You are on page 1of 8

Allah, herey iin bir l klmtr." (Talak Suresi, 3) "...

Rahman (olan Allah)n yaratmasnda hibir 'eliki ve uygunsuzluk' (tefavt) gremezsin. te gz(n) evirip-gezdir; herhangi bir atlaklk (bozukluk ve arpklk) gryor musun? Sonra gzn iki kere daha evirip-gezdir; o gz (uyumsuzluk bulmaktan) umudunu kesmi bir halde bitkin olarak sana dnecektir." (Mlk Suresi 3-4) "...Eer uygulama veya ilev unsurlar asndan hoa giden ya da son derece dengeli olan bir forma ulalmsa, orada Altn Say'nn bir fonksiyonunu arayabiliriz... Altn Say, matematiksel hayal gcnn deil de, denge yasalarna ilikin doal prensibin bir rndr."1 Msr'daki piramitler, Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa adl tablosu, ay iei, salyangoz, am kozala ve parmaklarnz arasndaki ortak zellik nedir? Bu sorunun cevab, Fibonacci isimli talyan matematikinin bulduu bir dizi sayda gizlidir. Fibonacci saylar olarak da adlandrlan bu saylarn zellii, dizideki saylardan her birinin, kendisinden nce gelen iki saynn toplamndan olumasdr. 2 Fibonacci Saylar: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, ... Fibonacci saylarnn ilgin bir zellii vardr. Dizideki bir sayy kendinden nceki sayya bldnzde birbirine ok yakn saylar elde edersiniz. Hatta serideki 13. srada yer alan saydan sonra bu say) sabitlenir. te bu say "altn oran" olarak adlandrlr. ALTIN ORAN = 1,618 233 / 144 = 1,618 377 / 233 = 1,618 610 / 377 = 1,618 987 / 610 = 1,618 1597 / 987 = 1,618 2584 / 1597 = 1,618 nsan Vcudu ve Altn Oran Sanatlar, bilim adamlar ve tasarmclar, aratrmalarn yaparken ya da rnlerini ortaya koyarlarken orantlar altn orana gre belirlenmi insan bedenini l olarak alrlar. Leonardo da Vinci ve Corbusier tasarmlarn yaparken altn orana gre belirlenmi insan vcudunu l almlardr. Gnmz mimarlarnn en nemli bavuru kitaplarndan biri olan Neufert'te de altn orana gre belirlenmi insan vcudu temel alnmaktadr. nsan Bedeninde Altn Oran Bedenin eitli ksmlar arasnda var olduu ne srlen ve yaklak altn oran deerlerine uyan "ideal" orant ilikileri genel olarak bir ema halinde gsterilebilir.3 Aadaki emada yer alan M/m oran her zaman altn orana denktir: M/m=1,618 nsan vcudunda altn orana verilebilecek ilk rnek; gbek ile ayak arasndaki mesafe 1 birim olarak kabul edildiinde, insan boyunun 1,618'e denk gelmesidir. Bunun dnda vcudumuzda yer alan dier baz altn oranlar yledir: Parmak ucu-dirsek aras / El bilei-dirsek aras, Omuz hizasndan ba ucuna olan mesafe / Kafa boyu, Gbek-ba ucu aras mesafe / Omuz hizasndan ba ucuna olan mesafe,

