gönlümden neler geçer Güllerim bağda biter Tütünüm dağda tüter Beni hasrette koydun Olasın benden beter. * ** BAĞA GEL BOSTANA GEL Bahçelerin gülüsün Dalın da bülbülüsün Boyun benzer fidana Anadolu gülüsün Haydi yavrum sürmeli Göğsü çapraz düğmeli. kuĢlar yesin leĢimi Yine muhannete muhtaç eyleme * ** MUALLĠM Erzurum Seyfettin Sığmaz Penceresi cam cama muallim Selâm verdim amcama muallim Amcam kızını vermezse muallim TurĢu kursun fincana muallim Penceresi perdeli muallim Çiçek açcnıĢ zerdali muallim Yenile bir yâr sevdim.

meĢedir içinde oturan beydir. Haydi yavrum sürmeli Göğsü çapraz düğmeli. bostana gel Gülünü destele gel Beni burda bekletme Yalandan hastalan get. gel ağam. olma yalancı Benim ahım eder seni dilenci. esmer olsa elverir Kadir Mevlâm ihsan eder. bayram geliyor Eller sevdiğine allar alıyor Ağamın bıyığı burmadır burma Bir teli ibriĢim. tez gel. olma muhannet Gurbet icat eden görmesin cennet. tez gel. gelem oraya Eğin'in altında susuz çaylara • Yalvarırım yıldızlara. yel verir Yaz olunca atlar çıkar çayıra ĠĢimizi bâri Hûda kayıra Güzel olsa. sayı yetmiyor Gel ağam. gel ağam. yel verir AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ YEġĠL KURBAĞALAR YeĢil kurbağalar öter göllerde Kırı'dı kanadım kaldım çöllerde Anasız babasız gurbet ellerde Ya ben ağlamayım. bir teli sırma Mevlâyı seversen gurbette durma Tez gel ağam. beĢ yüz köĢedir Gel ağam. aylara Yâr ile sahrada geçen çağlara Ya ben ağlamayım. Eğin'in etrafı dağdır. evlenmeyesin. eğlenmeyesin Elde güzel çoktur. tez gel sılaya Sen gelmezsen ağam. bülbül ötmüyor Ağam ırak yolda. elim yetmiyor Sayı tutam dedim. olma yalancı Benim ahım eder seni dilenci GüneĢ doğar iken allanır dağlar YeĢil ipeklere boyanır bağlar . paĢadır Yüz elli mahalle. esmer olsa elverir Kadir Mevlâm ihsan eder. yel verir Yaz gelince badem açar çiçeği. gel ağam. tez gel. Ağalar takınır hançer bıçağı Böyle molur bu yerlerin gökçeği Güzel olsa. Eğin dağlarında güller bitmiyor Viran bahçelerde bülbül ötmüyor Yârimin sevdası serden gitmiyor Gel ağam. gel de yine git Akan gözüm yaĢın sil de yine git. EYLERĠNĠN ÖNÜ 88 Eğin viran olmuĢ. kimler ağlasın ġu mahzun gönlümü kimler eğlesin. esmer olsa elverir Kadir Mevlâm ihsan eder.. kimler ağlasın Bu garip gönlümü kimler eğlesin Ağam sen gideli yedi yıl oldu Diktiğin ağaçlar meyveler doldu Seninle gidenler sılaya döndü Tez gel ağam. Ağam Ġstanbullu Eğinli misin? Sılaya gelmeye yeminli misin? Yoksa bana da mı emin değilsin? Tez gel ağam. tez gel. Yâr aklıma gelince Ah seni nerde bulmalı? GÜZEL OLSA AĢağıdan akar gelir gemiler Yel vurdukça inil inil iniler Vefasızlar ayda bir dost yeniler Güzel olsa. Eğin'in ardından akan Fırat'tır Ağamın bindiği demir kırattır Elime geçerse hayli murattır Tez gel ağam.86 Bağa gel.

ben gider oldum KARA SANDIK Kara sandık açamadım Çeyizimi seçemedim Yazık olmuĢ gençliğime Bir genç ile kaçamadım Saçımı üçe böldüler Bölük bölük de ördüler Yârdan muradım almadan Kolum kanadım kırdılar Ezme ile üzme ile Yâr bulunmaz gezme ile Mezarımı kızlar kazsın Altın. kimler ağlasın ġu mahzun gönlümü kimler eğlesin * • * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ GĠDER OLDUM Yeni bir sevdadır geldi baĢıma Gelin helâllaĢın. altı kızlar Altı kızın biri AyĢe Benleri var köĢe köĢe Mail oldum hilâl kaĢa Altı kızlar. ben gider oldum Yüreğimde yanar bunca ateĢler Yâr. gelir ise kovmayın Dertli Kerem burdan gitti demeyin Gelin helâllaĢın. pulu gelin. elinden yine yaralar iĢler Gülüp oynadığım kızlar. ben gider oldum Gelio ya gelmeyip sizi bulmayım Gelin helâIlaĢın. sen selâmı kes gelin ** 9* AġE VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Ay dm ALTI KIZLAR Aştk Haşan ġu benim karĢımda duran Altı kızlar. kimler ağlasın Yürek yarasını kimler bağlasın Bayram geldi diye oynuyor kızlar Yâri düĢününce yüreğim sızlar Karalar geyinmiĢ gökte yıldızlar Ya ben ağlamayım. pullu gelin. altı kızlar Altı kızın biri Melek Dünya döner çarkı felek Yeter eylediğim dilek Altı kızlar. has gelin Ayağını nokta nokta bas gelin Ben evliyim. has gelin Ayağını nokta nokta bas gelin Ben evliyim. ben gider oldum Sakın kızlar edepsize varmayın Aslı'm kaçmıĢ. sen selâmı kes gelin Suya gider. sen selâmı kes gelin Ayağına geymiĢ sarı ediği Ağlayı sızlayı aĢtı gediği Yine mı oldu düĢmanların dediği Allı gelin. üstü sedef döĢeli Uç gün oldu ben yârimden ĢaĢalı Bilmez misin benim sana yandığım iki elim koynumda mahrum kaldığım Allı gelin. altı kızlar Altı kızın biri inci Odur güzellerin genci Koynunda iki turuncu Altı kızlar. altı kızlar &ltı kızın biri Ümmü Altı kızlar. etekleri belinde Doldur doldur ver içeyim elinde Bilmez misin benim sana yandığım iki elim koynumda mahrum kaldığım Allı gelin. altı kızlar . has gelin Ayakların nokta nokta bas gelin Ben evliyim. pullu gelin.Yârin sevgileri ciğeri dağlar Ya ben ağlamayım. su testisi elinde Al geyinmiĢ. ben gider oldum Tuz ekmek yediğim kavım kardaĢlar Nedir bu feleğin ettiği iĢler Gözümden akıttım kan ile yaĢlar Gelin helâl laĢın. altı kızlar Altı kızın biri Meryem Etti gönülleri sersem Ya ben oldum ona hemdem Altı kızlar. kardeĢler Gelin helâl laĢın. gümüĢ kazma ile BĠR HAMAM YAPTIRDIM Bir hamam yaptırdım altı köĢeli Altı mermer.

Ezgisi Aydın’dan alnnan gibidir. seni orda eğler var Gurbet ilde kırılmaz bir zencir var Kitli kalsın gurbet ilin kapısı Atım yanaĢmıyor binek taĢma Elim ulaĢmıyor eyer kaĢına Anam attın beni dağlar baĢına Kitli kalsın gurbet ilin kapısı Altın tas içinde kınam ezildiGümüĢ taraklarda zülfüm dizildi Ak alnıma kara yazı yazıldı Kitli kalsın gurbet ilin kapısı Yârim Ġstanbul‟da mesken mi tuttun Gördün güzelleri beni unuttun Sılaya gelmeğe yemin mi ettin Kitli kalsın gurbet ilin kapısı Dividin belinde. güzel Eminem Güzel gözlerini süzen Eminem Eminem gidiyor sabah suyuna Al fistan kestirdim ince boyuna Olam kurban Eminemin huyuna Eminem Eminem. bin daha değer Eminem Eminem. hanım Eminem Gel otur yanıma. GURBET ĠLĠN KAPISI Ak sıvadan odamızın yapısı Böyle molur yâr sevenin hapisi Kahrolsun düĢmanlarımın hepisi Kitli kalsın gurbet ilin kapısı Ah neyleyim aramızda dağlar var Beni burda.. hanım Eminem Gel otur yanıma. ayna dizinde Destanlar okunur elâ gözünde iĢkilim erirken beyaz yüzünde Eminem Eminem. Doğrusu bizim verdiğimiz olup «Kerem Ue Aslı» hikâyesinde vardır. n'emsin Eminem (*) Gözümün içinde nemsin Eminem (**) Eminem oturmuĢ kendini över Altın saç bağları topuğu döver Bin altın vermiĢim. canım Eminem KarĢı dağda yeĢil buğday ekili Eminemin top top olmuĢ kâkülü Eminem olmuĢtur kızlar vekili Eminem Eminem. canım Eminem * * * (*) n’emsin : neyimsin (vezin için böyle) (••) nem : yaĢ.Altı kızın biri Dudu Odur güzellerin kutbu Kerem de coĢtu delirdi Altı kızlar. * * ** E M Ġ N E M Eminem oturmuĢ taĢın üstüne TaramıĢ zülfünü kaĢın üstüne Selâmın gelirse baĢım üstüne Eminem Eminem. BĠR GELĠN Gel de dostun bahçesinde gezelim Kimin karĢısından geldi bir gelin Aman gelin. aslan Eminem Gel otur yanıma. i . kirpiğin keman Top zülüfleri sardığım zaman Gamze okun sineme vurdu bir gelin' Gönül farımadı güzel‟sevmeden Ak göğsün bendi geniĢ düğmeden Gel sarılalım anan da duymadan Tenhada Ģeftali verdi bir gelin . güzel Eminem Güzel gözlerini süzen Eminem Eminem oturmuĢ gül ile oynar TaramıĢ zülfünü. tel ile oynar Seher serininde yel ile oynar Eminem Eminem. yaslan Eminem AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Eminem oturmuĢ. kalemin mi yok Sılaya gelmeğe meramın mı yok . dedim ben de ağladım Gözümün yaĢını sildi bir gelin A kuzum yanağın dertlere derman KaĢların yav olmuĢ. altı kızlar (*) * ** (*) Aydm’dan alınmıĢ bu türkünün eksik bir benzeri vardır.

yandı yürek Sağ yanında hazır gerek Salı yârdan ayrılanın * *♦ AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BENZER ġu karĢıda bir kız gördüm Boyu selvi dala benzer Yanında bir gelin vardır Tomurcuklu güle benzer Ġncidir o kızın diĢi Hilâldir gelinin kaĢı Kız kafeste dudu kuĢu Gelin bir bülbüle benzer Kız için de gönlüm hasta Gelin bir acayip nesne Kız baharlı Ģerbet tasta Gelin ravaklı bala benzer * ** AY DOĞAR Ay doğar aĢmak ister Gül yanak yaĢmak ister Benim Ģu garip gönlüm Yâre kavuĢmak ister Of kaderim böyle Böyle var yâre söyle Kar yağar alçaklara Savrulur saçaklara Allah neler yaratmıĢ Sığmıyor kucaklara Bas bas bas gidelim Gidelim yolda bayram edelim ÇARġAMBAYI SEL ALDI ÇarĢambayı sel aldı Bir yâr sevdim el aldı KeĢke sevmez oiaydım Elim koynumda kaldı Ah ne imiĢ ne imiĢ Kaderim böyle imiĢ Kimse sevda çekmesin AteĢten gömlek imiĢ ÇarĢamba yollarında Bilezik kollarında Yavrgm seni tanırım Pınarın yoHarında Ah dağlar. yeĢil dağlar Sevdiğim yaman ağlar Kimse sevda çekmesin AteĢten gömlek imiĢ K.Hakkın buyruğuna uyanın mı yok Kitli kalsın gurbet ilin kapısı AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BU GELĠN Irmak kenarında esvap yuyanlar Yolcuyu yolundan eğler bu gelin Kaldır nikabını yüzün göreyim Yolcuvu yolundan eğler bu gelin Benim Aslı'm cennetteki huridir Bir ah çeksem dağlar taĢlar eridir Kız Allahı sever isen geri dur Yolcuyu yolundan eğler bu gelin Bir ah çeksem dağlar taĢlar iniler Nedir sinendeki bu siyah benler Kınalı parmaklar ne güzel eiler Yolcuyu yolundan eğler bu gelin Gelinin lebleri söyler hayatı Yüzün görmek değer dünya kıymeti Kız Hakkı seversen verme zahmeti Yolcuyu yolundan eğler bu gelin Benzer Aslı'm cennetteki huriye Hû çekende dağlar taĢlar yürüye Dertli Kerem bu yollarda çürüye Yolcuyu yolundan eğler bu gelin YARDAN AYRILAN Hey ağalar böyle molur Hali yârdan ayrılanın iner ummana dökülür Seli yârdan ayrılanın Gökte turnalar çekilir Ġner yerlere dökülür On beĢ yaĢında bükülür Beli yârdan ayrılanın Turnalar havadan geçer Mah yüzlere nurlar saçar Ah ile vah ile geçer Günü yârdan ayrılanın Gül dikensiz bitmez imiĢ Bülbül gülsüz ötmez imiĢ ĠĢe güce yetmez imiĢ Eli yârdan ayrılanın Karacaoğlan. geçmez dilek AteĢ aldı.ıranfilim. huysuzum . uykusuzum Girsem yârin koynuna Elim durmaz. susuzum Kaç gündür.

AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KALENĠN ARDINDA Kalenin ardında üç ağaç incir Elimde kelepçe. ben yaralıyım Elâlem al geymiĢ. boynumda zencir Çekme zencirleri kollarım incir Atma bu taĢları. Sarılar Köyü nde Hüseyin Kırmıagül den «Sefil Ali» mahlası adına oldukça değiĢik olarak alınmıĢ ise de doğrusu yukarıda verildiği gibi Karacaoğlan’ındır (bak. ben karalıyım Kaleden kaleye Ģahin uçurdum Ah ile vah ile ömrüm geçirdim Yâr bize gelende Ģerbet içirdim Atma bu taĢları. ben sevdim onu Atma bu taĢları. beyazdır donu El ne derse desin. Cahit Öztelli. ben karalıyım Kalenin ardında bir taĢ olaydım Gelene geçene yoldaĢ olaydım Baası qüzele kardaĢ olaydım Atma bu taĢları. ben karalıyım . Karacaoğlan). ben karalıyım Kalenin ardında ben gördüm onu Mavidir Ģalvarı.Ah ne imiĢ ne imiĢ Kaderim böyle imiĢ Kimse sevda çekmesin AteĢten gömlek imiĢ * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ GĠDE GĠDE Gide gide yarelerim dirildi Gitme dedi yâr boynuma sarıldı Bize kısmet gurbet ilde verildi ġu hasretlik yaman büktü belimi Yaradan Hak sen bilirsin halimi Derelerden su gelir boydan boya Güzel arar isen bak bizim soya Muradım değildir zulmetmek yâre ġu hasretlik yaman büktü belimi Yaradan Hak sen bilirsin halimi * * * TAKARDIM GÜLÜMÜ ilkyaz eyyamında gördüm düĢümü Mevlâm kâr eyledi aldı eĢimi O yârin dizine koysam baĢımı Koyardım baĢımı ar olmasaydı AĢardım Balkanı kar olmasaydı CoĢkun sular gibi çağlayıp aksam Yemesem içmesem yüzüne baksam O yârin göğsüne bir ak gül taksam Takardım gülümü ar olmasaydı AĢardım Balkanı kar olmasaydı CoĢkun sular gibi çağlayamadım Gittin de ardından ağlayamadım Sana bir sözüm var söyleyemedim Söylerdim sözümü ar olmasaydı AĢardım Balkanı kar olmasaydı 100 GÖNÜL GURBET ĠLE VARMA Gönül gurbet ile varma Ya gelinir ya gelinmez Her dilbere gönül verme Ya sevilir ya sevilmez Yöğrüktür bizim atımız Yardan atlattı zatımız Gurbet ilde kıymatımız Ya bilinir ya bilinmez Bahçenizde nar ağacı Kimi tatlı kimi acı Gönüldeki dert ilâcı Ya buiunur ya bulunmaz Deryalarda olur bahri Doldg. ben yaralıyım Elâlem al geymiĢ. ben yaralıyım Elâlem al geymiĢ. Emrah’ın olarak da söylenirse de yanlıĢtır.r ver içem zehri Suna'm gurbet ilin kahrı Ya çekilir ya çekilmez Karacaoğlan düĢse yola Bülbül fiğan eder güle GüzeJ sevmek bir sarp kale Ya alınır yâ alınmaz (*) * * * (*) Bu türkü Gaziantep . ben yaralıyım Elâlem al geymiĢ.

Yemen'de Acap sevdiğimin eĢi var mola Karacaoğlan der ki. Çin'de Maçin. gölekte Altın küpe Ģan veriyor kulakta Peride. bir hoĢça gezsem Ben senin derdini çekemem gönül * * * Yavru. beĢ ardıma bakarım Gözlerimden kanlı yaĢlar dökerim Hem ayrılık hem gurbetlik çekerim Alıp seni hangi diyara gidem Sensiz yârim Ģu eihanda ben nidem AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Demirciler demir döver. kaz mı istersin Tomurcuk memeli kız mı istersin Ben senin derdini çekemem gönül Çıkıp yücelere bakmak istersin CoĢkun sular gibi akmak istersin Her güzelle yatıp kalkmak istersin Ben senin derdini çekemem gönül Karacaoğlan der. kervanlar bozam Geyinsem. kuĢansam. okuyam yazam KeleĢ değilim ki. bir ben Sakın benli dilber. bir ben 104 Hançer almıĢ destine Beni öldürmek kasdına Beyaz gerdanın üstüne Yâre bir ben gerek. gezer gezer gelirsin An gibi her çiçekten alırsın Nerde güzel görsen orda kalırsın Ben senin derdini çekemem gönül Santur mu istersin. bir ben (*) ♦ ** Bir yavruyu sevdim gölde. hörüde. bir ben Karacaoğlan çaresi ne Melhem vurun yaresine Ġki kaĢın aresine Yâre bir ben gerek. saz mı istersin Ördek mi istersin.DUDU TÜRKÜSÜ Su içtim yudum yudum Gel benim nazlı Dudum iki dünya bir olsa ġensin benim umudum Su akar kütüğünden Bulanır köpüğünden ipek olsam dolaĢsam Dudumun topuğundan Su akar lüle lüle Yâr geür güle güle Elinde sırmalı mendil Terini sile sile * ** ġU CĠHANDA Çıkıp bahçelerde salınmaz mısın Gonca güller gibi salınmaz mısın Sen benim halimden anlamaz mısın Alıp seni hangi diyara gidem Sensiz yârim Ģu cihanda ben nidem Bir giderim. derde derede Yandı ciğer kebab oldu orada Ol güneĢin doğup battığı yerde Acap sevdiğimin eĢi var mola * ** . gölekte Mehdi çıkar derler âhir zamanda Hindistan‟da. güzel olmak için Yâre bir ben gerek. tunç olur Sevip sevip ayrılması güç olur Ben gidersem senin halin nicolur Alıp seni hangi diyara gidem Sensiz yârim Ģu cihanda ben nidem * ** Deli gönül. bir ben ÂĢık aklın almak için Yâre bir ben gerek. sakın Çifte hamayili takın Gözün kuyruğuna yakın Yâre bir ben gerek. gökte melekte Acap sevdiğimin eĢi var mola Bir yavruyu sevdim gölde.

murat kapısı Aldı beni güzellerin kokusu Kokar menevĢesi. gamlanma * ** ġu benim mekânım. taĢına Ulu cami'erde kandil baĢına Altın fener yanar. gamlanma Yiğit yiğidin yoldaĢı At yiğidin öz kardaĢı Sağlıktır her iĢin baĢı Gamlanma gönül. 105 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Koyun meler. Ģu benim yolum Aradım yuvayı. kuzu meler Sular hendeğine dolar Ağlayanlar bir gün güler Gamlanma gönül. gamlanma Nacar Karacaoğian naçar Pençe vurup göğsün açar Kara gündür gelir geçer Gamlanma gönül. eğlendim kaldım Kokar menevĢesi.(*) Bu güzel türkünün değiĢik benzeri «eski türküler» bölümündedir. gülü Bursa'nın * * * Nedendir de kömür gözlüm nedendir ġu geceki benim uyumadığım Çetin derler ayrılığın derdini Avrılık derdine doyamadığım Dostun bahçesine yad eller dolmuĢ Gülünü toplarken fidanın kıtmıĢ ġunda bir kötünün koynuna girmiĢ ġu benim sevmeğe kıyamadığım Kömür gözlüm seni sevdim. gamlanma Yiğit yiğide yâr olur Kötülerde ham süt olur Kara gün ömrü az olur Gamlanma gönül. Bursa'da buldum Güzeller çok imiĢ. gülü Bursa'nın Hak'tan mı olur bu yerlerin yapısı Evliya mekânı. gamlanma Yiğit yiğide yad olmaz Eyilerde ham süt olmaz Bin kaygu bir borç ödemez Gamlanma gönül. ömrümün van Ağustosta erir dağların karı Günde on beĢ kere görürdüm yâri Simdi karĢılardan bakan ben oldum Dağ basında bir topacık kar idim Gün vurdu da ılgıt ılgıt eridim Evvel en kıymetli yârin ben idim ġimdi karĢılardan bakan ben oldum * * * YÖRÜKLER YAYLASI Yörükler yaylasında yaylayamadım Divane gönlümü eğleyemedim Derdimi kimseye söyleyemedim Yaylamam yaylada yâr olmayınca Yaylamam yaylada kar olmayınca Yörükler yaylasında süt bakır bakır . mumu Bursa'nın Karacaoğlan der ki. insem bağına Arkamı da verdim KeĢiĢ Dağı'na Yüzümü sürdüm ak gerdanın ağına Kokar menevĢesi. sakındım indim ha? bahçeye güller Ģokundum Bilmiyorum nerelerine dokundum Belli bir haberin alamadığım Karacoğlan der ki. gülü Bursa'nın Hak nazar eylesin PınarbaĢı'na Cevahir yağar toprağına. yandım ben öldüm Her deliliği ben kendimde buldum Dolanıp da kavil yerine geldim Kavil yerlerinde bulamadığım 107 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ A fyon YÜRÜ GÜZEL Şükrü Hanlt Yürü güzel yürü saçın sürünsün Sürünsün de bellerine bürünsün Evveli benimdin. Ģimdi kiminsin ġimdi karĢılardan bakan ben oldum Yürü güzel yürü.

öptüm yüzünü Elde bâde. belde Ģalvar oynar Oynar gâvur kızı. alı neylesin Al yanak üstüne Ģalı neylesin Bu yosmalık varken malı neylesin Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim Üç köyün içinde Ģanlı Zeynebim Zile‟nin yolları dardır geçilmez Soğuktur suları bir tas içilmez . yollarım ırak Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim Üç köyün içinde Ģanlı Zeynebim Zeynebin alı var.Yörükler kızının gözleri çakır GÜIQ de bülbül konmuĢ ne güzel Ģakır Yaylamam yaylada yâr olmayınca Yaylamam yaylada kar olmayınca * ** EVLERĠNĠN ÖNÜ 108 HALĠME Halimeyi samanlıkta bastılar ġalvarını gül dalına astılar Gecesini bin beĢ yüze kestiler Elde bâde. dıĢarım serin Zeyneb‟i ettiler bu hafta gelin Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim Üç köyün içnde Ģanlı Zeynebim Zeynebe yaptırdım altından tarak Tara da zülfünü omzuna bırak GörüĢmek isterim. 109 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Z E V N E B Ġ M ®*vas Muazzez T ürüng Zeynep bu güzellik var mı soyunda Elvan elvan güller kokar koynunda Ramazan ayında bayram gününde • ' • Zeynebim Zeyrıebim anlı Zeynebim Üç köyün içinde Ģanlı Zeynebim Söğüdün yaprağı narindir narin Ġçerim yanıyor. aman oynar Muhabbeti de aman candan kaynar Halimenin samanlıktır sarayı AlıĢmıĢ liraya. almaz parayı HaĢan ÇavuĢ bulmuĢ seni arayı Uzat ellerine kına yakayım Gerdanına beĢibirlik takayım Sen salın da ben boyuna bakayım Halimenin yolda buldum izini Duman sandım Ģalvarının tozunu Açtım yaĢmağını. belde Ģalvar oynar Oynar gâvur kızı Halime Bak bir de benim halime * ** I! (*) HaĢan ÇavuĢ : Halimeyi basan jandarma çavuĢu.

Çıkabilsem Ģu dağların baĢına Dertlerimi yazabilsem taĢma Ben vuruldum nazlı yârin kaĢına Gel sarılalım. benim yârim hangisi Orta boylu ne de ince bellisi Gel sarılalım. uzun yolun selvisi Ben de bilmem. Azerbaycan'ı Kendime bir uygun yâr bulamadım ÂĢık olan neyler malı. sen yıkarsın bendimi Aman aman sürmelim aman Çırpını çırpını yuvadan uçtum Ağlayı ağlayı gurbete düĢtüm Aman aman sürmelim aman Sürmeli giderse ben de giderim O kızın uğruna bir kan ederim Aman aman sürmelim aman * ** 111 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ SÜPÜRGE Erzincan Derleyen M.Anadan geçilir. Sartsözen Süpürgesi yoncadan Beli gayet inceden Ben seni sakınınm Yerdeki karıncadan Vay bana vaylar bana Yfl oldu aylar bana Susadım su isterim Su vermez çaylar bana Süpürgesi sekleme Yâr göğsün ilikleme Benden sana fayda yok KöĢe baĢı bekleme Ali'm ĢaĢırdın beni AĢka düĢürdün beni AĢk adamı ağlatır Dert adamı söyletir * ** GÖZLERĠNE VURGUNUM Çıkabilsem Ģu mahpustan saraya (*) Davacılar dizilmiĢler sıraya Kimsem yoktur gelse girse araya Gel sarılalım. mahkeme. yoldan geldim yorgunum Sevdiğimin gözlerine vurgunum (•) Saray: Burada hükümet konağı. yoldan geldim yorgunum Sevdiğimin gözlerine vurgunum Uzun olur. yoldan geldim yorgunum Sevdiğimin gözlerine vurgunum YÂR BULAMADIM Gönül hasret çeker yâri görmeğe Diken engel oldu yol bulamadım Gezdim Gürcistan'ı. yârdan geçilmez Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim Üç köyün içinde Ģanlı Zeynebim ** 110 SÜRMELĠ Sürmelimin kaĢlarına mailim aman Ayda yılda selâmına kailim aman Aman aman sürmelim aman Senin gibi iki dinli değilim iki dinlilere kul ettin beni Aman aman sürmelim aman Serpil serpil yağan kar mola Çırpını çırpını gelen yâr mola Aman aman sürmelim arnan Açsam yorganını girsem koynuna Acap yârim sefa geldin der mola Aman aman sürmelim aman Kahbe felek değirmenin döndü mü Ben yaparım. akçayı Güzel olan neyler bağla bohçayı Hasta gönlüm için gezdim bahçayı Hiç bir el değmemiĢ nar .

sen uyandır yârimi Çıkabilsem sarayının köĢküne Can boyanır amber ile misk'ine Seni beni yaradanın aĢkına ġakı bülbül.bulamadım Çağır benim yâranım. dar olsun Üzerinde lâle sümbül zâr olsun Bana acımayan Allahtan bulsun Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı * ♦ * (•) Gaz: Lamba (burada). sen uyandır yârimi Sabah olsun ben bu yerden gideyim Garip bülbül gibi feryat edeyim Sen dururken ya ben kime gideyim ġakı bülbül. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ UYANDIR YARĠM! Sabah oldu tan yerleri atıyor Bütün kuĢlar destur almıĢ ötüyor AyĢeciğim odasında yatıyor ġakı bülbül. var uyandır yârimi Ben kıyamam. var uyandır yârimi Ben kıyamam. yayımı astım Yağmur ile yağdım.mercan mıdır diĢleri ġu Sille'nin ortasında kahveler içer içer sarhoĢ olur efeler ġu Sille'nin minaresi tahtadan Benim hasmım ak sakallı softadan ġu Sille'nin minaresi mercandan Sen doldur ver. ben içeyim fincandan ġu Sille'den gece geçtim görmedim Acı tath sular içtim ölmedim Benim imiĢ. çağır dostum Elimden okumu. var uyandır yârimi Ben kıyamam. kime neyleyim Bizim ilde lâle. kerem et t ** (*) Konya merkezine bağlı bucak. sen uyandır yârimi ♦ KADER BÖYLE ĠMĠġ Bizim ilin koyunları kuzular Derdim artar. yel ile estim Bu yanan gönlüme kar bulamadım 113 AġK VE DUYGU ‘TÜRKÜLERĠ SĠLLE* TÜRKÜSÜ ġu Sille nin ufak tefek taĢları Bir omuzdan bir omuza saçları inci midfr. Ģimdi böyüdü Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı Mezarımı derin kazın. ben o yâri bilmedim ġu Silleye vardım koyun yaymağa DüĢmanlarım geldi beni döğmeğe Sarı altın bozdurdum beyaz kaymağa ġu Sillenin odaları kiremit Yandım kızlar elinizden. kime neyleyim AVRiLiK 3ĠB! DERT OLMAZ Dünyayı gezdim dolaĢtım Ayr'hk gibi dert olmaz Tatlı canımdan . AL BAġIMDAN SEVDAYI AkĢam olur hep beyazlar giyersin Sabah olur gözlerini süzersin Bana nispet eller ile gezersin Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı AkĢam oldu yakamadım gazımı* Kadir Mevlâm böyle yazmıĢ yazımı Sevemedim bir kerecik kuzumu Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı Serin ırmakların yeĢil söğüdü Yârim anasından almıĢ öğüdü Evvel küçücüktü. yaralarım sızılar Anayı babayı gönül arzular Kader böyie imiĢ. sümbül top biter Bülbülün yavrusu firkatti öter Sılada sevdiğim gözümde tüter Kader böyle imiĢ.

emelerim Gönül sevmez değmelerin ĠliklenmiĢ düğmelerin Çözer Elif Elif diye evlerinin önü * ** GÖNÜL SENDEN AYRILIR MI Ne ağlarsın kömür gözlüm Gönül senden ayrılır mı Bu güzelik sende varken Gönül senden ayrılır mı Güzeller gelse bu hana Güzelde olmaz bahane PadiĢah olsan cihana Gönül senden ayrılır mı Hep güzeller bura gelse ÂĢıkın halinden bilse Cümle âlem dilber olsa Gönül senden ayrılır mı Nazlı civanım gelince Gonca güllerin derince Ya sen ya ben ölmeyince Gönül senden ayrılır mı ♦ #* BĠN YAġASIN KarĢımda salınıp duran Benli dilber bin yaĢasın Kollarını boynuma salan Nazlı dilber bin yaĢasın 119 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Kulak verdim sadasma Kail oldum kazasına Ben garibin hanesine Gelen dilber bin yaĢasın Gitti haremden. Amanın vallahi Severim billahi Çekerim silâhı Vururum tallahi. * ** GÖNÜL SENDEN AYRILIR MI Ne ağlarsın kömür gözlüm Gönül senden ayrılır mı Bu güzelik . bakarım Sinemi oda vakarım Admı demeye korkarım Nazlı dilber bin yaĢasın ġu dilberin oyununa Günahı kendi boynuna Ak kollarını boynuma Saran dilber bin yaĢasın * ♦ * AMANIN VALLAHĠ Elazığ Bahçede miĢmiĢ Sararıp vere düĢmüĢ Sevdiğim köylü kızı Aklıma düĢmüĢ.usandım Ayrılık gibi dert olmaz Haçan döndüm yâre baktım Gözümden kanlı yaĢ döktüm Gezdim her belâyı çektim Ayrılık gibi dert olmaz Hilâl kaĢı keman değil Zülfü âhir zaman değil Be yârenler yalan değil Ayrılık gibi deıt olmaz Kullar baĢına gelmesin Kimse aöz yaĢı silmesin Hak düĢmanıma vermesin Avrılık gibi dert olmaz Bana inanmayan varsın ÂĢık'ın yüreğini yarsın Neler çektiğini görsün Ayrılık gibi dert olmaz AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ELĠF TÜRKÜSÜ incecikten bir kar yağar Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuĢ Gezer Elif Elif diye Elif'in uğru nakıĢlı Yavru balaban bakıĢlı Yayla çiçeği kokuĢlu Kokar Elif Elif diye Elif kaĢlarını çatar Gamzesi sineme batar Ak elleri kalem tutar Yazar Elif Elif diye Evlerinin önü çardak Elif'in elinde bardak Sanki yeĢil baĢlı ördek Yüzer Elif Elif diye Karacaoğlan.

kuru nane Aman. Öyledir öyle Kız derdini söyle Arayıp bulamazsan Gönlünü eyle Amanın vallahi Severim billahi Çekerim silâhı Vururum tallahi. ne sen geldin imane Odalara. kül oldum yane yane Ne ben öldüm kurtuldum Aman. küçük hanım odalara vay ġimdi de rağbet modalara vay. EVLERĠNĠN' ÖNÜ . Amanın vallahi Severim billahi Çekerim silâhı Vururum tallahi. Odalara. * 121 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Avnı 0zbenh YAġ NANE Kastamonu YaĢ nane. 9 'i 120 Bahçede bal var Sende bir hal var Anama yalvar Onda çok iĢ var. küçük hanım odalara vay ġimdi de rağbet modalara vay.sende varken Gönül senden ayrılır mı Güzeller gelse bu hana Güzelde olmaz bahane PadiĢah olsan cihana Gönül senden ayrılır mı Hep güzeller bura gelse ÂĢıkm halinden bilse Cümle âlem dilber olsa Gönül senden ayrılır mı Nazlı civanım gelince Gonca güllerin derince Ya sen ya ben ölmeyince Gönül senden ayrılır mı * ** BĠN YAġASIN KarĢımda salınıp duran Benli dilber bin yaĢasın Kollarını boynuma salan Nazlı dilber bin yaĢasın 119 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Kulak verdim sadasına Kail oldum kazasına Ben garibin hanesine Gelen dilber bin yaĢasın Gitti haremden. Bahçede iğde Dalları hep yerde Sevdiğim küçük kızın Gönlü de kimde ? Amanın vallahi Severim billahi Çekerim silâhı Vururum tallahi. bakarım Sinemi oda vakarım Admı demeye korkarım Nazlı dilber bin yaĢasın ġu dilberin oyununa Günahı kendi boynuna Ak kollarını boynuma Saran dilber bin yaĢasın * * * AMANIN VALLAHĠ Elasığ Bahçede miĢmiĢ Sararıp vere düĢmüĢ Sevdiğim köylü kızı Aklıma düĢmüĢ. Amanın vallahi Severim billahi Çekerim silâhı Vururum tallahi.

nerdesin Kal-dır camın perdesin Diyeceğim çok amma da Pek kalaba yerdesin. Vay vay vay vay pambuğum Edasına yandığım Seni hasta diyorlardı Nasıl oldun sevdiğim Vay nerdesin. HHMHHHH 124 Güvercinim uyur mu Çağırsam uyanır mı (yâr yandım aman aman aman ayrılamam) Misket orda ben bur-tia (aman aman aman) Buna can dayanır mı ? A benim haa yârim BaĢımın tacı yârim Eller bana acımaz Sen bari acı yârim. * * * MĠSKET Güvercin uçuverdi Kanadın açıverdi (yâr yandım aman aman ayrılamam) Elin oğlu değil mi (aman aman aman) Sevdi de kaçıverdi. Vay vay vay vay pambuğum adasına yandığım Seni hasta diyorlardı Nasıl oldun sevdiğim Kara poĢuna kurban Çatık kaĢına kurban Yalınız sana değil de ArkadaĢına kurban.122 Keskin BU GÜN AYIN IġIĞI Hac\ Taşan Bu gün ayın ıĢığı Elinde bal kaĢığı Gine nerden geliyon da Mehlenin yakıĢığı. A benim aslan yârim Duvara yaslan yârim Duvar cefa götürmez Sineme yaslan yârim. ne olur Sevda sırınan olur Gözdür âlemi gezer de Gönül birinen olur. Vay vay vay vay pambuğum Edasına yandığım Seni hasta diyorlardı Nasıl oldun sevdiğim Vay ne olur. Caminin müezzini yok Ġçinin düzeni yok (yâr yandım aman aman ayırlamam) Çok memleketler gezdim (aman aman aman) . Vay vay vay vay pambuğum Edasına yandığım Seni hasta diyorlardı Nasıl oldun sevdiğim 123 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KarĢıdan geçti gelin Elinde testi gelin Gitme bir yol göreyim de Gençliğim geçti gelin.

.. Daracık daracık sokaklar Misket Ģeker topaklar Pul pul olsun dökülsün Kız seni öpen dudaklar. Caminin ezan vakti Ġçinin düzen vakti (yâr yandım aman aman ayrılamam) Ben Misket'i yitirdim (aman aman aman) Sonbahar gazel vakti. Hopladım Dinek bağa Atmm değdi yaprağa Kız ben seni almazsam Girmem kara toprağa 126 KABAĞI BOYNUMA TAKARIM l. Güzelleri çoktur da hep yeni yeter efendim KaĢının üstünde keman görünür... ben kaymak Haydi yiyelim parmak parmak hey * ** (*) Birinci mısradaki «kabak» sözünden Ģu anlaĢılıyor: eskiden su 1 tabağından basit bir saz aleti yapıp boyunlarına asıp çalarlarmıĢ... Aynam düĢtü yerlere KarıĢtı gazellere Tabiatım kurusun Bakarım güzellere. Anadoluda bir «dıngıldamak» sözü vardır ki. hey Aman odaları köĢeli Haydi içi mermer döĢeli hey Küçük hanım geliyor vay vay Aman eli billûr ĢiĢeli hey Aman linga linga lin kabak Haydi açılır bâdi sabah ... 125 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BĠTER KIRġEHĠRĠN GÜLLERĠ Kırşehir Biter KırĢehirin gülleri biter etendim ġakıyıp dalında bülbüller öter.. Gökte yıldız sayılmaz Çiğ yumurta soyulmaz Üçer avrat almayan Hiç erkekten sayılmaz.Misket'ten güzeli yok. onya Kabağı* da boynuma takarım.. aman Hovardayı gözünden çakarım.. Bu sözden türkünün oldukça eski olduğu da anlaĢılıyor.. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KUġ BURNU *■ us burnuyu budarlar Haydah ıĢgın sürmesin deyi Bizi burdan kovarlar Haydah güzel sevmesin deyi Kız geline bak geline Kınalar yakmıĢ eline Gelin kurban olayım Seni bana verene Havuz baĢı su baĢı Haydah ben istemem onbaĢı Olursa çavuĢ olsun Haydah dosta düĢmana karĢı Kız geline bak geline Kınalar yakmıĢ eline Gelin kurban olayım Seni bana verene . KavuĢtaklarda görülen «linga linga» sözlerinin doğrusu «dinga dinga» olmalıdır. hey Aman sen Ģeker ol. hey Senin de gibi çapkınları Aman pazarlarda satarım hey Aman linga linga Iin kabak Haydi açılır bâdi sabah. Sebep aman amanın Efendim aman. hey Aman sen Ģeker ol. Gülüm aman amanın Sebep aman amanın Efendim aman. Gülüm aman amanır. ben kaymak Haydi yiyelim parmak parmak.. herhangi bir Ģeye vurulduğa zaman çıkan ses demektir..

Aman Ģeker oğlan Yandım Ģeker oğlan Anasına küsmüĢ Damda yatar oğlan. sen de dolan gel gediğe Fistan aldım endazesi on yediye * ** (•) OnbeĢli: Milâdî tarihi almadan önce rûmî denilen tarih kullanılırdı. Aman Ģeker oğlan Yandım Ģeker oğlan Anasına küsmüĢ Damda yatar oğlan. Aman Ģeker oğlan Yandım Ģeker oğlan Anasına küsmüĢ Damda yatar oğlan. Kayadan bakan oğlan Kâkülü sarkan oğlan Gece gelme gündüz gel Horozdan korkan oğlan. milâdi 1897 dir Böylece de türkünün çıkıĢ zamanı anlaĢılıyor. Ģafak attı Daha yalvarayım mı Kız geline bak geline Kınalar yakmıĢ eline Gelin kurban olayım Seni bana verene EVLERĠNĠN ÖNÜ 128 ġEKER OĞLAN A tıkar» Kayada gezen oğlan Edası güzel oğlan Beni sana vermezler Sarı altın kazan oğlan. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Ayağında yemeni Yedi dağın çimeni Oğlan sıkma sinemi C35:r:rım ninemi. . sen de dolan gel gediğe Fistan aldım endazesi on yediye Gıdiyom gidemiyom Sevdim terk edemiyom Sevdiğim pek gönüllü Gönlünü edemiyom Aslan yârim kız senin adın Hediye Ben dolandım. Burada da rûmî tarihe göre 1315 de doğan gençler demek isteniyor ki. Kayaya koydum kutu Herkes yârine mutu (mdtiî Gelinler tatlı yesin Kaynanalar semizotu.Denize dalavım mı Haydah bir balık alayım mı Ay doğdu. sen de dolan gel gediğe Fistan aldım endazesi on yediye Giderim ilinizden Kurtulam dilinizden YeĢil baĢ ördek olsam Su içmem gölünüzden Aslan yârim kız senin adın Hediye Ben dolandım. Aman Ģeker oğlan Yandım Ģeker oğlan Anasına küsmüĢ Hamda yatar oğlan. Askere doğum yılları bildirilerek çağırılırdı. 130 ONBEġLĠ Tokat Haindi Tüfekçi Hey on beĢli on beĢ Tokat yolları taĢlı OnbeĢliler gidiyor Kızların gözü yaĢlı Aslan yârim kız senin adın Hediye Ben dolandım. GiRDĠM YARĠN BAHÇESĠNE Remsiye Ataman Girdim yârin bahçesine Gül açılmıĢ güle güle Yanağında bir gül açmıĢ Haber verin bülbüllere Demeyin balam demeyin O niĢanlı kız sezer Vallahi vâr hilâfım yok Bu canım yanar tüter Girdim yârin bahçesine Gül dibinde gül belek Yanakları al kırmızı Ebruları mor ipek Demeyin balam demeyin O niĢanlı kız sezer Vallahi yâr hilâfım yok Bu canım yanar tüter.

Hemi güzel. Sartsözen yevin A kol .AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Bünyan Tekirdağ DAMA ATTIM DEĞNEKLERĠ Adnan Tıirkiizu Dama atım değnekleri Yâr döne döne Giz ürküttüm leylekleri Anteb'e varamadım TaĢlı bayır bağ olur mu Kara salkım ağ olur mu KomĢu gizini sevenin Yüreğinde yağ olur mu * * * BAHÇELERDE BÖRÜLCE Hikmet Tuncer Bahçelerde börülce Oynar gelin görümce Oynasınlar bakalım Bir araya gelince Bahçelerde eğrelti Oynarlar iki elti ikisi de bir boyda Bulunmuyor kıymeti Bahçelerde kara taĢ Oynarlar kardaĢ kardaĢ ikisi de bir boyda Bulunmuyor arkadaĢ * 132 Trabzon OYNAYIN KIZ OYNAYIN Cemile Cevher Oynayın kız oynayın Durmanın ne kârı va* A bu köyün içinin Acayip bekârı var Derüle del derüle Derüle del derüle Oy kemençeci dayı Soktun gözüme yayı Kör etti gözlerimi Göremedim dünyayı Derüle del derüle Derüle del derüle Oy kemençeci dayı Sokma gözüme yayı Ben gözümden vazgeçtim Çevirsene gaydayı Derüle del derüle Derüle del derüle 133 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ DERSĠM BĠR DAĞ ĠÇĠNDE Tunceli Dersim bir dağ içinde Gülü bardağı içinde Hak Dersim'i sakiasır. hem köroe * ** Derleyen W. Bir gülüm var içinde Noldu ağama noldu Sararıp rengi soldu Ağam burdan gideli Bu yerler viran oldu Dersim'in yazıları Meliyor kuzuları Ben buraya gelmezdim Alrumın yazıları Noldu ağama noıdu Sararıp rengi soldu Ağam burdan gideli Bu yerler viran oldu * * * YASTIĞI KUġ TÜYÜNDEN Siirt _ _ Yastığı kuĢ tüyünden Bir kız sevdim köyünden Gül yüzünü göreyim Ölüyorum derdinden Siirt etrafı tepe Kar yağar sere serpe Yenile bir yâr sevdim.

bülbül kıskanıyor (diyar Mardin güzeli) Gülen yüzüne değil. kalbim çok seviyor (diyar Mardin güzeli) * ** KĠRPĠKLERĠN OK MUDUR Mardin Nezih Şense s * ** 135 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BENĠ BĠR DOST YARALADI Lâdik Cahit Çağlar Beni bir dost yaraladı beyler (hey) Çekerim yâreyi de ölmezsem eğer (canım) El vurmuĢ hançeri sinemi deler (hey) Sevdakâr olurum görmezsem eğer (canım) Eksik olmaz garip baĢın dumanı (hey) Terk ettim küfürü. kalbime batıyor (diyar Mardin güzeli) Gözlerin güneĢ midir. nereye gelir. gösterin Ben elierin kahrını çekemem Ben. buldum imanı (canım) Dost güldüreyim derken ağlattın beni (hey) Gözümden kan akar.134 BEN SUSADIM UUı Ali Rtsa Zorlu Ben susadım sular (aman) isterim Su deresi. Amanın da aman yaylaların ormanı Bulunur mu yangmjığın dermanı ġu dağların kekliğini av ettim Bir yosmayı ben kendime yâr ettim Ey sevdiğim. nerelere gideyim Günlerimi sen baĢıma yıl ettin Amanın da aman yaylaların ormanı Bulunur mu yangınlığın dermanı Kirpiklerin ok mudur. silmezsem eğer (canım) Veli m eydür. bu dert bizi almaz mı (hey) Bu hasretlik kıyamete kalmaz mı (canım) Bu yâreyi çeken bir gün ölmez mi (hey) Kendi merhem edip sarmazsa eğer (canım) Allı yazma baĢında (Yavrum) Kalem oynar kaĢında Ben bir yeni yâr sevdim (Yavrum) On üç on dört yaĢında Allı yazma bürünür (Yavrum) Ucu yerde sürünür Benim sevdiğim güzel (Acep) Nerelerde görünür ♦ ** ALLI YAZMA BAġINDA Sakarya Derleyen Ahmet Yamacı 136 Derelerin bükleri (Yavrum) ötüĢür keklikleri Hiç aklımdan çıkmıyor (Aman) Yârimin dedikleri ♦ * * KARA ÇADIR DÜZDEDĠR Kara çadır düzdedir Top zülüfler yüzdedir On iki gelin sevdim Gine gönlüm kızdadır Aman aman Eminem Yavru da güzel Eminem Aman aman Eminem Yavru da . beni yakıyor (diyar Mardin güzeli) Güllere bak güzelim. ille kendi yârimi isterim.

güzel Eminem Ġndim dereye durdum Bir çift güvercin vurdum Bir gelinin uğruna On beĢ altın bozdurdum Aman aman Eminem Yavru da güzel Eminem Aman aman Eminem Yavru da güzel Eminem Ökktş Eşkin _ 137 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Rize tlanisa YAYLANIN ÇĠMENĠNDE Yaylanın çimeninde Atı kovarım atı Gir canıma utanma Sen benim idin zati Çayırımdan yukarı Gelirsin dura dura Sen paĢa kızı mısın Ayağında kundura Ha burası ne bayır Gülü dikenden ayır Sevdalık çekenleri Kayır Allahım kayır * **■ PENCEREDE TÜL PERDE Pencerede tül perde Perdenin ucu yerde Yürek oynar. can titrer Seni gördüğüm yerde Ufacık niĢadırım Dağlan kuĢadırım Vardım diye güvenme Billâhi boĢadmm Hüseyin Dilaı «t Hüseyin Dülger 138 Malatya Penceremi açayım Gül yüzüne bakayım Eğer annen verirse Sana niĢan takayım * * * GEDMEDĠM YORULMADIM Kemal Çığrtlc Gezmedim yorulmadım(Cemil) BoĢ yere kırılmadım(Cemi!) Sana benzer dünyada(Cemil) Bir baĢka bulamadım(Cemil) Anan öle (Cemil) Baban öle <Cemil) Yetim kalasın (Cemil) Benim olasın (Cemil) Kayalıkta bir kuĢ var (Cemil) Kanadında gümüĢ var (Cemil) Yârim gitti gelmedi (Cemil) Elbet bundan bir iĢ var (Cemil) Anan öle (Cemil) Baban öle (Cemil) Yetim kalasın (Cemil) Benim olasın (Cemil) * M .

yâr gülen az Bülbüle naz. sürmeli yâr gelıyoru* KAÇMA GÜZEL Çauktrt. Ahmet Altuner Kaçma güzel kaçma ben adam yemem Gizli sırlarını ellere demem .139 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ÇAY ĠÇĠNDE DÖĞME TAġ Diyarbakır Tarık Çilemi aç Çay içinde döğme taĢ (vay vay) Gönlüm huni. sürmeli yâr geliyoru 141 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Asmanın dallan yelleniyoru Altında yosmalar eğleniyoru Hanım senin zülfün telleniyoru Arnman yâr geliyoru. gülen az O yana dönder beni Bu yana dönder beni Sol yanımda yaram var Tabibe gönder beni * ** BAKKALLAR SATIYOR KARACA ÜZÜM Rakım Ertür ve Şerif Ercan Bakkallar satıyor karaca üzüm Yalvardım yalvardım geçmedi sözüm Hani hanım. (vay vay) Orta boylu kalem kaĢ (vay gülüm vay) Oy niye niye niye (vay vay) Öldüm yâr diye diye (vay gülüm vay) Bu küçe uzun küçe (vay vay) Küçeye serdim keçe (vay gülüm vay) Hak yoluna üç kurban (vay vay) Yâr gele burdan geçe (vay gülüm vay) Oy niye niye niye (vay vay) Öldüm yâr diye diye (vay gülüm vay) Bu küçe baĢ aĢağı(vay gülüm vay) Belinde Ģal kuĢağı(vay vay) Her gün gel burdansavuĢ Çatlasın el uĢağı Oy niye niye niye Öldüm yâr diye diye * ** 140 Elazığ Edime DEMEDĠ YÂR DEMEDĠ iffet Gülgeç Demedi yâr demedi Elinde gül demedi Ya ben nasıl güleyim Yâr bana gül demedi O yana dönder beni Bu yana dönder beni Sol yanımda yaram var Tabibe gönder beni Güle naz. güle naz Bu gün seyrana çıktım Ağlayan çok. gözüm yaĢ (vay gülüm vay) Aklımı baĢtan aldı. senin o güzel yüzün Amman yâr geliyoru.

142 ÇEPER ÇEKTĠM ġovgntZ t Çevri AltıntaĢ Çeper çektim yol açtım Kızıl güle dolaĢtım Yağma yağmur. Kimi bölgelerde (—yor) yerine (—yoru) denir. eğleniyoru : eğleniyor.(memmi) Belinde Ģal kuĢağı (memmi) / Alay kalkmıĢ gidiyor (memmi) j . telleniyoru: telleniyor (tel tel oluyor). geliyoru: geliyor. . ligidir. yel esme Ben yârime kavuĢtum Kız niye niye Öldüm yâr diye diye KarĢıda elmalıklar Suda oynar balıklar Ne böyle sevda gördüm Ne böyle ayrılıklar Kız niye niye niye Öldüm yâr diye diye KarĢıda gördüm seni Gül iken derdim seni Derdin belân ben çektim Ellere verdim seni Kız niye niye niye Öldüm yâr diye diye 143 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BEYAZ GEYME TOZ OLUR Ahmet Sevinç Bolu Beyaz geyme toz olur Siyah geyme söz olur Gel beraber gezelim Muradımız tez olur Salında salında gel Haydi yavrum Dön dolaĢ gene bana gel Beyaz geyme tanırlar Seni yolcu sanırlar Zaten bende talih yok Seni benden alırlar Salında salında gel Haydi yavrum Dön dolaĢ gene bana gel Alçak ceviz dalları Sıva beyaz kolları Yâr nereden geleyim Hep sarmıĢlar yolları Salında salında gel Haydi yavrum Dön dolaĢ gene bana gel * ** 144 Bitlis MEMMĠ Niyazi Ateşli Dıdebarı üstündeyim (memmi) Dal boyun kastındayım (memmi) Erenler dua edin (memmi) Ben murad üstündeyim (memmi) Memmi hayranın oiam memmi Memmi kurbanın olam memmi Memmi yessirin oiam memmi Gök meydan baĢ aĢağı. Bu bir ağız özel.AteĢine yandım Seni benim sandım Pek gafil avlandım imaret de güzellerin malıdır Lâhurî Ģal al fistanın gülüdür AteĢine yandım Seni benim sandım Pek gafil avlandım Hey ağalar bön bir Leylâ yitirdim Mecnun olup dağ baĢına oturdum AteĢine yandım Seni benim sandım Pek gafil avlandım * (*) Telleniyoru: Yelleniyor (rüzgârda uçuyor).

Hepsi Bitlis uĢağı (memmi) Memmi hayranın olam memmi Memmi kurbanın olam memmi Memmi yessirin olam memmi Bağa gel boyun görem(memmi-)' Kolçaklı kolun görem(memmî)'.V-V Cici papucum cici Gezdiğim çimen içi Benim de yediceğim KavrulmuĢ badem içi Ya leli yalelli. ya leli yalleHi Aman aman civanım pek yandım .ya leli yalelli Amman aman civanım pek yandım Gidin bulutlar gidin Yârime selâm edin Yârim tatlı uykuda Uykusun haram edin Ya leli yalelli.'. Aramız derya deniz (memmi) Yâr seni nerde gorem (memmi) Memmi hayranın olam memmi Memmi kurbanın olam memmi Memmi yessirin olam memmi * * * 145 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ CĠCĠ PABUCUM CĠCĠ Bursa Nevin Akol . ya leli yalelli Aman aman civanım pek yandım Ka'eden indim aĢağı Tcpladım arpa baĢağı Yâr Mevlâm seversen in merdivenden aĢağı Ya leli yallalli.

k Gamı kasaveti kaldır . Ayvan evimdir benim Ayvan meskenim benim Ayvana serdim keçe Yâr gele burdan geçe Hak yoluna üç kurban Yâr gele burdan geçe Ayvan evimdir benim Ayvan meskenim benim * ** HER SABAH HER SABAH ^ ' Silifke Ekibi Her sabah her sabah gel geç buradan .AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AYVANA SERDĠM KĠLĠM Hayriye Temizkalp Ayvana serdim kilim Gel otur benim gülüm Ne dedim de darıldın Lâl olsun ağzım dilim.

neynim: ne edeyim. düĢtüm belâya BeĢ yüz lira verdim Halil Ağaya Yoksulluk elinden gitti sarı kız Amman amman. sarı kız Amman amman. gadan alim. yüksek yapar yuvayı iner düz ovaya sürer (aman) sefayı Var git oğlan var git. bari kız ( ) KIRLANGIÇ YÜKSEK YAPAR YUVAYI Yahya Yahyabeyoğln Kayseri Kırlangıçlar (aman. ünlü. elnen : el Ue.hoĢ koydum . Göl göl olur Gökbelen‟in çınarı Elind‟olur yiğitlerin hüneri Sana derim sana. Kahveci Pınarı Benim yârim bu dağlardan geçti mi. 149 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Pınann baĢında ceviz (gülüm amman) Cevizin dalları semiz Aüan yâr nerde eviniz Aman yâr öldürdün beni Ölmeden alaydım seni Pınanr baĢında iğde iğden T. digel digel. digel dıgel. SarvtUsen Pman vurdum kazmayı (gülüm amman) C ü?e!ler sever gezmeyi (gülüm amman) Çirkinler bağlar yazmayı (gülüm amman) Aman yâr öldürdün beni Ölmeden alaydım seni (*) menĢur: meĢhur. 148 ġĠRĠN NAR DANE DANE Gaziantep Milli Türk Talebe Federasyonu Ekibi ġirin nar dane dane Gel güzel döne döne Gül olup koklamadım Felek ayırdı gene Beyaz geyme üĢürsün Güzellikte menĢursun Neynim güzel olduğun Yâd elnen konuĢursun (*) Giderim dur diyen yok Kebap oldum yiyen yok Ayrılık gömleğini Benden baĢka giyen yok * ** PINARA VURDUM KAZMAYI Hatay M. bari kız 150 Sarı kızın ayağında yemeni Yaz gelince gezer çayır çimeni Sarı kızın yoktur dini imanı Hangi dağın maralısan sarı kız Amman amman.aradan Ne güzel yaratmıĢ seni yaradan Ben de seni yaradanın kuluyum . bari kız Sarı kızı aldım çıktım kalaya Sarı kızı sevdim. dediler azdır Digel digel. geydiği bezdir BeĢ yüz lira verdim. dalları yerde Aman yâr eviniz nerde Aman yâr öldürdün beni ölmsden alaydım seni (gülüm amman) (gülüm amman) * ** SARI KIZ DEDĠĞĠN blrzurum Hayriye Temizkalp Sarı kız dediğin bir ince kızdır Babası bezirgân. babandan intizar almam Arabaya taĢ koydum Ben bu yola baĢ koydum Bir kötünün yüzünden Adımı ser. sana yar olmam Anandan.. digel digel.

Kılma cenazemi: Cenaze namazımı kılım. böyle yolunan Mihnetli yâr bana lâzım değilsen Deli gönül sevmiĢ. 151 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Erzincan GÖNÜL KALK GĠDELĠM SILAYA DOĞRU Ali Ekber Çiçek Böyle ikrar ilen. 153 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ İzmir ĠZMĠRĠN ĠÇĠNDE AL BAYRAK Muzaffer Scırısöeen Ġzmir'in içinde al yeĢil bayrak Bir yanın bal olmuĢ. sana yar olmam Anandan. lâzım değilsen Gönül kalk gidelim sılaya doğru Bülbül âh eyleyip kanlar ağladı Gözüm yaĢı sel sel oldu çağladı Ölüm geldi. vazgelmek olmaz Cefalı yâr. kara kız Gözleri güzel kız Saçları sarı kız Gel gidek bize Bülbül ne gezersin bizim bu bağda BU ki bu bağ bizim güzellerin bağıdır Zahmet çekip yuva yapma bu bağda Felek vurur yurdun yuvan dağıdır Gözleri güzel kız Saçları sarı kız Gel gidek bize ♦ ** (*) Yerli ağzı ile söylenmiĢtir. baht. bir yanın kaymak Hey hey sürmelim hey Hey kara gözlüm hey Dünyada hiç olur mu yâre doymak Vermem seni yâdellere ellere Hey hey sürmelim hey Hey kara gözlüm hey Ġzmir'in içinde gülünen diken Kör olsun dikeni yoluma diken . ■ Geyik cinsinden güzel bir Kala: kale. Maral: aslı meraldir. bana lâzım değilsen Gönül kalk gidelim sılaya doğru Bülbülün sevdası hep güllerinen i'emn ^irin dilin yâd ellerinen Cık salın sevdiğim engellerinen Görünme gözüme. babandan intizar almam Arabaya taĢ koydum Ben bu yola baĢ koydum Bir kötünün yüzünden Adımı serhoĢ koydum * ** halk deyimidir). demektir. Kars 152 EVLERĠNĠN önü SALLANA SALLANA GEÇERSĠN İsmail Başaran Sallana sallana gelir geçersin Ele yan yan bahma beni üzersin Evvel benim idin Ģimdi geçirsin Nbdt-r» . lâzım değilsen Gönül kalk gidelim sılaya doğru (*) * ** (•) Erzincan yerli ağzına göre söylenmiĢtir. Değilsen: Değilsin.Kırlangıçlar (aman) yüksek uçar havada Yavrulan yem bekliyor (aman) yuvada Var git oğlan var git. yâr eylen Söylediğin sözde niçin durmadın Hey insafsız kız.dan bahan ben oldum Gözleri güzel kız Saçları sarı kız Gel gidek bize Seherde uğraOim yârın yînına Tutmadı dillerim diyem. çevre yanım bağladı Kılma cenazemi.jrahla. hayvan.

Hey hey sürmelim hey Hey kara gözlüm hey Ayrılık değil mi belimi büken Vermem seni yâdellere ellere Hey hey sürmelim hey Hey kara gözlüm hey * ** 154 AKSARAYA GĠDE GELE YORULDUM İstanbul Muzaffer S'irtsözeti Aksaraya gide gele yoruldum Ben o yârin cemaline vuruldum Uzun boylu ince bele sarıldım Seni bana. * ** ET KOYDUM TENCEREYE Büecik-Söğüt Mustafa Şimşek Et koydum tencereye Yar geldi pencereye Yar Allahı seversen Al beni içeriye ġu Söğüt yedi dağdır içinde yârim vardır Altaydır mektup gelmez Ne ölmüĢtür ne sağdır ġu derenin kütüğü Sel gelirse götürü Benim sana yandığım KaĢlarından ötürü AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Diyarbakır MAVĠ BAĞLA BAġINA Cemil Dsğer Mavi bağlar baĢına Gül kovar o zülfüne Seni sevdim seveli DüĢtüm aĢkın peĢine Ben sana oldum hayran Oldum kurban Bülbülün var kafesi Gelivor yanık sesi Sevdaya tutulanın Var mı hiç kimsesi Ben sana oldum hayran Oldum kurban Yar istemez ne olur AteĢten gömlek olur Bu derdi çekenler de Kahrından verem olur Ben sana oldum hayran Oldum kurban * ♦ * 156 ġU MAġAD'IN KIZLARI Antalya-Akseki Emiraziklar köyü . girmiĢ on beĢ yaĢına Verin benim cihanımı gideyim Düğün kurup ben safalar edeyim. beni sana verseler Telli duvak.u. ġu MaĢad'ın kızları Baygın bakar gözleri Gözlerine bakarken Kaybettim öküzleri Böyle molur asmaların direği Bir oğlunu edemedin güveyi Entarisi beyazlı Geliyor nazlı nazlı Bakmayın çalımına Evinin üstü sazlı Nerelisin kömür gözlüm nereli Verem oldum sana gönül vereli Ocak baĢı. sırma teller taksalar Çıkar isem Ģu yokuĢun baĢına Bir ok attım kapındaki taĢına Benim yârim. Sunsöten. düz baĢı Ben istemem yüzbaĢı Olursa paĢa olsun Dosta düĢmana karĢı Böyle molur asmaların direği Bir oğlunu edemedin güveyi * * * 157 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ .

. üĢümedin mi Sen bu iĢin sonunu düĢünmedin mi Tütün aldım Hendek'ten Hekim gelir Devrek'ten Hekim bana neylesin Yanıyorum yürekten Algın mısın Halimem. * * * 160 VARDIM BAKTIM İskenderun Mehmet ipekçi Vardım baktım süt piĢirmiĢ Sütün kaymağın deĢirmiĢ Beni görmüĢ aklın ĢaĢırmıĢ Meryem. Odam kireç sıvalı içi de bülbül yuvalı Böyle güzel görmedim Ben anamdan doğalı Güllüm aman aman Ģanlı da Ģanlı Ben seviyorum bir delikanlı. yar baĢına gel Ben gidiyorum Bolu'ya. Potin bağım ipekten Kaydı da düĢtü topuktan Ben seni seviyorum Gavet.Söğiit SÖĞÜDÜN ERENLERĠ Mustafa Şimşek Söğüd'ün erenleri Çevirin gidenleri Ne güzel baĢ bağlıyor Söğüd'ün güzelleri Aldırdın beni gül iken Soldurdun beni gül iken Söğüd'ün çarĢısına Gün doğar karĢısına Ah insan hile yapar mı Kapı bir komĢusuna Aldırdın beni gül iken Soldurdun beni gül iken Elmayı yüke koydum Ağzını büke koydum Ah aldı yari elimden Boynumu büke koydum Aldırdın beni gül iken Soldurdun beni gü! iken 158 Mengen KĠRAZ ALDIM DĠKMEDEN Emin Baran Kiraz aldım dikmeden Halimem dallarını bükmeden Bir armağan ver bana Halimem ben gurbete gitmeden Tombalacık Halimem. düĢ peĢime gel Ocak baĢında kaldım ince fikire daldım Kapılar açılırken Seni geliyor sandım Alçaklara kar yağıyor. kulun ben olayım Sen salın ki ben göreyim Meryem suya gitmez misin Beni yoldaĢ etmez misin ġeftalinden . dargın mısın gel * ** 159 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Burdur POTĠN BAĞI Ziynet Yeniyaz Potin bağım çözüldü Bağla da sevdiğim bağla Ben gurbete gidiyom Ağla da sevdiğim ağla Güllüm aman aman Ģanlı da Ģanlı Ben seviyorum bir delikanlı. kulun ben olayım Sen salın ki ben göreyim Vardım baktım un eliyor On parmağın kınalıyor Beni görmüĢ eğleniyor Meryem. baygın mısın gel Hiç haberin gelmiyor.candan. yürekten Güllüm aman aman Ģanlı da Ģanlı Ben seviyorum bir delikanlı.

Leylâ yâr yâr Leylâ Her gün akĢam böyle yâr böyle yâr Küsülüsen söyle yâr. söyle yâr ġu dağlar ulu dağlar (vay gülüm) Gölgesi koyu dağlar (vay gülüm) Derdimi ben söylesem (vay gülüm) Gökteki bulut ağlar (vay gülüm) Leylâ. Sarısösen indim kuyu dibine Baktım suyun rengine Analar kız beslemiĢ Vermiyor sevdiğine Tankalara varacağım Ben bir tanka alacağım Kuvu dibinde kuyu Uyu meleğim uyu Yârime sarhoĢ derler içtiği üzüm suyu Tankalara varacağım Ben bir tanka alacağım * *# DAĞLAR DAĞLADI BENĠ Muharrem Erbaş Dağı boran olanın (vay gülüm) Hali yaman olanın Jvay gülüm) Girmez \yku gözüne 'vay gülüm) Yâri güzel olanın (vay gülüm) AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Leylâ. kulun ben olayım Sen salın ki ben göreyim * * * 161 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Akseki •Gaziantep BAHÇEMĠZĠN GÜLLERĠ Mustafa Salman Bahçemizin gülleri (hop de güzelim) Al menevĢe gözleri Yaktı beni kül etti (hop de güzelim) Mendili aldım kırk beĢe (hop de güzelim) Yudum. serdim güneĢe Senin yârin gül ise Benimki de meneviĢe Evleri çukur-mukur Çuvallık dokur-mokur Sadıcım düğün yapıyor Bizi de okur-mokur * * KARPUZ KESTĠM SULANDI Azmi Körmükçü Karpuz kestim sulandı Yine gönlüm bulandı Mahmur gözlüm baĢlna Mavi dolak dolandı KarĢıda kavun yerler Biz de varsak ne derler Otursak biz de yesek ġu Ģunu sevmiĢ derler * ** f/n 162 ĠNDĠM KUYU DĠBĠNE M. Leylâ. söyle yâr * . Leylâ yâr yâr Leylâ Her gün akĢam böyle yâr böyle yâr Küsülüsen söyle yâr. Leylâ.satmaz mısın Meryem.

gözler sürmeli yâr indim dere boyuna Huyu uydu huyuma Onu düĢümde gördüm Doyamadım uykuma Hop cilveli yâr aman KaĢ kara. güzel « • * 164 KARA KAġ ALTINA ÇEKMĠġ SÜRMELER M Şereflikoçhisar Sartsözen Kara kaĢ altına çekmiĢ sürmeler Ak göğsün üstünde gümüĢ düğmeler inadından dar geliyor düğmeler Düğmenlerin sedeftendir sevdiğim Hey sürmelimin kaĢlarına mailem Ayda bir selâmı gelse kailem Hev ben senden ümidi keser değilem Derdime derman olur musun acep Hey bahçenize biber ektim biterse Garip bülbül gül dalında öterse Benim vadem senden evvel biterse Derdime derman olur musun acep * ** ġU DALMAN'IN DAĞINI Aydm-Yenipazctr Dereköyü °an ġu Dalman‟ın dağını Duman bürüdü BeĢ yüz atlı Yayan yürüdü Aman da beyler. güzel Göğsüne kurulmuĢ bahçeyi vahdet hatmolmuĢ katığa suvayi hikmet Seni seven âĢık istemez cennet Sen huri gılmandan güzelsin. güzel Çiğ düĢmüĢ çimene benzer yüzlerin Mısırın hâzinesi değer gözlerin ÂĢıka tatlıdır acı sözlerin Yusufu Kenan'dan güzelsin. oynayana da vurgunum 165 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Kars ġu Dalman'ı aman Ben vara gele yol ettim El oğlunu aman Ben kendime yâr ettim Aman da beyler. yoldan geldim yorgunum Yorgun da değil. kurban olduğum Ağlar dolanıram yâr deyi deyi Ezel bahar yaz ayları misali Çağlar dolanıram yâr deyi deyi Çoktan beri terk etmiĢem ben yâri Hasta yüreğimden çıkmıyor zârı Zaman olur sönmez yüreğin feri Dağlar dolanıram yâr deyi deyi ĠBRAHĠM.1 ĠNDĠM DERELERĠNE Ferruh indim derelerine aman Bilmem nerelerine Yanan dudaklarımı aman Sürsem memelerine Hop cilveli yâr aman KaĢ kara. gözler sürmeli yâr Gezdim dere önünde Hıdırellez gününde Gelin gözünü kırpmıĢ . yoldan geldim yorgunum Yorgun da değil. oynayana da vurgunum « * * BAġINA DÖNDÜĞÜM Dursun C evlân* BaĢına döndüğüm. derdine yoktur çareler Eksik olmaz bu sinemde yâreler Aylar günler sene ile kareler Bağlar dolanıram yâr deyi deyi # ** .** NE KADAR METEDEM ■Gaziantep HaĢan Hüseyin Göklerin ferfecir benzer ummana Seni seven âĢık olur divane Yanakların ziya vermiĢ cihana Ay ile güneĢten güzelsin.

Taktakın düğününde Hop cilveli yâr aman KaĢ kara. tut elimden Nasıl ayrılayım tatlı dilinden Evlerinin önü viĢne fidanı Dolanı dolanı buldum odanı Hanı bu güzelin körpe fidanı Yandım Allah yandım. ben ölüyorum Sılayı terk ediyorum Kaynar kazan hiç taĢmaz mı Yol buradan aĢmaz mı Yâr seven aklın ĢaĢmaz mı Ben yandım. ben ölüyorum Sılayı terk ediyorum 169 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ M araş ELĠF TÜRKÜSÜ Ferruh Arsunar Elifin hecesine Gündüzün gecesine Allah beni kavuĢtur Cumanın gecesine (*) Mendilim kara kara Yüreğim yara Beylerin vazısına Av tutar tazısına Ne diyerek ağladım Anlımın yazısına Mendilim dalda dalda Gözlerim yolda Mendilimin beyazı Elif etme bu nazı Ağ memeyin üstünde Kılsam bayram namazı Mendilim yeĢil yeĢil Fistanın deĢir * . Ali Torun Ayva çiçek açmıĢ yaz mı gelecek Gönül bu sevdadan vaz mı geçecek bağ gözüm seyiriyor. gözler sürmeli yâr 167 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Buiıkair Gerede AYVA ÇĠÇEK AÇMIġ M. al kanım akar Al dudaklı gelin yoluma bakar # ** ELMA ATTIM YUVARLANDI İlhan Ak gün Elma attım yuvarlandı indi yastığa dayandı Ellerin yâri uyandı Sarsanı uyanmaz uyanmaz Yâr bu kadar uyku molur Canlar dayanmaz dayanmaz ġimdi baĢ eskiye çattık Bizi beğenmez beğenmez 168 Hamam sizin. kurna bizim Oturalım dizin dizin Gerdan bir karıĢtan uzun Sarsam uyanmaz uyanmaz Bizim yaylalar otlu olur Sütü kaymağı tatlı olur Gelin kız kıymatlı olur Sarsam olmaz mı olmaz mı * * * CEBĠNE KOYAR KESTANE Ktetlcahamam Ferruh Ar sunar Cebine koyar kestane a canım Gelir mestane mestane Bağa bostana a canım Ben yandım. gözler sürmeli yâr Ġndim dere baĢına Sabun koydum taĢına Sevda nedir bilmezdim O da geldi baĢıma Hop cilveli yâr aman KaĢ kara. ben ölüyorum Sılaya terk ediyorum Cebine koyar üzümü Gelir süzülü süzülü Kim sevmez ağa kızını Ben yandım. yâr mı gelecek Uyan yârim uyan.

germe de kolları Kavak kavaktan yaĢlanır Dalında bülbül beslenir Yar kücücükten uslanır Sen salcı ben yolcu.** (•) Cumanın gecesi: Eskiden perĢembeyi cumaya bağlayan gece zifaf gecesi olduğu için o geceye.Gül açılır yaz olur Ben yârime gül demem (Nazirem of) Gülün ömrü az olur 172 ffrfa Sarı mek yoğurdu (Nazirem of) Seni kimler doğurdu Seni doğuran ana (Nazirem of) Kaymak ile yoğurdu Arpa ektrm bitti mi (Nazirem of) Yâre selâm gitti mi On arĢın allı basma da (Nazirem of) ġalvarına yetti mi * . saz olur (Nazirem of) . vebalin boynuma Elleri Cerit kezener: Yaktın beni Cerit kızı Yaktın beni güzel Emo Ellerinin önü çukur Yanağına güller ^okur Elvan elvan halı dokur Elleri Cerit kezenen Yaktın beni Cerit kızı Yaktın beni güzel Emo Evlerinin önü yazı Yazıda yayılır kuzu ükufte kârsızın kızı Elleri Cerit kezesen Yaktın beni Cerit kızı Yaktın beni güzel Emo * ** Cerit: Çukurova ve güneyde büyük bir aĢiret adı. . (eĢ. 170 CERĠT KIZI (*) Ferruh Arsunar Bir ayna alsam aynına Bir gece girsem koynuna Yıldız.m aman aman) Sen salcı ben yolcu. daha doğrusu sevgiliye kavuĢma dileğinde bulunuyor. 171 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ YENĠ ODA Ferruh Arsunur Knklareli Yeni odanın camları (eĢim aman aman) Yanıyor yanıyor tellice mumları (hey hey) Ben senden ummazdım bunlar. germe de kollan Kavak kavaktan uzundur Dalından bir teli uzundur Yar benim iki gözümdür Sen salcı ben yolcu. germe de kolları * ** NAZĠRE Ferruh Arsunar Bergama At getir Ģakır Ģakır (Nazirem of) Süt getir bakır bakır Yine karĢıma çıktın ĠNazirem of) Börülce gözlü çakır Dere boyu.

sevdalısın sevdalı KaĢlar kara. yanyana KaĢlar kara. halim yaman hey Tamburam rebab oldu Ciğerim kebab oldu Ġstedim vermediler Bir zal'm sebep oldu Aman aman aman aman Çok içmiĢem. sevdalısın sevdalı KaĢlar kara. halim yaman hey ĠNDĠM HAVUZ BAġINA Fatih Yükselmiş indim havuz baĢına Sabun koydum taĢına Sevda nedir bilmezdim Sen getirdin baĢıma 174 indim havuz baĢına Bir kız çıktı karĢıma Sevda nedir bilmezdim Sen getirdin baĢıma * * * FIRAT KENARINDA l'rja Fatih Yükselmiş Fırat kenarında ben bir kum idim Yağmur yağdı.* * URFANIN ETRAFI Fatih Yükselmiş Urfamızın etrafında bahçalar Yâr oturmuĢ pencerede saz çalar Senin için kazanmıĢam akçalar Yeniden duydum. kirpikleri belâlı 173 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Vrfa Urfa ÖRDEK SUYA DAL DA GEL Fatih Yükselmiş Ördek suya dal da gel Yârdan haber al da gel Eğer yârim gelmezse Tut kolundan al da gel Aman aman aman aman Cok içmiĢem. gözler benzer ceylâna * * * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERt . Fırat kenarının ince dumanı Etrafa yayılır seher zamanı Fırat kenarında bir ev yapmıĢam Kerpicim tükenmiĢ. nâçar kalmıĢam O yâr için çok cefalar çekmiĢem Sen bir yana. kafam duman Ben sarhoĢum. güneĢ vurdu eridim O yârin göz bebeğinde ben idim ġimdi uzaklardan bakan ben oldum. ben bir yana. kafam duman Ben sarhoĢum. kirpikleri belâlı Urfamızın bahçaları bir sıra Elâ gözlüm gel gidelim Mısıra Seyredelim Ģu yirminci aĢıra Yeniden duydum.

Üsküdar Ġstanbul'dan gelir kayık içi dolu sarhoĢ ayık Bulamadım kendime lâyık Ufacık tefecik konuĢalım Beyoğlunda buluĢalım Ġstanbul'da aynalı çarĢı Dükkânları karĢı karĢı Ne istersin iĢte çarĢı Ufacık tefecik konuĢalım Beyoğlunda buluĢalım * ** PINAR BAġI BEN OLAYIM Ahmet Duman Gökbel yaylası Pınar baĢı ben olayım Bulanırsam bulanayım Verin sevdiğim bana Dilenirsem dileneyim Pınar baĢımn gölünde ibriĢim kuĢak belinde ipek.ĠSTANBUL'DAN GELĠR KAYIK Hayriye Temiskalp . mendil var elinde 176 Tefenni Kaçam diye naz ediyor Kaçmam diye söz ediyor Ark. altında su doldurur Zülfünü tel kaldırır BakıĢı adam öldürür Kaçam diye naz ediyor Kaçmam diye söz ediyor * * * ELĠ ETEKLĠ GELĠN Ahmet Yamacı Eli etekli gelin Basma yelekli gelin (palazım) Selâm verdim afmadı Katı yürekli gelin (güzelim) Entarisi toz pembe Yadigârın var bende (palazım) Hiç sözünde durmazsın insaf yok mu hiç sende (güzelim) Tepside üzüme bak Biraz da gözüme bak (palazım) Eller ne derse desin Sen benim sözüme bak * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AKPINAR YAPISINA M Sartsöze'i Akpınar yapısına Gün doğmuĢ kapısına Eminem çiçek yollamıĢ Uvandım kokusuna Güzelim güzelim Çiçek geldi yakından Yaprakları haber verdi Bana burcu kokundan Akoınar'a varayım Eminemi göreyim Eminemin yoluna Canlar verip .

allılar. telliler. telliler. durnalar Civil civil ötüĢürler Sandım köye yaz geldi Durnalar. dili dost Yandım kaĢı kareden Ölmem ben bu yareden Hiç kimseden pervam yok Benim arkam yâreden Hey milli dost. durnalar 179 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Zile Birisinin adı Fatma KaĢları var çatma çatma Durnalar.öleyim Güzelim güzelim Öldüğüme yanmazdım Gözüm sana kapansa Cennet bile anmazdım Akpınar yolu geniĢtir Kız urbanı değiĢtir Mehmet canlar verirken Can Eminem demiĢtir Güzelim güzelim Kara bağla hırkaya Telli kuĢum bıraktırdı Eminemi arkaya * * * f/12 178 Orhaneli Kangal MENEVġELĠ GELĠN özel Menevsesi tutam tutam Arasına güller katam Nice gurbet elde yatam Sen gel menevĢeii gelin Gelin gelin allı gelin Al yanağı ballı gelin Gelin gider su doldurur pınardan Yıllar geçti haber gelmedi yârdan Menevse buldum derede Sordum evleri nerede Üç beĢ güzel bir arada Sen gel menevĢeii gelin Gelin gelin allı gelin Al yanağı ballı gelin Gelin gjder su doldurur pınardan Yıllar geçti haber gelmedi yârdan Î * . telliler. milli dost Otuz iki dilli dost Yüze gelir oynarsın Kalbi düĢman. milli dost Otuz iki dilli dost Yüze gelir oynarsın Kalbi düĢman. „ SABAHTAN BĠZĠM PINARA Ahmet Bc. dili dost * * * KAġLARIN KEMAN Elazığ KaĢların keman senin Elinden aman senin Derdin. allılar. allılar. allılar. durnalar Birisinin adı AyĢe Benleri var köĢe köĢe MaH oldum kara kaĢa Selâmın gelirse baĢa Durnalar.şer Sabahtan bizim pınara iki‟ gelin üç kız gelmiĢ Durnalar. durnalar * * * MÜDÜR TÜRKÜSÜ Sun Sansösen Elinde düldül (amman) Geliyor müdür (amman) Kır at'n terkisinde ötüyor bülbül (amman) Hey milli dost. telliler. belân çekmiĢem Bir hayli zaman senin .

yâr elinden tutam Çıkam dağlara. ruhum yâr Hayranın var Yâr senin kaĢın. gönlüm yara * ** TUTAM YAR ELĠNDEN Cemil Demirsipahi Tutam. bu günümdür ( ArĢa çıkan tütünümdür ( Yâre gidecek günümdür • . gönlüm yara Daha gençken benim yaĢın Ağarıyor saçım. kapkara. binin bilmez Bu dünya kimseye kalmaz Yâr ismini desem olmaz DüĢer dillere. dillere 183 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Elazığ EMRAH eydür. baĢım inci gibi senin diĢin Canım yâr. dönmüyor Döner kendi kendine Benim vârim ata binmiyor (Küçük hamm bize gelmiyor) Değirmen boĢ dolanır Suyu sarhoĢ dolanır Yâri güzel olanın BaĢı bir hoĢ dolanır 182 Siverek Erzurum SĠYAH ZÜLÜF Sakıp Çepik Siyah zülfün tellerine Muhabbetin yellerine Kurban olam dillerine Canım yâr.Ağam mendilin hanı PaĢam mendilin hanı Durmaz parmağın kanı Benim sevdiğim sensin Senin sevdiğin hanı KaĢların oydu beni Bir güzel soydu beni Evvel böyle değildim Bu derde koydu beni Ağam mendilin hanı PaĢam mendilin hanı Durmaz parmağın kanı Benim sevdiğim sensin Senin sevdiğin hanı KaĢl?nn mildir vârim Dilin bülbüldür vârim Aramız dağlar olmuĢ Kalbimiz birdir yârim Ağam mendilin hanı PaĢam mendilin hanı Durmaz parmağın kanı Benim sevdiğim sensin Senin sevdiğin hani * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ SU GELĠR Faruk Kaleli Su gelir ark uyanır Dağlar yeĢil boyanır Sen orda ben burda Buna can mı -dayanır Su gelir güldür müldür Mahraman dolu güldür ı Havada ucan kuĢlar Ahvaüm vâre bildir Su . ruhum yâr Hayranın var Yâr senin kaĢın. dağlara Olam bir yareli bülbül inem bağlara. bağlara Birin bilir. kapkara.gelir taĢa değer Kirpikler kaĢa değer Yârdan bir nâme gelmiĢ Aziz bir baĢa değer * ** DEĞĠRMEN Muazzez Tiirürıy Değirmenin bendine TaĢ dönmüyor. yâr senin gözün Hep kara. yâr senin gözün -Hep kara.

haber verin bülbüle Ben seni sevdim seveli.DüĢem yollara. canım kurban Muhtarın gelinine Haticem bana kaç da geh ÇarĢafını aç da gel • Eğer muhtar duyarsa Altınları saç da gel Ormanın derinine Pınarın serinine Ez kurban. canım kurban Muhtarın gelinine * * * Erzurum GEYDĠĞĠM ALDIR Faruk Kaivii Geydiğim aldır Al dudak baldır Ne güzel haldır AkĢam olanda AkĢam olanda Bâde dolanda . düĢmüĢem . yollara * * Jc I 1 KOYUNU HOR EYLEDĠM ıġemsi Er gün Koyunu hor eyledim Ormanın derinine Mor koyun koĢar gider pınarın serinine Muhtara gelin olmuĢ Fidan boylu HaJicem Ez kurban. „ i Geydiğim mordur Kolları dardır Keyfimiz vardır AkĢam olanda AkĢam olanda Bâde dolanda Geydiğim sarı Sen kimin vârı Ağlatma bari AkĢam olanda AkĢam olanda Bâde dolanda 185 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Elmalı SARI KAVUNUN DĠLĠMĠ Faruk Kaleli Sarı kavunun dilimi Dost dilimi dilimi Su kadın geysin Mendilimi dilimi Giderim ben de. ‟ . ben de Bir arzum kaldı sende Ayva gibi sarardım Din iman yok mu sende Giderim elinizden Kurtulam dilinizden YeĢil baĢ ördek olsam Su içmem gölünüzden * ** KIZILCIKLAR Mehmet Tetik Kızılcıklar çiçek açtı Hovardalar bayrak açtı Benim yârim Bursa ya kaçtı Yâr baĢıma neler açtı Camilere Hû geldi ÇeĢmelere su geldi Ben yârimi görünce Aklıma neler geldi (Aklıma kumru geldi) * ** 186 Elazığ T er can MÜSTEZAT AYAĞI indim yârin bahçesine Faik Buz indim yârin bahçesine. gül açılmıĢ güle güle Yanakları al ai olmuĢ. . .

susuz. selsiz çöllere Ben ölürsem meyil verme ellere EVLERĠNĠN ÖNÜ 188 Erbaa Karadeniz EMRAH'tan tbrahim Ha ratag Bu gün ben bir güzel gördüm Bakar cennet sarayından KamaĢtı gözümün nuru Onun hüsnü cemalinden Salındı bahçeye girdi Çiçekler selâma durdu Gül k'zardı hicabından Bahçenin kanısı daldır Dalında öten bülbüldür "MRAH'ım bir edna kuldur BağıĢla geç günahından * ** YAVUZ GELĠYOR Ferhat özyakupoğlu Yavuz geliyor Yavuz da Denizi yara yara Kız seni alacağım da BaĢına vura vura Gemim geliyor gemim de Vona Burnundan beri Kız Allahı seversen de At baĢından çemberi ♦ * * AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ GELĠN Özdetnir Ural Gelin olan tombul olur El oğluna vurgun olur Kurban olam tombul . derdim var benim BaĢımı sevdaya salan Bir ağabeyim var benim ! * ** YALAN DÜNYA tamail Dâimi AĢıklar neylesin seni Bir ismin var yalan dünya Haramiler kol kol olsun Etsin seni talan dünya 187 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ YaĢ ağaçları kuruttun Bunca canları çürüttün Eline geçeni yuttun Dev eiderha yılan dünya Daimî konan göçüyor Bahar geldi. saz geldi Telli potin kar topuğa dar geldi Sevip sevip ayrılması zor geldi inme durnam inme. gül açıyor Çirkin güzelden kaçıyor a'galara kalan dünya * ÇAYBAġI Bümi ÇİVİ Antalya ÇaybaĢma bostan ektim. yayıldı Efe baĢı bir bıçakta bayıldı Vurma da dedim. selsiz çöllere Ben ölürsem meyil verme ellere Ġstanbul'a cura yazdım. yâr boynuma sarıldı inme durnam inme. susuz. derdvn var benim BaĢımı sevdaya salan Bir ağabeyim var benim indim yârin bahçesine. güller mercan gibi irisin derdim döĢürdüm. ikimiz bir can gibi Hangi bir derdim yanam Dağlar. ufağı fincan gibi Yâr seninle gel gezelim.dilden dile Hangi bir derdim yanam Öağlar.

dudaklar mezelendi Mukadderde hilâf olmaz Hakkın yazısı bozulmaz Yapı taĢı yerde kalmaz irfan meclis düzenlendi 190 Trakya CEVIÂNĠ söyledi sözü SürmelenmiĢ kaĢı gözü Elindeki telli sazı Ahenklendi. yaman Ģimdi Dağlar baĢı duman Ģimdi KavuĢmamız ne hoĢ olur Ayrılmamız yaman Ģimdi Ördek çalkanır göllerde ismim söylenir dillerde KafmıĢam gurbet ellerde Halin nedir diyenim yok Aman Ģimdi. zalim yâr Ayrılık var. düzenlendi # ** ġEMSĠYEMĠN UCU KARE Süleyman Çakal ġemsiyemin ucu kare Yok mu Ģu derdime çare 0 yâr güzel. ben bîçare Çaresiz dertlere düĢtüm Bir vefasız ele düĢtüm ġemsiyemin ucu baston Söyle canım kimdir dostun Öldürmeye var mı kasdın Kasdın azabına düĢtüm Bir vefasız ele düĢtüm Ocak ocak kum eĢerim ġensin benim yâr Ģekerim Bilmez misin ne çekerim Çektiklerim yâr elinden ġivekârın o dilinden 191 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BAHÇANIN KAPISI Tercan Ahmet Durmaz Bahçamn kapısın açtım Sanarsın cennete düĢtüm Yârinen tenha buluĢlum Öldüm yalvarı yalvarı Aman Ģimdi. aklım gider * ** GÖZ AYDIN Aşık Dursun CevlAni Beğim gözün aydın olsun Bu gün ömrüm tazelendi Busesi nazlı yüzünden Dil. ölüm var Uzak yoldan dönüm var 192 Urfa Çay içinde eĢme çok Tabip yaram deĢme çok Ben dedim sen olasın .gelin Bir günümüz bir yıl olur elin olan Mzun olur Zülüfleri düzgün olur Kurban olam tombul gelin Düğünümüz güzün olur Gelin olan suya gider El oğluna çalım eder Etme çalım tombul gelin Ben cahilem. yaman Ģimdi Dağlar baĢı duman Ģimdi KavuĢmamız ne hoĢ olur Ayrılmamız yaman Ģimdi Vrja * *♦ ÇAY ĠÇĠNDE ADALAR Mukim Tahir Çay içinde adalar Saki doldur bâdeler ġirin canıma gelsin Sana gelen kadalar Hele yâr yâr.