Gbek-diz aras / Diz-ayak ucu aras. nsan Eli Elinizi derginin sayfasndan ekip ve iaret parmanzn ekline bir bakn. Muhtemelen orada da altn orana ahit olacaksnz. Parmaklarmz boumludur. Parman tam boyunun lk iki bouma oran altn oran verir (ba parmak dndaki parmaklar iin). Ayrca orta parman sere parmana orannda da altn oran olduunu fark edebilirsiniz.4 2 eliniz var, iki elinizdeki parmaklar 3 blmden oluur. Her elinizde 5 parmak vardr ve bunlardan sadece 8'i altn orana gre boumlanmtr. 2, 3, 5 ve 8 fibonocci saylarna uyar. nsan Yznde Altn Oran nsan yznde de birok altn oran vardr. Ancak bunu elinize hemen bir cetvel alp insanlarn yznde ller almay denemeyin. nk bu oranlandrma, bilim adamlar ve sanatkarlarn beraberce kabul ettikleri "ideal bir insan yz" iin geerlidir. rnein st enedeki n iki diin enlerinin toplamnn boylarna oran altn oran verir. lk diin geniliinin merkezden ikinci die oran da altn orana dayanr. Bunlar bir diinin dikkate alabilecei en ideal oranlardr. Bunlarn dnda insan yznde yer alan dier baz altn oranlar yledir: Yzn boyu / Yzn genilii, Dudak- kalarn birleim yeri aras / Burun boyu, Yzn boyu / ene ucu-kalarn birleim yeri aras, Az boyu / Burun genilii, Burun genilii / Burun delikleri aras, Gz bebekleri aras / Kalar aras. Akcierlerdeki Altn Oran Amerikal fiziki B. J. West ile doktor A. L. Goldberger, 1985-1987 yllar arasnda yrttkleri aratrmalarnda5, akcierlerin yapsndaki altn orannn varln ortaya koydular. Akcieri oluturan bron aacnn bir zellii, asimetrik olmasdr. rnein, soluk borusu, biri uzun (sol) ve dieri de ksa (sa) olmak zere iki ana brona ayrlr. Ve bu asimetrik blnme, bronlarn ardk dallanmalarnda da srp gider.6 te bu blnmelerin hepsinde ksa bronun uzun brona olan orannn yaklak olarak 1/ 1,618 deerini verdii saptanmtr. Altn Dikdrtgen ve Sarmallardaki Tasarm Kenarlarnn oran altn orana eit olan bir dikdrtgene "altn dikdrtgen" denir. Uzun kenar 1,618 birim ksa kenar 1 birim olan bir dikdrtgen altn dikdrtgendir. Bu dikdrtgenin ksa kenarnn tamamn kenar kabul eden bir kare ve hemen ardndan karenin iki kesi arasnda bir eyrek ember izelim. Kare izildikten sonra yanda kalan kk bir kare ve eyrek ember izip bunu asl dikdrtgenin iinde kalan tm dikdrtgenler iin yapalm. Bunu yaptnzda karnza bir sarmal kacaktr. ngiliz estetiki William Charlton insanlarn sarmallar ho bulmalar ve binlerce yl ncesinden beri kullanmalarn "Sarmallardan holanrz nk, sarmallar grsel olarak kolayca izleyebiliriz." 7 diyerek aklar. Temelinde altn oran yatan sarmallar doada ahit olabileceiniz en esiz tasarmlar da barndrrlar. Ayiei ya da kozalak zerindeki sarmal dizilimler bu konuda verilebilecek ilk rneklerdir. Yce Allah'n kusursuz yaratnn ve her varl bir l ile yarattnn bir rnei olan bu durumun yan sra birok canl byme srecini de logaritmik sarmal formunda gerekletirir. Bunun sarmaldaki yaylarn daima ayn biimde olmas ve yaylarn byklnn deimesine karn esas eklin (sarmal) hi deimemesidir. Matematikte bu zellie sahip baka bir ekil yoktur.8

Deniz Kabuklarndaki Tasarm Bilim adamlar deniz dibinde yaayan ve yumuaka olarak snflandrlan canllarn tadklar kabuklarn yapsn incelerken bunlarn formu, i ve d yzeylerinin yaps dikkatlerini ekmitir: " yzey przsz, d yzeyde yivliydi. Yumuaka kabuun iindeydi ve kabuklarn i yzeyi przsz olmalyd. Kabuun d keleri kabuklarn sertliini artryor ve bylelikle, gcn ykseltiyordu. Kabuk formlar yaratllarnda kullanlan mkemmellik ve faydalaryla hayrete drr. Kabuklardaki spiral fikir mkemmel geometrik formda ve artc gzellikteki 'bilenmi' tasarmda ifade edilmitir."9 Yumuakalarn pek ounun sahip olduu kabuk logaritmik spiral eklinde byr. Bu canllarn hibiri phesiz logaritmik spiral bir yana, en basit matematik ileminden bile habersizdir. Peki nasl olup da sz konusu canllar kendileri iin en ideal byme tarznn bu ekilde olduunu bilebiliyorlar? Baz bilim adamlarnn "ilkel" olarak kabul ettii bu canllar, bu eklin kendileri iin en ideal form olduunu nereden bilmektedirler? Byle bir byme eklinin bir uur ya da akl olmadan gereklemesi imkanszdr. Bu uur ne yumuakalarda ne de -baz bilim adamlarnn iddia ettii gibi- doann kendisinde mevcuttur. Byle bir eyi tesadflerle aklamaya kalkmak ok byk bir aklszlktr. Bu ancak stn bir akln ve ilmin rn olacak bir tasarmdr. Bu tasarm hereyi yaratm olan Yce Allah'a aittir: "... Rabbim, ilim bakmndan hereyi kuatmtr. Yine de t alpdnmeyecek misiniz?" (Enam Suresi, 80) Biyolog Sir D'Arcy Thompson uzman olduu bu tr bymeyi "Gnom tarz byme" olarak adlandrlmt. Thompson'n bu konudaki ifadeleri yledir: "Bir deniz kabuunun byme srecinde, ayn ve deimez orantlara bal olarak genilemesi ve uzamasndan daha sade bir sistem dnemeyiz. Kabuk ...giderek byr, fakat eklini deitirmez."10 Birka santimetre apndaki bir nautilusta, gnom tarz bymenin en gzel rneklerinden birini grmek mmkndr. C. Morrison insan zekas ile bile planlamas hayli g olan bu byme srecini yle anlatr: "Nautilus'un kabuunun iinde, sedef duvarlar ile rlm bir sr odacn oluturduu isel bir sarmal uzanr. Hayvan bydke, sarmal kabuunun az ksmnda, bir ncekinden daha byk bir odack ina eder ve arkasndaki kapy bir sedef tabakas ile rterek daha geni olan bu yeni blme ilerler."11 Kabuklarndaki farkl byme oranlarn ieren logaritmik sarmallara gre dier deniz canllar bilimsel adlaryla yle sralanabilir: Haliotis Parvus, Dolium Perdix, Murex, Fusus Antiquus, Scalari Pretiosa, Solarium Trochleare. Bugn fosil halinde bulunan ve Amonitlerde logaritmik sarmal eklinde gelien kabuklar tarlar. Hayvanlar dnyasnda sarmal formda byme sadece yumuakalarn kabuklar ile snrl deildir. zellikle Antilop, yaban keisi, ko gibi hayvanlarn boynuzlar geliimlerini temelini altn orandan alan sarmallar eklinde tamamlarlar.12 itme ve Denge Organnda Altn Oran nsann i kulanda yer alan Cochlea (Salyangoz) ses titreimlerini aktarma ilevini grr. i sv dolu olan bu kemiksi yap, iinde altn oran barndran _=73 derece 43 sabit al logaritmik sarmal formundadr. Sarmal Formda Gelien Boynuzlar ve Diler Filler ile soyu tkenen mamutlarn dileri, aslanlarn trnaklar ve papaanlarn gagalarnda logaritmik sarmal kkenli yay paralarna gre biimlenmi rneklere