ölüm var Uzak yoldan dönüm var * ** BÜLBÜLLER tbrahim Çad\rc\ Bülbüler düğün eğler Bilmem ki ne gün eyler Ben feleğe neyledim Bana bildiğin eyler Bu dağın karı benem Gün vursa erimenem Yeddi yıl derde yatsam AĢığam. gönlüm hoĢ eyle Ya sabır ver. zalim yâr Ayrılık var. gama Garip gönlüm haldan hala salan var Sahavetten beri bir yol gözlerim El zanneder uzaklarda kalan var SÜMMANi'yem Yarab. yâr bağında talan var * ** f/13 EVLERĠNĠN ÖNÜ KEMANIMIN TELLERĠ Kemanımın telleri Gezdim gurbet elleri öyle yadıma düĢmüĢ Yârin tatlı dilleri Aman yâre di gelsin Canım yâre di gelsin Sizin yâr sizin olsun Bizim yâre di gelsin Kekliğin gözü elâ BaĢıma açtı belâ Yiğit ona demjĢem Sevdiğini tez ala Aman yâre git yalvar Canım yâre git yalvar Sizin yâr sizin olsun Bizim yâre git yalvar Dağ basını gezerim Tabağa gül ezerim O yâr elime geçse BaĢın gözün ezerim . çürümenem Bu dağın dûdu benden Gitmez aĢk odu benden Gördü yaram sağalmaz Tabip el yudu benden Bülbülem nevâ bilmem Dertliyem deva bilmem Bana bir sevda geldi BaĢımdan savabilmem * ** 193 AġK VB: DUYGU TÜRKÜLERĠ BAġINDAKĠ PUġU MUDUR Diyarbakır Muazzez Türüng BaĢındaki puĢu mudur (loy loy) Diyarbekir iĢi midir (loy loy) Bugün vârim bize gelmiĢ (loy loy) Btı da devlet kuĢu mudur (loy loy) ı olo sana kurban olsun (loy loy) Lolo sana hayran olsun (loy loy) Sandığımı açamadım (loy loy) Çeyizimi saçamadım (loy loy) Yazık oldu genç ömrüme (loy loy) Güzel yâre düĢemedim (loy loy) Lolo sana kurban olsun (loy loy) Lolo sana hayran olsun (loy loy) * ** SÜMMANĠ AĞZI Kuzey Doğu Bardızlı Âgık Nihani Ben razı değilem hicrana.Bana göre aĢna çok Hele yâr yâr. ya bir kuĢ eyle Tez ulaĢam. ya da bağrım taĢ eyle Ya bir çift kanat ver.

Sevda böyle (ieylim giderse yâr> Çatlar ölür (leylim birimiz yâ:} Kaleden iniyorum (leylim yâr) Dön desen (leylim dönüyorum yâr) AĢkından kibrit (leylim oldum yâr) Üflesen (leylim yanıyorum yâr. diz kırma Sinem yaradır ♦ * ♦ BĠR DOST BULAMADIM Nureddin Dadaloğlu Seyyah olup Ģu âlemi gezerim Bir dost bulamadım gün akĢam oldu Kendi efkârımla (yâr yâr) okur yazarım Bir dost bulamadım gün akĢam oldu Bilemem amelimden. bu yanı mermer Çöz beyaz göğsün A canım. bu yanı pembe Çöz beyaz göğsün (a canım) gönlüm var sende 196 Samah O yanı mermer-. bir hanım terler KaĢ kaĢ kaĢlar karadır A balam gözler eladır El vurma.Aman yâre di gelsin Canım yâre di gelsin Sizin yâr sizin olsun Bizim yâre di gelsin 195 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Tefenni Hars LEYLĠM YAR Ahmet YV unuı AĢmalıdır evimiz (leylim yâr' Yeni düĢtü (leylim sevimiz yar. yoksa özümden Ah ettikçe kanlı yaĢ gelir gözümden iki elim kalkmaz oldu dizimden Bir dost bulamadım gün . diz kırma Sinem yaradır. (leylim sarkarım yârı Açılmaya (leylim korkarım yâı) Yâr geliyor (teylim deseler yârı Hasta olsam (leylim kalkarım yârı •• O YANA HĠNDĠ Osman özdenkçt O yana hindi (a balam) bu yana hindi Çöz beyaz göğsün (a canım) yâr gelir Ģimdi KaĢ kaĢ kaĢlar karadır A balam gözler elâdır El vurma. Karanfilim. O yanı pembe.

yüzüm kara Dama vurdum çatmayı . ummana daldım Gelenden geçenden haberin aldım Mecnun olup Ģallar geyip dolandım Bir dost bulamadım gün akĢam oldu (*) * ** (•) Bu g^izel nefes Pir Sultan adına da \ ardır.akĢam oldu KUL HĠMMET üstadım. 197 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ TEVEKTE ÜZÜM KARA Sivas Zara Tevekte üzüm kara Salkımı düzüm kara Ben yâre gidemiyom Elim boĢ. Seslen gelsin Fatma'yı Fatmam nerden öğrenmiĢÇarĢaftan kol atmayı * * * BEN BiR ALTIN FENERĠM ürf<f Ben bir altın fenerim Yana yana dönerim Erbaoma düĢmedim H5!â ona yanarım Gidin bulutlar gidin Yârime selâm edin Yârim Ģirin uykuda Uykusun haram edin Halü Söyler Halil Biner * ** Hım Pertek .

gonca yüzlerin Garip bülbül gibi zâr eyler beni Hilâl ebruların. ahu gözlerin Tığ-i sevda ile yareler beni Sevda-yı aĢkınla âhu zâr oldum Kalmadı tahammül.SĠYAH PERÇEMLERĠN Siyah perçemlerin. bî-karar oldum Cc-maiin göreli sevdakâr oldum Korkarım ki bu dert pareler beni Elif kametine hayran olduğum Gece gündüz hayaline döndüğüm Hep senin içindir boyun eğdiğim Yoksa zaptedemez bu yerler beni * * * KALEMĠ KAġDA KOYDUN 198 İsmail Oğuz Hac t Bekir Yurtsever .

di gel gel Gei Ģirin gel. di gel adına kurban Di gel. di gel gel Gel Ģirin gei. di gel adına kurban Di gel. di gel gaday. keman ağlar Vatandan ayrılanın Gözleri yaman ağlar 199 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Koyunlar kuzulayınca Yareler sızılayınca Ben seni nerde bulam Gönül arzulayınca • Buradan atlı geçti Yareme baktı geçti Tabib bana dokunma Yaremin vakti geçti * ** BĠZĠM ELLER Sadettin Kutlu Van Bizim eller ne güzel eller Söylesin Ģirin diller Oynasın koç yiğitler Oh bizim eller. 201 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Uşak KĠREMĠTTE BUZ MUSUN ? Selçuk Erim Kiremitte buz musun Gelin misin. belki gelmeye Gel gülüm gel. zaman ağlar Yay çeker. di gel gaday. di gel adına kurban D' gel. maral bizim Avcı burda ne gezer Al geyer allanırsan ġekerlenir ballanırsan GeyinmiĢ kuĢanmıĢsan KarĢımda sallanırsan * ** 200 Di GEL. ne güzel elle'ġu dağda maral gezer Zülfünü darar gezer Dağ bizim. belây vay * ♦ * dĠ gel: 'haydi gel‟ demektir. ne haber .Kalemi kaĢda kodun Gözümü yaĢta kodun Sen gittin de gelmedin Beni ateĢde kodun Gün geçer. di gel sanına kurban 3Ġ gel. DĠ GEL Bekir Yurtsever Dön ben. ha gel gel Di gel. don beri de yuzun göreyim Yüzün görenlere kurban olayım Gel gülüm gel. di gel sanına kurban Di gel. di gel gaday. kız mısın Yârim size varacam Evde yalınız mısın Yan Osman'ım yan Deniz üstünde biber Kayıklar gelir gider Ne mektup var. belây vay Evlerinin önü de paĢa makamı Çıkmaz katem ile yazdım vefamı Gel gülüm gel. di gel sanına kurban Di gel. ha gel gel Di gel. di gel gel Gel Ģirin gel. ha gel gel Di gel. belây vay Bir emanetim var sana vereyim Giden yâr eğlene.

ben sana varmam AnnenrfSn. * ♦ * YEġĠL ĠPEK BÜKENE Adnan YeĢil ipek bükene (Sunam of) Yâre dizlik dikene Mevlâm da sabırlar versin (Sunam of) Gizli sevda çekene Elinde Ģamdan 'ġakıyor camdan Geçiyor yoldan Zarif de hanım Gidiyom elinizden (Sunam of) Kurtıjlam dilinizden YeĢil baĢ ördek olsam (Sunam of) Su içmem gölünüzden Elinde Ģamdan Bakıyor camdan Geçiyor yoldan Zarif de hanım * * * :03 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Kastamonu Erzincan BEYLER BAHÇESĠ Sarı Rece-p Beyler bahçesinden atlayamadım Cephanem döküldü toplayamadım Zalim düĢmanları haklayamadım Var git oğlan var git. babandan intizar almam Tabancası elinde ġiĢhanesi belinde Güzel Ġzmir yolunda Ben bir yosmaya vuruldum ♦ ** KEMERĠM VAR M. Bak Ģu dilberin nazına Sürmeler çekmiĢ gözüne Ellerin tutmuĢ yüzüne Gider nazlanı nazlanı Safranbolu Soyunsam girsem koynuna Hiç ölüm gelmez gözüme Bayaz ellerin boynuma Dolar nazlam nazlanı Benim sevdiğim merdane Güzeller içinde bir dane Siyah zülfün ak gerdane Döker nazlanı nazlanı. öpem yâr Uzak yoldan gelmiĢsen Soğuk sular dökem yâr EVLERĠNĠN ÖNÜ 204 T otça t Yiğidim nanay ben yandım Güzelim sana ben yandım Erzincan üstü bağdır Ciğerim üstü dağdır Yârim gitti gelmedi Ne ölüdür. ben sana varmam Annenden. küpem var Eğil eğil. ne sağdır . Sansözen Kemerim var. babandan intizar almam Tabancası elinde ġiĢhanesi belinde Güzel Ġzmir yolunda Ben bir yosmaya vuruldum Beyler bahçesinde kandiller yanar Kandilin Ģavkına bülbüller konar Herkes sevdiğine böyle mi yanar Var git oğlan var git.Yüreğim yanar gider Yan Osman'ım yan * ** NAZLANI NAZ LANI Dostun bahçesine girdim Tomurcuk güllerin derdim El göğüste selâm verdim Alır nazlanı nazlan.

ballandın Alınan yeĢili geydin sallandın Kırılsın kolların. bağlasınlar kolumu Eğer annen seni bana vermezse Yemin ettim keseceğim yolunu Karaser Deresi bükülür gider Zülüfler gerdana dökülür gider Bir yiğit de sevdiğini almazsa O yiğidin ömrü sökülüp gider * * * MEġELĠ DAĞLAR MEġELĠ Beypazarı MeĢeli dağlar meĢeli içinde halı döĢeli Kül oldum aĢka da düĢeli Olmalı yâr güzel olmalı Bir güzel dengini bulmalı Pınarın ayağını eĢmeli EĢip de suyunu da içmeli O yârdan nasıl da geçmeli Olmalı yâr güzel olmalı Bir güzel dengini bulmalı * ♦ * Af. asılsın ölsün Kötü adam var ömrün yok eder Ben bilemedim yaylamızın yolunu Sacın uzun. cânânın geldi * ♦ ♦ 205 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ MEġELER GÖVERMĠġ Kızılcahamam MeĢeler gövermiĢ.Yiğidim nanay Den yandım Güzelim sana ben yandım * * * SABAHIN SEHERĠNDE Mehmet Erenler Sabahın seherinde ötüyor kuĢlar Balinan yuğrulmuĢ o sırma saçlar Kudretten çekilmiĢ karadır kaĢlar iĢte bu gönlümün cânânı geldi Seher vakti keklik çıkar kabana Sallandıkça püskül değer tabana Korkarım. Sansözen Ayşe Tekyay EMĠRĠM Mehmet Tepecik Emirim suya gider desti doldurur Testinin kulpuna bülbüller kondurur Emirimin yan bakıĢı beyler öldürür Emirim Emirim ben yine gelirim Akan çaylar gibi ağlar da gelirim Emirimin evleri taĢlık değil mi Salıver kâkülü Emirim gençlik değil mi Cebme koyduğum harçlık değil mı? Emirim Emirim ben yine gelirim Akan çaylar gibi ağlar da gelirim * * * KARAKOÇUN BOYNUZU Cemal Altıniğne Kara da koçun boynuzu Siyah da saçın kunduzu Koyver de yosmanın kızı Doğdu Ģafak yıldızı Haydi de bir tanem çarĢıdan Biraz da alalım komĢudan Kara da koç meler gelir Dağları deler gelir Gurbete giden gelin Aklına neler gelir Haydi de bir tanem çarĢıdan Bir az da alalım komĢudan 207 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ . sevdiğim vara yabana iĢte bu gönlümün cânânı geldi Yârim. varsın göversin Söyleyin huysuza durmasın gelsin Varmasın kötüye. ne tez çullandın Aç gözlerin aç. yine Ģekerlendin.

PaĢam taninani nay nam Güzel taninani nay nam Yosmam tanina taninay nam • I ..Bayburt Keskin GEYDlM ÇARIKLARIMI Recep Kırıcı Gevdim çarıklarımı Gel bağla bağlarını Terkettim gidiyorum Bayburd'un dağlarını Ağam taninani nay nam PaĢam taninani nay nam Güzel taninani nay nam . . sabah oldu Cıgaram yanmaz oldu Cıgaramın dumanından Gözlerim görmez oldu Aramıza düĢman girdi Yâr bize gelmez oldu Ko salınsın nazlı yârim Yâr gel akĢam üstüne Gelen geçen söz ediyor Ben fakirin üstüne BektaĢ Ytldtz Cemil Orhun . dikene konmaz Yüz bin öğüt versem öğüdüm tutmaz Billur piyaleli anam bura mı geldin Aslı beyzadeli yârim sen safa geldin GelmemiĢ dünyaya sen gibi nazik Kollarda bilezik. bir elde meze Canlar mı dayanır ettiğin naza Billur piyaleli anam bura mı geldin Aslı bevzadeli vârim sen safa geldin 208 Ünlerim ünlerim yanıma gelmez Bülbülden öğrenmiĢ. parmakta yüzük Varma kötüye canına yazık Billur piyaleli anam bura mı geldin Aslı beyzadeli yârim sen safa geldin KARġIKI DAĞLAR BĠZĠMDĠR Gümüşhane Cemal Alemdar KarĢıki dağlar bizimdir Kara salkım üzümdür Koy büyüsün annesi Belki kısmet bizimdir KarĢıdan göreyim Topludan gül vereyim SınanmamıĢ güzelsin Nasıl gönül vereyim Girme bağa iz olur ipek fistan toz olur Dilber mendilin düĢmüĢ Ben katdırsam söz olur 209 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BANA CEVREYLEME Gümüşhacıköy Bana cevreyleyip geyıp dokunma Naz ederken hatırıma dokunma Gül yerine dikenleri takınma Sana has bahçede güller var Ağam da gel gel PaĢam da gel gel Gülüm de gel gel Neylersin de elin gülün ararsın Sana has bahçede gonca güller var Eğilip de her çeĢmeden su içme Sana abıhayat bunca göller var Ağam da gel gel PaĢam da gel gel Gülüm de gel gel SABAH OLDU Kizilcahamatn Sabah oldu. . 1 ■ * ** GELMEMĠġ DÜNYAYA SEN GĠBĠ TAZE Hacı Taşan GelmemiĢ dünyaya sen gibi taze Bir elinde bâde. Yosmam tanina taninay nam Avluya koydum desti Gelen yan vurup geçti Emmim oğlu muhannet Benim de vaktim geçti Ağam taninani nay nam .

kaymak kız * * * 211 A. Ģirin krz ġeker kız. konsola koydum ġu karĢıki dağda titirer dallar Benim gönlüm arzu çeker tomurcuk güller .f/14 210 sabahın seher vaktında <jç güzel suya gider ikisi suyun doldurur Birisi de naz eder Yeter ey sevdiğim yeter ġimdi horozlar öter Ko salınsın nazlı yârim Yâr gel akĢam üstüne Gelen geçen söz ediyor Ben fakirin üstüne KARġIDA KARA ERĠK Adıyaman H. Hüseyin Orhan KarĢıda kara erik Dallarını eğerik Biz Adıyamanlıyık Ölenecek severik Güzel kız. duman yok Benim sevdiceğimde din var. Ģirin Kız ġeker kız.ġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KaziUi RAKI DOLU ġĠġESĠ Ahmet Yamacı Rakı dolu ĢiĢesi (fidan boylum) AteĢime düĢesi Yine karĢıma geçti (elâ gözlüm) Ciğerimin köĢesi Ölüyorum anneciğim ben Sevdiğime varacağım ben içme rakıyı zarar Kız zülfünü tarar Sevdiğini görünce Göz yaĢı döker ağlar Ölüyorum anneciğim ben Sevdiğime varacağım ben Örde-k suda yayılır Birer birer sayılır Sevdiğini görünce Yere düĢer bayılır Ölüyorum anneciğim be‟" Sevdiğime varacağ'm oer 212 OMUZUNDAN AġAĞI Giresun Küçük Hüseyi' Omuzundan aĢağı Kız saçların örülmüĢ Dünyanın güzelliği Hep sana mı verilmiĢ Ha buradan yukarı Yol Gırandan aĢıyor Bu ne kadar güzellik Benim aklım ĢaĢıyor ġu yokuĢun baĢında Gözlerim kamaĢıyoı Gâvurun kızına da Güzellik yakıĢıyor Bir ay doğar Gırandan Gıranın gediğinden Mevlâ beni ayırma Canımın sevdiğinden At baĢından beyazı GelmiĢ dağların yazı Yârim ile geçirdim Bahar ile bu yazı 213 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ġU KARġIKĠ DAĞDA Hatay Emel Akça ġu karĢıki dağda kar var. iman yok Vardım baktım nazlı yârime evde yok Ver benim sazım. kaymak kız Sallandım girdim bağa BaĢım değdi yaprağa Kız ben seni almazsam Girmem kara toprağa Güzel kız. efendim ben gider oidum Süremedim lâvantayı.

„ <n. kıza pek yazık Benim yârim has bahçeye girmesin Açılan güller aldatır yârimi ġu karĢıda sırça sarayda yedi bin atlı Ġçinden bir kız çıkıyor ak samur kürklü Parmağında hatem yüzük cevahir taĢlı Benim yârim has bahçeye girmesin Açılan güller aldatır yârimi * * Erzincan 214 HAVUZ BAġININ GÜLLERĠ M. Sartsözen Lamba da ĢiĢesiz vanmaz mı Cicim bana yâr bulunmaz mı Ben bu dertten ölürsem Bana da acıyan olmaz mı Alamadım kaĢları karayı Süremedim zevk ile safayı Asmadan gel asmadan Cicim fistan geymiĢ basmadan Gel buradan kaçalım Bizi devriyeler basmadan EVLERĠNĠN ÖNÜ 216 Alamadım kaĢları karayı Süremedim zevk-ile safayı * * * PENCERENĠN ALTINDA Çerkeş . . Sansözen Keten gömlek geyer.Kader kısmet böylemiĢ ne yapsın eller Ver benim sazım.. Taştekin Üç güzel oturmuĢ (of) gergefin iĢler Gergefin üstüne (a yârim) dökülür yaĢlar Herkes sevdiğine (of) çevre bağıĢlar Kalmadı sabru kararım. bir bir söylerim Üç güzel oturmuĢ çevresin iĢler Çevrenin üstüne dökülür yaĢlar Herkes sevdiğine çevre bağıĢlar Kalmadı sabru kararım. Sarısozcn Pencerede perde bende Yeni düĢtüm derde ben de Bu sevda nasıl sevda Duramıyom evlerde Pencerenin altında a beyim Zerdali dalı mısın DüĢkün düĢkün duruyon a beyim beyim Benden sevdalı mısın . tenin pek nazik Ak kolun sıkmıĢ altın bilezik EĢine düĢmemiĢ.Sarısözen Havuz baĢının gülleri ġak Ģak öter bülbülleri O yârin dudu dilleri balam KaĢların gözlerin Seni sinemde gizlerim On bir aydır yol gözlerim Havuz baĢında üç testi Ne yaman bir rüzgâr esti O yâr benden ümit kesti KaĢların gözlerin Seni sinemde gizlerim On bir aydır yol gözlerim Havuz baĢında yatmazdım Yorganım yele açmazdım Sensiz bir yere gitmezdim KaĢların gözlerin Seni sinemde gizlerim On bir aydır yol gözlerim 215 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ÜÇ GÜZEL OTURMUġ Kandıra Kâzım. konsola koydum KETEN GÖMLEK GEYER Edirne M. bir bir söylerim LAMBA DA ġĠġESĠZ Gaziantep M. her gün ağlarım Ağlarım da ay efendim. efendim ben gider oldum Süremedim lâvantayı. her gün ağlarım Ağlarım da ay efendim.

burada mı Bir güzelin peĢindeyim Dağlar bana bana derler bana Çakır elâ gözler de ağlar bana Merdivenden inerken Ak topuğa battı diken Bu ayrılık belimi de büken Dağlar bana bana derler bana Çakır elâ gözler de ağlar bana . yeĢil donlar geyersin Cellât mısın tatlı cana kıyarsın 'ocuk musun el sözüne uyarsın Açıldı çiçekler. gelmedi yazlar Elleri koynunda bir gelin ağlar »UYGU TÜRKÜLERĠ MERDĠVENĠĠLBAġINDAYIM Murat Çelebi Merdiven baĢındayım On üç ondört yaĢındayım Aslan yârim orada mı.Pencereden bakıyon da Kitap almıĢ okuyon da Perçemine mis sürmüĢ de Yel estikçe kokuyon da Pencerenin altında a beyim Zerdali dalı mısın DüĢkün düĢkün duruyon a beyim beyim Benden sevdalı mısın 217 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ SULAR AKAR Sular akar gök ırmaktan ilik damlar on parmaktan öldüm yâra yalvarmaktan Kurtar. canım al Allahım Attım kendimi ummana Eyi düĢtü yol Allahım Eksik değil baĢımızdan Türlü türlü hâl Allahım Kasaplar alır satır Ara yerden kalkar hatır Hak yârimi bura getir Ya beni öldür Allahım Almayı nazik soyanar Altın tabağa koyarlar Nasıl sırrımı duyarlar Ârif olur el Allahım NAME GELĠN Ankara Suda oynar balık Ne yaman da yanık Arz edeyim gelin Nâmem Benzin neden soluk Mucip Arcvnan 213 Kütahya Dirim Nâmem dirim Satın alır yerim Bir gün olur Nâme Ben sana neler derim Bahçelerde iğde Hep dalları yerde Benim de yârim nerde ÇeĢmelerde suda Dirim Nâmem dirim Satın alır yerim Bir gün olur Nâme Ben sana neler derim KAR MI YAĞDI KÜTAHYA'NIN DAĞINA Ahmet Akınct Kar mı yağdı Kütahya'nın dağına AteĢ düĢtü ciğerimin bağına Gül donatmıĢ Ģalvarının ağına Kaydırma sevdiğim gün böyle kalmaz Yanan ciğerimin ateĢi sönmez Melek misin.

fidana Elmanın kabukları da Güzelin topukları da Hep mi güzel oldunuz da Mehlenin kopukları da Un ele. Ģebboy çiçek baĢında Benim sevdiğim on üç. Ģebboy çiçek baĢında Benim sevdiğim on üç.Merdjvenler ayak ayak Bal koydular tabak tabak Bana sensiz zehir olur bal kaymak Dağlar bana bana derler bana Çakır elâ gözler de ağlar bana 22ı) GĠDE GĠDE YORULDUM Codr m “ Uamit Çetin Gide gide yoruldum aman Bir güzele vuruldum (efendim) Haydi benim Ģah boylum ġah boylum. yavruya. on dört yaĢında Giden kayık durur mu iskeleye varır mı (efendim) Haydi benim Ģah boylum ġah boylum. fidana 223 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ PAZARDAN ALDIM HALI A ydtn Bozdoğan-Dereköy Pazardan halı aldım Sevdiğim hurma dalı Gurenler maĢallah çeksin Kimin var böyle yâri . dön ele Güzele. on dört yaĢında ATIMI BAĞLADIM Ersincan-Kelkit M. yavruya. Ģebboy çiçek baĢında Benim sevdiğim on üç. dön ele Güzele. yavruya fidana Kapıda gümüĢ firekde Dumanım direk direk de El yârine kavuĢtu da Darısı bize felek de Un ele. dön ele Güzele. on dört yaĢında Gidene bak gidene Gül sarılmıĢ dikene (efendim) Haydi benim Ģah boylum ġah boylum. Sarısozen * Gelin Petek Köyü Atımı bağladım aman Ben bir kotana yörü yörü Canım kurban olsun oğlan Kotan tutana yörü yörü 221 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Giresun Atımı bağiadım aman Ecn bir masaya yörü yörü Canım kurban olsun oğlan Boyu kısaya yörü yörü Atımı bağladım aman Ben bir eleğe yörü yörü Canım kurban olsun oğlan Huri meleğe yörü yörü ÇINARLAR DERESĠ Kadir Üstündağ Çınarlar deresine a canım TaĢ köprü kurulacak A kız senin yüzünden a paĢam Vallahi kan olacak Dön oyna hanım kız dön oyna Ağaların baksın boyuna Çınarların söğüdü a canım Kimden aldın öğüdü Evvel böyle değildin a paĢam ġimdi gönlün büyüdü Dön oyna hanım kız dön oyna Ağaların baksın boyuna ÇIRA YAKTIM Çıra yaktım yanmadı da Meyil verdim almadı da Ben Allaha çok yalvardım Duam kabul olmadı da Un ele.

SU TESTĠSĠ ELĠNDE Ahmet Altuner Suya gider. ellere vay Vay anam Fadimem Suya gidemem Sensiz edemem Suya gider. etekleri belinde vay Vay anam Fadimem Suya gidemem Sensiz edemem Benim yârim Ģimdi gurbet elinde Vermem seni yâdellere. açmasın güller Diz dize oturup döktüğüm diller Ne dedim de kömür gözlüm darıldın Ah darıldın da el oğluna sarıldın Oğlan oğlan oğlan — . yüreğim yanar EĢinden ayrılan böyle mi yanar Anam anam hangi derdime yanam * * * 225 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Çankırı SUYA GĠDER. su testisi elinde Allar geymiĢ.Amanın da dumanın Ben neler oldum Ġçmeden sarhoĢ oldum Ekin ektim yollara Biçtirmedim ellere Ben bir gizli yâr sevdim Bildirmedim ellere Amanın da dumanın Ben neler oldum içmeden sarhoĢ oldum ♦ * * YONCALAR HANIM Adücevaz Gidersen yolun olsun Yoncalar hanım yoncalar Uzanım kolun olsun Sarmağa beli inceler İbrahim. su testisini doldurur Eve gelir gül benzini soldurur vay Vay anam Fadimem Suya gidemem Sensiz edemem B'j dert beni iflah etmez öldürür Varam gidem anasına yalvaram vay Vay anam Fadimem Suya gidemem Sensiz edemem ♦ * * f/15 226 HAVUZ BASINA İlhan Akgünlü Bolu Havuzun baĢına varmasın eller Bu gün efkârlıyım. kuldan utanmaz Gönül defterinden sildin mi beni Evlerinin önü üç ağaç çınar Dillerim tutuĢur. Çilingir Siyasi Ateşli 224 Çorum Potinimi düğmelirem Aç koynunu yer eyle Soğuk vurur ölirem Sallasın beli inceler Nerde konak olirsen Yoncalar hanım yoncalar Orda vorganın olam Sarmağa beli inceler ġU UZUN GECE Niyazi Biçer el ġu uzun gecenin gecesi olsam Sılada bir evin bacası olsam Ded'ler ki nazlı yârin pek hasta BaĢında okuyan hocası olsam Kâtipler oturmuĢ yazıya bakmaz Herkes sevdiğini dilden bırakmaz Hey Allahtan korkmaz.

.. o perde Zülfün yüzüne perde Devriyeler sardı da bizi Meğeri kaderim böyle 229 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AĞRI DAĞINDAN UÇTUM Ağr\ İsmail Er soy Ağrı dağından uçtum Çayır çimene düĢtüm Ne belâlı baĢım var Vefasız yâre düĢtüm KıĢlanın önü pınar Hep kuĢlar ona konar Bu gün yâri görmedim Yüreğim ona yanar Dağda hayladım kurdu Atım terledi durdu KarĢıdan gelen dilber Beni yürekten vurdu KÖPRÜNÜN ALTI DĠKEN Bayburt M. o perde Zülfün yüzüne perde Devriyeler sardı da bizi Meğeri kaderim böyle Sarı gülü derende ir.. Havuzun baĢında yedik kirazı '. Sarısözen Köprünün altı diken Zöhrp vakdın beni gül iken Allah da seni yaksın Zöhre'm üç günlük gelin iken Mestettin hanım Zöhre'm mestettin Eloğlunu sen kendine dost ettin Merdanedir hanım Zöhre'm merdana Bal mı vakdın ağ gerdane gerdane .saf senin nerende Kabahat sende değil Sana gönül verende O perde.tti gelmez ahbapların birazı Bana mıydı Ģu feleğin garazı Ne dedim de kömür gözlüm darıldın Ah darıldın da el oğluna sarıldın Oğlan oğlan cğlar .Havuzun baĢına taĢ ben olaydım Kara göz üstüne kaĢ ben olaydım Yalınız gezene eĢ ben olaydım Ne dedim de kömür gözlüm darıldın Ah darıldın da el oğluna sarıldın Oğlan oğlan oğlan. 227 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BĠRĠNĠ YAVRUM BĠRĠNĠ Akseki Nimet Balkan Birini de yavrum birini Öldüm de sürünü sürünü Takıver de zilin birini Öt benim garip bülbülüm palazım Yine benim gönlüm Ģendedir sende Bestemeli yağlık eldedir Hekisin yavrum hekisin heki Mevdanda bülbül Ģakısın Ģakısın Takıver de zillerin ikisin ikisin Öt benim garip bülbülüm palazım Yine benim gönlüm Ģendedir sende Bestemeli yağlık eldedir Merdini de yavrum merdini merdini Kim bilir kimin derdini derdini Takıver de zilin dördünü dördünü Öt benim garip bülbülüm palazım Yine benim gönlüm Ģendedir sende Bestemeli yağlık eldedir 228 Diyarbakır MAKARAM SARI BAĞLAR Selâhattin Mazluınoğlu Makaram sarı bağlar lo Kız söyler. gelin ağlar Niye ben ölmüĢ müyem lo Asya'm karalar bağlar O perde.. o perde Zülfün yüzüne perde Devriyeler sardı da bizi Meğeri kaderim böyle Makarada ipliğim lo Asya benim kekliğim Hiç aklımdan çıkmıyor Tenhalarda gezdiğim O perde.

230 Sıva* Köprünün altı desti Zöhre'm kemer belimi kesdi Gurbetteki sevdiğim Zöhre'm simdi aklımdan geçti Mestettin hanım Zöhre'm mestettin Eloğlunu sen kendine dost ettin Merdanedir hanım Zöhre'm merdana Bal mı /akdın ağ gerdane gerdane EVLĠYALAR MENZĠLĠDĠR Evliyalar menzilidir Yolların Bağdat senin CoĢar boz bulanık Akar sellerin Bağdat senin Ahu der ki Ģad mübarek CûĢ eder derya gibi Güzeller Firdevs bağında Salınır Leylâ gibi Pğer Bağdad'ı sorarsan Cennet'ülmevâ gibi Arabî eyler tekellüm Dillerin Bağdat senin Âşık Süleyman AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ĠLLE MAVĠLĠ Kimisi pınar baĢında Kimisi yolun dıĢında Al geyen on beĢ yaĢında ille mavili mavili Kimisi dağlarda gezer Kimisi incisin dizer Al geyen bağrım ezer ille mavili mavili Kimisi odun devĢirir Kimisi kahve piĢirir Al geyen aklım ĢaĢırır ille mavili mavili Köroğlu'm der ki, nolacak Takdir yerini bulacak Mavilim kaldı alacak ille mavili mavili * * * AYAĞINA GEYMĠġ NALĠNĠ Avağına geymiĢ sedef nalini Aska düĢtüm, kimse bilmez halimi Elimden almak isterler yârimi Yandım insaf eyle zalim elamanı Yandım insaf eyle zalim elaman Kilis Yüreciğim demir değil, taĢ değil Gözlerimden akan kandır, yaĢ değil Böyle sevda baĢıma gelmiĢ değil Yandım insaf eyle zalim eleman Sönmez aĢkın ateĢi hiçbir zaman * * * KARANFĠL DESTE GĠDER ŞSinasi Çolukoğlu Karanfil deste gider Kokusu dosta gider Benim kalbimde sensin Senin kalbinde kimler Nanay ellerin yari Çürük bellerin bağı Gün olur devran döner Ben de sararım yâri Kuru kastel akmıyor Yâr yüzüme bakmıyor Üç deste gül kokladım Yârim gibi kokmuyor Nanay ellerin yari Çürük bellerin bağı Gün olur devran döner Ben de sararım yâri * * # 233 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ HEZĠN HEZĠN Afyon Abdullah Uluçelik

Hezin hezin gir kapıdan ġendin gönlümü avudan A yârim aman ellere demem OynayıĢın, sallanıĢın del'etti beni Aman aman kül etti beni Ah yatamadım mis kqkudan Aman Fadik, edalı Fadik GümüĢten dökmeli Fadik A yârim aman ellere demem OynayıĢın, sallanıĢın del'etti beni Aman aman kül etti beni Hey su yolu, su yolu Edalı ey, boĢ gider, gelir dolu Testi kulpun kırılsın Edalım hey, yoruldu yârin kotu •jöğer bostanım göğer Su gelir bendi döğer Hem öksüzüm hem yetim Her gelen beni döğer Değirmenin bendine Döner kendi kendine Değirmende üç kız var Er. güzeli kendime HEY SU YOLU Uşak M. Sansözen 2V1 ANAMUR YOLLARI ... ' Yt ' Cavit Erden Silifke Anamur yolları yâr yâr Kaynak da çakıllı a canım öyle bir yâr sevdim yâr Uyar da akıllı a canım Sürmelim amman Ben yandım amman SevmiĢim amman Anamur üstünü yâr yâr Duman da bürüdü a canım Herkes sevdiğini yâr Aldı da yürüdü a canım Sürmelim amman Ben yandım amman SevmiĢim amman Anamur yolları yâr yâr Dardır da geçilmez a canım Soğuktur suları yâr Bir taĢ da içilmez a canım Sürmelim amman Ben yandım amman SevmiĢim amman SAZIMA Aşık Veysd Ben gidersem sazım sen kal dünyada Gizli sırlarımı aĢikâr etme Lâl olsun dillerin söyleme yâda Garip bülbül gibi âh-u zâr etme Gizi' dertlerimi sana anlattım ÇalıĢtım, sesimi sesine kattım Bebe gibi kollarımda yaylattım Hayali hatır et, beni unutma Bahçede dut iken bilmezdin sazı . Rülbüi konar mıydı dalına bazı Hangi kuĢtan aldın sen bu avazı Söyle doğrusunu, inkâr etme Benim her derdime ortak sen oldun Ağlarsam ağladın, gülersem güldün Sazım bu sesleri turnadan m aldın Pençe vurup sarı teli sızlatma Ay geçer, yıl geçer uzarsa ara Geyin kara libas yaslan dıvara Yanından, göğsünden açılır yara Yâr gelmezse yaraların elletme Sen petek misali, Veysel de arı inleĢir beraber, yapardık balı Ben bir insan oğlu, sen bir dut CSM Ben babamı, sen ustanı unutma 238 UZUN ĠNCE BĠR YOLDAYIM Veysel Uzun ince bir yoldayım Gidiyorum gündüz gece Bilmiyorum ne haldeyim Gidiyorum gündüz gece Dünyaya geldiğim anda Yürüdüm aynı zamanda iki kapılı bir handa Gidiyorum gündüz gece Uykuda dahi yürüyom Kalmaya sebep arıyom Gidenleri hep görüyom

Gidiyorum gündüz gece Kırk dokuz yıl bu yollarda Ovada, dağda, çöllerde DüĢmüĢüm gurbet ellerde Gidiyorum gündüz gece DüĢünülürse derince Irak görünür görünce Yol bir dakka miktarınca G'diyorum gündüz gece ġaĢar Veysel iĢbu hale Gâh ağlayan gâhi güle YetiĢmek için menzile Gidiyorum gündüz gece AġK VE DUYO: ’ T. KKCÎJ’V.Î OOSLAĠ :?N': HATiR'.&S>.'| Âşık Veysel Ben giderim, adım kalır Dostlar beni hatırlasın Düğün olur, bayram geiir Dostlar beni hatırlasın Can kafeste durmaz uçar Dünya bir han, konan göçer Ay dolanır, yıllar geçer Dostlar beni hatırlasın Can bedenden ayrılacak Tütmez baca, yanmaz ocak Selâm olsun kucak kucak Dostlar beni hatırlasın Ne gelsemdi, ne giderdim Günden güne arttı derdim Garip kalır yerim, yurdum Dostlar beni hatırlasın Açar, solar türlü çiçek Kimler gülmüĢ, kim gülecek Murat yalan, ölüm gerçek Dostlar beni hatırlasın Gün ikindi, akĢam olur Gör ki, baĢa neler gelir Veysel gider, adı kalır Dostlar beni hatırlasın ♦ * * GÜZELLĠĞĠN ON PARA ETMEZ Aşık Veysel Güzelliğin on par'etmez Bu bendeki aĢk olmasa Eğknecek yer bulaman Gönlümdeki köĢk olmasa Tâbirin sığmaz kaleme Deldin dermandır yâreme ismin yayılmaz âleme ÂĢıklarda meĢk olmasa Kim okurdu, kim yazarö» Bu düğümü kim çözerdi Koyun kurt ile gezerdi Fikir baĢka baĢk'olmasa Güzel yüzün görülmezdi Bu a$k bende dirilmezdi Güle kıymet verilmezdi AĢık ve mâĢuk olmasa Senden aldım bu feryadı Bu imiĢ dünyanın tadı Anılmazdı Veysel adı O sana âĢık olmasa AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ EĞĠN TÜRKÜSÜ Eğin dedelikleri bir küççük Ģehir Ana ben cahilem. çekemem kahır Yediğim avudur, içtiğim zehir Ya ben ağlamayım kimler ağlasın Bu garip gönlümü kimler eğlesin Eğin viran olmuĢ baykuĢlar öter Diken otan yerde bir gül mü biter Benim bu derdime derman mı yeter Ya ben ağlamayım kimler ağlasın Bu garip gönlümü kimler eğlesin Her sabah, her sabah okunur ezan Takatim gelmiyor, gurbeti gezem OkumuĢ değilem bir nâmç yazam Ya ben ağlamayım kimler ağlasın Bu garip gönlümü kimler eğlesin Bir su ver içem, altın tas ile Ben yârimi aldım ne heves ila Geçti cahil ömrüm kara yas ile Ya ben ağlamayım kimler ağlasın Bu garip gönlümü kimler eğlesin 24C MECNUN'UM LEYLÂ‟MI GÖRDÜM* Mecnun‟um Leylâ‟mı gördüm Bir kerecik baktı geçti Ne sordum, ne söyledi KaĢlarını yıktı geçti Soramadım bir çift sözü Ay mıydı, gün müydü yüzü Sandım ki Zöhre

yıldızı ġavkı beni yaktı geçti AteĢinden duramadım Ben bu sırra eremedim Seher vakti göremedim Yıidiz gibi aktı geçti Bilemem hangi burç yıldızı Bu dertler yaralar bizi Gamz okunu bazı bazı Yâr sineme çaktı geçti Veli'm eydür, ne hikmet iĢ Uyumadım ki diyem düĢ Zülfünü kemend eylemiĢ Boynumuza taktı geçti (*) Bu güzel semâinin ozanı ÂĢık Veli, 19. yüzyüda yağa241 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ OĞLANIN ADI METĠN Edremit Oğlanın adı Metin de Çini tabakta zeytin Kimselerde gözüm yok da Yâre gitmek niyetim Oğlan... Su gelir lüle lüle Yâr benzer beyaz güle O yâr benim hayatimdir Ölürüm de vermem ele Oğlan ... SEVSEM AZARLAR Cihanda var mıdır acep böyle yâr Sevsem azarlar, sevmesem azarlar Ağlatır gözlerim kan 'ile boğar Silsem azarlar, silmesem azarlar f/16 Her ne söylerse çelmece söyler Derdli derunumu delmece söyler Bu sözü bil diye bilmece söyler Bilsem azarlar, bilmesem azarlar Aman dostlar, kim görmüĢ oöyle dilber Bilmem bu ezayı bana mı eyler Yanıma gel diye kendi emreyler Gitsem azarlar, gitmesem azarlar ADA SAHĠLLERĠNDE Ada sahillerinde bekliyorum Seni yârim serian istiyorum Her zamanki yerimde bekliyorum Beni Ģad et ġadiye'm baĢın içün Nerede o mis kokulu leylâklar Sararıp solmak üzere yapraklar Bana mesken olunca topraklar Beni Ģad et ġadiye'm baĢın içüıa 243 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ TAKSĠ Erzurvm Yeşil Yayla köyü Taksi harlayıp geçer Camı parlayıp geçer ġu giden kimin yâri Mendil sallayıp geçer AĢkınla yanayım ġoför senin olayım Al beni yanma Sana mavin olayım Taksi geliyor taksi HaydarpaĢa'dan beri Ben o yâri sevmiĢtim Yedi yaĢımdan beri AĢkınla yanayım Kulun kölen olayım Al beni yanma Senin yârin olayırr ELMANIN EYĠSĠNĠ Bolvadin Bir ok attım Ģu dağların ardına indi gitti vatanına yurduna DüĢe düĢe bir güzelin ardına Mümine özgüz Hüseyin Boyar Azıcık aklımı aldın da gittin Beni sevdalara saldın da gittin Bir elma yolladım yâre soyulmuĢ J da varmıĢ cümle âleme duyulmuĢ En sonunda olacağı bu muymuĢ Azıcık aklımı aldın da gittin Beni sevdalara saldın da gittin Elmanın eyisini yüke tutarlar Çürüğünü çarığını yabana atarlar Gelinmen kızı bir mi tutarlar

Var git derebeyi kalma yolundan Sallandıkça kasatura fırlar belinden BURSA'NIN UFAK TEFEK TAġLARI Bursa'nm ufak tefek taĢları Keman olmuĢ o yârimin kaĢları Bir omuzdan bir omuza saçları A benim esmer güzelim Yârimle kol kola gezelim * * * *45 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ \ J RASĠME TÜRKÜSÜ Derleyen Afyon Osman A t illâ Ev yaptırdım çam dalından, meĢeden Dolan gel sen arpalıktan, köĢeden Sen doldur da ben içeyim ĢiĢeden Aman Allah lamba vurdum yanmıyor Rasime kız lâflarıma kanmıyor * Evlerine vara gele yoruldum Ne dedim de kâfir kıza darıldım Ufacıktın kız ben sana sarıldım Aman Allah çıra mira kestim yanmıyor Rasime kız lâflarıma kanmıyor Uzun olur kasabanın söğüdü Rasime kız karnındaki büyüdü Kocan yoktur nerden aldın öğüdü Aman Allah çıra mira kestim yanmıyor Rasime hanım lâflarıma kanmıyor * ** 246 Şnhut CENNET KÖġKÜ SANDIM Ali Boğdur Verin mendilimi yâre sunsunlar Çekin kır atımı, eyer vursunlar Benim sevdiğimi bana versinler Tutarım orucu, ederim bayram J Çekin kır atımı binit taĢına Daha neler gelecek garip baĢıma Felek zehir kattı tatlı aĢıma Koyuverin ben gideyim iĢime T» J Ayıkla kız avlumuzun taĢını Al mendile sil gözünün yaĢını Ver elini kömür gözlüm gidelim ġu cihanda bulan buldu eĢini I * ** ÇeĢmeler yaptırdım altın oluklu Suların akıttım içi balıklı Bir yâr sevdim o da elde yavuklu Ayrıl yavuklundan alayım seni ÇeĢmenin baĢına vurmuĢ koyunu Mor menevĢe gibi eğmiĢ boynunu UyumuĢum uyandıran olmamıĢ Cennet köĢkü sandım yârin koynunu * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BAHRĠYELĠ Gemilerde talim var Î Bahriyeli yârim var O da gitti sefere Ne talihsiz baĢım var Hani benim Recebim Recebim, sarı lira vereceğim Almazsan karakola gideceğim lemi gelir yanaĢır ■•çi dolu çamaĢır Benim yârim pek güzel Gören gözler kamaĢır

Hani benim Recebim Recebim, sarı lira vereceğim Almazsan karakola gideceğim Gemi gelir yan verir iskeleye Ģan verir ġu Ġstanbul kızları Koca diye can verir Hani benim Recebim Recebim, sarı lira vereceğiır Almazsan karakola gideceği' * »* Edirne

HANIM AYġE Yayla yolu düz gider. Hanım AyĢem Bir kınalı kız gider ġu kız yolu ĢaĢırmıĢ, Hanım AyĢem inĢallah bize gider Yaylaya gidesice. Hanım AyĢem Gülleri solasıca Ne kadar güzelmiĢ. Hanım AyĢem Koynuma giresice Karanfil eker misin, Hanım AyĢem Balinan Ģeker misin Dünyada yaktın beni, Hanım AyĢem Ahrette çeker misin Karanfilim, ek beni, Hanım AyĢem Al bahçana dik beni Ben yalnız yatamam, Hanım AyĢem AĠ koynuna yat beni. ♦ ** AH TREN, KARA TREN M. Sami Arı Ah tren, kara tren Odur yâri götüren Gitti yârim gelmedi Budur beni bitiren Kumralım, güzelim aman Yandım billah Seversen mektup yolla 249 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Bolu. ı Ay doğar ayan beyan Yoluna girdim yayan Gül yüzlüm, yeĢil gözlüm Yanına geldim yayan Kumralım, güzelim aman Yandım billah Seversen mektup yolla * * * ADA YOLU KESTANE Emin Baran Ada yolu kestane Dökülür dane dane Aman dökülür dane dane Kızlar yola dizilmiĢ Amanın alalım birer dane Ada yolu düz gider Amanın ada yolları düz gider Bir edalı kız gider Amanın bir edalı kız gider 0 kız yolunu ĢaĢırmıĢ Amanın inĢallah bize gider Ada yolu yamandır Aman ada yolları yamandır Bolu dağı dumandır Amanın Bolu dağları dumandır Dostlar vurun sazlara Amanın eğlenecek zamandır * * *

Naciyem Gitmiyor eser benden Keserse Mevlâm kessin.AL YEġĠL GEYMĠġ Erzurum F(jruk Al yeĢil geymiĢ allanır aman Çermik yolunda sallanır Gorharam bu söz dallanır amanl Yandım. (3) Olasan: Olasın. AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AYAġ YOLLARI AyaĢ yollarını aĢtım da geldim Boyunu boyuma ölçtüm de geldim Güzeller içinden seçtim de geldim Yandım Allah yandmı. yandırma beni Dalgın uykulardan kaldırma beni AyaĢ yollarında kervanın mı var Beni öldürmeye fermanın mı var Ağlayıp sızlamaya dermanın mı var Yandım Allah yandım. (2) YanaĢan: Yanasın. yanaĢan ay gız2 Benim olasan ay gız3 Al yeĢil geymiĢ bürünür Fistanı yerde sürünür Yel vurur yüzün görünür Yandım. benden. ġemame: meme. Giz: Kız. canım sıkılır Ellerin mektubu gelmiĢ okunur Benim yüreğime hançer sokulur Sebebim aman. portakalım Sizde kalalım Senin için ısmarladım Geiin bakalım EĢkilice. yanaĢan ay giz Benim olasan ay giz BaĢına örtmüĢ eamme4 Nazılan gider hamame Goynunda bir çift Ģemame5 Yandım. keser. mayhoĢça dolmayı canım Kızlar geymıĢ kollarına burmayı 0t benden. (5) Goynunda: Koynunda. yandırma beni Dalgın uykulardan kaldırma beni Ayva çiçek açmıĢ yaz mı gelecek Bana ettiklerin az mı gelecek Gönül bu sevdadan vaz mı geçecek Yandım Allah yandım. M * * . mayhoĢça dolmayı aman Kızlar geymiĢ kollarına burmayı * ** BĠR OF ÇEKSEM Bir of çeksem karĢıki dağlar yıkılır Bu gün posta günü. Naciyem Seni benden kim keser ilimonum.. 253 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Gaziantep Bir of çeksem dağı taĢı sel alır Gurbete gidenin yârin el alır El almazsa yanar yanar kül olur Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyay» Sebebim aman. Naciyem Nasıl inkâr edelim ilimonum. (4) Emame: BaĢörtüsü. yanaĢan ay giz Benim olasan ay giz * ** (1) Gorharam: Korkarım... portakalım Sizde kalalım Senin için ısmarladım Gelin bakalım EĢkilice. yandırma beni Dalgın uykulardan kaldırma beni NACĠYEM TÜRKÜSÜ ) De*s boyu giderim.. Naciyem Koyun kuzu güderim Ġkimizi görmüĢler.

Sarısözen Gürgenimin gazeli Nerde idin ezeli Nerede olsa severler Senin gibi güzeli Hele gel. bendimi Yaktım kül eyledim kendi kendimi Çok aradım bulamadım dengimi inan olmaz o güzelin sözüne Ne güzel olur islimye'nin söğüdü Benim yârim naz içinde büyüdü Yoktur kimsem bana versin öğüdü inan olmaz o güzelin sözüne * * * BAHÇADA YEġĠL ÇINAR Bahçada yeĢil çınar Boyu boyuma uyar Ben seni gizli sevdim Bilmedim eller duyar Aman gülüm nanay Top kâhkülüm Nanay nanay Aman gülüm nananay Bahçalarda gülbahri Var git ellerin yârı Sen bana yâr olmazsın Yüzüme gülme bari * * 4e . beri gel beri Gel yanıma sev beni Ben seni seviyorum da Son güz ayından beri 255 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Edirne SELLER ALDI İhsan Köycü Seller aldı değirmenimi.SÜT ĠÇTĠM DĠLĠM YANDI M. beri gel beri Gel yanıma sev beni Ben seni seviyorum da Son güz ayından beri Pınara da vurdum kazmayı Gelin bağlar yazmayı Ben seni çok severim Son güz ayından beri Su gelir kütüğünden içilmez köpüğünden ipek olsam sarılsam Kızların topuğundan Aynam düĢtü cebimden KarıĢtı gazellere ġu benim garip gönlüm Pek düĢtü güzellere Hele gel. Harrsözen Süt içtim dilim yandı Döküldü kilim yandı Ben kilimde değilim Bahçemde gülüm yandı Cendermeyim cenderme Beni yoldan dönderme Ben bir izinliyem Canıma kasdeyleme Cenderme çavuĢuyam Yol verin savuĢuyam Beni çavuĢ sanmayın Bölüğün baĢkanıyam * * * 254 GÜRGENĠMĠN GAZELĠ Derleyen M.

nazlı ġirvanım benim * ** SEHER VAKTĠ SEN TARLAYA GĠDENDE SÜREYYA Seher vakti sen tarlaya gidende Ses yayılır dört bir yana Süreyya Yüzündeki gonca gülü derende Gelmez isen bizim ele Süreyya Emeğim azat. sustu bülbüller Elâ gözlüm. nazlı ġirvanım benim Havuzun baĢında esmesin yeller Bu gün efkârlıyım. açmasın güller Derdime katlandı.EVLERĠNĠN ÖNÜ DENĠZ KENARINDA Deniz kenarında bir ev yapmıĢam Kerpicim tükenmiĢ naçar kalmıĢam Bir yâr için çok sefalar çekmiĢem Elâ gözlüm. dileğim azat A Azer kızı Bu Ģirin ülkenin Mihriban kızı Kızlarınan medreseden gelende Mail oldum cemaline Süreyya Ne .

KEM TALĠHĠM Kara bahtım. Trablus.. Bağdad'ı değer gözlerin Hüsnüne yakıĢır Yusuf niĢanı Seni sevenlerin artar efganı Kars'ı. verir Ģaraba Beyaz kız da verilir mı Arab'a Yaha iki gözüm kör olsun vay Evlerine vardım. ağlarım bazı Gönül ey... Erzurum.. sebep ey. Ahıska'nı.. NASIL METHEDEYĠM Nasıl methedeyim sevdiğim... Kayalar kayalar yüksek kayalar Kayanın ardında keklik yayarlar Yâr göksün üstünde bergüzar durur Gizli yadellerden niĢan sayarlar Hele de hele Ģu yavrunun oynayıĢı Irakıya meze yollayıĢı Top . semaver kurmuĢ içtiğim çaylara ballar mı katmıĢ Yârim gelir diye uzanmıĢ yatmıĢ Öptüm yanağından uyansın diye AĞLAMA GÖZLERĠM Gurbet elde bir hal geldi baĢıma Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir Derman ararken derde düĢ oldum Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir Hüma kuĢu yere düĢtü ölmedi Dünya Sultan Süleyman'a kalmadı Dedim. nasip olmadı Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir Kâğıda yazılmıĢ ufak yazılar Anadan ayrılmıĢ körpe kuzular Derdi olan yüreğinden sızılar Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir * «* f/17 21 KEKLĠK Keklik gibi kanadımı süzmedim Murad alıp doya doya gezmedim Bu kara yazıyı kendim yazmadım Alnıma yazılmıĢ bu kara yazı Kader böyle imiĢ. Hicaz'ı Yemen'i. Geceleri uyku girmez gözüme Zalim yastık diken olur yüzüme Uyma dedim. gel ey güzel Süreyya * ** 257 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ Evlerinin önü tahta taraba Satar Ģalvarını. sebep ey.. Konya'yı değer gözlerin Kimsede görmedim Ģendeki nazı Tunus. kem talihim TaĢa bassam iz olur BaĢım bir ErciyeĢ Dağı yavri yavri Ben feleğe neyledim Kırdı kanadımı. Mısır. uydun eller sözüne Alnıma yazılmıĢ bu kara yazı Kader böyle imiĢ.dedim de küstün benim sözüme Gel ey canım. seni Ġstanbul. heder eyledi Yâr yâr ağustosta suya girsem Balta kesmez buz olur Yüz yaĢında bir yâr sevsem On üçünde kız olur KAYALAR . Bursa'yı değer gözlerin Arasam bulunmaz ruhu revanim Ġzmir'i. Buhara'yı değer gözlerin * ■S sî* AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KARA BAHTIM. Yâre gidem. ağlarım bazı Gönül ey. Van‟ı Belh'i.

gelin Sarı perçemli kuzun.zülfünü sallayıĢı Derya kenarında ceylân avlarım Ben gönlümü altın tele bağlarım Gül yârimin göçü yüklenmiĢ gider Ardı sıra bakar bakar ağlarım 260 ġU ZĠLENıN ORTASINDAN Zile ġu Zile'nin ortasından yol gider Aman aman aman Hanımlara deste deste gül gider Yavruyem yavruyem yavruyern Kara perçemli yavru yavru Kara kâkûllü gelin. söz olur gelin AġAHTAN GELĠREM AĢahtan gelirem. görsem yüzünü Eller ârif olmuĢ. toz olur gelin Kaldırsam peçeni. gülmedi yâr Gülmedi yâr Beni yada salsana yâr Yüreğimi alsana yâr A ceylân sevgilim Mihriban sevgilim Sırrımı bilmedin. yüküm erikdir Eriğin dalları yere eğiktir Bir emmim kızı var. kuzun. ben kırmızı Çıkalım yayla düzüne Sen gül topla. ben nergizi Sana da yandım Türkmen kızı Yâr. gelin. kuzun TANBURAM REBAP OLDU Tanburam rebap oldu Ciğerim kebap oldu istedim vermediler Bir zalim sebep oldu Amen aman Can sana kurban Can sana hayran Ördek suya dal da gel Yardan haber al da gel Eğer yarim gelmezse Tut kolundan al da gei * ** AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ AġAĞIDAN GELĠR AĢağıdan gelir eli develi Devesinin boynu altın lâleli Kız gelin olalı burnun havalı Ben seni kız iken seven oğlanım Konma bülbül konma ağaç dalına Seni de vururlar yârin yoluna AĢağıdan gelir hozalır gelin Topla fistanını. güllü çeoıen Gül dedim. bilmedin yâr ġirin Ģirin sözle beni özüm dedin. gözle beni Gözledim. iki gözündür BĠR K'Jġ GELĠR ÖTE ÖTE Bir kuĢ gelir öte öte Ben yanarım tüte tüte Asker oldum gidiyorum Toros dağlarından öte Gel yanıma Türkmen kızı Sen allar gey. gelmedin yâr Gelmedin yâr GURBET ĠLLERĠNDE Gurbet illerinde söyler ağlarım Al üstüne kareleri bağlarım Nazlı yârdan ayrı düĢtüm yanarım . yüküm üzümdür Üzümün dallan düzüm düzümdür Bir emmim kızı var. taze feriktir AĢahtan gelirem. bahçenizin gülleri ġaĢ Ģak öter bülbülleri Yaktı beni kül eyledi Türkmen kızının dilleri ĠLENGER ATTIM BAĞA ilenger attım bağa Gitti değdi yaprağa Yâr ben seni almazsam Girmem kara toprağa Aman aman aman neler var Ellerde güzeller var Gel gidelim bahçeye Toplanacak güller var ilengerim teĢtim yâr Bakır kabı seçtim yâr Sen benden geçti isen Ben de senden geçtim yâr AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ BAHÇELERDE GÜLLER ÇEMEN Bahçelerde güllü çemen Güllü çiçek.

. yanasın oğlan Oğlan oğlan.. bnrmalı yelken açarken O yâr doldurup civanım. ağiar gezerim Ormanların gümbürtüsü baĢıma çıkar Benim nazlı yârim karĢıma çıkar y "\ Karadır kaĢların. fesi elinde Ne güzel oğlan. (kavuĢtak) 266 TELGRAFIN TELLERĠ İstanbul Samiye Güler Telgrafın tellerine kuĢlar mı konar Herkes sevdiğine de yavrum böyle mi yanar Gel yanıma yanıma da yanı yanı baĢıma ġu gençlikte neler geldi garip baĢıma Telgrafın tellerini arĢınlamalı Yâr üstüne yâr seveni . karaya bakmaz Ġnsan sevdiğini dilden bırakmaz Hey Allahtan korkmaz. Ģak Ģak ötüyor martı kuĢları Aman kalem olmuĢ bir tanem o yârimin kaĢları Çil çil liralar. ferman yazdırır Bu aĢk beni diyar diyar gezdirir Lokman Hekim gelse yaram azdırır Yaramı sarmaya yâr kendi gelsin Ormanlardan aĢağı aĢar geçerim Nazlı yâri kaybettim. ağlar gezerim Ormanların gümbürtüsü baĢıma çıkar Benim nazlı yârim karĢıma çıkar Uzağa gittim ki. gelip geçerken Sırmalı. saçlarım yorgan Ne güzel oğlan. çöller aman Kaderimden el aman Yâr elinden el aman Sen gidersen seni kimden soram yâr Siyah zülfün mah yüzüne örem yar Hasret kaldım.Dağlar aman. mecidiye paralar 0 beyaz gerdana taksak olmaz mı A canım dizsek olmaz mı Sarayburnundan imanım. feneri yak gidelim Ne güzel oğlan. yanasın oğlan Oğlanın elinde. ufak tefek taĢları Vak vak ötüyor. benzer kömüre Yârdan ayrılması zarar ömüre Ellerimden bağlasalar zencire Kırarım zenciri. kalk gidelim Sigarayı. lüver belinde Oğlan çıkmıĢ pencereye. gül yüzünü görem yar 264 SARAYBURNU (Külhanbey Türküsü) İstanbul Kâmil Erdem Sarayburnunun imanım. ağlar gezerim Ormanların gümbürtüsü baĢıma çıkar Benim nazlı yârim karĢıma çıkar Üç güzel oturmuĢ. gelirim diye Tabanca doldurdum vururum diye Hiç aklırina gelmedi ölürüm diye Ölüm ver Allahım. kızlar meydana Sazlar divana. OĞLAN OĞLAN İstanbul Samiye Güler Oğlan oğlan. kuldan utanmaz Gönül defterinden sildin mi beni Ormanlardan. doldur içelim bir tanem Doldur içelim. boynuma dolan Kolum sana yastık. yanasın oğlan 265 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ KARADIR KAġLARIN Giresun Ferih-a Kına Karadır kaĢların. ayrılık verme Ormanlardan aĢağı aĢar geçerim Nazlı yâri kaybettim. kaçarım yâre Ormanlardan aĢağı aĢar geçerim Nazlı yâri kaybettim. ben içerken ġiĢeler bir yana.

kuĢlar Gidin yâre haber verin Uçan kuĢlar.kurĢunlamalı Gel yanıma yanıma da yanı yanı baĢıma ġu gençlikte neler geldi garip baĢıma Telgrafın direkleri semaya bakar Senin o ahu bakıĢın çok canlar yakar Gel yanıma yanıma da yanı yanı baĢıma ġu gençlikte neler geldi garip baĢıma 267 AġK VE DUYGU TÜRKÜLERĠ ÇARġIDA BAL VAR ÇarĢıda bal var Sende bir hal var Git yâre yalvar Sana alma gönderir Ne hoĢ alma gönderir MayhoĢ alma gönderir O kız ki damda yatar O kız ki cilve satar O kızın gönlü de sevmiĢ Bana alma gönderir ÇarĢıda kiĢniĢ Kebabı piĢmiĢ Taze de yetiĢmiĢ Bana alma gönderir GĠDĠN YÂRE HABER VERĠN Gidin yâre haber verin Uçan kuĢlar. uçan kuĢlar Derdimi desem de yâra Kim gelir bana imdada. uçan kuĢlar Gönül bağım viran oldu Ötüyor Ģimdi baykuĢlar Ben o yârdan ayrılalı Bağrım yanık benim. yâre gönderem Uy beni beni deyi Belâlım beni Satarım bu canı da Alırım seni Çıkayım dağlara da Kurt yesin beni . Elimden aldılar yari YaĢayamam bu dünyada ERZURUM DAĞLARI Erzurum dağları kar ile boran Aldı yüreğimi dert ile verem Sizde bulunmaz mı bir kurĢun kalem Yazam arzuhalimi.

Dört yanımı gurbet sardı telilen Yaslı yaslı bayram yaptım el ilen Göz göz oldu yaralarım dil ilen Yaramı sarmaya da derman bulamam * * * AġK VE DUYG’J TÜRKÜLERĠ ScHERDE ĠNDĠM BEN BAĞA Seherde indim ben bağa Güller sarılmıĢ yaprağa Muradını almayanlar Nasıl girecek toprağa Aman aman aman aman Ölürüm ben ayrılamam Bülbülleri har ağlatır ÂĢıkları yâr ağlatır Ben feleğe neylemiĢem Beni her bahar ağlatır * * • ĠBRĠġĠM ÖRMÜYORLAR ibriĢim örmüyorlar SevmiĢim vermiyorlar Tanrının zalımları Münasip görmüyorlar Altın yüzük Kol bilezik Eller nazik oy oy Ben yârimden ayrılmıĢım Dayanamam ben Ben canımdan ayrılmıĢım Sabredemem ben ÇOBAN DOĞA TÜRKÜLERĠ .

Söyleyeceklerini bu çiçek demetinin içine kondurur. sabah yeli ile turnalarla sevgiliye selâm yollamak.. Anadolu. Bunları birer süs. kuĢlar. yuva sı bozulmuĢ kuĢun. belli bir olaya bağlı olabileceği gibi. aĢk. Onların yaĢantısı ile yakından ilgilidir. bu bakımdan hemen her türküsünde doğanın izleri vardır. geyikler. Doğa insanının türküleri de doğanın kendi olacaktır elbette. örneğin. Bu tür türküler daha çok. duyguların açıklanmasına da neden olur. acı. baĢtan baĢa köyüyle. Büyük kentler dıĢında. çiçek ler gibi doğanın değiĢik varlıklarından alan türkülerdir.Konularını yaylalar. Bu tür. sevinç gibi duygularının anlatılmasına yardım eden motiflerdir.. bülbülün ötüĢü. köy ve aĢiret halkının verileridir. birer çerçeve gibi kullanır. dağlar. kentiyle doğanın içinde yaĢar. yaralanmıĢ ceylânın acıları aynı zamanda söyleyenin de özlem. birer koku. .

çevrelere bakınız. Her türküde biraz doğa. bu asil ruh onun türkülerine öyle bir içlilik (lirizm) verir ki. nasıl asil bir ruh yansımıĢtır. Bütün yaĢantısı boyunca «ermiĢ» kutsallığım» eriĢtirir. Bu durumu gösteren yalnız türküleri değildir. Bv. çiçeklerle koklaĢır. kumaĢı geydiremedim Yönünü yönüme döndüremedim Varman kızlar varman bitli çobana Ardı sürek sürek itli çobana Varman kızlar varman bitli çobana Ardı sürek sürek itli çobana Çobanı dağdan inmez mi sandın Kutnuyu. parça pörçük gibi görünen dağıf/18 nıklık içinde cıvıl cıvıl kaynayan bu içlilik parıltıları değil inidir? Büyük sadelik içinde bir iki mısrada. Nasıl bir renk cünbüĢü. iĢte. Aslında halk Ģiirinin her dalında bu olgunluk. Bütün halk sa notlarında kırık dökük. Hiçbir eğitim görmeyen Yörük kızlarının dokudukları halılara. «duyan» kiĢi yapar.Türk toplumu o denli doğa ile kucak kucağa yaĢar ki. dertleĢir. Onunla senli benli konuĢur. bülbülle inler. ÇOBAN TÜRKÜSÜ Çobanın yatağı küllük eteği Ağır misafiri çoban köpeği Varman kızlar varman bitli çobana Ardı sürek sürek itli çobana Çobanın yiğidi helva topağı Ağır misaTiri koyun köpeği Varman kızlar varman bitli çobana Ardı sürek sürek itli çobana Çobanı dağdan indiremedim Kutnuyu. biz bu bölümde doğamn ağırlık \ diği türküleri bir araya getirdik. onu kendinden ayrı görmez. Doğayı da kendine yapıĢık bir canlı sayar. değme sanatçı baĢaramaz. Sabah yelleri ile eser. kilim lere. Bu nedenledir ki. eriĢkinlik görülür. öyle doğa tasvirleri görülür ki. ĢaĢırmamak elden gelmez. yaĢantı onu «düĢünen». kumaĢı geymez mi sandın Emmisinin kızını almaz mı sandın . biraz insan vardır.

gökte melekler Mahlukat sevini. KIZILIRMAK Neşet E. çöl bayram eder Bülbül ile saka hep uçan kuĢlar Gece bu aylarda figana baĢlar Eser yel. kul bayram eder ERZURUM ÇOBAN TÜRKÜSÜ Feryadı Hafız Hakkt . eğilir dallar. ta& Kızılırmak can incitme sen bu gün Mübarek günlerde sel bayram eder Kitabın kavlince dağlar al geymiĢ KarıĢmıĢ çiçekler.ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ MOR KOYUN Aman mor koyun meler gelir Amanın dağları deler gelir Aman hakikatli yâr ise Yavrum geceyi böler gelir Nesine de yavrum nesine Sigara da koymuĢ fesine Aman ben yandım cilvesine Aman mor koyun meĢelerde Amanın gül yağı ĢiĢelerde Amanın evliler evine de gider Yavrum biz kaldık köĢelerde Nesine de yavrum nesine Sigara da koymuĢ fesine Aman ben yandım cilvesine Aman mor koyun kuzusuna Amanın kan kaynar pazusuna Aman ne deyim de ağlayım Yavrum alnımın yazısına Nesine de yavrum nesine Sigara da koymuĢ fesine Aman ben yandım cilvesine 276 Kırşehir Erzurum. ağaçlar Mübarek günlerde dal bayram eder 1 Yavru Ģahin bir kekliği salaklar Bu günlerde kabul olur dilekler Cennette huriler.

ben de garibim Ötme garip garip. gönül Ģen değil Turnam kanat vurup dağlar aĢınca Ciğer kebap olup közde piĢince Herkes sevdiğinden ayrı düĢünce Ötme garip garip. ben de garibim Ötme garip garip. gönül Ģen değil iki turna gördüm. yolda yorulmuĢ Avcı vurmuĢ kanadından. ben de garibim Ötme garip garip. Bülbülün kanadı kare Yüreğime açtı yare Yok mu tabip. Bülbülün kanadı yeĢil Kırmızı güle dolaĢır SerhoĢum dilim dolaĢır Sarı bülbül Saçı sümbül Güle bülbül Bülbül bülbül Bülbül. ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ SARI BÜLBÜL Yozgat Bülbülün kanadı sarı Ben çekerim ahu zârı Geceler gündüzden yarı Sarı bülbül Saçı sümbül Güle bülbül Bülbül bülbül Bülbül. ben de garibim Ötme garip garip.Kaçma benden güzel çoban Gözlerine oldum hayran Bu can sana olsun kurban Bu halime acı çoban Hasretinle bak ne oldum Derd-i aĢkı sende buldum AteĢinle birden soldum Bu halime ağla çoban * * * 277 . güç olur * ** KARANFĠLĠN MORUNA Refia Karanfilin moruna (aman amman) Ölüyorum yoluna Çifte kurban adadım (aman amman) Sevdiğimin yoluna Karanfilim süt beyaz (aman amman) Ayrı düĢtük biz bu yaz Hediyeni istemem (aman amman) Mektubunu sıkça yaz Karanfilsin tarçınsın (aman amman) Neden böyle hırçınsın Ne küçüksün ne büyük (aman amman) Tamam benim harcımsın ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ TURNAM UÇAMAMIġ Turnam uçamamıĢ. Denizli Çanakkale KARABAġ KOYUN Talip KarabaĢ koyunu güde güde getirdim Getirdim de kabağcın dibine yatırdım Ablası da sağdı ben bakırı götürdüm Ablası güzel. yarem sare Sarı bülbül Saçı sümbül Güle bülbül Bülbül bülbül Bülbül. gönül Ģen değil UZUN KAVAK Ktrklareli Vasfiye Ç . tüyü yeĢilden Alamadım kepezini baĢından Yayılırken ayrı düĢmüĢ eĢinden Ötme garip garip. gönül Ģen değil iki turna gördüm. kırılmıĢ 0 da bencileyin yârdan ayrılmıĢ Ötme garip garip. aklı karalı Avcı vurmuĢ sağ böğründen yaralı O da bencileyin bahtı karalı Ötme garip garip. kendi kara-baĢ koyunum AĢar isek karlı da dağları aĢalım Geçer isek tozlu da yolları geçelim Çeker isek güzel de kahrı çekelim Çirkinlerin kahrı çekilmez.

bir güzden derdim eĢersin Turnalar. varman çobana Çoban sizi alır gider yabana Çobanım oturmuĢ dağın baĢına Kudret kalemini çekmiĢ kaĢına Yeni girmiĢ on dört on beĢ yaĢına Gidin kızlar gidin. kızı ağlar Gidin kızlar gidin. ne haber yârdan. eli kan mola Ak gerdan üstünde çifte ben mola Doğru söyle benim yârim sağ mola Turnalar. ne haber yârdan. ne haber Yârimi öldürmüĢ. niye ĢaĢarsın Bir yazdan. ne haber yârdan. ne haber yârdan. sen Mevlâyı seversin Turnalar. ne haber Uçup uçup karlı dağlar aĢarsın Kılavuzun yok mu. dağları dolaĢalım gezelim Hovardasına baskın verelim geçelim 281 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ Nazlı kavak aman hep dalların kurusun Dökülsün yaprakların sularda çürüsün Beni yârdan ayıranlar sürünsün Al martinini. ne haber ġU SÖĞÜTTE BĠR KUġ VAR Erzincan ġu söğütte bir kuĢ var Kanadında gümüĢ var Gitti yârim gelmedi Elbet bunda bir iĢ var ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ Söğüdün gedikleri ġekerdir yedikleri Hiç aklımdan gitmiyor O yârin dedikleri DURNAM GELĠR KONA KALKA Durnam gelir kona kalka (yâr amman aman amman) Kanadında gümüĢ halka (durnalar yâr . ne haber Katar katar gök yüzünde dönersin AkĢama mı kaldın neden eversin Doğru söyle.Uzun kavak ne gidersin engine Yaprakların benzemiyor rengine Anne beni verecek misin dengime Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma AkĢamdan gel sağ yanıma yanıma Uzun kavak gıcır gıcır gıcırdar Anne benim sağ yanımda sancım var Ben ölürsem benden nice nice genci var Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma AkĢamdan gel sağ yanıma yanıma Uzun kavak dalın malın kurusun Yaprakların suda muda çürüsün Herkes sevdiğini alsın yürüsün Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma AkĢamdan gel sağ yanıma yanıma NAZLI KAVAK Nazlı kavak aman gıcır gıcır gıcılar Nazlı da yavrunun yüreğinde sancı var Ben ölürsem aman benden gayrı genci var Al martinini. dalını Nazlı yârim aman gel salını salını Al martinini. dağları dolaĢalım gezelim Hovardasına baskın verelim geçelim Nazlı kavak aman eğivermiĢ dalını SoldurmamıĢ yaprağını. varman çobana Çoban sizi alır gider yabana Çobanım oturmuĢ taĢın üstüne Doldurur doldurur verir dostuna Anası veririm der. varman çobana Çoban sizi alır gider yabana Mecitözü BAĞDAT ELLERĠNDEN 282 283 Âşık Veli Erdem Bağdat ellerinden gelen turnalar Turnalar. ne haber hey ġimdi benim yârim gözün sürmeler Turnalar. baĢım üstüne Gidin kızlar gidin. dağları dolaĢalım gezelim Hovardasına baskın verelim geçelim ÇOBANA VARMAN KIZLAR Çobanım oturmuĢ mavizer yağlar Mavzerin üstüne gülleri bağlar Anası veririm der. ne haber yârdan.

ı) Ört anam. atcĢam yeli Eser eser akĢam yeli Nazlı yârdan al haberi Hiç bozulmaz zülfün teli AkĢam yeli usandırır Dağı taĢı dolandırır Tutar ahım dilendirir Eser eser akĢam yeli Halil İbrahim Afmrî» Trabzon Hüseyin Dilaver Ah dağlar. (kavuĢtak) 283 AĞLAMA CEYRAN BALASI .aman) Yârim gelir bu yaz hafta (yâr amman aman amman) iĢte de geldim gidiyorum (durnalar yâr aman) Sılayı terk ediyorum (durnalar yâr aman) Durnamın kanadı aktır (yâr amman aman amman) Arasam menendi yoktur (durnalar yâr ama. serin dağlar Kuzular meler ağlar Dost aklıma gelende Yanar yüreğim sızlar Yâr vuruldum vuruldum Senin kara kaĢına Ne yazılar yazılmıĢ Ha bu garip baĢıma Koyun kuzu yayılır Yaylanın çimeninde Nedir bu çektiklerim ġu feleğin elinde Yâr vuruldum . (kavuĢtak) KarĢıdan el elyeme Yâr gönlümü eğleme Öldürürsen sen öldür Kötüye kul eyleme Yâr vuruldum . evler yıkan Yıldızlardan uruĢansın Benim gibi periĢansın Yârdan bana bir niĢansın Sana derler kervan kıran Beller büken. evler yıkan AH DAĞLAR SERĠN DAĞLAR AKġAM YELĠ AkĢam yeli. evler yıkan Yine doğdu sarı yıldız Yine doğdu mavi yıldız Sana derler kervan kıran Beller büken. girmesin doktor (yâr amman aman amman) ĠĢte de geldim gidiyorum (durnalar yâr aman) Sılayı terk ediyorum Erzurum Rumeli SAR! YILDIZ ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ Faruk Kaleli Ah yine bu gün yaralandım indim etrafı dolandım Dertli canımdan usand-ım Sana derler kervan kıran Beller büken.

sümbül.... 289 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ Divrik Adana AÇIL MOR MENEVġE Nuri Ustiinses Açıl mor menevĢem bahar eriĢti Lâle.. oy bir danem hey Haydi de haydi AçılmıĢ menevĢem.. nerkis. ne güzel olmuĢ Lâlesi........... oy bir danem hey Haydi de haydi Çadır almıĢ nirelerden gelirsin Benim seni sevdiğimi bilirsin Çok da sürmez benim gibi olursun MenevĢem... sümbülü hep bize kalmıĢ Seni seven gözler uykuya dalmıĢ MenevĢem........Kars Ağlarım yaĢım gider Dursam yoldaĢım gider Geçmerem nazlı yârim Bilsem de baĢım gider Ağlama ceyran balası Sızlama ceyran balası Gider gözün karası Soyunum bak canıma Hepsi de sevda yarası Ağlar ağladı meni Çapraz bağladı meni Demir zencir kâr etmez Zülüf bağladı meni Ağlama . (kavu^aki . reyhan yetiĢti Benim kısmetime ak zambak düĢtü MenevĢem...... (‟-savuĢîak) t» * ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ AL TAVANDAN BELLERĠ Ordu Giresun Al tavandan belleri Belle bellemeleri Kız ablana söyleme Gezdiğimiz yerleri Di nargile nargile Kalk gidelim yargile Bizim ĢiĢe boĢalmıĢ Doldur gel güle güle Bir taĢ attım sazlara Gitti vurdu kazlara Anne beni evlendir istediğim kızlarla Di nargile (kavuĢtak) Serendeler yaptırdım Altı direk üstüne Benim bu türkülerim Yanık yürek üstüne Di nargile (kavuĢtak) 288 SARI GUGUK* Guguğumun tüyü sarı Ben çekerim ahu zarı Neyleyim vefasız yârı Dağların Ģenliği guguk Viranlar Ģenliği guguk Guguk bir ufacık kuĢtur Viranda ötüĢü hoĢtur Dünya çarkı felek boĢtur Dağların Ģenliği guguk Viranlar Ģenliği guguk Guguğumun tüyü /eĢil Gökte uçar hıĢıl hıĢıl Guguk didâra kavuĢur Dağların Ģenliği guguk Viranlar Ģenliği guguk Guguk nevruzda gelirsin Dağları inletirsin Yaz olduğunu bildirirsin Dağların Ģenliği guguk Viranlar Ģenliği guguk (*) Sarı guguk: BaĢka kuĢların yuvasına yumurtlayarak yavrularının bakım iĢini onlara gördüren böcekçil bir kuĢ..... oy bir danem hey Haydi de haydi HAġAN DAĞI Abdül Yaşil ............ Ağldftm ağlar kimin Derdim var dağlar kimin Yüz yerden yaralıyam Gezerem sağlar kimin Ağlama ...

kolumu Yavrularımla bu dağda Çevirdiler yolumu yolumu Aman aman aman Böyle midir avcıların serkârı Koltuğundan yaralanmıĢ. kanatları kırılmıĢ Benden yâre selâm eylen turnalar Turnalar turnalar. ağlıyor zârı zârı Bu dağda bir ceylân gezer yavrum diye Aman aman aman * GUBALAK KEKUK Cezmi Kekhğimin kafesi Gül kokuyor nefesi EĢine kavuĢursa Uzun olur safası Gel gel gubalak Dön dön Ģıbalak vay ġıbalak Ģıbalak vay Keklik kumda yayılır Kanatları sayılır ÇıkmıĢ kayaların baĢına ArkadaĢını çağırır Gel gel gubalak Dön dön Ģıbalak vay ġıbalak Ģıbalak vay Kekliğim seker gelir Tüyünü döker gelir Hakikatli yâr olsa Dağları söker gelir Gel gel gubalak Dön dön Ģıbalak vay ġıbalak Ģıbalak vay 293 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ .HaĢan Dağı çatal matal Arasında güller biter Bir yâr sevdim bana yeter Ġki seven defolmaz mı f/19 290 Mesudiye HaĢan Dağı. HaĢan Dağı Senden yüce dağ olmaz mı Seni yaylayan güzelin Al yanağı bal olmaz mı ġu karĢı beyaz damlar Hani sana giren canlar Sevip sevip ayrı lanlar Yanıp yanıp kül olmaz mı HaĢan Dağının yılanı Akar dolanı dolanı Küçücükten bir yâr sevsem Sarsam belini olmaz mı ĠKĠ TURNAM GELMĠġ Rüştü Tuncalt iki turnam gelmiĢ. telli turnalar ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ SENĠ AVLARLAR Derleyen Fatih Yükselmiş Urfamın etrafı dumanlı dağlar Ciğerim yanıyor. ağlıyor yaman Yavrumun derdine bulmadım derman Gezme ceylân bu dağlarda seni avlarlar * *# ZALĠM AVCI Derleyen Fatih Yükselmiş Zalim avcı vurdun beni Kırdın kanadımı. yolda yorulmuĢ ġahin vurmuĢ. gözlerim ağlar Senin zalim derdin cihanı dağlar Gezme ceylân bu dağlarda seni avlarlar Urfa dağlarında gezer ceylân Yavrusunu kaybetmiĢ. arĢtan MaraĢ'tan Kanadın ıslanmıĢ yağmurdan yaĢtan Turnam korkmaz mısın alıcı kuĢtan Turnalar turnalar eğlen turnalar Turnamın kanadı bir karıĢ telden Çekerim ayrılık. ne gelir elden Garip bülbül gibi ayrıldım gülden Turnalar turnalar. telli sunalar Turnam nerden gelir.

ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ KÜPELĠ HOROZ (Güldürü) Sırrt Sansözen Horozumu kaçırdılar Damdan dama uçurdular Suyuna da pilâv piĢirdiler Piligâh piligâh pili pili gâh gâh Küpeli horozum yâr....... kundurası boyalı Uzun da geceler yâr boynuma sar ben>m ARMUTTAN KAYACAĞIM Armuttan kayacağım Sallan gel bakacağım Yârime nazar değmiĢ Nazarlık takacağım 294 Ah niçin niçin de niçin Ah niçin hanım. yâr senin için Armut dalda bir sıra Yârim gitti Mısır'a Koyun olsam yayılsam Yârimin ardı sıra Ah niçin . bağırdım çağırdım Pili pili pili pili pili gâh Küpeli horozum yâr Kar beyazım... kar beyazım Bir sabah kalktım Avluya baktım Aradım taradım. Kanadı var kilim gibi ibiği var elim gibi Acısı var ölüm gibi Piligâh piligâh pil pili gâh gâh Küpeli horozum yâr Kar beyazım Bir sabah kalktım Avluya baktım Aradım taradım. canım niçin Öldüm yâr. kundurası boyalı Uzun da geceler yâr boynuma sar benim iki keklik bir dereden su içer Dertli de keklik dertsizlere dert açar Buna yanık sevda derler. tez geçer Yazması oyalı. . (kavuĢtak) Armut koydum sepede Yâri gördüm tepede öyle bir yâr sevdim ki ġan olsun memlekete KARPUZ KESTĠM SULANDI Gaziantep Azmi Körükçü Karpuz kestim sulandı (Ağam Levâki) Yine gönlüm bulandı (PaĢam Levâki) Mahmur gözlüm baĢına (Ağam Levâki) Mavi dolak dolandı* (PaĢam Levâki) KarĢıda kavun yerler (Ağam Levâki) Biz de varsak ne derler (PaĢam Levâki) Otursak biz de yesek (Ağam Levâki) ġu Ģunu sevmiĢ derler (PaĢam Levâki) * ** (•) Dolak: BaĢ örtüsü.Balıkesir Zile ĠKĠ KEKLĠK BĠR KAYADA Mustafa Sarı iki keklik bir kayada ötüyor Ötme de keklik derdim bana yetiyor Annesine kara da haber gidiyor Yazması oyalı.. bağırdım çağırdım Pili pili pili pili pili piligâh gâh Küpeli horozum yâr Kar beyazım. kundurası boyalı Uzun da geceler yâr boynuma sar benim iki keklik bir kayada yaslanır Teke de bıçak gümüĢ kında paslanır Bir gün olur deli gönül uslanır Yazması oyalı.

bugün mü geldin Ötme garip garip. ben burda kaldım Yabancılar vurmuĢ telli turnamı AĢk sevdası geldi. sinemi deldin EĢimden ayrıldım.* ** 296 HAVADA KAR SESĠ VAR Elbistan Havada da kar sesi var BaĢında da mor fesi var Açın bakın Ģu konağı içinde de yâr sesi var Lele çoban Garip oğlan Mor puĢuyu boyamadım Ben çobana doyamadım Hep kuĢlar da yuva yapmıĢ Serçe kadar olamadım Lele çoban Garip oğlan * ** YAYLA YOLLARI Silifke AĢıp aĢıp gider yaylanın yolu Sehile dayanmaz Imara'nın gülü Gayet güzel olsa yidiğin yâri O da gelir bir bir iki naz ile /ayla yollarında göç kater kater EĢinden ayrılmıĢ bir palaz öter Ötme palaz ötme seni tutarlar Tutarlar da dar kafese katarlar Bekir Büke Cavit Erdem 297 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ Malatya Yağar yağmur ıĢıIdaĢır sayları ili göçmüĢ buzulaĢır daylağı Allı gelin koç yiğidin yaylağı Gelinden usanmıĢ. kız ister gönül Yayla yollarında vardır evimiz DüĢtü birbirimize sevimiz* Yâr seninle böyle miydi kavlimiz Kavil yerlerine gel kömür gözlüm ♦ ** TELLĠ TURNA Aşik Haşan Hüseyin Dün mü buradaydın. kaynadım çoĢtum Yüksekten uçarken engine düĢtüm EĢimden ayrıldım. Ama. SARI ÇĠÇEK Sordum sarı çiçeğe Benzin niçin sarıdır Çiçek der: Hey derviĢ Allah korkusundandır Sordum sarı çiçeğe Sizde ölüm var mıdır Çiçek der: Hey derviĢ Ölümsüz yer var mıdır Sordum sarı çiçeğe Senin anan var mıdır Çiçek der: Hey derviĢ Anasız yer var mıdır Sordum sarı çiçeğe Sen cehennem bilir misin Çiçek der: Hey derviĢ Cehennem zalim yerdir Sordum sarı çiçeğe Sen cennet bilir misin Çiçek der: Hey derviĢ Cennet mümin yeridir Sordum sarı çiçeğe Sen Eyyubu bilir misin Çiçek der: Hey derviĢ .Sevi: AĢk. ben burada ĢaĢtım Yabancılar vurmuĢ telli turnamı * ** (*) . yaĢamakta olduğunu bu türkü açıkça gösteriyor. Yunus Emre‟nin kullandığı bu sözcük için unutulmuĢ diyenler olmuĢtur.

bağlasınlar kolumu Eğer annen seni bana vermezse Yemin ettim keseceğim yolunu Fadimeyi doru taya bindirdim Emir Dağı kaza imiĢ indirdim Eski konyaklarım ĢiĢede kaldı Körpe kuzularım köĢede kaldı AL HOROZ (Güldürü) Amanın horoz değil katır idi Dağdan odun getirirdi Üstüne binsem götürürdü Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi Amanın horoz değil o bir aslan Su içirdim altın tastan Pek yamandı can kardaĢtan Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi Amanın ibiği var elim gibi Bacakları belim gibi Kanatları kilim gibi Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi Amanın horozumun kırmızı fesi Küllüklerden gelir sesi Mahallenin kepazesi Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi 301 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ Oaeiantep Amanın tavukların kocasıydı Civcivlerin babasıvdı Gelinlerin eğlencesi Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi Amanın horuzumu kaçırdılar Damdan dama uçurdular Suyuna pilav piĢirdiler Civ cili civ civcili gâh gâh Al horozum gelmedi * * * KAVAK Azmi Körükçü Kavak kavaktan uzundur Devekte biten üzümdür Yâr benim iki gözümdür Lâle sümbül gülizâre Can kurban o Ģivekâre Kavak kavağa yaslanır Dibinde kumru beslenir Yârim dedikçe seslenir Lâle sümbül gülizâre Can kurban o Ģivekâre * ** 302 Kara Silifke AVCI — MARAL TÜRKÜSÜ Derleyen Ferruh Arsunar Aman avcı vurma beni Ben bu dağın (ay balam) maralıyam .Eyyub Kırklar eridir ÇOBAN__ DOCA TÜRKÜLERĠ EMĠR DAĞI TÜRKÜSÜ Emir Dağlarına kara gidelim Ayvadan usandık. nara gidelim Buranın güzeli gönül eğlemez Güzeli bol olan yere gidelim Emir Dağı derler yolun sağında Bir çift güzel gördüm Emir Dağında Ne varıĢa gelin uçkur bağında Eski konyaklarım ĢiĢede kaldı Körpe yavrularım köĢede kaldı Emir Dağı gide gele yol olmaz Altın yere düĢmeyinen pul olmaz Bir gececik sarmayınan dul olmaz Ben bilirim yaylanızın yolunu Saçım uzun.

mektup ulaĢtır Mektup ile konuĢalım bir zaman ġu dünyada üç nesneden korkarım Biri gurbet. bir ölüm 303 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ KEREM der ki dağ üstüne dağ olmaz Ah çekenin yüreğinde yağ olmaz Elin kızı gelip sana yâr olmaz Varıp kapısına kul olmayıncaı * * * BÜLBÜLÜN GÖĞSÜ t r/a Bülbülün göğsü al al olur Gerdanda çifte hal olur. Bülbül on bir ay lal olur2 Gül açılmıĢ. bir ayrıiıK. nere götürem Kanadı bitmedik yavru. kime düĢtü Bu dağlarda maral gezer Tırnakların (ay balam) daĢlar ezer Ben o yârâ neylemiĢem O yâr benden (ay balam. gülfama gel Bu meclis-i irfana gel * ** (1) Bu üç ayrı türküden birer dörtlük bir araya getirilerek oluĢturulmuĢtur. bir ölüm Hiç birisinden hasta gönül Ģen değil Biri gurbet. .Maralıyam haralıyam Avcı vurmuĢ yürekten yaralıyam Bir taĢ attım çaya düĢtü Çaydan bir çift (ay balam) suna uçtu Benim gönlüm sana düĢtü Senin gönlün. (4) Meclis-i irfan: Olgunlar toplantısı. (1) Hal: Ben (vücuttaki). bir ayrılık. Kendi gitmese olmaz. dilsiz. ay güzel. benek. (3) Gülfam: Gül renkli. gülfama gel Bu meclis-i irfana gel Bülbül daldan dala seker Göz yaĢların güle döker Bülbül on bir ay ah eder Gül açılmıĢ. gülfama gel3 Bu meclis-i irfana gel4 Bülbül bir küçücek kuĢtur Seher ötüĢü ne hoĢtur Bülbül on bir ay sarhoĢtur Gül açılmıĢ. (2) Lal olmak: susmak. kenar gezer) * ** ÇĠÇEKLER ĠÇĠNDE Sadık Taşucu Çiçekler içinde menevĢe baĢt t Güzeli gösteren göz ile kaĢtr Gurbete gidiyom. ISSIZ vyVALAR* Konya Issız yuvalarda büyüttüm seni Çayır çimenlerde yürüttüm seni Sürüler içinde bey ettim seni Kanadı bitmedik yavrum gelir mi Ayağa uymadık yavrum gelir mi Yuvamızın üstü de asma Anam babam gidiyor diye küsme Yavrum sen Allahtan ümidin kesme Kanadı bitmedik yavrum gelir mi Ayağa uymadık yavrum gelir mi Yuvamızın üstü katıran1 Çıkma yükseğe ben de oturan Yavrularım körpe.»ı gelir mi Ayağa uymadık yavrum gelir mi * * * (*) Yavrusu yumurtadan geç çıkan ana leyleğin göç zamanı götüremediği yavrusu için söylediği ağıt.

yavruyu götüremez. yâr ellere Bülbül konar güllere Nice ki bu canım sağ Vermem seni ellere ♦ DURNALAR Fakçi Mehmet ġöyle de gel aman Böyle de gel aman . gülbicl ağlama Felek baĢtan baĢa kimi güldürdü. ben nazlıyım Sarp kayalarda gizliyim Mavi donlu. gök gözlüyüm Benden âlâ çiçek var mı Al baharlı mavi dağlar Yârim gurbet itde. yâr ellere Bülbül konar güllere Nice ki bu canım sağ Vermem seni ellere Sabah oldu ıĢıyor Bülbüller öijĢüyor Ötme bülbülüm ötme Yüreğim tutuĢuyor Ellere. ben elayım Yiğit baĢına belâyım Hepisinden ben âlâyım Benden âlâ çiçek var mı Al baharlı mavi dağlar Yârim gurbet ilde ağlar Nevruz* der ki.Üveyk gözlüm (gel aman) • ■ t Aftın diĢlim (gel amanj ” • ' "* Sırma saçlım (gel aman) f/20 BAK KARA GÖZLÜ CEYLANA Bak kara gözlü ceylana BelenmiĢ al kızıl kana Yavrularından ayrılmıĢ Nasıl ağlar yana yana ġu dağlara avcu daldı O güzel ceylanı aldı Ben yanarım ceylanıma Yavruları öksüz kaldı * * * AĞLAMA GARĠP BÜLBÜL Orta Anadolu ÂŞik Türabi Mihrican mı değdi.ağlar Lâle der ki. gülün mü soldu Gel ağlama. Gel ağlama. behey Tanrı Benim boynum neden eğri Yârdan ayrı düĢtüm gayrı Benden âlâ çiçek var mı Al baharlı mavi bağlar Yârim gurbet ilde ağlar Sümbül der ki. Yaygın bir türküdür. (1) Katıran: Katran veya sert kurumuĢ çamur. garip bülbül ağlama Sivas 309 ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ ÇĠÇEKLER Âşık VeyseZ Çiğdem der ki. boyum uzun Yapraklarım düzüm düzüm Beni ak gerdana dizin Benden âlâ çiçek var mı . Derleyen S. Kiiçükbezircl 305 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ Z&10 Akşehir SABAH GÜNEġĠ Âşık Halil Söyler Sabah güneĢi doğmuĢ Boyalı konaklara Yâr bizi davet etmiĢ Elmalı yanaklara Ellere. garip bü'bül ağlama ġakı benim Ģeyda bülbülüm Ģakı Bu dünya kimseye kalır mı bâki? Sana da mı değdi feleğin oku Gel ağlama. garip.

Dur Selvi. senin Maral'ın hanı Hayal mayal olmuĢ karĢıki dağlar Hastanın halinden ne bilir sağlar DöĢek melil. senin Maral‟ın hanı * ** (. yastjk dahi kan ağlar Selvi ağacı. dur. senin Maral‟ın hanı Doğru söylemezsen kaddin eğilsin* Dilerim Mevlâ'dan belin bükülsün Çürüsün yaprağın. ver benim cevabım Selvi ağacı. sana haber sorayım Selvi ağacı.Al baharlı mavi dağlar Yârim gurbet ilde ağlar (*) Nevruz: Aıslanağzma benzeyen bir kır çiçeği Binboğa 310 Gül der ki. kendini onun yerine kor. senin Maral‟ın hanı Dertli Kerem söyler. yıllarca süren aramadan sonra Ke rem sevgilisi Aslı yı bulamaz. dalın kurusun Selvi ağacı. Pencereden görünen selvi ağacına dert yanar. yanıp tüterim Yavrumun peĢinde bir gün yiterim Viran bağda bülbül olup öterim Selvi ağacı. Aylarca. senin Maral'ın hanı Dinle gel. beni ekerler ■ Alıp saksıya dikerler Beylere peĢkeĢ çekerler Benden âlâ çiçek var mı Al baharlı mavi dağlar Yârim gurbet ilde ağlar * * * KIYMET BĠLME ■ Afşar Hovrıst Gökte uçan hüma kuĢu Ne bilir dalın kıymatın Kargayı kondurman dala Ne bilir gülün kıymatın Çift sürüp ekin ekmeyen Meydana sofra dökmeyen Arının kahrın çekmeyen Ne bilir balın kıymatın > : Meclisten söz atanlar Gerçeğe yalan katanlar Sonra beyliğe yetenler Ne bilir ilin kıymatın * ** 311 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ SELVĠ AĞACI Ozanların baĢından geçen serüvenlerinden alınarak halk arasında söylenen türkülerden biri de ÂĢık Kerem'in aĢağıdaki türküsüdür.j Kad: Boy. Hasta düĢer yatağa. Maral'ı yani otvgilisini sorar Selvi'nin. yanım diken Çoktur bana gönül çeken Sayılamaz ekip diken Benden âlâ çiçek var mı Al baharlı mavi dağlar Yârim gurbet ilde ağlar Fesleğen der. dinle. .

. ben o yârdan ayrıldım E! oldum ben. dağlar baĢı dumansız Bana merhamet et. yana yana kül oldum Atımı bağladım nar ağacına Beni götürdüler darağacına Varın söylen nazlı yârın bacına iĢit bülbül. ben o yârdan ayrılcUm El oldum ben. ben o yârdan ayrıldım El oldum ben. Uzun türen türküler için güzel örnek. yana yana kül oldum * *♦ 313 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ BAKLA Adana Aziz Şensts Evlerinin önü bakla Güvercinler döner takla Al beni yanında sakla* Amman amman (aman) dayanamam Seher vakti uyanamam El kızısın güvenemem Evlerinin önü handır Yanar yüreğim külhandır ^Görmeyeli çok zamandır Amman amman (aman) dayanamam Seher vakti uyanamam El kızısın güvenemem * MUġ OVASI (ÂĢık Kerem'den) Muş Düriye Keskin Açıldı lâleler. ben o yârdan ayrıldım 9 El oldum ben. Karg JJtırmak Ġçin «Eski Türküler» bölümünde «Raçbağı» türküsünün Bcndan bir önceki parçasına bakınız. yana yana kül oldum Nice oldu. dinsiz imansız Yârım buralardan gider selâmsız iĢit bülbül. Yaz gelince çayır çimen Güz gelince çöker duman AĢıkları eder figen Yanar gider MuĢ Ovası Karasu akar boyunca Murat suyu gider ince DolaĢır gider boyunca ġen olası MuĢ Ovası * * * . yüzyıldan kalmadır.t K i BÜLBÜL fki bütbüt hiç bir dala konar mı Bülbülün konduğu dallar solar mı Herkes sevdiğine böyle yanar mı iĢit bülbül. güller Güzel gider MuĢ Ovası Güzeller kol kJa vermiĢ Akıp gider MuĢ ovası (*) Bu türkünün bu üç mısraı 17. yana yana kül oldum Bir fesleğen aldım çanağa Yel estikçe dokunuyor yanağa Pembe anım küsmüĢ gitmiĢ konağa iĢit bülbül.

bir de güzeli Değip on beĢe de kendim bileli Bir atı severim. küçüklere sevimli bir sesleniĢ sözü. gönül dönmez Elin aç. uçun kargalar Gönlüne. At koĢu tutmasın çıktığı zaman Yeleyi kaval gibi yıktığı zaman At dört. Haydar: Qz. Haydar bize * ** (1) Alavî türküsüdür. güller bize Dünya size. samur saçlısı Severim kır atı. güller bize Dünya size. Ali. 317 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ Zara DAĞLAR Mahir Türkistan Dağlar siz ne a'ağlarsız Kardan kemer bağlarsız1 Gül sizde. bir de güzeli * * * GÜL Afiü. çekiç baĢlısı Güzelin dal boyiu. .' Çay baĢında bir kuĢ var Kanadında gümüĢ var Bu kuĢ da buralı değil Elbet bunda bir iĢ var Aman da amanın çalıkuĢum Sen nerden kaldın minnoĢum1 Çok içmiĢim sarhoĢum Cay baĢının taĢlan ÖtüĢüyor kuĢları Ne yaman güzel olur Erzurum‟un dadaĢları2 Aman da amanın çalıkuĢum Sen nerde kaldın minnoĢum Çok içmiĢim sarhoĢum DADALOĞLU'nun AT TÜRKÜSÜ * Yalancı dünyaya geldim geleli Bir atı severim. 315 Sreurum ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ 2ġ * ÇALIKU$UM Şefik Torungi. yalvar Mevlâya Ekin ekilen tarlalar Konmayın. bir de güzeli (1) MinnoĢ: Sevilenlere. (2) Bigâne: Yabancı. kız on dörde yettiği zaman Severim kır atı. (2) DadaĢ: Babayiğit kimse. bir de güzeli Atın höyük sağrı. Süleynn Biz canlari güle vermiĢiz Külhanları küle vermiĢiz Dünya malın sele vermiĢiz Dünya size. yandım kuĢlara Derdim andım turnaya Gidin deyin o kargaya Konmasın bizim bacaya Bende sende gönül durmaz Nikâh kıydırdım hocaya * * * (•) Karga uğurlu kuĢlardan sayılır. Haydar bize1 Biz güllere pervaneyiz Can ehline peymaneyiz Bülbüllere bigâneyiz2 Dünya size.KARGALAR* Erzurum Gidin deyirı o kargaya Konmasın bizim tarlaya Ben dönerim. kalkan döĢlüsü Kalem kulaklısı.

bağrımı deldin Varıp yad ellere. dertlilere dert açar Bu ne yangın sevda imiĢ tez geçer Ağla bülbül dağlar senin. can benim (1) Dağların kemer bağlaması bir benzetmedir.bülbül sizde Siz ne derde ağlarsız Bu dağlar eze dağlar2 Yâr gele geze dağlar Yâr buradan geçerken Ne dedi size dağlar Bu dağlar eze dağlar Yâr gele geze dağlar Suları Ģarap olmuĢ Çiçeği meze dağlar ĠKĠ GEYĠK iki geyik bir derede su içer Dertli gider.m Geyik ile uğraĢamam. can benim Biz de gittik bir geyiğin avına Aldı geyik bizi kendi tavına Tövbeler tövbesi geyik avına Ağla bülbül dağlar senin. teyze. Karların kuĢak gibi dağları sarması. Bağından bir aĢk serüveni geçmiĢtir. yüzyılın ünlü saz Ģairi ErciĢli Emrah'tır. ben de yâre Sen ağlama ben ağlayım * ** (1) Bu ozan Emrah. yar benim Geyik ile uğraĢamam. yâr benim Geyik ile uğraĢamam. can benim * * * BĠZĠM YAYLA (Dadaloğlu‟ndan) Bizim yaylamız otlu olur Sütü kaymağı tatlı olur Kız gelinden kıymatlı olur Kızlar gelir yaylamıza Bizim yaylamız meĢeli Dibinde güller döĢeli Eli top top menevĢeli Kızlar varır yaylamıza Bizim yaylamız kayalı Pınarları süt mayalı Tepesinde kar dayalı Kızlar gelir yaylamıza * *♦ 319 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ BÜLBÜL Seherde ağlayan bülbül Sen ağlama ben ağlayım Ciğerim dağlayan bülbül Sen ağlama ben ağlayım Bülbülün tüyleri yeĢil Kırmızı güle dolaĢır Ağlama bana yakıĢır Sen ağlama ben ağlayım Bülbülün tüyleri sarı Ben ağlarım zarı zarı Sen de mi yitirdin yârı Sen ağlama ben ağlayım Emrah der. dağlar senin. Dağları çok sevdiği için böyle söylüyor. (2) Eze: Hala. Hikâyesinin adı «Emrah ile Selvihan»dır. BVLERĠNĠN ÖNÜ 320 ÖTME BÜLBÜL Bülbül niçin böy!e feryat edersen Ötme bülbül ötme. bahtım kara AĢk elinden ciğer pare Bülbül güle. 17. Bu türkü onunla ilgilidir. iki geyik birbirini yalıyor Yayılıyor da yüreğimi dağlıyor Geyik beni bir kıl ile bağlıyor Ağla bülbül. yâr ben. diller dökersin Ötme bülbül ötme. bağrımı deldin Hey bülbül feryadın tâ arĢa çıktı Nice yanmıĢların bağrını yaktı . bağrımı deldin Yenilendi yüreğimin yarası Ahla doldu yerin göğün arası Kara yerde yatar canlar paresi* Ötme bülbül ötme.

Yurdun her yerinde tekkelerde. vazgel kuzundan Gevheri dertli sinesini dağlar Durmaz gözlerinden kanlı yaĢ çağlar Kuzusun yitirmiĢ analar ağlar Gel koyun meleme. vazgel kuzundan Hey koyun ben seni Mevlâna ya saldım5 Sürünün ardında bir koyun kaldın Yılda bir kuzunu yadlara verdin Gel koyun meleme. Gel koyun baĢına püskül takayım Kuzunun uğruna dağlar yakayım Kuzunun yerine kuzu yakayım1 Gel koyun meleme. vazgel kuzundan Sürünün ardında meler gezersin Meledikçe ciğerciğim ezersin Gel koyun meleme. • <*21 ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ . vazgel kuzundan2 Meleyi meleyi çıktım yurtlara3 Yüzümü gözümü sürdüm otlara Ana mı dayanır böyle dertlere Gel koyun meleme. yani mezarda yat makta olduğa anlaĢılıyor. (4) Bineğin istsmek: Binecek kimse stemek. sevdirmek (2) Vazgelmek: Vazgeçmek. AK KOYUN Bu türkü ağıt olarak çok yaygındır. vazgel kuzundan Bir gölgecikte kuzulamadın mı Göğsünün altında gizlemedin mi Kurtlar görür diye gizlemedin mi Gel koyun meleme. Evlât acısını dile getiren bu türkü on yedinci yüzyıl âĢıklarından ünlü ozan Gevherî'nindir. (3) Yurt: Göçebelerin çadır kurdukları yerler.kara yerde. din törenlerinde. vazgel kuzundan Kuzunun nerde olduğun sezersin * (5) Mevlâ‟ya salmak. Allaha havale etmek. 322 Sürünün ardında bir koyun meler Koyunun feryadı bağrımı deler Ak koyun gelmiĢ kuzusun ister Gel koyun meleme. bağrımı deldin Öte öte üstümüzden geçersin Eski yeni yaraları açarsın Senin kanatların vardır uçarsın Ötme bülbül ötme. Kuzusunu kurt kapan koyunun hikâyesidir.Senin de yavrunu Ģahan mı kaptı Ötme bülbül ötme. bağrımı deldin * ** (*) Ozanın sevgilisinin öldüğü. Tanrıya bırakmak. j . Sonradan ozanın adı bırakılarak ortak halk edebiyatına maledilmiĢtir. vazgel kuzundan Atlar eğerlenmiĢ bineğin ister4 KuĢlar havalanmıĢ tüneğin ister Ak koyun da gelmiĢ kuzusun ister Gel koyun meleme. mevlitlerde çok eskiden beri söylenirdi. vazgel kuzundan (1)YakmakAlıĢtırmak.

al kan saçar dizine Mor sinekle1knnmuĢ ala gözüne Kaç kuzulu geyik kaç. yaralı bir geyik gördü. iniler Geyiğin aerdi yaram yeniler Kanlı olur avcıların tazısı Kara imiĢ yavruların yazısı Meme mi isten. sen arkamdan gelindi Bizim gözümüze bakmak istemez Sürmesi kendinden. sen arkamdan gelindi Yuvamın dört yanı asmadır asma Anam gitti diye darılıp küsme Ben gidersem yavrum sesini kesme Kanadını düzemediğim kalındı Ben gideyim. körpe yavrum kalınd/ Anan gidiyor. Keremin geyiğe içi yandı. Geyiğin yanında yavrusu olduğu için onu bırakıp kaçamıyormuĢ. Kadmcık: Bir mevki. (3) Tekir Beli: Erciyes‟te bir yer adı. avcı geldi ġurda bir geyik ağlar. söyledi. sen arkamdan gelindi Karadır kanadımız. dünyakurulduğu zamanı bilirsin. iniler Geyiğin derdi yaram yeniler * * * 325 ÇCBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ LEYLEK TÜRKÜSÜ Bizim alayımız leylek alayı Havada uçarız dolayı dolayı Çekeriz Allahtan gelen belâyı Uçuramadım yavrum kalındı Ben gideyim. avcı geldi ġurda bir geyik ağlar. (2)Kalamıklı: O çevrede bir köy. sen arkamdan gelindi * . avcı geldi ġurda bir geyik ağlar.ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ ERCĠYES DAĞI TÜRKÜSÜ Yükseğinde namlı namlı karın görünür Engininde güzellerin salınır Kimya dedikleri sende bulunur Kokar burcu burcu gülün Erciyes Eksilmez baĢında dumanın. O sırada avcılar da yanına geldiler. hey ananın kuzusu Kaç kuzulu geyik kaç. bir dağda vurulmuĢ. on bin var yaĢın Dünyanın binasın bilin Erciyes1 Keramet var toprağında taĢında Tor sığınların da Ģahin peĢinde Kalamıklı‟da Kadıncık baĢında2 Kırık kırık eser yelin Erciyes Karacaoğlan der ki Ģenlik bulunmaz Arap at yorulur. iniler Geyiğin derdi yaram yeniler Avcıya: Ne pek düĢtün Ģu geyiğin izine KurĢun değmiĢ. Onu kurtarmak için aldı sazı eline. 324 GEYĠK TÜRKÜSÜ Yolculuk sırasında ÂĢık Kerem. Geyiğe: Kova kova indirdiler yazıya Tut dediler al kınalı tazıya Can baĢa düĢünce bakma kuzuya Kaç kuzulu geyik kaç. çekmek istemez Iraklara gidene haber iĢlemez Seni de Tanrı onara. gönül yorulmaz Güz gelince hiç semtine varılmaz Yamandır Tekir'in Belin Erciyes3 * ** (1) Bu mısraın anlamı Ģöyle: Sen o denli yaĢlısın ki. bağrımız aktır Nereye varırsak yüzümüz paktır Analık kaygısı bunda haktır Uçuruamadım. kıĢın Var mıdır dünyada senin bir eĢin Sorsam sual etsem. yavrum kalındı Ben gideyim.

turnalar Turnamın kanadı eğri Böyle midir yârin ahdi Geldi serilmenin vakti Bizim çöllere inin. turnalar Turnam gelir yata kalka ibiğinde altın halka Gel bizim çöllerde çalka Bizim illere inin. baharın vakti Yıkıldı gönlümün sarayı. tahtı Böyledir âlemde âĢıkın bahtı Ötme garip bülbül. her an ötersin AĢıkların bağrın büryan edersin Ötme garip bülbül. sana verem niĢane Turnam. yaz geldi Bizim göle ördek geldi. yâre selâm söyle Turnam gidersen AkdaĢ'a Karlı dağlar aĢa aĢa Hem kavıma. yâre selâm söyle Turnam gidersen GündeĢe Yere döĢene döĢene Al. kaz geldi Sılada sevdiğim benden vazgeldi Ötme garip bülbül. gönül Ģen değil ♦ * * TURNAM YÂRE SELÂM SÖYLE Turnam gidersen Mardin'e Turnam. bağlar Garibin yatağı kahveler. bahar eriĢti Kırmızı gül goncasına kavuĢtu Sılada sevdiğim aklıma düĢtü Ötme garip bülbül. gönül Ģen değil Bülbül ne yatarsın bahar. yâre selâm söyle Turnam gelirken ilinden Yüce dağların belinden Dertli Kerem'in halinden Turnam. turnalar * * * SULTAN DAĞI TÜRKÜSÜ Sana derler Sultan Dağı Ne dumandır baĢın senin Eksik olmaz karın buzun Hiç bitmez mi kıĢın senin Ulu kuĢlar sana konar Bulutlar birbirin kovar Sabah güneĢi sana doğar Ne yüksektir baĢın senin * . gönül Ģen değil CoĢuyor da deli gönül coĢuyor Ciğerciğim kebap o(du piĢiyor Sevdiceğim yüce dağlar aĢıyor Ötme garip bülbül. yâre selâm söyle * 328 TURNAM GELĠR Turnam geiir çizin çizin Kanadı boynundan uzun Turnam gelir yazın güzün Bizim göllere inin.** o< O. hanlar Gurbet ilde ölsem bana kim ağlar Ötme garip bülbül. yâre selâm söyle Karlı dağların ardına Turnam. hem kardaĢa Turnam. gönül Ģen değil 327 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ Bülbül hiç durmayıp etgan edersin Bir an âram etmez. GARĠP BÜLBÜL Bülbül ne gezersin Çukurova'da EĢin gelir bulmaz seni yuvada Kendim gurbet ilde gönlüm sılada ötme garip bülbül. gönül Ģen değil Bülbülün yatağı bahçeler. gönül Ģen değil Bülbül ne yatarsın. gönül Ģen değil Bülbül ne yatarsın.

Ġnme turnam inme sen bu pınara Avcu tuzak kurmuĢ. niçin kalkmaz dumanın Yine çevrilip eğrilmiĢ beli Urum'da. turnalar Eğrim eğrim ne hoĢ gelir. turnala. biri yaralı O »ıvruya sorun aslı nereli Katar katar olmuĢ gelir. (2) Kurtbeli: O yörede bir yerin adı. niçin kalkmaz dumanın Yükseğinde büyük namlı karın var* Alçağında mor sümbüllü bağın var Yârdan mı ayrıldın. turnalar Eğrim eğrim ne hoĢ gelir. ah ulu dağlar EĢinden ayrılan ağlar . var yojurı ara Hepimizin iĢi Mevlâm onara Katar katar olmuĢ gelir. turnalar Ġnme turnam inme. ah ulu dağlar EĢinden ayrılan ağlar Mor menekĢe boyun eğmiĢ Yapracığı suya değmiĢ Yazın yeĢil kemha geymiĢ KıĢın sade geyen dağlar A dağlar. (3) Yıldız dağı: Sivas ile Tokat sınırında yüksek bir dağ. ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ A DAĞLAR Senin yazın kıĢa benzer Bir sevdalı baĢa benzer Çok içmiĢ sarhoĢa benzer Duman eksilmeyen dağlar A dağlar.* * ÇOBAN — DOCA TÜRKÜLERĠ TURNALAR iki turnam gelir aklı karalı Birini Ģahin vurmuĢ. niçin kalkmaz dumanın Alçağında dudu. ah ulu dağlar EĢinden ayrılan ağlar Ben bu dağdan geldim geçtim Acı tatlı suyun içtim Ben yârimden ayrı düĢtüm Gördünüz mü bakan dağlar A dağlar. niçin kalkmaz dumanın Gelen geçen seyran eder meĢesin** Haramiler bekler her bir köĢenin Beline kondurmuĢ beyin paĢasın Yıldız dağı. turnalaı Eğrim eğrim ne hoĢ gelir. ahi zarın var Yıldız dağı. kumru beslenir Yıldız dağı. serdar mısın Kurtbeli2 Yıdız dağı niçin kalmaz dumanın m Her taĢlardan çok boyalı taĢın var ġahin yuva yapmıĢ. ah ulu dağlar EĢinden ayrılan ağlar Selviye benzer menekĢesi Del'olup aĢka düĢesi Top top olmuĢ menevĢesi Burcu burcu kokan dağlar A dağlar. (1) Urum: Anadolu. turnalar 330 YILDIZ DAĞI Yükseğinde yavru Ģahin beslenir Yıldız dağı. yolda kıĢ olur Bastığın yerler de donar taĢ olur Böyle kalmaz elbet sonu hoĢ olur Katar katar olmuĢ gelir. Acem: îran. Acem'de söylenir yel1 Kadı mısın. turnalar Ġnme turnam inme. turnalar Eğrim eğrim ne hoĢ gelir. haber sorayım Kanadın altına nâme sarayım Nazlı sevdiğimden haber alayım Katar katar olmuĢ gelir. öter kuĢun var Kerem gibi ne belâlı baĢın var Yıldız dağı niçin kalkmaz dumanın3 * * * (*) Namlı kar: Yaz kıĢ erimeyen kar. (**) MeĢe: Orman.

her yellerin baĢısın. yanyerleri ıĢısın Çiğ düĢsün de gül goncalar üĢüsün Sen de muradına er. ah ulu dağlar EĢinden ayrılan ağlar * * * ġU YERLERDEN GĠDELĠ Gül budanmıĢ dal dal olmuĢ MenekĢesi yol yol olmuĢ Siyah zülfün tel tel olmuĢ Biz Ģu yerlerden gideli Gurbet illere düĢeli Gül menekĢeye karıĢmıĢ Küskün olanlar barıĢmıĢ Taze fidanlar eriĢmiĢ Biz Ģu yerlerden gideli Gurbet illere düĢeli Öksüz. seher yeli 334 . dereleri sel alır Gurbete gidenin yârin el alır' El almazsa yana yana kül olur Aman Allah al baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı * ♦ * Can: Burada «kendimden» demek istiyor. baksam dursam Al hançeri vur. ben olayım Evlerinin önü susam Su bulsam da çevrem yusam Açsam yüzün.332 Yükseklerde yurdun mu var ġahinleyin kurdun mu var Bencileyin derdin mi var Göz yaĢları akan dağlar A dağlar. Sabah olsun. EVLERĠNĠN ÖNÜ MERSĠN Evlerinin önü mersin Sular içmem tersin tersin Mevlâm seni bana versin Al hançeri. seher yeli Tanrı emanetim yâre bir selâm Götür bir tenhada ver. benlere bakın Sen de muradına er. seher yeli Eser seher yeli sabaha yakın Nazlı yâr uykuda. vur. ben öleyim Kapınızda kul. ben bir kurdum Seni benden sakınırım ÇIRA Evlerinin önü çıra budağı Ak gerdan üstüne kiraz dudağı Ben ölürsem kimler etsin arağı Al Allahım baĢımdan sevdayı Genç yaĢımda zindan ettin dünyayı Yağmur yağar. ÂĢık der bu sözü Hakka çevirmiĢtir yüzü Öldü zannettiler bizi Biz Ģu yerlerden gideli Gurbet illere düĢeli * • * vCBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ SEN: SAKINIRıM Ala gözlü nazlı diber Seni kandan sakınırım Kandan değil hey efendim Seni candan* sakınırım O yana bu yana bakma Beni ateĢlere yakma Elini koynuna sokma Sem senden sakınırım Gevheri der ben bir merdim Yüreğimden çıkmaz derdim Sen bir kuzu. uyarman sakın AçılmıĢ gerdanı. ben olayım SEHER YELĠ Seher yeli. seher yeli Sen de gider isen bizim illere Sana neler diyecem dur. ben öleyim Kapınızda kul.

top top. mendilimi düremiyorum Yalınız evlere giremiyorum Anasız babasız duramıyorum Atma anam atma Ģu dağların ardına Kimseler yanmasın. anam yansın derdime Ana. Ģu dağların ardına Kimseler yanmasın. ÇOBAN — DOĞA TÜRKÜLERĠ BAġ ÜSTÜNE Yenice bir civan sevdim Siyah kirpik kaĢ üstüne Ben cahilim bir Ģey bilmem Her ne dersen baĢ üstüne Kirpiğin sineme batmaz Hayalin karĢımdan gitmez Cemaline paha yetmez Gül oturmuĢ kaĢ üstüne Dağların lâlesi soldu Kirpiğin sinemi deldi Hayalin karĢıma geldi Yağan yağmur taĢ üstüne Üsküdar'ın altı yalı Niderim dünyanın malı Dedim. anam yansın derdime Gesi bağlarında dokundum taĢa Yazılanlar gelir sağ olan baĢa Bizi hasret koydu kavme kardaĢa Atma anam atma Ģu dağların ardına Kimseler yanmasın. versen bir Ģeftali Dedi. EVLERĠNĠN ÜNÜ 338 Karanfil katar oldu Ayrılık beter oldu Sürmeli göz Fadimem Gözümde tüter oldu * GESĠ BAĞLARI* Kayseri Gesi bağlarında üç top gülüm var Hey Allahtan korkmaz sana bana ölüm var Ölüm var da Ģu gençlikte zulüm var Atma garip anam.* * 335 ÇOBAN — DOGA TÜRKÜLERĠ KARANFĠL TÜRKÜSÜ Karanfil oylum oylum1 Geliyor selvi boylum Selvi boylum gelirse ġen olur deli gönlüm Karanfil olacaksın Sararıp solacaksın Ben hâkime danıĢtım Sen benim olacaksın Karanfil uzar gider Yaprağın düzer gider Yâr yolunu ĢaĢırmıĢ inĢallah bize gider Karanfil oymak oymak2 Olur mu yâre doymak Yâre doydum diyenin Caizdir boynun vurmak Karanfilsin tarçınsın Neden böyle hırçınsın Ne büyüksün ne küçük Asıl benim harcımsın (1) Oylum: Kıvrım. ağam baĢ üstüne * ** f/22 TÖREN . (2) Oymak: Küme. anam yansın derdime (*) Erciyes dağı eteklerinde bağlık semt.

gelin alma gibi iĢlemlerde de görülen düğün . Düğünler. Türküsüz. oyun vardır. türkü. Bu bakımdan düğün türküleri ayrı bir bölüm meydana getirecek kadar zengin varlık gösterirler. Düğün töreninin değ'Ģik iĢlemleri için ayrı türküler de söylenir. Bununla birlikte bunlar dıĢında her çeĢit türküler toplantılarda seçim yapılmadan söylenir. Genel olarak her çevrenin kendine göre basit türküleri vardır.DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ Halk geleneklerinde toplu yapılan eğlence ve törenlerin hepsinde saz. yaĢantının önemli bir ayırımı olduğu için bu törenlerin de kendine özgü türküleri vardır. Kına yakma. oyunsuz tören yok gibidir.

türkülerinde genel olarak kızın durumu, ananın üzüntüsü gibi duyular iĢlenir. Bu törenin öteki eği lence bölümlerinde ise daha çok oyun havaları yer alır. Kitabımızda söylediklerimizle ilgili olanları bulacaksınız KINA HAVASI Mala t ,;a Hakkı Coşkun Yüksek ayvanlarda bülbüller öter Bülbülün figanı âleme yeter Gel anam, gel bacım, gelin olasın ÇarĢamba gecesi bize gelesin Elinin kınasın al eylemiĢler Gözünün sürmesin bol eylemiĢler Seni bir yiğide mal eylemiĢler Gel anam, gel bacım, gelin olasın ÇarĢamba gecesi bize gelesin * **
EVLERĠNĠN ÖNÜ

DÜĞÜN HAVASI 4e ■ Gaziantep Elma tekerlendi yâr Güzel Ģekerlendi yâr Geline bak geline Kına yakmıĢ eline Gelin küsmüĢ gidiyor Babasının evine Kebabı közde gördüm Sürmeyi gözde gördüm ġükür olsun Allaha Seni bu güz de gördüm Geline bak geline Kına yakmıĢ eline Gelin küsmüĢ gidiyor Babasının evine Ceylânları sürmeli Sevip zevkin sürmeli Uygunsuzlar çıkarsa Bu diyardan sürmeli Geline bak geline Kına yakmıĢ eline Gelin küsmüĢ gidiyor Babasının evine * * * 343 TÖREN — DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ YEMENĠMĠN UÇi.ARI (Ağırlama) Ġ'OĠU Reşat Akcr Yemenimin uçları Ben çıkamam yokuĢları Beni de baĢtan çıkaran ġu Boiu'nun kızları EĢim aman aman Gülüm aman aman Karanfil bibersin Sen hepsinden dilbersin Efendim benim olsun Ko rakipler gücensin EĢim aman aman Gülüm aman aman Kahve Yemen "den gelir Bülbül çimenden gelir Ak topuk, beyaz gerdan Her gün yabandan gelir EĢim aman aman Gülüm aman aman * ** KINA TÜRKÜSÜ (Gelinin anasının ağzından) Ġstanbul'dan getireyim tası Evlerden iĢittim sesi Kızım olmuĢ gelinlerin hası Ney ney neyleyim aman Odun alır kucağına Varır elin ocağına El oğlunun kucağına Ney ney neyleyim aman Atladı gitti eĢiği Sofrada kaldı kaĢığı Gitti evin yakıĢığı Ney ney neyleyim aman Silip süpürdüğün evler Gülüp oynadığın yerler Anan senin her gün ağlar Ney ney neyleyim aman Tutun atının baĢını* Silin gözünün yaĢını Çağırın oğlan kardaĢını Ney ney neyleyim

aman Kız: • Annem, hamama vardın mı Yunduğum yeri gördün mü ġimdi kıymetimi bildin mi Ney ney neyleyim aman (•) Eskiden gelin atla götürülürdü. n 345 TÖREN — DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ Ana: Nasihat kulağına girsin Her huyların burda kalsın Allah beyine ömürler versin Ney ney neyleyim aman * * * SALINA SALINA DA (Kına gecesi) Salına salına girmiĢ gelinim bahçeye Al kırmızı gül toplamıĢ gelinim bohçaya Anası da satı satı vermiĢ bir kese akçaya Ağlama gelinim, sızlama gelinim Ben gine gelirim Altın tas içinde kına ezerler GümüĢ tarak ile zülfün çözerler Ak gerdana altın inci boncuk dizerler Ağlama gelinim, sızlama gelinim Ben yine gelirim Altın tas içinde kınan ezilsin GümüĢ tarak ile zülfün çözülsün Güveyin yanında da gelinin sözü tutulsun Ağlama gelinim, sızlama gelinim Ben yine gelirim

343 KINASI KARILIR TASDA (Kına Türküsü) Abdullah UluçeUk' Kınası karılır tasda Oğlan evi pek hevesde Kız anası kara yasda Yârenim, kınan kutlu olsun Orda dirliğin tatlı olsun Tuz kabını tuzsuz koyan Koca evleri ıssız koyan Anasını kızsız koyan Yârenim, kınan kutlu olsun Orda dirliğin tatlı olsun Ana hamama vardın mı Yunduğum yeri gördün mü ġimdi kıymetim bildin mi Yârenim ..... (kavuĢtak) Atlayıp geçer eĢiği Sofrada kalır kaĢığı Gelin evlerin ıĢığı Yârenim ..... (kavuĢtak> Kaya dibi karıncalı Yanı çifte görümceli Hem dayılı, hem amcalı Yârenim ..... (kavuĢtak, * TÖREN — DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ KINA GECESĠ Gelinin yükü tutuldu Oğlan evine yıkıldı Kız, ananın beli büküldü Kal evimiz kaI kalındı1 ġen odalar Ģen olundu2 Ana, hamama vardın mı Yunduğum yeri gördün mü Bencileyin kız buldun mu Kal evimiz kal kalındı ġen odalar Ģen olundu Atladı gitti eĢiği Sofrada kaldı kaĢığı Gitti evinin yıkıĢığı

Kal evimiz kal kalındı ġen odalar Ģen olundu (1) Kaimdi: Artık kal, kal. (2) Olundu: Ol, artık ol.

EVLERĠNĠN ÖNÜ

KINA GECESĠ TÜRKÜLERĠ I Kınacılar çay baĢına dizildi YeĢil kınam altın tasda ezildi Kınayı görünce benzim bozuldu Ağla anam, ağlamanın günüdür Ocağımızın taĢı kara Yüreğimin baĢı yara Sabahleyin kalk da anarr Kızım diye, yerim ara Al kekliğim seke seke Boğazında gümüĢ halka Ben evimden ayrılmazken Ayırdılar çeke çeke Evimizin önü marul Sular akar harıl harıl Nolur anam, gei bir Cjpc. Kızım diye bana sari i II Antalya'dan aldım yaprak kınayı Bezirgandan aldım ballı hurmayı

Yakma yengem yakma sen bu kınayı Yaktığın kınaya piĢman olursun TÖREN — DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ Gözümün sürmesin kömür etmey n Elimin kınasın çamur etmeyin On beĢlik kızını gelin etmeyin Yaktığın kınaya piĢman olursun Gel kuzucuğum gel, kınalar ya<ayır" Ak mermer üstüne pekmez dökev-m Git de ben burada hicran çekeyim Annesini koyup giden nazlı kuzu vny * * * Baban pazara vardı mı Mestin pabucun aldı mı Bu da kızımın dedi mi Kadınım kınan kutlu olsun ġunda dirliğin tatlı olsun Sen bu evlere gelmezsin Evvelki gibi olmazsın Mendilden ekmek almazsın Kadınım kınan kutlu olsun ġunda dirliğin tatlı olsun Babanın öküzü beĢtir Kızların emeği hiçtir Kadınım kınan kutlu olsun ġunda dirliğin tatlı olsun
EVLERĠNĠN ÖNÜ

KINA HAVASI Dn<!u Ağlatman gelini yazık Kolunda altın bilezik Kolunda gümüĢ bilezik Ney ney ney aman Silip süpürdüğün evler Gülüp oynadığın yerler Annen sana her gün ağlar Ney ney ney aman Tepsiye koyarlar tuzu Üstüne örterler bezi Anasının bir tek kızı Ney ney ney aman * ■c'rl ĠN ALMA HAVASI T epsiye koyarlar tuzu Üstüne örterler bezi Annesinin nazlı kızı Gidiyor hey aslanım hay Ġstanbul'dan aldık tası Nerelerden gelir sesi Evimizin eğlencesi Gidiyor hey aslanım gidiyor TÖREN — DÜĞÜN TÜRKÜLERĠ GELĠN TÜRKÜSÜ Gelin gelin, allı gelin, has gelin Ak elinde ben olayım tas gelin Kalbindeki tasaları kes gelin Ölmeyince sakın yârdan ayrılma Gelin güzel amma, azıcık bönce Gelinin beli yüzükten ince Dayanmazlar gelin seni görmeyince Ölmeyince sakın yârdan ayrılma Ay ile gün doğdu ucadan ġavkı vurdu pencereden, bacadan Uykusuz kaldın gelin geçen geceden Ölmeyince sakın yârdan ayrılma Bir kuĢum var, uçuyor havada Yavruları yalnız kalmıĢ yuvada Yeni gelinler kahve kavurur Çıngırdaklı mıngırdaklı tavada

IĢ türküleri, adından da anlaĢıldığı üzere iĢçilerin türküleridir. Bunlar daha çok mâni biçiminde basit yapılı türkülerdir. Sadece kadınlar, iĢlerken söylerler. Halı, kilim dokuyan, gergef iĢleyen, uamuk çapalayan, ot yolan kadın ve kızların söyledikleri, kimisi taklitli türkülerdir. Bunlar çok ve yaygın değildir. Bunları söyleyenler de tam iĢçi sayılmaz'ar. Anadolu‟da yeni anlamıyla bir iĢçi sınıfı yoktur. Ancak yirminci yüzyılda büyük kentlerde fabrikalar, o da pek geç kurulmuĢtur. Bu nedenle iĢçi sınıfı tam meydana çıkmıĢ değildir. Gelenekleri, edebiyatlau da yeni yeni belirecektir. Bu tür türkülerimiz hem az, hem de öteki türkülerden ayrılığı belli olmayacak kadar önemli de ğildir. Bunlardan kimisi de oyun taklidi niteliği taĢırlar.

yârimden eyledi Esmer. iĢler (güzeller) iğne ile sarma sarar (sevdiğim) Öne türlü yemiĢ dizer (güzeller) Al almanın yeĢil dalı (güzeller) Gölge vurmuĢ yaprakları (güzeller) Lâhûri Ģalı dolanmıĢ (sevdiğim) SalıvermiĢ saçakları (gezerler) * Hafız Sabri Cemal Alemdar KĠRTMEN KIZI1 (Halı dokuma türküsü) 358 Kastamonu Haydindi Kirtmenin kızı (sunam of) Yanağı gülden kırmızı Gerdanında beni var (aman) Sandım seher yıldızı İhsan Ozanoğlu Kirtim de kirt2 Kirtim kirt Kirtim de kirt Kirtim kirt Kirtim de kirt Kirtim kirt Öyledir yâr öyledir (sunam of) AĢk adamı söyledir AlmıĢ kirtmeni yanına (aman) Bülbül gibi söyledir Kirtim de kirt Kirtim kirt Kirtim de kirt Kirtim kirt Kirtim de kirt Kirtim kirt Kirtim de kirt (1) Halı dokuyan kız. diker. kadan ben alam KAĞNI TÜRKÜSÜ Sapı yüklettim kağnıya Çok yalvardım Tanrıya Rabbim sen kavuĢtur Yüzü çifte benliye Dahdi dahdi Dahdi dahdi Ak koyun meler gelir Dağları deler gelir Nazlı yârin kokusu a canım Altı aylık yoldan gelir Dahdi dahdi Dahdi dahdi Ak koyun kuzusuna Can kaynar bazısına Ne diyem de ağlayam Alnimm yazısına Dahdi dahdi Dahdi dahdi 357 Îġ TÜRKÜLERĠ EKĠN TÜRKÜSÜ Muğla Ekinler ekilirken Dibinden dökülürken Kız saçından üç tel ver Kefenim dikilirken Ekinler ırak oldu Yakınlar iyrak oldu Yârim gitti gelmedi Kalbime merak oldu Dereler akmaz oldu Yâr yüzüme bakmaz oldu Yolladığı karanfiller Burnuma kokmaz oldu * * * GÜZELLER (Gergef iĢleme) Gümüşhane Gül altında gergef iĢler (güzeller) Elde biçer. (2) Kirtim: Halı ipliklerini bağlama. kadan ben alam Sevdiğimi verseler fsmer. 350 iĢ TÜRKÜLERĠ VUR ÇAPAYI (Pamuk çapalama türküsü) {Kadın iĢçiler söylerler) .HARMAN YERĠ Harman yeri sürseler Yerine gül dikseler Bahtlı kız baĢına Gör felek bana neyledi Ah.

yadınan gezme Merhametsiz elinden yaram var Varamıyom sana. iğdeli gelin Eli deste deste buğdalı gelin Her zaman bağlanır mavili yazma Yâr. Madımak biĢer oldu Tencerem taĢar oldu Günde yediğim Ģamarlar Bir iken beĢer oldu Oy madımak teke tüke sakalı Oy madımak evelik yemlik Oy madımak guĢguĢu yemlik Oy madımak. (*) Madımak bitkisi toplayan kadınlar söyier.mak.Adana Adananın pamuğu Altın dolu sandığı inanmayın hep yalan El kızının yandığı Vur çapayı çapayı Vur kazmayı kazmayı Pamuk içinde çiğit Belinde altın divit Hem sararmıĢ. Ġġ TÜRKÜLERĠ EKĠN KAVRAMA HAVASI A'i’k Musa Arslan Yüce dağ baĢında yağan kar olsun Yâr bana darılmıĢ. ömrü var olsun Bana yâr olmayan. hem solmuĢ Bir kız için bir yiğit Vur çapayı çapayı Vur kazmayı kazmayı Pamuğu dize çeker Sürmeyi göze çeker Yâri güzel olanlar Kendini naza çeker Vur çapayı çapayı Vur kazmayı kazmayı * ** 360 Stvas MADIMAK* Fahri Karaoğlan Madımak oylum oylum Geliyor civan da boylum Civan boylum gelirse ġen olur benim de gönlüm Oy madımak teke tüke sakalı Oy madımak evelik yemlik Oy madımak guĢguĢu yemlik Oy mad-. iğdeli gelin Eli deste deste buğdalı gelin * * * . kime yâr olsun Sanki kunduramın bir mıhı düĢtü Varamıyom sana. gelip geçtikçe ciğerim ezme Vebalım boynuna. Ayrıca takll kadm oyun havastdır. Madımak biçim biçim Ölüyorum senin için Madımak toplar iken BaĢımdan düĢtü çitim Oy madımak teke tüke sakalı Oy madımak evelik yemlik Oy madımak guĢguĢu yemlik Oy madımak.

.

.

örnekleri daha çok Ali Ufkî‟den aldık. Kendisi lehli olup esir edilmiĢ. Tarihle ilgili bölüme aldıklarımız arasında daha eski olanlar da vardır. okurlarımıza eski çağla rın tam türkü niteliğini gösteren örneklerini vermek içindir.Kitabımıza aldığımız türkülerin çoğu geçen yüzyıl ile bu yüzyılda ortaya çıkmıĢ olanlardır. Bu bölüme aldıklarımız. Bu arada. Ġslâmlığı kabul etmiĢ. Bu güne dek bu yolda bir deneme hemen hiç yapılmamıĢtır. cn yedinci yüzyılın ertalarında bu sanatçı Saray müzik öğretmenidir. . Çünkü. Dört yüz notalı eseri bu gün Londra‟dadır. Ģiir yazacak kertede Türkçe öğrenmiĢtir. saraya alınmıĢtır. Bizde ilk batı notasını bu zat kullanmıĢtır.o yüzyılın halk türküleri ile çağının saz Ģairlerinin eserlerini batı notasına almıĢtır.

çek açık oiduğu için almadık. Ali Ufkî. kavuĢtaktan anlaĢıldığına göre. Karacaoğlan‟ın iki türküsünü notaya almıĢtır. Saçbağı. Ģenindir Alemde seyran Ģenindir Ay. saz ve eğlence kumpanyaları olan bu kollardaki güzellerin her birinin takma adları da vardı. Ģenindir Alemde seyran Ģenindir Yeniçerilerin ağ'sı Önünde gider yayası Kırk bin kulların ağası Saçbağı. nazlım. Bu notaya dayanarak oyunu yeniden ortaya çıkarmak her bakımdan çok yararlı olur. Bugün de küçük kasaba ve köylerde kullandır. Ayrıca notası da Ali Ufkî‟nin defterinde yazılıdır. Ģenindir Alemde seyran Ģenindir Üsküdar'dan gelir kayık Sultan Ġbrahim'e lâyık Kimi sarhoĢ. oyun havası olarak eski ve tipik bir örnektir. kimi ayık . devran Ģenindir ġenindir. devran Ģenindir ġenindir. Bunlara âĢık olan Ģairler güzellemeler yazmıĢlardır.” Bu kayıt tarih yönünden önem taĢır. Müzik ve Ģiir tarihimiz bakımından çok önemli olan eser üzerinde müzikçilerimizin çalıĢma yapması gerekmektedir. Türküde Sultan Ġbrahim‟in adının geçmesi de dikkate değer. gümüĢ tel ve penezlerle süslü bir süs aracıda*. nazlım. Ġstanbul Sarayında eğlenceleri incelerken padiĢahların nayıt hayat sürdükleri de bu türküden anlaĢılmaktadır. benim kargı kamıĢım Taze turfanda yemiĢim Sarı altında gümüĢüm Saçbağı. Birer oyun. devran Ģenindir ġenindir. kadınların saçlarına taktıkları mce kurdeleli. ÇarĢılarda hazır olarak satılır. türküdeki Saçbağı bu güzellerden berisidir. iĢte. m SAÇBAĞI (Oyun havası) Saraya müzik öğretmeni Ali Ufki 1648‟de derleyip notaya aldığı 400 türkü içinde aĢağıya aldığımız oyun türküsünün üstüne Ģu kaydı koymuĢtur: “Sultan fbrahimin huzurunda oynanılan raks. tarih ve sanat yönünden değerli türkü için yaptığımız açıklamadan sonra kendisini verelim: Utanbul Derleyen Ali Ufki Saçbağı takar saçına Gider sarayın içine Güzei sevenin suçu ne Saçbağı.Biz bu eserden oyun havaları üe türküler aldık. Bu notları «Karacaoğlan Bütün ġiirleri» adlı eserimizde yayımladık. Geçen yüzyıllarda Ġstanbul‟da “oyun kolları” vardı. devran Ģenindir ġenindir. 367 ESKĠ TÜRKÜLER Türküdeki “kaldır eteğini bakayım” diye baĢla yan bölüm. Ģenindir Âiemde seyran Ģenindir Sen bahçelerde gezersin Benden iltifat sezersin BaĢına güller dizersin Saçbağı. oyuncu kadının takma adıdır. Bölümlerin birincileri üç mısra olup kavuĢtak da üç mısradır ve hiç değiĢmeden tekrarlanmaktadır. nazlım. Ayrıca türkü. öteki saz Ģairlerinin türküleri de o çağların türkü tipleri bakımından örnek niteliğinde oldukları için alındı. Çok da ünlü olduğu için sarayda padiĢah önünde oynatılmıĢtır. Bu. Ayrıca. Türküdeki Saçbağı. nazlım.

hem pîr-ü pâk Kime yanam da kime halim ağlayayım TeĢnedir lebine dil-ü can Çün tadı Ģeker. devran Ģenindir ġenindir. f/24 . nazlım. Ģenindir Alemde seyran Ģenindir * * * 369 ESKĠ TÜRKÜLER KĠME YANAM Oyun Havası İstanbul ^ jDerleyen Ali Ufki Bir âfet beni eyler eyler helâk Tig-i gam ile kılar çâk çâk Hâk etti beni. Ģenindir Âlemde seyran Ģenindir Sen gezersin hecin gjbi Taracığın macun gibi . devran Ģenindir ġenindir.. çifte güvercin gibi Saçbağı. nazlım. (2) Pâmal: Ayak altında kalmıĢ. Ģenindir Âlemde seyran Ģenindi* Yorganın ucunu baskım Koynuna girmektir kasdım Güvercin topuklu dostum Saçbağı. Ģenindir Âlemde seyran Ģenindir Evlerinin önü bakla Güvercinler kılar takla Al beni koynunda sakla Saçbağı. Ģenindir Âlemde seyran Ģenindir Sen gezersin ferde ferde Seni uğrattılar derde Zülfün bölündüğü yerde Saçbağı.Saçbağı. nazlım. nazlım. Sevgilinin tozundan gözlerine ilâç edeceğini söylüyor. devran Ģenindir ġenindir. göze çekilen ve görmeyi artıran ilâç.. devran Ģenindir ġenindir. devran Ģenindir ġenindir.. nazlım. rengi mercan Amma uğur etmez seni kocan Kime yanam da kime halim ağlayayım Bir kerrecik öpsem yüzünü Tûtiya ederdim topuzunu1 Lâkin pek saklar ben özünü Kime yanam da kime halim ağlayayım Hiç yoktur böyle hüsn-ü cemal Bulunmaz onda olan kemal Onunçün sevip. çiğnenmiĢ. bir çeĢit taĢ. oldum pâmal2 Kime yanam da kime halim ağlayayım * ** (1) Tutya.

. var uyandır yârimi Hiç haber gönderemem dostuma Gayet mâil oldum çeĢm-i mestine3 Gün doğmadan sevdiğimin üstüne ġakı bülbül. var uyandır yârimi (1) Peı-verdigîlr: Tann. yorganı üstünden atmıĢ rüzgâr ġakı bülbül.Bir nesnem yok hazır. var uyandır yârimi Yâre doğru döndürmüĢüm yönümü Yâre kurban verdim hoĢça canımı Satın maldın Ģol oyukun kânını2 ġakı bülbül. kaynağı. Kân: Bir Ģeyin özü. yâre yadigâr Muradını versin oi perverdigâr1 Bak. (3) ÇeĢm-i mest: Süzg'an göz. (2) Oyuk: Bostan korkuluğa.

ESKĠ TÜRKÜLER ATLADIM GEÇTĠM DEREYĠ (Oyun Havası) Atladım geçtim dereyi OturmuĢ zülfün tarayı Bugün geyd.ği karayı Sordum civana Söyle bir dahi meleğim Ruzigâr Dilberin yazdığı yazı Âleme çıkar feryadı Bugün geydiği beyazı Sordum civana Söyle bir dahi meleğim Ruzigâr Vardım yârin çarĢısına El kavuĢtum karĢısına komĢusuna Sordum civana Söyle bir dahi meleğim Ruzigâr Çifte benlim zülfü kara Oldu yürek pare pare çare Sordum civana Söyle bir dahi meleğim Ruzigâr Derleyen Ali Ufki var iĢidelim var iĢidelim Dört yanında var iĢidelim Haktan gelene ne var iĢidelim 372 Islanbul SEN OYNADIKÇA Oyun Havası Derleyen Ali Ufki Sen oynadıkça kademî Sevindirirsin âdemi ÂĢıklar sürer demi KarĢı karĢı gelip gülse yâr Dönersin misli pervane Zevk bağıĢlarsın yârâna Görenler olur divane KarĢı karĢı gelip gülse yâr BaĢında durur telleri Kıl gibi ince belleri Açılır tutkun dilleri KarĢı karĢı gelip gülse yâr Sazın çalar sazendeler Mahbub kılar perendeler Yüreklenir Ģermendeler KarĢı karĢı gelip gülse yâr Yürek yanar (durmaz) nardan Herkes âciz kalsa kârdan Gam-u gussa çıkar serden KarĢı karĢı gelip gülse yâr * ** 373 İstanbul ESKĠ TÜRKÜLER GEL BENĠM NAZLIM .

Ģöyle böyle diyerek Dahi bana nıdeceksin ey felek .Derleyen Ali Ufki Bahar eyyamı yetiĢir Enva-i kuĢlar ötüĢür AĢkın ateĢi tutuĢur Sâkı do.anı dolanı '-'olanı Gel benim nazlım salını salını Bezirgânlar rızkı sattı Sermayeye fayda kattı Geldi kadeh bana çattı Sâki dolanı dolanı dolanı Gel benim nazlım salını salını Güzeldir yârin sureti Kalbinde yok merareti Sâki dolanı dolanı dolanı Gel benim nazlım salını salını Bize sükker yediğimiz Mahbublarla içtiğimiz Kalan kalır sevdiğimiz Sâki dolanı dolanı dolanı Gel benim nazlım salını salını * * * İstanbul NlDECEKSĠN EY FELEK Hecr elinden döne döne ey felek1 Ahım çıktı göklere direk direk Yârim aldın.

(2) Dolu: Kadeh. V OYUN HAVASI İstanbul iĢte geldi sevgili yâr Sâkî doldur mey içelim Gam elinden kurtar beni Hey vay hey hey Sâkî doldur mey içelim Heman doldur mey içelim Bagçede açılır güller Feryada baĢlar bülbüller Bu fenaya fânî derler1 Hey vay hey hey Sâkî doldur mey içelim Heman doldur mey içelim . kölelikten kurtarmak. (5) Mansur: 10. böyle bilmezdim ben seni Aklım aldın. serbest bırakmak. yüzyılda inancı yüzünden asüan mutasavvıf. Azad etmek: Esirlikten. divane kıldın beni Mecnun gibi dağlara saldın beni Dahi bana nıdeceksin ey felek Hüma kuĢu gibi boynun uzadır2 Yârim gelür deyü yollar gözedir Al yanağı gonca gülden tazedir Dahi bana nideceksin ey felek Felek beni bir dem hurrem etmedin3 Dil-i divanımı âbâd etmedin4 Ben Mansur'um beni âzâd etmedin5 Dahi bana nideceksin ey felek Fy felek periĢan ettin iĢimi Akıttın gözümden kanlı yaĢımı AHMET eydür. (3) Alamanlı: Fırtınalı.ty felek. Abâd etmek: Sevindirmek. (2) HOma kuĢu: Devlet kuĢu ısözlüg»J bakınız).i u/fejJ İstanbul (1) Hecr: Ayrılık. ben aldırdım eĢimi Dahi bana nideceksin ey felek Oerleye* -t. . e4) Dil-i divan: Deli Gönül. ı uRKÜLER GEL NAZLIM Gel nazlı yarım terk etme beni Senden ayrılmam ayrılmam Görsem gelüptür seni gül meleğim1 (Gül yâr) senden ayrılmam ayrılmam Yavru Ģahin yüksek uçma Rakibin dolusun içme2 Seni sevenlerden kaçma Senden ayrılmam ayrılmam AĢkınla oldum âvâre Seni buldum derde çare Kıldın beni pâre pâre Senden ayrılmam ayrılmam Yârimin dolusun içtim Mest olup kendimden geçtim Alamanlı dağlar astım3 Yâr bu gün serden geçtim Mecnun olup dağa düĢtüm * Derieysıi Ali Ufki r(l) Görsem gelüptür: Göreceğim gelmektedir. (3) Hurrem etmek: Sevindirmek.

bana küsme Boyu güzel yâr Yüzü güzel yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüzü gülen yâr Destimalım yere düĢtü Üstüne kumrular üĢtü Benim gönlüm sana çoĢtu Boyu güzel yâr Yüze gülen yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüze gülen yâr Evlerinin önü kuyu Kuyudan çekerler suyu Küçüceksin. dünya. daha böyü Boyu güzel yâr Yüzü gülen yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüze gülen yâr KARACAOĞLAN'dan TÜRKÜLER İstanbul Medet Allahı seversen Gel imdi dilber. basma Sevdiğim.Benim gönlüm pür melâldir2 Çağırdığım Zülcelâldir3 Bugün içimde ne haldir Hey vay hey hey Sâkî doldur mey içelim Heman doldur mey içelim (1) Fena: Yokluk âlemiı. Boyu güzel yâr Yüzü güzel yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüze gülen yâr Vardım gördüm. 377 ESKĠ TÜRKÜLER İstanbul Gül ağacı boğum boğum Yüreğime vurdu düğüm Mey içecek gündür bugün Hey vay hey hey Sâkî doldur mey içelim Heman doldur mey içelim * ** DESTĠMAL* OYUNU (Mendil Oyunu Havası) Derleyen Ali Ufkî Destimalı ele aldım Oynayıp havaya saldım Ortada yalınız kaldım Boyu güzel yâr Yüzü güzel yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüzü gülen yâr Ilıman oldu ılıman Dağ baĢın bürüdü duman Yâr gideli hayli zaman (*) Destimal: Mendil. (2) Pür melâl: Keder dolu. gel imdi Hasretinden . halı dokur Halıyı kor. Fânî: ölümlü. bana bakır Kendi odasına okur Boyu güzel yâr Yüzü güzel yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüzü güzel yâr Ördek göle konar m'ola Kanatların salar m ol a ġarka giden gelir m‟ola Boyu güzel yâr Yüzü güzei yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüzü güzel yâr Ördeğimin baĢı yeĢil Gün gördükçe ıĢılaĢır Var aklın baĢına devĢir Boyu güzel yâr Yüzü güzel yâr ġimdi bizden yüz çevirmiĢ Yüzü güzel yâr ESKĠ TÜRKÜLER Evlerinin önü asma Kaldır eteğini. (3) Zülcelâl: Tanrı.

bul imdi Cevabın aldım dilinden Öldüm sevdanın derdinden Elvedâ. gülü Bursa'nın Hak nazar eylesin PınarbaĢı'na Cevahir yağar toprağına taĢına Ulu camilerde kandil baĢına Altın fener yanar. yuvayı Bursa'da buldum Güzeller çok imiĢ. ġEFTALĠ ĠSTERĠM Karacaoğlan 382 ġeftali isterim. kıymetini bilirim Sen bir bezirgânsın. kal imdi CoĢtu Karacaoğian coĢtu AĢk deryası boydan aĢtı Bir gül idin. sakın söndürme iki leblerinden. bir gerdanından Gönül Hak evidir. mumu Bursa 'nın Karacoğlan der ki. sol imdi * ** 381 ESKĠ TÜRKÜLER KARACAOĞLAN'ın BURSA GÜZELLEMESĠ Cönkten Derleyen Cahit öztelli ġu benim mekânım. bir yanağından Her kanda gidersen seni bulurum Sarrafınım. delindi Can seni görmeye ever Ne rahmin. ne tesellin var Bencileyin seni sever Bul imdi dilber. bac'ın alırım iki leblerinden. koynunda beni saika Sabahınan tan'a karĢı Derleyen Ali Vfto . gülü Bursa nın * ** (1) KeĢiĢ Dağı: ġimdiki Uludağ‟ın eski adı. Ģu benim yollarım Aradım. Bazı mısralarda birer hece fazladır. murat kapısı Aldı beni güzellerin kokusu Kokar menevĢesi. insem bağına Arkamı da verdim KeĢiĢ Dağı'na* Yüzümü sürdüm ak gerdanın ağına Kokar menevĢesi. icazetin olursa iki leblerinden. yârim gelirse Deli gönül istediğin bulursa DanıĢlarım. behey âdem güzeli iki leblerinden. al imdi Uğrayıp ulu yerlere Gidem gerçek erenlere Ben gidince.ciğerciğim Delindi dilber. eğlendim kaldım Kokar menevĢesi. câmın elimden Al imdi dilber. gülü Bursa'nın Hak'tan m'olur bu yerlerin yapısı Evliya mekânı. çağın geçti Sol imdi dilber. engellere Kal imdi dilber. PınarbaĢı: Bursada bir semt adı. bir yanağından Karacoğlan eydür. bir yanağından Aklım aldın gözlerini süzeli Benzime düĢmüĢtür ayva gazeli Sana derim. bir yanağından BAKLA Evlerinin önü bakla Çift güvercin atar takla Al. mahrum gönderme iki leblerinden.

der. ESKĠ TÜRKÜLER SEN DE OLASIN BENĠM GĠBĠ Derleyen Ali Ufki Ala gözlü nazlı dilber Sen dölasın benim gibi Zülfü dökük. Onmak: Mutluluğa eriĢmek. 384 HABERĠN VAR MI Sabahtan da göçün çekti Göçü kervana karıĢtı Devenin yuları düĢtü Elinden haberin var mı Kolunda Ģahin süzüldü Ağzında Ģeker ezildi Belinde kuĢak çezildi Belinden haberin var mı Atlılar yurdu aĢıyor* Bâdeler doldu taĢıyor Yavru turuncun düĢüyor Koynundan haberin var mı Karacoğlan canın verdi Hep bu dünya benim derdi Cennet babam yeri derdi Ölümden haberin var mı (*) Yurt: Göçebelerin kondukları yöre.nan tan‟a karĢı Evlerinin önü hurma Dallarını sakın kırma Ala göze siyah sürme Ne hoĢ olur tan'a karĢı Urum eli çok hoĢ olur Güzelleri sarhoĢ olur Güzel sevmek ne hoĢ olur Sabahınan tan'a karĢı Elverinin önü susam Çıkartsam mendilim yusam Soyunsam koynuna girsem Sabahınan tan'a karĢı Karacoğları gider. gelmez Esmasın yetiren onmaz2 Yârin göçün çeken ölmez Sabahınan tan'a karĢı * ** (1) Bura?xıki ev gcçobe çadırıdır. Eurada verilen söz olacak.ESKÎTÜRKÜLER Evleri da çaya kondu1 Güzelleri suya indi Sabah. boynu bükük Sen dolasın benim gibi Bahçende güller bitmesin Dalında bülbül ötmesin Kapından cerrah gitmesin Sen d'olasın benim gibi Gül yerine diken bitsin KuĢ yerine baykuĢ ötsün Gözün yaĢı sele gitsin Sen d'olasın benim gibi Karacoğlan. mert gibi Yanar yüreğim od gibi Bir ok yemiĢ boz kurt gibi Sen d‟olasın benim gibi * ** DAMDAN GEL ÇELEBĠM (Varsağı) Dede külahı ak mıdır Kızın gönlü pak mıdır Dediği söz hak mıdır . (2) Esma: Ad.

belin ince Yanakların olmuĢ gonca Salıverirsin kolunca Beliğin kara değil mi Utanırım. periĢan. ondan gel ġuridem ondan gel1 Göğsünde iman yok mudur Odan sıcak mı. (6) SubaĢı: Polis müJ DÜRYE Deryaya salayım gemi Sürelim zevk ile demi Ak topuğa vala donu1 Döküp giden Dürye Dürye KaĢları vardır karaca Benleri vardır sayınca2 Keklik göğüsü alaca Söküp giden Dürye Dürye Ben varmaz oldum iĢime Hayalin girmez düĢüme Turna tellerin baĢına3 Sokup giden Dürye Dürye Karaccğlan hazar olmaz Her güzele nazar olmaz Halk içinde pazar olmaz Tehneye gel Dürye Dürye6 * ** Vala don: Vala denilen kumaĢtan giysi. (4) Baca: Dam. Eskiden süs diye baĢa turna tüyü sokulurdu. Tehne: Tenha yer. soğuk mudur Kapıyı açsan çok mudur D andan gel Çelebim damdjn gel Bacada bir delik var Ondan gel. toz olur ÇavuĢların rengi boz olur5 SubaĢı gelse söz olur6 Damdan gel Çelebim damd ın ge! Bacada bir delik var Ondan gel. göreyim Zülüfün kara değil mi Boyun uzun. BANA KARA DĠYEN DĠLBER Bana kara diyen dilber Gözlerin kara değil mi Yüzünü sevdiren gelin KaĢların kara değil mi Güzel. güzel. ondan gel ġuridem ondan gel Abamın el! hamurdaAnam yatıyor samurda8 Kahve cok piĢer kömürde Damdan gel Çelebim damdan gel Bacada4 bir delik var Ondan gel. Sayınca: Sayılabildiği kadar çok. (3) Samur* Sayıklama. ıssız yer. çekinme. ondan gel ġuridem ondan gel * ** (1) ġuride: ÂĢık.f/25 Damdan gel Çelebim damdan gel Bacada bir deiik var Ondan gel. tutkun. akar terim Güzellikte yok benzerin En sevgili makbul yerin Saçların kara değil mi . ben seni isterim Seni koynumda beslerim Yüzünü. ondan gel ġuridem ondan gel Kaldır eteğin. (5) ÇavuĢ: Polis. (2) Aba: Abla. Hazar: Korku.

(2) Don: Elbise. kara benlidir Mısır'da çok zengin vardır Kölesi kara değil mi Pınara konan kuğunun Kanadı beyaz çoğunun Çöldeki Arap beyinin Çadırı kara değil mi illerde konup göçerler Lâle sümbülü biçerler Ağalar.Beni kara diye yerme Mevlâm yaratmıĢ. Yemen‟den çekilir Ġner Bağdad'a dökülür Türlü taama ekilir Biber da kara değil mi Göllerde kuğular olur Göğsü ak. Bevtuilah: Kabe . inĢallah Görenler desin maĢallah Kara donlu Bevtullah2 Örtüsü kara değil mi * ** (1) Hub: Güzel. beyler içerler Kahve de kara değil mi Evlerinde sular akar Güzelleri göze bakar Hublar1 yanağına sokar Sümbül de kara değil değil mi Karacoğlan der. kara değil mi ESKĠ TÜRKÜLER Hint'ten. hor görme Ala göze siyah sürme Çekilir. örtü.

Muhammed'i seversen * (1) Annac: KarĢı. . (3) Sükker: ġeker. (2) Yukarı: Üstün. bana küskün derler Gül. Muhammed'i seversen Karacoğlan diyor pestten Armağan geliyor dosttan Bir kol alttan.GÜL MUHAMMED'Ġ SEVERSEN Annacırndan gelen güzel1 Dur. Muhammed'i seversen Huyu melekten yukarı2 Kendisi kızlar sükkeri3 Ağzı da lebin Ģekeri Ver. bir kol üstten Sar. Muhammed'i seversen Seni. Muhammed'i seversen Belinde Hama kuĢağı Saçağı sarkmıĢ aĢağı ikimize yün döĢeği Ser.

öteki ozanın kendi. 394 . Biz doğrusunu ve tümünü yukarıya aldık. arıttım Gülün dalında kuruttum Ad:m ne idi. GÖRÜLMEYĠ GÖRÜLMEYĠ* Güzel ne güzel olmuĢsun Görülmeyi görülmeyi Siyah zülfün halkalanmıĢ Örülmeyi örülmeyi Bahçende gülün güllenmiĢ ġeyda bülbülün dillenmiĢ Koynunda memen kirlenmiĢ Emilmeyi emilmeyi Mendilim yudum. gonca güldeyiz ġakır öteriz dildeyiz Ġkimiz de bir haldeyiz Sen ah et ben ağlayayım * ** (1) Dildar: Sevgili (2) Euz u Ģeb: Gece gündüz. unuttum Çağırmayı çağırmayı Benim yârim bana küsmüĢ Zülfünü gerdana dökmüĢ Muhabbeti benden kesmiĢ Sevilmeyi sevilmeyi Çağır Karacoğlan çağır TaĢ düĢtüğü yerde ağır Yiğit sevdiğinden soğur Sarılmayı sarılmayı * ** (1) Bu türkü eksik olarak MaraĢ‟ta AĢık Mehmet‟ mıĢtır. Sorulmayı sorulmayı Seğirttim ardından yettim Eğildim yüzünden öptüm Adın bilirdim.391 ESKĠ TÜRKÜLER SANA BĠR BEN GEREK Behey ala gözlü dilber Sana bir ben gerek bir ben* ÂĢıkın aklın almağa Sana bir ben gerek bir ben Sakın hey hünkârım sakın Var baĢına teller takın Sol ak gerdana yakın Sana bir ben gerek bir ben Sen ne gezersin bu yerde Seni uğratırlar derde Zülfün bölündüğü yerde Sana bir ben aerek bir ben Ben hocamdan okurum da Bülbül gibi Ģakırım da ġu yanağın çukurunda Sana bir ben gerek bir ben Karacoğlan çaresi ne Melhem arar yaresine Ġki kaĢın arasına Sana bir ben gerek bir ben * ** (*) Buradaki benler iki anlamda kullanılmıĢ. Biri bUdiğimjz uttaki kara leke. unuttum. 393 ESKĠ TÜRKÜLER İstanbul GARĠP BÜLBÜL Derleyen Ali Ufkk Garip garip öten bülbül Sen ah et ben ağlayayım Derdime dert katan bülbül Sen ah et ben ağlayayım Gonca güller deste deste Gönderdiler onu dosta Ben gurbette sen kafeste Sen ah et ben ağlayayım Yârim bize hemdem olmadı Hatırım ele almadı Gayrıya derman kalmadı Sen ah et ben ağlayayım Ayrı gitti dildarımız1 Rûz u Ģeb2 artar zârımız ġimdilik budur kârımız Sen ah et ben ağlayayım ġAHĠN der.

yâri gözler Yaktı içerimi közler BeĢ padiĢahlık yer gözler Ben gönlümü bilmez miyim * ** (1) Revan olmak: Akmak. (2) Nadan: Kötü. dökmüĢ saçını Yüzünün üstüne tel. kömür gözlüm Yol üstünde biter bir toprak örün* Yâr sen yüreğime vurdun bir . Biçim yönünden de kendine özgü bir yapıdadır. (5) Figan: Ġnleme. ezelden sözlüdür Der ki ÂġIK. (3) Efgân: îailti. ArĢ: Gökyüzü. fendin bilinmez Yandım elinden Tutsam belinden Emsem lebinden1 Efendim naz eder.LMEZ Miv'ıM Yüce dağlar duman olmaz Gözüm yaĢı revan olmaz1 Değme kiĢiye kul olmaz Ben gönlümü bilmez miyim Engine saldım özümü Hakka döndürdüm yüzümü Çekemem nadan sözünü2 Ben gönlümü bilmez miyim Aslan gibi çalar çarpar Kaplan gibi yola bakar Gökte buluttan nem kapar Ben gönlümü bilmez miyim Der ki ÂĢık.GÖNLÜMÜ 3. Derun: îç. bağrım eziktir Yâr ele girmez Yanıma gelmez Hâlimden bilmez Gam değil. (2) ĠĢtiyak: ġiddetli arzu. (4) Dide: Göz. yazıktır5 Gariplik çekmiĢim. kömür gözlüm ÂĢık bilir âĢıkların âlâsın Kömür sandım kaĢlarının karasın Sevdiğim kapına kul mı ararsın iĢte ben kapına kul. (6) Dâdetmek: ġikâyet etmek. 395 ESKĠ TÜRKÜLER KURBAN OLDUĞUM ġol salınıp giden dilber Boyuna kurban olduğum Eğlen burda tanıĢalım Diline kurban olduğum Sabahtan uğradım yâre iĢimden oldum âvâre Ayağın bastığı yere Tozuna kurban olduğum Soğuk sular akar dağda Mor menevĢe biter bağda Sarılıp yatacak çağda Nazına kurban olduğum Karacoğlan söyler daim Yâr ile nic'olur halim Anası bir katı zalim Kızına kurban olduğum ON YEDĠNCĠ YÜZYILDAN BĠR TÜRKÜ On yedinci yüzyıl ozanlarından ÂĢık'ın aĢağıdaki türküsü en eski ve özei yapıda bir türküdür. nazlıdır 396 ĠĢtiyakın derunumu yakıyor2 Ah ile efganım arĢa çıkıyor3 Ġki elimde tas Didelerim yaĢ4 Sinemde ateĢ Derunumda yanan közlüdür Figanın iĢiten der ki. kimse bilmez hâlimden Kime dâdeleyim senin elir>den6 Havadan inmez Koluma konmaz AteĢim sönmez Yandıran bir âhu gözlüdür * ** (1) Leb: Dudak. terbiyesi kıt kiĢi. 397 ESKĠ TÜRKÜLER KÖMÜR GÖZLÜM ÂĢık bilir âĢıkların suçunu Cennet sandım kız koynunun içini TaramıĢ zülfünü. Kara gözlüm senden murat alınmaz Cana çevrin çoktur.

kömür gözlüm Karacoğlan. yoğurt. On üçünde gözün süzer Zülfünü gerdana düzer Kargı kamıĢ gibi uzar Boyu selvi dala benzer On dördünde pek derbeder Dostun ikrarını güder Nere çeksem ora gider Boynu toklu kula benzer On beĢinde yaĢar yaĢın Her örnekten bağlar baĢın Tenhalarda arar eĢin Tez alıĢkın tele benzer On altıda kurt bilekli Yüreği Hakka dilekti Sağrısı yeĢil örekli Esen poyraz yele benzer On yedide deli dolu Hiç bilmez gittiği yolu Has bahçenin gonca gülü Kız turnada tele benzer On sekizde göçer göçü Kız oğlana bulur suçu Gelinin ibriĢim saçı Kız turnada tele benzer .düğüm Ak yârime hasta diyorlar bu gün Hastanın üstünde kal. süt gibi Ģeyler. tepen duman karaymıĢ Yârdan ayrılalı hayli zamanmıĢ Göğsünün üstüne misk mi sürünmüĢ Yanağın çevresi bal. kömür gözlüm * ** BALA BENZER On birinde bir yâr sevdim Yeni açmıĢ güle benzer On ikide Ģeker Ģerbeti Oğul vermiĢ bala benzer (*) özün: Yağ-.

BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER .

Çocuk gözlerini dünyaya açtığı ük günlerden baĢlayarak müzik (ses) ve sür yolu üe eğitime baĢlamıĢ olur. Bu yüzden çoğu kısa sürede . Yaygın ninniler oldu gibi o anda doğarak söylenenleri. Çok zaman içten geldiği gibi (irticai) dir. Biçim bakımından çok kere mânilere benzerler. Ninmlerin yapıcı ve ezgicisi Türk analarıdır. beĢik türküleridir. sevinç ve acılarını da düe getirir. Belli bir olayı konu alan ve türkü biçiminde olanları azdır. Daha sonra bu eğitim yaĢantısının bütün ayrımlarında sürecektir. özlem. bu arada kendi istek. Annenin çocuğu üzerine isteklerini.îlk günlerinden baĢlayarak dört beĢ yaĢına dek çocukları uyutmak için söylenen basit ve oldukça içli ezgili. dileklerini. Ninnilerin sözleri ve ezgileri sade ve basittir. çoktur.

sana kurban olayım Sen uyu da sana nenni deyeyim AkĢam oldu. sana kurban olayım Sen uyu da sana nenni deyeyim Cümle kuĢlar destur almıĢ ötüyor ġehit baban gelmiĢ bize bakıyor Yarasından kızıl kanlar akıyor Uyu balam. sana kurban olayım Sen uyu da sana nenni deyeyim Gide gide gitmez oldu dizlerim Ağlamaktan görmez oldu gözlerim Yalnız seni büyütmektir emelim Uyu balam. Bu ninni Van dolaylarından derlenmiĢtir. sana kurban olayım Sen uyu da sana nenni deyeyim * ♦ * 405 BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER DANDĠNĠ DANDĠNĠ lrnir Dandini dandini dan olur Bahçede ayva. yerine yenileri doğar. AkĢam oldu yakamadım gazımı Doya doya sevemedim kuzumu Kadir Mevlâm böyle yazmıĢ yazımı Uyu balam. Ninniler göçebe. kasaba. büyük kent çev relerine göre konularında değiĢiklik gösterirler. gel de otur yanıma Gel otur da ağlaĢak biz yanyana Uyu balam. Çalgının eĢliği olmayan tek türkü türü ninnüerdir. bir elinde ok Uyusun yavrum ninni Hu hu hu beni Tilki duymasın seni Eğer tilki duyarsa Hem seni yer. köy. hem beni * ♦ * ĠSTANBUL NĠNNĠLERĠ Bağda gezer bağcı baba Arkasında yeĢil aba Himmet et yavrum uyusun Zindandaki Cafer Baba * * * Ninni ninni Ġğci Baba Arkasında yamalı aba Benim yavrum uyuyacak Gelme bize bekçi baba * ** Hu hu derim bir Allah Sen uykular ver Allah Oğlum büyür inĢallah Herkes desin maĢallah * ** Uyusun da büyüsün maĢallah Babasına kavuĢsun inĢallah Hu hu derim ninni Yavruma uykular ver Allah m ** . kimsede yok Bir elinde yay.unutulur. kaygı girdi canıma Yetim balam. nar olur Çıkma kızım sokağa Beyler görür kan olur Ninni ninni yaylasına Bir kuĢ konmuĢ tarlasına BeĢ yüz altın vermiĢler Kızımın uykusuna Yanakları misket elması Çenesi de bülbül yuvası Ağzı Ģeker hokkası Burnu kâbe hurması Hoppala hoppala altın top Bizde var. 404 UYU BALAM Bir Ģehit karısının oğlunun beĢiği baĢında göz yaĢları ile söylediği bu ninni kendi çeĢidi içinde baĢarılıdır. Bu hava içinde büyüyen çocuk sırası gelince babasının yerini alacaktır.

BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER Dandini dandini donatmıĢ Allah neler yaratmıĢ Çenesi çukur yavrumun KaĢları keman yaratmıĢ Gözleri kudret halkası Burnu kâbe hurması Ağzı Ģeker hokkası Yanakları misket elması Uyku getir yavruma babası Ninni çocuğuma ninni * ** Dandini dandini das dana Danalar girmiĢ bostana Kov bostancı danayı Yemesin lahanayı Lahanayı yemez kökünü yer Benim oğlum lokum yer Uyusun da büyüsün ninni TıpıĢ tıpıĢ yürüsün ninni * ** Dandini dandini daniki Gökte yıldız on iki Yıldızların birisi Oldu gece yarısı Uyuyor yavrum uyuyor Gözlerini uyku bürüyor Gelme komĢunun koca karısı * * EVLERĠNĠN ÖNÜ Dandini dandini danalı bebek BeĢiği yeĢile boyalı bebek Uyusun uyusun büyüsün Parmaklan kınalı bebek * * * Alaylı alaylı alaylı bebek MaĢrapası kalaylı bebek Mama getir bey babası Yavrum uyuyup büyüyecek * ** 3eĢiğini sallarım DüĢmesin oğlum bağlarım Babası nerde yavrumun Gitti de gelmez ağlarım * ** Ninni derim sallarım Artık düĢtü kollarım Uyumuyor yumurcak ġimdi babasını yollarım * ** Karga da seni tutarım aman Kanadını yolarım aman Yelpazeler yaparım aman KıĢın mangal yakarım aman Isıtır yavruma bakarım BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER Ninni ninni ninnice Bol soğanlı böğrülce Hazmı taam salata Yavrum yesin uyusun Uyusun da büyüsün * * * Dandini dandini dandinsin Camilerde kandilsin Bahçelerde sümbülsün Uyusun da yavrum büyüsün Yüzlerini güller bürüsün * * * Hoppala yavrum hoppala Ben kızımı vermem bakkala Bakkal yağ bal getirsin Kızım evde yesin otursun * * * Hoppala kızım hoppala Kızımı da vermem topala Topal odun getirsin KıĢın yaksın otursun Yazın gezsin yürüsün "îahat rahat uyusun ♦ ** Dandini dandini dan ister Babasından don ister Değme donu beğenmez ipekten olsun ister * * * .

Bahçelerden su gelir Tekkelerden hu gelir Yavrum yattı beĢiğe ġimdi uykusu gelir * * * Ninni desem nihai olur Gül açılır bahar olur Ben yavruma gül demem Gülün ömrü az olur * * * Dağa vardım dağ uyur Dağda tavĢanlar uyur Ben yavruma e derim Yavrum beĢikte uyur * ** Uyusun da yavrum büyüsün Eteğini sürüsün Yüzünü güller bürüsün Ninni benim yavruma ninni BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER UYU YAVRUM UYU Kundağına sardım taĢı Gözümden akıttım yaĢı Evliyalar yoldaĢı Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü Ninni desem ne hal olur Açılır gül. bahar olur Camilerde ezan olur Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü Ninnilerim senin olsun Uykular gözüne dolsun KiĢiler sözüne uysun Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü * ** ÇANKIRI NĠNNĠLERĠ Çiçeklikte karyolası ġeker getir bey babası Yedirsin hanım annesi Uyusun yavrum ninni * ** Bülbülü var kafeste Altını var feste Uyusun oğlum büyüsün Çengi kızım sen sus da * ** Çaya vardım çay susuz Çadır kurdum yaylasız Benim yavrum pek huysuz '■nni yavrum ninni * * * jndini dayla kızım gaz'ı yayla kızım Ġlgaz'daki gözelin Gönlünü eğle kızım * * * illallahı var bunun Gül yaylası var bunun Irak ırak yoJlarda Bey babası var bunun * ** Ninni ninni nineli bebek Hokka gibi çeneli bebek On parmağı kınalı bebek Uyusun yavrum ninni * ** Yol üstüne salıncak kurdum Altına köprüler kurdum Yavrum büyüsün diye Çileleri çektim durdum BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER DANDĠNĠ DANDĠNĠ Dandini dandini dastana* Danalar girmiĢ bostana Kov bostancı sen onu Yemesin bizim kavunu .

ev uyur ninni Evde yavrum uyur ninni J Çalkan Karadeniz çalkan ninni Gemilerde olur yelken ninni Bursa'daki Emir Sultan ninni Himmet eyle oğlum uyusun ninni * * * Dandini. dasdana ninni Danalar girdi bostana ninni * ** ÖTE YAKAYA GEÇELĠM ( Ninni ) Eskişehir Öte yakaya geçelim Atlara yonca biçelim Aleylim aman aman Biz bu yerden vazgeçelim Oğlum nenni nenni. EĢref'im nenni Öte yakanın bulutu Beri yakayı bürüdü Aleylim aman aman Güzeller aldı yürüdü Oğlum nenni nenni. dandini.Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü Dandini dandini dananmıĢ Mevlâm neler yaratmıĢ Anası oğlunu beklerken Gül benzini sarartmıĢ Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü Karanfil oylum oylum Uyur mu benim oğlum Eğer oğlum uyursa ġen olur benim gönlüm Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü Yavrum gözün tavanda Çift öküzler tavanda Yavrum baban yabanda Uyu yavrum uyu Büyü yavrum büyü * ** (1) Kafiye içi» uydurulmuş anlamsız sözler. EĢref'im nenni . danadan ninni BağıĢlasın Yaradan ninni Dana. n Dağa gitim dağ uyur mrani Dağda tavĢanlar uyur ninni Göle gittim göl uyur ninni Gölde balıklar uyur ninni Eve geldim. dana. OĞLUM ÜġÜMÜġ Oğlum oğlum üĢümüĢ Pazarda buğday taĢımıĢ Yolda güneĢ vurmuĢ da Ensesini kaĢımıĢ Uyu yavrum ninni Büyü yavrum ninni Oğlum oğlum al oğlum Ocağında kal oğlum Baban artık kocaldı iĢe güce sal oğlum Uyu yavrum ninni Büyü yavrum ninni Oğlum oğlum yatıyor Kolunu bir hoĢ atıyor Ana bir iĢ var mı diye Ġkide birde bakıyor Uyu yavrum ninni Büyü yavrum ninni BEġĠK TÜRKÜLER! NĠNNĠLER UYU KIZIM Pazarda da kuzu Yükü de kırmızı Ananın bir kızı Uyu kızım ninni Pazarda da ceviz Kırarım da kavuz NiĢanlın da yavnz Uyu kızım ninni Pazarda da bal var NiĢanlına yalvar Kız baĢında Ģal var Uyu kızım ninni Evimizin önü kiraz Kirazdan aldım biraz Yine mi öttü ilk horoz Uyu kızım ninni Evimizin önü kuyu Kuyudan alırlar suyu Küçüksün var daha uyu Uyu kızım ninni * * * TRABZON NĠNNĠOERĠ Trab.

Derleyen Osman Ozdenkçt * ** BEġÎK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER ÇEġĠTLĠ NĠNNĠLER Dandana edeyim seni Gömleksiz koydun beni AkĢam baban gelirse Hem seni döğe hem beni * * =* Dağa gittim dağlar uyur Dağda tavĢanlar uyur Yola geldim yollar uyur Yolda yolcular uyur Evde de oğlum uyur * ♦ * Karga karga gak getir Karga salavat getir Karga donuna etmiĢ Saka baba su getir * ** Karga karga gak demiĢ Çık yollara bak demiĢ Kanadını yolarım Yazın yazın saklarım KıĢın mangal yakarım Oğlum gözünü kapadı ninni Babası beni yaladı ninni Gece gündüz çabaladı ninni Ninni oğlum ninnice ninni AkĢam güzel uyuyacak ninni *% Hu hu hoppala KoĢar gider bakkala Bakkal yolu taĢlıdır Yavrum hilâl kaĢlıdır * * * Ninni desem uyur mu ola üstünü güller bürür mü ola Benim yavrum büyür mü ola Ninni ninni he k-uzum ninni * Bebeğimin beĢiği çamdan DüĢtü yuvarlandı damdan Babası geliyor ġam'dan Ninni he kuzum ninni ♦ * ♦ Kızım kızım kızıma da Gözden yaĢlar sızmeda Uyku olsun yoldaĢın Ayağın kaldı çizmede KarĢıdan darı gelir Koynuma arı gelir BEġĠK TÜRKÜLERĠ NĠNNĠLER Fidandır kızımın adı Çadıra doldu dadı Ala gülüm kıl dokur Kalmadı kalan katı * ** Dağda tavĢan kovarım DüĢtüm. dizim ovarım Ben yavrumu sallarım Uyu benim oğlum ninni * ** Ninni desem yaraĢır Gül bahçeyi dolaĢır Mahallenin kızları Benim oğluma sataĢır * ** Bahçeye kurdum salıncak Uyumadı yumurcak ninni Seni gidi yaramaz nini ġimdi annen gelecek ninni Sana meme verecek ninni * ** Ak kandilli kandilli Medreseler kandilli Yaksın kızım otursun Görsün oğlanlar kudursun Ninni kızıma ninni ♦ .

nenni bebeğe AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) .** Dandini dandini danalı bebek On parmağı kınalı bebek Hem huridir. hem melek iki kolu sıvalı bebek Ninni * * * Ay dede ay dede Külahın nerede Teknede kaldı teknede Birisini bana versene Allahtan istesene Ninni * ** ADALARDAN ÇIKTIM Adalardan çıktım yayan Di gel bu dertlere dayan Bebeğim uykudan uyan Nenni. nenni bebeğe Bebeğin beĢiği bakır Yerinden kalkmıyor. nenni. nenni. nenni. ağır Ben sallarım tıkır tıkır Nenni. nenni bebeğe Bebeğin beĢiği çamdan Yuvarlandı düĢtü damdan Beybabası gelir ġam'dan Nenni.

ya bir delikanlının vurulması olayı gibi toplumu içinden yaralayan acıklı olaylardır. ölümle ilgili öteki tören vo gelenekler bir arada incelenince ġamanlığın günümüzde etkisi süren yönleri . Bu ölüm olayları doğal ölümler dıĢında olanlardır. daha acıklı olmasını sağlar. Doğum. Ya genç bir gelinin vakitsiz ölümü.AĞI ! LAR Ağıtlar genellikle ölüm olayları üzerine söylenir. babası ağzından söylenir. görenek ve törenler de eski inanç ve düĢünüĢün izlerini çok açık olarak taĢır. niĢanlısı. evlenme gibi yaĢantının baĢlıca gereklerinden olan ölümle ilgili gelenek. Böyle olması türkünün daha içli. Bunda da Samanlığın izleri kendini gösterir. Bu ağıtlar genellikle ya öienin ağzından ya yakınları olan kimselerin. örneğin karısı. anası.

Bunun nedeni yazıya geçirilmemiĢ olmaları. Kara koyun gelmiĢ kuzusun ister Beyim utancından yarasın gizler N'oldun. Kerbelâ mersiyeleri daha çok BektaĢi ve Aleviler arasında söylenir. yüzlerini yolarlar. Kimi durumlarda ölü gömüldükten sonra ağıt törenleri günlerce sürer. ciritten öldü. Bunlar arasında kimi sevilen padiĢah ve paĢaların ölümü üzerine saz Ģairlerince söylenmiĢ güzel ağıtlar da vardır. Saçlarını. komĢular da çevresine toplanır. Bu iĢde gösterdikleri baĢarı ölçüsünde değerleri artar. Bir de imam Hüseyin'in Kerbelâ'da Ģehit edilmesi üzerine çok sonraları söylenmiĢ ağıtlar vardır. kurtarılamıyor. Bu gün yurdumuzun kimi yerlerinde Ģimdi de ağıt törenleri yapılır. 425 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) RĠZA BEY AĞITI Kalecik Derleyen Şeyh Şamı Köyü Ahmet Talât Riza Bey adındaki kahraman genç düğünde at üzerinde cirit oynarken baĢına gelen bir değnekle attan düĢüyor. yiğitliklerini anasına. Bütün çevreyi acılara boğan bu ağıtı veriyorum. Bunda da yine kadınlar birinci sıradadır. çadırda ölenin giysilerini ortaya koyarlar. yenin ezmedi Bu dünyada doya doya gezmedi Hıyanet ettiler. Eskiden daha çok yapılan bu ağıt törenleri günümüzde pek azalmıĢtır. Bu iĢi kendisine meslek edinen kadınlar vardır. bütün yurdu dolaĢır. Bu yanık türküler hep içten geldiği (irticai) gibi yaratılır. ev halkı. uzun süre yaĢar. ölüyor. Batıdan geliyor davulun sesi Allı yemenili. eğdirmiĢ fesi Götürmüyor benim beyim nefesi Amanın da ileri. Bir yandan da ölen kendilerinin yakını imiĢ gibi içten„ lik gösterileri yaparlar. beyime n'oldu? Vadesiyle değil. kimi cönklerde pek az olarak iki üç yüz yıllık olanlarına rastlanabilmektedir. Ancak. Çağrıldıkları evde. Bunlara "ağıt yakıcı'' cfenir. Yüzyıllar boyunca yakılan ağıtlardan ancak en eski olarak elimizde geçen yüzyıldan öteye gidenlerini bulamıyoruz. o çağlarda nota da bulunmadığı için unutulup gitmiĢ olmalarıdır.daha açık görülür. Ağıt türküleri bu törenler dıĢında da çıkai rılır. Bu arada ufak tefek değiĢmelere de uğrar. Her gün yeni yeni ağıt türküleri yaparlar. Ağıtçıl-ar söz sanatının da ustaları oldukları kadar birer aktördürler. beyime n'oldu? Vadesiyle değil. Ötenin iyiliklerini. Bu olayların toplumu etkilemesi ölçüsünde ağıt yaygınlaĢır. Ağıtların hemen hepsi gerçek olaylara dayanır. ciritten öldü. hey Allahım bir oğul göster Amanın da iller. babasına ve öteki yakınlarına karĢı sevgisini dile getiren Ģiirleri yanık birer ezgi ile söylerler. ciritten öldü. nasıl sezmedi Amanın da iller. Bunlara genellikle "mersiye" denir. çevrelerinde bulunanları ağlatırlar. beyime n'oldu? Vadesiyle değil. Erkeklerin ağıt yapması pek azdır. . Çuha mintan geydi. Bu ağıt karısı ağzından söylenmiĢtir.

ihvanlarım nerede Koçhisar‟dan çıktım. çok canlar yanar. dostum. dostum. ihvanlarım nerede Benim atım baĢ tavladan boĢandı Ahbaplarım yollarıma döĢendi ġaban silâhını kimler kuĢandı Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. Kır atın üstünde bir uzun yayla Ne diyem beylerim. Bunlara Kolcu denirdi. Halk ektiği tütünü bu Reji'ye vermek zorunda idi. kula at kiĢnedi Yağlı martin ciğerime iĢledi Bana ahbaplarım bir iĢ iĢled'. Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. dostum. kaderim böyle Anama. Bu yüzden tütün kaçakçılığı almıĢ yürümüĢtü. Bileydim Çankırı‟ya gelmezdim N'olaydım da düğünlere varrçnazdım Bir kurĢun ile ben de ölmezdim Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. Bu olaylar üzerine çok türküler yakılmıĢtır. Kolcular ile ekiciler arasında çok kanlı çarpıĢmalar olur. Cumhuriyet hükümeti buna son vermiĢtir. Ucuz aldığı için ekici tütününü oraya vermek istemezdi. Bunlardan biri de Reji denilen tütünleri satın alan ku ruluĢtu. ölenler olurdu. ġaban'ı vuran Çolak Hüseyin imiĢ. varınca doğrusun söyle Beypazarı'dır meskenimiz yolumuz Kim bilir nerede kalır ölümüz Beypazarı‟ndan çıktım da tütün satmaya Kır at baĢladı da yatıp kalkmaya Kolcular baĢladı da fiĢek atmaya AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Beypazarı'dır meskenimiz yolumuz Kim bilir nerede kalır ölümüz Kör olası ÇerkeĢ nereden geldin Kuyumcuyum diye çayıra kondun Alnı top kâkülü yiğide kıydın Beypazarı'dır meskenimiz yolumuz Kim bilir nerede kalır ölümüz Bineydim de kır atımın üstüne Alaydım da martinimi destime BeĢ yüz atlı olsa gelemez üstüme Beypazarı'dır meskenimiz yolumuz Kim bilir nerede kalır ölümüz Kır ata karar m'olur eĢindiği zaman Dizgini boynuna geçtiği zaman Belden aĢıp tozlu yola düĢtüğü zaman Aman atım beni yâre kavuĢtur Gedikten aĢıyor bir kara kağnı Kağnının ardında kır atı bağlı Kaldırın çevresini püskürme benli Beypazarı'dır meskenimiz yolumuz Kim bilir nerede kalır ölümüz 428 DELĠ ġABAN BOZUĞU Çankırı Derleyen Tahsin Nahit J Bir düğün sonunda arkadaĢlarının hıyanetine uğrayarak cinayete kurban giden delikanlının acıklı serüveni.EVLERĠNĠN ÖNÜ 426 KAÇAKÇI AĞITI Çanklrt Derleyen Tahsin Kahit Geçen yüzyılda Osmanlı borçlarından ötürü tütün tuz gibi maddeler için Fransa'ya bir takım ayrıcalıklar tanınmıĢtı. AĢağıdaki türkü bir kaçakçının kolcular tarafından öldürülmesi üzerine yakılmıĢtır. Hükümet içinde hükümetti bunlar bir çeĢit. ihvanlarım nerede Düğün evinden çıktık sağ ve selâmet Sarı Baba‟ya vardık koptu kıyamet Bir kardaĢım vardır da Hakka emanet Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. dostum. ihvanlarım nerede AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Bize bu sarhoĢluk ezelden ezel Azrail gelmiĢ de baĢımda gezer . Kaçakçılığı önlemek için özel bir silâhlı izleyici kurum meydana getirilmiĢti.

dayanmaz yürek Ġsmail'in baĢ ucu kazmayla kürek Kıyma Mehmet kıyma tatlı canıma Nevres ablan aldı beni yanına Kabrimin sağ yanı bir uzun dere Sol yanımda açtılar bir koca yare Benim ölümüme bulunmaz çare Kıyma Mehmet kıyma. dostum. dostum. dostum. dostum. dostum. Ġsmail'in ağzından Mehmed'e karĢı yalvarır biçimde söylenmiĢtir. ihvanlarım nerede KardaĢımın adını sormayın Ömer Ömer'in elinde bir yeĢil fener Yağlı kurĢun yemiĢ çark gibi döner Al ilen vurdular kanı bol yerdo EĢim. babamın bir danesiyim Nevres'in bacası çoktan tütüyor Beyaz gömleğim kana batıyor Ġsmail vurulmuĢ yerde yatıyor Kıyma Mehmet kıyma. Nevres'in evinde mermerde^ direk Ġsmail vurulmuĢ. merdanesiyim Anamın. dostum. bir kaza sonunda ölen oğlu için iki ağıt söylemiĢtir. ihvanlarım nerede Çankırı'nın fenerleri parlıyor Ahbaplarım baĢ ucumda ağlıyor Doktor gelmiĢ yaralarım bağlıyor Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. ihvanlarım nerede 430 KIYMA MEHMET Nevres. Türkü. Dinleyin âĢıklar benim sözümü Felek yaktı kül eyledi özümü Elimden aldırdım körpe kuzumu Her gün kıyamet oğlum diye diye Bir gün kıyamet oğlum diye diye Yakarım yakarım ateĢim tütmez Seslerim seslerim bülbülüm ötmez Oğlumun hayali karĢımdan gitmez Her gün kıyamet oğlum diye diye Bir gün kıyamet oğlum diye diye PĠR SULTAN ım dünya fânidir fâni Ġnsana verdiler emanet canı Dünyadan ahrete uludur yolu Bundan gayrı yol yok. Ġsmail'i sevmekte iken bunu öğrenen Nevres'in kardeĢi Mehmet. merdanesiyim Anamın. babamın bir danesiyim ♦ ** 431 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) PĠR SULTAN ABDAL'IN SÖYLEDĠĞĠ AĞIT On altıncı yüzyılın büyük tekke ozanı Pir Sultan Abdal. ölecek miyim Ölmeden yârimi görecek miyim . dönesin geri Her gün kıyamet oğlum diye diye Bir gün kıyamet oğlum diye diye HASTANENĠN ġĠġELERĠ Hastanenin ĢiĢeleri parlıyor Doktor gelmiĢ yaralarım sarıyor. Anneciğim baĢ ucumda ağlıyor Söyle doktor söyle. gözlerin süzer Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. ihvanlarım nerede Kahpe Çankırı'da otlar bitmesin Çolak Hüseyin'in evinde duman tütmesin Söylen kardaĢıma dava yerine gitmesin Al ilen vurdular kanı bol yeıde EĢim. ihvanlarım nerede Cenazem yattı da selvi dal gibi Tenimi soydular sırma tel gibi Mezara girincek oldum el gibi Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim. ilk olarak Pir Sultan Abdal eserimde yayımladığım bu üç ağıttan birini aĢağıda veriyorum. Büyük ozana yakıĢır içlilikle. gerçekten acı duyan babanın ağlayıĢlarını dile getiren bu ağıt elde ettiğimiz en eskilerdendir.Yağlı kurĢun yemiĢ. Ġsmail'i öldürür. ihvanlarım nerede ġaban'ın geydiği sırmalı yelek Mevlâdan mı diledin böyle dilek Koçisar yolları üç aylık benek Al ilen vurdular kanı bol yerde EĢim.

sabah oldu Sabah oldu. neler oldu Gün doğmadan suyun kondu * * * SARI AHMET Afyon Süleyman Boyacıoğln Sarı Ahmet'i arkadaĢa bir meseleden vurmuĢ. neler oldu Gün doğmadan suyun kondu • ' " • Evlerinin önü kavak Kavaktan dökülür uvak Elim kına. gelinin ağzından söylenmiĢ ağıtı. Ahmet diye geldin yanıma Nasıl kıydın benim tatlı canıma KardeĢlerim kor mu senin yanına Aman Allah. ikinci bölüm bir yakınınca söylenmiĢtir. kefen biçek Uyan Ali'm. lohusa iken ölen kadm için yakılmıĢtır. Çok yaygındır. baban sezer Uyan Ali'm. sabah oldu Sabah oldu. Ġkinci kavuĢtak yine Ahmed'in ağzından söylenmektedir. Ahmet. kimler ağlar Uyan Ali'm. Birinci bölüm Ahmed ın ağzından. ben sana hayran olayım Anasının adı yavrum Münevver Ben ölürsem yavrum seni döverler Hem döverler. ne kardaĢ Uçan kuĢlar olsun bana can yoldaĢ Yazan ellerine kurban olayım Sen uyu. ben sana hayran olayım Üsküdar'ın karĢısında BeĢiktaĢ Ne anam var. AkĢam oldu yakamadım gazımı Yazan böyle yazmıĢ alın yazımı Kadir Mevlâm böyle yazmıĢ yazımı Mamadım kucağıma kuzumu Yazan ellerine kurban olayım Sen uyu. kabir bana dar geldi Genç yaĢımda ölüm bana zor . ALĠ‟M Güveyi girdiği gece ölen gencin. sabah oldu Sabah oldu. ekin biçek Ali'm ölmüĢ. neler oldu Gün doğmadan suyun kondu Evlerinin önü mezar Mezarda kumrular gezer Anan duyar. yüzüm duvak Uyan Ali'm. ben sana hayran olayım * ** f/28 434 UYAN. Genç yaĢında bu ölüm çok kiĢinin yüreğini yakar. neler oldu Gün doğmadan suyun kondu 435 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Evlerinin önü çiçek Gelin kızlar. kar bulamadım Kendime münasip yâr bulamadım * ** ÇAMLIĞIN BAġINDA Çamlığın baĢında tüter bir tütün Acı çekmeyenin yüreği bütün Ziyanın atını pazara tutun Gelen geçen Ziya ölmüĢ desinler At üstünde kuĢlar gibi dönen yâr Kendi gidip ahbapları kalan yâr Ham meyveyi kopardılar dalından Beni ayırdılar nazlı yârımdan Eğer yârim tutmaz ise salımdan Onun için açık gider gözlerim 433 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) YAKAMADIM GAZIMI İstanbul Münevver de denilen bu ağıt. kara yere gömerler Yazan ellerine kurban olayım Sen uyu. sabah oldu Sabah oldu. ne babam var.-.Bahçeye inerken nar bulamadım Yandı da yüreğim.. Ali'min bindiği taylar Atlayıp geçtiği çaylar Ali'm ölmüĢ.

YÂR BENĠM İzzettin ErttüM Kale. nar benim Ağ çardakta salman Suna boylu yâr benim Yılan inceden öter Hurma Bağdat'ta biter Ergen kızın koynunda Yapraksız meyve biter Yoncalığın cılgı yolu Birbirine kavuĢuyor Seni vuran candarmalar Elvanınan savuĢuyor Yoncada siyeç çekili Nerde kaymakam vekili KardeĢ vurulmuĢ yatıyor Kana boyanmıĢ kekili . kardeĢim alsın KardeĢim almazsa ellere kalsın Kıyma Celâl kıyma. babamın bir tanesiyim Anama söyleyin camızı satsın Kanlı gömleğimi bağrına b3ssm Geline söyleyin. benim.geldi Sarı Ahmet'i getirdiler yumaya Elim varmaz teneĢire koymaya Dilim varmaz. Sıçanlı Ovasında düğün kuruldu AkĢam ezanında güveyi vuruldu Yatsıya varmadan geline duyuldu Kıyma Celâl kıyma. kar benim Ayva benim. nar tanesiyim Anamın. hem hasretlik çekerim Gözlerimden kanlı yaĢlar dökerim Ak alnıma kara yazı yazıldı Mezarımız yad ellere kazıldı Salıverin koyunlarım sulansın Sulansın da Silindi'yi dolansın Harmanoğlu torba taksın dilensin Ak alnıma kara yazı yazıldı Mezarımız yad ellere kazıldı 437 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) SiÇANLI OVASINDA* Afyon Şuhu t Şiikrü BanU Güveyi gireceği gece vurulan gencin ağıtı. dağ baĢında vuruldu En sonunda BaĢoluk'da vuruldu * * * KALE BENĠM. neyleyeceksin hekimi Aman aman Mustafa'm. Ahmet ölmüĢ. Uzun bir türküdür. beĢ ardıma bakarım Hem ayrılık. nar tanesiyim Anamm. demeye Aman Allah. babacığım. Buraya iki parçası alındı. babamın bir tanesiyim * * » DAĞDERELĠ MUSTAFA'NIN AĞITI SI a nisa Mustafa Efe tabancayı bağladı Telli de kurĢun ciğerimi dağladı Aman aman Mustafa'm dünyalara doymadı Doydu amma yâr koynuna girmedi Girdi âmma yâr satasın sürmedi (*) Sıçanlı Ovası: SincanlI (Sinan PaĢa) 438 Afşin Biçildi mi Ģu Kesikler'in ekini Gel. kabir bana dar geldi Genç yaĢımda ölüm bana zor geldi MEZARIMIZ YAD ELLERE KAZILDI Gide gide ben sılamdan ıradım Iradım da yad ellere yaradım Etrafımda Nesibe‟yi aradım Ak alnıma kara yazı yazıldı Mezarımız yad ellere kazıldı Gide gide tutmaz oldu dizlerim Ağlamaktan görmez oldu gözlerim Bu yerlerde geçmez oldu sözlerim Ak alnıma kara yazı yazıldı Mezarımız yad ellere kazıldı Bir giderim.

canıma kıyma Aldanıp feleğin sözüne uyma Babam senden çok mu aldı malını* Söyleyin de geri versin malını Mal için de öldürmezler gelini Kıyma zalim kıyma. yaman AyĢem Dağlar baĢı duman AyĢem Koyun gelir kuzuyunan Ayağının tozuyunan Gelin AyĢem sele gitmiĢ Yanı körpe kuzuyunan Aman AyĢem. canıma kıyma Aldanıp feleğin sözüne uyma * AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) GELĠN AYġE Adana ■ Sivas Haşan Küpeli Koyun gelir yata yata Çamurlara bata bata Gelin AyĢem sele gitmiĢ Yosunları tuta tut?.439 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) HACI BEY AĞITI Hacı Bey adındaki yiğidin düğünü olurken vurulması üzerine yakılan ağıt.. Aman AyĢem.. koĢamadım Yiğit oldum. Elmalı'dan çıktım yayan Dayan hey dizlerim dayan Erkilet'ten dayın gelmiĢ Uyan Hacı Beyim uyan Elmalının yazıları Ceylân avlar tazıları BozulmuĢ yayladan gelir Hacı Beyin kuzuları Kızılırmak akıntısı Uzun selvi yıkıntısı Hacı Beyim düğün kurmuĢ Hani bize okuntusu Hele Ģuna. yaĢamadım Gelin seni boĢamadım Niçin çekmiyor kahrımı KIYMA ZALĠM Gelin olduğu gece kocası tarafından öldürülen gelinin ağıtıdır.. * ** 442 .. eĢim deyi Anan ağlar. AĢağıdan geliyor bir kanlı merek Yolumu yolsuza dönderdi felek Bu yolun yolcusu olmak mı gerek Kıyma zalim kıyma. yaman AyĢem Dağlar baĢı duman AyĢem Koyun gelir seke seke Kulağında elmas küpe Ben yârimden ayrılmazdım Ayırdılar çeke çeke Aman AyĢem. baĢım deyi Küçük bacın pek yanıyor Hacı Bey kardaĢım deyi Camız aldım. hele Ģuna Varın bakın telâĢına Hacı Beyi öldürmüĢler Kuzgun döner üleĢine Gelin ağlar. yaman AyĢem Dağlar baĢı duman AyĢem (•) Kız babalarının güveyiden aldıkları «baĢlık» denilen para ve benzeri değerler. canıma kıyma Aldanıp feleğin sözüne uyma Orucu tuttum da bayram etmedim Emrinizden baĢka bir iĢ tutmadım Gelin oldum bir murada yetmedim Kıyma zalim kıyma. yaman AyĢem Dağlar baĢı duman AyĢem Uzat AyĢem kollarını Ver ağzıma dillerini Nöbet nöbet bekliyoruz Hanım AyĢem yollarını Aman AyĢem.

paslı gezerim Ağla vatan ağla. . meĢedir Ġçinde oturan Veysi PaĢadır Veysi emir verdi. gör neler oldu MuĢ'u iĢgal eden Moskoflar oldu MuĢ'un etrafında atlı gezerim Vatan elden gitmiĢ. ömrüm. yorganım kumaĢ Al kanlar içinde can veren kardaĢ Bize mesken oldu MaraĢ illeri MaraĢ'ın önünde bir sürü koyun EĢildi mezarım.. eğleyemedim Bize mesken oldu MaraĢ illeri Bir dikme de diktim. dedim.. yakın. Seyyit Küçükbezirci Dayıma söyleyin de atıma binsin Sırmalı maĢlahımı tellala versin Avradım çok güzeldir. hayın annem Ben de bileydim Halep'ten de gelmezdim Haberim olaydı kirvem sana vermezdim ġu tatlı canı bir kurĢuna vermezdim Vallah alınan aldattı bizi Öldürdüler ikimizi Issız koydular odamızı Söndürdüler çıramızı Ağlama annem ağlama Karalarını bağlama Ben ölürsem düĢmanlara bel bağlama Sebep annem. yoktur allarım KardaĢsız gelini nasıl eğlerim Yârim mesken m'oldu MaraĢ illeri * * * 445 AĞITLAR (AĞILI TÜRKÜLER) ANNE BENĠ KALDIR GEZDĠR* Konya . gör neler oldu MuĢ'u iĢgal eden Moskoflar oldu MuĢ'un ovası da bahçeler bağlar Serindir suları.azdır. durmadan çağlar Yârinden ayrılan ah çeker ağlar Ağla vatan ağla. MuĢ'u baĢaldın Ağla vatan ağla. yaslı gezerim Elbisem kirlenmiĢ. derler. Dünya SavaĢında Çarlık Rusyasınm Doğu ve Güney Doğu Anadolu topraklarımızı iĢgâl etmesi üzerine söylenmiĢtir.. yağlayamadım Kır atım boĢanmıĢ. gör neler oldu MuĢ'u iĢgal eden Moskoflar oldu * * * (*) Bu türkü I. bir büyük MaraĢ DöĢeğim kutnu da.. bağlayamadım Gitme yavrum dedim.. bitiremedim Dikmenin dibinde oturamadım Gitme Ali'm. 443 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) DAYIMA SÖYLEYĠN .. fidanıdım. getiremedim Bize mesken oldu MaraĢ illeri Gayrı. Ne yaman derdim var benim Onulmadık yaralarım var benim . Derlet/en S. Mehmet bey alsın Alınan aldattılar bizi Öldürdüler ikimizi Issız koydular odamızı Söndürdüler çıramızı Ağlama armem ağlama Karalarını bağlama Ben de ölürsem düĢmanlara bel bağlama Sebep annem.Huş MUġ ĠġGAL TÜRKÜSÜ* Derleyen : Ferruh A rsunar MuĢ'un etrafı dağdır.. mezarım kazdır Vadem. hayın annem MARAġ ĠLLERĠ MaraĢ MaraĢ. sürmez dallarım Döküldü yeĢilim. ılıdı suyum Kefene sığmıyor Ģu selvi boyum Bize mesken oldu MaraĢ illeri MaraĢ'a vardım da sığmadım hana Doğurmaz olaydın sen beni ana Kimsem de yoktur ki derdime yana Bize mesken oldu MaraĢ illeri KömüĢlerim de gelmiĢ. Kiiçükbezirci Anne beni kaldır gezdir Tabutum düzdür.

. kanmaz çaylar Suna'mı Bir el ettim kapamadım kolunu • Sarpa çattım.. bulamadım yolunu YaĢın on beĢ mehel mi gördün ölümü Nere kodun coĢkun çaylar Ümmü'mü Kapam dedim. beĢ ardıma bakarım Gözlerimden kanlı yaĢlar dökerim Hem ayrılık hem ölüm kahrı çekerim Nere kodun coĢkun çaylar ümmü'mü 448 hU AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) ULU CAMĠ AVLUSUNDA Bandtklt Develioğlu Asm Doğum sırasında ölen genç gelinin ağzından ağıttır.Kalktım baktım. Olay gerçekten yakın zamanda olmuĢtur. canım ebe. iki kardeĢe bir günde çifte gelin getirmiĢler. kapamadım fesini Ayın on beĢine benzer kesimi Kulak verdim. Ararlar tararlar yok. Gerdekten daha yenge çıkmadan ölmüĢ. Çıkmadım yüksek merdiven baĢı Gayet karayd* gözünen kaĢı Sel oldu akıyor gözümün yaĢı Ağla annem ağla göremen gayrı Kaybettin yavrunu bulaman gayrı Gelin dostfar gelin çetnevir düzün Üç güne varmadan gözümü süzün Gerdeğe girmeden bakire kızım Ağla annem ağ^ göremen gayrı Kaybettin yavrunu bulaman gayiı Sıra Sfra söğütlerim söküldü Üç gün evvel gözüm nuru döküldü Annemin babamın beli büküldü Ağla annem ağla göremen gayrı Kaybettin yavrunu bulaman gayrı Gelin dostlar gelin kınamı yakın Üç güne varmadan ölüme bakın . .' iki adam kabrim-kazar ••• Annem mecnun olmuĢ gezer Ne yaman derdim var benim Onulmadık yaralarım var benim Anne beni tut kalkayım Fâni dünyaya bakayım . Ne yaman derdimi var benim Onulmadık yarâfârım' var benim * ** „ AĞLA ANNEM AĞLA Konya Derleyen 8. yollar.. Kiiçükbezirci Bir eve. Bu ağıt onun için söylenmiĢ. gelin ümmü'mü üç giderim. Ümmü yok. Ulu Cami avlusunda namazımı kılsınlar Gefinlik Ģamdanlarımı yan yana koysunlar Benim küçük kardeĢimi kocama versinler Aman ebe. duyamadım sesini Nere kodun coĢkun çaylar ümmü'mü Davulcusu kaya dibi dolaĢır Seymenleri kuzu gibi meleĢir Güveyiye kara haber ulaĢır Yedin kanlı çaylar. . Bu ağıt onun üzerine yakılmıĢ. ?■ Ağla annem ağla göremen gayrı Kaybettin yavrunu bulaman gayrı * * * AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) ÜMMU TÜRKÜSÜ Köyden köye gelin giden Ümmü‟yü coĢkun çay alır. el vurma bana Kader kısmet böyle imiĢ. tozar« . CoĢkun çaylar akmaz iken harladı Zalim düĢman kollarımı bağladı Arkamızda seymenler yanık yanık meledi Nere koydun. Gelinlerden birisi arabadan iner inmez hastalanmıĢ. (•) Veremli bir kızın ağzından.

Mezar arasında harman olur mu? Kama yarasına derman olur mu? Kama sokanlarda iman olur mu? iman olur mu? ÇarĢının içinde sıra kasaplar Adam ahpabına kama mı saplar? Mustafam gidiyor. canım ebe. oy narin. ağlaman bana KARAKOLDAN ÇIKTIM Karakoldan çıktım yan basa basa Ciğerlerim koptu kan kusa kusa Beni vuran oğlan Konyalı Musa Konyalı Mus3. Mezarımın taĢı kıbleye karĢı Dil verin söylesin kabrimin taĢı Beni vuran oğlan Çerkesler baĢı Çerkesler baĢı. oy bebek oy * * * YĠTEN YAVRU AĞITI Ġlk çocuğu Mehmet‟in hastalanıp ölmesi üzerir. gelin ahpaplar Gelin ahpaplar. bir su ver banaiçmeden ölürsem dert olur sana Kalkın arkadaĢlar ölümü soyun NiĢanlım duymadan mezara koyun Yumdum anam. * ** f/29 VURULDUM ANAM VURULDUM Güveyi gireceği gece düĢmanları tarafından öldürülen gencin ağzından söylenmiĢ bir ağıttır Evimizin önünden söğüt söküldü ihtiyar babamın beli büküldü Sırma saçlar teneĢire döküldü Vuruldum anam vuruldum. ağlaman bans Bir yazma oyaladım2 bağlayamadım Çocuğumu kundaklayıp sallayamadım Ben kocama müjdeci yollayamadım Aman ebe. gözlerimi açamıyorum Sevgili yârimden geçemiyorum Bir incecik yol gidiyor Talas'a Kızıl kanlar bulaĢıyor mor fese Benden selâm söylen cesur kardaĢa Yumdum anam... âdettir bakın Vuruldum anam vuruldum. oy bebek oy Bebek beni hal eyledi Esir etti mal eyledi Bir kapıya kul eyledi Oy Ģirin.. canım ebe. gözlerimi açamıyorum Annemden babamdan geçemiyorum Kalkın arkadaĢlar çıramı yakın NiĢanlım kınasını elime yakın Cenazem gidiyor. oy narin... el vurma bana Kader kısmet böyle imiĢ.. iki mezar arasında vurdular beni Yârin çevresine sardılar beni Ölmeden toprağa koydular beni Vay koydular beni. * ** (1) Gaz: Lamba (burada).. (2) Oyalamak: Oya iĢlemek.. el vurma bana Kader kısmet böyle imiĢ.ağlaman bana AkĢam oldu yakamadım gazımı1 Kucağıma hiç alamadım kuzumu Kadir Mevlâm böyle yazmıĢ yazımı Aman ebe. bir su ver ban<' Ġçmeden ölürsem dert sana * ** AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) BEBEK §«»ısi Ergiin Bebeğin beĢiği çamdan Yuvarlandı düĢtü damdan Ben bebeği çok severdim Hem anamdan hem babamdan Oy Ģirin.e yanan ananın .

Tüfek getirin de Ģu kartalı vuralım Dalgıç getirin de allı gelini bulalım Biz gelinsiz nasıl köye varalım Nettin Kızılırmak allı gelinı: Gelini gelini benim yârimiElinin kınası soldu mu . Sözü de ezgisi de gerçekten güzeldir.inj Gelini gelini benim yârimi. 452 KIZILIRMAK TÜRKÜSÜ Orta Anadolu köylerinden birinden ötekine gelin götürürken Kızılırmak‟tan geçen gelin alayı köprünün yıkılması üzerine suya dökülmüĢ. öbür dünyaya göçer. yakıĢıklı. Diyar diyar gezdirerek doktordan doktora koĢarlar. Güçlü. sevimlidir.. yokmuĢ çaresi Söyleyin anneme annem ağlasın Babamın oğlu var beni neylesin . Hâlâ söylenir durur. Altı kardeĢ idik bindirdik ata Hürü'yü yolladık üç köyden öte Kızılırmağa varınca oldu bir hata Nettin Kızılırmak allı gelini Gelini gelini benim yârimi Evde kaynanası evi bezedir Yolda kaynatası yolu gözedir Gelinsiz haneyi kime bezedir Nettin Kızılırmak allı gelini Gelini gelini benim yârimi Atlılar da Kapaltı'nı dolaĢır Yengeler de kuzu gibi meleĢir Kara haber güveyiye ulaĢır AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Nettin Kızılırmak allı geliniGelini geltni benim yârimi Köprüye varınca köprü yıkıldı üç yüz atlı birden suya döküldü Nice yiğitlerin beli büküldü Nettirı Kızılırmak allı.feryadı bu ağıt. Sefer‟in karısı da o bölgenin tanınmıĢ güzellerinden olup dillere destandır. kurban olam BeĢikte yatan kuzuya. Ankara'yla Ģu Keskin'in arası Arasına kara duman durası Çok doktorlar gezdim.. dalga dalga bütün yurda yayılmıĢtır. Bir türlü iyi edemezler. hemi de yazdım Yalan dünya senden bezdim of Dağlar koyağını gezdim Yiten yavru bulunur mu Elveriyor elveriyor Orta direk bel veriyor oy Açtım baktım al yorganı Mehemmed'im can veriyor El yazıya el yazıya Duman çökmüĢ çöl yazıya oy Kurban olam. Sonunda 20 Haziran 1942 günü zavallı Sefer.ola Gözünün sürmesi soldu mu ola Evde kaynatası duydu mu ola Nettin Kızılırmak allı gelini Gelini gelini benim yârimi Kızılırmak parça parça olaydın Her bir parçan bir yerlerde kalaydın Sen de benim gibi yârsız kalaydın Nettin Kızılırmak allı gelini Dalga vurdu göremedim boyunu ANKARA'da YEDĠM TAZE MEYVAYI (ağıt) Keskin Keskinli ' Hacı Tuşan Sefer. Bu ağıt o acı ile yakılmıĢtır. Ne yaptılarsa iyi olamaz. Ankara'da yedik taze meyvayı BoĢa çiğnemiĢim yalan dünyayı Keskin'den de sildirmeyin künyeyi Söyleyin anama anam ağlasın Anamdan baĢkası yalan ağlasın. Hatice de Keskin‟in Seyfli köyündendir. Evlendiklerinden kısa bir süre sonra Sefer umutsuz bir hastalığa tutulur. bu arada gelin de kaybolmuĢtur. Hatice‟nin aĢkı yanar durur. Bu çok acıklı olay toplumu öyle etkilemiĢ ki. Hem okudum. AĢağıdaki türkü onun ölümü üzerine yakılmıĢ bir ağıttır. Ankara‟nın Keskin ilçesinin Cin Ali köyündendir.gel.

gelip Murat Dağının baĢına konmuĢ» der. belli etmez. Bir az sonra bir yaylım ateĢ baĢlar. ince Mehmet ne yaptıydım ben sana iki kere everdiydim kesemden Eğer yerlerime sen vurulaydın Ölesiye yatamazdım tasamdan ġu Dinar'ın sıra sıra söğüdü Ben geçerken yapracığı göv idi Deveciler küçük idi böyüdü Eyvah. sümbül bağ olsun Ben ölüyom. ġimdi Murat Dağının doruğunda her gece Deli Hasan‟ın ateĢi yanar. elinden toprağını alan ağalar yüzünden dağa çıkmıĢtır. adını bağırmaktadır. büyütmüĢtü. Açtır. Bulamadılar. Bu ateĢe kimisi «Hıyanet ateĢi». geri yolladı Söyleyin anama anam ağlasın Anamdan gayrisi yalan ağlasın Benzin içtim. kimi de «Bir sarı yıldızdır. Yağmurdan korunmak için. Sefer yetiĢir Söyleyin anneme.. ıslaktır. Köylere dağıtırlar. BuluĢurlar. ahbaplarım sağ olsun Söylen kardaĢıma çalsın sazımı Kadir Mevlâm böyle yazmıĢ yazımı * ĠNCE MEHMET Deli HaĢan.455 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLIIR) Trene bindim de tren salladı Zalim doktor ciğerimi elledi iyolursun dedi. anadan öksüz kalınca Deli HaĢan onu korumuĢ. çalsın nennimi Kim alırsa alsın nazlı gelini BinmiĢ taksiye de Sefer geliyor Annesinin de ciğerini deliyor Gelin Hatice'ni de eller alıyor Söyleyin anneme annem ağlasın Gelin Hatice'yi de kimler eğlesin Mezarımı derin eĢin. Mağaramsı bir oyukta ateĢ yakarlar. O ince Mehmet ki. Kasabanın seyyar fotoğrafçıları Hasan‟ı duvar dibine dikip resmini alırlar.. Candarmalar üç gündür Deli HaĢan ı kovaladılar. Murat Dağının doruğuna doğru ormana dalmıĢtır. ince Mehmed üzgün. dar olsun Etirafı lâle. ergeç yotumdur * * * . ciğerlerim tutuĢur Ağlama Hatice. Oradan da deveye yükleyip kasabaya getirirler. Deli HaĢan. Geri yollar. durmadan yağıyor. Sabahleyin candarmalar Deli Hasan‟ın ölüsünü yağmur altında düzlüğe indirirler. Sicim gibi yağmur yağıyor. eliyle yukarda yanan ateĢi gösterir. Bu sırada candarmalar sıkıĢtırdığı için dağa çıkan ince Mehmet. Dağın aĢağısında candarmalar Mehmed‟in yolunu keserler.. titrer. ince Mehmed‟in sesine ses verir. HaĢan. Deli HaĢan izini kaybettirmiĢ. Mehmed‟in kandırıldığını anlar. ince Mehmed yaktın beni AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Deveciler bölük bölük geldiler Ak göğsümü delik delik deldiler Dıvarın dibinde resmim aldılar Ak kâğıt üstünde tanıyın beni Yüce dağ baĢında bir koca kartal AçmıĢ kanadını dünyayı örter Bazı yiğit vardır ölümden korkar Ben korkmam ölümden. yere düĢ 456 müĢ bir çara ağacının altına sinmiĢtir. Deli Hasan‟ı aramakta.

Geri dönen oba onu bulamamıĢ. Ana yedi yılda ancak bir çocuğa kavuĢmuĢtur. Oba yaylaya göçmektedir. AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) BEBEK Bu ağıt çok yaygındır. ormanda ağaçlardan birinin dalına takılan kundak dalda kalmıĢ. Bu büyük acı ile ananın feryatları dile gelmiĢ. Elmalıdan çıktım yayan Dayan hey dizlerim dayan Emmim atlı.. yırtıcı kuĢlar çocuğu kaçırmıĢ parçalamıĢlar. Çocuk kundakta ve göç katarında bir devenin üstündedir. Bir eĢkiya ayaklanmasında vurulmuĢ olabilir.ALĠ PAġA AĞITI* Abdürrahman Cabiroğlt* Arpa ektim biçemedim Bir düĢ gördüm seçemedim AlıĢmıĢım soğuk suya Issı sular içemedim Allı gelin pullu gelin Sana liralar vereyim Bu güzellik sende varken BeĢibirlik dizdireyim üç atım var biri binek ArkadaĢlar kalkın gidek Ali PaĢayı vurdular Yavrusuna haber verek —"■ Allı gelin pullu gelin Sana liralar vereyim Bu güzellik sende varken HcĢibiriik dizdireyim PaĢa geyer iki kürkü Biri samur biri tilki Ali PaĢayı vurdular Harap oldu Van'ın mülkü Allı gelin pullu gelin Sana liralar vereyim Bu güzellik sende varken BeĢibirlik dizdireyim Karavanaya vurdular YüzbaĢılâr darıldılar Darılmayın yüzbaĢılar Ali PaĢayı vurdular Allı gelin pullu gelin Sana liralar vereyim Bu güzellik sende varken BeĢibirlik dizdireyim * 458 (*) Öyle anlaĢılıyor ki. dayım yayan Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Kol bezin dalda bulduğum Adını Ali koyduğum Yedi yılda bir bulduğum Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Gökte yıldızlar ıĢılar Kuzgunlar üleĢ bölüĢür Çadırda düĢman gülüĢür Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi ©eve var deveden yüce Deveyi yüklettim gece Nicedeyim aman nice Bebek beni' del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Kaynanam samur kürklü Develeri kahve yüklü Yad yaban değil Yörüklü Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Çadırı cibiĢ kılından Pazvandı çıkmaz kolundan Kurtulamam ben dilinden Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Tuzladan aldım tuzunu Akmağa serdim bezini Kargalar m'oydu gözünü Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi Ak memeden sütler akar Kavım kardaĢ yola bakar Yasımız obayı yakar . Nasıl olmuĢsa olmuĢ. Ali PaĢa Van bölgesinin genç ve yeni evli paĢalarındandır. Neden sonra çocuğun yokluğu anlaĢılmıĢ..

Öteki de arkasından geliyormuĢ. Çubuğun yolları ala Ben usandım gide gele Heves güves altın bozmuĢ TakamamıĢ çifte yâre Tahtada deldirir gazi Samsun'a indirir yozu Kınamayın etler bizi Dil bilmiyor Kürdün kızı ÇarĢıdan da sular akar Esnaf hep bana bakar Deli miydin Deli Hampar Çizmem ayağımı sıkar Kim atlasın eĢiğini Kim sallasın beĢiğini Sarı Ağanın küçük oğlu O da yaksın ıĢığını Atları var at içinde Ağır bukağı gıçında Eller Kayseri'den gelmiĢ £mir Ağa yok içinde Çifte silâh paslı durur Çifte yâri yaslı durur ġeytan Ģerrine uymuĢ da ArkadaĢı Fazlı vurur Hava'nın saçı dökülmüĢ Ananın beli bükülmüĢ Tez gel Emir Ağa tez gel Baban aklını yitirmiĢ Kır at kapıda huylanırCiğerim yanar korlanır Tez gel Emir Ağa tez gel Sakon sandıkta kirlenir Gemereğ'in örenleri Top top olmuĢ yârenleri ġimdi ġarkıĢla'dan iner Hep de gelir yeğenleri Lâstik geyer ayağına Çadır kuram koyağına Kaymakam'dan ne olur ki Vali kalkar ayağına Dar sokaktan geçemedim ÇarĢı suyu içemedim DüĢman geriden gelince Namuslandım kaçamadım Taze iĢlik yakasında Deste perçem arkasında: Emir Ağa'yı vurmuĢlar Deste perçem arkasında. Yol mezarlıktan geçiyormuĢ.... Emir Ağa. Bu ağıt Ağa ^vurulduktan sonra söylenmiĢtir. Mezar arasında harman olur mu KurĢun yarasına derman olur mu KurĢun atanda da iman olur mu Aslanım Kâzımım nerde yatıyor Kaytan bıyıkların kana batıyor Seni vuran zalim damda yatıyor Söyle doktor söyle ölecek miyim Ölmeden sılamı görecek miyim Mezar arasında kar basa basa Yandı ciğerciğim kan kusa kusa Aslanım Kâzımım. arkadaĢı Fazlı ve -düĢmanları tarafından vurulur. Samsun. (kavuĢtak) EVLERĠNĠN ÖNÜ 464 Mezar arasından atlayamadım Döküldü cephanem.. Bu acı olay üzerine bu türkü yakılmıĢ. Kayseri arasındaki bölgede tanınmıĢtır. Adı Kâzım olam kahveden çıkmıĢ evine gidiyormuĢ.. ağız kavgası yapmıĢlar. (kavuĢtak) Mezar arasında melekler çoktur Söyle doktor söyle bir çare yok mudur Aslanım Kâzımım. (kavuĢtak) Mezarımın taĢı kıbleye karĢı Dil versin söylesin mezarımın taĢı . Küçükbezirci Ġyi dost iki arkadaĢ.Bebek beni del'eyledi Yaktı yaktı kül eyledi * ** AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) EMĠR AĞA AĞJTI Eski yiğitlerden Emir Ağa. 463 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Mezar Arasında Harman Olur mu? KÂZIM Konya Köyleri Derleyen S.. Arkadaki ile Kâzım‟ı vurmuĢ. toplayamadım Zalim düĢmanları haklayamadım Aslanım Kâzımım.

Aslanım Kâzımım.. Orada bir sazcı. arkadaĢları ile bir olup Ahmet‟i kırda bir eğlenceye davet ediyor.. (kavuĢtak) * * * UYAN ALĠM Konya Derleyen Seyit KUf'Ukbszircte AkĢam üzeri düğün bitmiĢ. Güveyi gerdeğe gireceği sırada gelenek olduğu üzere güveyinin arkası yumruklanarak içeri verüir. Ahmet ile kasabamn zenginlerinden birinin güzel kızı Neslihan arasında büyük bir aĢk baĢlıyor. durmuĢ. yara soğumuĢ olduğundan bir daha kalkamamıĢ. Gelin Ali‟yi uyuyor sanmıĢ.. önce bunun etkisini duymamıĢ. Kahvecilik yapmaktadır.. Kızı 467 AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) da kaptırmak istemiyorlar. ArkadaĢları kıskanıyorlar. Orada efelerin baĢı oluyor. Ahmet‟in yakın dostu. AĢağıda türküyü sabaha kadar söylemiĢ. Evimizin önü yazı Gelir geçer koyun kuzu Secdeden kalkmaz yüzü Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Evimizin önü iğde iğdenin dalları yerde Altı tavan yüksek evde Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Evimizin önü mezar Mezarda kumrular gezer Kınalı eller uçkur çözer Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Evimizin önü taĢlık TaĢlığa düĢürdüm beĢlik BoĢa gitti kahpe keĢlik Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Evimizin önü nane Ben kül oldum yana yana Yârim isen gel imana Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Evimizin önü kavak Kavaktan dökülür uvak Elim kına. Bu iĢ yapılırken. güveyi Ali‟nin karısı olacak kızı istemiĢ* ama alamamıĢ bir arkadaĢı eline aldığı büyük bir çiviyi arkadaĢları yumruklarken Ali‟nin sırtına saplamıĢ. Yakuboğlu. Dedikodu yayılıyor. baĢım duvak Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne 466 Evimizin önü çardak 3 Çardakta asılı bardak Burnumuzdan geldi gerdek Uyan Ali‟m tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Evimizin önü susam Su bulsam mendilim yusam Soyunsam koynuna girsem Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne Annem ineği sağmadan Babam camiden gelmeden Eller evimize dolmadan Uyan Ali'm tan yüzüne SıralanmıĢ ben yüzüne * * * MOLLA AHMET TÜRKÜSÜ il Şuhut Derleyen Osman AttUA YakıĢıklı. belli etmeden Ahmet‟e durumu haber . Ali. içeride namaz kılmak için secdeye vardığında. mert bir delikanlı olan Molla Ahmet. doğum yeri Kadıköy (Babadağı) den ġuhud‟a geliyor. daha önce.

baĢını parçalayıp sazlığa atıyorlar. Eğlence sonunda hile ile Ahmet‟in kollarını bağlayıp öldürüyorlar. bacaklarını. Cinayet ortaya çıkıyor.veriyorsa da Ahmet aldırmıyor. çevrede çok yaygındır. arkadaĢlarından böyle bir Ģey ummuyor. Birkaç gün sonra köpekler Ahmet‟in parçalarım alıp yakın köye getiriyorlar. Bu olay gerçekten olmuĢtur. katiller yakalanıp cezalarım görüyor. Kollarını. Yakuboğlu hayadında dudu var Neslihan'ın kardan beyaz budu var Molla Ahmed'in kasabada adı var Dalgın uykulardan uyan Ahmed'im Yağlı kamalara dayan Ahmed'im Molla Ahmet'i Kırkpınar'da kestiler Cepkenini saz dalına asdılar Anam babam benden umut kestiler Koç gibi meydanda dönen Ahmed'im Neslihan yoluna ölen Ahmed'im Yakuboğlu kamaları yağlıyor Neslihan kız siyim siyim ağlıyor Katil Macar kollarını bağlıyor* (*) Macar: Oiaya karıĢan ve baĢ rolü oynayan Yakuboğlu olacak. Dalgın uykulardan uyanamadım Yağlı kamalara dayanamadım B^r ince yol gidiyor Bazlar'a Ilgıt ılgıt kanım aktı sazlara Selâm söylen anamınan kızlara Dalgın uykulardan uyan Ahmed'im Yağlı kamalara dayan Ahmed'im Bir incecik yol gider Elmin'e Kanım aktı ılgıt ılgıt çimene imana gel katil Macar imsna Dalgın uykulardan uyanamadım Yağlı kamalara dayanamadım Eridi mi maĢrapamın kalayı Dağıldı mı Molla Ahmed'in alayı Bir kamada öldürmenin kolayı Koç gibi meydanda dönen Ahmed'im Neslihan yoluna ölen Ahmed'im Kuruldu mu kasabanın pazarı Kazlıdı mı Molla Ahmed'in mezarı Ahpaplarım benden alsın hezeri Koç gibi meydanda dönenlerdeniz Bir güzel yoluna ölenlerdeniz AĞITLAR (ACILI TÜRKÜLER) Tel tel olmuĢ telgırafın telleri Esmez oldu bad ı saba yelleri Açmaz oldu Seydiköy'ün gülleri Dalgın uykulardan uyan Ahmed'im Yağlı kamalara dayan Ahmed'im Biçildi mi Seydiköy'ün çayırı Kadir Mevlâm canı candan ayırı Hiç kalmamıĢ Neslihan'ın hayırı Koç gibi meydanda dönen Ahmed'im Dostlar düĢman imiĢ ben bilemedim * * * .

.

BaĢlangıçta birer ahlâk ve kültür yuvası niteliği taĢıyan tekkeler zamanla bozuldu.Türklerin Ġslâm dinine girmelerinden sonra yeni bir musiki doğdu. Bunların en önemli olanları NakĢibendilik. cahil kimselerin yuvası haline geldi. Pek çok tekkeler kuruldu. Bu akım Horasan Erleri ile Anadolu‟ya da geçti. En eski örneklerine on üçüncü yüz yılda rastianmaktadır. Tekkelerde Ģiir ve müzikle zikir denilen âyinler yapılmaya baĢlandı. Bu durum Cumhuriyetin ilânına dek sürdü. BektaĢilik. Halvetilik. Bu büyük sanatçının meydana getirdiği ilâhüer günümüze kadar . Türkistanda Ahmet Yesevî ile baĢlayan dinî edebiyatla birlikte yeni birtakım tarikatlar da ortaya çıktı. Zaman geçtikçe tarikatlar arttı. Alevîlik idi. Anadolu‟da tekke edebiyatının ilk temsilcisi Yunus Emre‟dir.

Kul Himmet. ġah Hatayî oldu. Bu bölümün büyük temsilcisi Pir Sultan Abdal. güldür beni Gel gör beni aĢk neyledi Ben yürürüm ilden ile ġeyh anarım dilden dile Gurbet halim kim bile Gel gör beni aĢk neyledi Mecnun oluban yürürüm O yâri düĢte görürüm Uyanıp melul olurum Gel gör beni aĢk neyledi TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Miskin YUNUS bîçareyim BaĢtan ayağa yareyim Dost elinden avareyim Gel gör beni aĢk neyledi * ** II Dağlar ile taĢlar ile Çağırayım Mevlâm seni Seherlerde kuĢlar ile Çağırayım Mevlâm seni Sular dibinde mâhi ile Sahralarda âhû ile Abdal olup Yâhû ile Çağırayım Mevlâm seni Gök yüzünde isâ ile Tur Dağında Mûsâ ile Elimdeki asâ ile Çağırayım Mevlâm seni Derdi öküĢ Eyyub ile Gözü yaĢlı Yâkub ile Ol Muhammed mahbub ile Çağırayım Mevlâm seni BilmiĢim dünya halini Terk ettim kıyl-ü kalini BaĢ açık.milyonlarca halkın ruhunda yankılandı. Sazla birlikte icra edilen müziğe oyun da karıĢıp millî bir ruha büründü. Daha sonra eski Türk dini ġamanlığın da izlerini taĢıyan BektaĢilik ile Alevilik müzik. edebiyat (Ģiir) ve oyunları geliĢtirdi. YUNUS EMRE Strrt Ben yürürüm yana yana AĢk boyadı beni kana Ne âkılem ne divane Gel gör beni aĢk neyledi Gâh eserim yeller gibi Gâh tozarım yollar gibi Gâh akarım seller gibi Gel gör beni aĢk neyledi Akar sulayın çağlarım Dertli ciğerim dağlarım ġeyhim anuban ağlarım Gel gör beni aĢk neyledi Ya elim al kaldır beni Ya vaslına erdir beni Çok ağlattın. BaĢlı baĢına bir sanat doğdu. ayak yalın Çağırayım Mevlâm seni YUMUġ okur diller ile 01 kumru bülbüller ile Hakk'ı seven kullar ile Çağırayım Mevlâm seni * *» III AĢkın aldı benden beni Bana seni gerek seni Ben yanarım dünü günü Bana seni gerek seni Ne varlığa sevinirim Ne yokluğa yerinirim AĢkın ile avunurum Bana seni gerek seni AĢkın âĢıklar öldürür AĢk denizine daldırır Tecelli ile doldurur Bana seni gerek seni AĢkın Ģarabından içem Mecnun olup dağa düĢem ġensin dünü günü endiĢem Bana seni gerek seni Sofulara sohbet gerek Ahîlere ahret gerek Mecnunlara Leylâ gerek Bana seni gerek seni TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Eğer beni öldüreler Külüm göğe savuralar Toprağım anda çağıra Bana seni gerek seni YUNUS'dur benim adım Gün geldikçe artar odum iki cihanda .

baka gider Bülbül eder âh-u figan Hasret ile yandı bu can Benim gönülcüğüm ey can Hakka geldi. yaka gider Garip baĢım bu sevdayı Çeke geldi. aka gider Miskin YUNUS'un sözleri Efgan eder bülbülleri Dost bahçesinin gülleri Koka geldi. Hakka gider Arada olmasın nâĢi Onulmaz bağrımın baĢı Gözlerimin kanlı yaĢı Aka geldi.lâm olsun Tenim ortaya açıla Yakasız gömlek biçı. zincirin boynuma Taka geldi. koka gider * ** ġOL CENNETĠN IRMAKLARI VI ġol cennetin ırmakları Akar Allah deyü deyü ÇıkmıĢ Ġslâm bülbülleri Öter Allah deyü deyü Salınır Tûbâ dalları Kuran okur hem dilleri Cennet bağının gülleri Kokar Allah deyü deyü Aydan arıdır yüzleri ġekerden tatlı sözleri Cennetteki huri kızları Gezer Allah deyü deyü Kimler yeyip kimler içer Hep melekler rahmet saçar idris Nebî hülle biçer Subhanallah deyü deyü YUNUS EMRE var yârına Koma bu günü yarına Yarın Hakkın divanına Varam Allah deyü deyü * ** ÂLEMLERĠN SULTANI (Irak Ġlâhî) Âlemlerin sultanı Ġnayet eyle bize AĢkın zevkin Ģevkin ver Hidayet eyle bize Azdı gitti yolumuz Tevhid etmez dilimiz Sana malûm halimiz Bir halet eyle bize Yolundan azmıĢlarız Tariki bozmuĢlarız Serseri gezmiĢleriz Ġnayet eyle bize .maksudum Bana seni gerek seni * * * IV Bu dünyadan gider olduk Kalanlara selâm olsun Bizim için hayır dua Kılanlara selâm olsun Ecel büke belimizi Söyletmeye iilimizi Hasta iker (alimizi Soranlara :• . taka gider Buradaki dost. TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Sâdıklar durur sözüne Gayrı görünmez gözüne Bu gözlerim dost yüzüne Baka geldi.„ Bizi bir âsan veçh-ile Yuyanlara selâm olsun Azrail alır canımız Kurur damarda kanımız Yuyacağın kefenimiz Saranlara selâm olsun Salâ verile kasdımıza Gider olduk dostumuza* Namaz için üstümüze Duranlara selâm olsun Dünyaya gelenler gider Herkes gelmez yola gider Bizim halimizden haber Soranlara selâm olsun Miskin YUNUS söyler sözün YaĢ doldurmuĢ iki gözün Bizi bilmeyen ne bilsin Bilenlere selâm olsun * ** AĢkın odu ciğerimi Yaka geldi. Tanrıdır. çeke gider Kâr etti firak canıma ÂĢık oldum cânânıma AĢk.

pervane gibi ġem'ine aĢkın yandı bu gönlüm Gerçi ki yandı. ne bu gerek Ayırma aĢkından beni Sermest olayım gezeyim Gönlümde nakĢın yazayım Cümle cihandan bezeyim Ayırma aĢkından beni Zâhitlere ver cenneti MüĢtakıdır anlar kati Ben isterim sen hazreti Ayırma aĢkından beni Gözümdeki sensin gören Bu gönlümde sensin duran Sensin alan. kendi de buldu Matlabını hoĢ buldu bu gönlüm Sevâd-ı azam. (3) Mat‟lab-ı canan: Sevgili (Tanrı) nin isteği. sevâd-ı azam1 Belki oluptur arĢ-ı muazzam2 Matlab-ı cânan.481 TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Akar gözümün yaĢı Onulmaz bağrım baĢı iki cihan güneĢi ġefaat eyle bize Seyyit Seyfi kulunu Zâr edici bülbülünü Yârin vaslın gülünü Sehavet eyle bize * * * EY HAK YOLUNUN DERVlġ'l (Nihavend Ġlâhi) Ey Hak yolunun derviĢi Gel yanalım senin ile Ey derd ehli olan kiĢi Gel yanalım senin ile Dünya bir matem hanedir Mihnetten gayrı ya nedir Kasdı âkıbet cânedir Gel yanalım senin ile Yakup gibi ağlayalım Eyyup gibi inleyelim Her dem ciğer dağlayalım Gel yanalım senin ile Ağlayı gitti enbiya inleyi geldi evliya Biz de bu yolda Hakkıyâ Gel yanalım senin ile * (Ġsmail Hakkı) f/31 EVLERĠNĠN ÖNÜ 482 HACI BAYRAM VELĠ Noldu bu gönlüm. BAYRAM'ı imdi Bayram edersin yâr ile Ģimdi Hamd-ü senâlar. (4) Fakru fahri: Fakirlik övünciimdür. Düyek) Hak Ģerleri hayr eyler Zannetme ki gayr eyler Ârif anı seyr eyler Mevlâ görelim neyler Neylerse güzel eyler . yandı bu gönlüm Yanmada derman buldu bu gönlüm Yan ey gönül. (2) ArĢ-ı muazzam: Doku zuncu kat gök. fahrini fakrin Mahv-u fenada buldu bu gönlüm BAYRAM'ı imdi. hamd-ü senâlar Yâr ile bayram kıldı bu gönlüm * ** (1) Sevad-ı â'zam: Mekke kenti. (5) Muhammed Peygamber. gerçeğe yandı Rengine aĢkın cümle boyandı Kendi de buldu. yan yan ey gönül yan Yanmadan oldu derdine derman Pervane gibi. billah içün Ayırma aĢkından beni Âhım göke olsun direk Sen ol heman gönlüme tek Ne o gerek. matlab-ı cânan3 Olsa acep mi Ģimdi bu gönlüm El fakru fahrî el fakru fahri4 Demedi mi ol âlemler fahri5 Fahrini fakrin. sensin veren Ayırma aĢkından beni MEVLÂ GÖRELĠM NEYLER (Nevruz Ġlâhi.: TARĠKAT TÜRKÜLERĠ ĠLÂHÎ Yâ Rabbi nurun hakkiçün Ayırma aĢkından beni Cennat-ı hûrun hakkiçün Ayırma aĢkından beni Ruh-i Resullah içün Sırrı Nebiyyuiiah içün Allah içün. noldu bu gönlüm Derd-ü gamla doldu bu gönlüm Yandı bu gönlüm.

reddetme Mevlâ görelim neyler Neylerse güzel eyler Deme Ģu niçin Ģöyle Yerincedir ol öyle Bak.Kalbini ana berk eyle Takdirini derk eyle Tedbirini terk eyle Mevlâ görelim neyler Neylerse güzel eyler Bir Ģeyi murad etme Olursa inad etme Hak'dadır o. dünya. gündüz olur Cümle âlem dümdüz olur Gökte kaç bin yıldız olur Ay. Muhammed Ali'nindir Varma Yezit meclisine Kulak verme hiç sesine Satır Yezit ensesine Kılıç. (2) Ziynet i dünya: Dün^ ya süsü istekleri. (5) Sehv-ü zelel: YanlıĢlık ve eksiklik. YANDIM KÜL OLDUM (Puselik Ġlâhi. istekleri. Muhammed Ali‟nindir YetmiĢ iki dil sararsan Dil. 485 TARĠKAT TÜRKÜLERĠ HAKKA NĠYAZ EYLE (Neva Ġlâhi) Gaflette olan göniüm Gel Hakka niyaz eyle Hayrette kalan gönlüm Gel Hakka niyaz eyle Bul Ģendeki mânâyı Gör âiem-i ra'nayı1 Ko ziynet-i dünyayı2 Gel Hakka niyaz eyle Gel kulluğa bel bağla AĢk oduna can dağla Sen leyl-ü nehar ağla3 Gel Hakka niyaz eyle Cisminde iken kudret Râm olmuĢ iken kuvvet ElvermiĢ iken fırsat Gel Hakka niyaz eyle Sen tûl-i emelden geç4 Bu sehv-ü zelelden geç5 Var Mahvî cedelden geç6 Gel Hakka niyaz eyle * ** --------------| (1) Âlem-i ra'na: Güzel âlem. (4) Tûl-i emel: Hırs. kavga. Muhammed Ali'nindir . Muhammed Ali'nindir ġah Hatayi. tükenmez arza. Düyek) Yandım kül oldum AĢk meydanında Kokar gül oldum AĢk meydanında Gül idim soldum Nur ile doldum Bilemezem noldum AĢk meydanında Hak aĢkı geldi Benliğim aldı Bir adım kaldı AĢk meydanında Ağlarım gülmem Gözlerim silmem Nolduğum bilmem AĢk meydanında Arayıp buldum Kudretle doldum Ol dost ben oldum AĢk meydanında Ulular gitmiĢ Yolları açmıĢ Su gibi akmıĢ AĢk meydanında TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Talib de hayran AĢk ile sûzan OlmuĢtur giryan AĢk meydanında * * ne YOL SORARSAN iptidadan yol sorarsan Yol. (3) Leyl-ü nehar: Gece gündüz. Muhammed Ali'nindir Varma Yezid'in yanına Kokusu siner tenine Lânet Yezid'in huyuna Can. hasta inler Cümle âlem anı dinler Nur olmuĢ âleme doğar Gün. tamah. (6) Cedel: Sert tartıĢma. Muhammed Ali'nindir Gece olur. sonunu seyr eyle Mevlâ görelim neyler Neylerse güzel eyler Bil elsine-i halkı* Aklâmı Hak eyle Hakkı Öğren edeb-ü hulku Mevlâ görelim neyler Neylerse güzel eyler (Erzurumlu Ġbrahim Hakkı) (*) Elsine-ı haSc: Halkıa dilleri.

muhabbetten niçin kaçarsın Böyle midir yolumuzun töresi IV Sordum sarı çiğdeme Sen nerede kıĢlarsın Ne sorarsın hey derviĢ Yer altında kıĢlarım — Sordum sarı çiğdeme Yer altında ne yersin — Ne sorarsın hey derviĢ . kuruyup gider Kadirsin Allah'ım sen de kadirsin Üstümüze dört direkli çadırsın Çağırdığımız yerde hazır nâzırsın Cümlemiz üstüne yürüyüp gider Bizim deryamız derindir boylanmaz Bin nasihat etsen biri dinlenmez Gidi merkep hiç bir yere bağlanmaz BaĢında yuların sürüyüp gider PĠR SULTAN'ı m söyler sözü özünden ÂĢıksın sakınır iki gözünden Olur olmaz münkirlerin sözünden Eksilmez gönlümüz. yüzüm sana dönerim Mihrabımdır iki kaĢın arası Didâr ile muhabbete doyulmaz Muhabbetten kaçan âĢık sayılmaz Yezit üflemekle çırağlar sönmez TutuĢunca yanar aĢkın çırası PĠR SULTAN ım Abdal. gülden naziktir Bülbüle cevr etme. Ali Ģahımız Hakka ulaĢır rahimiz On iki imam penâhımız Uyamazsın demedim mi II ġu karĢıki dağın karın gördün mü Eyyamını bulmuĢ eriyip gider Akan sulardan ibret aldın rru Yüzünü yerlere sürüyüp gider Sürünün önünde giden avcılar Sıcak sıcak günde yakar güneĢler Evvel zaman yemiĢ veren ağaçlar Onlar da kalmamıĢ. balık izini Eğildi ol öptü kabrin tozunu iĢidin Ali'nin hop avazını Turnalar Ali'yi görmediniz mi Havanın yüzünde sema' tutarken Kevser Ģerbetinden içip kanarken Muhammed'in gül reyhanın saçarken Turnalar Ali'yi görmediniz mi ġah Hatayi edermiĢ bir gedayı Dilim zikreyledi gani Mevlâyı On iki imam nesli Abayı Turnalar Ali'yi görmediniz mi (Alevi Nefesi) * ** TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Pir Sultan Abdal'dan NEFESLER I Güzel âĢık çevrimizi Çekemezsin demedim mi Bu bir rıza lokmasıdır Yiyemezsin demedim mi Yemeyenler kalır nâçar Gözlerinden kanlar saçar Bu bir demdir gelir geçer Duyamazsın demedim mi Çıkalım meydan yerine Gidelim Ali seyrine Can u baĢı Hak yoluna Koyamazsın demedim mi PĠR SULTAN.TURNALAR ALĠ'YĠ GÖRMEDĠNĠZ Mi Yemen ellerinden beri gelirken Turnalar Ali'yi görmediniz mi Yer gök inileyip zârı kıIirken Turnalar Ali'yi görmediniz mi ġahım Hayber kalasını yıkarken Nice Yezit helâk oldu bakarken Muhammed Mirac'a ol dem çıkarken Turnalar Ali'yi görmediniz mi Kim gördü deryada. yüksek uçarsın Selâmsız sabahsız gelir geçersin ÂĢık. bağrım eziktir Güle güle gelir canlar paresi TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Gel benim uzun boylu serv çınarım Yüreğime bir od düĢtü yanarım Kıblem sensin. güle yazıktır Çok hasretlik çektim. kuruyup gider III Derdim çoktur hangisine yanayım Yine tazelendi yürek yarası Ben bu derde kanda çare bulayım Meğer ġah elinden ola çaresi Türlü donlar geyer.

TARĠKAT TÜRKÜLERĠ VIII Bize mihman geldi. çek sırrına ermiĢlerdir. Kırklar toplantısında bir üzüm tanesi sıkılmıĢ. bahar yaz oldu Mihman canlar bize safa geldiniz Dua edin bize misafir gele Yavan. gözümde Hiç hata yoktur sözümde Eksiklik kendi özümde Dârına durmağa geldim VI Uyur idik uyardılar Diriye saydılar bizi Koyun olduk ses anladık Sürüye saydılar bizi Sürülüp kasaba gittik Kanarayı mesken ettik Canı Hakka teslim ettik Ölüye saydılar bizi Pir defterine yazıldık Hak divanına dizildik Bal olduk. yahĢi yiyip yüzümüz güle Büyük küçük anı hep Hızır bile Mihman canlar bize safa geldiniz Misafir kapının iç kilididir Ev sahibi de anların kelbidir . bize safa geldiniz Kasavet kalmadı.— Kudret lokmasın yerim Sordum sarı çiğdeme Benzin neden sararmıĢ Ne sorarsın hey derviĢ Hak korkusun çekerim — Sordum sarı çiğdeme Anan baban var mıdır — Ne sorarsın hey derviĢ Anam yer. hem yoğruldum Kazana girdim kavruldum Meydana yetmeğe geldim TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Ben Hakkın edna kuluyum Kem damarlardan beriyim Ayn-ı cemin bülbülüyüm Meydana ötmeğe geldim PĠR SULTAN'ım der. Ģerbet ezildik Doluya saydılar bizi Halimizi hâl eyledik Yolumuzu yol eyledik Her çiçekten bal eyledik Arıya saydılar bizi 494 PĠR SULTAN'ım eydür. Hazretl Ali‟den uyanaa lar. Ģad oldu gönlüm Mihman canlar. babam yağmur Sordum sarı çiğdeme Sende kardeĢlik var mı Ne sorarsın hey derviĢ Ben erlerle kardeĢim PĠR SULTAN'ım erlerle Yüzü dolu nurlarla Ak sakallı pirlerle Çiğdemde kardeĢlik vardır V Bir nefescik söyleyeyim Dinlemezsen neyleyeyim AĢk deryasın boylayayım Ummana dalmağa geldim Ben Hak ile oldum aĢna Gönlümüzde yoktur nesne Pervaneyim ateĢine Oduna yanmağa geldim AĢk harmanında savruldum Hem elendim. Hazreti Muhammed de bunlar arasındadır. hepsi içip ger. Ģunda Çok keramet var insanda 0 cihanda bu cihanda Ali'ye saydılar bizi VII ġükür bizi bu meydana Getirenin demine Hû Ceset içinde bu canı Bitirenin demine Hû Güzeldir Ali'min sesi Silelim gönülden pası Aynı cemde bu nefesi Okuyanın demine Hû Ġzleyim Ali izini Uyaralım can gözünü Kırklar ile bir üzümü* Ġçirenin demine Hû PĠR SULTAN'ım bu ne demek Hiç cahile çekme emek Hazır piĢmiĢ hân u nemek Yedirenin demine Hû (*) Kırklar: Âlemi yöneten kırk kiĢi.