rastlanr. Eperia rmcei de an daima logaritmik sarmal eklinde rer. Mikroorganizmalardan planktonlar arasnda, globigerinae, planorbis, vortex, terebra, turitellae ve trochida gibi minicik canllarn hepsinin sarmala gre ina edilmi bedenleri vardr. Mikrodnyada Altn Oran Geometrik ekiller sadece gen, kare veya begen, altgen ile kstl deildir. Bu saydmz ekiller deiik ekillerde de biraraya gelerek yeni boyutlu geometrik ekiller oluturabilirler. Bu konuda ilk olarak kp ve piramit rnek olarak verilebilir. Ancak bunlarn dnda, gnlk hayatta hi karlamadmz hatta ismini dahi ilk defa duyduumuz tetrahedron (dzgn drt yzl), oktahedron, dodekahedron ve ikosahedron gibi boyutlu ekillerde vardr. Dodekahadron 13 tane begenden, ikosahedron ise 20 adet genden oluur. Bilim adamlar bu ekilleri matematiksel olarak birbirine dnebileceini ve bu dnmn altn orana bal oranlarla gerekletiini bulmulardr. Miroorganizmalarda altn oran barndran boyutlu formlar olduka yaygndr. Birok virs ikosahedron yapsnda bir biime sahiptir. Bunlarn en nls Adeno virsdr. Adeno virsnn protein klf, 252 adet protein alt biriminin dzenli bir biimde dizilmesi ile oluur. kosahedronun kelerinde yer alan 12 alt birim ise begen prizmalar biimdedir. Bu kelerden diken benzeri yaplar uzanr. Virslerin altn oranlar bnyesinde barndran formlarda olduunu tespit eden ilk kii 1950'li yllarda Londra'daki Birkbeck Koleji'nden A. Klug ile D. Caspar'dr.13 zerinde ilk tespit yaplan virs ise Polyo virsdr. Rhino 14 virs de Polyo virs ile ayn formu gsterir. Peki acaba virsler neden biz insanlarn zihnimizde canlandrmasn bile zorlukla yapabildiimiz, byle altn orana dayal zel bir formlara sahiptirler? Bu formlarn kaifi A. Klug bu konuyu yle aklyor: "Caspar ile ben, kresel bir virs klf iin optimum tasarmn ikosahedron tarz bir simetriye dayandn gsterdik. Byle bir dzenleme balantlardaki sayy en aza indirir... Buckminster Fuller'in yar kresel jeodezik kubbelerinden14 ou da benzer bir geometriye gre ina edilirler. Bu kubbelerin olduka ayrntl bir emaya uyularak monte edilmeleri gerekir. Halbuki virs, bir virs klf, alt birimlerinin esnekliinden tr kendi kendini ina eder."15 Klug'un bu aklamas ok ak bir gerei bir kez daha ortaya koymaktadr. Bilim adamlarnn "en basit ve en kk canl paralarndan biri"16 olarak grdkleri virslerde bile hassas bir planlama ve akll bir tasarm vardr. Bu tasarm, dnyann nde gelen mimarlarndan Buckminster Fuller'n gerekletirdii tasarmlardan ok daha baarl ve stndr. Dodekahedron ile ikosahedron, tek hcreli deniz yaratklar olan nllarn silisten yaplma iskeletlerinde de ortaya kar. Inllar (radiolaria), her kesinden birer yalanc ayak kan dzgn Dodekahedron gibi, bu iki geometrik formdan kaynaklanan yaplar, yzeylerindeki ok eitli oluumlarla birlikte deiik gzellikteki bedenleri olutururlar.17 Byklkleri bir milimetreden daha kk olan bu organizmalara rnek olarak, ikosahedron yapl Circigonia Icosahedra ile dodekahedran iskeletli Circorhegma Dodecahedra'nn adlar verilebilir.18 DNA'da Altn Oran Canllarn tm fiziksel zelliklerinin depoland molekl de altn orana dayandrlm bir formda yaratlmtr. yaam iin program olan DNA molekl altn orana dayanmtr. DNA dey dorultuda i ie alm iki sarmaldan oluur. Bu sarmallarda her birinin btn yuvarla iindeki uzunluk 34 angstrm genilii 21 angstrm'dr. (1 angstrm; santimetrenin yz milyonda biridir) 21 ve 34 art arda gelen iki Fibonacci saysdr. Kar Kristallerinde Altn Oran Altn oran kristal yaplarda da kendini gsterir. Bunlarn ou gzmzle gremeyeceimiz kadar kk yaplarn iindedir. Ancak kar kristali zerindeki altn

oran gzlerinizle gre bilirsiniz. Kar kristalini oluturan ksal uzunlu dallanmalarda, eitli uzantlarn oran hep altn oran verir.19 Uzayda Altn Oran Evrende, yapsnda altn oran barndran birok spiral galaksi bulunur. Fizikte de Altn Oran.... Fibonacci dizileri ve altn oran ile fizik biliminin sahasna giren konularda da karlarz: "Birbiriyle temas halinde olan iki cam tabakasnn zerine bir k tutulduunda, n bir ksm te yana geer, bir ksm sourulur, geriye kalan da yansr. Meydana gelen, bir, 'oklu yansma' olaydr. Inn tekrar ortaya kmadan nce camn iinde izledii yollarn says, nn maruz kald yansmalarn saysna baldr. Sonuta, tekrar ortaya kan n saylarn belirlediimizde bunlarn Fibonacci saylarna uygun olduunu anlarz."20 Doada birbiriyle ilikisiz canl veya cansz pek ok yapnn belli bir matematik formlne gre ekillenmi olmas onlarn zel olarak tasarlanm olduklarnn en ak delillerinden biridir. Altn oran, sanatlarn ok iyi bildikleri ve uyguladklar bir estetik kuraldr. Bu orana bal kalarak retilen sanat eserleri estetik mkemmellii temsil ederler. Sanatlarn taklit ettikleri bu kuralla tasarlanan bitkiler, galaksiler, mikroorganizmalar, kristaller ve canllar Allah'n stn sanatnn birer rneidirler. Allah Kuran'da hereyi bir lyle yarattn bildirmektedir. Bu ayetlerden bazlar yledir: "... Allah, herey iin bir l klmtr.""... O'nun Katnda herey bir miktar (l) iledir." (Ra'd Suresi, 8) ---------1 Mehmet Suat Bergil, Doada/Bilimde/Sanatta, Altn Oran, Arkeoloji ve Sanat Yaynlar, 2.Basm, 1993, s. 155. 2 Guy Murchie, The Seven Mysteries Of Life, First Mariner Boks, New York s. 5859. 3 J. Cumming, Nucleus: Architecture and Building Construction, Longman, 1985. 4 Mehmet Suat Bergil, Doada/Bilimde/Sanatta, Altn Oran, Arkeoloji ve Sanat Yaynlar, 2.Basm, 1993, s. 87. 5 A. L. Goldberger, et al., "Bronchial Asymmetry and Fibonacci Scaling." Experientia, 41 : 1537, 1985. 6 E. R. Weibel, Morphometry of the Human Lung, Academic Press, 1963. 7 William. Charlton, Aesthetics:An Introduction, Hutchinson University Library, London, 1970. 8 Mehmet Suat Bergil, Doada/Bilimde/Sanatta, Altn Oran, Arkeoloji ve Sanat Yaynlar, 2.Basm, 1993, s. 77. 9 http://www.goldenmuseum.com/index_engl.html 10 D'Arcy Wentworth Thompson, On Growth and Form, C.U.P., Cambridge, 1961. 11 C. Morrison, Along The Track,Withcombe and Tombs, Melbourne, 12 http://www.goldenmuseum.com/index_engl.html 13 J. H. Mogle, et al., "The Stucture and Function of Viruses", Edward Arnold, London, 1978. 14 Buckminster Fuller'in Jeodezik Kubbe tasarmlar hakknda ayrntl bilgi iin baknz: Teknoloji Doay Taklit Ediyor, Biyomimetik, Harun Yahya, Global Yaynclk, stanbul. 15 A. Klug "Molecules on Grand Scale", New Scientist, 1561:46, 1987. 16 Mehmet Suat Bergil, Doada/Bilimde/Sanatta, Altn Oran, Arkeoloji ve Sanat Yaynlar, 2.Basm, 1993, s. 82 17 Mehmet Suat Bergil, Doada/Bilimde/Sanatta, Altn Oran, Arkeoloji ve Sanat Yaynlar, 2.Basm, 1993, s. 85 18 Deiik nl bedenleri iin baknz: "H. Weyl, Synnetry, Princeton, 1952. 19 Emre Becer, "Biimsel Uyumun Matematiksel Kural Olarak, Altn Oran", Bilim ve Teknik Dergisi, Ocak 1991, s.16. 20 V.E. Hoggatt, Jr. Ve Bicknell-Johnson, Fibonacci Quartley, 17:118

Altn Oran Nedir?


Dnyann, insanlarn, bitkilerin, aalarn... , ksacas Kainat'n yaratlnda yaratcnn kulland orandr. Ayn zamanda insanlar da teknolojide ve hayatta bu oran kullanmaktadrlar. Ksaca biz altn orana "gz nizamnn oran" diyebiliriz. ou zaman doay gzlediimizde bu orann varln grebiliriz.

Altn Oran'n Grld ve Kullanld Yerler


1) Ayiei: Ayiei'nin merkezinden darya doru sadan sola ve soldan saa doru tane saylarnn birbrine oran altn oran verir. 2) Papatya iei: Papatya ieinde de ayieinde olduu gibi bir altn oran mevcuttur. 3) nsan Kafas: Bildiiniz gibi her insann kafasnda bir ya da birden fazla salarn kt dm noktas denilen bir nokta vardr. te bu noktadan kan salar dorusal yani dik deil, bir spiral, bir eri yaparak kmaktadr. te bu spiralin ya da erinin tanjant yani erilik as bize altn oran verecektir. 4) nsan Vcudu: nsan Vcudunda Altn Oran'n nerelerde grldne bakalm: a) Kollar: nsan vcudunun bir paras olan kollar dirsek iki blme ayrr(Byk(st) blm ve kk(alt) blm olarak). Kolumuzun st blmnn alt blme oran altn oran vercei gibi, kolumuzun tamamnn st blme oran yine altn oran verir. b) Parmaklar: Ellerimizdeki parmaklarla altn orann ne alakas var diyebilirsiniz. te size alaka... Parmaklarnzn st boumunun alt bouma oran altn oran verecei gibi, parmanzn tamamnn st bouma oran yine altn oran verir.