Ali iman Ali râhim. Ali zâhir Ali tayyip. Ali rahman Ali göründü gözüme 497 TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Hilmi gadayi bir kemter Görür gözüm. çarkı döner Bendi. ben içerim. kime ne GÜLDÜR GÜL (BektaĢi Nefesi) Bu gün ben pirime vardım Pirin cemali güldür gül OturmuĢ taht makamına Tahtı revanı güldür gül Gülden terazi tutarlar Gülü gül ile tartarlar Gül alırlar.Misafir mihmandır. seyrederim âlemi Gâh inerim yer yüzüne. elden gelen her Ġkram yapılır. Ali cânan Ali dindir. günah benim. kime ne Gâh çıkarım gök yüzüne. gül satarlar ÇarĢısı pazarı güldür gül Toprağı gül. bir yandan da konuklara saygısını bildiriyor. mihman Ali'dir Mihman canlar bize safa geldiniz Kahrettiği yere misafir gelmez ÇalıĢır çabalar ektiği bitmez Seğirtse de gitse menzile yetmez Mihman canlar bize safa geldiniz PĠR SULTAN ABDAL'ım kayda verile Misafir kısmetin getirir bile Misafir mihmandır. ALĠ GÖRÜNDÜ GÖZÜME Aynayı tuttum yüzüme Ali göründü gözüme Nazar kıldım ben özüme Ali göründü gözüme Âdem Baba Havva ile Hem "allemel esma" ile Çarhı felek sama' ile Ali göründü gözüme Hazreti Nuh Neciyullah Hem Ġbrahim Halilullah Sînâ'daki Kelimullah Ali göründü gözüme isayi Ruhullah odur Ġki âlemde Ģah odur Cümlemize penah odur Ali göründü gözüme Ali evvel. taĢı gül Kurusu gül. ol dost eĢiğidir secdegâhım. Seyyit Nesimi . Pır Sultan bu geleneği dile getirirken yeni yetmelere tarikat kuralım tiyor. ders okurum Hak için Gâh giderim meyhaneye. ol yâr benim. ezharı güldür gül Gel ha gel. yaĢı gül Has bahçenin içinde Serv-i revanı güldür gül Gülden değirmeni döner Onun ile gül döverler Akar arkı. yârin ile hoĢ musun HoĢ olam. Eski Türk geleneği Alevîlerde ibadet gibidir. sen özün dile Mihman canlar bize safa geldiniz* (•) Alevîlerde konuklara çok saygı gösterilir. Ali âhir Ali bâtın. pınarı güldür gül Ak gül ile kırmızı gül Çift yetiĢmiĢ bir bahçede BakıĢırlar hâre karĢı Hârı gül. dem çekerim aĢk için Sofular haram demiĢler aĢkımın Ģarabına Ben doldurur. kime ne Nesimi‟ye sordular kim. kime ne Sofular secde ederler mescidin mihrabına Benim. ya olmayayım. dilim söyler Her nereye kılsam nazar Ali göründü gözüme * * * KĠME NE Ben melâmet hırkasını kendim geydim eğnime Aru namus ĢiĢesini taĢa çaldım. Ali tahir Ali göründü gözüme Ali candır. seyreder âlem beni Gâh giderim medreseye.

halis özüz Meclisimiz gam kaçırır Mihneti baĢtan aĢırır Gam bizi görse ĢaĢırır BektaĢiyiz. halis özüz Hak perestiz. halis özüz Muhabbettir hep kârımız Böyle bulduk bu varımız Tâ ezelden ikrarımız BektaĢiyiz. abadan Her kaçan çağırsa imdat babadan Görünür imam evleri görünür Görünür ġahın dergâhı görünür Ali Dede söyler idi bu pendi Yüz yüze gelince Ali'dir kendi Horasan'da yatan Riza Efendi* Görünür imam evleri göıürıtir Görünüp ġahın dergâhı görünür . bir bana doldur ! Geçti kamu korku. gel gör hallinizi Dinle hem akvalimizı Dostla yeriz malimizi BektaĢiyız. sürelim devran Bir sen iç ey sâki. bir bana doldur Mezhebim sorarsan derler Caferi Pirimiz Hünkâr'dır. harabattır bu Bir sen iç ey sâki. hülle don biçin Ben bülbülüm bir gül için Zânm meydanda meydanda Gerçek olan olur ganî Ganî olan olur veli Nesmi'yem vüzün beni'' Deıim meydanda meydanda BEKTAġĠYĠZ Zahit. kalmadı güman Gönlümüz Ģad olsun. yoktur dumanım Gönlümde yoktur gümanım Al malım.Hak nefesi güldür gül ġu öten garip bülbülün Derd-ü figanı güldür gül TARĠKAT TÜRKÜLERĠ CANIM ERENLERE KURBAN (BektaĢi Alevi Nefesi) Canım enlere kurban Serim meydanda meydanda ikrarım ezelden kadim Canım meydanda meydanda Yanarım. halis özüz Maksadımız zevk-u neĢ'e Bu hale cümle halk teĢne Gıllü gıĢtan yok hiç nesne BektaĢiyiz. halis özüz TARĠKAT TÜRKÜLERĠ BĠR SEN ĠÇ EV SAKĠ (BektaĢi Alevi Nefesi) Himmet eyle bize sâk-i devran Bir sen iç ey sâki. âdemi oku Demden geri kalmaz. gerçek eriz Âdeme biz baĢ eğeriz Birbirimizi pek severiz BektaĢiyiz. bağıĢla canım Varım meydanda meydanda Kellem koltuğuma aldım Kan ettim kapına geldim Ettiğime piĢman oldum Dâr'ım meydanda meydanda Münkir rakipten kaçın Müminim. bir bana doldur AĢk olsun bu meydan içre geldinse Canın feda edip serden geçtinse Ayin-i cem içre sâki oldunsa Bir sen iç ey sâki. hem de Rum eri Kevser Ģarabından doldur ey peri Bir sen iç ey sâki. bir bana doldur ġAHIN DERGÂHI GÖRÜNÜR (BektaĢi Alevi Nefesi) Akdenizi seyredelim yalıdan Nasihati böyle aldım uludan Senin âĢıkların çıkmaz yolundan Görünür imam evleri görünür Görünür ġahın dergâhı görünür Senin derviĢlerin geçmez tevbeden Sırtına geydiği hırka. bir bana doldur Cem olduk bir yerde cümle muhibban Ref' oldu hicaplar. gelmez hiç uyku Mushaf-ı kübradır. halis özüz Bize bu hal ezelidir Taptığımız put Ali'dir Pirimiz BektaĢ Veli 'dır BektaĢiyiz. bir bana doldur Böyledir usulü meclisin her an Bir sen iç ey sâki.

gülüstanım. eyleme nihan Yakıyor derunum ateĢ-i hicran Pervaneyim. seyranım Ali Ey canımın canı. aman ya Ali SAFA GELDĠN ERENLER (Alevi Nefesi) Safa geldin. Muhammed. gülüstanım. ġaha aĢk olsun * ** SULTANIM ALI (Alevi Nefesi) Medet senden medet Sultanım Ali Dertliyim. din-ü imanım Gülüm. gülüstanım. seyranım Ali ikrar eyledim ben. gülüstanım. tacı Sefil Abdal geydi. rAKĠKAT TÜRKÜLERĠ AMAN YA ALĠ (BektaĢi Nefesi) Biz Elest bezminde demiĢiz beli Emr-ü ferman etti ol zat-ı celi Efkârımız olsun gündüz geceli Aman ya Muhammed. hep Hakkı bulur Nur-i Muhammed'den didâr görünür Aman ya Muhammed. kendimi bilmem Gülüm. Ali'dir mescut Evvel ezel kıblegâha aĢk olsun Bai Bismillahtır. gülüstanım. safa geldin erenler Muhabbet eyleyen cana aĢk olsun Vücudunu bilen Allahın bilir Âdemin kalbinde raha aĢk olsun Cümlenin maksudu âdemde mevcut Anınçün kıldılar melekler sücut Allah bir. Hüseyin Errahîm Vallahi Ali'dir her Ģeye kaim Vechinde bedrolan mâha aĢk olsun Denir Ehli Beyti sevene Nâci Âdemde iyandır Allahın veçhi Muhammed geydiği hırkayı. gülüstanım. aman ya Ali Bilirsin ya Rabbi sırr-u iyanım Beyana eriĢmez cürm-ü isyanım Gece gündüz budur vird-i zebanım Aman ya Muhammed. seyranım Ali 505 TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Aman erenlerim amana geldim Ġsmail oluban kurbana geldim Her ne emr olursa fermana geldim Gülüm. seyranım Ali * ** EVLERĠNĠN ONIJ AġK OLSUN MEYDAN GÖRENE AĢk olsun meydan görene Doğru yoluna gidene Aferin Hakkı hak bilip Hal geyip gönül güdene AĢk Ali'm hü hü hü ġah'n Hü gerçek erenler demine Kâfü nûndan kün fekân Emrine râm oldu cihan Teslim rahat oldu heman Hem yedip hem yedene . kendin üryan eyleme Yıkıp mahzun gönlün viran eyleme Erenlere karĢı isyan eyleme Gülüm.* ** Riza Efendi: Sekizinci tmam Riza. dostlar Ģem'ine hayran Gülüm. Mevlâya olanlar hayran Hakikat Ģehrinde bulur arayan Muhammed yüzünden görünür cânan Aman ya Muhammed. aman ya Ali On Ġki imamın kulu. noktadır kadim. seyranım Ali Göster cemalini. derdime dermanım Ali Her dem gönlüm içre mihmanım Ali Gülüm. seyranım Ali On iki imamın ol Ģahı sensin Muhammed Ali'nin hemrahı sensin Bunca düĢkünlerin penahı sensin Gülüm. güzel cânanım Kapına gelmeye yoktur dermanım BaĢım üzre tacım. inkâra gelmem Ağlayu ağlayu yaĢımı silmem Divane mi oldum. aman ya Ali Ârif olan canlar nefsini bilir Varlığın terk eyler. gülüstanım. seyranım Ali DerviĢ Tevfik. kurbanı Fedadır yoluna baĢ ile canı iliel meveddet Hakkın fermanı Aman ya Muhammed. aman ya Ali Ġbrahim. HaĢan Errahmandır.

..) Doğru yörü... alçağa kondur Aç doyur.) TARĠKAT TÜRKÜLERĠ Besleme azap atını Çekersin zulumatını Tepele nefsin itini Zarar gelmesin bedene (kavuĢtak. nazın var ġu dünyada üç beĢ arĢın bezin var Karun gibi malın olsa ne fayda ....) * * * NE FAYDA ġaĢkın gezme gafil...(kavuĢtak.) Gönlünü yüksekten indir Ar etme.. söz içinde sözün var ġöhretin var.... kelâmın var. doğru bak Doğru gidene zeval yok Rahm-eder.. su da içmezsin Akar çaylar senin olsa ne fayda Sen söylersin.) Muhiddin Abdal aĢk olsun Sırrımız eller duymasın YemiĢim nâdan yemesin ġayet yeyüben dadana (kavuĢtak. dilsiz kalırsın Bülbül gibi dilin olsa ne fayda Söylersin de sen sözünden ĢaĢmazsın Haramını helâlını seçmezsin Tükenir kepeğin. bir gün ölürsün Dünya fermanında olsa ne fayda* Söylemez dillerin.. susuz kandır Ġbâda borcun ödene (kavuĢtak. yargılar Hak Hak için kulluk edene (kavuĢtak.

ĠPĠMĠ .

ESNAF TÜRKÜLERĠ .

ESNAF TÜRKÜLERĠ Eu çeĢit türküler az olmakla birlikte çuk yaygın olanları da vardır. Bunlar bir meslek ve iĢ alanını söz konusu etmekle birlikte o iĢ alanının sahipleri tarafından söylenmeleri her zaman gerekmez. çiftçilik gibi köy hayatı dıĢında ka lanlar kasaba ve kent hayatı ile ilgilidir. Çobanlık. Bu gün değiĢen iĢ hayatı dolayısıyle birçoğu unutulmuĢtur. Kimi zaman iĢin kendi özelliklerini bildirirler. Ve daha çok da orta çağın devamı olan zanaat ve iĢlerin kalıntıları olarak gelen türkülerdir. Esnaf ve zanaatla ilgili konular geçen yüzyıllarda saz . Kimi zaman da yalnız adının anılmasıyle yetinilir.

cahil idim aldandım Kalenin altı düzdür Nalbanda mektup yazdır Nalbandım. Kimi destanlarda ozan kendisi her zanaata girer. zararım yok kimseye * * * BOSTANCI TÜRKÜSÜ tstanbul Ey bostancı bir bostan ver Hastam var aman aman Hastam da değil. hiç birinde dikiĢ tutturamaz. bağın bahçen var mıdır Bahçendeki ayva mıdır. Basra çöllerinde $an verir gezer Yaftası boynunda Sallanır gezer Ey bahçevan. Uzun Ģiirler olan bu “esnaf destanları” oldukça çoktur. saramadım aldandım Nalbandım. en sonunda yine ozanlık iĢine döner. cahil idim aldandım * * * ÇEK DEVECĠ Çek deveci. saramadım aldandım Nalbandım. Yapı bakımından türkü olmadıkları ve özel ezgileri de bulunmadığı için kitaba bunlardan örnek verilmemiĢtir. hele hele Nalbandım Nalbandım. Bunlar daha çok güldürülü uzun Ģiirlerdir. hele hele Nalbandım Nalbandım. saramadım aldandım Nalbandım.Ģairlerinin de ilgisini çekmiĢtir. hele hele Nalbandım Nalbandım. 512 NALBANDIM Sivas Nalbandım. nar mıdır Bu güzellik aman da Süblâlende var mıdır aman aman Bağdat. Basra çöllerinde ġan verir gezer Yaftası boynunda Sallanır gezer * ** f/33 EVLERĠNĠN ÖNU . Ozan bu destanlarda her esnafı. cahil idim aldandım Kaleden indim düze Su bağladım nergize Nalbandım. develerin sulansın Sulansın da dört bir yanı bulansın Herkes sevdiğini alsın dolansın Çek deveci develerin harıma Yük vurmuĢlar üç yaĢında toruma Hasret kodu kader beni yârime Suya düĢtü tabancamın Ģeridi Yüreğ/mde yağ kalmadı eridi Sevdiceğim Ģu yerlerde bir idi 513 ESNAF TÜRKÜLERĠ Çek deveci develerin yokuĢa Gül memeler birbirine tokuĢa Deli oldum o Ģendeki bakıĢa Çek deveci develerin Lemse'ye TaramıĢ saçların dökmüĢ enseye Yâr severim. Adalar'da Modalar'da dostum var Üç düĢmanı aman da Öldürmeye kasdım var aman aman Bağdat. iĢi ayrı ayrı ele alarak özelliklerini söz konusu eder.

HELVACI Çadır altı minare El ettim nazlı yâre Anan gurban ben gurban da Setire pantolonlu yâre Helvacı helva Kendir tohumlu helva ġeker tohumlu helva Altunsun akçalarda Çiçeksin bakçalarda Tenin yerde çürüsün de Urban da bohçalarda Helvacı helva Kendir tohumlu helva ġeker lokumlu helva Söğütte ot bitmez mi Çağırsalar gitmez mi Ah o senin elinden de Çektiklerim yetmez mi Helvacı helva Kendir tohumlu helva ġeker lokumlu helva ~ ESN A.F TÜRKÜLERĠ Helvacı helva Kendir tohumlu helva ġeker lokumlu helva * ** BOYACI TÜRKÜSÜ Derleyen S. Yaver Ataman ÇarĢıdan aldım pirinci Edirne'nin boyacıları birinci Aman da boyacı boyacı Cilâna vurgunum boyacı Fırçana vurgunum boyacı Boyacının elleri boyalı Benirn yârim boyacı olmalı Aman da boyacı boyacı Cilâna vurgunum boyacı Fırçana vurgunum boyacı .

TÜRKÜSÜ Leblebi goydum tasa giz annem Doldurdum basa basa giz annem Benim yârim çok güzel giz annem Azıcık boyu gıssa giz annem Hop ninayi ninayi giz anneno Gel oynayı oynayı giz annem Elmayı yüke gorlar giz annem Ağzını dike gorlar giz annem Seni elimden alırlar giz annem Boynumu büke gorlar giz annem Hop ninayi ninayi giz annem Gel oynayı oynayı giz annem * ** DEMĠRCĠLER Demirciler demir döver tunç olur Sevip sevip ayrılması güç olur Sen gidersen benim halim nic'olur Ah. sevilmenin çağında l'JVLERĠNĠN ÖNÜ KASAP TÜRKÜSÜ Kasabımın koyunları Çoktur bana oyunları Aman kasap Canım gülüm kasap Gel bizim dama Görelim hesap Entarisi mor sırmadan Aç kapıyı cam kırmadan Aman kasap Canım gülüm kasap Gel bizim dama Görelim hesap Kasabımın altın diĢi Yaktı beni bir gülüĢü Aman kasap Canım gülüm kasap Gel bizim dama Görelim hesap Entarisi ala benziyor ġeftalisi bala benziyor Aman kasap Canım gülüm kasap Gel bizim dama Görelim hesap .Boyacının alları alları Parıldıyor aynası aynası Aman da boyacı boyacı Cilâna vurgunum boyacı Fırçana vurgunum boyacı Boyacının boyası boyası Parıldıyor aynası aynası Aman aman yorgunum boyacı Cüâna vurgunum boyacı Fırçana da vurgunum boyacı * ** ARABACI TÜRKÜSÜ İstanbul Arabacı arabacı iĢte sana ben kiracı Arabacı da arabanı çeek — Nereye? — Kâhtane'ye Arabacı arabanı süür — Nereye? — Beyoğlu'na Haydindi paldır küldür yallah yallah Haydindi tıngır mıngır yallah yallah Arabaya biz binelim Beyoğlu'na sür gidelim Arabacı da arabanı çeek. Hanifem. kız senin o gül yanağdan Demirciler demir döver tavında Öpülmenin. imdat senin elinden imdat değil. ♦ ** ODUNCULAR Oduncular dağdan odun indirir Gözüm yaĢı değirmenler döndürür Bu dert beni eyi etmez öldürür Ötme bülbül. kabirlerin taĢında Hem ayrılık hem sevda var baĢımda 518 Turhan Sözken** * * * ESNAF TÜRKÜLERĠ LEBLEBlC.

böyüle böyüle mi Ģöyüle SOBACI TÜRKÜSÜ Bir kiĢi — Sobacılar sobayı neyile boyarlar Çok kiĢi — ġöyüle boyarlar. tellidir o Kahveciler kahve piĢirir Yeni Mehmed Ağa kendini över Aralıkta boĢ kese örer ġanlıdır o.* ** 519 ESNAF TÜRKÜLERĠ Sandıklı İstanbul KAHVECĠ Mehmet Bozkurt Sür kahveci. böyüle mi Ģöyüle Çok kiĢi — Var yâre söyle KALAYCI TÜRKÜSÜ Bir kiĢi — Kalaycılar kalayı neyile kalaylar Çok kiĢi — ġöyüle kalaylar. tellidir o Nalcı Baba atını da nallar Yeni Mehmed Ağa kürkünü sallar Aralıkta boĢ kese yollar ġanlıdır o. saranlara aĢk olsun Dumanım dağlara ağıyor benim Sevdiğim ellere kalıyor benim * ** ARABAMIN ATLARI Derleyen S Yaver Ataman Arabamın atları deh deh deh aman da Boyalı kanatları deh deh aman da Aslan Mahmud'um gel Arabamın ispiti deh deh deh aman dj DolaĢalım Kepsi'ti gel gel Aman da aslan Mahmud'um gel * ** DEMĠRCĠ TÜRKÜSÜ Bir kiĢi — Demirciler demürü neyile döverler Çok kiĢi — ġöyle döverler. kahvelerin köĢk olsun Ben gidiyom. namlıdır o Oynar gelin Ģıngır mıngır Tellidir o. namlıdır o Oynar gelin Ģıngır mıngır Tellidir o. böyle döverler Bir kiĢi — ġöyüle mi. . kahvelerin demlensin Ben gidiyom. böyüle boyarlar Bir kiĢi — ġöyüle mi. namlıdn o Oynar gelin Ģıngır mır^n TeMidiı o. böyüle böyüle mi Ģöyüle 521 ESNAF TÜRKÜLERĠ Eskişehir KAHVECĠLER Ayşe Yürekli Kahveciler kahve döver Yeni Mehmed Ağa aklının ĢaĢırır Aralıkta boĢ kese düĢürür ġanlıdır o. gâvur köyü dinlensin Ben ölürsem yârenlerim eğlensin Dumanım dağlara ağıyor benim Sevdiğim ellere kalıyor benim Sür kahveci. ak bağrıma taĢ konsun Saramadım. böyüle kalaylar Bir kiĢi — ġöyüle mi.

uzun uzun bahçalar vay vay Yâr oturmuĢ elbesini bohçalar Benim sana harcadığım akçalar vay vay Ufak ufak atsana YavaĢ yavaĢ kalksana ġalın malın düĢerde belinden Hiddetlenme lüver müver Fırlar da elinden * ** KEÇECĠ TÜRKÜSÜ İstanbul Derleyen 8. kara pınar da Hep kuĢlar ona konar Yârimden ayrı düĢtüm de Yanar yüreğim yanar Yumak yumak ipliğim Nerde kaldın kekliğim de Yetmez mi beklediğim ** 523 ESNAF TÜRKÜLERĠ ODUNCU TÜRKÜSÜ İstanbul Derleyen S. Yaver Ataman Oduncular kısa keser odunu vay vay Aynalı canfes sıkmıĢ incede budunu Cahil idim bilmem yârin kadrini vay vay Ufak ufak atsana YavaĢ yavaĢ kalksana ġalın malın düĢerse belinden Hiddetlenme lüver müver Fırlar da elinden Vardım baktım. Yaver Ataman Cevizin etekleri Sallan da gel sen heri Aramız ırak düĢtü / Mektubu kesme bari 524 Keçeyi de nasıl deperler ġöyle de böyle deperler Güzeli de nasıl severler ġöyle de böyle severler Çirkini nasıl döverler ġöyle de böyle döverler Çubuk geldi gazele Cjıvarayı tezele Çirkini evde bırak ġimdi de rağbet gözele ince bel ipek kuĢak Gel seninen kavuĢak Aramız derya deniz .tellidir o ♦ b'VLI’jRĠNĠN ONU Ordu OY GEMĠCĠ M nhsitı Oy gemici gemici de Nerden aldın pirinci Benim sevdiğim güzel de ġu Ordu'da birinci Yumak yumak ipliğim Nerde kaldın kekliğim de Yetmez mi beklediğim Gemi geliyor gemi de Vona burnundan beri Ben yârimden ayrıldım da Yıl oldu görmeyeli Yumak yumak ipliğim Nerde kaldın kekliğim de Yetmez mi beklediğim Oy pınar. Mektubunan konuĢak Kaya dibi örümcek Aklım çıktı görüncek Nolur bi yol öpüncek Toprak gömer ölüncek Keçeyi de (kavuĢtak) Keçeyi de (kavuĢtak) Keçeyi de (kavuĢtak) * .

sallan da gel * * « (1) Erzincan çevresinde üç köy adıdır. arsız yâr Allan da gel gel. hanımım olmaz. yanıma yanaĢ Amman amman amman ey ey insafsız yâr.* * 525 ESNAF TÜRKÜLERĠ Nevtehir bMM AVCIYIM BEN Gündüz Haramyemez Avcıyım ben Ģu dağları aĢmadım Sevdim seni yâr. canım değirmenci Bal dudak senin olsun Öğüdüver çavdarımı. sallan da gel Kaynanandan yalan dolan uydur da gel Allan da gel gel. köĢeyi dolaĢ Küçücük saraç. sallan da gel Al hançeri sok kalbime Gör içerde neler var Allan da gel. buğdayını Aman değirmenci. hep ellerin yâri var Atmam güzel atmam seni. gül müsün ġu dağların avcısı var. narı var Gel sevdiğim. el misin ġu dağlarda sümbül müsün. avı var Yâr bağında ayvası var. Nörgâh hep yansın1 Allan da gel gel. oluklar dolmaz Ustam ona razı olmaz Öğüdemem çavdarını. canım değirmenci Her yanım senin olsun Öğüdüver . hanımım olmaz. gül müsün * ** GEMĠCĠ BALIKÇI TÜRKÜSÜ Derleyen SYaver Ataman S Heyamol deyin kardaçlar Heyamol heyamol Üstümüzde Mevlâm hazır Heyamol heyamol Altımızda eski hasır Heyamol heyamol Hadi Ali Kaptan Takkesi ottan Heyamol heyamol * * * 528 HAMAMCI TÜRKÜSÜ — Hey hamamcı bu hamama Güzellerden kim gelir — Ne bileyim beyefendi Günde yüz bin can gelir Hadi leyli leyli leyiâm da gel gel Gel yavaĢ yavaĢ. ardına düĢmedim Korkma güzel bu sevdadan geçmedim Atmam güzel atmam seni. hayırsız yâr. Köleriç. buğoöyımı Olmaz. el misin ġu dağlarda sümbül müsün. buğdayımı Olmaz. 1‘iSNAF TÜRKÜLERĠ DEĞĠRMENCĠ ĠLE KADIN Derleyen »SYaver Ata Aman değirmenci. buğdayını Aman değirmenci. canım değirmenci Al yanak senin olsun Öğüdüver çavdarımı. pullan da gel Piteriç. oluklar dolmaz Ustam ona razı olmaz Öğüdemem çavdarını.

Öğüdürüm çavdarını. bir hıĢım Uy amman amman. oğlan oğlan Boynuma doian f/34 GEMĠDEYĠM GEMıDE Gemideyim gemide Ayağım yemenide Sür gemici gemiyi NiĢanlım var gemide Haydi basın gidelim Yâr nasıl edelim Geminin baĢındayım On sekiz yaĢındayım On iki yaĢtan beri ġu kızın peĢindeyim Yâr nasıl edelim Haydi basın gidelim . a berber..çavdarımı. hanımım olur. oluklar dolur Ustam ona razı olur. * ** TERZĠ TÜRKÜSÜ İstanbul Derleyen B■ Yaver Atamam Feracemin al yakası aman Terziler vurdu makası Gidi eli kırılası aman Al feracem.. a berber... mor feracem Yakamdan düĢtü feracem 529 İstanbul ESNAF TÜRKÜLERĠ Feracemi al isterim aman Ortasında dal isterim Bir cilveli yâr isterim aman Al feracem...... diĢi de inci (Ah) geyinmiĢ allı turuncu Uy amman.. oğlan oğlan Boynuma aoian Ocak baĢı mermeri Ben severim berberi TıraĢ eder beyleri Mis kokuyor elleri Ah ah.. uy amman. uy amman hey Değirmenden fener aldım (Ah) ben yâre neler aldım Uy amman Değirmenin bendi miyim (Ah) ben o yârin dengi miyim Uy amman Değirmenci döner taĢı (Ah) revan oldu gözüm yaĢı Uy amman Dili bülbül... buğdayını 523 DEĞĠRMENCĠ TÜRKÜSÜ İstanbul Derleyen S■ Yaver Atama» Değirmende döner taĢım Sevda değil bu. mor feracem Yakamdan düĢtü feracem * t* BERBER TÜRKÜSÜ Derleyen Yaver Ataman Ocak baĢında kaldım Ġnce fikire daldım Her kapı kakılıĢda Berber geliyor sandım Ah ah.. buğdayımı Olur..

* * M HARMAN YERĠ Harman yeri sürseler Yerine gül dikseler Bahtlı kız baĢına Gör. felek bana neyledi Ah. kadan ben alam Sevdiğimi verseler Esmer kadan ben alam * ** ALĠ'M ORAK BĠÇĠYOR Alim gitme pazara Uğratırlar nazara Alim öldü diyenler Kendi girsin mezara Alim orak biçiyor Suyu nerden içiyor Ġkindinin güneĢi Mor fesinden geçiyor Vay Alim vay. senin bahçen var mıdır içindeki turunç mudur. 533 ESNAF TÜRKÜLERĠ Siğde EKĠN EKTĠM ÇÖLLERE Ahmet Hulusi Ekin ekdim çöllere Yoldurmadım ellere On beĢinde yâr sevdim Ondan düĢtüm dillere Aslan yârim yürü yürü Damdan dama sekmeli Karabiber ekmeli Bacın inek sağarken Çekip çekip öpmeli Ekin ekdim gül bitti Dalında bülbül öttü Ötme garip bülbülüm Yârim elimden gitti Damdan dama aĢalım Çifte. cihan güzeli olsan Almam elime. aynanı getir Al yanak üstüne al beni yatır Aman aman berberim aman TıraĢ eder ellerim aman Berber.. camus koĢalım Yârim askere gitti. hiç durmasam. usturanın ucu mercandan Bâde alır. baksam aynana Of aynana. getir. ben bahçeyi bellerim Bellerim de hem gönlümü eğlerim Almanın dalma bak Dön de bir alına bak * ** BERBER TÜRKÜSÜ Ürgüp Berber. yârimden eyiedı Esmer. nar mıdır Hey bahçevan. yürü Kiminle konuĢalım Aslan yârim yürü yürü Dağda davar güderim Eve habar ederim Emmim kızı vermezse BaĢım alıp giderim Ekin ekdim bir kucak Derdin.Gemi gelir yanaĢır içi dolu çamaĢrr Yâr kapıdan girince Bakan gözler kamaĢır Haydi basın gidelim Yâr nasıl edelim 531 ESNAF TÜRKÜLERĠ BAHÇEVAN TÜRKÜSÜ A bahçevan. bâde verir fincandan Getir berber.. beni alacak ikimizin sevdası Kıyamete kalacak * ** YONCA .

Ur fa Evlerinin önü yonca Yonca kalkar yar boyunca Anası kızından gonca. elinizden Bir kurtulsam dilinizden YeĢil baĢlı ördek olsam Sular içmem gölünüzden Aman ben yandım Gülüm ben yendim Ellerin köyünde Oturdum kaldım Aman ben yandım Gülüm ben yandım Meram bağında Oturdum kaldım SAATÇĠ TÜRKÜSÜ Altın kösteğim Ģak Ģak Darıldınsa barıĢak Aramızda deniz var Mektup ile konuĢak Tokad'ın yazıları Donattım kuzuları Mevlâm alnıma yazdın Bu çirkin yazıları . geçemedim Elinizden. Evlerinin önü çiftlik Çiftlikte bükerler iplik Anası kızından keklik Evlerinin önü nane Ben kül oldum yane yane Evlerinin önü mantar Günden güne derdim artar Evlerinin önü kaya Kayadan bakarlar aya Anası kızından maya $ EKĠN TÜRKÜSÜ Muğla Ekinler ekilirken Dibinden dökülürken Kız saçından üç tel ver Kefenim dikilirken Ekinler çorak oldu Yakınlar ırak oldu Yârim gitti gelmedi Kalbime merak oldu LSNAF TÜRKÜLERĠ Dereler akmaz oldu Vâr yüzüme bakmaz oldu Yolladığı karanfiller Burnuma kokmaz oldu * ** ÇAYIR ĠNCE (Çiftçi Türküsü) Çayır ince biçemedim Soğuk sular içemedim Bana yârdan geç diyorlar Yâr tatlıdır.

Kamam ucu mercana Neren ağrıyor cana 0 ağrıyan yerine Dünya malı harcana Ak koyun kuzusuna Can kaynar bazısına Ne diyerek ağlayım Alnımın yazısına 537 ESNAF TÜRKÜLERĠ abzon GEMĠCĠ TÜRKÜLERĠNDEN Ben nasıl çıkacağım Geminin direğine Mevlâm sabırlar versin Valdem yüreğine Derede bir gül bitti Tuna yolunu tuttu O' benim garip valdem Nasıl beni unuttu Trabzon'dur ilimiz Akça görmez elimiz Bu ylı hamsi çıkmazsa Neye varır halimiz1 .

En az 300-400 yıldır halk arasında sürüp gelmekte olduğu anlaĢılıyor. (Yeni baskı. cilt 3. OĞLAN GĠDER ODUNA Oğlan gider oduna Halil derler adına Yenice bir yâr sevdim Hüseyin derler adına Karanfil bir renk olur AĢka düĢen denk olur Umarım baĢına gele Göresin ne renk olur . 94). s. Uzun yaĢayan türkülere örnektir.Hamsi koydum tavaya BaĢladı oynamaya Geldim bakdım hamsi yok BaĢladım ağlamaya * ** (1) Bu dörtlük Evliya Çelebi Seyahatnamesinde vardır.

Anadolu oyunları ise bir yüzyıla yakın süreden bu yana oldukça araĢtırılmıĢ.Türk ulusunun oyunlarının (dansları) çok zengin ve eski bir geçmiĢi vardır. oynanmaktadır. incelenmiĢ. dinsel yönünü yitirmiĢtir. canlandırılmıĢtır. Uzmanların bildirdiklerine göre. iki binden çok oyun olduğu sanılmaktadır. Türk Dünyası‟nın oyunları bilimsel olarak toplanmıĢ. pek eski çağların kalıntısı olarak günümüze dek gelmiĢ bulunmaktadır. yayınlanmıĢ olmadığından Anadolu dıĢında kalan oyunlarımızı iyi bilemiyoruz. Örneğin çok sevilen . Oyunlarımızın önemli bir bölümü de. Bunlardan ancak bin kadarı adlarıyla bilindiği gibi çoğu da yaĢamakta. Eski Türk dini olan ġamanizmin törenleri Ġslâmlıktan sonra bir gelenek olarak yaĢamıĢ.

Eskiden titizlikle gizlenen bu oyunlar. Dinsel nitelik dıĢında çeĢüti uygarlıkların da izlerini taĢıyan oyunlar vardır. bu niteliğini yitirmiĢ olarak günümüze dek gelmiĢtir. 2) ġerif Baykurt. yaĢantının çeĢitli bölümleri üzerine meydana gelmiĢ oyunlarımız da az değüdir. yalnız kadın. Bu türkülerden kimi pek yaygın olup. Bunun için oyun havaları her zaman “Kırık Hava” ile oynanır. Böylece tek sesin biteviyeliğinden sıyrılan halk müziğimiz baĢka bir renk alır. Halkevleri Genel Merkezi Yayınları. Bunların dıĢında mevsimlik oyunlar olduğu gibi. Bu “Zamah”lar nitelikleri bakımından en dikkate değer oyunlarımızdır. Seçim yaparken çeĢitli bölgelerin oyunlarını gözönünde tuttuk. yurdumuzun oyunlarını Ģöyle sıralayabüiriz. 542 2) Koron Bölgesi (Doğu Karadeniz) 3) Halay Bölgesi (Ġç Anadolu) 4) Bar Bölgesi (Doğu Anadolu ) 5) Hora ve Sirto Bölgesi (Trakya) Bunlardan ayrı olarak yine ġamanlığın izlerini koruyan Alevî Tarikatinin “Zamah” ya da "ġamalı” denilen oyunları vardır. Ġsteyenler oyunlar için doyurucu bilgiyi Ģu kitaplardan elde edebilirler: 1) Metin And. hareketli olmasından dolayı “Ağır Havalar” da Oyun havalarına girmez. * ** .ı türküler çok sesli durumuna geçmiĢ olurlar. Oyunlar tek. Kabaca bir ayrım yaparsak. Türk Köylü Do usları. KarĢılıklı ve kadın erkek birlikte oynanırke.bir oyun olan “Çayda Çıra”. oyunlar üzerine daha çok bilgi verilemeyecektir. çift. karıĢık bıraktık. Oyun havalarından seçtiklerimiz ancak sınırlı sayıda örneklerdir. Türk Halk Oyunları. Ankara 1965. geceleyin Orman Tanrısına karĢı yapılan dinsel tören. 1) Zeybek Bölgesi (Ege. Cumhuriyet kanunlarının verdiği özgürlük sayesinde artık su yüzüne çıkmıĢtır. çokluk oynandığı gibi. Kimileri için de kısa bilgiler vermeyi uygun bulduk. Burada konu türküler olduğu için. izlem Ya vınlan. 543 OYUN HAVALARI Bölgelerin özel sazlarıyla oynanan oyunlar dıĢında genellikle davul-zurna önde gelen oyun çalgısıdır. Ezgileri oyun hareketlerine uygun türküler yalnız söylenebileceği gibi. oyun ve müzik eĢliğinde de söylenirler. sözü yoktur. Ezgi (beste) yönünden uzun havalar oyuna uy maz. Batı Anadolu). ezgisi vardır. Halk müziğimizin bu yönü incelenme beklemektedir. Biteviyelikten kurtulmak için de aynı nitelikte olanları bir araya getirmedik. yalnız erkek. Oyun Müziği Oyun havalarının öteki türkülerden konu ve bi çim bakımından bir ayrılığı yoktur . kimi dar bir bölgenin pek tanınmayan türküleridir. kimi oyunlar da kadın-erkek karıĢık oynanır. Ġstanbul 1964. Oyun havalarının genellikle oy nak. Kimi oyunlar da vardır ki.

SĠNANOĞLU ZEYBEĞĠ FhnaU Nadir Özgüven AkçeĢmeden sular içtim kanmadım hey Sekiz de dokuz yerimden kurĢun da yedim ölmedim hey Sinanoğlu inip gelir iniĢten Her yanları gözükmüyor gümüĢten hey Sinanoğlu kale yapar taĢ ilen of Gözlerim doldu kanlı yaĢ ilen of * «t* Silifke HER YANI ELMAS (Zeybek) Her yanı. cümle âlem aĢnası Öyle bir yâr ki sevsem de darılır Gerdanına mavi boncuk takayım Sen salın da ben boyuna bakayım Senin için çok beyitler yakayım2 Öyle bir yâr ki sevsem de darılır frastnmonu . her yanı elmas parçası Al etekçek geyer Urum yosması1 Bir ben değil.

PORTAKAL ZEYBEĞĠ Derleyen Cavit Erden Portakalım tekerlendi Tek tek sıra Ģekerlendi Benim yârim siperlendi Gel benim zülfü siyahım Portakalı soyamadım Yemesine doyamadım Küçücükten bir yâr sevdim Cilvesine doyamadım f/35 Konya 543 Portakalım sarı saza indi gitti toza toza Benim gönlüm küçük kıza Gel benim zülfü siyahım * ALĠ EFEYĠ VURDULAR Mustafa Yi!diz Ali Efeyi bir kayada vurdular Vurdular da al kanlara koydular Aman AyĢem.Silifke OYUN HAVALARI SEPETÇĠOĞLU Yaslan Sepetçioğlu yaslan Lâleli çimenli dağlara yaslan Analar doğurmaz sen gibi aslan Yassıl dağlar yassıI arslan geliyor Sepetçioğlu bir ananın kuzusu Hiç gitmiyor kollarımın sızısı Böyle imiĢ alnımızın yazısı Yassıl dağlar yassıl Osman Efem geliyor Kalk gidelim kıĢla önüne aĢağı SalıvermiĢ ince belden kuĢağı Yaman olur Kastamonu uĢağı Yassıl dağlar yassıl arslan geliyor. mor meneĢke aman Kaldır mendilini sallama .

uyanamaz oldun Keskin kamalara dayanamaz oldun Odalar yaptırdım. çay geçilmez Nazlı yârdân vazgeçilmez Yâr seni sevsem olmaz mı Yâr seni öpsem olmaz mı Çaya vardım. bir uçtan bir uca içinde yatmadım üç gün. çay bulanık Eve vardım. uyanamaz oldun Keskin kamalara dayanamaz oldun * * * ĠSPARTA'DAN ÇIKTIM 548 A udin İbrahim Çilingir Ispartadan çıktım BaĢım selâmet Çivril köprüsüne gelince Koptu kıyamet Çoluğum da çocuğum da Demir Efem. Güpe gündüz artıyor benim kaderim Ağlama anam dalburuĢ kuĢak Candarmaları süngülü Abalımın cepkeni safi sırma ilikli Abalımı vuranlar on iki de Girit'li Abalım Abalım baĢı aman belâlım Abalım Abalım gözleri elâlım Yandım da efeler yandım Abalı da zeybeğe Yandım da doslar yandım Abalı da zeybeğe Ispartadan çiKtım DalburuĢ kuĢaklı Ülfet Beyin candarmaları Süngülü. sana emanet. bıçaklı ABALIMIN CEPKENĠ (Zeybek) A'asilli Nazmi İl yat .Ben yolcuyum aman Ben askerim aman Bana gönül bağlama Ali Efe çifte sarar kuĢağı SalıvermiĢ mor tokalı saçağı Biri Aydın. karakollar aldı Ali'm kırk kiĢiden bir haber aldı Uyan Ali'm uyan. yâr uyanık Yâr seni sevsem olmaz mı Yâr seni öpsem olmaz mı * * * ZEYTĠN DAĞLARI Derleı/sn Cavit Erden Zeytin dağlarında tabakam kaldı Dört yanıma baktım. üç gece Uyan Ali'm uyan. biri Konya uĢağı Ben yolcuyum aman Ben askerim aman Bana gönül bağlama * UYUN HAVALARI ÇAYA VARDIM (Zeybek) D( ile yen Cav il Erden Çaya vardım.

. yâr fidan boylu Yakarız konakları. halk arasında adı efsone kahramanına çıkmıĢ.549 OYUN HAVALARI BeĢ parmak dağından gece (aman)ben geçtim Anadan. burda sepeler Sandıkta çürümüĢ elmas küpeier.. . * * ♦ SARI ZEYBEK Sarı Zeybek inip gelir iniĢten Her yanları görünmüyor gümüĢten Haberim yok dün geceki cümbüĢten Sarı Zeybek inip gelir dereden Her yanları görünmüyor bereden Hekim napsın eyi olmaz yaradan f *) B‟i zeybek türküsünde adı (re. Eller kınalı Kollar sıvalı Sandım yosmam geliyor.. 550 ĠZMĠRĠN KAVAKLARI* İ^mir Ekrem Giiı/^r Ġzmir'in kavakları Dökülür yaprakları Bize de derler Çakıcı. zenginlerden aldığını fakirlere. türkülere girmiĢtic. * ** (1) Efeler: Bir yer adı o çevrede.. babadan. yüksek efeier Orda yağmur yağar. Eller kınalı Kollar sıvalı Sandım yosmam geliyor. 551 OYUN HAVALARI Sarı Zeybek Ģu dağlara yaslanır Yağmur yağar. Selvim senden uzun yok Yaprağında düzüm yok Kamalı da Zeybek vuruldu. yâr fidan boylu Çakıcı'ya sözüm yok. hayır iĢlerine verdiği için. yârdan (aman) vazgeçtim Yandım da efeler yandım Abalı da zeybeğe Yandım da dostlar yandım Abalı da zeybeğe * ** EFELER1 Şebinkarahisar Efeler efeler.en Oakıcı'nın asıl adı Çakırcalı Mehmet Efe‟dir. 1872-1912 yıllan arastada yaĢamıĢtır. Efelerden bir su içtim kanmadım Elli dirhem kurĢun yedim ölmedim KardaĢ bana düĢman olmuĢ bilmedim. Aydın ile Muğla bölgesinde 15 yıl hükümete karĢı durmuĢ. silâhları ıslanır Benim yârim küçücükten uslanır.

aman aman Ferayi Demirciler demir döğer tunç olur Yâr yandım aman Esmer yârim aman aman Ferayi Hop tiri lililam lilililam Aman da aman Ferayi * * * 553 OYUN HAVALARI SĠLĠFKE ZEYBEĞĠ Silifke Derleyen Cavit Erden Ah eyledin.* * * CAFER TÜRKÜSÜ (KurtuluĢ SavaĢı Türkülerinden) Alıverin sandığımdan kürkümü Ben ölürsem söylesinler türkümü Ana. Nazüli köylerindendir. Yörük Ali Efe öyle yararlıklar yapmıĢtır ki. KurtuluĢ SavaĢında. Yunanlılara karĢı yiğitçe çete savaĢı yapan kahraman Yörük Ali için yakılmıĢtır. benim al mintanım soldu mu Ben vuruldum. kızlar çeksin küreği Gülsün Ġzmir demir yolu Ģen olsun Beni yârdan ayıranlar kör olsun * * * FERAYĠ (Zeybek Oyun Havası) Ferayi'dir kızın adı Ferayi Yâr yandım aman Esmer yârim. vah eyledin Yâr. kapma kul eyledin Gelmem diye naz eyledin Öpsem olmaz mı Sevsem. dar olsun Etrafında mor sümbüllü bağ olsun Cafer öldü. vatan millet sağ olsun Kader kısmet böyle imiĢ ağalar hey Germencik ortasında toplar kuruldu Cafer Zeybek öğle sonu vuruldu Anasına akĢam üstü duyuldu Kader kısmet böyle imiĢ efeler hey * * * EVLERĠNĠN ÖNÜ 552 ġU ĠZMĠR'DEN ġu Ġzmir'den çekirdeksiz har gelir Sırmalı cepken ince bele dar gelir ġu gençlikte ölüm bana ar gelir Güisün Ġzmir demir yolu Ģen olsun Beni yârdan ayıranlar kör olsun Uzun olur gemilerin direği Ne pek olur efelerin yüreği Sen Ģöyle dur. Yörük Ali 1896 yüında doğmuĢ. düĢmanlarım duydu mu Mezarımı derin kazın. o zamanlar birçok tür- . sarsam olmaz mı * *♦ YÖRÜK ALÎ Aydın Derleyen Mustafa Kavas M. sarsam olmaz mı BaĢına bağlamıĢ astar Göster cemalin göster Alacağın bana göster Öpsem olmaz mı Sevsem. 1953‟de ölmüĢtür. Ġstiklâl Madalyası ve binbaĢı rütbesi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından mükâfatlandırılmıĢtır. Şahin Bu türkü.

.. kaması belinde Yavrum.. ġu Dalaman'ın çeĢmesi Ne hoĢ olur içmesi Yörük de Ali'yi sorarsan Efelerin ser-çeĢmesi. Cepkenimin kolları Parıldıyor pulları Yörük Ali de geliyor Açıl Aydın yolları Hey gidinin efesi. beĢ yüz yayan yürüdü Sarı Zeybek bu dünyada bir idi Yazık olsun telli doru Ģanına Eğil bir bak mor cepkenin kanma OSMAN EFE Osman'ın bindiği doru küheylan Yine mi geliyor Osman'sız bayram Gidiyom gurbet ile. kaması belinde Yavrum. Hey gidinin efesi. Ġzmir yolunda dilbere vuruldum Çıkabilsem Ģu yokuĢun baĢına GüneĢ vurmuĢ hançerimin taĢına Neler gelmiĢ genç yaĢında baĢına Silâhı elinde.. Ġzmir yolunda dilbere vuruldum * ** KEKLĠK MENCĠSĠ (Oyun Havası) Silifke Keklik olsam yuva yapsam Ben de bağlara bağlara Ben yârimi alsam kaçsam Yüce dağlara dağlara Yüce dağ baĢının vay vay Karı ben olsam vay vay Yârim çiçek olsa vay vay Arı ben olsam vay vay Yüce dağ baĢında vay vay Kar bucak bucak vay vay Yârimin belinde vay vay Tabanca bıçak vay vay * ** Derleyen Cavit Erden ı 557 - . efesi Efelerin efesi. AĢağıda verilen türküsü daha uzundur.. efesi Efelerin efesi.JJVLERĠNIN ÜNÜ 554 külerle anılmıĢtır.. Hâlâ adı bu türkülerle yurdun her yerinde anılır. Buraya en çok yaygın olan bölümleri alınmıĢtır... ** OYUN HAVALARI SARI ZEYBEK Sarı Zeybek Ģu dağlara yaslanır Yağmur yağar silâhları ıslanır Deli gönül bir gün olur uslanır Yazık olsun telli doru Ģanına Eğil bir bak mor cepkenin kanına ġu dağları kara duman bürüdü Üç yüz atlı. taĢ ol da dayan Süpürün hanları Osman geliyor Dağların serdarı aslan geliyor Çıkar çıkar parmaklıktan bakarım Konya seni ateĢlere yakarım Bir gün olur ben buradan çıkarım Süpürün hanları Osman geliyor Dağların serdarı aslan geliyor 556 ĠZMĠR YOLUNDA Uzun olur (aman) efelerin bıçağı BeĢ yüz dirhem ġam Trablus kuĢağı Yaman olur Ģu Ġzmir'in uĢağı Silâhı elinde. efesi Efelerin efesi. ġu Dalaman‟dan geçtin mi? Soğuk sular içtin mi? Efelerin içinde Yörük Ali'yi seçtin mi ? Hey gidinin efesi .

davetim var benim Herkes kesesinden yesin içsin Saltanatım var benim Aslı yok yaylasında Bin beĢ yüz koyunum var benim Hey hey kekliğim hey Kekliği düz ovada avlayalım Kanadını çam dalına bağlayalım ġıkıdık mıkıdık. | Silifke Cavit Erden Açıl ey ömrümün varı. nerden gelirsin Silifke kalesinden Ne gezersin Açlık belâsından Nerde yattın Beyin konağında Ne vardı kupkuru yerde Hey kekliğim hey Kekliği düz ovada avlayalım Kanadını çam dalına bağlayalım ġıkıdık mıkıdık. sinen görünsün EĢim eĢim gel gel Uğrun uğrun gel gel Can yoldaĢım vay (»YUN HAVALARI SĠLĠFKENıN YOĞURDU (Oyun) Derleyen Cav it Erden Silifkenin yoğurdu Ah seni kimler doğurdu Seni doğuran ana Balinan mı yoğurdu BeĢĢiği çamdan Yuvarlanırverdi damdan KeĢke sevmez olaydım Usandırdın bu candan Bağa girdim üzüme Ah çubuk battı gözüme Çubuk seni keserim Yâr göründü gözüme BeĢĢiği çamdan Yuvarlanırverdi damdan KeĢke sevmez olaydım Usandırdı bu candan Kale kaleye bakar Ah kaleden kanlar akar Delikanlı dururken ihtiyara kim bakar BeĢĢiği çamdan Yuvarlanırverdi damdan KeĢke sevmez olaydım Usandırdı bu candan EVLERINÎN ÖNÜ . bâdı sabah olmadan Has bahçenin gönce gülü sararıp da solmadan EĢim eĢim gel gel Uğrun uğrun gel gel Can yoldaĢım vay Güzeller güzeller nerde gezerler Nerde düğün orda bayram seyran ederler EĢim eĢim gel gel Uğrun uğrun gel gel Can yoldaĢım vay Yürü dilber yürü saçın sürünsün Aç beyaz gerdanı. Ģıkıdık mıkıdık oynayalım Yâr yâr Buyurun arkadaĢlar.OYUN HAVALARI KEKLĠK (Oyun) Derleyen Cavit Erden Yâr y?r. Ģıkıdık mıkıdık oynayalım * * S 558 SĠLĠFKE SALLAMASI (Oyun Havası) Derleyen.

?w> .. Jjfl . Saf ev! Türk devleti zamanında çok kez doğu illerimizi ellerine geçirirlerdi. .• ... f/3<î 562 SĠLĠFKENĠN KOġMASI Derleyen . buzulaĢır bayları Allı gelin koç yiğidin yaylağı Gelinden usanmıĢ.:» • A '■** * •• ' ■■ * '*** OYUN HAVALARI ATA BĠNESĠM GELDĠ (Zeybek Türküsü}. vati gibi yflksek mevki sahiplerine Han adı verilirdi eskiden. KaĢını |Ģ. Tatyan da o zaman Erzurum yöresinde önemli bir kale idi. salım geçerse Atıver yazmanı salım üstüne Haydi haydi aman desinler . hu türkü 250 yıllıktır denebilir. yaram var benim Haydi haydi atlı geliyor '.*«. . Bu bilgilere göre. kız ister gönül * BAHÇEYE GEL BAHÇEYE Grdu Bahçeye gel bahçeye Kuru fındık bulgrsun Alacaksan al beni Sonra piĢman olursun 561 OYUN HAVALARI Haydi yavrum oymaktan Yâr gelir oynamaktan Parmaklan ağrımıĢ Zil çalıp oynamaktan Fındık dalda tekleme Kız saçların ekteme Gidiyorum Ordu'dan Gelir diye bekleme Boz Tepe ye çıkmalı Bu Ordu'ya bakmalı Böyle güzel kızları Saz çalıp oynatmalı TATYAN (Kadın Oyun Havası) E t surum Burç üstüne bayrakları diktiler O zaman da Cafer Han'ı vurdular1 Adi deyli deyli deyli Al hançeri vur sineme Gör içinde neler var Adi deyli deyli deyli * (1) Cafer Han: Ġran‟da Türk komutan. ■:l\ . gozune baygın desinler. ġu kıeın gamzeleri tatlı geliyor Bahçenize afc'güJ-ektim biterse Benim vadem<senden evvel yeterse Eviniz önündeft. . b'rlmem gönül yarası Bir dost yaraladı. . Silifke CavU Erim Kalktım geldim ince kumdan furmadan Elâ gözler gel gel eder durmadan Benim yârim yıeni gelmiĢ yayladan HoĢ geldine varamadım ağlarım haydi Haydi haydi atamaz oldum Silifke'nin poyrazından yatamaz oldum AkĢamınan ikindinin arası Yaktı beni kaĢlarının karası ■ * „ Bilmem hançer. seni tüterler Tüterler de dar kafese katerler Yağar yağmur.YAYLA YOLLARI (Oyun) Silifke AĢıp aĢıp gider yaylanın yolu Sehile dayanmaz dağların gülü Gayet güzel olsa yiğidin yâri O da gelir bin bir iki naz ile Yayla yollarında göç kater kater Öğründen ayrılmıĢ bir palaz öter Ötme palaz ötme. Ata binesim geldi hoydahdah Köye gidesim geldi hoydahdah Kara . ıĢılar sayları Eli göçmüĢ.

gözler Çobanın hamamıdır — Kızım kızım. kız beyaz haydahdah Cebe baktım. dilleren kurban ana Ben gitmezem çobana Çobanın davarı çok Saydırır onu bana Yüksek yüksek tepeler Çobanın ayvanıdır Soğuk sular. dilleren kurban ana Ben gitmezem attara Attarın boncuğu çok Düzdürür onu bana . edalı kızım Seni bir çoban ister — Ana ana. > Bağa girdim yalınız haydahdah Göze battı çalınız hoydahdah Gelin köyden geliyor hoydahdah Hep oturup çalınız haydahdah (Her mısra ikiĢer kere) * * * BAHRĠYE ÇĠFTETELLĠSĠ (Oyun Havası) Kadifeden kesesi Kahveden gelir sesi OturmuĢ kumar oynar Ciğerimin köĢesi Haydi yallah üsküdara yolla Yolla yolla yâr yolla 564 Kadife yasdığım yok Odana basdığım yok Kitaba el basarım Senden baĢka dostum yok Haydi yallah üsküdara yolla Yolla yolla yâr yolla * * * ÇAKICI TÜRKÜSÜ (Oyun Havası) (Ünlü eĢkiya Çakırcalı için söylenmiĢtir. ben kuzu Yâr fidan boylum Kaçıralım Ģu kızı Boz kayadan aĢtılar Çalıya da martin asdtlar Çakırcalıyı görünce Yâr fidan boylum Zaptiyeler kaçtılar 565 OYUN HAVALARI SÜPÜRGESĠ YONCADAN (Oyun Havası) Çankırı Süpürgesi yoncadan Gayet beli inceden Ben seni esirgerim Yerdeki karıncadan Yârim ĢaĢırttın beni AĢka düĢürdün beni Hanım AyĢem bize gel Allar gey de taze gel Dilerim kocan ölsün Yârsız kal da bize gel Aman mavilim aman Aman Ģekerim yavru Gidin bulutlar gidin Yârime selâm edin Yârim uykuda ise Uykusun haram edin Aman mavilim aman Aman Ģekerim aman Hanım akĢam bize gel Allar gey de taze gel Furun üstünde kürek Gene ah etti yürek Her dertlere dayandım Buna dayanmaz yürek ♦ ÇOBAN BARI Krzurum — Kızım kızım.gözlü yarimi haydahdah Yine göresim geldi haydahdah İstanbul Aya baktım ay ayaz haydahdah Kıza baktım. para az hoydahdah O kız bize yaramaz haydahdah .) Münir Efe ÖdemiĢ kavakları Dökülür yaprakları Bize derler Çakıcı Yâr fidan boylum Yakarız konakları Köprü altında kuzu Tırnakları kırmızı Sen koyun ol. savdalı kızım Seni bir attar ister t Vereyim ona — Ana ana.

huydan olur Arap atlar taydan olur Bu güzellik soydan olur Ah güzele.Attar karanfili satar Kokusu dostu tutar Benim yârim çok güzel Attarlara kim bakar * ** OYUN HAVALARI DELLOV (Oyun Havası) Derleyen Suat Iştklt Eurzurum'dan Kemah'tan Delloy delloy delloy can Yâr gelir oynamaktan Delloy delloy delloy can Kızın parmağı ĢiĢmiĢ Delloy delloy delloy can Tef çalıp oynamaktan Delloy delloy delloy can Erzurum iki yoldur Delloy delloy delloy can Biri sağ biri soldur Delloy delloy delloy can Kız Allahı seversen ' Delloy delloy delloy can Ne sağ et. vah güzele Yalvaram Ģol güzele YakıĢır allar güzele Evlerinin önü mersin Mevlâm seni bana versin AkĢama kalmasın gelsin Ah güzele. vah güzele Yalvarırım Ģol güzele YakıĢır allar güzele * ** 569 OYUN HAVALARI KALENĠN ARDINDA (Oyun Havası) Çankırı Kalenin ardında ekerler darı Ekerler biçerler. ne de öldür Erzurum ovasında Delloy delloy delloy can Gül açar yaylasında Delloy delloy delloy can Kız yanağın al olmuĢ Delloy delloy delloy can Güzeller arasında Delloy dellöy delloy can EVLERĠNĠN ÖNt) HAYDAN OLUR (Oyun Havası) Çankvr\ Haydan olur. Ģerbet içirdim Ah ile vah ile ömür geçirdim Yâr bana yareler açtı neyleyim Yolum bir yolsuza düĢtü neyleyim Kalenin ardında taĢ ben olayım Kömür göz üstüne kaĢ ben olayım Yalınız yatana eĢ ben olayım Yâr bana yareler açtı nideyim Yolum bir yolsuza düĢtü nideyim Kalenin ardında kuĢ yuva yapar Yuvanın içine yılanlar akar Yâr beni bırakmıĢ yad ele bakar Yâr bana yareler açtı neyleyim Yolum bir yolsuza düĢtü neyleyim * * * . ederler kârı Elimden aldırdım gül yüzlü yâri Yâr bana yareler açtı nideyim Yolum bir yolsuza düĢtü nideyim Kaleden kaleye Ģahin uçurdum Yâre Ģeker ezdim. vah güzele Yalvarırım Ģol güzele YakıĢır allar güzele Güzeller güzele uygun Çirkinler Cide'ye sürgün Yakasından tutsam bir gün Ah güzele.

bora olur. elbet bir gün yaz olur Bağdat yolu hor göründü göründü Gurbet bana dar göründü göründü AYDIN ZEYBEK OYUNU Çankırı Zeybek misin. tatlı ca. köĢelerde adam var Seni benden.5 ÇANKIRI ZEYBEK TÜRKÜSÜ Alıverin feracemi geyeyim Geyeyim de mahkemeye varayım Sen Ģöyle dur. yo! uğradır hancıya Bel bağlama kahpe olana kancığa • Benden selâm söylen küçük bacıya Ağlayı ağlayı yüreğime kan doldu Siyah kâkül al yanakta ben oldu Atımı bağladım nar ağacına Perçemim dolaĢtı gül ağacına Sen gidersen dayanamam acına Ağlayı ağlayı yüreğime kan doldu Siyah kâkül al yanakta ben oldu * ** 571 OYUN HAVALARI MENDĠL (Kadın Oyun Havası) frsurum Derleyen Suat Işıklı Mendilimde kiĢmiĢ ile badem var Usul söyle. beni senden eden var Tipi olur. elbet bir gün yaz olur Bağdat yolu hor göründü göründü Gurbet bana dar göründü göründü Baltayı vurdum bayıra Su bağladım çayıra Ben giderim gurbet ele Seni Mevlâm kayıra Tipi olur. el sözüne uyacak EVLERÎNÎN ÖNÜ Cıgarası elinde Kuburları belinde Çankırı'nın içinde Ben bir yâre vuruldum MeĢelidir. ben al karvlar saçayım Ağlayı ağlayı yüreğime kan doldu Siyah kâkül aJ yanakta ben oldu Çalılıkta çırpıJıkta evim var Eğri fesli bir yosmaya meylim var Benim senden baĢka daha kimim var Ağlayı ağlayı yüreğime kan doldu Siyah kâkül al yanakta ben oldu Yoldan gider. bora olur.nra kıyacak Cahil misin. Zeybek donu geyecek Katil misin. mor feracem yaĢmağı Alıverin martinimi açayım Açayım da karlı dağa kaçayım Sen Ģöyle dur. ben davamı göreyim Al feracem. karĢı dağlar meĢeli Üç gün oldu yârdan ayrı düĢeli Ak gerdanda çifte benler döĢeli Cıgarası elinde Kuburları betinde Çankırı'nın içinde Ben bir yâre vuruldum Kar mı yağmıĢ Kütahya'nın dağına AteĢ düĢmüĢ Ģalvarının bağına Cıgarası elinde Kuburları belinde Çankırı'nın içinde Ben bir yâre vuruldum Silindi mi maĢrapamın kalayı Bozuldu mu Zeybeklerin alayı ġu güzeli kandırmanın kolayı Cıgarası elinde Kuburları belinde Çankırı'nın içinde Ben bir yâre vuruldum * ** OYUN HAVALARI DAMA BULGUR SERERLER (Oyun Havası) Dama bulgur sererler Çıkma boyun görerler Saçın ibriĢim teli .

bayılayazdım Ay AyĢem. menevĢem Böylece olalım. menevĢem Böylece olalım her akĢam Harman yeri süpürdüm BağdaĢ kurdum oturdum Ne darıldın hey ana SarhoĢ keyfi yetirdim Ay AyĢem. . menevĢem Böylece olalım her akĢam EVLERÎNÎN ÖNÜ 576 ÇIKTIM ĠĞDENĠN DALINA (Oyun Havası) Afyon Derleyen j Osman Attita Çıktım iğdenin dalma Dal kırtlıverdi. gadan alam . aman aman Oturdum yârin . kölelerin olam i s • ' Al ata sarı kolan Leyli de kurbanın olam Nasıl da askere gider Taze de niĢanlı olan t • Ah Ali'm.her akĢam . aman aman Afyon‟un yoğurdu Seni kimler doğurdu Seni doğuran ana Kaymakla mı yoğurdtHey hey Çıktım iğdenin dalına ■iğdesini yemeğe. i • ■ Harmana kuyu kazdım Hem okudum. gadan belân alam > ■ Yâr olam. menevĢem Böylece olalım her akĢam Harman yeri yarıldı Anam bana darıldı Ne darıldın hey anam El oğludur. aman aman Oturdum yârin dizine Yâr darılıverdi.s Yâr olam. aman aman Afyon'un yoğurdu Seni kimler doğurdu Seni doğuran ana Balinan mı yoğurdu Hey hey iğde dalı gevrek olur Basmaya gelmez. sanldı Ay AyĢem.Sırmayınan örerler Bulguru kaynaçtırlar Sergide kurudurlar Bizde âdet böyledir Güzeli oynadırlar Dama çıkma kaĢa çık Arpalar kara kılçık Eğer meyıin «ar ise Al bohçanı yoia çık Dama kurdum çatmayı Çağır gelsin Fatma'yı Anandan mı öğrendim Yorgandan kol atmayı Kutuda fıstiK yağı Kemer kuĢak beîbağı ġeftaliden nolacak Çözülsün uçkur bağı * AĞ DEVEYĠ DÜZDE GÖRDÜM Ağ deveyi düzde de gördüm Sürmeyi gözde de gördüm On iki gelin sevdim Cilveyi kızda da gördüm Ah Ali'm. kölelerin olam Ağ devem düzde de kaldı Yüküm Tercan'da kaldı Oğlanı kan bürümüĢ Meylim o tozda da kaldı Ah Ali'm. hem yazdım Ak göbeğin altına DüĢtüm. gadan alam Yâr olam. yaĢ yeri YavaĢ yürü. hoĢ yürü Ak gerdanın altında Otuz iki diĢ yeri Ay AyĢem. kölelerin olam OYUN HAVALARI HARMAN YERĠ (Kadın Oyun Havası) Derleyen Osman AttilA' Harman yeri. aman aman Elin oğlu Ģaddak olur Küsmeye gelmez.

dizine lallerimi demeye. gözler elâ Üveyk gözlere ben yandım aman ġu dağın baĢında bir top kar idim Yağmur yağdı. ben nergizi Ġt ** y Derleyen Suat OYUN HAVALARI KÖROĞLU BARI Köroğlu'nun kör bıçağı Ayvaz yiğitler koçağı Ayvaz‟ın gümüĢ bıçağı Yerde sürünür saçağı Kır Ayvaz'ım kır Vur Ayvaz'ım vur Derya kenarında biter kamıĢlar Uzanır uzanır vermez yemiĢler Sarı lira ile beyaz kuruĢlar Say Ayvaz'ım say Ver Ayvaz'ım ver * * * ZEYBEK OYUN HAVASI Yalçın Özsöy . Çıkalım dağlar baĢına Sen gül topla. ben nergizi Türkmen kızı çayda gezer TaĢı da kaymıĢ ayağını ezer Hele hele hey Türkmen kızn Sen allar gey. dizini ovalar Hele hele hey Türkmen kızr Sen allar gey. güneĢ vurdu eridim aman Aman aman sürmelim aman Evvel yârin sevgilisi ben idim Simdi uzaklardan bakan ben oldum aman Aman aman sürmelim aman * ** f/37 TÜRKMEN KIZ) (Oyun Havası) Erzurum Türkmen kızı inek sağar ineği de vurmuĢ. kalmadı dağların karı aman Aman aman sürmelim aman Günde on beĢ kere gördüğüm yâri Aylar yıllar var ki göremez oldum aman Aman aman sürmelim aman Hey kaĢlar kara. ben kırmızı Çıkalım dağlar baĢına Sen gül topla. ömrümün varı Eridi. ben kırmızı Çıkalım dağlar baĢına Sen gül topla. aman aman OYUN HAVALARI Afyon'un yoğurdu Seni kimler doğurdu Seni doğuran ana Balinan mı yoğurdu t* * YÜRÜ DĠLBER YÜRÜ Yürü dilber yürü. ben kırmızı. ben nergizi Türkmen kızı ütü yapar ütüyü de vurmuĢ elini yakar Hele hele hey Türkmen kızt Sen allar gey.

bir sağı gözler Yâreli vay yâreli Olmayınca yâr eli Eller beyaz giyinmiĢ Sen geymiĢim kareli Vay vay vay aman Ben geymiĢim kareli OYUN HAVALARI Dalında gül kırmızı Yârin karadır gözü Yiğit malı neylesin Verin sevdiği kızı Yâr yâr yâr aman Verin sevdiği kızı * * * HOP CĠLVELĠ PeĢkir çektim direkten Bir of çektim yürekten Benim derdim dert değil Hekim gelsin Firenk‟ten Hop cilveli cilveli KaĢlar. hayranın olam Memmi Memmi.rgen kıza yalvarması güç imiĢ atlı tatlı konuĢalım sevdiğim Bingöl yaylasında yâr yâr oy BuluĢalım sevdiğim Yâr sevdiğim oy Güzelin çevresi hindidir hindi Bu güzellik sana Mevlâdan indi Sevilme çağların Ģimdidir Ģimdi Sarılalım. menekĢe tak güzel Ben yolundan geçerken Pencereden bak güzel Yâr yâr yâr aman Pencereden bak güzel Bu gözler. bir sağı gözler Yâr yâr yâr aman VarmıĢ.Ardıçtandır kuyuların kovası Suya koyvermiyor da kızın. bağı gözler Avcılar dağı gözler Yâr bizi yaraladı VarmıĢ. koklaĢalım sevdiğim Bingöl yaylasında yâr yâr oy BuluĢalım sevdiğim Yâr sevdiğim oy * * * 583 OYUN HAVALARI Bitlis DĠDEBAN ÜSTÜNDEYĠM (Kadın Oyunu) Niyazı Dideban üstündeyim Memmi Dal boyun kasdındayım Erenler dua edin Ben murad üstündeyim Memmi. gâvur anası Ne ettim de aldandım. kurbanın olam Memmi Memmi. gözler sürmeli PeĢkir asdım sicime Güvenme el piçine Yâr üstüne yâr sevmiĢ O da gider gücüme Hop cilveli cilveli KaĢlar.Ģal kuĢağı Alay kalkmıĢ gidiyor Hepsi Bitlis uĢağı Memmi. yessirin olam Memmi . hayranın olam Memmi Memmi. oynaĢalım sevdiğim Bingöl yaylasında yâr yâr oy BuluĢalım sevdiğim Yâr sevdiğim oy Sarı gül ağacının dalı yerde Kimse uğramasın ben gibi derde Ayın doğup günün indiği yerde Sarılalım. yessirin olam Memmi Gök meydan baĢ aĢağı Belinde . aman Allahından bulası Dolandım dağları kar bulamadım Halime münasip yâr bulamadım Uzun olur kuyuların zenciri Kıymatlı olur AĢalının inciri Salıverin oğlanların gencini Dolandım dağları kar parça parça AĢalım geliyor el çırpa çırpa BĠR SU GĠBĠ (Kadın Oyun Havası) Bir su gibi ak güzel Gül. kurbanın olam Memmi Memmi. gözler sürmeli ~—■ EVLERĠNĠN ÖNÜ YAYLA TÜRKÜSÜ ^öne döne değirmenim tunç imiĢ /ana yana kara bağrım incimiĢ ~.

nininay yaptırdım Çifte de lamba yaktırdım Kız seni gelecek diye Yollara halılar çaktırdım 8elahattin _____ 585 OYUN HAVALARI Çoruh TÜRKMEN GÜZELĠ Kaleden kaleye Ģahin uçurdum Ah ile vah ile ömrüm geçirdim Ben yâre Ģekerli Ģerbet içirdim Öyl'olur. hayranın olam Memmi Memmi. kurbanın olam Memmi Memmi. böylolur Türkmen güzeli Edâsı çok olur Türkmen güzeli Kalenin burcuna taĢ ben olaydım Elâ göz üstüne kaĢ ben olaydım Yalınız yatana eĢ ben olaydım Öyl'olur. bostana gel Zülüfün destele gel Evin izin vermezse Yalandan hastalan gel 587 OYUN HAVALARI 8*cas Bayburt BĠCO (Oyun havası) . böyl'olur Türkmen güzeli Eüâsı çok olur Türkmen güzeli Kapının önünden gelir geçersin Karanfil kokulu tütün içersin Ne candan seversin ne vazgeçersin Öyl'olur. böyl'olur Türkmen güzeli Edâsı çok olur Türkmen güzeli * DEREDE DEĞĠRMEN (Düz Horon) Cafer HoronogHt Derede de girmenim nazlı yâr Kınalıdır kaĢları nazlı yâr Yakına gel yakına gel sevdiğim Öpeyim kalem kaĢların sevdiğim 586 Bitlis Yaylanın çimeninde nazlı yâr Ben böyle değildim nazlı yâr Ben biridim bıridim sevdiğim Sevdalıktan eridim sevdiğim indim dere ırmağa nazlı yâr Zeytin dalı kırmağa nazlı yâr Geldim seni almağa sevdiğim BaĢladın ağlamağa sevdiğim OYNAMA YORULURSUN (Kadın Oyunu) Niyazi Ateşli Oynama yorulursun Civansın kırılırsın Sen bir dünya güzeli Her yerde bulunmazsın Bağa gel. yessirin olam Memmi HACERĠM Çankırı Merdiven altında bir lira buldum Hoppala güzelim ben buldum Sürmeli Hacerim dost buldum Nininay. nininay yaptırdım Çifte de lamba yaktırdım Kız seni gelecek diye Yollara halılar çaktırdım Evlerinin önü taĢlık değil mi Salla kâkülünü gençlik değil mi Cebine koyduğum harçlık değil mi Nininay. nininay yaptırdım Çifte de lamba yaktırdım Kız seni gelecek diye Yotlara halılar çaktırdım KarĢı karĢı yaptıralım hanları Dağıtalım kasaveti gamları Doldur doldur ver içelim demleri Nininay.Bağa gel boyun görem Kolçaklı kolun görem Aramız derya deniz Yâr seni nerde görem Ateşli Memmi.

gidek bize Çimenli bahçede ne salınırsın El etmem. hopla Bico hey BAYBURT'UN ĠNCE YOLU (Bar Havası) Seyfettin Sığmaz Bayburtun ince yolunda (yolunda) Bir alma buldum dalında (dalında) Alma benim hayalımda (halımda) Dön sinem Bağdattan görüldü (görüldü! Oy dirildi dirildi kumrum (dirildi) 588 EMMĠMĠN KIZI (Bar Havası) Nevzat Karapplat Bir ay doğar Pasin'den (emmimin kızı) Ay bulut arasından (ben nedem oy) Öyle bir yâr sevmiĢem (emmimin kızı) Katmer gülün hasından (ben nedem oy) Bir ay doğar kenarsız (hoppala bala) Yâr vefasız. hopla Bico hey Bico‟nun ellerinde Çimeydim göllerinde Dalla Bico. gel bize gidek AçılmıĢ gülleri al bize gidek Yaz bahar ayları çağlayıp gider Köpükler üstüne bağlayıp gider Yârinden ayrılan ağlayıp gider . göz etmem. gel canım gel. gel canım gel. Ali Tor Kuzu Köyü Yaz bahar suları bulanık akar Evrilir çevrilir bendini yıkar Yâr senin bakıĢın adamı yakar Gel yârim. gidek o>e AçılmıĢ gülleri der. gel canım. ne alınırsın Gel hanım. ben arsız (ben nedem oy) Böylece ah çekerim (emmimin kızı) Halin kime yanarsız (ben nedem oy) ġENKAYA (Bar Havası) Şeref Malkoç Çimenli bahçede bulgur eliyor Kendi görünmüyor. gidek bize 589 OYUN HAVALARI HÜRÜNÜ YAVRUM Jielkit Bedri Öztürk Hürünü yavrum hürünü Öldüm sürünü sürünü Takıver zilin birini Dönüver meydan Ģenindir Delindi bağrım delindi Göründü seyran göründü Hecini yavrum hecini Yaylada gördüm göçünü Takıver zilin üçünü Dönüver meydan Ģenindir Delindi bağrım delindi Göründü seyran göründü Kalkalım kalkalım (gel gel) Gerdana altın takalım Kalk oyna meydan Ģenindir Varsa da kemlik benimdir Delindi bağrım delindi Göründü seyran göründü 590 YAZ BAHAR SULARI (Halay) Sivas İmralt M. dahara Bico Oyna Bico.Bico nerden geliyon Harmanlıktan aĢĢağı Dalla Bico. dahara Bico Oyna Bico. gidek bize AçılmıĢ gülleri der. sesi geliyor Gel hanım.

gelmedi selvi çınarım Yârimden ayrıldım. gel canım. kıymetimi bilmeze düĢtüm Akan sular. yeni nar Küsme bana nazlı yâr Hey güzel güzel güzel güzel han Sen küsersen ben küsmem Senden baĢka kimim var Hey güzel güzel güzel güzel han OYUN HAVALARI YONCALAR Gidersen uğur olsun Gök çimen yolun olsun Eğer benden dönersen Ezrail boynun vursun Yoncalar yoncalar yoncalar Sallansın beli inceler Koynundaki gül goncalar Kaleden indim bu gün Elimde altın güğüm Ana beni evlendir istemem düğün müğün Yoncalar yoncalar yoncalar Sallansın beli inceler Koynundaki gül goncalar Kaleden indim düze Su bağladım nergize Ana ben vurulmuĢum Bir ala gözlü kıza Yoncalar yoncalar yoncalar Sallansın beli inceler Koynundaki gül goncalar f/38 . gel bize gidek AçılmıĢ gülleri der bize gidek 591 OYUN HAVALARI ■Giresun HALAY Ben de Haydarlı'dan beri gelirim Kul olur da kapınızda ölürüm Üç günden sonra da nikâh olurum Akan sular. GÜZEL (Halay) Ijenkötj indim çayır biçmeye güzelhan Eğildim su içmeye yâr amman Hey güzel güzel güzel güzel han Dediler yâr geliyor Kanat verdim uçmaya Hey güzel güzel güzel güzel han Eski ayva. gel eğleni eğleni yâr CoĢkun sular. gel dolanı dolanı yâr GümüĢ güğümlerde kaynadım coĢtum Kendi yığımınan kavruldum. gel eğleni eğleni yâr CoĢkun sular. piĢtim Kadrimi. gel dolanı dolanı yâr Âğacın çürüğü özünden olur Yâr için ağlayan gözünden olur Yiğidin kötüsü sözünden olur Akan sular. ona yanarım Gel yârim. gel canım. gel dolanı dolanı yâr OY MĠRALAY MĠRALAY îsmail Doğan Oy miralay miralay Ar.kerin alay alay Al kızları askere Askerlik olsun kolay EVLERĠNĠN ÖNÜ Bun baĢıma koyamam Miralayın fesini iĢittikçe duramam Nazlı yârin sesini Ustam nasıl kondurdun TaĢ baĢına binayı Zinaan ettin baĢıma Ha bu yalan dünyayı HEY GÜZEL.Gel yârim. gel bize gidek AçılmıĢ gülleri al bize gidek Evleri önünde akan pınarım Nerede. gel eğleni eğleni yâr CoĢkun sular.

c^nım Fatma. Derleyen Ferruh Ar sunar Çaya indim ağlarım Gülü deste bağlarım O gülün birin bana Birin yâra yollarım Uy anoĢ anoĢ anoĢ Ağzı Ģeker. topla da gel Kapıları kalındır KardeĢleri zalimdir Zalim olsa ne yapar Fatma benim matımdır Aman Fatma. dili hoĢ Uy anoĢ için için Ölürem senin için Çay içinde çakıl daĢ Kara gözler. topla da gel * HEY GÜZELLER Dursun Şahin Hey güzeller güzeller Gerdana gül dizerler Gelin kızlar oynıyah Bu horona doymıyah Sonradan gelenleri Ġçimize koymıyah Hey güzeller güzeller Gerdana güldizerjer KarĢıda kavun yerler Biz de varsak ne derler Otursak bile yesek ġu Ģunu sevmiĢ derler Hey güzeller güzeller Gerdana gül dizerler EVLERĠNĠN UKlı 593 Gaziantep ANOġ (Halay türküsü'. hopla da gal Al fistan.net Akça Kapıları katıran Haydi de Fatma beni batıran Fatma değil anası Haydi de beni aĢka düĢüren 595 OYUN HAVALARI İmranlı Aman Fatma. mor fistan. ben gördümüdü Al gel oğlan çemberimi Çemberimi çaldım taĢa Yazılanlar gelir baĢa Sevdiceğim binler ysĢa Al gel oğlan çemberimi Çemberimin ucu boncuk Benim yârim gütboncuk Cebi boĢ. göğsü cincik Al gel oğlan çemberimi Çemberimin ucu oya Saramadım doya doya Mail oldum uzun boya Al gel oğlan çemberimi KAPILARI KATIRAN Niğde Aksaray Âşık M eh. hopla da ge Al fistan. kara kaĢ Ben yârimden ayrıldım Gözlerimden akar yaĢ Uy anoĢ anoĢ anoĢ Ağzı seker. canım Fatma. dili hoĢ Uy anoĢ için için Ölürem senin için Çay aĢağı düz gider Bir kınalı kız gider Sandım yolun ĢaĢırmıĢ inĢallah bize gider Uy anoĢ anoĢ anoĢ Ağzı Ģeker. mor fistan. dili hoĢ Uy anoĢ için için Ölürem senin için 597 OYUN HAVALARI ENTARĠSĠ PEMBEDEN .594 ÇEMBER (Halay) Sivas Çemberimi yudumudu Gül dalına kodumudu Sen aldın.

m iniler (aman iniler aman) Gurbetteki yârimin Kulakları çiniler (yandım çiniler) Ben sana gelme dedim s AkĢama kalma dedim Koca kapı dururken Bacadan inme -dedim Portakalım. vay güzelim Yola gidelim yola O beyaz kollarını Dola boynuma dola Deniz üstünde Ģamdan Yârim bakıyor camdan Alacaksan al beni Ben de bıktım bu candan Vay sürmelim.n&n) Yârim bana darılmıĢ Ağular mı içeyim (yandım içeyim) Ben sana gelme dedim AkĢ. kız döne Gelin olduğum gece Oynarım döne döne Gel sarılalım yatalım Zümrüt gibi çimene ġu dere derin dere Suları serin dere Kız Allahtan bulasın Soktun beni bu derde Oğlan döne. kız döne Gelin olduğum gece Oynarım döne döne Gel sarılalım yatalım Zümrüt gibi çimene Kara tavuk tepeli Kulakları küpeli Evlenmeyin bekârlar ġimdi kızlar Ģüpheli Oğlan döne. çiçeğim Yol verin ki geçeyim (aman geçeyim a.M usu Koç AH Kıra? Entarisi pembeden Nikâh oldu gitmeden Dünyada yaktın beni On beĢime girmeden Vay sürmelim. kız döne Gelin olduğum gece Oynarım döne döne Gel sarılalım yatalım Zümrüt gibi çimene OYUN HAVALARI .ama kalma dedim Koca kapı dururken Bacadan inme dedim OYUN HAVALARI M ADI M AH Rütseyin Arslan Madımah bitti mola Yolları tuttu mola Elâ gözlü nazlı yâr Beni unuttu moia Ah madımah madımah Yâr madımah madımah Dön de bir yol geri bah Madımayın alları Duttu mola yollan Hiç aklımdan çık-mıyor Yârin tatlı dilleri Ah madımah madımah Yâr madımah madımah Dön de bir yol geri bah Madımah kurutmadım Yâr seni unutmadım Hatırını saydım da Üstüne yâr tutmadım Ah madımah madımah Yâr madımah madımah Dön de bir yol geri bah EVLERĠNĠN ONU DÖNE DÖNE ġu derenin uzunu Kıramadım buzunu Aldım ÇerkeĢ kızını Çekemedim nazını Oğlan döne. vay güzelim Yola g*delim yola O beyaz kollarını Dola boynuma dola Karpuz kestim yiyen yok Halin nedir diyen yok Dün gece yâri gördüm Gözün aydın diyen yok Vay sürmelim. vay güzelim Yola gidelim yola O beyaz kollarını Dola boynuma dola 598 TEKE ZORTLATMASI Tepeli Unsan Ispanaktan ezel çıkar merdeme Zülüfleri tel tel etmiĢ dökmüĢ gerdene Ben sana gelme dedim AkĢama kalma dedim Koca kapı dururken Bacadan inme dedim Iraftaki siniler inim in.

S A M A H AleVİ Anadolu °»u" Salınarak gelen benim efendim Gel böyle. baba Aman Döne Döne Gelin mi oldun gene Gelin olduğun gece Oynarsın döne döne <f ġu dağların bayırı Döne kahve kavırı (r) Kaynanamın gâvırı Canı candan ayırı (r) Aman Döne Döne Gelin mi oldun gene Gelin olduğun gece Oynarsın . salınma göz değer sana Al yeĢil kuĢan da kara bağlama Belki düĢmanlardan söz değer sana Yâr yâr yâr yâr Hop nenni nenni de nenni Yâr nenni nenni de nenni Dost nenni nenni de nenni Bas nenni nenni de nenni Sabahtan yârimi gördüm Gelir salını salını Selâm verdim selâm aldı Bağrım delini delini Hop nenni nenni de nenni Yâr nenni nenni de nenni Dost nenni nenni de nenni Bas nenni nenni de nenni Yürü güzel yürü kimin yârisin ġu hasta gönlümün Ģifakârısın Yücelerden yüce kırklar dağısın Sabahın güneĢi tez değer sana Yâr yâr yâr yâr yâr yâr Hop nenni nenni de nenni Yâr nenni nenni de nenni Dost nenni nenni de nenni Bas nenni nenni de nenni ALTIN YÜZÜK VAR BENĠM Karadeniz Altın yüzük var benim aman Parmağıma dar benim Güzellerin içinde amarv Kömür gözlü yâr benim Hop ninnayı ninnayı aman Gel oynayı oynayı Altın yüzük yaptırdım aman Kuyum ustalarına Accp ilâç olur mu aman Gönül hastalarına Hop ninnayı ninnayı anr>3n Gel oynayı oynavı Altını bozdurayım aman Gerdana dizdireyim. Elma armut değilsin aman Cebimde gezdireyim Hop ninnayı ninnayı aman Gel oynayı oynavı 603 fjuhut OYUN HAVALARI ENTARĠSĠ ALA BENZĠYOR İbrahim Şenbeba Enterasi ala benziyor ġeftalisi bala benziyor Kokulmadık güle benziyor Olamaz mı çâre. gülü Ģanlıdır Eli kamalı delikanlıdır Entarisi al basmadan Kalk gidelim kol basmadan Ayrılamam o yosmadan Olamaz mı çâre. gülü Ģanlıdır Eli kamalı delikanlıdır DÖNE GELĠN tjuhut Döne suya gidiyor Tıngır mıngır ediyor Biraz parlak görünce Yârı canı gidiyor Aman Döne Döne Gelin mi oldun gene Gelin olduğun gece Oynarsın döne döne Gökte uçar akbaba Kanadını dök baba Kızın gönlü olunca Ne yapar ana. gülü Ģanlıdır Eli kamalı delikanlıdır Entarisi mavi boya Saramadım doya doya Olamaz mı çâre. gülü Ģanlıdır Eli kamalı delikanlıdır Entarinin yeĢili Ben kaybettim eĢimi Al bu mendil sende kalsın Si! gözünün yaĢını Olamaz mı çâre.

vay ġinini Ģininam hop Ģinininam ġekerli misin.. aman Develiye' Sordum.... vay Bahçelerde börülce. hoĢ bilezik. aman ġimdi rağbet güzelinen gencine. aman Develiye Sordum. vay bana yazık Bir oda yaptırdım yüceden yüce içinde yatmadım üç gün. aman ÜĢüdükçe çek baĢına yorganı.. ek bön i Susuz yere dik beni Ben bir tomurcuk gülüm Al koynuna sok beni (KavuĢtak) ġĠNĠNAM Dut fidanı boyunca. aman Develiye Sordum aslın nereli Haydi elma yanaklı Haydi kiraz dudaklı Çok sallama göbeği DüĢürürsün bebeği Çek deveci develeri engine... vay ġinini Ģininam hop Ģinininam ġekerli misin. (kavuĢtak) OYUN HAVALARI AL MENDĠLĠ MENDĠLĠ (Halay) Sjenköy Karanfil katar oldu Hasretlik yeter oldu Nazlı yârin kokusu Burnumda tüter oldu Al mendili mendili Kız sever karanfili Mendil bağladım yandan Seni severim candan iki yerde yâr olmaz Ya benden geç ya ondan Al mendili mendili Kız sever karanfili Mendilim turalıdır Sevdiğim buralıdır Geçme güzel karĢıma Yüreğim yaralıdır Derleyen M. vay vay Kaymaklı mısın. aman Ak memeler birbirine tokuĢa.... vay vay Yanarım ben yanarım.. aman Develiye Sordum.. vay vay Yanarım ben yanarım. vay vay Kaymaklı mısın. vay vay Yâr demedim doyunca... Sarısözen Al mendili mendili Kız sever karanfili EVLERĠNĠN ÜNt) HOġ BĠLEZĠK Bir oda yaptırdım hurma dalından içini döĢettim Acem Ģalından O da benim değil. (kavuĢtak) Deve yüksek. üç gece Kurbanlar keserim sardığım gece . . aman Susadıkça ver ağzıma dilini.. (kavuĢtak) Çek deveci develeri sulansın... vay * & * DEVELĠ TÜRKÜSÜ Çek deveci develeri yokuĢa.. vay vay Oynasınlar bakayım. atamadım urganı. (kavuĢtak) Deven yüksek.. vay vay Dut yemedim doyunca... vay vay Bir araya gelince.. aman Su içtiği çeĢmeleri bulansın. vay vay Ağzım dilim kurusun.döne döne 605 CYUN HAVALARI Karanfilim. atamadım kilimi... kolları nazik Ben yârimden ayrı düĢtüm.... aman Develiye Sordum.. vay vay Oynar gelin görümce. ahbap malından HoĢ bilezik.

yakardım.) Afyon Fadime ÖtaTp Sandıklı yolunda b dum on pb. Ģunun Ģöylesine yâr bile demem Sandıklı yolları çifte hendekli Kusura'lı geliyor. kolları nazik Ben yârimden ayrı düĢtüm. dayan Sandıklı ġimdi kızlar Ģeker yiyor fındıklı Öte git. vay bana yazık vv'r 608 OVUN HAVALARI ÂNDIKLI YOLUNDA (Zeybek Havas. Ģunun Ģöylesine yâr bile demem Sandıklı yolunda buldum izini Duman sandım Ģalvarının tozunu Alamadım Ģu dürzünün kızını Öte git. hoĢ bilezik. dururum diye Aldım martinimi vururum diye Hiç aklıma gelmedi. kolları nazik Ben yârimden ayrı düĢtüm. hoĢ bilezik. vay bana yazık Bir oda yaptırdım. beri gel ben adam yemem Senin. Ģunun Ģöylesine yâr bile demem f/39 Şuhut EVLERĠNĠN ÖNÜ ĠLĠMAN1 Eminem dere boyu gidelim Koyun kuzu güdelim ÖpüĢürken görmüĢler inkâr bari edelim Dam dama-eklenir mi Dam yolu beklenir mi ılıman köĢesinde Hovarda beklenir mi Leblebi koydum tasa Doldurdum basa basa * Benim yârim pek güzelüç parmak boyu kısa Kestanenin irisi Geçti güzel sürüsü Sürüsünden fayda yok Yaktı beni birisi Acılarım diner mi Sana kanım siner mı Bir haftanın içinde iki . hoĢ bilezik. döĢedemedim Kahbe felek ile baĢ edemedim Yalvardım.HoĢ bilezik. kolları nazik Ben yârimden ayrı düĢtüm.d Yonca tarlasında vuruldum sana Helâlinden bir Ģeftali ver bana Öte git. eĢ edemedim HoĢ bilezik. beri gel ben adam yemem Senin. ölürüm diye HoĢ bilezik. vay bana yazık Bir oda yaptırdım. beri gel ben adam yemem Senin.

(2) Anlamı. kız döne Gelin mi oldun gene Gelin olduğun gece Oynarım döne döne Keziban Nine Oğlan yaylı.ıi'dir. gül dalına bağladım Asker oldum.gelin iner mi2 Sandıklı OYUN HAVALARI ÇAY KIYISINDA (Sandıklı Zeybek Havası) Süleyman Ulu s ou Çay kıyısında inadına bitiyor kestane Söylen candarmaıar gelsin üstüme Haydi aman da at olur de tepmez mi Haydi aman da yâr olur da öpmez mi Haydi ninanam ninanam ninanam Eğri de büğrü Sivrihisar'ın yollan Kardan beyaz AyĢe gelinin kolları Haydi ninanam ninanam Attan indim. KIZ DÖNE Oğlan döne. Ġkinci mısraın anlamı: Sana kanım kaynar mı? Konya OĞLAN DÖNE. kız yaylı Dayanamıyom ben gayrı Asker oldum gidiyom Dayanamıyom ben gayrı . iki gelin getirilir n. martinimi yağladım Haydi aman da at olur de tepmez mi Haydi aman da yâr olur da öpmez mi Haydi ninanam ninanam ninanam (1) lîimas: Bir çeĢmenin adıdır.

yüküm eriktir Eriğin dallan eğik eğiktir Bir emmim kızı var. iki gözümdür OYUN HAVALARI ÇĠFT BEYAZ GÜVERCĠN (Kadın Oyun Havası) Çift beyaz güvercin olsam Çalının baĢına konsam Güzellere yoldaĢ olsam Çirkinlerden uzak dursam Gel gel karanfilim gelin Eli deste güllü gelin Beli ipek Ģallı gelin MenekĢe buldum derede Sordum. kız kayda ikimiz de bir boyda Sen yanma ben yanayım Ben yanmıĢam ne fayda ĠNCE DÜZÜM (Halay havası) Kangal Ali Riza ince eleğim duvarda (ince düzüm yâr yâr) Bir yâr sevdim hovarda (ince düzüm yâr yâr) Öyle bir yâr sevdim ki (ince düzüm yâr yâr) Su doldursun pınarda (iki gözüm yâr yâr) ince çayır biç oğlan (ince düzüm yâr yâr) Gel kapıdan geç oğlan (ince düzüm yâr yâr Beni sana vermezler (ince düzüm yâr yâr) Bir gün al da kaç oğlan (iki gözüm yâr yâr) OYUN HAVALARI E M i N E M Ali Bağdur Ay doğdu aĢmak ister Al yanak yaĢmak ister Sen orada ben burda Gönül kavuĢmak ister ġu gelen kimin kızı Feracesi kırmızı Gerdanında beni var Sandım Ģafak yıldızı ÇeĢmeleri yan yana Su içtim kana kana Seni doğuran ana Olsun bana kaynana indim çeĢme baĢına Sabun koydum taĢına Sevda neydi bilmezdim O da geldi baĢıma Deveyi düzde gördüm Sürmeyi gözde gördüm On iki gelin sardım Cilveyi kızda gördüm Ġlimon sıktın yârim Belimi büktün yârim Ben sana güvenirdim Hayırsız çıktın yârim ince iplik bükerim Yâre dizlik dikerim Yâr kapıdan girince Ölü olsam kalkarım Sarı kavun dildin mi Çorağını sildin mi Kara benli Eminem Muradına erdin mi Köprüden geçemedim Yâr doldurdu içemedim Sen benden geçtin amma Ben senden geçemedim AġġAĞDAN GELĠREM (Kadın Oyun Havası) AĢĢağdan gelirem. biri oynak Gel gel karanfilim geliri Eli deste güllü gelin EVLERĠNĠN ÖNÜ 616 ÇEMBER HAVASI (Kadın Oyun Havası) Derleyen Osman Attilâ Çemberim dalda kaldı Gözlerim yolda kaldı Yıkılası meyhane SarhoĢum nerde kaldı Eyvahlar olsun Olsun da kadehler dolsun . yüküm üzümdür üzümün dalları düzüm düzümdür Bir emmim kızı var. taze feriktir AĢĢağdan gelirem.Oğlan kayda. evleri nerede Ha burada ha Ģurada Gel gel karanfilim gelin Eli deste güllü gelin Beli ipek Ģallı gelin Karanfiller oymak oymak Hiç olur mu yâre doymak Biri güzel.

dibinin taĢı benem Gündüz oy. günâh oy.Dam üstünde durayım Av gelirse vurayım Yassılın karlı dağlar Ben yârimi göreyim Eyvahlar olsun Olsun da kadehler dolsun ġu derede kurt izi Çevirdi düĢman bizi Çeviren düĢman olsun Allah kavuĢtur bizi Eyvahlar olsun Olsun da kadehler dolsun Çemberimin yeĢili Kayıp ettim eĢimi Çemberim sende kalsın Sil gözünün yaĢını 617 OYUN HAVALARI Erzurum Eyvahlar olsun Olsun da kadehler dolsun Kayalar buz bağladı Avcılar iz bağladı Beni bir gelin vurdu Yaramı kız bağladı Eyvahlar olsun Olsun da kadehler dolsun ÇAM DĠBĠNDE (Köy Halay Havası) Hayrettin Akçay Çay dibinde çıra yaktım. yanmadı Bekledim bekledim.. kavak oy. (kavuĢtak) Hani benim elli direm yoğurdum Konyalıdan ben bir oğlan doğurdum Yürü yavrum.. gündüz gezen güzel Gece oy. gece . Küçük bezirci Hani benim elli direm bulgurum Konyalının kaĢlarına vurgunum Yürü yavrum yürü Saçlarını sürü ġimdi surdan geçecek Hovardanın biri Hani benim elli direm Ģekerim Sen sarhoĢ ol. (kavuĢtak) Hani benim elli direm ırakım Ġçer içer geçmez benim merakım Yürü yavrum. gece oy. (kavuĢtak) KAVAK OY (Oyun Havası) ıġefik Torungil Kavak oy. buse vermeyen kızlar Günâh oy... bak böyle Bak böylesi diz kırma EVLERĠNĠN ÖNU Kavak oy. dale bezenir gider Buse oy. (kavuĢtak) Hani benim elli direm fıstığım Âlem bilir benim o kıza küstüğüm Yürü. buse oy. (kavuĢtak) 619 OYUN HAVALARI Erzurum Hani benim elli direm pırasam Çıra yaksam Konyalımı arasam Yürü yavrum. günah kazanır gider Bak böyle. gündüz oy.. yâr böyle Kız böylesi diz kırma Bak böyle.. ben kahrını çekerim Yürü yavrum yürü Saçlarını sürü ġimdi surdan geçecek Hovardanın biri Hani benim elli direm eriĢdem KonyalIdan olsun benim eniĢtem Yürü yavrum. dibi oy. kavak oy. yârim gelmedi Yolun kenarında sıra güzeller ToplamıĢ fistanı bulgur ezerler Geliyor güzeller yayla yolundan Bülbül sada verir ayva dalından 638 KONYALI Derleyen S. kavak uzanır gider Dale oy.. kavağın baĢı benem Dibi oy. dale oy.

yâr böyle Kız böylesi diz kırma Bak böyle.yoldaĢı benem Bak böyle. bak böyle Bak böylesi diz kırma MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ .

yanar döner . kardaĢlar ağlarlar. «idamlılar» büyük bir piĢmanlık içinde kıvrs nırken.MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ Toplum içinde yasalara aykırı iĢler yapıp cezaevlerine düĢen kiĢilerin türküleridir. «DüĢtüm ben bir zindana... kara yazılar yazılmıĢ. analar.. Ne etsin. yürekte yağ kalmaz erir. bab&lar. akĢam olunca demir kapılar kapanır. dıĢarda acı çeken sevgililer. Derin bir kimsesizlik içinde duygular dile gelir. özgürlüğünü yitiren bu zavallı kiĢilerin acı duygularını dile getiren bu çeĢit türküler çok içli ve iç sızlatıcıdır. «on beĢtiler». Demir parmaklıklar arkasından «ahbaplar. Özlemin en derinini çeken «küreklüer». bakar. kader böyle imiĢ. ne iĢlesin.

ağlarım «Demir parmaklıklardan boyun büker ağlarım» KiĢiyi ve çevresini derinden etkileyen bu duy gular eğitici bir nitelik de taĢırlar. «Mahpushane seni yapan kör olsun» «Kör olsun da iki elleri kırılsın» EVLEÜLNLS Oi\L 624 AġAMADIM KARAMAN IN ĠLĠNDEN Karaman AĢamadım Karaman'm ilinden Kahve fincan kayar oldu elimden Korkar oldum ayrılıktan, ölümcıen Er gibi meydanda dönenlerdeniz Bir ahbap yoluna ölenlerdeniz Kalkar kalkar sedirlere dayanır Pembe Ģalvar al kanlara boyanır Seni vuran zalim nasıl dayanır Er gibi meydanda düĢenlerdeniz . Bir ahbap yoluna ölenlerdeniz .B Duman vardır Ģu dağların baĢında... Arzum kaldı toprağında taĢında Bir biz değil, cümle âlem baĢında Asıyorlar kömür gözlüm, ağla, gel Sözün geçer, var beylere söyle ge\ 625 MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ Burama n ġAKĠR EFENDĠ1 ġakir Efendi derler de geldim yanma Katillik düĢer mi senin Ģanına idam kâğıdını taktın boynuma Efendim Efendim, ġakir Efendim ifadede yardım eyle Efendim ġakir Efendi derler de yüzüme baktı Olanca tüylerim ayağa kalktı Bağladı sicimi boynuma taktı Asıyorlar beni, gel ağla bana Nasıl dayanayım ben sana Bileydim Sungurlu'ya gitmezdim Gafil durup da martinimi vermezdim Sol böğrümden değseydi de ölmezdim Kanmaz uykulardan kaldırdın beni • Ben de bir yiğidim, öldürmen beni r_------------(*) ġakir Efendi: Eskiden Konya’da gıcı) yapmıĢ bir kiĢidir. müstantiklik (sorgu f/40

Hamım ■ ■HĠ VĠRAN KALSIN MAHPUSUN KĠLĠDĠ 623 Konya Çopur hmuıl Viran kalsın Ģu mahpusun kilidi Yüreğimde yağ kalmadı eridi Benim yârım Ģu yerlerde bir idi Hapishane çeĢmesi Ģırıl Ģırıl akıyor Aç kapıyı gardiyan, ahbaplarım bakıyor Ah ne imiĢ, ne imiĢ, kaderim böyle imiĢ Ey müstantik müstantik, tabancamı ver bana Bir vefasız yüzünden idam verdiler bana Ah ne imiĢ, ne imiĢ, kaderim böyle imiĢ Mahpusane çeĢmesi yandan akıyor yandan Hapislik bir Ģey değil,

ayrılık var bir yandan Ah ne imiĢ, ne imiĢ, kaderim böyle ımıĢ Çıkabilsem Ģu mahpustan saraya 1 Davacılar toplanmıĢ bir araya ÇarĢamba yollarında Kelepçe kollarımda Yandım aman müstantik ifadeden usandık >, Ah ne imiĢ, ne imiĢ, kaderim böyle imiĢ. 627 MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ MAHPUSHANELERDE Karaman Mahpusanelerde görmedim direk Kimimiz on beĢli, kimimiz kürek Ġdam cezalıya dayanmaz yürek Yanarım yanarım, aĢkıma yanarım Demir parmaklıktan bakar ağlarım Mahpusanelere serdim postumu Çok aradım, bulamadım dostumu Aziz ahbaplarım bana küstü mü Yanarım yanarım, aĢkıma yanarım Demir parmaklıktan bakar ağlarım HAPĠSHANE TÜRKÜSÜ Afyon Şuhut Muharrem Çepnioğlu Hapisane önünde yayılır kazlar Bir bayramdan bir bayrama çalınır sazlar Çok kıĢlar geçirdim, gelmiyor yazlar DüĢtüm ben bir zindana, yanar döner ağlarım Demir parmaklıklardan boyun büker ağlarım Hapisane içinde bir ağaç incir Ellerim kelepçe, boynumda zencir Zencir sallandıkça yüreğim sancır DüĢtüm ben bir zindana, yanar döner ağlarım Demir parmaklıklardan boyun büker ağlarım Hapisane içinde bir mermer direk Kimimiz yüzbir'li, kimimiz kürek idam cezalarına dayanmaz yürek DüĢtüm ben bir zindana, yanar döner ağlarım Demir parmaklıklardan boyun büker ağlarım Hapisane içinde ötüĢen kuĢlar Hayırdır inĢallah gördüğüm düĢler Herkes sevdiğine canlar bağıĢlar DüĢtüm ben bir zindana, yanar döner ağlarım Demir parmaklıklardan boyun büker ağlarım Hapisanenin suyu içinden akar ArkadaĢlar gelmiĢ kapıdan bakar Gardiyan darılır, canımı yakar DüĢtüm. (KavuĢtak) 629 MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ Safranbolu Konya MAHPUSHANE TÜRKÜSÜ Şahi Baba Mapusane içinde üç ağaç incir Ellerimde kelepçe, boynumda zencir Zencirin yerleri durmadan sancır Açın kapıları, Osman geliyor Kır atın üstünde aslan geliyor Salını salını yosmam geliyor Mapusane içinde yanıyor gazlar AkĢamdan akĢama çalınır sazlar Çok kıĢlar çürüdük, gelmedi yazlar Osmanım Osmanım, Zeybek Osmanım Osman olduğuma ben de piĢmanım OSMANIN BĠNDĠĞĠ Derleyen M. Sarısözen Osmanın bindiği doru küheylan Yine mi geliyor Osman'sız bayram Gidiyorum gurbet ele, taĢ ol da dayan Süpürün hanları Osman geliyor Dağların serdarı aslan geliyor

Çıkar çıkar parmaklıktan bakarım Konya seni ateĢlere yakarım Bir gün olur ben buradan çıkarım Süpürün hanları Osman geliyor Dağların serdarı aslan geliyor ANKARA'NIN YOLLARI Ankara‟nın yolları kötü yokuĢ Kız kurbanın olayım bu nasıl bakıĢ of Halının üstüne attığın nakıĢ Ġlmik vuran ellerine kurban olayım Ankara'nın suları çağlayıp akmaz Mapusa düĢene de kimseler bakmaz Beklerim postayı mektubum çıkmaz of O sebepten arzu eylerim sılayı, vatanı of Ankaranın yolunda bir kötü elma Aman mektubum aman da yollarda kalma Kız kurbanın olayım, bir eli alma of Duyar düĢmanlarım, Ģadüman olur Ankara'dan bindirdiler trene Selâm söylen eĢe dosta yârene Sağ olup da sılasına varana Cennet-i âlâyı görmüĢe döner vay döner MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ NE ZALĠMDĠR MAHPUSHANE HAVASI Ne zalimdir mahpushane havası Çocuklar ağlıyor, ister babası Adımıza verdiler idam cezası Mahpushane seni yapan kör olsun Kör olsun da iki elleri kırılsın AkĢam olur firengiler vurulur* Gardiyanlar önümüze kurulur Anam beni ziyaretten yorulur Mahpushane seni yapan kör olsun Kör olsun da iki elleri kırılsın « * * * / MAHKEMEDE ġAġAR I KarĢıdan gelen atlı Altında kilim katlı Anam babam sağ olsun Hepisinden yâr tatlı Yalan mıyım YaĢar Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar (*) Firengi: Kilit. Sarı yayımın bendi Ne îez unuttun andı DüĢmanlar bile etmez Bana ettiğin fendi Yalan mıyım YaĢar Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar Konakta duran kadı Cemile gelsin dedi Biz nasıl ayrılalım YaĢlarımız on yedi Ya'an mıyım YaĢar Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar Kınalı ellerine incecik bellerine Pörnekliyi döküm ettin Afyon'un yollarına Yalan mıyım YaĢar Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar MAHPUSHANE TÜRKÜLERĠ ✓ BEN GĠDERĠM ADANA li Kadri Ustündağ Ben giderim Adana Cihan derler adıma Geleli üç ay oldu Doyamadım tadına Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar KarĢıdan giden atlı Altında kilim katlı Anam babam sağ olsun Hepisinden yâr tatlı Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar Sarı yayımın bendi Ne tez unuttun beni DüĢmanlar bile bilmez

Bana ettiğin fendi Karakolda doğru söyler Mahkemede ĢaĢar

Dünya SavaĢı sonunda bizden ayrıldı. Sık sık ayaklanmalar olan bu ülke I. . Yüzyıllar boyu yüz binlerle Ģehit verdik orada.ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ Yemen SavaĢ Yiğitlik Köroğlu Türküleri Türk ulusunun türküleri içinde askerlik de önemli yer alır. Bunlardan hangilerinin hangi savaĢ üzerine söylendiğini kestiremiyoruz. Bu çeĢit türkülerin baĢında Yemen ile ilgili olanlar gelir. Nice anaları. Osmanlı imparatorluğunun en uzak yerlerinden biri olan Yemen 380 vıl Türk egemenliğinde kalmıĢtır. Ayrı bir kitap olacak ölçüde çok olan bu çeĢit türkülerden örnekler vermekle yetindik. birer ağıt niteliğinde türkülerimiz vardır. gelinleri ağlatan Yemen üzerine çok acıklı.

Yemen üzerine çok türküler yakıldı. yiğit ve mert yaĢamak istekleri kaynadı. Yemen‟e giden iki kardeĢ Mehmet ile MemiĢ‟in analarının feryadıdır: ġu Yemen'de ot biter mi? Ġki kardaĢ çift gider mi? Aman ev de hiç güler mi? Ağlar Mehmet. O’nun güzel hikâyesi bunda yardımcı oldu. Bunları seçerken uzak ve yakın tarihimizin içinden olmasına da dikkat ettik. Öz yurtta analar. Türk ulusunu. Yemen çöllerinde çok Ģehit verdiler O kızgın çöllere giden geri gelmedi. Bunlar içinde Köroğlu’na da geniĢçe yer verildi. türküleri kahraman yaptı. düğün mü sandın Al yeĢil bayrağı gelin mi sandın Yemen'e gideni gelir mi sandın Tez gel ağam tez gel dayanamirem Uyku gaflet basmıĢ uyanamirem Ağam öldüğüne inanamirem Koyun gelir kuzusunun adı yok SıralanmıĢ küleklerin sütü yok Ağamsız da bu yerlerin tadı yok Tez gel ağam tez gel dayanamirem Uyku gaflet basmıĢ uyanamirem Ağam öldüğüne inanamirem Ağamı yolladılar Yemen eline Çifte tabanca takmıĢ beline Ayrılmak olur mu taze geline . biri MemiĢ Kutnu kumaĢ soldu mola Mustafa'mın gözlerini Karıncalar oydu mola YEMEN‟de OT BÎTER MĠ? 639 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ MIZIKA ÇALINDI (Yemen Türküsü) Erzurum Faruk Kaleli Mızıka çalındı. Onlardan kimilerini veriyoruz. Bu bölüm içindeki türküler bir yandan yiğitlik konuları ile de ilgilidir. Yemen çok canlar vakti. gelinler ağladı. ġu Yemen'de biter kamıĢ Uzun olur vermez yemiĢ ġu Yemen'de iki kardeĢ Biri Mehmet. Dünya SavaĢı’nda (1914 1918) Türk genç) leri Arabistan. Köroğlu. en az üç yüz yıl ulusumuzun yiğitlik duygularını iĢledi.SavaĢ türkülerimiz ayrıca tarih değeri de taĢırlar. MemiĢ ağlar. 6JS I. Acısı i hâlâ yürekler dağlar. Her gencin içinde O’nun gibi olmak.

yoluna yürü Eridi dağların kalmadı kari Gayet güzel olsa yiğidin yâri O da kederlenir zilfin taramaz f/41 543 KIġLANIN ÖNÜ‟ KıĢlanın önünde sıra söğütler OturmuĢ binbaĢı asker öğütler Yemen e gidiyor babayiğitler Ağlaman analar.Tez gel ağam tez gel dayanamirem Uyku gaflet basmıĢ uyanamirem Ağam öldüğüne inanamiren EVLERĠNĠN ÖÎ^Ü TALĠM TÜRKÜSÜ* Gia Eğil dağlar eğil üstünden aĢam Yeni talim çıkmıĢ. nasıl dayansın Tüfeğim kayada asılı kaldı Esvabım sandıkta basılı kaldı NiĢanlım ben ilen küsülü kaldı Aldılar yârimi elimden uyan. yine geliriz Din. millet yoluna kurban oluruz KıĢlanın içinde bir dolu testi Askerin üstüne fermanlar esti Analar babalar umudun kesti Ağlaman analar. yine geliriz Din. ne bir saltanat Diyar-ı gurbette büktün belimi Mailim kır at gözünün ağına Sağ yanda Arap çifte kadana DüĢmüĢün de Kırk Cifte dağına Konak yerin ırak mıdır sevdiğim Haykıra haykıra yola bakarsın Ağzından kızıl kanlar saçarsın Döner döner de arkaya bakarsın Konur daylak gene vatanın nerde Karaman'dan çıktım yolum Yemene Asker çantasını vurdum sineme Ayrılık nâmesin verdim eline Tenhalarda bul da ver seher yeli Yürü güzel yürü. askeri On sene bekletiyorlar Hicaz'da Gidenler gelmiyor. elverir gayrı Soyka Yemen. varam alıĢam Ölmeden yârime bir dahi kavuĢam Aldılar yârimi elimden uyan.) Merhametsiz padiĢahlar. Dünya SavaĢında Yenıcn‟e giden askerler Ağzından söylenmiĢtir. yiğit koymadı bizde . uyansın Buna taĢtan yürek ister. nasıl dayansın GümüĢ cezvelerim kaynar ocakta Yemen çöllerinde kaldım sıcakta Altı aylık yavrum kaldı kucakta Aldılar yârimi elimden uyan. millet yolunda kurban oluruz YEMEN TÜRKÜSÜ (Kocası Yemen'e giden gelinin ağzından. uyansın Buna taĢtan yürek ister. yine geliriz Din. 641 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ BAġKA BĠR YEMEN TÜRKÜSÜ Kader torbasına soktum elimi Karalı çıkardın kur'amı felek Ne bir murat verdin. uyansın Buna taĢtan yürek ister. nasıl dayansın (*) Bu türkü de I. millet yoluna kurban oluruz KıĢlanın kapısı demir değil mi Ġçinde oturan Emir değil mi Yemen'e giden gelir değil mi Ağlaman analar.

(*) Bu da Yemen‟e gidenlerin ağzından söylenmiĢ. 843 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ PadiĢaha söylen yâri göndersin Bu kanunu, bu zagonu döndersin On seneyi bir seneye indirsin Hiç mi merhamet yok Sultan Aziz'-de* Gelin ömrüm geçti, ben mozuluyum Kara saçım ağ ördürdüm düzleyom On senedir asker yolu gözlüyom Saçım ağardı, fer kalmadı gözde HAVADA BULUT YOK i Havada bulut yok bu ne dumandır Köyde bir ölüm yok bu ne figandır ġu Yemen illeri ne de yamandır Ah o Yemen‟dir, gülü çimendir Giden gelmiyor, acep nedendir ġu dağların ardında redif sesi var Sorun, çantasında acep nesi var Bir çift yemenisiyle bir de fesi var Yolu Yemen'dir, çölü cehennemdir Giden gelmiyor, acep nedendir (*) Yüz yıl önce Sultan Aziz gününde söylendiği anlaĢılıyor. Yemen‟de sık sık ayaklanmalar olurdu o günlerde. Ayaklanmaları . I>astırmak için asker gönderirlerdi. PadiĢaha kafa tutan kadmm acıları çok güzel dile getirilmiĢ. Su dağların ardı sıra gideriz Tüfek elde düĢman için bekleriz Hatice'yle Fatma'yı da severiz Ah o Yemen dir, gülü çimendir Giden gelmiyor, acep nedendir HAVADA BULUT YOK II Havada bulut yok, bu ne dumandır Mahallede ölen yok, bu ne figandır Adı Yemen'dir, gülü çimendir Giden gelmiyor, acep nedendir Burası MuĢ'tur, yolu yokuĢtur Giden gelmiyor, acep nedendir KıĢlanın önünde redif sesi var Bakın çantasına, acep nesi var Bir çift kundurayla bir de fesi var Adı Yemen‟dir, gülü çimendir Giden gelmiyor, acep nedendir Burası MuĢ'tur, yolu yokuĢtur Giden gelmiyor, acep nedendir ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ YEMEN 'E GĠDENE KıĢlanın önünde çalınır sazlar Yüreğim yanıyor, ciğerim sızlar Yemen'e gidene ağlıyor kızlar Ah o Yemen'dir Gülü çemendir Giden gelmiyor Acep nedendir KıĢlanın önünde ezan sesi var Bakın çantasında acep nesi var Bir çift konduraynan bir de fesi var Ah o Yemen'dir Gülü çemendir Giden gelmiyor Acep nedendir KıĢlanın önünde sıra söğütler YüzbaĢı oturmuĢ asker öğütler Yemen'e gidiyor babayiğitler Ah o Yemen'dir Gülü çemendir Giden gelmiyor Acep nedendir YEMEN ÇÖLLERĠNDE ġu Yemen'de akar sular akmıyor Cerrah gelip hastalara bakmıyor Hastaların hiç birisi kalkmıyor Ne çok imiĢ Ģu Yemen'm devesi Pek ağırdır Hudeyde'nin havası* Yemene gelenin ağlar anası Yemen çöllerinde kaldım ağlarım Evimizin önünde çifte pınarlar Ġçerler suyunu, beni anarlar Yemene gideni öldü sayarlar Yemen çöllerinde kaldım ağlarım Arap geldi, baĢımıza dikildi Hasta olanların bağrı ezildi Ġki taburumuz birden bozuldu Yemen çöllerinde kaldım ağlarım Söyleyin babama abdestin alsın Okusun Kur'anı, namazın kılsın Benim gibi oğul arasın bulsun Yemen çöllerinde kaldım ağlarım Dertli anam benim için ağlasın Oğul hasretiyle ciğer dağlasın Körpe kuzum ile gönül eğlesin Yemen çöllerinde kaldım ağlarım

(*) Hudeyde: Yemen‟de bir il.

7 (*) iniĢtir. ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ Bize mekân oldu gurbet illeri Iradıkça ırar sıla yolları iĢitilmez oldu kuzu dilleri Yemen çöllerinde kaldım ağlarım ÇANAKKALE ĠÇĠNDE* Çanakkale içinde vurdular beni Ölmeden mezara koydular beni Ah gençliğim eyvah Çanakkale içinde aynalı çarĢı Ana ben gidiyom düĢmana karĢr Ah gençliğim eyvah Çanakkale içinde bir uzun selvi Kimimiz niĢanlı, kimimiz evli Ah gençliğim eyvah Çanakkale içinde bir dolu desti Analar, babalar ümidi kesti Ah gençliğim eyvah I.Dünya SavaĢında askere giden gencin ağzından söylen
EVLERĠNĠN ÖNÜ

SEFERBERLĠK TÜRKÜSÜ 1 Seyit Küçii kbegirt/m Her akĢam, her sabah atılır toplar Kavgada bellidir garipler yadlar Sahibini yitirmiĢ çığrıĢır atlar ArĢın arĢın üleĢmeye gideriz Akdenizi dolaĢmaya gideriz Anneler ağlatmaya gideriz AkĢam oldu yine toplar atılır Topun Ģiddetinden ay gün tutulur Ecel kumaĢları gelmiĢ satılır ArĢın............. (kavuĢtak) Ġngiliz askeri saman kafalı istihkâm içinde körü topalı BinbaĢı kalkmıĢ eli sopalı Önüne katmıĢ körü topalı ArĢın arĢın.......... (kavuĢtak) (*) I. Dünya SavaĢı türküsü. Çanakkale Savagı'nda söylenmiĢ 649 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ KIġLANIN ÖNÜNDE {Çanakkale SavaĢları sırasında söylenmiĢtir.) ■Konya Derleyen S. Kiiçiikbezirei KıĢlanın önünde sıra söğütler OturmuĢ binbaĢı asker öğütler Vadeli vadesiz ölen yiğitler Of gençliğim vay KıĢlanın önünde sıralı selvi Kimimiz niĢanlı, kimimiz evli Of gençliğim vay Çanakkale içinde aynalı pazar Ġngiliz inen Fransız arayı bozar Of gençliğim vay Çanakkale içinde vurdular beni Ölmeden mezara koydular beni Of gençliğim vay Çanakkale içinde aynalı çarĢı Anne ben gidiyorum düĢmana karĢı Of gençliğim vay Erzurum Slı GĠDEN ASKER Hayrettin Akçay ] ġu giden askere yol mu dayanır Askerlik iki sene, can mı dayanır Askere gidenin yâri peĢinde Sevenler yârini görür düĢünde Askerin mektubu postadan çıkmaz Askere gidene kimseler bakmaz KIġLALAR KıĢlarlar doldu bugün Doldu boĢaldı bugün Gel kardaĢ görüĢelim Ayrılık aldı bugün

Naçar elinden Geceler yârim Sebebim zalim Hayın elinden

vah vah oldu Ağlamak kârım oldu Her dertten yıkılmazdım oldu vah vah

ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ ASKER YOLU BEKLERĠM Asker yolu beklerim Günü güne eklerim Sen git yârijn talime de Ben sılayı beklerim Pilav piĢirdim yavan üstüne kestim sovan Yatağına uzandım da Uyan askerim uyan Mendilimde tel oya Gülmedim doya doya Asker yolu beklerim de Günümü saya saya Sucu sucu suyunan Sovan acısıyınan Küsüdüm de barıĢtım Yarin bacısıyınan ÇAVUġ TÜRKÜSÜ Ġstanbul'dan Üsküdar'a yol gider Yol gider, çavuĢ yol giderHanımlara deste deste gül gider Gül gider, çavuĢ gül gider Yandım çavuĢ yandım, senin elinden Çok sallanma, kasatura da fırlar belinden Belinden çavuĢ belinden Ġstanbul‟dan Üsküdar'ın arası Arası çavuĢ, arası Yaktı beni kaĢlarının karası Karası çavuĢ, karası Yandım çavuĢ yandım, senin elinden Çok sallanma, kasatura da fırlar belinden AÇLAR ĠSE ANAM AĞLAR Mehmet Demirci On dokuzuncu yüzyılda imparatorluğumuzdan ayrılmak isteyen küçük devletler yer yer ayaklanma-* lar çıkarırlardı. Bunlardan birisi de Karadağ idi. Anadolu Türk gençleri bir yandan çöllerde, bir yandan Balkanlarda uzun yıllar kanlarını akıttılar. Bu türkü Karadağ‟a giden gencin ağzından söylenmiĢtir. Martinini yağladın mı Karadağ'ı boyladın mı Yalın ayak, baĢı kabak Nöbetlerde ağladın mı Kara çadır is mi tutar Beylik martin pas mı tutar Ağlar ise anam ağlar OsmanlIlar yas mı tutar

653 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ GAZĠLER HAVASI ödemiş istihkâmdan atlayamadım BeĢ on düĢmanı haklayamadım Cephanem döküidü, toplayamadım Söyle dertlim söyle, yaralandım ben Koç gibi meydanlarda ölenlerdeniz Devlet sayesinde gezenlerdeniz Çekin kır atımı, nalbat nallasın Kesilen kellemden kanım damlasın Örtün mendilimle, sinek konmasın Koç gibi meydanlarda ölenlerdeniz Devlet sayesinde gezenlerdeniz

Atımı nallattım, yol mu dayanır Asker uĢakları erken uyanır Milletin uğruna kana boyanır Koç gibi meydanlarda ölenlerdeniz Devlet sayesinde gezenlerdeniz On dört aydır kır atımı besledim Hem gazilik hem Ģehitlik istedim Koç gibi meydanlarda ölenlerdeniz Devlet sayesinde gezenlerdeniz UÇUN KUġLAR 654 A' iğde Asker ettiler beni, kıdemli çavuĢ Gurbet ellerinde oldum bir baykuĢ Hiç baĢıma gelmedi böyle bir iĢ Uçun kuĢlar uçun Ġzmir'e doğru Anadan, babadan, yârdan bir haber yok mu Güverteye çıktım uzandım yattım Komutanı görünce selâma kalktım Anayı, babayı sılaya saldım Uçun kuĢlar uçun Ġzmir'e doğru Anadan, babadan, yârdan bir haber yok mu Evimizin önü duttur geçilmez Bağımızda gazel sıktır seçilmez Bir ben ölmeyinen ordu bozulmaz Uçun kuĢlar uçun Ġzmir'e doğru Anadan, babadan, yârdan bir haber yok mu BOSTANA SU BAĞLADIM* N iğdeli Ahmet Bostana su bağladım indim çıktım ağladım Yâri askere saldım Bağrıma taĢ bağladım Vay gelin vay, of gelin of. (*) Kocası askere giden gelin söylemiş. .655 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ Damdan dama aĢalım Çifte camus koĢalım Yârim askere gitti Kiminle konuĢalım. AĞAM SEN GĠDELĠ* Ağam sen gideli dıĢa çıkmadım 1 Al mintanlı yiğitlere bakmadım 2 Topladım zülfümü fese sakladım Konma bülbül konma dalım boĢ değil EĢimden ayrıldım gönül hoĢ değil Cefa dağlarında dokandım taĢa KardaĢ ekmeğini kakarlar baĢa3 Bütün emeklerim gitti boĢa Eğil dağlar eğil bir gül alayım Asker karıĢıyım, nerde kalayım (*) Kocası askerde. (1) DıĢa çıkmak: Evden dıĢan çıkmak. (2) Kadınlar kısa ve altınla süslü fes giyerlerdi. Saçını yabancıya göstermek günah sayılırdı. Zülfünü fese saklamakla sadakat gösteriyor. (3) Kocasının kardeĢi evinde kalıyor. ANKARAN'IN TAġINA BAK (KurtuluĢ SavaĢı için) Ankara Ankara'nın taĢına bak Gözlerimin yaĢına bak Biz düĢmanı esir aldık ġu feleğin iĢine bak Yağmur yağar için için Kemal ağlar millet için 1 Kemal PaĢa yemin etti ġu Bursa‟yı almak için Ġstihkâma indirdiler Kanlı gömlek geydirdiler Melül olma garip anam Bir oğlunu öldürdüler Kazancık'da harp olacak Tarihlere kayd olacak Atalardan miras kalan YeĢil bayrak asılacak 2 Ankara'da Ģanlı ordu Her tarafa çadır kurdu Gazi PaĢa harp

edecek Hep askerler hazır oldu (1) Kemal: Atatürk. * “' YeĢil bayrak: Cumhuriyetten önce savaĢlarda med‟ın sancağı taĢınırdı. ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ ANTEP SAVUNMASI (Fransızlara karĢı) Kara imiĢ Ģu Antep'ın yazısı Yaktı yandırdı bütün âlemi, nâsı Yüreğimden çıkmıyor kardeĢ acısı Hani benim mor sümbüliü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım Mağaradan geliyor ağıtlar sesi Yaktı yandırdı bütün âlemi, nâsı Pazarda satılır Ģehitler fesi Hani benim mor sümbüliü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım Kavaklığın Ģirazesi bozuldu Hummatz a kara çadır kuruldu1 Camilerde Ģehit kabri kazıldı Hani benim mor sümbüliü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım Fransızlar her taraftan yürüdü Yağ kalmadı yüreklerde eridi Nice yiğitler istihkâmlarda çürüdü Hani benim mor sümbüliü bağlanın Antep diye hazin hazin ağlarım (*) Hummatz: Bir yer ad' CEZAYĠR TÜRKÜSÜ* Cezayir'in ufak ufak evleri içindedir ağalan, beyleri Türkçe bilmez, mâni söyler dilleri Tunus. Trablus, Cezayir of. Yaz gelince gemilerimiz yağlanır KıĢ olunca tersaneye bağlanır Delikanlılar Cezayir'de eğlenir Tunus, Trablus, Cezayir of. Cezayir'de üç top birden atıldı ġıp değinden aylar günler tutuldu Dünya bize miskal miskal satıldı Kalk gidelim kömür gözlüm Cezayiri Bir yanımız sık ormanlık biçilmez Bir yanımız Akdeniz, geçilmez Mevlâm kanat vermeyince uçulmaz Kalk gidelim suna boylum Cezayiri EġĠN KIR AT Gitmez oldu Ģu dağların dumanı Yarın sabah yine kavga zamanı EĢin kır at eĢin, meydan günüdür Ġmparatorluğun bir parçası olan Cezayir, Tunus, savunmak da Anadolu yiğitlerine verildi. ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ Mor menekĢedir tüfeğimin demiri Teslim olmam, ölüm Allahın emri Kır at surda gemini de kemiri EĢin kır at eĢin, meydan günüdür I V (îAZĠl.ER Ey gaziler yol göründü Yine garip serime Dağlar taĢlar dayanmaz Benim ah u zarıme Uçan kuĢlar dayanmaz Benim ah u zarime Dün gece yâr kapısında aĢında Yastığım taĢ idi |nde Altım toprak, üstı” Yine gönlüm ho^ ağ|ay(m Kal sağlıkla k£ fjdan çağmda Bir yana senjrcj(jn, |<ara bağlayım oiz ne ettik sana... Ey gaziler Yine garı senjn peĢjnde Dağlat zayjr ,juman var(jır baĢında. Benim 660 CEZAYĠR TÜRKÜSÜ* Konya Derleye.i S. Kiçükbezirci Cezayir'in de harmanları savrulur Savrulur da sağ yanına devrilir Eller annem der de baĢım çevrilir Çelenleri mermer taĢlı Cezayir Güzelleri hilâl kaĢlı Cezayir

Cezayir'in de menekĢesi top biter Arasında da eğlim eğlim ot biter Bu ayrılık annem bize çok gider Çelenleri mermer taĢlı Cezayir Güzelleri hilâl kaĢlı Cezayir Cezayir'in de yüksek olur evleri içindedir ağaları beyleri Türkçe bilmez de Arapçadır dilleri Çelenleri mermer taĢlı Cezayir "-'elleri hilâl kaĢlı Cezayir -3r yağlanır r -e bağlanır ^ yüreğim dağlanır ermer taĢlı Cezayir Gitmez oldu Ģu „ kgĢ|| Cezayjr Yarın sabah yine EĢin kır at eĢin, me (•) Ġmparatorluğun bir parçası olan ^ ^ ülkelerini savunmak da Anadolcı yiğitlen ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ CEZAYĠR Cezayir‟de Ģehit düĢen Mehmed‟in niĢanlısı dağlara düĢmüĢ, bu ağıtı söylemiĢ, derler. Cezayir'in gemileri yağlanır Yağlanır da tersaneye bağlanır Cezayir'de koç yiğitler eğlenir Deli düĢman aptal aptal dillenir Kahpe Cezayir, duman vardır baĢında Cümle âlem senin peĢinde... Cezayir‟de sıra sıra söğütler Söğüdün altında aslan yiğitler BinbaĢı gelmiĢ, Mehmed'i öğütler Dini bir uğruna gitti kanlı yiğitler Kahpe Cezayir, duman vardır baĢında Cümle âlem senin peĢinde... Elden gittiğine mi yanam, ağlayım Nice koç yiğitleri aldın fidan çağında Dostu, düĢmanı güldürdün, kara bağlayım Cezayir, Cezayir... biz ne ettik sana... Cümle âlem senin peĢinde... Kahpe Cezayir, duman vardır baĢında. 660 CEZAYĠR TÜRKÜSÜ* Derleye.) S. Küç&kbetircl Cezayir'in de harmanları savrulur Savrulur da sağ yanına devrilir Eller annem der de baĢım çevrilir Çelenleri mermer taĢlı Cezayir Güzelleri hilâl kaĢlı Cezayir Cezayir'in de menekĢesi top biter Arasında da eğlim eğlim ot biter Bu ayrılık annem bize çok gider Çelenleri mermer taĢlı Cezayir Güzelleri hilâl kaĢlı Cezayir Cezayir'in de yüksek olur evleri içindedir ağaları beyleri Türkçe bilmez de Arapçadır dilleri Çelenleri mermer taĢlı Cezayir "■'elleri hilâl kaĢlı Cezayir -3r yağlanır EġĠN i? baSlanV yuregım dağlanır ermer taĢlı Cezayir , Gitmez oldu Ģu .. . . _ v ıl kaĢlı Cezayir Yarın sabah yine L . EĢin kır at eĢin, me Ġmparatorluğun bir pnçuota ^ savunmak da Anadolu yiğitlen6 6 661 ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ CEZAYĠR Cezayir‟de Ģehit düĢen Mehmed‟in niĢanlısı dağlara düĢmüĢ, bu ağıtı söylemiĢ, derler. Cezayir'in gemileri yağlanır Yağlanır da tersaneye bağlanır

. Üzerlerine gelen devlet ordusuna yenümiĢler.. biz ne ettik sana... Kahpe Cezayir. duman vardır baĢında Cümle âlem senin peĢinde. Kal selâmet nazlı y. düĢmanı güldürdün. Elden gittiğine mi yanam. üstüm yağmur. duman vardır baĢında.Cezayir'de koç yiğitler eğlenir Deli düĢman aptal aptal dillenir Kahpe Cezayir. duman vardır baĢında Cümle âlem senin peĢinde. kara bağlayım Cezayir.. yavrum sana emanet I KOZANOĞLU Çukurova Söyleyen Dadaloğlu On dokuzuncu yüzyılda Çukurova‟da Kozan çevresindeki aĢiretlerin ayaklamalarında baĢbugluk eden derebeyi Kozanoğlu için söylenen bu türküler Dadaloğlu‟nundur.. sürülmüĢlerdir.. ağlayım Nice koç yiğitleri aldın fidan çağında Dostu. gene gönlüm hoĢ idi. Mehmed'i öğütler Dini bir uğruna gitti kanlı yiğitler Kahpe Cezayir. yavrum sana emanet Ben havada uçar iken al ilen tuttun beni Ben pahamı bilir iken bir pula sattın beni Kal selâmet nazlı yârim. Çıktım Kozan'ın dağına Karı dizleyi dizleyi .... EY GAZĠLER Ey gaziler yol göründü gene garip serime Dağlar taĢlar dayanmaz benim ahu zarıma Kal selâmet nazlı yârim. Cezayir'de sıra sıra söğütler Söğüdün altında aslan yiğitler BinbaĢı gelmiĢ. . Yaralarım göz göz oldu Cerrah gözleyi gözleyi ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ Kozan Dağı karlı buzlu içi dolu gelin kızlı Öldürürler beyim seni O kâfirler dünden sözlü Çıktım Kozan'ın Dağına KurĢun attım dost bağına AĢiretten imdat olmaz Kaçalım Kozan Dağına Kara çadırın karası KarıĢtı Kozan arası Ben öpmeğe kıyamazdım Ak göğsü süngü yarası Kara çadır eğmeyinen Ucu sırma düğmeyinen Ne kaçarsın Kozanoğlu BeĢ bin atlı gelmeyinen Kozanoğlu avdan gelir «'••nı ilinden alır Bu» Kozanoğlu derler Yiğit c^or namı kalır Kır atım örkten boĢandı Özengi yere döĢendi Ne yatarsın Kozanoğlu Kılıncın eller kuĢandı Kızılırmak akmam diyor Kenarımı yıkmam diyor Ünü büyük Kozanoğlu Ben yurdumdan çıkmam diyor KOZANOĞLU Çıktım Kozan'ın dadına Remil attım dost bağına Ahbaplardan imdat yoktuı Kaçalım Gâvur Dağına* Olur mu beyler olur mu Evlât babayı vurur mu PadiĢahın zalımları Bu dünya size kalır mı Kozan dağı dağ değil mi içi dolu bey değil mi Kozan Beyini öldürmüĢler Bu da bize ar değil mi Ne iniĢin dibindeyim Ne yokuĢun baĢındayım Bana ölüm yakıĢır mı . Cümle âlem senin peĢinde.îıinı. sen Allaha emanet Dün gece yârin koynunda yastıcağım taĢ idi Altım çamur. Cezayir.

on dört yaĢındayım Kır ât gelir seke seke Kulağında elmas küpe Çifte kızlar hizmet eder Ak kolların çırpa çırpa (*) Gâvur Dağı: Kozan bölgesinde bir dağ. ASKERLĠK TÜRKÜLERĠ FERMAN PADĠġAHIN DAĞLAR BĠZĠMDĠR Kalktı göç eyledi AvĢar elleri Ağır ağır giden eller bizimdir Arap atlar yakın eyler ırağı Yüce dağdan aĢan yollar bizimdir Belimizde kılıcımız kirmâni1 TaĢı deler mızrağımın temreni2 Hakkımızda devlet etmiĢ fermanı Ferman padiĢahın. KÖROĞLU TÜRKÜLERĠ . (3 Temren: Mızrak ucundaki sivri de. kalan sağlar bizimdir (1 Kirmâni: Ġyi kılıç. dağlar bizimdir Dadsloğlu'm yarın kavga kurulur Öter tüfek.On üç.nir (3) Davlumbaz: Cenk davulu. davlumbazlar vurulur3 Nice koç yiğitler yere serilir Ölen ölür.

KÖROCLU TÜRKÜLERĠ KÖROĞLU TÜRKÜLERĠ 1 Benden selâm olsun Bolu Beyine Çıkıp Ģu dağlara yaslanmalıdır Ok gıcırtısından kalkan sesinden Dağlar gümbür gümbür sestenmelidir DüĢman geldi tabur tabur dizildi Ak alnıma kara yazı yazıldı Delik demir çıktı mertlik bozuldu Eğri kılıç kında paslanmalıdır KÖROĞLU düĢer mi yine Ģanından Çoğunu ayırır er meydanından Kır at köpüğünden düĢman kanından Çizme dolup Ģalvar ıslanmalıdır II Yiğit olan gümbür gümbür gürlesin Yiğ.di doğuran ana bin yaĢa Ak gövdede kızıl kanlar Ģorlasın Yiğidi doğuran ana bin yaĢa Davlumbazlar yeğde yeğde vuranda Çarkacılar sağlı sollu dönende .

Çamlıbel in tepesinden Köroğlu onların geliĢlerini seyir eder.göç edelim Meydanda at oynatalım Boynun döndürü döndürü Köroğlu der ki. al kanları Yere serer çok canlan Eğri kılıç düĢmanları Kırar parlayı parlayı V Bizim illetin Ueyleıi Yakar kandili kandili içip aslana dönerler Kadeh döndürü döndürü Hem içerler hem kanat Ġdi DüĢmana meydan araılaı Arap atlaıa binerler Boynun sündürü sündüıü EVLERĠNĠN ÜNÜ Çürüdü gönlüm çürüdü içerde yürek eridi Beylerin kolu yoruldu Kılıç döndürü döndürü Beyler neyleyip nidelim Güzellerle. sen binler yaĢa III Mert gelende nâmert kaçar Meydan gümbür gümbürlenir ġahlar Ģahı meydan açar Meydan gümbür gümbürlenir Ok ile menzil dövende Nâmert boynunu eğende Kılıç kalkana değende Kalkan gümbür gümbürlenir Top atılır kalasından Hak saklasın belâsından Köroğlu'nun narasından Dağlar gümbür gümbürlenir 671 KÖROGLU TÜRKÜLERĠ IV Kır atım meydan yerinde Gezer horlayı horlayı Bir kötü az bir kavgadan Kaçar zorlayı zorlayı Kır ata yakıĢır bunlar Yiğit geyer demir donlaı Ak gövdeden kızıl kanlat Akar Ģorlayı Ģorlayı Köroğtu der. karıdım ihtiyar oldum çürüdüm At yoruldu ben yoruldum Güzel bindiri bindiri VI Ayvaz benim senden yana Kurban olam Ģirin cana Sağda duran Köse Kenan Vur diyende vurmaz mısın Kır diyende kırmaz mısın Ayvaz'ın kolları bağlı Ciğerciğim oda dağlı Sol tarafta Demircoğlu Vur diyende vurmaz mısın Kır diyende kırmaz mısın 3 KÖROĞLU TÜRKÜLERĠ Köroğlu'm söylüyor zatı Ülkelerde vardır medhi Acemoğlu sür Kır atı Vur diyende vurmaz mısın Kır diyende kırmaz mısın Bu türkü. bu gün burada duralım Sabah olsun darbı meydan kuralım Akan kandan dolu Ģarap vuralım ■Yürü Deli-Hoylum. Bolu Beyine tutsak olduğu sırada. Komutanlar Ayvaz‟ı zindandan kurtarıyorlar.Eğri kılıç ak gövdeyi bölende Yiğidi doğuran ana bin yaĢa KVLhKlNĠN ÖNÜ Gele beyler cenge. Köroğlu‟nun oğulluğu Ayvaz‟ın. harbi çalınsın Cam'ıbel askeri ayrı bölünsün Gece gündüz darbı meydan kurulsun Yiğidi doğuran ana bin yaĢa Asıl koç yiğitler pusuda saklı Belleri kılıçlı eli mızraklı i'ep Ģahin bakıĢlı. Ģu türküyü Ayvaz için söyler: VII Yol verin dumanlı dağiar AĢmaya Ayvaz geliyor Çağlayın soğuk pınarlar Ġçmeye Ayvaz geliyor . sazı eline alır. aslan jifatlı Yürü. onu kurtarmak için yapılan hazırlıkta komutanlara karĢı söylenmiĢtir. kan içenler hep binler yaĢa KÖROĞLU der.

Kız erkek. oğlum geliyor VIII Tan veri atmadan Ģafak sökende DüĢmanın üstüne hörelenmeli DüĢman kalkan alıp kılıç çekende Yiğit on beĢ yerden yaralanmalı Haber aldım ihvanından. basın kılıncı KÖROĞLU YĠĞĠTLEMESĠ Âştk Veysel Yiğitler silkinip ata binende Derelerde boz kurtlara ün olur Yiğit olan döne döne döğüĢür Kötüler kavgadan kaçar hun olur Bir yiğit çıdasın almıĢ eline Serini koymuĢtur yiğit yoluna Kalkan paralana zırhlar deline Kanlı gömlek koç yiğide don olur Bir yiğit çıdasın almıĢ atıyor Ağ elleri kızıl kana batıyor Bir kötü kavgadan dönmüĢ kaçı/or Kaçma kötü kaçma.Bu dağlarda biten güller Kokusu lâl eder diller Dalında öten bülbüller ÖtüĢün. aygır oynasın Kazanlarda adam kanı kaynasın rsir etmek yok hâ. mirza gele. han gele Ben isterim günde yüz tufan gele Derelerden oluk oluk kan gele Sele düĢüp gövde kürelenmeli IX Ay yansın ağalar güneĢ tutulsun Parladı parladı çalın kılıncı Oklar gıcırdasın ayyuka çıksın Mevlânın aĢkına çalın kılıncı Durmayın orda kargı kucakta Dolansın yiğitler köĢe bucakta Bir savaĢ edelim kelle kucakta ġehitler aĢkına çalın kılıncı Koç yiğitler melemeli dev gibi DüĢman kanı devrilmeli dağ gibi El vurup avını almıĢ bey gibi Haykırı haykırı çalın kılıncı Koç yiğitler bu kıĢ burda kıĢlas Yılan dilli eğri hançer iĢlesin Kâfir düĢman elamana baĢlasın Kaçanı göndermen basın kılıncı Koç yiğitler düğün bayram eylesin Küheylan kiĢnesin. mor belikı. Ģimdi dön olur 677 KÖROGLU TÜRKÜLERĠ KÖROĞLU Sü-leyman Boyacioğlu Ben bir Köroğlu'yum dağda gezerim usen rüzgârlardan hile sezerim Demir külüng ile baĢm ezerim Kervanı görünce kızar tozarım Tokat kervanından aldtm bakırı1 incitmeyin fukarayı fakiri Tuna seli gibi boz ırakıyı2 için beyler için. kervan gei ince için efeler için tâ gün doğunca YokuĢa çıkarken keklik sekiĢli iniĢe inerken tavĢan büküĢlü . Ayvaz geliyor Bizim yaylanın yiğidi Belinde gümüĢ dividi Yaylanın servi söğüdü Gölge'edin. Ayvaz geliyor Köroğlu der ki tayalar Atlımız tavĢan kovalar Sarptaki yüksek kayalar Yassılın. hep yayan kalsın Yaya kalana da çalın kılıncı Koç Köroğlu girdi meydan almaya Nâra vurup düĢmanına dalmaya Yemin ettim yedi derya dolmaya Doldurun denizi. çalın kılıncı 676 Sıvat Yürü yiğit beyler namımız kalsın Kelle getirenler bahĢiĢin alsın Öldürün atları. Ayvaz geliyor Bizim yaylanın uĢağı Belinde Aydın kuĢağı Yaylanın türlü çiaeği KokuĢun. kulundan Doyuk olduk akçasından pulundan Hey ağalar akan kanın alından Altımızda Kır at kınalanmalı KÖKOCLU TÜRKÜLERĠ Köroğlu'm der. Ayvaz geliyor Bizim yaylalar olu! Akan suları balıklı Al valalı.

yiğitliklerini överler. Bunların ünlüleri içinde Battal Gazi ile Köroğlu‟nun Kır at‟ı en güzelleridir. at koymadım koğuĢta Ne de onbaĢıda ne de çavuĢta Ne de düğün ne de bayramda Topların sesini duyduktan geri Üzengi böğrüme değdikten geri Kötü kısrak da der ki. ben donumu satarım Üstüme binen yiğidi alır atarım BaĢım sıkıya gelirse ejderhayı yıkarım Topların sesini duyduktan geri üzengi böğrüme değdikten geri Al pt da der ki. ben atların baĢıyım Ağalar elihde gezer tavus kuĢuyum Issız viranede can kurtaran kiĢiyim Topların sesini duyduktan geri Üzengi böğrüme değdikten geri Yağız at da der ki. türbeler yapılmıĢ. Kervanlar oradan aldıkları bakırı yurdun her yerine taĢırlardı. AĢağıdaki türküde çeĢitli renkteki (donlu) atlar aralarında konuĢurlar. (2) Irakı: Rakı. (3) Bu bölümde Köroglu Kır atını övüyor. 378 ATLAR KONUġUYOR Konya Eğribayat Köyü Nafiye Kadın Türk‟ün sevgisi at için nice efsaneler yaratmıĢtır. dönmem geriye Bir kere baĢımı koyduktan geri Topların sesini duyduktan geri Üzenoi böğrüme değdikten geri 679 KÖROĞLU TÜRKÜLERĠ Dor at da der ki. evliyalaĢtırılmıĢtır. bağlaman beni koruya üstüme binen yiğidi Allah koruya Gidersem ileri. nice olur halimiz Cinsimizden çatal olur dilimiz Girersek kavgaya çıkar ölümüz Topların sesini duyduktan geri Üzengi böğrürfte değdikten geri Kula at da der ki. Yiğitliği ile tarihe geçmiĢ nice atlar için mezarlar. Ağamı öldürür kanını içerim Yönüm samanlığa döndükten geri Topların sesini duyduktan geri Üzengi böğrüme değdikten geri ĠLHAN BEY . Halk arasında uçan atların destanı hâlâ dillerdedir.DüĢmanı görünce kuzgun bakıĢlı3 YetiĢin yetiĢin kervan geiince YetiĢin yetiĢin tâ gün doğunca (1) Eskiden Tokat‟da bakır çıkaran bir dökümhane vardı. Türk ruhu kendi yiğitliği yanında atlarına da değer verir. Kır at der ki.

Halk. Fransızlar Güney illerimizi ellerine geçirmek için asker çıkardılar. kahramanlarım halk. Bu savaĢların epeyce türküleri var dır. Ankara Hükümeti bu bölgeye çeteleri yönetmek için Kılıç Ali‟yi gönderdi. türküleriyle dile getirdi. ilhan Bey dedikleri de oldu bir paĢa Nüfuzu geçiyor dağlara taĢa Ben de imdat gidiyom Koca MaraĢ'a YetiĢ Kürt UĢağı Antep yanıyor Dağların aslanı ilhan Bey gelsin Anneler de böyle yavru doğursun Mulla'nın altında doru kadana Fransız kurĢunu geçmez adama YetiĢ Kürt UĢağı Antep yanıyor Dağların aslanı ilhan Bey gelsin Anneler de böyle yavru doğursun KÖROĞLU TÜRKÜLERĠ Netmeli de benim ağam netmeli Tomatiğe fiĢekleri itmeli Almalı cepheyi hücum etmeli YetiĢ Kürt UĢağı Antep yanıyor Dağların aslanı ilhan Bey gelsin Anneler de böyle yavru doğursun Bizde de soydular çulu çuvalı Böyle de oldu mu dünya duralı Soramadım çete Mulla'm nereli YetiĢ Kürt UĢağı Antep yanıyor Dağların aslanı ilhan Bey gelsin Anneler de böyle yavru doğursun Ali Kılıç der ki. MaraĢ ve Gaziantep halkı kahramanca savundu yurtlarım. Cumhuriyet döneminde de önemli hizmetleri olan Ali Kılıç.Konya Aksaray Akın Köyü Âşık Katıber I. komutan durumunda idi. Dünya SavaĢı sonunda. çeteler kurarak düĢmana karĢı çıktı. ilhan Beyi göreyim iki kızım var birini vereyim YetiĢ Kürt UĢağı Antep yanıyor Dağların aslanı ilhan Bey gelsin Anneler de böyle yavru doğursun . ölümü hiçe sayarak döğüĢtüler. Molla Bey çetelerinin baĢında. aydın bir sanatçı bu savaĢların destanım hâlâ yazamadı. Bu savaĢlar sırasında Ġlhan Bey. Bu savaĢların olaylarını. Ama. Kürt UĢağı aĢireti de çok yardımlarda bulundu.

O 682 uman yine gelenek gereği Mehmet ÇavuĢ son sözlerini söyler. ÇarpıĢmadan önce Mehmet ÇavuĢ'un söylediği : Mehmet ÇavuĢ der ki.ĠKĠ EġKĠYA ÇARPIġMASI Konya Ahmet Ağa Dersim yöresinin namlı eĢkiyası Kürtoğlu. Mehmet ÇavuĢ‟un eĢkiyalık yaptığı bölgeye girer. çıkıyor canım Kır atın üstünde de fıĢkırır kanım Teslim et martinim. buralar yâdım1 Dersim dağlarında söylenir adım Senin gibi nice Mehmet ÇavuĢlar yedim Kıyarım canına hey Mehmet ÇavuĢ Mehmet ÇavuĢ çeteye der : Çatın arkadaĢlar da atları çatın2 KurĢun bizi tutuyor sipere yatın ÇarpıĢmadan sonra Mehmet ÇavuĢ: Vuruldum arkadaĢlar beni yatırın Sağıma soluma yastık getirin Bülbül dillimi de baĢ ucuma getirin Kader böyle imiĢ ne çare Vuruldum arkadaĢlar. yüreğim çatal FiĢekliğim belimde tam yedi katar KuĢ olsan uçsan Kürtoğlu kır atım yeter Gökteki uçan kuĢlara dahi hükmeder Kürtoğlu söyler : Kürtoğlu da der ki. Kürtoğlu‟nun kurĢunu ile vurulur. Bu nedenle araları açılır. imdat eyleye3 Kader böyle imiĢ ne çare (1) Yâd: Yabancı. ÇarpıĢmadan önce iki yiğit at üstünde gelenek töresi gereğince karĢılıklı türkü ile konuĢurlar. (3) DüĢmana silâhını teslim edince savaĢ durur. TARĠH OLAYLARI ĠLE ĠLGĠLĠ TÜRKÜLERĠ . birbirlerine meydan okurlar. Mehmet ÇavuĢ. (2) Atlan çatmak: SavaĢtan önce atların baĢlarım bir araya getirip bağlamak. Günün birinde iki çete karĢılaĢırlar. Sonunda çarpıĢma baĢlar.

yarattığı kahramanlık olayları beslemiĢtir. Bu ordunun ozanları zaferlerin hikâyesini Ģiir haline getirirken yenilgilerin de acılarını içlerinde duya duya inlemiĢlerdir. Bunlardan Nazlı Budin türküsü gibi olanları günümüze dek gelmiĢ. Türk orduları savaĢlara giderken birçok ozan da birlikte gider. bir yandan Tuna boylarında . Onun bu yiğitlik ruhunu. Kötü yönetim yüzünden uğranılan yenilgilerin türküleri kimi zaman bütün yurdu sarardı. Hayalin de ötesinde tarihin akıĢını değiĢtiren savaĢlar vermiĢ. yüzyıllar boyunca destan üstü tarihi. kuĢaktan kuĢağa aktardığı yüksek yiğitlik ruhu ile tarihin tek kahraman ulusu olmuĢtur.Türk ulusu barıĢı sevdiği ölçüde savaĢta da yiğit millettir. erlerin savaĢ isteklerini canlı tutmak için eski destan ve menkıbeleri sazlarının tellerinde dile getirirlerdi.

. tarihçilerce bilinmeyen gerçekleri de bildirirler. Hint denizlerinde aylarca süren çok tehlikeli olaylardan sonra canlarını kurtaran pek az kiĢi kara yolu üe Ġstanbul‟a dönebilmiĢlerdir. Bu gibi türküler tarihe yardımcı oluĢları yönünden ayn bir değer taĢırlar. öte yandan Antalya dağ köylerinde söyleyenleri ağLatmıĢtır. EVLERĠNĠN OM 688 MURAT REĠS TÜRKÜSÜ İstanbul Antalyalt Remsi Murad Reis türküsü. dümende ağlar On bir ay deyince gölündü dağlar Rabbim nasip eyle bize karayı Evvelden karayı sonra sılayı TARĠH türküleri Geldi bir kuĢ kondu serene Bizden selâm olsun dosta yarene Bir Acem kölesi karayı görene Rabbim nasip eyle bize karayı Evvelden karayı sonra sılayı HLEVNE TÜRKÜSÜ (Rumeli) Tuna nehir akmam diyor Eli afimi yıkmam diyor ġanlı Gazi Osman PaĢa Pilevne'den çıkmam diyor Tuna nehri akar gideı Etrafını yıkar gider ġanlı Gazi Osman PaĢa Moskofları kırar gider Kapandı Pilevne'nin yolu DüĢman sardı sağı solu Askerim çok.söylenirken. uyanmaz Derler ölüm gelmiĢ. ġimdiye dek derlenip bir kitap yapılmayan bu tür türküleri bir araya getirmek Türk tarihine bir hizmet olacaktır kanısındayız. paĢayı vurur mu PadiĢahın zalimleri Bu dünya size kalır mı t ı Gazı Osman PaĢa. Aradan yüz yıl geçti. Kanunî Sultan Süleyman zamanında Hindistan müslümanlarına yardım için gönderilen Türk denizcilerinin türküsüdür. TARĠH TÜRKÜLERĠ PĠLEVNE Osman PaĢanın Pilevne savunması üzerine baĢka bir türkü. 1877-78 de Kaslara karĢı Pilevne‟yl kahramanca savunmuĢ. gönül inanmaz Rabbim nasip eyle bize karayı Evvelden karayı sonra sılayı Üsküdar ardında var idi bağlar Murad Reis durmuĢ. ooun için çıkarılan türküler hâlâ yurdun her yerinde söylenir. tarih kitaplarının yazmadığı. zaferler kazanmıĢtı. Tarih olayları ile ilgüi türküler çok zaman. cephanem yok YetiĢ Süleyman PaĢa kolu Kaleden toplar atıldı Moskof Ġslâma katıldı ġanlı Gazi Osman PaĢa Moskofları kırar gider Q^J OSMAN PAġA* Pilevne kahramanı Osman PaĢa için yakılmıĢ türkülerden. esir gider Ġstanbul'dan gelir kadı Kalmadı dünyanın tadı ġaĢkın olau zalim kadı Deli oldu deli kadı Kanlı Tuna akmam diyor Ben düĢmandan korkmam diyor Kılıncımı vermeyince Ben Pilevne'den çıkmam diyor Olur mu beyler olur mu Yaver. topa dayanmaz Tayfaları gaflet almıĢ uyur. * Ruslar Tuna'yı atladı Karakolları yokladı Osman PaĢanın kolundan BeĢ bin top patladı Kanlı Tuna akar gider Etrafını yıkar gider Adlı Ģanlı Osman PaĢa Boyun eğmiĢ. yeĢil direkli Tayfamız da vardır aslan yürekli Rabbim nasip eyle bizs karayı Evvelden karayı sonra sılayı Bir gemimiz vardır. Bir gemimiz var telli varaklı Yelkenleri kırmızı.

gönlün eğlesin * * t» OSMAN PAġA Tuna nehri akmam diyor Kenarımı yıkmam diyor Ünü büyük Osman PaĢa Pilevne'den çıkmam diyor DüĢman Tuna'yı atladı Karakolları yokladı Osman PaĢa'nm kolundan BeĢ bin top birden patladı (1) Balkan bozgunlarının acı anılarının türkülerinden. ben bir dertliyim Yâr peĢinde koĢar kara bahtlıyım Estergon kalesi su baĢı kaya Kemirir gönlümü aĢk denen belâ Çektiğimi hoĢ gör. ibrail'den atdılar2 ikimizin yolda boynun vurdular Birimizi baĢ krala verdiler Ġbrail de Hacı Ahmed'in kızıydrm Ak kâğıt üstünde kara yazıydım3 Anam babamın kıymetli kızıydım ibraiI in çeĢmeleri harlıyor Yağlı kurĢun ciğerimi dağlıyor Annem kadın siyim siyim ağlıyor Varin söylen garip annem eylesin Alları çıkarsın kara bağlasın Oğlu gelecektir. . ben bir dertliyim Yâr peĢinde koĢar kara bahtlıyım Estergon kalesi su baĢı hisar BaĢkuĢlar çağrıĢır. bülbüller susar Kâfir bayrağını burcuna asar Akma Tuna akma. (3) Çok güzel olduğunu söylemek için benzetme. C&2 Karâ kazan coĢtu derler Dalga boydan aĢtı derler Osman PaĢa'nın askeri ■Gece burdan geçti derler Kılıcımı çaldım taĢa TaĢ yarıldı baĢtan baĢa Ünü büyük Osman PaĢa Askerinle binler yaĢa KIRIM'DAN GELĠRĠM* Kırım'dan gelirim.'adım Sinan'dır Kılıcımın suyu kandır. ben bir dertliyim Yâr peĢinde koĢar kara bahtlıyım Estergon kalesi su baĢı kale Göklere ser çekmiĢ burçları hele Biz böyle kaleyi vermezdik ele Akma Tuna akma. yâr ondan ırak Akma Tuna akma. gel etme cefa Akma Tuna akma. (2) îbrail: Bulgaristan‟da eski bir Türk kenti. ben bir dertliyim Yâr peĢinde koĢar kara bahtlıyım Estergon. Macar illerinde önemli kalelerimizden idi 691 TARĠH TÜRKÜLERĠ ÜÇ KIZ ĠDĠK1 Acı Günler Üç kız idik.Pilevne den toplar atıldı Ġslâm Bulgar'a katıldı • Haberin olsun Sultan Hamit Rumeliler satıldı Çadırımız mavi beyaz 1 Bu sene geldi mi yaz Aman kâtip haller yaman Beni baĢka deftere yaz Karadeniz dalgalandı Orta yeri halkalandı Kör olası Damat PaĢa Moskof ile ne laflaĢtı Karadeniz akıp gider Etrafını yıkıp gider Sağ olası Osman PaĢa Bulgarları kırıp gider Karadeniz akmam dedi Ben Tuna'ya bakmam dedF Yüz bin Kazak gelmiĢ olsa Osman PaĢa korkmam dedr f/44 67*0 ESTERGON KALESĠ* Estergon kalesi su baĢı durak Kemirir içimi bir sinsi firak Gönül yâr peĢinde.

17. döner mi Girit'ten gelen ulaklar Kabul oldu mu dilekler Yeniçerilpr. döner mi €95 TARĠH TÜRKÜLERĠ Sular akar taĢa taĢa Yiğitler girer savaĢa Haber eyle HaĢan PaĢa1 Sefer döndü mü. bozuk yönetimin suçunu padiĢaha açıkça söylüyor. (Kadın Girit‟ten dönen askerlere kocasını soruyor). Girit‟in elimize geçmesi için 25 yıl savaĢ edilmiĢ. Macar. Türküde adı geçen Yusuf. atım Araptır Gizlenme Nemçeli. TARĠH TÜRKÜLERĠ TAMEġVAR TÜRKÜSÜ Osmanlı tarihinin gerileme çağında elden çıkan kalelerden biri de TameĢvar‟dır. elden çıkan kaleleri bir bir sayarak ihmalin. döner mi Girid'in taĢı kayası Atlıdan çoktur yaya Yeniçeriler ağası Sefer döndü mü. yüzyıl aĢıklarındandır (baĢta raf taki «Türkücü Saz ġairleri» bölümüne bakınız). Sinan bu savaĢlara katılmıĢ bir kahramanda Macar. Uyuvar Ele girmez Ģahım yorulmayınca Gaziler baĢına takıp çelengi Kırardı Nemçe'yi. EVLERĠNĠN ÖNÜ 694 SEFER DÖNDÜ MÜ Ele geçen en eski türkülerimizden biri de bu türküdür. solaklar Sefer döndü mü. sözün fehmetmez eljn kahpesi Gizli iĢim yoktur. Bu olay üzerine saz Ģairleri de Ģiirler söylemiĢlerdir. Türkü. pek çok genç gitmiĢ. firengi Eylesin kulların edemez cengi Halu hatırları sorulmayınca HaĢan der. kimi giriftar1 Kâfirin elinde inleriz zâr zâr EstergonTa Budin. inanmadın ayrılmayınca Kimi Ģehit oldu. Ne çeker kulların serhat elinde Bilinmez hünkârım görülmeyince Bunca memleketin kâfir elinde Kaldı. Türkünün ilk bölümleri Sultan Aziz‟in ağzından söylenmektedir. Sarı yapracağım sarı Girid'e gönderdim yârı Yıkılası Girit Ģarı Sefer döndü mü. bilmeyen varsa Dizgin kırmak olmaz. göklere çıkmıĢtır âhım2 Hûda'm bağıĢlasın. . döner mi SULTAN AZĠZ TÜRKÜSÜ Çanktrı Derleyen Tahsin Nahit Sultan Aziz‟in makasla bileklerini keserek kendini öldürmesi üzerine genel üzüntüyü anlatır bu türkü.dumandır Haber gfeldi. Macar Tuna'ya inmiĢ Haddin bildirmeğe ahdim yamandır Gâh köle ölürsün ve gâhi âsi Er. döner mi Destimal iĢledim ensiz Kararım kalmadı sensiz Girid'e giden uğraĢır Sefer döndü mü. Avrupaöaki savaĢlara kapılırdı. 1645 yılında baĢlayıp 1669‟da sona eren Girit SavaĢı sırasında bir kadının ağzından söylenmiĢtir. Sultan Aziz‟in Ģeh zadesidir. çoktur günâhım TemeĢvar kalasın bil padiĢahım Vermeyiz kâfire kırılmayınca (1) Giriftar: Tatsak. Avusturya (Nemçe) üzerine daha baĢka türküleri de aldık. meydan burası Kırım'dan gelirim. bir daha dönmemiĢtir. Sultan Aziz‟in ölümü 1876 olduğuna göre türkü de yüz yıllık demek oluyor. meydan burdadır ' • ı ■ Macar illerinde bilmeyen varsa Meydan okumak-çün Sinan burdadır (*) Osmanlı Devletine bağlı olan Kırım Hanlığı. iygir. (2) HaĢan.

imparatorluğun Tuna boyu eski kalelerindendir. Bender'in çevresi çalkandı kandan On iki bin yiğit terk oldu candan Umudum kesmezem Bey Bender senden1 Ağlar Gazi Bender. Gazi» gibi sözler söylenirdi. . Bu türkü. bu savaĢlara katılanların ağzından söylenmiĢ. Çarlık ordularının bu kale önünde yaptığı kanlı savaĢtan kalan türkü. olavın acıklı yönlerini gösterir.ayrılmam senden Ağlar Gazi Bender. Türküyü eski yazma bir defterden aldık. kent. EVLERĠNĠN ÖNÜ 698. Onun içi» bu türkünün kesin zamanını bilemiyoruz. Rusya. Bu türkü en eskilerden olup 325 yıllıktır. dağ gibilerine lıitab ederken «Han.Beni tahttan indirdiler Dört çifteye bindirdiler Tersaneye gönderdiler Uyan Sultan Azin uyan Bak ne hale girdi cihan Kolumda makas yarası Nedir bu derdin çaresi Yusuf'um ciğer paresi Uyan Sultan Azin uyan Kan ağlıyor bütün cihan (*) HaĢan PaĢa. Yine birkaç yüzyıllık olduğu söylenebilir. ġIPKA TÜRKÜSÜ Çan ktrt Dcı'leye* «s Tahsin X a İÜ t ġıpka Rumeli‟de Tuna boyunda önemli bir kalenuzdi. Mevlâm kerimdir hey Bender'in çevresi tozdan dumandan ġehitlerin eri seçilmez kandan Geçtim bu canımdan . Avusturya. Mevlâm kerimdir hey (*) Bey Bender: Eskiden sevilen kale. askerle birlikte dönen komutanlardandır. Bey. Geçen yüzyılda Ruslarla yapılan savaĢlarda î?ıpka önemli savaĢları ile ün almıĢtır. Dört kapısı vardır bekli Yamaklar çatal yürekli On iki bin Çek tüfekli Beklerim özü Kalesi Ora bekârlar sılası Bir mumcağız ver yakayım Zindan dibine bakayım Mevlâm izin ver çıkayım Pek metin özü Kalesi Ora bekârlar sılası Altımızda vardır hasır iĢimizde yoktur kusur DüĢtük küffara da yesir Pek metin özü Kalesi Ora bekârlar sılası Zindancının adı Ahmet Çoktan beri çekeriz zahmet Bizi kurtarana rahmet Pek metin özü Kalesi Ora bekârlar sılası 697 TARÎH TÜRKÜLERĠ Özü'ye giren çıkamaz Acıdır suyu içemez Kanat bağlayıp uçamaz Pek metin Özü Kalesi Ora bekârlar sılası BENDER KALESĠ CENGĠ Bender Kalesi Osmanlı Ġmparatorluğunun Rumeli'de önemli kalelerinden biridir. Macaristan gibi devletlerin sık sık savaş alanı olmuştur. ÖZÜ TÜRKÜSÜ Çankırı Derleyen Tahsin Nahit Özü Kalesi. Abdalın geydiği hırka Asker olmuĢ fırka fırka Kelle gider.

lan savaĢta Türk donanması büyük baĢarı göstermiĢ Sivastopol'da düĢmanı bozguna uğratmıĢtır. Sonunda Osmanlı orduları düĢmanı bozguna uğrattı. yer gök iniler Askere gidiyor babayiğitler Aman padiĢahım izin ver bize Sılada niĢanlım ah eder size Sivastopol önünde sıra sıra söğütler OturmuĢ binbaĢı asker öğütler Askere gidiyor babayiğitler .at diye ağlar Belgrat Gidi küffar senin iĢin hiledir Evliyalar içimizde biledir Aman imdat diye ağlar Belgrat Belgrad'ın etrafının barusu Ġçine ekerler mısır darısı Onun ağlaĢıyor kızı karısı Aman imdat diye ağlar Belgrat Hazreti Ali de Düldüle bindi ġol dolu hendekler kan ile doldu Aman imdat diye ağlar Belgrat Yüreğimde can kalmadı üzüldü Urum'dan Acem'den imdatçı geidi Aman imdat diye ağlar Belgrat SĠVASTOPOL TÜRKÜSÜ Çankın Derleyen Tahsin Nahit Geçen yüzyılın ortalarında Rus Çarlığı ile yap. Sivastopol önünde yatan gemiler Atar nizam topunu. 250 vıla yakın bir türkü olduğu anlaĢılıyor. Uzun süren savaĢ boyunca Türkler iyi dayandılar..gitmez ġıpka OynaĢır suda balıklar Karadeniz dalgalı Koç yiğitler askere gidiyor NiĢanlıların baĢı sevdalı Atları saldık ormana Yiğitler döndü aslana Sılada ağlıyor ana OynaĢır suda balıklar Karadeniz dalgalı Koç yiğitler askere gidiyor Yavukluların baĢı sevdalı 699 TARĠH TÜRKÜLERĠ BELGRAT TÜRKÜSÜ Çankırı Derleyen Tahsin Nahit 1736 — 1739 arasında Ruslar ile AvusturyalIlar. Belgrat'ta neylediler nettiler Top attılar kalelerin yıktılar Sağ bedene yeĢil bayrak diktiler Aman imd. Bu türkü o savaĢlardan kalma olacak. Buna göre. Osmanlı Devletine savaĢ açıp Belgrad‟ı sardılar. Bu türkü çok yaygındır. 7 Ey liil 1739 da barıĢ yapıldı.

Türküde PadiĢaha kafa tutan bir durum sezilmekte. * . Kötü yönetim. Akkâ savaĢı sona ermedan söylenmiĢtir. i • Hiç haberin var mı Mısır elinden Hiç eser kalmadı kızdan gelinden Alalım Mısır'ı düĢman elinden Mısır elden gitti. yollar kıĢ mıdır Mısır elden gitti bil padiĢahım DüĢmana bir kılıç çal padiĢahım ANTEP Fransız iĢgal Türküsü (KurtuluĢ SavaĢında) Kara imiĢ Ģu Anteb‟in yazısı Vakti yandırdı bütün âlem nâsı Yürekten çıkmıyor kardaĢ acısı Hanı benim mor sümbüllü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım Mağaralardan geliyor ağıtlar sesi Yaktı yandırdı âlem nâsı Pazarda satılır Ģehitler fesi Hanı benim mor sümbüllü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım kavaklığın Ģirazesi bozuldu îamanaz'a kara çadır kuruldu 1 . Türkü. Napolyon‟u kaçırmıĢlardı. bil padiĢahım DüĢmana bir kılıç çal padiĢahım • • . Bunlardan biri aĢağıdadır. onu göreve çağırmaktadır.Aman padiĢahım izin ver bize Sılada yavuklum ah eder size 701 TARĠH TÜRKÜLERĠ MISIR TÜRKÜSÜ Çankırı ' Derleyen Tahsin Nahit Napolyon‟un Mısır‟ı alması üzerine de türküler vardır. çanları astı Allah Allah diyen dilleri kesti Mısır elden gitti. Kâfir geldi Mısır elini bastı Minareleri yıktı. Fransızlar Suriye‟de Akkâ kalesine dek gelmiĢ. duy padiĢahım DüĢmana bir kılıç çal padiĢahım Akkâ dedikleri küççük kasaba Kesilen kelleler gelmez hesaba Kelle kese kese döndük kasaba Mısır elden gitti bil padiĢahım Kâfire bir kılıç çal padiĢahım Aman padiĢahım bağrın taĢ mıdır Gözlerimden akan kanlı yaĢ mıdır mdatçı gelmedi. . burada çok kanlı savunma yapan Türkler.Camilere Ģehit kabri kazıldı Hanı benim mor sümbüllü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım . hükümetin ihmalleri yüzünden koca Mısır elden çıkmıĢ.

705 . kumandanlar yürü Çetelerin gidiyor. kumandanlar yürü Çetelerin gidiyor. dönmeyor geri (*) Birinci Dünya Savacından sonra güney illerimize çıkan 'Plansızlar sömürge askeri de getirmiĢlerdi. Fesliler Cezayir askeridir. topladım geldim BeĢ on Fransızı pakladım geldim Di yürü yürü. Ali gayreti il' Uzanalım yine Macar iline (•) Ali: Kahramanlıkları ile Müslümanlık âleminde büyük sevgi kazanan Hazreti Ali. 703 TARĠH TÜRKÜLERĠ Fransızlar her taraftan yürüdü Yağ kalmadı yüreklerde eridi Nice yiğitler istihkâmda çürüdü Hanı benim mor sümbüliü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım Fransızlar dört taraftan geldiler Top sesinden hep sabiler öldüler Nice gelinler evde bîkes kaldılar Hanı benim mor sümbüliü bağlarım Antep diye hazin hazin ağlarım SALDIRALIM MACAR ĠLĠNE Bülbüller ötüyor.(•) Hamanaz: Antep'de bir mahalle. gaza vaktidir Saldıralım yine Macar iline Gönülde Ali'nin aĢk ateĢiyle 1 Dillerde o ġahın gülbengi ile Hak. seher vaktidir Gel. teslim olmadı Di yürü yürü. gelmiyor sesler ġıĢkoyun damından atladım geldim Cephane döküidü. dönmeyor geri Kolumu salladım toplar oynadı Kara taĢ içinde çete kaynadı YaĢasın Urfalılar. 704 URFALI ÇETELER (KurtuluĢ SavaĢı Türküsü) Vrfa Derleyen Fatih Yükselmiş Fransızın baĢında kırmızı fesler* Atılıyor bombalar. kumandanlar yürü Çetelerin gidiyor. bahar vaktidir Hazır olun erler. bâde içelim. Muhammed. dönmeyor geri Tılfındır hastahane karĢıma karĢı Kâfir Fransızın bomba atıĢı Urfa çetelerinin süngü takıĢı Di yürü yürü.

KarĢıki dağı oydular içine de çete koydular Yörük Ali'nin de adını Hazreti Ali koydular De gidinin efesi Aydın'dan gelir sesi Malgaç çayında durdum Otuz Yunan vurdum Üç yüz çete ile Aydın'ı Yunan'dan aldım De gidinin efesi Aydın'dan gelir sesi "707 TARĠH TÜRKÜLERĠ BUDĠN Budin kuĢatmasından kurtulan Türkler pek azdır. Kan iie yoğrulmuĢ toprağı taĢı ÇerkeĢ Alemdardır Ģehitler baĢı Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i Kıble tarafından üç top atıldı PerĢembe günüydü. düĢman onları ele geçirdi. müderris1 . geçti bedeni Cephane tutuĢtu. Fakat. güneĢ tutuldu Cuma günüydü Budin alındı Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i YÖRÜK ALĠ KurtuluĢ SavaĢında düĢmana karĢı çıkan ilk yiğitlerden biri de Yörük Ali‟dir. tutuĢtu Hep sabi sübyanlar ateĢe düĢtü Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i f/45 706.TARĠH TÜRKÜLERĠ NAZLI BUDĠN Kanunî Sultan Süleyman tarafından alman ve 167 vıl Türk yönetiminde kalan Budin (BudapeĢte) kalesinin elimizden çıkması üzerine söylenen aĢağıdaki türkü bugün de acısı unutulmayan olayı an latmaktadır. aklımız ĢaĢtı Selâtin camiler yandı. Ġlk çıktığından bu yana 300 yıla yakın bir zaman geçmiĢtir. kızları ordusunda sattı. çetesi ile Aydın‟a saldırmıĢ. Bu acı ile zamanında çok türküler çıktı. Türkülerde anlatılan olaylar gerçek tarihe de uymaktadır. düĢmam kaçırmıĢ. Budin'in elimizden çıkıĢ tarihi 1688'dır. Yardım gelmeyince uzun süre dayanamayacağını anlayan Budin komutanı Abdi PaĢa. kimi müftü. yaz bahar oldu Bülbülün figanı bağrımı deldi Gül alıp satmanın zamanı geldi Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i ÇeĢmelerde abdest alınmaz oldu Camilerde namaz kılınmaz oldu Mâmur olan yerler hep harap oldu Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i Budin'in içinde uzun çarĢısı Orta yerde Sultan Ahmet camisi Kâbe suretine benzer yapısı Aldı Nemse bizim nazlı Budin‟i Budin'in içinde Serdar kızıyım Anamın babamın iki gözüyüm Kafeste besili kınalı kuzuyum Aldı Nemse bizim nazlı Budin'i Cephane tutuĢtu. aklımız ĢaĢtı Selâtin camisi havaya uçtu Askerin yarısı hep Ģehit düĢtü Geldi küffar aldı Kale i Budini Aldı Budin kalesini. ġimdiye kadar ele geçen en eski türküyü veriyoruz. Çete savaĢlarında büyük kahramanlıklar göstermiĢ olan Yörük Ali için birçok türküler yakılmıĢtır. kadınlarla çocukları gemilere koyarak Belgrad‟a kaçırmak is tedi. Serhatlar içinde Budin'dir baĢı. Bu arada Yörük Ali. Ötme bülbül ötme. geçti bedeni Budin'in üstünde doğdu bir yıldız Aldı hain küffar on iki bin kız Kimi kadı. Budin dedikleri Aksu'yun baĢı Kan ile yuğrulmuĢ toprağı taĢı ÇerkeĢ Bayraktardır Ģehitler baĢı Geldi küffar aldı Kale-i Budinr Aldı Budin kalesini. sonra geri çekilmiĢtir.

ordu ile birlikte gizlice Bağdad'a gelir. açtı Genç Osman . Karaca Oğlan‟ınkini aĢağıda veriyoruz: GENÇ OSMAN (Karaca Oğlan'dan) iptida yürüyüĢ oldu Bağdad'a Sıçradı hendeği geçti Genç Osman Vuruldu bayraktar. ÇeĢitli söyleniĢleri vardır. Bunun üzerine onu da yazarlar. yüzyılın birinci yarısında Sultan 4. bıyığı bitmemiĢ bir genç de yazılmak ister.Aman padiĢahım imdat umarız Ġmdatsız kaleye imdat bekleriz (*) Bu sayılanların kızlan demek ister. Ġran'ın elinde bulunan Bağdad‟ı geri almak için sefer açar. bıyığımda tarak duruyor mu?» der.» Bu söz üzerine. Bunu gören asker saldırır. Genç Osman. Hâlâ Bağdad‟da türbesi durmaktadır. Bağdad alınır. Destan yüzyıllardır söylenir durur. tozdan. Bu arada o savaĢta bulunan Kul Mustafa ve Karaca Oğlan da birer «deme» söylerler. Orduyu. sevinirken birden yas kaplar. olmaz. cebinden çıkardığı tarağını birden üst dudağına saplar. kan akmağa baĢlar. Budin dedikleri çepçevre meĢe Kurdunu. onun hayatını destan yaparlar. O sıralarda. kuĢunu doyurduk leĢe Hüngür hüngür ağlar Genç Ali PaĢa Geldi küffar aldı Kale i Budini Aldı Budin kalesini geçti beden Budin'in içinde biz üç kız idik Altın kafes içre beĢli kuzuyduk Küffarm eline lâyık değildik Geldi küffar aldı Kale i BucLini Aldı Budin kalesini geçti beden GENÇ OSMAN Aydın Genç-Osman dediğin bir küçük uĢak Beline bağlamıĢ ibriĢim kuĢak of of Askerin içinde biricik uĢak Allah Allah deyip geçer Genç Osman of of Bağdad‟ın içine girilmez yastan Her ana doğurmaz böyle bir aslan of of Kelle koltuğunda geliyor Kars'tan Allah Allah deyip geçer Genç Osman of of 709 TARĠH TÜRKÜLERĠ Bağdadın kapısın Genç Osman açtı DüĢmanın cümlesi önünden kaçtı of of Kelle koltuğunda üç gün savaĢtı Allah Allah deyip geçer Genç Osman of of Askerin bir ucu göründü Van'dan Kılıcın kabzası görünmez kandan of of Bağdad'ın içinden. kaptı bayrağı iriĢti bedene dikti Genç Osman KurĢunlarım yağmur gibi yağarken Tütünlerim gök yüzünde dönerken Yıkılası Bağdad seni döverken ġehitlere serdar oldu Genç Osman Eğerlerisin kır atımın ikisin Fethedeyim düĢmanların hepisin Sabah namazları Bağdad kapısın Mevlâ izin verdi. aynı zamanda oyun havası olarak da ün kazanmıĢ olan Genç Osman türküsünün gerçek olayı Ģöyledir: 17. sen daha çocuksun. Kendisine güzel bir türbe yapılır. dumandan Toz duman içinde kaldı Genç Osman of of NOT : Anadolu'da pek yaygın. Bağdad çok dayanır.» der «Senin bıyığın bile bitmemiĢ. Murat. ya da kale kapısını açar. Orada pekçck yararlıklar gösterir. sancağı götürüp kalenin duvarına diker. Bu olay üzerine orduda bulunan ozanlar ağıtlar söyler. asker yazmaya baĢlar. Yazıcı 6ubaya. «Oğlum. Osman. Bir söylentiye göre de. Sonunda Osman. bu arada Genç Osman Ģehit olur. Subaya: «Nasıl. ünü bütün orduya yayılır. Ama.

namaz kılardı Hepisinden evvel cenge girerdi Ya Ģehitlik. Oynarken Genç Osman'ın yaptığı el ve . Bağdad'ı tutun Bağdad da yalnız kaldı Genç Osman Kalanın kapısın Genç Osman açtı Görenlerin tekmili birden ĢaĢtı Kelle koltuğunda üç gün savaĢtı Yiğitliğe Ģayestedir Genç Osman Sultan Murat der ki. ya gazilik dilerdi Allah Allah dedi geçti Genç Osman Genç Osman'ın atı kötüden kötü DüĢmanın kılıncı zehirden katı Çekiverin baĢ tavladan kır atı Özengiler kızıl kana boyansın Atamdan öğrendim ata binmeyi • • Pirimden öğrendim kılıç çalmayı Dilerim Mevlâdan Kızıl-elma'yı Yan anam yan. çekin kır atım Piyade askeri sipere yatın Durmayın evlatlar. TARĠH TÜRKÜLERĠ BĠR BAġKA GENÇ OSMAN TÜRKÜSÜ Askerin bir ucu göründü Van'dan Kılıcın kabzası görünmez kandan Bağdad'ın içinde tozdan dumandan Toz duman içinde kaldı Genç Osman Osman ım der ki. çanları astı Allah Allah diyen dilleri kesti Koç gibi meydanda döndü Genç Osman 713 TARĠH TÜRKÜLERĠ DüĢman geldi Ģu Bağdad'ı payladı Davacılar Ġstanbul'u boyladı Vezirler söyledi. gelsin göreyim Nasıl yiğit imiĢ ben de bileyim Vezirlik isterse üç tuğ vereyim Vezirliğe Ģayestedir Genç Osman Bağdad'ın içine girilmez yasdan Her ana doğurmaz böyle bir aslan Bağdad'ın içinde tozdan dumandan Toz duman içinde kaldı Genç Osman GENÇ OSMAN Çankm Bir sabah namazı bedenden aĢtı Kellesi düĢtü de gene savaĢtı Nice münkirlerin tedbiri ĢaĢtı Atladı geçti hendeği Genç Osman Bir sabah namazı tozdan dumandan Kılıcın kabzası görünmez kandan Kelle koltuğunda geliyor aslan Yan anam yan.. bana derler Genç Osman 9 Abdestin alırdı. (2) Bu savaĢa Karaca Oğlan da katılmıĢtır.. bana derler Genç Osman Kâfir geldi. Bağdat elini bastı Yıktı minareleri. Sultan Ahmed'in çırağı Ah edince getirirdi ırağı Kudretten çatılı anın yüreği. Hünkâr ağladı Koç gibi meydanda döndü Genç Osman PadiĢah — Genç Osman dedikleri gelsin göreyim Nasıl yiğit ise ben de bileyim Vezirlik isterse üç tuğ vereyim Sılasın isterse izin vereyim ġehitlere serdar oldu Genç Osman Kesilen kellenin kanı damlasın Örtüver yazmayı sinek konmasın Kâfir düĢman öldüğünü duymasın ġehitlere serdar oldu Genç Osman 1 * k * (1) Genç Osman türküsü aynı zamanda Anadolunun pek çok yerinde oyun ile söylenir.Getirin de Genç Osman‟ı görelim ġahbazımız var idiğün bilelim Taht isterse tahtımızı verelim Vezirleri posttan indi Genç Osman1 Sultan Murat. Dal kılıç yazıldı gitti. Genç Osman Karacoğlan bunu böyle söyledi2 Askerleri dağı taĢı boyladı Bir Bağdad-ı da gayet medheyledi Bin yiğide bir baĢ oldu Genç Osman <D Bu dörtlük Sultan Murad‟ın ağzından söylenmiĢ.

vücut hareketleriyle de temsili olarak canlandırılır. HÎKÂYELĠ OLAYLI TÜRKÜLER .

kimini olduğu gibi bıraktık. Bu ha kımdan türkülerimiz de yaratıcısını beklemektedir. toplum konularına eğilen sanatçı elinde de.Bütün türküler küçük büyük bir olaya. Bunlar bir yandan da toplumun ortak yaĢantı konularıdır. çağdaĢ hikâye biçiminde birer eser olarak iĢlenirse sinema. duygulandırmıĢ olaylara dayanmaktadır . tiyatro konuları da çıkarılabilir. Olaylı türkülerin’ kimisinde olayı kısaca anlattık. bir düĢünceye ya da duyguya bağlanır. Bunlar. Bu bölüme aldıklarımız ise gerçek olaylara dayanmaktadır. Bu bölüme almanlar gerçekten yaĢanmıĢ. Her biri bir hikâye ya da romana konu olacak nitelik taĢır. Bilgi vermediklerimizde konu kendini göstermektedir. toplumu uzun süre düĢündürmüĢ.

Necip arkadaĢının ihanetini daha önce öğrenmiĢtir. Necip.NECĠP TÜRKÜSÜ Çok yaygın olan bu türkü acı bir aĢkın hikâyesidir. Genç karısı AyĢe’nin iĢ lerini çok samimî arkadaĢı Ahmet’e bırakır. Evlerinin önü bir dönüm avlu Avlunun içinde kır atı bağlı Necip'in yüreyi de ulu dağlı Küsüm bu dünyada söylemem Necip. Tebdil hava ile yur duna gelir. EVLERĠNĠN ÖNÜ 718 Necip üzüntüsünden verem olur. halim pek yaman'. ölüm döĢeğinde karĢılıklı söyleĢmeye baĢlarlar: AyĢe: Kapıdan girerken yüzüme baktı Ciğerimin baĢını köz etti yaktı El sözüne uydu. bağıĢla suçum Necib‟i görmeye geldiğin için Necip sana kurban derim. söyleme AyĢe: Kabri kazılmıĢ da ettedir canı ġükürler Mevlâya yanımda bari Yalvarım Tanrıya almasın canı Küsüm bu dünyada söylemem Necip Burada Necip son kez AyĢe'ye bakar. Yataklara düĢer. boĢ kâğıdını gönderir. Necib’e mektup yazıp karısının kötü yollara düĢtüğünü bildirirler. Necip çok üzülür. Ģu iki haneyi daha söyler: 720. yanında birkaç kiĢi ile Necip’in yanına gelir. söyleme AyĢe: Hasta dediler de geldim yanına ġifa gelsin bedenine. Yemen’e gider. Zerrece yokmuĢ da göğsünde iman Necip'in niyyeti göçmektir heman. Bunu çekemeyen Ahmet. Yüksekten götürün Necip'in salın Üstüne atın da bu acem Ģalırt Yanıma gelmeden muhannet yârim Küsüm bu dünyada söylemem NecipASKERLE KARISI Ke"'°Hye Hasan Ağ» Agutka Bucağı Hanife Köyü . yolundan sapıl Küsüm. dönüp bakmadım Küsüm bu dünyada söylemem Necip Necip: Ġhtiyat mı eyledin ger bakmaya Ne has geldin kefenim dikmeye Sıva kolların suyum dökmeye Necip sana kurban derim. AyĢe. Necip sana kurban derim.. ruhunu teslim eder. Ölümüne yakın kocasıtarafından izin verilen AyĢe. söyleme AyĢe: Geçin ağalar da sedire geçin Yârimin üstüne ilâçlar saçın Necip'ten boĢ kâğıdım aldığım için> ' Küsüm bu dünyada. Necip: Nazlı nörümcesin almıĢ yanına Telli Ģalını da sarmıĢ beline Naz ile mi geldin AyĢem yanıma Necip sana kurban derim söyleme HlKÂYELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER AyĢe: Sen gideli hanayımdan çıkmadım Ellerime al kınalar yakmadım Dünya güzel olmuĢ. ArkadaĢı bir süre sonra AyĢe’ye âĢık olur. BaĢkalarının zorlamalarıyle AyĢe yeniden evlenir. canına Böyle iĢler düĢer miydi Ģanına Küsüm bu dünyada söylemem Necip Necip: Yüklendi barhanam. bu dünyada söylemem NecipNecip: Vücudum dermansız. çekildi göçüm Affeyle günahım. Necip askere çağrılır. söylemem Necip-. Kadın yüz vermez.

Sınır üstünde bir tepeye gömüyorlar. Sonunda kocasını tanır. benzer meleğe BaĢın için salma beni dileğe . baküamıyor. sevinçle birlikte evlerine giderler. EIzo bir süre sonra hastalanıyor. onda konuklamak için diller döker. Bu acıklı son üzerine birçok türkü ya kılmıĢtır. kandırmak ister. Kadın delikanlının teklifim kabul etmez. gitmem seni sarmayınca Kondur beni teli gelin Kadın Yayla yayla geçmedin mi Soğuk sular içmedin mi Hiç güzel görüp geçmedin mi Var git yiğit almam seni Erkek Yüksek konağın gelini Sarayım ince belini Kırma Ģu hınzırın sözünü Kondur beni telli gelin 723 HÎKÂYELÎ — OLAYLI TÜRKÜLER Kadın Hınzır dedikleri it. evine varmadan çayın kıyısında karısını görür.Yedi yıl Ġstanbul’da askerlik yaptıktan sonra köyüne dönen Mustafa. Olay Erzurum yöresinde geçmiĢtir. Ezo Gelin hürülerden. köpektir Her gün yediği kötektir Benim ağam Ġstanbul'da beydir Konduramam yiğit seni Erkek Ġstanbul'dan gelir ferman Kalmadı dizimde derman Bey Mustafa sana kurban Kondur beni telli gelin Kadın Ġstanbul'dan gelir ferman Hak dizine versin derman Telli gelin sana kurban Kondurayım yiğit seni 722 E Z O GELĠN ikinci kez Suriye’nin Halep vilâyeti Cerablus kazasının KozbaĢ köyünde oturan teyzesi oğlu ile evlendiriyorlar. Çünkü. öyle vasiyet etmiĢ. Kocası Memey (Mehmet) çok fakirdir. Kendi öz yurduna teplerden baka baka gözlerini kapıyor. Bir ilkbaharda sınır ötesine gidiyor. Kendini belli etmeden onunla âĢıkdaĢlık etmek. Erkek Hastayım attan inemem inersem dahi binemem Çay suyuyla ben kanamam Doldur bir su telli gelin HlKÂYELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER Kadın Çay kenarında duramam Boyuna çiçek deremem Altın tasla su veremem Eğil de iç çaylardan Erkek Ġstanbul'dan gelir tatar Yamçısını yandan atar Garip olan nerde yatar Kondur beni telli gelin Kadın tstanbul'dan gelir tatar Katarına kervan katar Konduramam yiğit seni Garip olan handa yatar Erkek Yayla yayla geçince Soğuk sular içince Güzel.

dedi. Esvabım bohçada dürülü kaldı NiĢanlım benden küsülü kaldı Töbeler töbesi geyik avına Siz gidin kardaĢlarım.. hayınlıktır. Güzelliği dillere destandır. devlete âsi oldu. Ġndirmeyi baĢaramazlar. Ben de gittim bir geyiğin avına Geyik aldı gitti beni kendi dağına Töbeler töbesi geyik avına Siz gidin kardaĢlarım. Gaziantep‟in UruĢ köyünde Emir Dede‟nin kızıdır. Bütün eĢkiyalan sindirdi. (2) Kara Osmanoğlu: Aydın bölgesinin ünlü derebeyi olup devleti zaman zaman zor durumlara düĢürmüĢtür. Yani bu türkü çok eskidir. ne eyledim sana Kara Osmanoğlu2 Nedir bu. kollarım bağlı Konak önünde urganım yağlı1 Ne ettim. koydu meydana Ger Ali'yi doğuran ana gelmez cihana Dağları bedesten eden Ger Ali Bey Dağı‟nın arkası bayır değil mi? Kıt atımın yediği çayır değil mi? Dün akĢamki rüyalar hayır değil mi? Vurman. Sonunda devlet askerinin eline düĢtü. Antep çiti önünde Bir güzel gördüm UruĢ köyünde Minnet eylen nazlı yâri versinler Ezo Gelin hürülerden hürüdür BaĢköy derler gümammın biridir Ezo Gelin neçe canlar eridir Minnet eylen nazlı yâri versinler * GazimnUp Çevreden Mutsuz yaĢamıĢ. HĠKÂYEU — OLAYLI TÜRKÜLER GER ALĠ Ger Ail. 20 yaĢında evleniyor. aslan Ger Ali * * * (1) Konak: Hükümet konağı. diyen ince Ger Ali Ġrvdim Ģu Aydın'a efeler. 6 yıl dul kaldıktan sonra. asıl adı Zöhre. güzelliği üzerine 724 ' GEYĠK AVI Birkaç delikanlı geyik avına giderler. BaĢından çok olaylar geçti. yanık bir gelindir Ezo Gelin. seker düğünde A! geyinmis.Benim olsan seni vermem feleğe Minnet eylen nazlı yâri versinler Ezo Gelin tutmuĢ. kahraman bir babayiğitti. niĢanlısının ava çıkmamasını söylediğini ansır O yüzden niĢanlısı da kendisine küsmüĢtür. aĢağı inmenin mümkün olamayacağını görür.. Bu türkü. büyük nam ol du... Ezo gelin daha evlenmeden. genç yaĢında veremden ölen. Bu durumda Ģu türküyü söylüyor. ürgüdelim. kaldım kayalarda Aman aman.. Delikanlı. Ger Ali dedikleri bir kara dana Çekti bıçağı.. ArkadaĢları da bu sırada onu aramaya baĢlamıĢlardır. . Doğduğu yıl 1909. Bir iĢten dolayı dağa çıktı. Kayaların üstünde acıkli durumunu görürler. kaldım kayalarda Aman aman. O sırada güzel bir av yapacağını sanan delikanlı arkasına dönüp bakınca. bir yıl sonra geçimsizlikten ayrılıyor.. Türküsü ünlü ve çok yaygındır. Delikanlılardan birini bir geyik yalçın kayalar üstüne çeker.

fakir düĢtüm anlamında. buğday komadı Entarimi al ettim Yenlerini dar ettim Bu Devlet'in önünde Yatağımı don ettim 2 (1) Beytullah: Burada halife olan PadiĢahın bulunduğu yer olan Ġstanbul.728 ġAKĠR EFENDĠM Kmya Hali t Can ġakır Efendi. Çünkü bir namus meselesinden dolayı ġakir gerçeği gizlemektedir. hükümet. AĢağıdaki türkü. Bunu gören gelin aĢağıdaki türküyü söylemiĢ. Karısı. ne de çe kirge. Gelin bir taĢı bebek gibi giydirmiĢ beĢiğe yatırmıĢ.. Kiiçiikbezirci Bir gelinin yedi yıl çocuğu olmamıĢ. (2) Her Ģeyimi sattım. buğday devĢiri (r) Tel çekelim Devlete Kimden alacak öĢürü Çekirgenin zararı Yere düĢse kararı (r) Varın söylen Beytullah‟a 1 Neye verecek kararı Senir'in kayaları içindedir mayaları Gelin gidelim çekirgeye BaĢımızda ağaları Çekirgenin kanadı Kanı yere damladı Kör olası çekirge Arpa. 727 HĠKÂYELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER Öyle olunca da “âĢar” denilen onda bir tahıl vergisini alamazdı. Son dakikada onu görmek için kadın feryat etmektedir Atımı bağladım nar ağacına Kollarım ulaĢmadı darağacına Kınalı kekliğim gel yamacıma Efendim efendim ġakir Efendim ifadeyi doğru söyle efendim Ġskilip yolları dolayım dolayım ġakir Efendim kurbanın olayım Aç kapıyı nazlı yârimi göreyim Efendim efendim ġakir Efendim DıĢın gâvur. 728 TAġ BEBEK TÜRKÜSÜ K(m y° Derleyen * fi. için müslüman efendim Ġskilip üstünde bir kara bulut Asılmaya gidiyor bir babayiğit Anne ben gidiyorum sen beni unut Efendim efendim ġakir Efendim Ġfadeyi doğru söyle efendim ÇEKĠRGE TÜRKÜSÜ Şuhut Ahmet Koksal Eskiden sık sık Arabistan‟dan ağrı. Kocası evlenmek istemiĢ. Bu sırada Tanrı bebeğe can vermiĢ. Vardım tandırın baĢına BaĢımı koydum taĢma Bak Ģu Tanrının iĢine Dil verdi mermer taĢına Nenni taĢ bebeğim nenni Emek boĢ bebeğim nenni Vardım çamaĢır -haneye Oturdum çamaĢır yumaya Dua ettim ben Mevlâ'ya Nenni taĢ bebeğim nenni Emek boĢ bebeğim nenni TaĢ bebek beĢikten düĢtü Annesinin aklı ĢaĢtı Babası odadan kaçtı Nenni taĢ bebeğim nenni Emek boĢ bebeğim nenni . Ġskilip‟te bir cinayetten ötürü asılacaktır. ama idam hükmü de geliyor. Köylünün ekinlerini yer bitirirdi. böyle bir afat sırasında söylenmiĢtir. ġimdiki gibi devlet o âfetle uğraĢamazdı. Karısı yalvarıyor.. Çekirgenin rezili Arpa. sürü sürü çeküle gelirdi yurdumuza. Cumhuriyetten sonra ne âĢar kaldı. onun ifadeyi doğru vermesini istiyor.

öleydin Yılan olup deliklere gireydin EVLERÎNÎN ÖNÜ 730 Sabah olur duman çıkar bacadan Öğlen olur çocuk gelir hocadan * Ġlâhi çocuk sensin beni kocadan Anne de beni niçin verdin çocuğa Bir bacağımı kaldıramıyor kucağa Sabah olur çocuk gider oyuna Oynar oynar. dürzü baba Seversen Allahı. Gelin kız da onun bu hallerine yanıp durmuĢ. kocalık yapamamıĢ. öp de diĢleme Baba nerden aldın sen bu gelini Gelini gelini allı gelini Aldın elimden. büktün belimi Kazak olmuĢ da ak sakalın kazıtır Gaybetime boĢ kâğıdım yazdırır AltmıĢında dürzü babam azdırır Baba nerden aldın sen bu geUni Gelini gelini allı gelini Aldın elimden. Anadolu‟da çok yaygındır. yakası iĢleme Kız Allahı seversen beni boĢlama Sana diyorum sana. büktün belimi Keten gömlek geyer. bir çocuğa verdiler Verdiler de günahıma girdiler Nolur çocuk gebereydin. bir çocuğa verdiler Verdiler de günahıma girdiler Nolur çocuk gebereydin. bir çocuğa verdiler Verdiler de günahıma girdiler Nolur çocuk gebereydin.TaĢ bebek beĢikte ağlar Sütüm güldür güldür çağlar Nenni taĢ bebeğim nenni Emek boĢ bebeğim nenni * * * IflKÂYELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER ÇOCUKLA EVLENEN GELĠN Eskiden on-onbir yaĢlarında bir çocuğu bir genç kızla evlendirmiĢler Çocuk. büktün belimi (») Ofluna aldığı gelini sonradan boĢatıp kendine alan babaya oğlunun kargıĢ. Sabah olur çocuk gider oyuna Oynar oynar taĢ doldurur koynuna Gelen geçen Ģamar vurur boynuna Ben güzelim. öleydin Yılan olup deliklere gireydin Elime verdiler mısır darısı Yanıma koydular kedi yavrusu Bana derler Ģu çocuğun karısı Ben güzelim. gül memeler sağ olsun Ben geçerken ekinleri gök idi Göründü mü annemgilin söğüdü Kırıldı mı köyümüzün yiğidi Anne beni niçin verdin ellere Sen düĢürdün beni dilden dillere HĠKÂ^ELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER BABA NERDEN ALDIN1 Odasına vardım odası melil Helbet bu odanın sabahı gelir Ata evladının yerini mi alır Baba nerden aldın sen bu gelini Gelini gelini allı gelini Aldın elimden. öleydin Yılan olup deliklere gireydin Sabah olur çarığını giyemez Çifte gider bir dönüm yer süremez Eve gelir halin nedir diyemez Ben güzelim. 732 . gece gündüz çocuksu hallerine devam etmiĢ. kum doldurur koynuna Bütün günah annesinin boynuna Ġlâhi çocuk gebereydin öleydin Yılan olup kovuklara gireydin Sabah olur çarığını geyemez Tarlaya gider tur evleği süremez AkĢam olur yemeğini yiyemez Ġlâhi çocuk iki gözün kör olsun Bulurum koca. bu türküyü söylemiĢ.

(2) Hürmüz‟ün cenazesi gediyor. kalmıĢ kovanı Yandım Allah. 734 GELĠN ALICI * Bmop Kabahat Karakuküe Üç gün evvel geldi gelin alıcı Denizde de boğuldu. gönlüm heveste Gelme ecel gelme. (1) TaĢılı: Taslı. babam kime olsun dâvacı Alma da dalgam alma yeni gebıi GümüĢ de kemer sıkmıĢ ince belini Çeyizim sandıkta basılı kaldı Elbisem duvarda asılı kaldı Benim nazlı yârim yasılı kaldı 1 Alma da dalgam alma yeni gelini GümüĢ de kemer sıkmıĢ ince belini Haydin kızlar kalkın yola duralım Hürmüz gelin geçiyor onu görelim 2 Öğle namazını bizde kılalım Alma da dalgam alma yeni gelini GümüĢ de kemer sıkmıĢ ince belini (*) Hürmüz'ün gelin giderken vapurun batması ile boğulma» üzerine çıkmıĢtır. yoktur ilâcı Anam. dul avradın elinden AkĢam olur ineklerini sağar Sabah olur çocuklarımı döver Yatakta da eski erini över Yandım Allah. dul avradın elinden Bir kuĢacık alsam kuĢanmak ister Bir yumuĢ buyursam üĢenmek ister Bir kötü söylesem boĢanmak ister. dul avradın elinden Nideyim ben parasını pulunu Arkasına toplamıĢ beĢ kulunu Almayın arkadaĢlar dul avradı Yandım Allah.DUL AVRAT TÜRKÜSÜ Uzaktan da baktım canımın canı Yanına vardım Sivas'ın hanı AlmıĢlar peteği. ölçü için böyle söylüyor. çocukları olan dal adamın serüvenidir bu türkü. üç gün ara ver Al benim sevdamı. kulağım seste Kendim gurbet ilde. beĢ kulu olan dul kadınla evlenen. Yandım Allah. götür yâre ver . derler. dul avradın elinden * (*) Zengin. 735 HtKÂYELl — OLAYLI TÜRKÜLER GELME ECEL GELME1 Bir han köĢesinde kalmıĢım hasta Gözlerim kapıda. . ne getirdin Burhanettin Polat Orta kapıyı ben açtım Onlar döğüĢtü ben kaçtım Ettiğim iĢlere ĢaĢtım Yandım iki karı elinden ille büyüğün elinden Yük yığarlar yük üstüne DöğüĢürler baĢ üstüne Beni de küçüğün üstüne Yandım iki karı elinden Hele büyüğün dilinden Ġlle küçüğün elinden (*) Koka: Pamuk.733 HtKÂYELĠ — OLAYLI TÜRKÜLER Erzurum Ağaver Köyü ĠKĠ EVLĠLER iki evliler arsız olur Özü gözü nursuz olur Ölende imansız ölür Yandım iki karı elinden Büyüğün oğlu uĢağı Küçüğün koka döĢĢeği1 OlmuĢam hammal eĢĢeği Kime.

her adama açılmaz Ayrılık -Ģerbeti zehir. zehir ettiler Ah ne yaman zormuĢ burçak yolması Burçak tarlasında gelin olması '(*0 îlriunek: Beddua. üç gün ara ver Al benim sevdamı. Erzurum‟da toplu bir kadın oyununda söylerler. değdi dikene Ben ileniyorum burçak ekene 1 Ġlâhi kaynana ömrün tükene Ah ne yaman zormuĢ burçak yolması Burçak tarlasında gelin olması Sabah erken kalktım sütü piĢirdim Sütün kaymağını yere taĢırdım Burçak tarlasında aklım ĢaĢırdım Ah ne yaman zormuĢ burçak yolması Burçak tarlasında gelin olması Elimin kınasın hamur ettiler Gözümün sürmesin çamur ettiler Bir günlük gelindim. geçilmez Gizli sırdır. adam aldadır Gelme ecel gelme. götür yâre ver Erzurum dağları kardır. kargıĢ 737 HĠKÂYELĠ — OLA YU TÜRKÜLER ĠKĠ EVLĠLĠK TÜRKÜSÜ Hey ağalar için için Ben ağlarım için için Avrat beni döğeyazdı Kaburgamı kırayazdı Orrtar iki ben bir tane FarĢ malamat olayazdım 1 Yandım iki avrat elinden Ġlle büyüğün dilinden Ciğer çengelde kurtlanır Gömlek sırtımda bitlenir iki çengi nisbetlidir 2 Yandım iki avrat elinden ille büyüğün dilinden Biri sağımda yatıyor Biri solumda yatıyor Sakalım tükürükten batıyor Yandım iki avrat elinden Ġlle büyüğün dilinden Büyüğün adı Hediye Küçüğün adı Tutiye Haftada giderler kadıya 3 Yandım iki avrat elinden Ġlle büyüğün dilinden f/47 738 Çökelek koydum tirkiye Ne bahanem var türküye Dağda tülenmiĢ tilkiye Döndüm iki avrat elinden ille büyüğün dilinden Büyüğü kazan karası Küçüğü ciğer yarası Allah ikisini de alası Yandım iki avrat elinden ille büyüğün dilinden Arabanın köpün sökünce Kapıdan yanımı kesince Sol tarafıma vurunca . gözüm yoldadır Aslı hayın yârdır. götür yâre ver Felek sen mi kaldın bana gülecek Akıttın göz yaĢımı kimler silecek Kerem'e dediler. dildedir BaĢım yastıktadır.Erzurum dağları duman. ġu dağın ardında silâh sesi var Silâh sesi değil gelin yası var Varın sorun güveye kaç tarlası var Ah ne yaman zormuĢ burçak yolması Burçak tarlasında gelin olması Elimi saldırdım. Aslinin ardından giderken hastalandığında söylemiĢ. Aslın gelecek Gelme ecel geJme. üç gün ara ver Al benim sevdamı. üç gün ara ver Aı benim sevdamı. BURÇAK TARLASI 736 Gelin olduğunun ertesi günü kaynanası tarafından burçak yolmağa gönderilen gelinin ağzından söylenmiĢtir. götür '/âre ver (*) Kerem. içilmez Gelme ecel gelme.

Kızı babasından istemiĢ. YetiĢince ateĢ etmiĢ. Çingenelerin en kabadayısı da bir ata atlamıĢ. (2) Selvi ve ġauem: Güzellik lferi ünlü iki halk hikâyesinin kadın kahra. 739 HlKÂYELl — OLA YU TÜRKÜLER ÇĠNGENE K!ZI E onym Eterleyen Aksaray Akın Köyii Seyit Küçükbezirei Delikanlı. Çingene kızına âĢık olmuĢ. eteği çamur Kâtip uykudan uyanmıĢ. benzi solmasın Baharın yeli de yâre değmesin Ararım ararım bulamıyorum Arayı arayı da yaylada buldum Dolanı dolanı da köyüne vardım Ararım ararım bulamıyorum /* KÂTĠP İstanbul Üsküdar'a gideriken aldı da bir yağmur Kâtibimin setresi uzun.Bağırsağımı yırtayazdı Onlar iki ben bir tane FarĢ malamat olayazdım Hey ağalar hey ağalar Avrat beni döğeyazdı Çekti bıyığımı kopardı Sakalım yolayazdı EĢeğe biner eĢerim Karlı dağlar aĢarım ikinizi birden boĢarım Yandım iki avrat elinden ille büyüğün dilinden (1) FarĢ malamat: Rezil rüsvay. Bu tür küyü o sırada söylemiĢ. Sonra yine Çingene kızını aramaya baĢlamıĢ. VuramamıĢ. Delikanlı yıllarca onlarla birlikte dolaĢmıĢ. Delikanlı da ona ateĢ etmiĢ. gözleri mahmur Kâtip benim. ben kâtibin el ne karıĢır Kâtibe kolalı da gömlek ne güzel yaraĢır Üsküdar'a gideriken bir mendil buldum Mendilimin içine de lokum doldurdum Ben kâtibi arariken yanımda buldum Kâtip benim. Bir gün yine kız yüzünden aralarında kavga çıkmıĢ. . Sonra da orada bulunan bir kısrağa binip. ben kâtibin el ne karıĢır Kâtibe kolalı da gömlek ne güzel yaraĢır (*) Doğacak ay: Gelecek ay. Çingen kız» on ların bacısı olmakla çok güzel olmuĢ oluyor.nanlan. (3) BoĢanmak için kadıya gidiyorlar. vermemiĢler. vurmuĢ. Türküyü derleyen sayın sanatçı Sadi Yaver . Sanem'in küççük bacısı 2 Ölürüm de alırım yâr seni hey Kaldırma baĢını. alttaki gelinler Hiç biri benzemez benim yârime Yaprak gazel olmuĢ durmuyor dalda EHer güzel almıĢ bize ne fayda Bu ayda olmazsa doğacak ayda 1 Ölürüm de alırım yâr seni he»' AĢağıdan gelen ceran avcısı Ne de pek zorumuĢ yârin acısı Selvi. inatlaĢıyor. (2) Mısraın anlamı: tki oyuncu (çingene) kadın birbiriji* yanĢıyor. ÇeĢmenin baĢında söylenen sözler Beni del'eyledi kaĢınan gözler Öndeki kızlar. kaçmıĢ. baĢlamıĢ kovalamaya. erken doğmasın Nazlı yâr yoldadır. ' Derleyen Sadi Yaver Atatnan Bu güzel türküde Türk ailesindeki vefa ve fedakârlığın asaletini görüyoruz.741 HÎKÂYELÎ — OLAYLI TÜRKÜLER MAHMUDUM * . Delikanlı çingenelerden birini yaralamıĢ. dursun dizimde Arzumanım kaldı ala gözünde Böyle kaĢ olur mu Çingen kızında Ölürüm de alırım yâr seni hey Odasına vardı fincan elinde Saatin kordonu ince belinde r Ben yâri yitirdim Dersim yolunda Ararım ararım bulamam seni Varın söyleyin güneĢe.

Kendisini kefaletle -para karĢılığıkurtarmaları için babasına. . mahpustan. sepetini satsın da BeĢ bini tamam yapsın da Evlâdım Mahmud'um desin de aman O çıkarsın beni zindandan. çubuğumu satamam aman BeĢ bini tamam yapamam aman Oğlum da Mahmudum diyemem aman Çıkaramam onu zindandan. — Selâm da söylen bey babama Çiftini çubuğunu satsın da BeĢ bini tamam yapsın da Oğlum da Mahmud'um desin de aman O çıkarsın beni zindandan. elinde olmadan bir cinayet iĢlemiĢtir. olayın hikâyesini Ģöyle anlatmaktadır: «Mahmut adında bir delikanlı. mahpustan — Selâm da söylen Mahmud‟uma Çiftimi. mahpustan Selâm da söylen Mahmud'uma Sanduğumu. mahpustan. küpemi de satarım aman BeĢ bine on bin katarım aman Sevdiğim Mahmud‟um derim de aman Çıkarırım onu zindandan.» Dede Korkut Kitabında «Deli DumruU masa lında da böyle bir fedakârlık vardır. Mahpusanenin hürriyet fikrini kaybetmiĢ sakinleri onun ruhunda bir tepki yaratır ve piĢmanlık getirir. Selâm da söylen anacığıma Sanduğunu.Ataman. sepetimi satamam aman BeĢ bini tamam yapamam aman Evlâdım Mahmud'um diyemem aman Çıkaramam onu zindandan. mahpustan Selâm da söylen Mahmud'uma Yüzüğümü. annesine ve kardeĢlerine yalvarır. Selâm da söylen sevdiğime Yüzüğünü. mahpustan. hiç biri ona yardım elini uzatmayın ca. sevgilisine baĢ vurur ve kurtulur. küpesini satsın da BeĢ bini tamam yapsın da Sevdiğim Mahmud'um desin de aman O çıkarsın beni zindandan.

.

ÇağdaĢ halk operetleri yazmak isteyen sanatçılara ham malzeme kaynağı olacak önemde değerlidir. Halk Opereti diyebileceğimiz türküler dir. Saz Ģairleri de bu yolda Ģiirler vermiĢlerdir. Kadın erkek.Bunlar. KarĢılıklı duygu ve düĢünceleri yankılandırır. gelin kız. KarĢılıklı söyleyiĢlerle meydana getirilen türkü lerin güzelliği. toplum yaĢantısındaki kimi aksaklıkların bir operet havası içinde eleĢtirilmesi. PINAR BAġINDA DURAN GELĠN . baba kız. Çoğunlukla iki kiĢi tarafından sıra ile söylenir. öğüt verici olmasındadır. Özellikle Karaca Oğlan bu konuda dikkati çeken bir ozandır. oğlan kız arasında geçer. iki sesli olmasından baĢka. Konu daha çok güldürü havasındadır. Bu bakımdan eğitici türde yer alırlar.

sen kendini ileri atma Gizli sırlarını yadlara satma Bilip bilmediğin her yere gitme Yabancı deremez güllerimizi ÂĢık— Salını salını geri gelirsin Aklımı baĢımdan alıp durursun Kahraman yiğide hayran olursun Bir kere göreyim illerimizi Kız — Oğlan. güzel benim sözüm tutarsan Geri döndürelim yollarımızı Kız — Oğlan. sen de m'oldun yüze gülücü Senin sözün ciğerimi delici Ben gök ördek olam. kendimiz nerde Âhu zarım kaldı Ģöyle bir kızda ÂĢıklar söylüyor. KARġILIKLI TÜRKÜLER SAR BENĠ Acem ellerinden misafir geldim Yol bilmenem Suna'm. gidersin Asker Gemiye bineceğim Askere gideceğim Merak etme sevdiğim Ben yine geleceğim 748 ÂġIKLA KIZ ÂĢık— Salını salını giden be güzel Sana arzedeyim hallerimizi Eğer. nerden gideyim ġöyle yavrunun semtine uğradım Dilber kerem eyle. cam mısın Çekme benim saçımdan Sen benim kocam mısın Asker Aman aman ben yandım Ela göze ben yandım Gözlerin Ģöyle dursun Sözlerine ben kandım Kız Bahçelerde bibersin Niçin boynun bükersin Sana gönül verilmez Sen askersin.Swas İmranlı M. yırtıcı kuĢ. sen bir alıcı1 Dokunsan alaman tellerimizi Karacoğlan der ki. söz ağzımızda Yaradan söyletir dillerimizi (*) Alıcı: Avcı kuĢ. Ahi Torun Erkek— Pınar baĢında duran gelin ÂĢık boynun buran gelin Altın tasdan su ver bana 0 kınalı ellerinden Aman aman aman amman Çok içmiĢim baĢım duman Ben o yârdan ayrılmam Pınar baĢında durmanam ÂĢık boynun burmanam Altın tasdan su vermenem Eğil eğil pınardan iç Aman aman aman amman Çok içmiĢim baĢım duman Ben o yârdan ayrılmam Susuzum su istedim Pınar yolunu gösterdin Su değil benim meramım Yüzünü görmek istedim Aman aman aman amman Çok içmiĢim baĢım duman Ben o yârdan ayrılmam Yayla yayla göçmedin mi Soğuk sular içmedin mi Güzel görüp geçmedin mi Benim ile eğlenirsin Aman aman aman amman Çok içmiĢim baĢım duman Ben o yârdan ayrılmam Yayla yayladan göçmüĢüm Soğuk sular içmiĢim Güzel görüp de geçmiĢim Senin gibi de görmedim Aman aman aman amman Çok içmiĢim baĢım duman Ben o yârdan ayrılmam KARġILIKLI TÜRKÜLER CAMEKÂNIN ĠÇĠNDE Kız Camekânın içinde Ayna mısın. konuk al beni .

ben sözümü tuttururum Bağ u bahçeme timar ettiririm Ergenlere mal. nasıl edeyim Kaldır gerdanını seyran edeyim Suna'm seni nere koyam gideyim Dilber kerem eyle. benim yüce basım var Yüce baĢ altında hilâl kaĢım var Ey kız senin bir gecelik iĢin var Ġkincisi kervan aĢar yol olur Kız da der ki. baĢım dariken Her baktıkça gözlerin korkar iken Mahallemde beĢ. burda konuk eğlenmez Karacoğlan der ki. sarı yıldız doğma mı Doğup doğup orta yere gelme mi Bir gecem de bin gecene değme mi BozulmuĢ bahçede nasıl gül olur Karacoğlan der ki. on avcı var iken Var git oğlan. biri gül menevĢesi Karacoğlan ikinize kul olur 751 KARġILIKLI TÜRKÜLER KIZLIK. lal olur Kız der ki. var git oğlan benimdir Gelin: Gelin der ki. bir dumanlı baĢım var Kara göz üstünde hilâl kaĢım var A kız senin de bir gecelik iĢin var Devresi gün kervan . solmamıĢım mı Gelin: Gelin de der ki. geydiğimiz al olur Ala göze sürme çekince Gören âĢık divan'olur. ben yaylama göçeceğim Karlı buzlu soğuk sular içeceğim Bir gün olup yâr uğruna geçeceğim EllenmiĢ kovanda sırlı balım var Ka: Kız der ki. konuk al beni Sar beni Oğlan benimle yatmak mı istersin Zülâl dudaklardan tatmak mı istersin AkĢam yatıp sabah kaçmak mı istersin Var git oğlan.Sar beni Var git oğlan var git. kalk gidelim pazara Selvi boyu gösterelim nazara Ergini mi alırlar. ululardan uluyum Erginlerin yarânıyım. GELĠNLĠK TÜRKÜSÜ Afyon Çay »erleyen Yusuf Ziya Demirci Bir kızla gelinin cengi var Bilemedim hangisinin dengi var O kızda bir ak sırmalı süngü var Çeker süngüsünü yâre saldırır Suya gider sağ elinde tası var Tasının içinde üç elması var Bir kız ile gelinin nesi var ikisi de bir oğlanın üstüne GeJin: Gelin der ki. kuluyum Yedi yıldır oğul veren arıyım Peteklerde dolu balım var benim Kız: Elmanın eyisini yüke tutarlar Çarığın çürüğün seçip atarlar Kız ile gelini bir mi tutarlar Var git. menal sattırırım Beni gören baĢka baĢka hal olur Gelin der ki. dağlar meĢesi iki güzel birbirine düĢesi Biri güldür. burda konuk eğlenmez GELĠN ĠLE KIZ Bir kız ile bir gelinin ahdi var Gelin der ki. kalk gidelim pazara ince beli sıktıralım hizara iki tabak gül göndersem pazara SolmuĢunu mu alırlar. ben yaylamı yayladım Çıktım yükseğine gönlüm eğledim Gelin sen de böyle yalan söyledin EllenmiĢ kovanda sırlı bal mı olur hey Gelin: Gelin der ki. yoksa hamı mı iki meyve götürelim bir ara Kız: Kız da der ki.

yok.m. k'nalı kızım Seni bir bakkal istiyor Vereyim ona. yaĢımdır Dcd:m. sana bilezik alam — Yok babacığım. Emrah nendir. yok yok — Kızım. seni ere verem — Can babacığım.. hilâl nedir. yok yok Dedim. kınafı krzım Seni bir hallaç istiyor Vereyim ona. ben varmam ona Bakkalın yemiĢi çoktur Yedirir bana. 755 KARġILIKLI TÜRKÜLER Ana. ilimdir Oedim. can can — Kızım. ... gider misen. — Ana... — Yok babacığım. UYKCĠDAN UYANMIġ Aman. yâr bayram mı. Kızım kızım. seni kâtibe verem — Can babacığım.. — Kız'm kız-m. söyledi. kaĢımdır Dedim. on beĢ nedir dedi. satar mısan. ben varmam ona... yok yok — Kız. Kızım kızım. gözleri bir hor Dedim. yok yok ANA ĠLE KIZI 80 yıl önce derlenmiĢtir. yok yok — Kız seni kocaya verem — Can babacığım. sarhoĢ musun. seni güzele verem — ille bu pek can. gül alır KARġILIKLI TÜRKÜLER BABA ĠLE KIZI 80 yıl önce derlenmiĢtir. yok yok — Kızım sana küpe alam — Yok babacığım. dedi... yok yok — Kız. sana hotoz alam. Erzurum ne. yok yok — Kızım sana potin alam — Yok babacığım. söyledi.. yok yok . — Kızım. bizim ile yağmur yağma mı Beni gören yiğit boyun eğme mi O bir gece bin geceye değme mi Kız alanlar nergiz alır. can can — Kız.geçer yol olur Kız: Kız der ki. uykudan uyanmıĢ. can can — Kızım.. sana çorap alam .. kınalı kızı-m Seni bir kasap istiyor Vereyim ona.. — Kızım kızım.. yok. dedi yolumdur Dedim. sana yüzük alam — Yok babacığım. — Kızım. inci nedir dedi. — Yok babacığım.... sana inci alam — Yok babacığım. Ağ elleri boğum boğum kınalı Dedim. Ana.. ben varmam ona Kasabın etleri çoktur Kıydırır bana. dedi.. Söyledi. kınalı kızım Seni bir sarraf istiyor Vereyim ona. artık var mı söyledi. dedi kulumdur Oedim. Sarrafın altını çoktur Saydırır bana. yok yok..— Kızım sana saat alam — Yok babacığım. yok yok Dedim. diĢimdir Dec1..

kınaJı kızım Seni bir sarhoĢ istiyor Vereyim ona. niçin niçin Çorabım yok onun için Sana bir çorap alayım NakıĢları ben olayım Ay Fadimem. Ana.Ezelden incidir inci -Kız adın Fatma mı Fatma -Yok hayır..Kız diĢin incidir inci . kınalı kızın Seni bir terzi istiyor Vereyim ona..Zatakan incedir ince1 -Kız saçın kumraldır kumral -Anadan kumraldır kumral . AY FADĠMEM Ay Fadimem. seven -Tabii severim sever EMMĠM KIZI Ali Kıran Oğlan — Kız — Arabayı saldım düze Mahkemeyi aldım göze Emmim kızı benim olsa Acımazdım b>n beĢ yüze Vay neresi. Ana.Kız beni seven mi..... 7oö 757 KARġILIKLI TÜRKÜLER KIZ BELĠN ĠNCEDĠR Murat CoĢkun -Kız belin incedir ince .Ana. ben varmam ona Hallacın pamuğu çoktur Attırır bana.Babadan eladır ela . Kızım kızım.. vay neresi Burası gelin deresi SıkıĢtırma emmim oğlu Eteklerim ĢiĢ beresi KIZIM SANA FĠSTAN ALDIM ġebinkarahisar SelâhattiH Erdal Kızım sana fistan aldım Fistan sana pek yakıĢır Gey gey bize gel Dudu dilli yâr Ġnce betili yâr Kalem kaĢtı yâr Sırma saçlı yâr Kızım sana fotin aldım Fotin sana pek yakıĢır Dudu dilli yâr ince bellfi yâr Kalem kaĢlı yâr Snrma saçlı yâr Kızım seni kaçırırlar Karlı dağdan aĢırırlar Kaç kaç bize gel Dudu dilli yâr ince bellli yâr Kalem kaĢlı yâr Sırma saçlı yâr Zatakan: Zaten. niçin niçin Fistanım yok onun için Sana bir fistan alayım Etekleri ben olayım Ay Fadimem.. Kızım kızım. niçin niçin KuĢağım yok onun için Sana bir kuĢak alayım Püskülleri ben olayım Ay Fadimem. ben varmam ona Terzinin dikiĢi çoktur Diktirir bana. ben varırım ona SarhoĢun iĢi yoktur Yaptırmaz bana. AyĢedir AyĢe . doğuĢtan. niçin niçin Yeleğim yok onun için Sana bir yelek alayım Kopçaları ben olayım Ay Fadimem sen nereye Koyunlar ardı dereye Annen alsın koyunların Çoktur bana oyunların 759 KARġILIKLI TÜRKÜLER Usak Kemaliye Eğin HANĠ BENĠM YEMENĠM Ali Kıran .1 /*) Daha sonra bir benzeri gelecektir..Kız gözün eladır ela ... niçin niçin Çemberim yok onun için Sana bir çember alayım Oyaları ben olayım Ay Fadimem.

bakarlar — ġöyle Ģöyle bakarlar — Güzeli nasıl kaparlar. böyle söyleme Var git oğlan. bahçede gül eksik değil Ben gelin olanda yâr eksik değil Var git oğlan. girmem dinine Oğlan: Ġstanbul'dan çıkar güzellerin fermanı Kayalarda oynar mızrağın yalmanı Sen olmazsan müslüman. var git. kalbini dinler Benim gönlüm Ģendedir Senin gönlün kimdedir * * * ERMENĠ KIZI Oğlan: Ġstanbul'dan çıktık derya yüzüne Iras geldim bir Ermeni kızına Yeme içme bak o yârin yüzüne Girmez misin gâvur kızı dinime ġu kınalı etlerden su ver içeyim içeyim de Ģu dertli sineme saçayım Gayetin güzelsin nasıl geçeyim Girmez misin gâvur kızı dinime Kız: Suyumu alıp da beni eğleme Yüreğimi aĢk oduna dağlama Sen cahil değilsin. var git.— Hani benim yemenim. ekerler — ġöyle Ģöyle ekerler — Güzeli nasıl severler -—ġöyle Ģöyle severler — Güzele nasıl bakarlar. var git. girmem dinine Yaylada gidende yol eksik değil AçılmıĢ. gel gir koynuma . kaparlar — ġöyle böyle kaparlar GURBETE GĠDĠġĠMDĠR Derleyen M. yemenim — ĠĢte benim yemenim — Al baĢından koy baĢa — Yazıverin tâ baĢa — Çiçeği nasıl ekerler. ben olayım Ermeni Girmez misin gâvur kızı dinime Kız: Demirciler demir döver tunç olur Mollalar da yazı yazar hoca olur Müslümandan Ermeni olmak güç olur Var git oğlan. Sarısözen Erkek— Gurbete gidiĢimdir Gonca gül deriĢimdir Eğil eğil öpeyim Belki son görüĢümdür Kadın — Dut ağacı boyunca Dut yemedim doyunca Sen kalasın Ġstanbul Yâr göremdim doyunca Erkek— Derelerde saz olur Gül açılır yaz olur Ben yârime gül demem Gülün ömrü az olur Kadın— Bülbül yuvada inler Susaı. girmem dinine 761 KARġILIKLI TÜRKÜLER Uzun olur Ġstanbul'un söğüdü Çok verdiler ben tutmadım öğüdü KırılmıĢ mı Ermeni'nin yiğidi Var git oğlan. var git. girmem dinine Oğlan: Adımı sorarsan Ali'dir Ali Dinimi sorarsan Muhammed dini Tanrının arslanı Hazreti Ali Girmez misin gâvur kızı dinime Kız: Senin adın Ali ise benimki Benli Emine ġimdiyse girdim din Muhammed dinine Sıva kollarını dola boynuma Çıkar gömleğini.

baban du/ar Arkamızdan atlı koyar Gelen atlı cana kıyar Ben gidemem Türkmen kızı Kız: Anam duysun. babam duysun bizi Gei gideiim emmim oğlu Oğlan — Al öküzü herge koĢtum Evlek açtım. babam duysun Arkamızdan atlı koysun Gelen atlı cana kıysın Sen Ģöyle dur. bağlar kırmızı Sandım sabahın yıldızı Yandım sana Türkmen kızı Kız: Ağam oğlan. toplumun önemli konusp olan evlenme olayını anlatıyor. -. baban duyar Arkamıza atlı koĢar Gelen atlı sana kıyar Ben gidemem emmim kızı . beyim oğlan Canım olsun sana kurban Olayım derdine derman Bin gidelim ağam oğlan (*) Bu türkünün bir benzeri de Türkmen Kızı türküsüdür. I Ana: Ah kızım.z —Et piĢirdim yağlı yağlı Çifte atlar damda bağlı Bin gidelim emmim oğlu Emmim oğlu. servi boylu Oğlan — Atımızın çulu yoktur Ayağında nalı voktur Yol gidecek hali yoktur Ben gidemem emm:m kızı Kız — Al hırkamı çul ederim Altınları nal ederim Bir gecelik yem ederim Gel gidelim emmim oğlu Oğlan — Sabah olur Tanyıldızı Belli olur atın izi Anan.EMMĠOĞLU EMMĠKIZI Gümüşhane Kelkit Bedri özti.<ız — Anam duysun. baban duyar bizi Ben gidemem emmim kır Kız — Sabah olur Tanyıldızı Belli olsun atın izi Anam. sedalı kızım Çekilmiyor nazın Seni bir çoban istiyor . babam duysun Arkamızdan atlı koysun Gelen atlı beĢ bin olsun Bin gidelim beyim oğlan Oğlan: Alıverin kır atımın yemini Üstüne binenler sürsün demin On bin uĢak gelse önüme Vermem senin gibi gelini 765 KARġILIKLI TÜRKÜLER Katmerler ettirdim yağlı yağlı O da atımın terkisinde bağlı Pusatlar geydim telli pullu Bin gidelim dağlara hey ANA ĠLE KIZ GüldürüĢlü bir türkü olan ana ile kızının söyleĢmesi. beni vursun 1 (sonunda kaçarlar) TÜRKMEN KIZI Oğlan: Türkmen kızı. Oğlan: Kır atımın nalı yoktur Arkasında çulu yoktur Dağın taĢın yolu yoktur Ben gidemem Türkmen kı/ı Kız: Bileziğimi nal eyleyem Hem perçemi çul eyleyem Dağı taĢı yol eyleyem Bin gidel im ağam oğlan Oğlan: Anan duyar. Türkmen kızı Al geymiĢ. tohum saçtım Ben bir helâl kâre düĢtüm Ben gidemem emmim kızı KARġILIKLI TÜRKÜLER Kız — Al öküzü kurtlar yesin Tohumunu kuĢlar yesin Helâl malın haram olsun Bin gidelim emmim oğlu Oğlan—Anan duyar. K.n:.

Oğlan: Uzak yollardan kıvrandım geldim Tatlı dillerinle eğlendim geldim iKalaylı tasta da taze mi yaydın Gel kız kerem et. bir kaĢık ayran ver 767 KARġILIKLI TÜRKÜLER Kız. tuzu Ortadan kaldırdık hele azizi Sana veririm iki ala gözü Getir kabını da götür ayran: ÇEġMEYE VARDIM Ana: Testiyi aldın kızım ÇeĢmeye vardın kızım Gittin ki tez gelesin Nerede kaldın kızım Kız: Testiyi aldım ana ÇeĢmeye vardım ana Yıkılası çeĢmede Mendilim kaldı ana Ana. Ana: Ah kızım kızım. Uzak yollarımın vefası mısın Ak alnımın da sen cefası mısın Yaptığım ayranımın kâhyası mısın Anamdan habersiz veremem ayranı Oğlan: Bir zamandır at üstünde dururdum Çeker tabancamı seni vururdum Ya ayranı alır. Ana: Ah kızım. Oğlan jzun yıllar askerde kalmıĢ. kendini Ģöyle tanıtmıĢ. BĠR KAġIK AYRAN VER Hala kızı ile dayı oğlu niĢanlanmıĢlar.Vereyim ona. ÇeĢmeye vardın kızım Suyu doldurdun kızım Yıkılası çeĢmede Kimler var idi kızım Kız: . Oğlan. edalı kızım Cekilmivor nazın Seni bir sarhoĢ istiyor Vereyim ona. türküleĢmiĢler. kayıbederim Anamdan izinsiz vermem ayranı Oğlan: Tepsiye de koydum binliği. dilleri yana Ben varamam ona Çobanın koyunu çoktur Saydırır bana. Kız niĢanlısının yüzünü unutmuĢ. bir kaĢık ayran ver JZ: T epsiye koydum binliği. £ız: Ah ana ana. dilleri yana Ben varırım ona içer içer sahoĢ olur Sarılır bana. dilleri yana Ben varamam ona Attarın boncuğu çoktur Dizdirir bana. ya da ölürdüm Gel kız kerem et. edalı kızım Çekilmiyor nazın Seni bir attar istiyor Vereyim ona. hala kızı Gsl kız kerem et. bir kaĢık ayran ver Kız: Hayfederim de oğlan hayfederim Anama duyurur. tuzu Ortadan kaldırdık hele azizi Bir kaçıkçık ayran ver. dönünce kızın evinin önünde karĢılaĢmıĢlar. ayıbederim Babama duyurur. Oğlan. EVLERĠNĠN ÖNÜ 766 'ız: Ah ana ana. Kız: Ah ana ana.

771 KARġILIKLI TÜRKÜLER Ellerin elçekli gelin Kolların kolçaklı gelin Oğulu ben doğurdum Kedi bacaklı gelin Gelin: Kaynanayı netmeli Merdivenden itmeli Tıngır mıngır düĢerken PeĢine de göbek atmalı Sürme çekmiĢ kaĢına ÇıkmıĢ ocak baĢına AkĢama oğlun gelince Sıçar tuvalet baĢına DIġ ÜLKELERĠN TÜRKÜLERĠ . düĢüncen.ÇeĢmeye vardım ana Suyu doldurdum ana Yıkılası çeĢmede Mahmut var idi ana Ana: Altına bak altına Bak Ģu kızın haltına Öyle hırsım çıkar ki Alam yumruk altına KARġILIKLI TÜRKÜLER Kız: Kınayı getir ana Parmağı batır ana Ben kararı vermiĢim Muhtarı getir ana Ana. Atım var. Rafa fincan ben koydum içine de mercan ben koydum Kaynanamın adını Kuyruklu yılan ben kovdum. yaptığın iĢin. kardeĢin gelmiĢ KardeĢin biiir kızım Kız: Tatlıdır dilin ana Eyidir felim ana Yüzlüm kardeĢim gelse incitmez telim ana Ana: Acı gülüĢün kızım Sonunu düĢün kızım Ananı derde sokar Eve dönüĢün kızım GELĠN — KAYNANA Gelin: Kaynana kazan karası Kaynata Allah belâsı ikisini birden alası Oğlu da bana kalası Felin: îĢin. Uzundur dilber kızım Kötüdür felin kızım1 Dur bak. katırım var Elimde satırım var Vallahi vurur öldürürüm Oğlunun hatırı var Kaynanam esdi mesdi Beni oğluna kesdi Kesdi de bana ne yaptı Aldı da bağrına basdı ÇarĢıdan aldım kilimi Kes kaynana dilini AkĢama oğlun gelirse Kırar o kanbur belini iki çeĢme yan yana Ben istemem kaynana Olursa görüm olsun O da def olur bir yana Kaynana: Çift minderin çift yüzü Ne tanırdık biz sizi Kürk geydin hanım oldun Adın Çingene kızı '.

Kuzey Türkleri. . bulabildiğimiz ölçüde. Kırgız. Kıbrıs. Rumeli. Gagaus (Ro manya). Bulgaristan. Bulgaristan. Böyle bir çalıĢma yapılması sen kertede önemli kültür sonuçları verecektir. Kınm.Çin Denizi’nden Tuna boylarına kadar Türk Dünyası’mn türkülerini bir araya getiren bir çalıĢma bugüne değin yapılmamıĢtır. Kerkük türkülerinden eli mizde çokça vardır. Yakut. ġaft Türklerinin türkülerini. Kerkük. Ancak. kitabın sınırı elverdiği ölçüde alabildik. Türkistan. buraya aldık. Biz kendi imkânlarımızla: Afganistan. Kırım. ötekilerden ise ancak olabileni alındı.

duyuĢta Ġstanbul‟a çok yakındır. Bu çalıĢmayı yaparken. dilde. Özellikle konu. biçim. VARDAR OVASI Ji umeli Mayadağ'ın yıldızıyım Ben ninemin bir kızıyım Efendimin sağ gözüyüm Vardar akar lüle lüle Sesi de benzer bülbüle Mayadağ'dan kalkan kazlar A) topuklu beyaz kızlar Yârimin yüreği sızlar Eylenemem. Bu durum. ayrı bölgelerin türkülerinin yapısında da kendini göstermektedir. benzetme. Bunun nedeni yüzyıllar boyu süren kültür birliğidir. duygu lanma gibi dıĢ ve iç yapıda daha da yakınlık göstermektedir.Bugünkü sınırlarımıza yakın bölgelerin ağızları Anadolu ağzına çok yakındır.ter ahım dilendirir Eser eser akĢam yeli * * 773 L0FÇAL1 Vehmet t pek Lofça‟nın ardında kaya Kayadan bakarlar aya Canım Lofçalı Doldurma fincanı (a canım) Yandım Lofçalı Takalım altın kopçalı Lofçanın altında pınar Lofçalım da pınardan döner Camm Lofçalı Doldurma fincanı (a canım) Yandım Lofçalı Takalım altın kopçalı Lofçanın altında kuyu Lofçalım kibar da huylu Canım Lofçalı Doldurma fincanı (a canım) Yandım Lofçalı Takalım altın kopçalı . O nedenle bu gibileri Anadolu ağzı ile aldık. akĢam yeli Eser eser akĢam yeli Nazlı yârdan al haberi Hiç bozulmaz zülfün teli AkĢam yeli usandırır Dağı taĢı dolandırır . suları akar Kara kaĢiı yâr bana bakar GiymiĢ mor fesini Süleyman BakıĢı canlar yakar YeĢil sandık kilidi hoy hoy Üstünü toz mu bürüdü Geçme kapının önünden Süleyman Civan ömrüm çürüdü Kara kara kazanlar hoy hoy Kara yazı yazanlar Cennet yüzü görmesin ġakirem Aramızı bozanlar AKġAM YELĠ Halil İbrahim Jtfvsrrl» AkĢam yeli. Gagauz‟lar Hıristiyan oldukları halde. Örneğin. aldanamam Ben bu yerlerde duramam Vardar Ovası. türkülerin çok uzak diyarlara kadar göç ettiklerini gördük. öteki uzak bölge ağızları anlayamayacağımız ölçüde aynlık göstermektedir. Vardar Ovası Kazanamadık rakı parası Vardar akar hızlı hızlı Kenarları karlı buzlu Kara kaĢlı yâr bana bakar Sen misin Vardar güzeli 777 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ SÜLEYMAN Kümeli Rumeli Gemi kalkar.

Tuna Boylarına dek olan imparatorluk topraklarıdır. tuğlar dikilsin Tehlil sadaları arĢa yükselsin3 Destur. 781 DĠġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ Ben sana dayanamam yârim Ben sana aldanamam Ben sana ^Idanamam yârim Ben sana güvenemem Ah neyleyim Ģu gönlüme Hasret kaldım sevdiğime ALĠġĠM'lN KAġLARI AlıĢım'ın kaĢları karo Seri açtın sineme yare Bulamadım derdime çare Görmedin mı ah civan AliĢimi Tuna boyunda Evleri var hane hane Benleri var dane dane Saramadım kane kane Görmedin mi ah civan AliĢimi Tuna boyunda AliĢim yatır yol baĢında Benleri var sol kaĢında Yazık oldu genç yaĢında Görmedin mi ah civan AliĢimi Tuna boyunda Görmedin mi ah arslan AliĢimi Tuna boyunda .779 DIġ TÜRKLERÎN TÜRKÜLERĠ KALK GĠDELĠM ġAZO Vsküp Kalk gidelim mori ġazo Orman bağlarına Toplayalım mori ġazo Razeke üzümü Götürelim mori ġazo O hayin anana Yandi Kumanova TutuĢtu PreĢova Üsküb'ün içinde idriz Bey hovarda Bina bina mori ġazo Yüksek çardaklara Korkarım bire Oga Nalınlar koyacok Belim kırılacok Yandi Kumonova TutuĢtu PreĢova üsküb'ün içinde idriz Bey hovarda 780 BÜLBÜLLER ÖTÜYOR Rumeli * Bülbüller ötüyor seher vaktidir Gel bade içelim. saldıralım Macar eline BÜLBÜLÜM Atatürk'ten nakleden Ali Şevket öndesev Bülbülüm altın kafeste Öter aheste aheste Ötme bülbüU yârim hasta Ah neyleyim Ģu gönlüme Hasret kaldım sevdiğime (1) Ali: Dördüncü halife Hazreti Ali. bahar vaktidir Hazır olun etler gaz3 vaktidir Uzanalım yine Macar eline Gönülden Ali'nin aĢk ateĢiyle1 Gönülden o ġah'ın gülbengi ile2 Dökülelim yine Macar eline Çadırlar toplansın. Hazreti Ali (3) Tehlil: «La ilâhe illallah» deme. ġah. (*) Rumeli Türküleri adı altında toplanan türkülerin yayılıĢ alanı için belli bir bölge gösterilemez. Bu türkülerin alanı. (2) Gülbank: Hep bir ağızdan okunan dua.

of yâr serenler Ben gidiyorum mamur olsun viranlar Ahret hakkın helâl eyle yârenler Farlaya parlaya doğar sabah yıldızı Salma salına gelir Çakırın kızı 782.--------EVLERĠNĠN ÖNÜ EY SERENLER Ey serenler serenler. pek canım sevdi . Seni gidi oyunbaz Cilvesine doyulmaz SızdırılmıĢ bal gibi Yemesine doyulmaz ĠLK YAZ OLUR Ġlkyaz olur. açar bâde çiçeği KıĢ olunca püsküllenir saçağı Nasıl kıydın ak gerdana bıçağı Seni seni pek canım sevdalı seni Ben kıyamam.

kolbaĢının kır atı Görünüyor yandım da . BÜLBÜLE KURSAM TUZAĞI "•Zumeli Bülbüle kursam tuzağı. hep güzeller allar geymiĢ Ben de geysem kareler Ah. hovardayla konuĢan Ağlama güzelim gülmeyesin Aman aman bir zaman A güzel çok zaman SABAH OLDU UYANSANA Rumeli Sabah oldu uyansana Gül yastığa dayansana Ölüyorum inansana a canım Uyan yarim sabahlar oldu Sabah yıldızları doğdu Ne uyursun. dilber açmıĢ gül göğsünü Bülbüller konar geçer Bu eyyamlar böyle kalmaz Bir gün olur tez geçer A dilber. yüreğimde vardır benim Vardır türlü türlü yareler Lokman gelse o da bulamaz Bu derdime çareler A dilber. karĢıma düzgün gelir Bak Ģu Hakkın hikmetine. bahtıma kuzgun gelir TaramıĢ siyah zülfünü. aĢkın pek fena imiĢ Beni mecnun eyledi Ah. ne uyursun Bu uykudan ne bulursun Akıbet benim olursun Sabah oldu ben varayım Yoluna güller sereyim Uyan gül yüzün göreyim t/50 SEFER YOLLARI Rumeli Yine Ģahlanıyor aman. her iĢim bozgun gelir Koyun beni ağlayayım ah ile zar ile Dostlar ağlar.sen' ilkyaz olur atlar gider çayıra Kadir Mevlâm iĢimizi döndürür hayıra Meğer ölüm seni benden ayıra Seni seni pek canım sevdalı seni Ben kıyamam pek canım sevdi sen. 783 DIġ TÜRKLERÎN TÜRKÜLERĠ HEP GÜZELLER ■İtskiip Ah. aĢkın pek fena imiĢ Beni mecnun eyledi. düĢman güler Yâr gezer ağyar ile I EVLERĠNĠN ÖNÜ KÖġKÜM VAR DERYAYA KARġI Üsküp KöĢküm var deryaya karĢı Durmaz akar gözüm yaĢı Sevdadır her iĢin baĢı Var gönlüm var git seyreyle Aman aman gel bana söyle Elmayı nazik soyarlar Çini tabağa koyarlar Güzeli candan severler Var gönlüm var git seyreyle Aman aman gel bana söyle Bir ağanın iki kızı ikisi de beĢli kuzu En küçüğü sevdi bizi Var gönlüm var git seyreyle Aman aman gel bana böyle KUZUM SENĠ Üsküp Kuzum seni bin kadayla sevmiĢim SevmiĢim de sana gönül vermiĢim Bunun sonu ayrılmaktır bilmiĢim Ağlama güzelim gülmeyesin Aman aman bir zaman A güzel çok zaman 785 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ Hanım senin kâhküllerin periĢan Kâhkülünden gönder bana bir niĢan iflah bulmaz.

niye a cicim Güzel AyĢe'mi eller almıĢ Kime varıp ne diyem. nidem a yârim Sevilmedim ben. Gülemedim ben. yandım aman bize sefer yolları SELANĠK Rumeli Selânik. a canım Yol boyu servi dolu Çaya gider bir kolu Dün bir güzeli gördüm Yâre benzerdi boyu . niye a cicim Güzel AyĢe'mi eller almıĢ Kime varıp ne diyem. nidem a yârim Sevilmedim ben. nidem a yârim Sevilmedim ben.aman bize sefer yolları Davullar çalsınlar aman çengi çengi harbiyi Sefersiz olmaz aman aman er evlâtları Görünüyor. a canım Günyeli'de çınar yok Yaz kıĢ akan pınar yok Bin türlü derde düĢtüm Halimi hiç soran yok Gülemedim ben. Kimyano gümüĢ gerdana Beyoğlu ser aslan suyu Çifte tabancamı çaktım almadı Etrafıma baktım kimse kalmadı Nazlı yârdan bile imdat gelmedi frodadıma yetiĢ aman Beyoğlu DERE GELĠYOR Türkdn Ebcioğlu Dere geliyor dere (yalelel yalelel) Kumunu sere sere (yalelel lim) Al beni götür dere (Yalelel yalelel) Yârin olduğu yere (yalelel lim) Amanın aman aman Zamanın zaman zaman Bizim düğün ne zaman (yalellim) Ben armudu diĢledim (yalelel yalelel) Sapını gümüĢledim (yalelellim) Ben yârimin ismini (yalel yalelel) Mendilime iĢledim (yalelellim) Amanın aman aman Zamanın zaman zaman Bizim düğün ne zaman (yalellim) 788 BEġ PARMAK DAĞI Ekrem YeşUada BeĢ Parmak Dağı sıra Ot sarılmıĢ mısıra Ben gurbete düĢeli AyĢe'mi kimler sara Gülemedim ben. niye a cicim Güzel AyĢe'mi eller almıĢ Kime varıp ne diyem. a canım 789 DIġ TüRKLERÎN TÜRKÜLERĠ Kıbrıs . kahpe Selânik Suyumu içtim bulanık Urumelleri dolandık Akkirman'a gidelim Gel bir danem aman Bu yer bize haram oldu Kaçalım gel bir danem aman Akkirman'da geydik tacı Erenler bize duacı A leylim ah inĢallah oluruz hacı Akkirman'a gidelim gel Bir danem aman 787 Bitmeli Trakya DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ BEYOĞLU Tuna'da çırpar bezini Khn sevmez (ah haydi mori) Bulgar kızını Öpeyim elâ gözünü.

DAĞDA KEKLĠK AVLARIM Dağda keklik avlarım Yüreğimi dağlarım Ben aĢkına düĢeli Gece gündüz ağlarım Su gelir. döĢedemedim Çifte kumruları eĢ edemedim Zalim felek ile baĢ edemedim Konma bülbül konma çeĢme taĢına Bu gençlikte neler geldi baĢıma Hanaylar yaptırdım yüceden yüce içinde yatmadım üç gün üç gece Kurbanlar keserim gördüğüm gece Konma bülbül konma çeĢme taĢına Bu gençlikte neler geldi baĢıma AGġAM BEN UYUMADIM Derleyen Mahmut Islâmoğlu AgĢam ben uyumadım Uykulara doymadım Kasavet basdı beni Yârim geldi duymadım ġu gidene gidene Boyu benzer fidane Ben göynümü bağladım Gadir gıymet bilene LefgoĢe'nin gadını Söyleyemem adını Sevecaysen bundan sev Övrenesin dadını. akar gider Yâr bana bakar gider.Kıbrıs HANAYLAR YAPTIRDIM Refik Berkalp Hanaylar yaptırdım. Neyleyim öyle yâri Yüreğimi yakar gider Karanfilin moruna Ölüyorum yoluna Allah canımı almasın Girmeyince koynuna Hıyar soydum mezeme Sap koydum yelpazeme Vasiyetim olsun sana Gelesin cenazeme 791 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ h'tbrts Kıbrıs LEYMOSUN TÜRKÜSÜ Derleyen Mahmut İstâmoğlu Hayde de Leymosun dedikleri ġekerle kaymaktır yedikleri Hiç aklımdan çıkmayor Hayde de beyimin dedikleri Irmak baĢtan çağlayor Ağlatma gelin ağlayor Huvardalar kapuda bekleyor içme beyim içme sarfoĢ olursun Irmak baĢdan çağlayor Huvardalar kapuda bekleyor KINA HAVASI Seyirttik çıktık hanaya Kadınlar gelsin kınaya Hayıf doğuran anaya Kal evimiz kal ġen evimiz Ģen Biz gidiyoruk KöĢe baĢmın nalbandı Hep atlar buna naltaRdı Gelin hanım kınaladı Kal evimiz kal ġen evimiz Ģen Biz gidiyoruk Kebapçıların ĢiĢi Gelinin inci diĢi Kınanız mübareki Biz isteriz bahĢiĢi * * C AGġAM OLDU NEYLEYĠM AgĢam oldu neyleyim Kiminle eyleneyim Aman yavrum Aman yavrum Var git vefasız agĢam Yârsız seni neyleyim Ay yıldızlı geceler Kapalı pencereler Aman yavrum Aman yavrum Hiç aklına gelmez mi Sarıldığımız geceler 793 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ .

lslâmoğlu 794 Kibrıs KIBRIS NĠNNĠLERĠ Derleyen U.RAMAZAN MÂNĠLERĠ Mm Ramazan geldi gediyor Bizferi mahzun ediyor Aysofya'nın kandilleri Sövündü bırakdı gidiyor Yanyi Cami direk ister Söylemeye yürek ister Benim karnım tokdur amma ArkadaĢım bürek ister Davulumun ardı gevĢeğ Pirelere yazdım döĢeğ ArkadaĢımı sorarsan Ġki kulaklı bir eĢĢeğ Yaseminin açılaydı Hurma dalına dizileydi Benim ağam sokunaydı Neler oldu. neler oldu Polis de borular vurdu Gorkarım Babutsalıg'da Yangın oldu Davulumun ardı yeĢil Kalk AyĢeli pilav biĢir Benim karnım tokdur amma ArkadaĢımın karnını ĢiĢir Derleyen M. tslûmoğlu Dandini dandini danaylı Kızım yüksek hanaylı Hanaylarda yuvası Goggo getir bubası Arsızdır. yer abası Eee yavrum ninni Nenni yavrucuğuma nenni Uyusun da böyüsün nenni Mekteplerde yörüsün nenni Nenni oğluma nenni Bahçaya kurdum salıncak Eline de verdim oyuncak ġimdi bebeğim uyuyacak Eee nenni * Karadeniz kaba kaba DerviĢ olan geyer aba Konya'daki Koyun Baba Himmet et kızım uyusun Eee yavrum nenni Dağlara vardım dağ uyur Eve geldim ev uyur Dağda tavĢanlar uyur Kucağımda oğlum uyur Eee yavrum nenni DIġ TÜRKLERIN TÜRKÜLERĠ Bahçelerde saz olur Gül açılır yaz olur Ben kızıma gül demem Gülün ömrü az olur E e e kızıma nenni Nenni nenni nennice Bol sovanlı böğrülce Kızlar oğlumu görünce Nenni oğluma nenni Bakacak da yanacaklar nenni Nenni oğluma nenni Pencerede gözekleyecekler nenni Nenni oğluma nenni Oğlumun yoluna ölecekler nenni Nenni oğluma nenni Nenni nenni uyusun oğlum Uyusun da böyüsün oğlum Böyüsün de yörüsün oğlum Nenni oğluma nenni Benim oğlum böyük adam olacak nenni Nenni‟ oğluma nenni DOLAMA DOLAMAYI Derleyen Ut. tslâmoğlu Dolama dolamayı Getirin bağlamayı Kimden alıĢdın yavrum Bu göbek sallamayı Aman aman elinden Sarsam ince belinden öpsem dudu dilinden iki civan oyunda Elma tüter goynunda Ne güzel oyun oynar Cingâne var soyunda Aman aman o kollar Adamı derde korlar Senin için bir tanem Beni zindana korlar MĠNAREDE EZAN VAR Ktbrts Minarede ezan var Kız. köĢkünde gezen var ġu Gıbrız'ın içinde Yüreciğimi ezen var Yüzüğümün daĢı elmas Böyün gülümüz solmaz Çifte doktorlar gelse .

. otur yanıma Men seni severem. otur yanıma Men seni severem. (Eskiden polis) . (2) Çaldı: Soktu. girme kanıma SerhoĢam beyhoĢam. (4) Abes: BoĢ.Derdime çare bulmaz Cebinde kuru üzüm Sevdiğim iki gözüm Senden baĢka seversem Kör olsun iki gözüm Elimde sarı kâhat Ağlarım sahat sahat Ben seni sarmayınca Olmaz yüreğim rahat 797 DIġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ YANIMA YANIMA Kerkük hak Yanıma yanıma. otur yanıma Men seni severem. kıyma canıma Geceler assas menem4 Bi-neva. girme kanıma SerhoĢam beyhoĢam.. (2) Ruz i Ģeb: Gece gündüz. (1) Menendi: Benzeri. emek verdim Emeği abes menem3 (1) Yuku: Uyku. bi-kes menem Can verdim. kıyma canıma Geceler zar ağlaram Hiç bilmez yâr. Mar: Yılan. hiç. kıyma canıma Geceler yukum da gelmez1 Derdim çok. kimse bilmez Yürekten yaralıyam Ġçeridi vallah bilinmez. Olsam da geçmem Bin pare pare SevmiĢ bulundum güzelim Gayrı ne çare Âvâre gönlüm Menendi bülbül1 inler seninçin güzelim Ruz i Ģey ey gül2 Nettinse nâçar Ettim tehammül SevmiĢ bulundum güzelim Gayrı ne çare ■ . girme kanıma SerhoĢam beyhoĢam. Yanıma yanıma. kıyma canıma KÂR ETMEZ ÂHHVI Kerkük Kâr etmez âhım Sen gülrzare Önülmez iĢler güzelim Dilde bu yare. (3) Aaaos EVLERĠNĠN ÖNÜ Yanıma yanıma. ağlaram ġah Sanem bahçesinde Çaldı bir mar ağlaram2 Yanıma yanıma. 799 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ Kerkük Koy aksın yaĢım Vallatır silmem Mecnun oldum güzelim Terk edebilmem Kessen de baĢım Senden ayrılmam SevmiĢ bulundum güzelim Gayrı ne çare Çekmez bu derdi Efendim herkes ister kabul et ister baĢım kes Gurbet ellerde KalmıĢam bi+ses SevmiĢ bulundum güzelim Gayrı ne çare AĞAM SÜLEYMAN . girme kanıma SerhoĢam beyhoĢam. otur yanıma Men seni severem. Ases.

.. (kavuĢtak) Kalenin dibinde Üç ağaç hurma Geliyor gidiyor Saçları burma Sen mene yâr olmasan Kendini yorma Kalk gidek çayhaneye. (kavuĢtak) Ay çıktı.. ayaz düĢer Gam yeme güzel yârim Zülfüne beyaz düĢer (1) Terazim eğilmiĢtir. KALENĠN DĠBĠNDE ' Kalenin dibinde Bir daĢ olaydım Gelene gidene YoldaĢ olaydım Bacısı güzele KardaĢ olaydım Kalk gidek çayhaneye Gönlüm eğlensin Yarın Hak divanında Doğru da söylensin Kalenin dibinde Üç ağaç incir Elimde kelepçe Boynumda zincir Zinciri çok sallama Kollarım incir Kalk gidek çayhaneye. yaz düĢer4 Av çıkar... (3) Beni felek dağlamıĢtır.. (kavuĢtak) SG3 DĠġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ AY DOLANAYDI Kerkük Ay dolanaydı Gün dolanaydı Yârin tek tek yeriĢji Bende olaydı Ay çıktı daha batmaz Hüsnünü gören yatmaz Hüsnün teki bir hüsün2 Bir de Allah yaratmaz Ay dolanaydı. karanı bağlama2 Derdin menden saklama Meni felek dağlayıp3 Sen de meni dağlama Bahar biter..A bdiilvahit Kuzecioğlu Ağam Süleyman PaĢam Süleyman Evleri köprü baĢında Men sene kurban Boyu boylardan küle Benzersen gonca güle Yıkıpsan baban evin Yüzüme güle güle Ağam Süleyman PaĢam Süleyman Evleri köprü baĢında Men sene kurban Gözüv kiĢmiĢe benzer Arak içmiĢe benzer Benzüv turĢ üzüv sarı Gözden düĢmüĢe benzer Ağam Süleyman PaĢam Süleyman Evleri köprü baĢında Men sene kurban YeriĢiv kaza benzer Boyu rakkaza benzer Bir gün seni görmesem Bir kıĢ bir yaza benzer Ağam Süleyman PaĢam Süleyman Evleri köprü baĢında Men sene kurban 801 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ SUYU SALDIM ÇAYIRA Kerkük Suyu saldım çayıra AĢkım septim bayıra Sevgilimden ayrılmam Meğer Allah ayıra Gözümde yaĢ bırakma Üstünde kaĢ bH-akma Terezim eğiIipti1 Sen de bir daĢ bırakma Gömlek biçtim dar mene Kimse olmaz yâr mene Gönlümü sene verdim Sen de gönül ver mene Soy. (kavuĢtak) Ay çıktı yolda durdu Gör ne hayalda durdu Yazmavun saçakları5 . (2) Kara elbiseni giyme. (4) Yaz gelir. batar indi3 Yâr okun atar indi Leylâ hasta düĢüptü4 Mecnun can satar indi Ay dolanaydı..

* EVLERĠNĠN ÖNÜ 804 AĞLAMA CEYRAN BALASI Ağlama ceyran balası Sızlama ceyran balası Gider gözün karası Soyunam bak canıma Hepsi de sevda yarası Ağlaram yaĢım gider Dursam yoldaĢım gider Geçmerem nazlı yardan BMsem de baĢım gider Ağlama ceyran balası. canım ne haldi Âlemi yandırıpsan Bu halı hurda meni2 Salipti derde meni3 Rakipler yığnağ edip4 ister giderde meni Güzel ne haldi. (kavuĢtak) Ağlaram ağlar kimin2 Derdim var dağlar kimin Yüz yerden yaralıyam Gezerem sağlar kimin Ağlama ceyran balası.». (kavuĢtak) Ağlar ağladı meni1 Çapraz bağladı meni Demir zencir kâr etmez Zülfün bağladı meni Ağlama ceyran balası... (3) Salipti: Sal dı. (4) Yığnağ: Birikip.. DOçlip.. (kavuĢtak) Evlerinde halı var Dudağında balı var Men öz yârim tanıram Yanağında halı var Güzel ne haldi. güzel ne haldi1 Yanakta döğdürüpsen Güzel ne haldi. MĢ.ü.. düĢürdü.. y„manm > ztme. (6) Buhavlı: Bağlı. (kavuĢtak) Kerkük (1) Meni: Beni (|2) Kimin: Gibi. (kavuĢtak) Bu dağlar halı kaldı5 KuĢ uçtu yavru kaldı Anahtar yâr koynunda Gönlüm buhavlı kaldı6 Güzel ne haldi. (5) Hali: Hali.. AMAN GÜZEL OĞLAN Aman güzel oğlan Yandım güzel oğlan Annem seni görmesin Çabuk saklan oğlan Babam seni görmesin Pencereden kaç oğlan Gözün süzer bana Dudak büzer bana Annesinden gizli Mektup yazar bana Aman güzel oğlan (kavuĢtak) Yüzün gülsün bana Kasd-eyleme cana Senin gibi güzeli DoğurmamıĢ bir ana Aman güzel oğlan (kavuĢtak) Siyahdı da kaĢı On beĢdi de yaĢı Pencereden atar Bana fiske taĢı Aman güzel oğlan (kavuĢtak) Ayrı düĢtüm candan Korkum var gümandan Bana selâm gönderir KarĢıdaki damdan Aman güzel oğlan (kavuĢtak) 807 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ ALTUN YÜZÜK YAġĠL KAġ .. 805 DIġ TÜRKLERIN TÜRKÜLERĠ BU HAL NE HALDĠ Kç* cii k Bu hal ne haldi. boĢ. (kavuĢtak) (1) Hal: Ben.5.. (2) Teki: Gib.. (kavuĢtak) (1) YeriĢi: YürfiyüĢii.. (3) ĠndiSi™* <4.. tenha. .Gözüve dalda durdu6 Ay dolanaydı. (2> Hurda meni: Beni vurdu...

Kerkük ALTUN HIZMAV MÜLAYĠM 808 Altun hızmav mülayim1 Seni Hak'tan dileyim Yaz günü temmuzunda Sen terle men sileyim Gün gördüm. biçim.. (kavuĢtak) Altunu bozduraydım Gerdana dizdireydim Seni avcu tutmasın Koynumda gezdireydim Altun yüzük yaĢil kaĢ.Kuvat olsun çelebi4 Gün gördüm.. (4) Hançeriv: Hançerinin (5) Gözleriv: Gözlerinin.Kerkük Altun yüzük yaĢil kaĢı1 Sallana sallana Çrfte abalı yârim Gel gideğ seyrana2 Altuncu ustasıyam3 Hançeriv destesiyem4 El bilir... Hızmav: Hızman. (kavuĢtak) Altun diĢiv kaplama6 Oğlan girme odama Anam sene kız vermez7 Mektup gönder babama Altun yüzük yaĢil kaĢ.. (2) Gidef: Gidelim.. 809 DIġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ ÇAKMAĞI ÇAK K erkilk Çakmağı çak Çırağı yandırmamıĢam Yârim için potin aldım Tekin yolda salmıĢam1 Çırağda yağ tükendi2 Ne yaman. (kavuĢtak) Çırağım Ģule verdiv6 Kölgeyi güle verdiv Ne eylemiĢtim yâr sene Tez meni dile verdiv7 Çakmağı çak. (kavuĢtak) (1) KaĢ: Yüzük taĢı. âlem bilir Gözleriv hastasıyem5 Altun yüzük yaĢil kaĢ.. (5) Mennen: Benim ile. günler gördüm (kavuĢtak) Altun hızmav dudağa YanaĢır al yanağa5 Gel yârim görüĢelim Men giderem ırağa Gün gördüm. (3) Gelipsen: Geliyorsun... (6) DiĢiv: DiĢin. (3) Altuncu: Kuyumcu.. (2) Arabi: Arap yapısı.. (kavuĢtak) Çırağı yandıraydım Yol üste konduraydım Yârim bize gelende Hegbesin endireydim Çakmağı çak. günler gördüm Senin derdinden öldüm Seni gördüm beg oldum Altun hızmav Arabi2 Lebleriv gül Ģarabı Uzak yoldan gelipsen3 . kan dil. . (4) Sennen: Senin üe.. (5) YanaĢır: YakıĢır.. günler gördüm (kavuĢtak) * * * (1) Hızma: Süs için burna takılan halka.. gelmiĢ sin (4) Kuvat olsun: Kolay gelsin. vakit tükendi3 Ne sennen bu güzellik4 Ne mennen ah tükendi5 Çakmağı çak. (kavuĢtak) Damda çırağ yandırır Menin görer söndürür8 Özü keyfü safada9 Meni dertten öldürür (1) Salmüfam: AtmıĢım. (3) Yaman: Kötü. (2) Çırağ: Çıra. bırakmıĢım. (kavuĢtak) Altun sahanda kaymağ Yilini parmağ parmağ8 ġekerden tatlı olur Türkmen'den kız almağ Altun yüzük yaĢiJ kaĢ.

Tarlada çalıĢan Türkler. suali ortada kaldı Ah nideyim. gençliğime doymadım. gençliğime doymadım. Görer: Görür (9) özü: Kendi. Evlerinin önü susam Sıyrılıp koynuna girsem Her gün sabah boyun görsem Ninne de yavrum ninne Esmer yârim ninne Ninne ninne. Bu türkü bir yandan değiĢik yönleriyle savaĢın evrelerini. (1) DıiĢef. imdat diye bağırdım Ah nideyim. gençliğime doymadım. verir. bir yandan Anadolu‟da yakılan türkülerin izlerini taĢımaktadır. 812 Evlerinin önü pakla Güvercinler vurar takla Al meni koynunda sakla Ninne de yavrum ninne Esmer yârim ninne Ninne ninne. bana elveda Ben de bir tanecik idim cihanda Emine ġerife adım kaldı dünyada Ah nideyim. Elvedadır dostlar. Hekim gelip yüreğimi yardı ipek Ģalım boğazıma sardı Kim öldürdü. Bu ağıt kızın ağzmdandır. Sonunda boğazlanmıĢ olarak bulunmuĢ. bıçak boğazıma dayandı Beyaz tenim al kanlara boyandı Garip babam uykulardan uyandı EMĠNE ġERĠFE Kırtm Ah nideyim.(6) Verdiv: Verdi. (2) Hara kaçım. Evlerinin önü darçın Felek koymaz gözüm açım Seni alıp hara kaçım2 Ninne de yavrum ninne Esmer yârim ninne Ninne ninne. (8) Menin: Beni. onun bir tecavüze uğradıktan sonra öldürüldüğünü anlamıĢlar. Bir gün kız dolaĢırken ormanda kaybolmuĢ. Merdivenden indirdiler Han Sarayığa bindirdiler Kalk gidelim Osman PaĢa Bizi Ģimdi öldürürler Kaleden toplar atılır Moskof Ġslama katılır Osman PaĢa'nın elinden BeĢ on top birden atılır Karadeniz akar gider ġimdi ÇerkeĢ HaĢan gelir Akdenizi yıkar gider Moskova'yı yakar gider Karadeniz akmam diyor Akdeniz'e bakmam diyor Yüz bin Moskof gelmeyince Ben yerimden kalkmam diyor 811 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ YONCA Evlerinin önü yonca Yonca kalkmıĢ dam boyunca Boyu uzun beli ince Ninne de yavrum ninne Esmer yârim ninne Ninne ninne. EVLERĠNĠN ÖNÜ 810 OSMAN PAġA Kmm Ünü büyük Püevne kahramanı Osman PaĢa için Kırım Türkleri de türküler yakmıĢlardı. Yal ta yolunda bir köyde zengin bir tütün tüccarı yaĢamakta imiĢ. Evlerinin önü lâle Sâki doldur ver piyale SarhoĢ olağ düĢeğ yola1 Ninne de yavrum ninne Esmer yârim ninne Ninne ninne. . Onun da çok güzel Emine ġerife adlı kızı varmıĢ. gençliğime doymadı 813 DIġ TÜRELERĠN TÜRKÜLERĠ Geze geze ben yolumu ĢaĢırdım KurtuluĢ fırsatı elden kaçırdım Aman Allah. (7) Verdiv: Verdin. Hançer. Nereye kabayım. gençliğime doymadım. DüĢelim. Pazartesi gelip beni buldular Salı günü cenazemi kıldılar DüĢmanlarım Ģen Ģat oldular Ah nideyim.

duyamadım YaĢ canıma doyamadım NiĢanlımı saramadım Ağla menim genç yaĢama. beni bundan kurtarırı FATMA‟NIN AĞITI Krrtm Alupka‟lı olan genç kız Fatma. gönlüm Cennette yerimi gördüm ġehit mertebesine erdim Ağla menim genç yaĢıma. ey ağalar. beni bundan kurtarın AkĢam olanda yatar yanıma yine Sabah olanda alır gider kilisesine Bakın dostlar. Sonunda BinbaĢı Emine‟yi kaçırıyor. ey ağalar. beni bundan kurtarın Ben Kefe'de bir vezirin kızı idim Kafeste beslenen bülbülü idim AçılmamıĢ. bu dünyaya doymadan göçüp gider. (•) Nama çıktı: Yayıldı. verem olur. Geldim yirmi bir yaĢıma Kara yazı yazılmıĢ baĢıma Beyit yazdırın taĢıma Ağla menim genç yaĢıma. Ecel geldi. 816 . Türkmen kızının haline Kerem edin.EMĠNE KIZ Kmm Emine‟ye bir Rus binbaĢısı âĢık oluyor. AkĢam olanda karaları bağlarım Sabah olanda çan sesiyle kalkarım Her gün. ey ağalar. el sürülmemiĢ gülü idim Kerem edin. DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ Öleceğim gece. Ağla menim genç yaĢıma. Bu dertten döĢeğe yattım Anamın bağrında yaralar açtım Çeyizimi âleme saçtım Ağla menim genç yaĢıma. ey ağalar. beni bundan kurtarın (*) Mayor: BinbaĢı. Bu gün Fatma süslendi Gökten melekler seslendi Firdevs hala (cennet dağı) yere indi Ağla menim genç yaĢıma. Onun ağzından bu ağıt yakılır. her gün hıçkırır ağlarım Kerem edin. Fatma'dır benim adım YaĢ (genç) canıma doymadım Murat alıp tatmadım. Ģayi oldu. Anamın bir gülü idim Babamın bülbülü idim Aralarında sevgili idim Ağla menim genç yaĢıma. beni bundan kurtarın AkĢam olanda sarar tenimi tenine Sabah olanda teklif eder dinine ġimdi yad elde garip kaldı Emine Kerem edin. Emine bu aĢkı geri çeviriyor. Yüreciğime saplandı kama MüĢkül halim çıktı nama1 KoĢan olmadı dermana Ağla menim genç yaĢıma. ey ağalar. Ecel Ģerbetini içtim Bu fâni dünyadan geçtim ġu yaĢımda ölümü seçtim Ağla menim genç yaĢıma. kendine yâr ediyor Benim adım Eminedir Emine Altın kuĢak dolardım belime ġimdi düĢtüm bir mayorun eline1 Kerem edin.

gideriz Kırım'dan. derler. babalar kuzu gibi ağlaĢır Kıyametten evvel kâfir bizle haĢir neĢir Cümle âlem Hak'tan yardım dileĢir inayet Mevlâdan. elâdır gözleri Dünyada güzeli men orda gördüm Alupka dedikleri yalı kenarı Hep Tatar oğludur yemiĢ satanları Yazın fark edilmez fakir. Fırtınada gemisi çok yıpranmıĢ. Türkiye‟ye göç istekleriyle söylenmiĢtir. kibarı insanda kibirlik men orda gördüm. olay Karadeniz‟de geçer. Murat Reis hacıları taĢırmıĢ. tarih olayları ile ilgili türküler înhsinde daha değiĢik bir Ģekilde vardır. Bir hikâye edeyim Kırım halini Kalmadı içinde kızı.rmjĢ. Her ikisi de bir türkünün değiĢik biçimidir. Yaman güne uğradık. kör) Otuz beĢ kuruĢa tütünün puntu Tütüncü Tatarları men orda gördüm Derekoyun kızlarının güzellikleri Bin altına değer bir çift sözleri Karadır kaĢları.. Kimi yolda giderken haber alamaz Kimi gitmeye para bulamaz Kimisi ekmeğe akça bulamaz inayet Mevlâdan. Analar. giderim Kırım'dan.e bütUn K. yüzyılda olduğunu sanıyorîn.. Olayın 18.nm yal. Kırım‟da halk söylentisine göre. on bir ay sürüklenmiĢ durmuĢ. Bu arada Kınm‟a Rus mujiklerinin yerleĢtirilmeleri siyaseti Türkleri yaralamıĢtır. Türklere çok ağır gelmiĢtir. ġimeyiz dedikleri bir küçük handır içinden çıkması pek güç yamandır Kırk senelik orası vatandır Sılasın terk eden men orda gördüm 817 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ GĠDERĠZ KIRIMDAN 1870 yıllarında söylenmiĢ olan. Bu sıralarda Kırımlı Türklerin de Rus ordusunda asker olmaları için Çar‟ın verdiği emir. giderim Kırım'dan. aĢağıdaki destan türkü. Kaygımız çeksin bizi Yaradan Yol verseler biz gideriz buradan Çok kimseler hep ağlaĢır sonradan Yaman müĢkül oldu hali Kırım'ın. On birinci ayda göründü dağlar Murat Reis dümen tutar. gelini Herkes arzu eder Ġslâm memleketini inayet Mevlâdan. MURAT REĠS Murat Reis türküsünün Kırım‟da söyleneni daha geniĢtir. Kefe dedikleri bir uzun çarĢı Dükkânları kurulmuĢ kıbleye karĢı Ġstanbul'dan gelir malı. Yatta dedikleri bir küçük kutu Orada toplanır insanın kuntu (ahmak. Bu türkü. ah çekip . boyu ele almnuZ' Ak Yardan (Sivastopol) Kerç‟e kadar.YALI BOYUNUN HALĠ Bu türkü Kırım‟ın güney kıyılarını anlatır Gül toru yoluy. kumaĢı Minarede çanı men orda gördüm. kime ağlarız ġimden sonra biz karalar bağlarız Yol verseler biz Ġslâmî ararız Yaman müĢkül oldu hali Kırım'ın. f/52 •818 Çocuklar dahi gider talim yapmaya Ondan vaktt bulur mu namaz kılmaya Dinimizi ister dinine katmaya Yaman müĢkül oldu hali Kırım'ın.

kara görüne Medet dostlar. Kimisi maldan ayrıldı. bir daha uyanmaz Bu gemiciliğe canlar dâyanmaz Medet dostlar. medet sılaya Evvel karaya. Karadeniz akmam dedi Türk Tuna'yı vermem dedi Karadeniz bulanır Türk Tuna'yı geçer Çıktım baktım kim gelir Osman PaĢa bize gelir YaĢasın Osman PaĢa i DüĢmanları dağ. yurdumuz» diye ey yâr. Gurbet ellere düĢüp.. . sonra sılaya Gemimizin ambarı boĢtur dayanmaz Tayfalar uykuda. kondu serene Frengin balası der ki: vatan görüne Çıkarım bakarım. sonra sılaya Özerime sağnak yağmur yağar AĢağıda derya taĢıp çağlar ^. Sana hasret gideriz.ridi kalmadı yürekte yağlar Medet dostlar. EVLERĠNĠN ÖNÜ . Biz gideriz Kırımdan ey yâr ittifak edip Aytır da ağlarım1 Ne yerlerde ölürüz. ey yâr. sonra sılaya 819 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ Yola çıkttk aldı bir duman Derya bulandı. Aytır da: Söyler de. içi yanık Kırımlı Türk vatan sevgisini çok güze dile getirmiĢtir. kim bilir yandı kül oldu Medet dostlar. «Yurdumuz.tsın Dağa taĢa „'■Ġmcim vurdu taĢa Tas çatladı baĢtan baĢa 821 DIġ TÜRKLERÎN TÜRKÜLERĠ SOĞUKSU TÜRKÜSÜ Kırım Soğuksu. sonra sılaya ULUSAL TÜRKÜ 820 fiaaant Her Gagauz evlâdı OüĢmanına göğüs gerdi Tabancalar patladı DüĢman çabuk yenildi Hey düĢman. Söylemek. Medet dostlar. kara düĢman Türktür soyumuz. . temizdir kanımız DüĢman karĢısında. sonra sılaya Bir kuĢcağız geldi. ayrıldık senden niyeAytır da ağlarım. seçilmez dağlar. halimiz yaman Geçmez ağlamadan. sılaya. sılaya. Aytır da ağlarım. medet sılaya Evvel karaya. Sağlıkla kal vatan. geçmez duadanMedet dostlar. can veririz Aytır da ağlarım. medet sılaya Evvel karaya. ey yâr ahlar çekip Aytır da ağlarım. medet sılaya Evvel karaya. (1) Ayıtmak. sılaya. güzel Kırım. Kırım'da Sudak ilinin ilçesidir. vatan diye t Aytır da ağlarım. Aytır da ağlarım. ey yâr eziliriz. sılaya. Men bir saray yaptırdım. Kın1111 Rusların iĢgâlinden sonra aĢağıdaki türkü yakılmıĢ tır. Müslümanlar ağlaĢa ey yâr. ey yâr tepesi daldan Aytır da ağlarım. sonra sılaya Gemimizin direği üç parça oldu BeĢ tane tayfam o anda telef oldu Sevdiğim. OSMAN PAġA Gagam Osman PaĢa‟nm ünlü Pilevne savunması ürerin s çıkmıĢ türkülerden biri de Türk Gagauzlar arasında -söylenmektedir. sılaya. medet sılaya Evvel karaya.ağlar Çıkarım bakarım. medet sılaya Evvel karaya. sılaya. kimisi candan.

aymak ister1 Al yanak yaĢmak ister Benim divane gönlüm Yârlan kavuĢmak ister Al. saçım yorgan Gel gidelim güzel oğlan — ilkyaz geldi. çırpıya kelle dizerdim Esen rüzgârdan izler seçerdim Kimsem yoktu.822 TÜRKMEN KJZI 1 Gagauz — Kolum yastık. kanım Türk'tür Ama bilmezler. üç oğlan Sevilmesi güç oğlan Beni sana vermezler Bu . (1) Çekerler: Kötülerler. tohumsaçtım Ben gidemem Gürcü kızı Ben gidemem Türkmen kızı — Gel gidelim güzel oğlan Gel gidelim Ģeker oğlan Tohumunu kuĢlar yesin Öküzünü kurtlar yesin — Ben gidemem Oğuz kızı Anan baban duyarsalar Ardımıza atlılar korlar Canlarımızı kıymık kıyar Kurtlar. var getir. ambarı açtım Öküzümü yolladım. var getir Gelmezse yalvar getir BükülmemiĢ ocaktan2 KokulmamıĢ gül getir Oğlan oğlan. DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ EĞĠLMEZ BAġIMIZ Gagauz Romanya Eğilmez baĢımız Giderim giderim Yolum tükenmez Bir köye gelirim Kimse gözükmez Kapıyı vurdum Kimse iĢitmez Bir adam gördüm Dilimi bilmez Ben kimsesiz kaldım Ġsmimi bilirler Ne olduğumu bilmezler Ben Türk evlâdı. kuĢlar kana doyar • — Gel gidelim güzel oğlan Gel gidelim dilber oğlan Anam babam ko duysun Ardımıza atlı koyun Canlarımızı kıymık kıysın Kurtlar kuĢlar kana doysun Gel gidelim güzel oğlan Gel gidelim dilber oğlan (1) Anadolu'da söylenen Türkmen Kızı Türküsünün değiĢik biçimi. Bulgar derler Türklüğümü de hep çekerler1 Vatanım da vardır Soyum. Balkan da yalnız gezerdim Demir topuzlan kelle ezerdim Ben yedi dağa hükmederdim Geçenden bacını isterdim 825 DIġ TÜRKLERIN TÜRKÜLERĠ DĠLĠN DĠLĠME UYAR Gagauz Dilin dilime uyar Boyun boyuma uyar Ben sana gönül verdim •Gel sen ol benim eĢim Ay doğar. SUDAK TÜRKÜSÜ 824 Kırım Sudağ'ın karĢısı çardak Penceresi altı parmak Ahdim olsun seni sarmak Sardıklarım yalan oldu Yalan oldu. viran oldu Sudak bize haram oldu Sudağ'ın yolları burma Ağaçları verir hurma Gülerek karĢımda durma Sardıklarım yalan oldu Yalan oldu. vatansız kaldım Bana Urum. viran oldu Sudak bize haram oldu KÖROĞLU Gagauz Ben bir Köroğluydum dağda gezerdim Çalıya.

dal suya da gel. ne zurna Haydi hanım. Varna gibi kale yoktur içinde timarı çoktur Varna'ya imdat yoktur Biz Varna'ltyız ağalar imdat Varna'ya. çaisana çabana AĢık oldum ben sana YeĢil çimen üzerinde üzerinde OynaĢana sen bana .. ne gelin AteĢte yaktın beni Gökte yıldız bir iki Saydım baktım on iki On ikinin içinde En güzeli benimki Karanfilin beyazı Etme yârim bu nazı Kahır ilen geçirdim Bu kıĢ ilen bu yazı Karanfil olacaksın Sararıp solacaksın Ben hakime danıĢtım Sen benim olacaksın 827 DIġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ Ördek. imdat Varna'ya... çaisana çaisana ÂĢık oldum ben sana YeĢil çimen üzerinde üzerinde OynaĢana sen bana Evlerim var su baĢında Benlerim var sol kaĢımda Haydi hanım. Varna Galata'ya bakar Arasında dere akar Gemiler Varna‟yı yakar Biz Varna'lıyız ağalar PadiĢahlar. Varna'nın etrafı deniz i Varna'yı sardı domuz Verin tabyalara omuz Biz Varna'lıyız.. biz biriz Karpuz gibi gülle serperiz Biz Varna'lıyız... EVLERĠNĠN ÖNÜ GAGAUZ MÂNĠLERĠ (Türkü olarak söylenir) Kale kale giderim Yedi deve güderim Al deveci deveni Ben yârime giderim Arpa ektim biçerim Yolum diye giderim Ben Bulgari sevmem Cezam neyse çekerim Kaleden atın beni Kumlara katın beni Ne kız oldum. DüĢman ve kâfir Moskof Denizden ve karadan Yağmurdan sık gülleyi saçar Korkar Osmanlı toplarından Ve Moskof hücumdan kaçar Biz Varna'lıyız.. KARANFĠLSĠN KARARIN YOK Karanfilsin kararın yok Gonca gülsün timarın yok Ben sana gönül vereli Hiç bir Ģeyden haberin yok Bakırcının bakırları Bülbül gibi çakırları Ġki yiğit bir kız için Mahkemede yatarlar 829 DĠġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ ZHU DE MAġA (Oyun türküsü) Jtodop Bulgaristan Zılii de maĢa.... Al yârimi.. Varna'nın kalesi taĢtır Gözümden akanlar yaĢtır Kâfir. (2) Buradaki «Ocak» bitkilerin toplu dikildiği yerdir. al da gel Eğer yârim gelmezse Tut kolundan al da gel VARNA TÜRKÜSÜ Grıgauz Romanya Ruslar tarafından Varna‟nın sarılması üzerine yakılan türküdür.... Varna'nın etrafı bağlar Ġçinde seçme çaylar Analar evladını eğler Biz Varna'lıyız. Osmanlılar baĢtır Biz Varna'lıyız.. Türküde savaĢın çeĢitli evreleri anlatılmaktadır.sevdadan geç oğlan (1) Aymak: Parlamak... darbuka Ne davul ister. Varna'nın etrafı keriz Kapudan paĢa der.

831 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ DELĠORMAN TÜRKÜLERĠ KADRĠYEM (Oyun türküsü) Bulgaristan Bahçelerde gündöndü. sana alınmadık kızlar indi mi? . sardı düĢman nazlı Vidin'i Vidin'in içinde toplar atılır Topların sesine gün tutulur Aldı kâfir.Evlerim var hane hane Benlerim var tane tane Haydi hanım.(2) Purut: MeĢhur Purut nehri. Alayı. sdn'a alınmadık kızlar indi mi? ı >z pınar baĢında testi doldurur TeĢtir. Türkflyti aldığımız yazılı kaynakta.n sapma bülbül kondurur Pınarım. sardı düĢman nazlı Vidin'i Vidin'in içinde beyler kızıydım Anamın babamın iki gözüydüm Kafesde beslenmiĢ güvercin kuĢuydum Aldı kâfir.odup Bulgaristan Kız pınar baĢında'yatmıĢ uyumuĢ Ela gözlerim uyku bürümüĢ Pınarım.i. kadriyem Sarı kavun dilimi Valla billâ olacağın) Sabri de Beyin güveyi Kadriyem ben yandım EVLERĠNĠN ÖNÜ 832 VĠDĠN TÜRKÜSÜ 1 Bulgaristan Vidin dedikleri ufak kasaba Kesilen kelleler gelmez hesaba Aldı kâfir. imdatçılar gelmez oldu Aldı kâfir. <(3) Osmi Polka: Bulgarların 8. sardı düĢman nazlı Vidin'i Vidin'in içinde beslenmiĢ kuzuydum Anamın babamın iki gözüydüm Ak kâğıdın üstünde kara yazıydım Aldı kâfir. sana alınmadık kızlar indi mi? SIRP BULGAR SAVAġI Gagauz Bulgaristan * 1885. Osman Pazvandoğlu‟nun adamları ile Ġlgili olduğu bildiriliyor. Kadriyem Elek tekne içinde Rodopların kızları Sırma yelek içinde Kadriyem ben yandım Sarı kavun dilimi. KIZ PINAR BAġINDA 830 ~'. Berdankalar elimizde1 Cephaneler belimizde DüĢman Sırplar önümüzde Yol veriniz taburuna Purut boyuna izin olsun 2 Osmi Polka yoruĢ etsin 3 (1) Berdanka: Bir çeĢit tüfek. çaisana çaisana AĢık oldum ben sana YeĢil çimen üzerinde üzer OynaĢana sen bana . sardı düĢman nazlı Vidin'i Vidin'in içinde abdest aldım Abdestimi alırken suyum kesildi Aman padiĢah. sardı düĢman nazlı Vıdın'i Vidin'in içinde okudum Yasin'i Acap anam babam duyar mı sesimi Aldı kâfir. '833 . Sırp Bulgar savaĢı üzerine yak n türküdür. sardı düĢman nazlı Vidin'i (*) Bu türkii tarih olayları ile ilgili görünüyor. Kadriyem Bahçelerde gündöndü Yârimden mektup geldi Dertlerim tazelendi Kadriyem ben yandım Elek elek içinde.vlcr yaptırdım yüksek çardaklı eindo oturan kızlar elma yanaklı '‟ınarım. .

o beyaz çiçek O nazik teni mi ah. beyaz çiçeğim Ben bu sevdadan ah. annem dayansın Beraber baylasın. yandı ya dünya •835 DĠġ TÜRKLERĠN TÜRKÜLERĠ ARAPÇO ĠLE KARDAġI Koda/) Ġstanbul'dan aldım siyah da üzümü Çıkardılar Kanatlı‟mın siyah gözünü Beni de vuranlar anam. ben gidiyorum düĢmana karĢı Aldı kâfir. kimimiz evli Of gençliğim eyvah Eyvah. ben babama sormadım Sol yanımdan kurĢun vurdu duymadım ġu genç yaĢda ben dünyama doymadım Kıymayın canıma ben dünyama doymadım Eller gibi ben ecelimden ölmedim EVLERĠNĠN ÖN O KARA SEVDA Çiçeğim çiçeğim. iki de kardaĢ Olmayacak Arapço. yandı ya dünya istihkâmın içinde vurdular beni Ölmeden mezara koydular beni Of gençliğim eyvah Eyvah. anam yedi de beni Uyan dedim komĢular. yürek üzmesin Toprakla böcek beni gömecek •O beyaz tenimi delip geçecek ĠSTĠHKAMIN ĠÇĠNDE istihkâmın içinde aynalı çarĢı Anne ben gidiyorum düĢmana karĢ Of gençliğim eyvah Eyvah.DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ Vidin dedikleri bir uzun çarĢı Anne. uyanamadım Bıçak yarasıdır anam dayanamadım Kanatlanın sevdiği Fadliye Hanım Kanatlıyı öldürenler Arapço ile kardaĢı SÜLMAN TÜRKÜSÜ Iiodop Sülman senin kaĢın. yansın ağlasın Duvarda mantom asılı kaldı Sandıkta çeyizlerim basılı kaldı ıBen gidiyorum aziz Allaha Sevgilim kaldı yalan dünyada -Örtün yüzümü sinek konmasın Sevgilim geliyor. yandı ya dünya istihkâmdan çıktım yan basa basa Ciğerlerim çürüdü kan kusa kusa Of gençliğim eyvah Eyvah. ben dünyama doymadım Eller gibi ben ecelimden ölmedim Pazarcığ'a vardım. anneciğim ağlasın Ah etsin ağlasın. sardı düĢman nazlı Vidin 'i ANNECĠĞĠM ANNE Türk Gagavuz Romanya Anneciğim anne. çürüyecek Çimenle çiçek beni gömecek . öleceğim ben Cuma gecesi can vereceğim Sol tarafıma yan geleceğim YaĢım on sekiz. yandı ya dünya istihkâmın içinde bir uzun selvi Kimimiz niĢanlı. anneciğim ağlasın Ah etsin ağlasın. yandı ya dünya istihkâmdan çıktım baĢım selâmet Selâniğ'e ermeyince koptu kıyamet Of gençliğim eyvah Eyvah. karalar bağlasın Çiçeğim çiçek. öleceğim On beĢ yaĢında hastanelere düĢtüm On sekiz yaĢında ölüm Ģerbetini içtim Ah etsin ağlasın. yandı ya dünya istihkâmın içinde bir dolu testi Analar babalar umudu kesti Of gençliğim eyvah Eyvah. gözün yay mıdır TeneĢirden akan sular kan mıdır Sülman gibi Ģu Kırçma‟da var mıdır Kıymayın canıma. karalar bağlasınDemir karyolam kurulu kaldı Duvarda Ģemsiyem asılı kaldı Duvarda mantom asılı kaldı Sandıkta çeyizlerim basılı kaldı Ah etsin ağlasın.

karalar bağlasın 837 DIġ TÜRKLERlN TÜRKÜLERĠ HASTANE TÜRKÜSÜ liottof) Bulgaristan Hastanenin lâmbaları parlıyor Doktor gelmiĢ yaraları aman bağlıyor Sevgilisi baĢ ucunda ağlıyor ġöyle be doktor. veremli kız Yaprak dökümünü bekler iğne iplik verin bana Çıkayım Ģu ağaçlara Siz de yardım edin bana Dikelim Ģu yaprakları iğne iplik bulamadım Ben gençliğime doyamadım Annem ağlar için için Ben bilirim kimin için Ko ağlasın annem babam ġu benim gençliğim için Pencerede yeĢil perde Nasıl düĢtüm ben bu derde Ben bu dertten ölür isem Nasıl yatarım kara yerde Pencereden kar geliyor Yorgan döĢek dar geliyor Açtım yorganı baktım Veremli kız can veriyor 839 DIġ TÜRKLERIN TÜRKÜLERĠ AFGANĠSTAN TÜRKÜLERĠ Derleyen Ihstın Atakurt* 1 Darılma. ama girmedim Yedi yerimden kurĢun yedim. gelme doktor Bu deVdime çare yoktur Doktor der ki. aman yârimden Aman aman nazlı da yârimden Söyle be doktor söyle. ölecek miyim Ölmeden yârimi görecek miyim VEREMLĠ KIZ Rodop Bulgaristan On beĢ yaĢında bir melek Veremli bir sarı çiçek Geldi anlattı derdini Yüreği hep yanık yanık Her gün doktor gelir gider Herkes onu merak eder Gelme doktor. ama ölmedim ArkadaĢım düĢman imiĢ bilmedim Söyle doktor söyle. ölecek miyim Ölmeden yârimi görecek miyim Hastaneye vardım. söyle. GuĢ: KuĢ. Gaçırmak: Kaçırmak (2) Beg: Bey. Riyaseti Cumhur Armoni Muzikasında . ölecek miyim Ölmeden yârimi görecek miyim Ceviz idim ayırdılar dalımdan Pek severdim. darılma dar sesi geliyor Urid'in yolundan yar sesi geliyor Kalgadan kalgaya guĢnm gaçırdınr Beglerden beglere Ģarap içirdim 2 Kalganın dibinde ekerler narı Geceler yatmazlar görürler yârı 2 Yurden öne oynaylık Hem deryalarına boylaylık Balıklama râz itük davu Ber Hûda deyüp ağlaylık Meğer mandan yün taraydun Hem pulunu virmeyüp kayınım Körpe körpe ber gürdüm Hem han can-ı özümden gittin. ( ) Ihsan Atakurt.Karıncayla böcek beni yiyecek A Ah etsin ağlasın. anneciğim ağlasın Ah etsin ağlasın. anneciğim ağlasın Ah etsin ağlasın. ayırdılar. <1) Kalga: Kale. karalar bağlasın örtün yüzümü sinek konmasın Sevgrlim gelirse benden korkmasın Ben gidiyorum aziz Allaha Sevgilim kalıyor yalan dünyaya Ah etsin ağlasın.

1955) sonra yayınlamıĢtı.. Yerli sözcüklerin dıĢında yabancı sözlerin yanına (y) harfini koyduk. Folklor AraĢtırmaları Dergisinde (s. 71. Bu gibi durumlarda biz özel bir çalıĢma ile anlamları vermeye çalıĢtık.. Afganistan Bandoları Amirliğinde bulunduğu sırada oradaki Türklerin türkülerinden de derlemeler yaptı. Yabancı olup da halk söyleyiĢi ile TürkçeleĢmiĢ. Kızı hor edip Yapup yaradanın Mal verenin Ağzına baktıramm Ey ilim.. haĢa kırda kaldı. YAKUT TÜRKLERĠNĠN TÜRKÜLERĠNDEN* Susadığın çağda da Sular nerede? Derya suyunu. derya suyunu hey Ġçsen de ne fayda? Öz kardaĢlar hey Hey.. ilim hey. EVLLRÎNĠN ÖNÜ KUiEY TÜRKLERĠNĠN TÜRKÜLERĠNDEN* Ġpek Kemer baĢı kaytanlı GümüĢ leğene altın boya içerin dolu kaygu.etist idi. olmazsa yadlar ile yadlar ile Hey bize ne fayda? (*) Anadolu Türkçesine çevrilmiĢtir. ey ilim ey. belimde kamçı Eyer.Kılârir. EVLBRINÎN ÖNÜ 840 3 Annesi ölmegen var mı Annesi ölmegen var mı Öz yurdundan cüda olup Misafir ölmegen var mı 4 Ursan öley diyodum Söğsen solay diyodum Tamakınak tayiden Puse alaydıyodum Han adamın gadamen Çolugge piyade men Piyadlı pay oğar Seni gördüm yanarmen Salih can üftade men Neyime aisen bula men Nakdü can istâdemen SART TÜRKLERĠNĠN TÜRKÜSÜ* Dikkatle baksam görünmüyor dünyanın ucu Eyer. 841 DIġ TÜRKLERÎN TÜRKÜLERĠ TÜRKĠSTAN KIRGIZ Ġlim. Onun için sözlüğünü yaparken çoğu sözleri sözlüklerde bulmak elden gelmiyor. Gazimihal‟e göndermiĢ. Türküleri aldığımız kaynaklarda da hemen hemen hiç sözlük yoktur. Sözcüklerin anlamlarını. 1955). Kimi sözlüklerin anlamını da bulamadık.. haĢanın kaldığı yerde kamçım kalmıĢtır Kamçı ayrı.. Sevgilime varamadan PeriĢan olup ay Kafese düĢmüĢ serçe gibi Etrafıma bakıp durdum ilim hey. asıl yârimden uzak kalmıĢtır <*) Anadolu Türkçesine çevrilmiĢtir. yerindekini düĢünerek verdik. hey . hasret Serpilir temiz yiğidin uyanığı Sakma Suyu'nun boyunda Yukarı doğru yüzer ak ördek DüĢünmediğin zaman hiçbir Ģey yok DüĢündüğüm zaman yanar yaĢ yürek Tabaka tabaka ak kâğıt Borambay Efe‟nin mektupları Borambay'ın mektubunu görüp Ağlar Avul'un ihtiyarları Anadolu Türkçesine çevrilmiĢtir. Bunları Mahmut R. bozulmuĢ olanlara dokunmadık. Atatürk'ün ölümünden (19. SÖZLÜK Türkülerde halk genellikle yerli ağzı kullanmaktadır. yalnız anlamını verdik. o da T. olduğu gibi bıraktık. Kimi .Nisan.

ab-ı hayat: hayat suyu. Bunlardan uygun olanını almak okurlara düĢer. kıyamet (y). A acap: acaba (y).sözcüklere birkaç anlam yazdık. Ġçenlere sonsuz yaĢama gücü verdiğine inanılan efsanevî su. Söz verme. . rakip. ağmak: yükselmek. (y) ahi: eskiden esnaf örgütüne bağlı kiĢi. abdal: eskiden derviĢ demekti (y). Acamoğlu: Köroğlu'nun komutanlarından. (y) ahenlemek: güzel ses vermek. (y) ağı: zehir. kimi zaman bir sözcük baĢka baĢka yerlerde baĢka baĢka anlamlarda kullanılmıĢtır. ağyar: düĢman. Çünkü. yemin etme. ahdnman: ahd-ü aman. (y) âhir zaman: dünya'nın sonu.

kimi yerde balık (y). ala göz: elâ göz.ahu zâr: ah edip inleme (y). ünlü. al: hile. ayvan: köĢk. en çok sevilen renk. ark: su yolu. âĢık. aĢna: tanıĢık. orduda bayrak tutan kiĢi. amel: iĢ (y). alıcı kuĢ: yırtıcı. aĢmak: yükselip batmak. . tuzak. güzel. arĢ: gök yüzü (y). bilgili (y). bâdı sabâ: sabah yeli (y). Balam: çocuğum. ayak: kaynak. Bu iĢler kabadayılık sayılırdı. :S47 SÖZLÜK B bacı: kızkardeĢ. bâde: içki. bağlı bohça: sevgilisine kaçmak üzere kız bohçasını hazırlamıĢ. o anda (y). akça: eskiden' para. âram: dinlenme (y). bağır baĢı: gönül yarası. bedesten: çarĢı (y). Halife Ali. avrat: kadın. pirleri. ayn-ı cem: BektaĢi ve Alevîlerin töreni (y). baharatlı içecek. Toroslar. Ali: BektaĢi ve Alevîlerin en büyük imamı. aylak yalını: yalın ayak. Ģarap (y). algın: sevdalı. Bâri Huda: Tanrı (y). akimı ĢaĢırmak: ne yapacağını bilmemek. kaçmaya hazır. al: kırmızı. sürekli (y). aram. sevgilim. AvĢar eli: AvĢar Türkmenlerinin oturduğu yer. akabinde: hemen. ölenler olurdu. pınar. Aydın kuĢağı: Aydın kenti ünlü kuĢak yaptığı için onu anıyor. Çalkan: dağ. Yüksek mevki sayılır (y). eyvan (y). ġimdi bunlar kalmadı. avcı kuĢ. bedestan. aĢk yarası. Ayvaz: Köroğlu'nun oğulluğu. demek. Bu arada silâhlar patlar. bahri: deniz ördeği. Ģanlı. ayrık: zararlı bir bitki. arağ. Daha çok Çukurova. alemdar: bayraktar. bel: dağ tepeleri arası. Güney Anadolu. beden: kale dıvarı (y). gereği gibi (y). balaban: çakır doğan. anber: güzel kokulu bir bitki (y). altını bozdurmak. avcı kuĢ cinsi. asan: iyi. eĢya. baskın vermek: eskiden hovardalar. ayyuk: gök yüzü. Arap dili (y). ârif: sezgili. 84e. arak: rakı. aygır: iğdiĢ edilmiĢ at. bala: çocuk. bardak: ağaç testi. salon. resmiyet (y). akval: sözler (y). kimi yerde "cılız". alıç: yabani erik. kader. Arabî: Arapça. attar: dükkâncı. anda: orada. barhana: yük. bakça: bahçe. baki: devamlı. kadınları ellerinden alırlardı. algın: su kanalı. inli: namlı. baharatçı (y). kavuĢma bahçesi (y). hark. çıplak ayak. baharlı Ģerbet: güzel kokulu. Ģerbet. altın bozmak: sevdiğine armağan almak için elindeki. bahçe-i vahdet: birlik bahçesi. alın yazısı: talih. barû: kale dıvarı (y). arak: ağıl iĢleri. allar: al renkte kumaĢ. dost (y). göğün en yüksek yeri (y)^ aziz: yabancılık. kadınlı eğlence yaparlarken baĢka bir grup bunlara baskın yaparlar. her yerde anılır.

iĢaret. bir yol: bir kere. sevgili. yırtma. cura: küçük. güzel (y). cemal: yüz güzelliği (y). cefa: eziyet (y). bir defa. çevir: eziyet (y). doktor (y). belik: uzun saç örğüsü. civan: genç. kebap etme (y). Cidde. cenderme: jandarma (y). burcu burcu: güzel koku için söylenir. cerrah: operatör. beyaz kuruĢ: gümüĢ para. boylamak: suya dalmak. buzulaĢmak: hayvan inleme. döĢemek. bönce: safça. buse: öpüĢ. öpücük (y). bende: bağlı. rengi (kerkük ağzı). abdalca. cânan: sevgili (y). belek: niĢan. çağıra: çağırır. binek taĢı: eskiden atlara binmek için evlerin önüne. can boyanması: can dayanmaz. benvüz: benzi. bezirgân: tüccar. taĢmak (y). c»da: kargı. ayrılmak. C camız: manda. cılgı: kaymak ve yağ tulumu. can: dost (y). binlik: büyük içki ĢiĢesi. felâket (y). soylu. bîkarar: kararsız. bineğin istemek: binecek sahibini istemek. büryan: yakma. boyalı taĢ: maden. kibar. bestemeli: benekli. boĢ kâğıt: boĢanma belgesi (eskiden). bezetmek: süslemek. cıgara. 849 SÖZLÜK bük: çalı (bitki). telli saz. beyzade: asil. konulan dikdörtgen yüksekçe taĢ. burma: burmalı bilezik. bigâne: yabancı. beĢibirlik: beĢ altın değerinde süs altını. böğür: göğüs. seslenir. cûĢ etmek: coĢmak. belây: belâ. bunda: burada. ağlaması. düğüm. cincik: bir çeĢit boncuk. cibiĢ: keçi. ölçmek. Ç çağ: zaman. esnaf (y). bayıl canlar paresi: can parçası. bend: suların önünü kesmek için yapılan sed: elbisede bağ.. 848 bencileyin: benim gibi. biyol: bir kere. Cide: Arabistan'da bir kent.bel: toprak kazma aracı. . gösteriĢli. ne yapacağını bilmez (y). boĢlamak: terk etmek. alâmet. ilgisiz (y). börülce: bir çeĢit benekli ufak fasulya bukağı: atların iki ayağına bağlanan özel biçimde ip. cennet'ül meva: sekiz cennetten biri ceran: ceylan. burçak: bu addaki bitki. belleme: sebze için kazılacak toprak. çak çak: koparma. bağırır. civara: sigara.

yazma. çınar: güzelin boyu bu ağaca b<. çengi: oyuncu kadın. dağlamak: kızgın demirle yaranın çevresini yakmak. müsaade. çökelek: Bir çeĢit peynir. çehre (y). çubuk: üzüm asması dalı. davlumbaz: büyük davul. Çek tüfek: Çekoslovakya tüfeği (eskiden). destan: hikâye. derya: büyük deniz. Çizin çizin: Sıra sıra.çakır: mavi hareli elâ renk. demir don: zırhlı savaĢ giysisi. dem: içki. dam: mahpusane. Yörük A. di gelsin: söyle gelsin. darbı meydan: savaĢ meydanı. D dâdetmek: Ģikâyet etmek (y). 851 SÖZLÜK Dalaman: Aydın iline bağlı bir bucak. muhafız (y). düĢmana karĢı plânlar yapmıĢtır dalburuĢ kuĢak: bir çeĢit kuĢak. eğlence. fidanlık. cezaevi. didâr: sevçjilmin yüzü. çatal yürekli: çok cesur (kimse). açıkgöz. çevre: mendil. çarkacı: bıçak. dâr: huzur. Daha cok hayvanlar için. haydi gelsin. çenber: baĢ örtüsü. çslen: evlerin saçağı. dil: gönül (y). çalmak: vurmak. sevgili (y). çimmek: yıkanmak.* burada çok oturmuĢ. yer. destur: izin. çelmece: önleyici. çırpını: çırpınarak. Ġncili iğne. 852 dideban: bekçi. kılıç bileyen asker sınıfı. çetnevir: çeĢitli kuru yemiĢ. devriye: jandarma kolu (y). davulcu. daylak: deve. gök yüzü. KuĢlar Tanrı'dan destur alarak sabahtan öterler (y). iyi eden Ģey (y). çarkı felek: talih. çün: çünkü. Çit: iĢlemeli önlük. devĢirmek. devâ: ilâç. çırağ: ıĢık. çıra. EVLERĠNĠN ÖNÜ 850 Çamlıbel: Köroğiu'nun kalesinin bulunduğu dağ. roman (y). devlet kuĢu: masallarda baĢa konunca mutluluk getiren kuĢ. değme: olur olmaz (kimse) Deli Hoylu: Köroğlu'nun değerli komutanı. dalda.nzutilir. dem: zaman (y). çengi çengi: yavaĢ yavaĢ. çarĢı suyu: iyi. darağacı: idam cezasının uygulandığı üçayak. yanıltıcı. içeri (y). dem: hoĢ vakit. Demircioğlu: Köroğlu'nun komntanlanndan. dilber: güzel. rakı. divit: eskiden kalem ile mürekkebi bir arada taĢımak için . dermek: toplamak derun: Ġç. drde: göz (y). tepelerin kuytu yeri. kat (y). tatlı su (çarĢıda satıldığı için). çedene: kendir tohumu. demir kır at: atların donları (renk) içinde en makbulü. deniz (y). Dinek: KırĢehir'de bağlık bir semt. deĢirmek: toplamak. delllal: tellal (y). dirlik: geçim. siper yer. dikme: fidan. çelenk: savaĢ kahramanlarının baĢına konan taç gibi süs. çiğit: çekirdek. Çit: BaĢ örtüsü. sütırif-k (ilâç). delikli demir: tüfek. çeper çekmek: çitten dıvar çevirmek. . deve yavrusu. dulda: gölgelik yer.

Burada talih. yiğit. nin yukarıdan aĢağı bir çizgi olan birinci harfi. fend: hile. çağırma. giysi. dût: duman (y).) dudu: papağan. (y). söyler. eğlemek: durdurmak. ıĢık. Ferfecir. Eyitmek: söylemek. vazgeçmek. eĢkilice: ekĢice.. felfecir: Ģeytan gibi zeki ferik: piliç. dizgin kırmak: geri dönmek. kıvrım. ivedilemek. dolaĢmak: âĢıkın sevgilisine kendini anlatmak için yaptığı davranıĢlar. eğlendirmek. ayrı bölüm (y). Düldül: Hazreti Ali‟nin ünlü katırı. doyuk olmak: doymak. elbise. edalı: tavır. SÖZLÜK E ebru: dalgalı. firak: ayrılık (y). eyyam: gün. meĢgûl etmek. Avrupa fırka: bölük. önce (y). Sonsuz sabırla ün y3pr">!3tır. fehmetmek: anlamak (y). eğlim: eğri. hafif. günler (y). elbise. eyer kaĢı: at eyerinin önünde bir karıĢlık yüksek çıkıntı. kaçmak. fer: güç. (y). Firenk: Avrupalı. tek baĢına (y). eĢme: küçük su kaynağı. evlek: sebze bahçesinin bir kısmı. sndaze. kanmak. dizlevi: bata çıka. eriĢte: evde yapılan makarna. el yumak: el çekmek. tuti. el etmek: elle iĢaret etme. kaĢ. eda. EmiĢ: kadın adı. dürüzü. Ferde: yalnız. edna: alçak. çevre. endiĢe: düĢünce. dolak: tozluk. dizin dizin: diz dize. yan yana. dolayım: dolambaçlı. sevimli. Eyüb: ilk peygamberlerden. eze!. düĢ olmak: düĢmek. el: memleket. yabancı. sevimli. dudu dilli: tatlı dilli. düldül: dürbün. ezeli: evvel. Sonraları bugünkü «dır» olmuĢtur. bir arazı ölçüsü. F farımak: ihtiyarlamak. rastlamak. bacaklara sarılan kumaĢ parçası. terk etmek. elvan: renk. yalvarma (y). efgan: inleme (y). koca. çeĢitli renk (y). firkatli: acılı (y). felek: aslında gökyüzü. davranıĢ. eğrim eğrim: eğri büğrü. er: tarikat adamı. el'emfcın: merhamet dileme. ergen: evlenecek çağa girmiĢ genç. al koymak. don: renk. efkâr: düĢünce. oyun. eydür: der. firdevs: cennet bahçesi (y). dürzü: kötü kiĢi.madenden yapılmıĢ uzunca kutu. Elim: sevgilinin adı. figan: inleme. 854 Estergon: Osmanlı imparatorluğunun Macaristan'da önemli kalelerinden. elçek: eldiven. eme: emek. envayi: çeıĢitli (y). eriĢmek: yetiĢmek. eren: delikanlı. fistan: entari. dizleyerek. ediraf: etraf. evmek: acele etmek. döndürü döndürü: döndüre döndüre (ötekiler de ona göre. edik: kısa konçlu çizme. kadın giysisi furma: hurma. dolayı dolayı: dolana dolana. değersiz (y). . S55 . üzüntü (y). durur: kelime sonuna gelerek «dır» anlamı veren eski takı. düĢesi: düĢsün (dilek). dünü günü: gece gündüz. eskiden kullanılan uzunluk ölçüsü (y). düĢ: rüya. engin: alçak yer. yabancı. merak (y). feryat etme. esvab: giysi. Aynı zamanda eski yazıda aifafcr. ferace: eski moda kadın giysisi. olgunlaĢmak. yiğit.

haylamak: hayvan kovalamak. gülboncuk: üç köĢeli boncuk. göz etmek: göz kırparak iĢaret etmek. hâr: diken (y). yalan (y). güman: Ģüphe. helbet: elbet. havas: heves. heyamol: gemicilerin birlikte bir Ģey çekerken elbirliği sağlamak için bir ağızdan yüksek sesle ve makam la söyledikleri söz. hörelemek: saldırmak. hicab: utanma (y). gün: güneĢ. gılman: cennetteki güzel erkekler (y). yas (yerli söyleyiĢ). hotoz: kadın baĢlığı: hovarda: çapkın. çok (y). din yolunda savaĢ (y). gürgen: kerestesi sert bir orman ağacı. hiçbir zaman (eski). kelli de denir. eğlenceyi seven. hezin: hazin. geri: sonra. göz göz: delik delik. artmak. gıybet: arkasından kötülüğüne konuĢma. harami: yol kesen. önemli. hayfetmek: korkmak. çullanmak. göv. hem (yerli ağzı). düĢman (y). aıç: ayak. hemden: arkadaĢ. hemi: öyle mi. Hak: Tanrı (y). göz. han: büyük komutan. ne zaman ki. istek. baĢka (y). çj3ybet. belâ (y). . gazel: yaprak. göz değmek: nazar değmek. 856 H haber iĢlemez: haber gerekmez. gülfam: gül ağız (y). gülbenk: cenge giden askerin hep birden söylediği dua. Kirmen: iğ. hırsız (y). htas gelin: güzel gelin. göze: su kaynağı (küçük). hergiz: asla. hilâl: yarım ay. hanay: büyük konak. vali. gayetin: gayet. gülizar: gül bahçesi. ürkütmek. gaza: savaĢ. garaz: düĢmanlık (y). gök: yeĢil. heves güves: heves etmek (Ġkincisi taklit) S57 SÖZLÜK hezer: ibret. sakınca (y). has: iyi. girmen. örnek. hayat: sofa. gaday: kaza. gözüv: gözü (Kerkük ağzı). hayli: çok. sevgili (y). Haydar: Hazreti Ali'nin lâkaplarından. sararmıĢ yaprak. harım: deve ağılı. savaĢ davulu (y}. yabancı. iplik eğirme aracı. gayda: bir çeĢit nefesli halk sazı. çekiĢtirme (y). aĢağı. köĢk. gubalak: keklik sesini taklit sözü. padiĢah bahçesi. hecin: yürüyüĢü hızlı ve iki hörgüçlü deve. hicran: ayrılık. gök: yeĢil. gayrı: baĢkası. kaĢ benzetmesi (y). ayrılık acısı (y). hallaç: pamuk atan esnaf. götürü: götürür (eski). güzel (y). Hâk: toprak (y). Anlamı aslandır. harbi kısa mızrak. fena bakıĢla kötülüğe uğra nrrak. gövermek: yeĢillenmek. has bahçe: özel bakımlı bahçe. hıĢım: Ģiddetli öfke (y). haçan: ne vakit. hor: kötü. hilâf: yanlıĢ. harlamak: birden coĢmak. gül yanaklı (y). hozalmak: gururlanmak. güz: sonbahar. gülbahri: bir gül çeĢidi (y).SÖZLÜK gada. gıllü gıs: Kin ve hile (y). hal: ben (y).

kaymak: üzülmek. büyük ağacın (vezin için böyle söyleni yor). ılıman: ılık. . belâ. iki yüzlü. hun: kan (y). ibtida: önce. ilk yaz: ilk bahar. kervan dizisi. dizi. usandırmak. cinayet. ilenmek: beddua etmek. katmer: bir çeĢit yağlı ekmek. iz bağlamak: iz bulmak. hû: Tanrı. katar: dizi. karımak: ihtiyarlamak. kadı: yargıç. ılgar: atın dört nala koĢması. K kabağcın: kaba. top çeken at. alına dökülen saç. topluluk (y). hû çekmek: derviĢlerin 'hû hû' diye zikir ederek dönmeleri. 858 ilenger: lenger. ilimon: limon (yerli ağızı). Hüma kuĢu: mitolojik bir masal kuĢu. kavuz: boĢ. hünkâr: padiĢah (y). yeter görme (y). kargıĢlamak. iki dinli: dönek. Lonca baĢkanı. talihsizlik. güçlü (y). ince fikir: üzüntülü düĢünce. sarp. Allah (0). kadana: iri Macar atı. vesvese. hâkim (eskiden). iĢkil: Ģüphe. arkadaĢ (y). arka arkaya. iĢlik: bir çeĢit gömlek. kâr eylemek: yapmak. kaban: bayır. artık kal (eski). kanara: hayvan kesilen yer. . hürü: huri. güzel (y). iraf: raf (yerli ağız). katar olmak: kat kat olmak. üstümüze. iflâh: kurtulma (y). kan: ölüm. felâket (y).höyük: küçük tepe. ıtrıĢnh: güzel kokulu bir çiçek (y). 859 SÖZLÜK kâhya: eskiden bir daire veya konağın iĢlerini çek çeviren görevli kimse. ikrar: söz verme (y). kasdımıza: bizim için. iĢtiyak: Ģiddetli arzu. kada: kaza. kalındı: kal. cinayet. ılgıt ılgıt: rüzgâr ve su gibi Ģeylerin hafif esmesi veya akmalarını anlatan söz taklidi. yetme. karmak: bir Ģeyi su ile karıĢtırarak hamur yapmak. imaret: yoksullara yiyecek dağıtmak üzere kurulmuĢ yardım evi (y). kasavet: keder. kavim: kavim. yalçın. ispit: araba tekerleğinin çenberini meydana gntirsn ağaçlardan her biri ıĢgın: taze filiz. sıcak. bir çeĢit büyük kap. kalaba: kalabalık. Kapaltı: Kızılırmak yöresinde bir dağ. kavil yeri: buluĢma yeri. Kad: boy (y). ihvan: dost. kamet: boy (y). istek (y). Kimin baĢına konarsa ona mutluluk getirdiğine inanılır. kâhkül: kâkül. mezbaha.. ilk olarak (y). kof. hüsnü cemal: yüz güzelliği (y). kater: katar. kanda: nerede kan etmek: adam öldürmek. kara yazı: alın yazısı. kbdir: kudretli. hüsün: güzellik. ıraf. kargı: ucu demirden uzun mızrak. ayakla ilgili (y). kâr etmek: çok dokunmak. kavil: söz (y). kocamak. kayalık. kademî: ayak ile. üzüntü (y). kasd: niyet (y). iki cihan: dünya ve ahiret. I —I ibriĢim: ham ipek. çevirmek. iĢ yapmak. kail: razı. Karun: eski çağlarda zenginliği ile ün yapmıĢ bir kiĢi nin adı.

kaza: belâ (y). kelle getirmek: savaĢta düĢman kellesi getirenlere para bahĢiĢ verilirdi. çakmaklı tabanca. kesim: elbise. lâle: halka (y). tutsak. kırmak: öldürmek. koç yiğit: kahraman. . keman: yay (y). kudret lokması: Tanrının verdiği yiyecek. kimya: yüksek özellikler taĢıyan değerli Ģey (mecaz olarak) (y). kınalanmak: al renge boyanmak. kenar gezmek: uzaklarda dolaĢmak. kıymat: kıymet. Kır-at: Köroğlu'nun efsanevî atı. kivra: kirve. Kutup: baĢ. külhan: hamam ocağı. köp: kağnı arabasının arkada ve önde bulunan bir tah tası. köz: kor halinde ateĢ. kolçak: bazubend. kitap: çok yerde "Kuran" demektir. Kâbe. kolan: atların karnından eyere bağlanan kuĢak. önder. idamdan sonra en ağır ceza idi. kıyl-ü kal: dedikodu (y). giyim. kıble: namaz kılarken yüzün dönük bulunduğu yön. Kuran (y). Lemse: Macaristan. kem damar: kötü huy. baĢkan. (y) küheylan: iyi cins binek atı. kopça: düğme. koçmak: sarılmak. koyak: yel almayan siperli yer. kunduz: sık bitki kökleri. kuĢ burnu: yabani gül. (y) küfür: dinsizlik. yapılmıĢ an lamında. ülke. düĢman. kula at: al ile kır arasında renkte at. kuzu: yavru. kudret kalemi: Tanrı tarafından yazılmıĢ. leb: dudak. S62 kürek: eskiden gemilerde kürek çekmeye hükümlü kiĢi. kemha: bir çeĢit ipek kumaĢ. lal: dilsiz. kömüĢ: manda. küççük: küçük. (y). kesmek: pazarlık etmek. kelâmullah: Tanrı sözü. dili tutulma. hizmetçi. «odaklı: çivili. kılıç çalmak: kılıç ile vurmak. küle: uzun (Kerkük ağzı). yırtıcı büyük kuĢ. kol bağı. Burada sık saç. kucaklamak. kötü soy. Akrabaya yakın sayılır. kiĢmiĢ: üzüm kurusu. bilezik. kodumudu: koydu idim. kürelenmek: yuvarlanmak. silâhlık. kotan: kara sapan. külek: tahta kova. bu ceza. keĢlik: yağı alınıp peynir yapılacak süt. kul: Tanrıya göre insan. kepez: tepelik. kuzgun: leĢ yiyen. kahraman. kazak. küffar: kâfirler. ĢaĢkın. kutnu: iyi cins ipek kumaĢ. Köse Kenan: Köroğlu'nun komutanlarından. alma dökülen saç. koçak: yiğit. Kerem: Kerem ile Aslı hikâyesinin erkek kahraman'. mert. külüng: büyük kazma. Lâhuri Ģal: Hindistan'da Lâhur kentinde dokunan ünlü Ģal. bu sütten /apılan yemek. kubur: dolma tabanca. 860 kekil: kâkül. Nemse. kızıl elma: Türklerce ele geçirilmesi ülkü olan kent. (y) kuyum: kuyumcu. sünnet olurken çocuğu tutan kimseye verilen ad. eskiden saçını ve sakalını kesen kimselere de nirdi. değer (yerli ağzı) (y). babayiğit. pulluk.

mail: gönül verme (y). keder (y). namuslu kimse. manal. meraret: acılık. uyar (y). mirze: bey. menzil: savaĢta ok atılan ve düĢmanın bulunduğu yer (y)menzil: durak. meydan almak: savaĢ meydanında döğüĢmek. düĢmandan döğüĢmek için er istemek. maksut: yapılması istenilen. merhametli. . rüsva. mayhoĢ: hafif ekĢi (y). mestetme: kendinden geçirmek. meyeri. (y). merd: sözü ve özü doğru. Loras: Konya'da Meram Bağları yöresinde bir bağ idi. Mısır hâzinesi: Osmanlı imparatorluğunda en çok ver giyi Mısır gönderirdi. misli: gibi. uzun. maya: diĢi deve. Ölümden baĢka her hastalığa çâre bulan efsane kahramanı bir hekim. oturup kaimak. Misket: türküde geçen bu ad sevgilisinin adıdır. yemeği yapılan bir küçük bitki. miskin: zavallı. mecidiye: Cumhuriyetten önce bir gümüĢ para 863 SÖZLÜK rneclis-i irfan: bilginler toplatıl im (y). Sevgili yerinde kullanılır. meĢe: orman. mest: eskiden ayağa giyilen sahtiyandan. Sevgili yerinde kullanılır. yer. keder. baygın (bakıĢ) (y). mert.Leylâ: Leylâ ile Mecnun hikâyesinin kadın kahramanı. Lokman: hekimlerin pîri. menevĢe: menekĢe (eski). meyerim: meğer. Kadın adı (y). martin: eski bir tüfek çeĢidi. madımak: baharın ilk günlerinde kırlarda çıkan. merdane: mertçe. arzu edilen (y). merhametli. merek: ahırda saman konan yer. rezil. mah: gökteki ay (y). mesken tutmak: ev tutmak. menend: benzer. Mevlâ Kerimdir: Tanrı yardımcımdır (y). aklını almak tutulmak. Mecnun: çok yaygın olan «Leylâ ile Mecnun» hikâyesinin erkek kahramanı. komutan (Azerice). cefa (y). mihriban: Ģefkatli. Bu durumu ve zenginliği dolayısiyle bu söz bir deyim olarak söylenirdi misk: misk keçisi denilen hayvandan alınan güzel kokulu yağ. menzil döğmek: düĢmana ok atmak (y). erkek. lüver: eskiden tabancaya bu ad verilirdi. ahırın bir bölümü. mahi mestim: ay yüzlü sevgilim (y). M madımfah. mezer: mezar.eymek (y). belki. olaki. malamat: kusur. yiğitçe. Kimi zaman kadın adı. namusluca (y). mehle: mahalle (y). güler yüzlü. Mevlâ: Tanrı (y). yumuĢak ayakkabı. canlılar (y). mahi: balık (y). mahlûkat: yaratıklar. men: ben (Kerkük ağzı). meydan yeri: savaĢ meydanı. mihrican: sonbahar. mihrab: camilerde namaz kılarken dönülen oyuk ver (y). âĢık olmak. mesken: ev. mahbub: sevgili (y). oturulan yer (y). mestane: sarhoĢça. mecnun: deli (y). mahrama: mendil. 864 meyil vermek: gönül vermek. konulan yer (y). meral: diĢi geyik. merdeme: bitki özü. mihnet: sıkıntı. benzer (y). melil: üzgün (y). mil: ince.

utanmak. Nemçeli: Macar ya da AvusturyalI nemek: tuz (y). sultan nevruz (y). püskül: koyunların baĢına takılan süs. neçe: nice. mahpusane (türküde). kurtulmak. âĢar eski (y). yakıĢıklı. arzu (y). bazubend. Avusturya. okumak: çağırmak. pambuk: pamuk. Perende: takla (y). piyale: kadeh. 865 SÖZLÜK namuslanmak: aılanmak. Pasen: Pasin (Erzurum'da yer adı). konuĢma. ermiĢ. mozulu: kederli. onuruna yedirememek. müzik (y). N Nâçar: çaresiz (y). penah: koruyucu. onulmak: iyi olmak. nazlanı: nazlanarak. nokta nokta: tek tek. iyi etmek. narin: ince (y). perva: korku (y). R rakkaz: rakkas. davetiye. peçe (y). O — ö ocak: kum çekilen yerde çukurluk. nikab: yüz örtüsü. Mori: Bulgarca bir hitap. oylum: kıvrım. mart dokuzu. sözünde durmayan (y). varlık. Ģöhretli. konuĢup görüĢme (y). nevâ: güzel ses. muti: itaatli. nesne: eĢya. nân: ekmek (y). nevruz: yeni gün. nâĢi: kötü kiĢi. paylamak: yağma etmek. sohbet. murat: istek. pâre: parça (y). davet etmek. mümin: dini bütün kiĢi (y). pezik: pazı denilen bitki. muhabbet: sevgi. baĢı yumuĢak (y).miĢmiĢ: dut kurusu. pazvant: bekçi. on beĢli: on beĢ yıla mahkûm. nar: ateĢ (y). nisbet: zıddına (y). mukadder: alın yazısı (y). mola: <<-mi ola» yerinde kullanılır. öküĢ: çok (eski). pir: ihtiyar. nâs: insan. mezhep dıĢı kimse (y). pervane: kelebek (y). peymâne: içki kadehi (y). onarmak: düzeltmek. pusat: zırh. pnzubent: kol bağı. nedem: ne edeyim. naz ederek. pul: eskiden çok küçük para. parlak: güzel. od: ateĢ. namlı: ünlü. belirti (y). tarikat kurucusu. parmaklık: cezaevi. niĢane: iz. sığınacak yer (y). muhannet: dönek. iniltili. manzume Nemçe: Macaristan. f/55 866 ören: viran yer. Pir-ü Pak: çok yaĢlı (y). niĢan. (y). eĢarp. Ģarap kadehi (y). pus: sis. razeke üzümü: rezzaki denilen . peĢkir: peçete (y). insanlar (y). nefes: Ģiir. palaz: geliĢmiĢ keklik yavrusu. poĢu: baĢa sarılan yazma. öĢür: tahıldan onda bir alınan vergi. oyunca (Kerkük). savaĢ elbisesi. okuntu: çağrı.

sıfat: biçim. sehii: sahil. asıl vatan. sap: demet edilmiĢ ekin. gezmek. (y). sevdakâr: sevdalı. kuĢak gibi Ģeylerin sarkan uçları. reis (y). tedavi etmek. savaĢ. sarp :dik. gizlilik ile . sergi: meyve kurutmak için yerlere serilen yaygı. âĢık (y). geri dönmez kiĢi (y). seslenme. ĢiĢman. san lira: altın para. gitmek (y). fırlatmak. redif: Birinci Dünya SavaĢında kurulan Redif askeri taburu (y). Selvi: Emrah ile Selvi hikâyesinin kadını serçeĢme: birt opluluğun baĢı. sako: ceket. saraç: eyer takımları yapan esnaf. seyran etmek: seyretmek. serende: yemiĢ kurutma yeri. kazanç (y). seyrana çıkmak: gezmeğe çıkmak (y). serpil serpil: serpilerek. setre. sırınan: sır ile. semah: Alevî ve BektaĢî tarikatında tören sırasındaki oyunların genel adı. bağlık yer (y). S sebavet: çocukluk çağı (y). her türlü yaygı. rah: yol (y). dolaĢmak. sağdıç: düğünde gelin ya da güveyiye kılavuzluk eden kimse. sergilemek sadık: sözünde durur. serv: servi ağacı. sabi: çocuk (y). semiz: ĢiĢ. (y). baĢlıca kâr (y). saçılarak. görünüĢ (y). Sanem: ÂĢık Garip hikâyesinin kadını. önder (y). sene: sana (Kerkük ağzı). sal: tabut. genç geyik. salâ: çağırma. taĢ. süratli (y). Uzun boy benzetmesi. sini: bakır yemek tepsisi. saçmak: sermek. serdar: baĢbuğ. EVLERĠNĠN ONU 868 sefer: yolculuk. kıyı. sevi: aĢk. sağ etmek: yaĢatmak. ravaklı bal: bir çeĢit iyi bal. sığın: bir cins geyik. Cenaze namazı için minareden okunan dua. dolaĢmak. revan olmak: yola düzülmek. P 867 SÖZLÜK rebab: telli biı çalgı. tutku. sâki: içki dağıtan güzel.üzüm. sahra: kır. aĢılması güç. gezmek. ova. ser: baĢ. setire: ceket. seymen: efe (Orta Anadolu'da). rızk: yiyecek. (y). sağrı: atın beli ile kuyruğu arasındaki bölüm. sıfat: biçim. saçak: baĢ örtüsü. hırpalamak. serkâr: baĢ iĢ. sıcak yer. say: kaya. sakınmak: kıskanmak. sazende: Çalgıcı. (y). seyran etmek: seyretmek. görünüĢ (y). sekleme: azaltma: çuval. . saz çalan (y). serian: çabuk. saiaklamak: dökmek. sıla: doğup büyünülen yer.

yol. yön tem. tazelemek: yenilemek. tertip (y). tor sığın: acemi. tandır: yer oyularak açılan derin çukurda meydana getirilen ocak. kader. Suna: kadın adı. 5 ġad: Irak'ta ġatt'ülarab denilen ırmak. çehre (y). cilveli (y). tırkı: hamur teknesi. periĢan.sırma: sarı renkte tel. Ģal: atkı. yüke alıĢmamıĢ. ġahlar ġahı: Köroğlu'nun lâkabı. keder kılıcı (y). tezgâh. töre: usul. tomotik: otomatik. ağaçtan yapılan çeĢitli kaplar. suvayı hikmet: ĢaĢılacak iĢ (?) sündü: uzatarak. tura: çocuk oyununda mendilin ortasının boğulması. taya: dadı. fidan. Ģivekâr: iĢveli. Ģahinleyin: Ģahin gibi. Burada kandan Ģarap yapmak söz konusu. Sünmek: uzanmak. Sultan Dağı: Anadolu'da bu adda birkaç dağ adı vardır. Ģavk: IĢık. tanka: (?) taraba: tahta perde. Kimi yerde Ġran ġahı. tersin: tersine. üç tuğ. Ģakımak: içli ötmek. talan: yağma. 870 ĢiĢhâne: eskiden ağızdan dolma tüfek. Ģirâze: düzen. tazelemek. tutkun (y). gözünden sicim gibi yaĢ gelmek. küseli. teĢne: istekli (y). sermende: utanga. hizmetçi kadın. terki: atın arka yanı. Ģunda: Ģurada. felâket. genç. ĢaĢalı: ara açılalı. Ģeyda: çılgın. altın sansı. Ģahan: Alıcı kuĢ. Ģifa verici (y). Ģah boy: uzun boy. tanbura: tanbur denilen telli çalgı. Ģarap vurmak: Ģarap yapmak için küplere üzüm doldurmak. soyha: ölünün elbiseleri . . Ģahin. mahcup (y). tufan: belâ. tav: tuzak. en üsttür. tuğ: vezirlik payesi. burada (eski). saç. BaĢ tavla: padiĢah ya da paĢaların tavlası. suret: yüz. Ģükker: Ģeker (y). genç geyik. Ģuride: aĢık. Ģaddbk: nazlı. T tabib: doktor (y). tavla: at ahırı. tek ede bıçak: bir çeĢit iĢ bıçağı. tekellüm: konuĢma (y). (y). teneĢir: üzerinde ölü yıkanan yer. ġark: Doğu. saç bağı. takdir: talih. tevek: üzüm asması. Ģifakâr: iyi edici. sübyan: çocuk (y). teĢti: çamaĢır leğeni. Ģibaîak: keklik sesini taklit eden söz. düĢman( mecaz). sürgen: filiz. SÖZLÜK tig-i gam: gam. daraba.hakaret olarak kullanılır). soytaa. makineli tüfek. toplumun uyması gerekli kurallar. leğen. Ģol: Ģu (eski). S69 SÖZLÜK siyim siyim ağlamak: içli içli ağlamak. devek. tersane: gemi yapılan yer. cesaret (y). tel: tüy. ġah: Hazreti Ali. âĢık (y). çalıdan dıvar. alın yazısı (y). tecelli: görünmek. tor: acemi. ten: vücut. siyeç: bağ çiti. meydana çıkmak (y).

önü. yafta: idama mahkum kiĢilerin boynuna asılan ^erman. yosma: oynak. yağlı martin: iyi atan tüfek (eski). savaĢta yenmek. Yâ hû: derviĢlerin Tanrıyı anmaları yakasız gömlek: kefen. yerinmek: üzülmek. ölü. tütün: duman. urba: elbise. Vona Burnu: Karadeniz kıyısında. yangın: âĢık. arkadaĢlar (y). uĢak: genç. yıkmak: güreĢte. sevgide durma (y). denemek. yârân: dostlar. yâren. toz. yassılamak: eğilmek. giysi. yâda düĢmek: hatırlamak. yaha: ey. ya hey. umman: büyük deniz (y). Y yâd: yaban. çağırma. yaman. . hüküm. üleĢmek: paylaĢmak. yamak: eskiden Rumeli askeri. ünlemek: seslenmek. tünek: kanatlıların konup geceledikleri yer. vefâ: sevgi bağlılığı. üleĢ: ceset. 873 SÖZLÜK yasılı: yaslı. (y). yabancı (y). niĢanlı. yaslanmak: yatmak. üveyk: güzel bir av kuĢu 872 üzülmek: incelmek. yazmak: yaymak. Vona yakınnda bir burun. yaymak: yayık denilen kapta yağ ve ayran yapma iĢi yazı: yerine göre «talih. yapmak. yavuz: pek sert. yavuklu: sevgili. esir. yangınlık: âĢıklık. yadigâr: hatıra. yok olmak. yalı: deniz kıyısı. gözleri kör olmuĢ tu. uruĢan: parlak. Çoğu zaman ağaç dalıdır. yol: usûl. U — Ü uca: ufak. kara yazı» da de nir. usul: yavaĢ. varmak: yapsın. (y). alın yazısı. sevda çekme. vurgun. yessir: esir. defa.tülenmek: tüylenmek. Yakub: Yusuf peygamberin babası. anı. sevimli (kadın). vech-ile: üzere (y). tamamlamak. çocuk uvak: yaprak olacak. leĢ. V vala: baĢ örtüsü. varsın. ün: ses. uğur. çağırmak. yetirmek: ikmal etmek. bitirmek Yezit: Alevî tarikati dıĢında kalanlar. urgan: kalın ip. yemeni: sade bir ayakkabı tüy (eski). yazı: ova. eski). yeğde: yavaĢ. yaĢmak: yüz örtüsü. yağlık: mendil. yeriĢiv: yürüyüĢü (Kerkük ağzı). yordam. töre. uğru: ön. yazma: tülbent baĢ örtüsü. üzüv: yüzü (Kerkük ağzı). varmak: gitmek. Cepkenin göğsü. yıkıpsan: yıkıyorsun (Kerkük). yesir: tutsak. yBr: uçurum. tutsak. yakıĢıklı. yol: kere. uğrun uğrun: gizli gizli. Oğlunun kaybolmasına üzülerek çok ağlamıĢ.

zülüf: yüze dökülen saç. yüreklenmek: cesaretlenmek. Karadeniz Bölgesi Halk Türküleri. Ġstanbul. 1936.Atanas Manof. 13. Köy Halk Türküleri Ġstanbul. 7. bu kitabı hazırlarken baĢvurulan kaynakları gösterdik. Sevimli. Ġst. Kırk Fasıl Halk Türküleri. Safranbolu Düğünleri Oyunlar Türküler. ikinci. 1948. 1939. yumak: yıkamak. An kara. zat: kendi. Ġstanbul. Halit Ongan. (eski yazı) Ġstanbul. Millî Eğitim Basımevi. Bu eser kırk bir yıllık bütün yayınları içine almakta olup her türlü çalıĢmalara ıĢık tutmaktadır. 1932. BektaĢi Nefesleri. Niğde Halk Türküleri. 18. 1928. Anadoluda Eski Düğün ve Evlenme Âdetleri. 20. 1936 9. Çankırı11 Ahmet Talat. Gagauzlar. Türkçe Ninniier. 1937 Notalı 95 s. BĠBLĠYOGRAFYA AĢağıda. Fehmi Çaylı. Elâzığ Halkevi Yayını. yüreği çatal: kahraman. (eski yazı) Ġstanbul. mert. SeçilmiĢ ġarkı Güfteleri. Konya Halkevi Yayını. birinci kısım. Yusuf Peygam ber. Ġstanbul Folkloru Birinci Baskı. yuyacağın: yıkayınca (yerli ağzı). Z Zagon: belâ. Millî Folklor Enstitüsü Yayınları: 1. 36 türkü. Yusam: yıkasam. Mahmut Ragıp (Gazimihal). Dokuz ötkünç. tarikat dıĢı kimse. 1953. 17. Adana. . yudumudu: yıkadım idi (yerli ağzı). 1929. Sadi Yaver Ataman. 3. iĢ bildirme. Notalı 38 türkü. zâr olmak: inlemek. 1. Balkanlar ve Türklük. Elâzığ Türküleri ve Oyunları. yumuĢ: emir. Ankara. 6. zarı zarı: inleye inleye ağlama. 876 12. 1945. Yusuf Ziya Demirci. Bartın 1936. Halk musikimiz üzerine daha geniĢ kitap ve makaleleri görmek isteyenler Müzikolog Veysel Arseven'ın Ģu eserine bakabilirler: «Açıklamalı TÜRK HALK MÜZĠĞĠ KĠTAP ve MAKALELER BĠBLĠYOGRAFYASI. Cenupta Türkmen Çalgıları. 16. Mehmet Halit Bayrı. 3. Ġstanbul. Çankırılı Hacı ġeyhoğlu HaĢan. Köçekçeler. Ilgın Folkloru. Kerkük. 10. Bu Toprağın Sesi Memleket Havaları. Türk Musiki Dergisi NeĢriyatından. 1923. felâket (argo olarak) zâhit: kaba sofu. M. Ģahsı (y). 19. 1940. Ġstanbul Konservatuvarı. Kastamonu. Kerkük Horyatları ve Manileri. Halk ġiirlerinin ġekil ve Nevi. 15. Hamit Zübeyr (KoĢak). Yusuf-ı Ken'an: Ken'an elinin Yusuf'u. çeviren Türker Acaroğlu. 11. 2.yöğrük: hızlı yürüyen (at). Çankırıda Ahilikten Kalma Esnaf ve Sohbet TeĢkilâtı Çankırı. 14. 4. 1951. 1972. yiğit. 5. Niğde. Ali Rıza Yalgın. Yusuf Ziya Demirci. yüzbirli: yüz yıla mahkûm (eskiden). 1938 derleme 382 s. Anadolu Türküleri ve Musiki istikbalimiz. 1950. ignatis KunoĢ. Ġst. Sadi Yaver Ataman. 1938. Ġst. Ġstanbul 1969». 1946. Ankara. YaĢar Nabi. Ġst. ağlamak. 1949. Veysel Arseven. 1928.

Birinci baskı. Ezo Gelin. Varlık Yayınları. 1965. Ġst. 1961. Kerkük Halk Türküleri ve Horyatları. 24 nota ile). Din? Türk Musikisinden ilâhî. 1963. Darende Kitabevi. Ankara 1962. Türk Anadolu Halk Türküleri. (74 türkü. Cemil Güçyetmez. Kemal Özer. Gençler için Çok Sesli Türküler. No: 4. Ġstanbul. 37. b. Ġsistanbul. 1963. Ġst. Ġstanbul. 30. Ankara. Esnaf Türküleri. Muzaffer Sarısözen. s. 80 s. Irak Türklerı Kültür ve YardımlaĢma Cemiyeti Yayınları. Gaziantep'te Derlenen Türküler ve Maniler. Ġst. 1965 yılı Radyo. 1957. 1962. T. Bulgaristan. 1960. No: 1959. Gaziantep. 148. 43. Harput Ahengi. Kaside ve Nat-ı ġerifler. Ġstanbul. Ömer özbaĢ. Memleket Türküleri. Karaoğlan HaĢan Karahüseyinof. Remzi Kitabevi. 46. Rodop Türküleri. 24.. 1969. 52. 26. 70 türkü. Birinci kitap. EVLERĠNĠN ÜISU 878 50. b. Efsaneler. Ġst. Ferruh Arsunar. 29. Serhat Türkülerinden DuyuĢlar. 35. Osman Attilâ. 45. 36. Balıkesir. 18 türkü. 23. Ankara 1965. Afyonkarahisar Türküleri 1. Ankara. Türk Halk Musikisi Usulleri. teksir. 1960. Sofya. Ekrem Zeki Ün. ġemsi Yastıman. 1961. 42. Yeditepe Yayını. Ali Balım. Mehmet Solmaz. 1958. 1966. 51. 1953. Gaziantep Dolaylarında Türkmenler ve Baraklar. Ġlâhî Mecmuası. Cahit Öztelli. 38. Ġstanbul. 1957.21. Seyit Küçükbezirci. Gaziantep. 2. 44. Destanlar ve Türküler. Eflâtun Cem Güney. Cahit Öztelli. 40. Fatih. 1966. Sadi Yaver Ataman. Maniler. No: 3. ġemsi Yastıman. Ġki Yüz Elli Yıllık Bir SavaĢ Türküsü. Ankara. Rumeli Türküleri. Ġst. 70 büyük sayfa. Halûk Akgün. Türküleri Dinlerken. 25. Büyük boy 152 s. Konya. Ġstanbul. Yiğitlik özüdür Yiğidin. s. 1958. Gaziantep Kültür Derneği yayını. Ninniler. 1958. 33. Türk Halk Türküleri. Plâk ve Filim ve En son Halk Türküleri. Tarihte Bplıkesir. 39. DurmuĢ Yağcıoğlu. 1966. Urfe Türküleri. 1953. 16 s. 877 BÎBLĠYOGRAFYA 32. Sazdan Bilgiler. Lütfü Ercin. Ankara. 41.. 1964. Mehmet Macit. 49. Hfclk Türküleri. 22. 1961. Ġstanbul. Çankırı11 Tahsin Nahit. BeĢinci Baskı. Ġst. 1957. 1962. Ġst. Gaziantep. Çankırı Halk Edebiyatı: Türküler. 1968. 1965. Ġzmir 1969. 1964. 27. Türkten Türküler. Halk Türküleri. Notalı. 47. Folklor A. 28. 48. Ayyıldız Kitabevi. Mustafa Ramiz. Issız Yuvalar Konya Türküleri. . 304. YükseliĢ. Kahramanlık Türküleri Ġstanbul. Sadi Yaver Ataman. 1966. Emil Boyev Hayriye Süleymanova. 34. En Güzel Türküler ve Arajman. 120 s. 1961. Fikret MemiĢoğlu. Neriman Tüfekçi Nida Tüfekçi. 1954.

yüzyıl yazması. 500. 1969 Not: Dergi kolleksiyonları dıĢındakiler çıkıĢ tarihleri sırasına göre alınmıĢtır. 61. Karacaoğlan. Fethi Gözler. Ankara. Mahmut islâmoğiu. 1971. 68. 1971. ÂĢık Veysel ġatıroğlu. Ġstanbul.Türk Folklor AraĢtırmaları. Milliyet Yayınları. Yunus Emre Bütün ġiirleri. 1970. 1971. 69. En eski ve önemli bir kolleksiyondur. 879 BĠBLĠYOGRAFYA 67. 1949 1972 yılları kolleksiyonları. ÜLKÜ.. Kıbrıs Türk Folkloru. 58. Millî Folklor Enstitüsü Yayını. 54. Ġstanbul 1970. 1970. 71. Cahit Öztelli. Aylık Dergi.Çankırı Halk Eğitimi yayını. Milliyet Yayını. Mecmua-ı Saz-u Söz. Ġstanbul. Sahte Ozanlar. Türkiye ĠĢ Bankası Yayını. Cahit Öztelli. Ankara. . 1969. Notasız 224 büyük sayfa. Türk Dil Kurumu Yayını. Türküler 1 (EskiĢehir Bölgesi). Dostlar Beni Hatırlasın.Tahir Kutsî Makal. 1969. 70. 17. Türk Kültürü. Kırımlı Muhacir Halk Türküleri. ÜLKÜ. 1971. Enver Doyran. Yeni Seri kolleksiyonları. Ankara. Nabi Belekoğlu. 2. 63. Milliyet Yayını. Halk ġiirinde Türler. 1969. Ankara 1969. Halkevleri ve Halkodalan Dergisi. Türk Kültürü AraĢtırma Enstitüsü Yayını Kolleksiyonu. Ankara. Erzurum Türküleri. H. 57. 59. Ġst. Pir Sultan Abdal. En Seçme Türküler ve ġarkılar. 64. Türk Kültürü. Ġstanbul. 1971'. Kendi kitaplığımda bulunan üç yüz cönk. Cahit Öztelli. 3. 53. Millî Kültür Dergisi. 56. 55. Adana. Altan Araslı. sayı 91. Türküler üzerine çalıĢmaları sıra ile göstermek amacı ile böyle dizilmiĢtir. Halk Edebiyatında Milliyet Unsurları. baskı. Kul Nesimi. Muammer Uludemir. Cahit Öztelli. s. 65. 62. Saz Ģairlerinin Ģiirlerini yazdıkları on yedinci yüzyıldan bu yana defterler. 66. Kıbrıs. içinde 400 türkü ve Ģarkı notaları ile yazılmıĢtır. 60. Seri koleksiyonları. 1971. Hikmet Dizdaroğlu.

% & 4 A ► % ı* % «z V (â ►W HI nV-Ht w * %tt:«•»t*U*t** *v 4/ı^ it ^ 4i> %itP%t ^ k 41 *14*î * 4»* *ıt*4i:*4tHii:*4î« % L ^ % *r* % i # ~ ^ % i ► % i *% i * * l ı #> % 1 $ .

ı P«. ^2N .