5) Tavan: nsan kafasnda olduu gibi tavanda da ayn zellik vardr. 6) Msr Piramitleri: te size Altn Oran'n en eski rneklerinden biri... imdi ne alaka Altn Oran ve Milattan nce yaplan Msr Piramitleri? Alaka u; Her bir piramitin tabannn yksekliine oran evet yine altn oran veriyor. 7) Leonardo da Vinci: Bilindii gibi Leonardo da Vinci Rnesans devri nl ressamlarndandr. imdi bu nl ressamn izmi oolduu tablolar inceleyelim. a) Mona Lisa: Bu tablonun boyunun enine oran altn oran verir. b) Aziz Jerome: Yine tablonun boyunun enine oran bize altn oran verir. 8) Picasso: Picasso da Leonardo da Vinci gibi nl bir ressamdr. Ve resimlerinde bu oran kullanmtr. 9) am Kozala: am kozalandaki taneler kozalan altndaki sabit bir noktadan kozalan tepesindeki baka bir sabit noktaya doru spiraller (eriler) oluturarak karlar. te bu erinin erilik as altn orandr. 10) Deniz Kabuu: Denize oumuz gitmiizdir. Deniz kabuklarna dikkat edenimiz, belki de kolleksiyon yapanmz vardr. te deniz kabuunun yaps incelendiinde bir erilik tespit edilmi ve bu eriliin tanjantnn altn oran olduu grlmtr. 11) Ttn Bitkisi: Ttn Bitkisinin yapraklarnn diziliinde bir erilik sz konusudur. Bu eriliin tanjant altn orandr. 12) Erelti Otu: Ttn Bitkisindeki ayn zellik Erelti Otu'nda da vardr. 13) Elektrik Devresi: Ya demek ki Altn Oran sadece Matematik ve kainatta deil, Fizik'te de kullanlyormu. Nasl m? yle... Verilen n tane direnten maximum verim elde etmek iin bir paralel balama yaplmas gerekir. Bu durumda Edeer Diren, yani Re= yani altn oran olur.

14) Salyangoz: Salyangozun Kabuu bir dzleme aktarlrsa, bu dzlem bir dikdrtgen oluturur (-ki biz bu dikdrtgene altn dikdrtgen diyoruz.-) te bu dikdrtgenin boyunun enine oran yine altn oran verir.

15) OTOMOTV SANAY: lk nce ben size bir soru ynelteyim. Estetik bakmndan bir Murat 131 mi daha ok ilginizi eker yoksa bir Mazda ya da Toyota m? Tabi ki Mazda ya da Toyota demisinizdir. Peki bunun nedenini hi dndnz m? Ben size syleyeyim. imdi Murat 131'e bakyorsunuz, baktka iiniz kararyor, yine bakyorsunuz yine kararyor. En sonunda ya kardeim bu ne biim araba diyorsunuz. Ama gidip bir Mazda ya da Toyota'ya bakyorsunuz. Baktka iiniz rahatlyor, yine bakyorsunuz ferahlyorsunuz. nk o kadar gzel bir estetik var ki. te bu estetii eim salyor. Mesela Murat 131'in n, arkas, kaps her yeri dz (Mbarek kibrit kutusu) Ama Mazda ya da Toyota'nn kapsnda zellikle n ve arka tamponunda bir eim var. te bu eimin erilik as aratrlm ve bunun altn oran olduu grlmtr. Bundan dolay in, Amerika, Japon Otomotiv Sanayi Dnya'da ilk olutururken; Trkiye maalesef ve maalesef 30-40-50. sralarda yer almakta. nallah bir gn bunu biz de akl ederiz... 16) MMAR SNAN: Mimar Sinan'n da bir ok eserinde bu altn oran grlmektedir. Mesela Sleymaniye ve Selimiye Camileri'nin minarelerinde bu oran grlmektedir.

*** ***

Grld zere bir ok yerde bu ALTIN ORAN vardr. Ben bu konuyu Sir James JANE adl bir Fizikinin szyle bitireyim: