P. 1
İntramüsküler (kas içi) ilaç uygulama.pdf

İntramüsküler (kas içi) ilaç uygulama.pdf

|Views: 98|Likes:
Yayınlayan: Kadir Igne

More info:

Published by: Kadir Igne on Mar 02, 2013
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/06/2013

pdf

text

original

Sections

  • GİRİŞ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–1
  • 1. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMASINA HAZIRLIK
  • 1.1. Malzeme Hazırlığı
  • 1.1.1. Eldiven
  • 1.1.2. Enjektör (Şırınga)
  • 1.1.3. İğne
  • 1.1.4. Güvenli Enjektör
  • 1.1.5. Pamuk
  • 1.1.6. Antiseptik solüsyon
  • 1.1.7. Tıbbi Atık Kutusu
  • 1.2. İlaç Hazırlama
  • 1.2.1. Ampulden Enjektöre İlaç Çekme
  • 1.2.2. Flakondan Enjektöre İlaç Çekme
  • 1.3. Hava Kilidi Tekniği
  • UYGULAMA FAALİYETİ
  • ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–2
  • 2. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA BÖLGELERİ
  • 2.1. Dorsogluteal Bölge
  • 2.2. Ventrogluteal Bölge
  • 2.3. Femoral Bölge
  • 2.4. Deltoid Kası
  • ÖĞRENME FAALİYETİ–3
  • 3. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ
  • 3.1. İntramüsküler Enjeksiyon Tekniği
  • 3.2. Z Tekniği
  • 3.3. İntramüsküler Enjeksiyon Komplikasyonları
  • MODÜL DEĞERLENDİRME
  • CEVAP ANAHTARLARI
  • KAYNAKÇA

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ

KAS İÇİ (İNTRAMÜSKÜLER) İLAÇ UYGULAMA
723H00041

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .................................................................................................................... ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMASINA HAZIRLIK ............................................ 3 1.1. Malzeme Hazırlığı......................................................................................................... 3 1.1.1. Eldiven ................................................................................................................... 3 1.1.2. Enjektör (Şırınga) .................................................................................................. 3 1.1.3. İğne ........................................................................................................................ 5 1.1.4. Güvenli Enjektör.................................................................................................... 5 1.1.5. Pamuk .................................................................................................................... 8 1.1.6. Antiseptik solüsyon ............................................................................................... 8 1.1.7. Tıbbi Atık Kutusu .................................................................................................. 8 1.2. İlaç Hazırlama ............................................................................................................... 8 1.2.1. Ampulden Enjektöre İlaç Çekme ........................................................................... 9 1.2.2. Flakondan Enjektöre İlaç Çekme ......................................................................... 10 1.3. Hava Kilidi Tekniği .................................................................................................... 13 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 14 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 16 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 17 2. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA BÖLGELERİ ................................................ 17 2.1. Dorsogluteal Bölge ..................................................................................................... 18 2.2. Ventrogluteal Bölge .................................................................................................... 20 2.3. Femoral Bölge ............................................................................................................. 21 2.4. Deltoid Kası ................................................................................................................ 22 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 23 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 25 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 26 3. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ ...................................................... 26 3.1. İntramüsküler Enjeksiyon Tekniği .............................................................................. 27 3.2. Z Tekniği ..................................................................................................................... 29 3.3. İntramüsküler Enjeksiyon Komplikasyonları ............................................................. 31 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 32 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 34 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 35 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 37 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 38

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖNKOŞUL YETERLİK Kas içi (intramüsküler) ilaç uygulamak. Genel Amaç İlaç hazırlama ve uygulama kuralları ile cerrahi aseptik tekniğe uygun kas içine ilaç uygulayabileceksiniz. Amaçlar 1. İlaç hazırlama ve uygulama kurallarına uygun kas içine ilaç uygulamak için malzeme hazırlığı yapabileceksiniz. 2. Hasta ya da yaralıya, uygun pozisyon vererek enjeksiyon bölgesini belirleyebileceksiniz. 3. Cerrahi aseptik tekniğe uygun kas içi enjeksiyon uygulayabileceksiniz. Donanım: Yetişkin ve bebek enjeksiyon mankeni, eldiven, enjektör/güvenli enjektör, iğne, pamuk, antiseptik solüsyon, tıbbi atık kutusu, tıbbi atık çöpü, ampul veya flakon formunda ilaç, kayıt formu, kalem, bilgisayar, projeksiyon cihazı, DVD. Ortam: Teknik laboratuvar ve beceri eğitim sahası. Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra verilen ölçme araçları ile kazandığınız bilgileri ölçerek kendi kendinizi değerlendireceksiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Öğretmen, modülün sonunda ölçme aracı (test, çoktan seçmeli, doğru-yanlış vb.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir. 723H00041 Acil Sağlık Hizmetleri Acil Tıp Teknisyenliği Kas İçi (İntramüsküler) İlaç Uygulama İlaç hazırlama ve uygulama kuralları ile cerrahi aseptik tekniğe uygun kas içi ilaç uygulayabilmeyi sağlayan bilgi ve becerileri içeren öğrenme materyalidir. 40/24

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ii

Kas içi enjeksiyon uygulaması. hayati öneme sahiptir. tekniğine uygun olarak kas içine ilaç uygulama bilgi ve becerisine sahip olacaksınız. Özellikle. Bu bakımdan bazı ilaçlar. ancak ilaç hazırlama ve uygulama prensipleri doğrultusunda cerrahi aseptik tekniğe uygun yapılırsa fayda sağlanabilinir. hastalık ve yaralanmalarda tedaviyi sağlayan en önemli unsurlardan biridir. 1 . ilacı zehirden ayıran dozudur’’ sözü unutulmamalıdır. ilaç uygulamalarında vazgeçilmez temel becerilerdendir. Aksi takdirde istenmeyen sonuçlarla karşılaşılabilinir. İlaç. acil tedavi gerektiren durumlarda. Enjeksiyon yoluyla uygulanan ilaç çabuk etki gösterdiğinden en kısa sürede sonuca ulaşılır. Buna rağmen bilim adamlarından doktor ve kimyager Paracelsus’un ‘‘Tüm maddeler zehirdir. Kas içi ilaç uygulama modülü ile herhangi bir komplikasyona neden olmadan. bazı ilaçların enjeksiyon yoluyla hemen uygulanması gerekir.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci.

2 .

enjektöre ilacın çekildiği yerdir. Enjektör (Şırınga) Enjektör. Hasta veya yaralı ağız yolu ile ilaç alamadığında.2. Eldiven Kendi can güvenliğini korumak için mutlaka eldiven (nonsteril) giyilmelidir.1. 1.1. 1. küçük çizgiler dizyem ölçü birimini ifade eder.1. ARAŞTIRMA   Enjektör ve iğne çeşitlerini araştırınız. iğnenin takıldığı yerdir. vücutta sistemik etki gösterir.1. intramüsküler (İM) enjeksiyon (şırınga etme) denir. Kanla bulaşan hastalık varlığı veya şüphesi durumunda iki eldiven üst üste giyilebilir. (1 ml=10 dizyemdir) Enjektörün büyüklüğü.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ İlaç hazırlama ve uygulama kurallarına uygun kas içine ilaç uygulamak için malzeme hazırlığı yapabileceksiniz. Kas içine verilen ilaç. Enjektör üç bölümden oluşur:  Ajutaj. 1 ml’den 50 ml’ye kadar enjektör bulunur. Enjektöre ilaç çekilmesini izleyiniz. İM enjeksiyon için 1–5 ml’lik enjektör kullanılır. Enjeksiyon yoluyla ilaç uygulaması:    İlaçların çabuk etki etmesi istendiğinde. Büyük çizgiler ml (cc). 1. Haznenin üzerinde doz çizgileri bulunur. basit bir cerrahi operasyon kabul edildiğinden cerrahi aseptik kurallara uygun yapılmalıdır. Malzeme Hazırlığı Enjeksiyon. Steril malzemenin sterilliği korunmalıdır. Kas içine ilaç uygulaması parenteral yolla ilaç uygulamalarındandır. İlaç gastrointestinal sıvılar tarafından tahrip edildiğinde. 3 . Kas içine ilaç uygulamasına. insan vücuduna enteral veya parenteral yolla verilir.  Hazne. 1. iğnesi ile birlikte bulunur. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMASINA HAZIRLIK İlaçlar. haznenin hacmine bağlıdır. tercih edilir. steril paket içerisinde disposable halde.

ıslak veya son kullanma tarihi geçmiş paketteki enjektör kullanılmaz. steril paket açma tekniğine uygun. haznenin içinde bulunan. ajutajına iğne takılarak kontamine olmadan hemen kullanılmalıdır. hazneden çıkarılmaz. yırtık. Piston ve haznenin iç kısmına dokunulmaz.2: Enjektörün paketten çıkarılması 4 . ilacı çekmeye ve itmeye yarayan hareketli kısımdır. Piston. Resim 1. pistonun yer aldığı taraftan açılmalıdır. piston. Resim 1.1: Enjektör çeşitleri ve enjektörün bölümleri Enjektör. Açık. Steril paketten çıkarılan enjektör.

İğneyi koruma özelliği olmayan enjektör. İğne numarası. enjektör ile birlikte ya da tek bulunur. enjektörün ajutajına tam yerleşebilmesi için sıkılaştırılmalıdır. kullanım sonrası sağlık çalışanlarını ve etkileşimde bulundukları kişileri yaralayabilir ve enfekte edebilir. iğnenin uzunluğudur. steril paket içerisinde disposable halde. 11’den 28’e kadar numara mevcuttur. enjektörün ajutajına hemen takılarak kontamine olmadan kullanılmalıdır. İğnenin kökü. uzunluğunda. gövde iç çapının genişliğine göre numaralandırılır. Gövde. İğnenin dört bölümü vardır:   Kök. iğneyi koruma özelliği olan enjektördür.1. genellikle üretici firma tarafından kök kısmındaki renkle ifade edilir. İğne İğne. paslanmaz metalden yapılmış. Güvenli Enjektör Güvenli enjektör. 5 . yeterince sivri ve keskin olmalıdır. Ucu kütleşmiş iğne. İğne.5–4 cm. deriye zor girer. Kapak. İlacın viskozitesine ve ilaç uygulanacak bireyin kas yapısına uygun iğne seçilmelidir. 1.4. (kabza) iğnenin enjektörün ajutajına takılmasını sağlayan renkli kısımdır. iğnenin sivri. steril olduğundan açıkta bırakmamak ve hiçbir yere değdirmemek gerekir. milyonlarca insanı enfeksiyon riskine maruz bırakmaktadır. Enjeksiyon tipine göre iğnenin boyu değişebilir.3. İğne. Uç. İğne ucu.3: İğnenin bölümleri ve iğne çeşitleri Steril paketten çıkarılan iğne. İM enjeksiyon için genellikle 2. Enjektörün tekrar kullanımı ve iğne batması yaralanmaları. deriye ilk giren kısmı olup verevine kesilmiş boru görünümündedir. (koruyucu kılıf) steril olan iğneyi muhafaza eder.1.   Resim 1. İğne numaraları büyüdükçe iç çapı küçülür. ağrıya neden olur ve dokuya zarar verir. yeşil renkli (21 no) iğne kullanılır.1.

(ILO) sağlık çalışanlarının iğne ve kesici alet yaralanmalarına maruz kaldığını. Sifiliz. silindir şeklindeki piston içine.  İğnesi kaybolan (vanishpoint) enjektör İğne. enjeksiyon işleminin sonunda ve kas içindeyken. sabit olmayıp gerektiğinde değiştirilebilir. piston da hazne içine hapsolduğundan ve geri çıkartılamadığından dolayı atık alanında da güvenliği sağlar ve tıbbi atık kutularında daha az yer kaplar. İğne. emniyetli. Sıtma. sonuna kadar geri çekilir ve kırılır. Resim 1.Uluslararası Çalışma Örgütü. Bu durum. Enjeksiyon sonrasında iğne. Tıklama sesi. haznenin içine girer ve pistonun kırılan parçası hazneyi kilitler. sonuna kadar itilmemelidir. Bu. Enjektörün güvenli geri çekme mekanizması piston içindedir ve tek elle kullanılabilir. Hepatit. kullanıldıktan sonra iğneyi geri içine alan (retractable) güvenli enjektör ile önlenebilir. enjeksiyon işleminin sonunda ve kas içindeyken. kontaminasyon riskini azaltır ve iğne batmasına bağlı yaralanma riskini sıfıra indirir. Dünyada büyük bir toplum sağlığı tehdidi olan bu durum. HIV/AIDS. Enjektörün emniyet mekanizmasını zamanından önce aktif hale getirmemek için ilaç çekilmeden önce piston. sızıntı veya kontaminasyonu önler ve gereksiz iğne değişimlerini engeller. Piston. Ayrıca güvenli enjektörün fiziksel olarak yeniden kullanımını önlemek için iğneyi kilitleme mekanizması vardır. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi gibi kan yoluyla bulaşan hastalıklara maruz kalma riski ile karşı karşıyadır. iğnesi değiştirilemez. kapalı sistem sağlar. pistona tam bastırılıp tıklama sesi duyulunca hastadan çıkarılır. 6 . artık ülkemizde de kullanılmaktadır. emniyet mekanizmasının başlangıcıdır. Çeşitli tasarımlarda üretilen güvenli enjektör. dünya genelinde her 30 saniyede bir iğne batma kazasının yaşandığını ve bunun sonucunda sağlık çalışanlarının kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlara maruz kaldığını ve bu yüzden ölümlerin görüldüğünü bildirilmektedir. Tıbbi atık maliyetini 2/3 azaltır. Tüberküloz. Sağlık personeli ve tıbbi atıklarla ilgilenen çalışanlar. Piston geri çekilirken iğne. Kullanılmış ve kontamine enjektör 20’den fazla virüs içerebilir. Herpes. İğne enjektörde sabittir. (bastır çek kır / push pull snap) İğnenin koruyucu kapağı da ajutaja tersinden takılır.4: İğnesi kaybolan enjektör  Pistonu kırılan enjektör İğne. pistonun sonuna kadar bastırılmasıyla yaylı mekanizması sayesinde enjektörün içine otomatik olarak çekilir.

tıklama sesi duyuluncaya kadar saat yönünde yaklaşık 300 döndürülüp geriye çekilir. Bu esnada iğne. iğne.Resim 1. Piston ileri doğru bastırılınca.6: Pistonu döndürülen enjektör  Klipsli (surguard) enjektör İğne köküne yerleştirilmiş kilit vardır. hazne içinde bükülmüş olarak kalır.7: Klipsli enjektör 7 . Resim 1. Resim 1. hazne içine girer. Tek elle uygulanabilir. Güvenlik kalkanı da denilen kilitleme mekanizması üzerine tıklama sesi duyuluncaya kadar bastırılır.5: Pistonu kırılan enjektör  Pistonu döndürülen (rotate) enjektör Enjeksiyon işlemi bittikten sonra piston. Enjektörle birlikte ya da tek iğne paketlenmiş halde bulunur.

Bu durumda.1.1. Pamuğa dökülen antiseptik solüsyon. İlaç Hazırlama İlaçların hazırlanması sırasında üç kontrol ilkesine. İlaç uygulama istemi. Acil ilaç uygulamalarında çoğu kez buna fırsat olmaz.7. Amoksisilin 1 gr flakonda toz şeklinde bulunur. 1 ml=1 cc=1 cm3=10 dizyem’dir.25 mg’dır. Antiseptik solüsyonlu pamuk. doz ayarlamasını yapmak için ölçü birimleri bilinmelidir. ilaç uygulamasından sonra istem mutlaka yazılmalı ve imzalanmalıdır. hekim tarafından yazılı ve imzalı olarak yapılır. Enjektöre kaç ml Adrenalin çekilmelidir? 1gr 0.6. Alkol veya baticon.1. Enjeksiyon yoluyla uygulanacak ilaçlarda. Güvenli enjektör tıbbi atık kutusuna atılır.4 ml = 4 dizyem ( Bir defada verilecek doz ) 8 .2.5. deri antisepsisinde ve iğnenin dokudan çıkarılmasında kullanılmak üzere iki adet hazırlanmalıdır. Pamuk Pamuk. enjeksiyon yapılacak bölgenin antisepsisini sağlamak için gereklidir. az ya da çok olmamalıdır. yeterli olmalı. 4 ml distile su ile sulandırılırsa 100 mg istenen doz için hastaya kaç ml enjekte etmek gerekir? 4 ml X 1000 mg 100 mg İstenen doz = 100 x 4/1000 = 0.25 ml = 2. uygulama sırasında ise sekiz doğru ilkesine uyulmalıdır. 1. kapağı kapatılmadan tıbbi atık kutusuna.5 dizyem Örnek: Doktor isteminde 8 kg bir çocuk için 2x100 mg Amoksisilin istemi vardır. Örnek: 1 ml Adrenalin 1 gr’dır. 1. Tıbbi Atık Kutusu İlaç uygulamasından sonra iğne.25x 1/1= 0. Antiseptik solüsyon Antiseptik solüsyonlardan. enjeksiyon yapılacak bölgenin temizliği için gereklidir. alkol veya baticon kullanılmalıdır. 1. İstenen doz 0.25 mg 1 ml X ml İstenen doz = 0. enjektör de tıbbi atık çöpüne atılmalıdır.1.

Ampulden Enjektöre İlaç Çekme Ampul. Ampul bütün halde bulunmasına rağmen baş.1. Ampul. Ampulün boyun kısmında. Resim 1. Ampul. Boyun kısmı.9: Ampulün kırılması 9 .5–10 ml arasında değişen miktarda ilaç bulunabilir.2. gövdesinden tutulur. Gövde kısmında ise ilaç bulunur. İlacın bir bölümü. Baş kısmı. içerisinde tek dozluk sıvı ilaç bulunan. boyun ve gövde olmak üzere üç kısımdan oluşur. üstte kapak vazifesi görür.1. renkli nokta kendinize doğru çevrilir. Başparmak ile hızla geriye doğru bastırılarak boyundan kırılır. 0. göz hizasına getirilerek ilacın tamamının gövdede olup olmadığı kontrol edilir. ampulün açıldığı bölümdür. Ampul. Ampulde. Ampul. baş kısmında ise parmaklar ile birkaç fiske vurularak ilacın tamamının gövdeye inmesi sağlanır. küçük cam şişelerdir. Kırılma esnasında cam parçaları ampulün içine girmişse o ampul kullanılmaz. kırılarak açılır. kolayca kırılmayı sağlayan renkli bir nokta veya halka bulunur.8: Ampul Ampulden enjektöre ilaç çekmek için şu işlemler uygulanmalıdır:     Eller yıkanmalı ve eldiven giyilmelidir. atılır. Cam kırıklarının sıçramasını önlemek için ampul kendimizden uzakta tutulur. Resim 1. baş kısmından bir elin başparmağı kendimizden tarafta olacak şekilde tutulur.

gerekli olan dozdan fazla ise ampulde kalan ilaç atılır. iğne ucu yukarı bakacak şekilde göz hizasında tutulur. 10 . diğer elin işaret ve ortaparmakları arasında tutulur. Flakon içindeki toz ilaç. Piston yavaşça itilerek üstte toplanan hava çıkarılır. Enjektördeki havayı çıkarırken kontaminasyonu önlemek için iğne kapağı kapalı olmalıdır. İlacın tamamı. lidokain içeren sıvı ile sulandırılmışsa mutlaka İM yol ile hastaya uygulanmalıdır. ajutajından işaret parmağı ile desteklenerek iğne. emilim esnasında ağrıya neden olabileceğinden lidokain içeren çözücü sıvı ile sulandırılır.2. İlaç. Enjektör. Flakonun yanında. mutlaka yanında bulunan ampul içindeki uygun çözücü sıvı ile sulandırılmalıdır. toz halindeki ilacın çözücü sıvısını içeren ampul bulunur. 1. Ampul. bir daha kullanılmaz. iğne ucunun kütleşmemesi için ampulün tabanına (dibine) değdirilmeden çekilmelidir. Metal ya da plastik kapak kolayca açılabilir.2. ampulü tutan elin başparmağı ve yüzük parmağı ile tutularak ampul içinde sabitlenir. ampulün dışına değdirilmeden içine sokulur. Enjektörde hava varsa enjektör. ilacın dışarı çıkmaması için dikkat edilir. Şişe ağzı kauçuk tıpa ile kapatılmış. Resim 1. Hava kabarcıklarının üste çıkması için piston hafifçe geri çekilerek enjektörün haznesine parmaklar ile birkaç fiske vurulur.    İlaç miktarına uygun olarak seçilen enjektör. toz ilacın özelliğine göre değişse de genellikle steril distile sudur. Flakondan Enjektöre İlaç Çekme Flakon. Ampulün içindeki çözücü sıvı.10: Ampulden ilaç çekilmesi   İğnenin kapağı kapatılır. Bazı ilaçlar. içerisinde tek dozluk toz ilaç bulunan. İlacın tamamı ya da istenen doz. üzeri metal ya da plastikle kaplanmıştır. Enjektör. küçük cam şişelerdir. piston geriye çekilerek enjektöre çekilir. alınarak iğnenin kapağı çıkarılır. İlaç.

flakondan çıkarılıp kapağı kapatılır. Resim 1. Çözücü sıvının tamamı ampulden enjektöre çekilir ve iğnenin kapağı kapatılır. kauçuk tıpanın tam merkezinden flakona sokulur.11: Flakon Flakondan enjektöre ilaç çekmek için şu işlemler uygulanmalıdır:         Eller yıkanmalı ve eldiven giyilmelidir. Kapak açılınca görülen kauçuk kısım steril olduğundan dokunulmamalıdır.Resim 1. Flakon. Flakona giren iğne ucu. Bazı ilaçların erimesi zaman alabilir. iğnenin kapağı çıkarılır. iki el arasında döndürülerek içindeki toz ilacın tamamen erimesi sağlanır. İğne.12: Flakonun açılması ve toz ilacın eritilmesi 11 . toz halindeki ilaca temas etmemelidir. Böyle durumlarda mutlaka beklenmelidir. piston itilerek flakon içine verilir. Flakonun metal ya da plastik kapağı açılır. eksik doz demektir. Enjektör içindeki çözücü sıvının tamamı. İçinde çözücü sıvı bulunan enjektör alınır. İğne. Tam olarak erimemiş ilaç.

tıpadan geçerken kütleşmiş olduğu düşünülüyorsa steril yeni bir iğne ile değiştirilir. baş aşağı çevrilerek göz hizasında tutulur. Flakon ve enjektör. flakondan çıkarılır. flakon içine verilir. Ampul. Hazırlanacak ilaç. Flakon içine verilen hava. sonra toz ilaç bulunan ampule boşaltılır. diğer ele alınır. 12 . İğne ucunun. uygun şartlarda saklanmak kaydıyla tekrar kullanılabilir. enjektöre çekilerek iğnenin kapağı çıkarılır. İğnenin kapağı kapatılıp enjektörde hava varsa çıkarılır. gerekli olan dozdan fazla ise flakonda kalan ilaç. ampul içerisinde bulunabilir. Eriyen ilacın tamamı ya da istenen doz enjektöre çekilir. piston geri çekilerek enjektöre alınır. İçine hava çekilen enjektörün iğnesi.   İlaç miktarı kadar hava. flakon içindeki basıncı artırarak ilacın enjektöre çekilmesini kolaylaştırır. Bazı toz ilaçlar. flakon içindeki ilaç miktarı azaldıkça iğne ucu yavaşça aşağı doğru çekilerek enjektöre alınır. Hava. Resim 1. flakona sokulur. İlaç. İlacın tamamı ya da istenen doz. ampul içinde toz halinde ise önce çözücü sıvısı enjektöre çekilir. Flakon. İlacın tamamı. yavaşça kendi etrafında döndürülerek ilacın tamamen erimesi sağlanır.13: Flakondan ilaç çekilmesi   Enjektörün iğnesi.

) tam dozunda verilebilmesi için önemlidir. 13 . enjektör içindeki ilacın tamamının dokuya itilmesini sağlar. iğnenin dokuya girdiği yerde kilit oluşturur. Verilen hava. enjeksiyonun yere 90º lik açıyla yapılması durumunda uygulanır. ilaç uygulaması esnasında tam olarak piston ile ilaç arasında bulunmalıdır.3 ml) havanın enjektöre çekilip enjeksiyonun yapılmasıdır. Bu durum. Resim 1.2–0. Bu işlem sadece İM ve subcutan (derialtı) enjeksiyonlarda. irritan etkili ilaçların İM yolla uygulanması durumunda iğnedeki ilaç artıklarının deri altı dokusunu tahriş etmesini önler. Böylece önce ilaç daha sonra hava kas dokusu içine verilir. Ayrıca hava.3. heparin vb.1. Enjektör içindeki hava. çok az dozlarda subcutan yolla uygulanan ilaçların (insülin.14: Hava kilidi oluşturulması Hava kilidi tekniği. Hava Kilidi Tekniği İlacı enjektöre çektikten sonra 2–3 dizyem (0.

steril olduğundan kontaminasyonu önleyiniz. flakon içine boşaltınız. pasif olan elinizin işaret ve orta parmakları arasında tutunuz. enjektörün ajutajına sıkılaştırarak takınız.  Enjektörün iğnesini. Ampulü göz hizasına getiriniz. İşlem Basamakları  Ellerinizi yıkayıp eldiven giyiniz.  Ampulün baş kısmından tutarak boyundan kırınız.  Flakonun metal veya plastik kapağını açınız.          Öneriler Malzemenin kontaminasyonunu önleyiniz. İğne kökünü. Flakonu aşağıda. İğne. İğneyi ampulün dışına değdirmeden sokunuz. Kapak açılınca görülen kısım steril olduğundan dokunmayınız. İlaç miktarı kadar hava çekiniz.  Enjektör içindeki çözücü sıvıyı.  İğnenin kapağını kapatınız. toz ilaç seviyesinden yukarıda tutunuz. Mümkünse güvenli enjektör kullanınız. İğne ucunu. Enjektör paketini. Ampulü. Ampulü tutan elin başparmağı ve yüzük parmağı ile enjektörü destekleyiniz. piston tarafından açınız. Çözücü sıvının tamamını.  Enjektörün iğnesini ampulün içine sokunuz. Ampulü kendinizden uzakta tutunuz. İlaç hazırlama ve uygulama kurallarına uyunuz.                 Pistonu geriye çekerek ilacı enjektöre çekiniz.  Ampul içindeki ilacın gövdede olmasını sağlayınız.  İlaç dozunu hesaplayınız. steril olduğundan kontaminasyonu önleyiniz. enjektörü yukarıda olacak şekilde tutunuz. İlacın tamamını ya da istenilen dozu enjektöre çekiniz. İşaret parmağı ile enjektörü ajutajından destekleyiniz. Parmaklar ile birkaç fiske vurarak ilacın tamamının gövdeye inmesini sağlayınız. İlaç miktarına uygun enjektör seçiniz. Toz ilacın tamamen erimesini bekleyiniz. iki el arasında döndürünüz. İğne.  Uygun enjektör seçimi yaparak iğneyi enjektöre takınız.  Flakonu. Kendi can güvenliğinizi koruyunuz.  İğneyi flakondan çıkarıp kapağını kapatınız. kauçuk tıpanın merkezinden sokunuz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İlaç hazırlama ve uygulama kurallarına uygun kas içine ilaç uygulamak için malzeme hazırlığı yapınız. 14 .  Flakona hava veriniz.  Enjektöre hava çekiniz. flakon içine veriniz. İşaretli kısmı kendinize doğru çeviriniz.

 Üstte toplanan havayı. kilit oluşturmak için hava çekiniz.  Enjektörün gövdesine parmaklar ile birkaç fiske vurunuz. 15 . pistonu yavaşça iterek çıkarınız.  İlacın dışarı çıkmaması için özen gösteriniz. Flakon ve enjektörü baş aşağı çevirerek ilacı enjektöre alınız.  İğnenin kapağını kapatıp enjektördeki havayı çıkarınız.  İlacın tamamını ya da istenilen dozu enjektöre çekiniz.  Enjektöre 2–3 dizyem hava çekiniz. iğne ucu yukarı bakacak şekilde göz hizasında tutunuz.  İğne ucunu.  Flakon ve enjektörü göz hizasında tutunuz. kütleşmişse yeni bir iğne ile değiştiriniz.  İğne ucu.  Yere 90º lik açıyla uygulanacak enjeksiyonlarda hava kilidi oluşturunuz. flakon içindeki ilaç miktarı azaldıkça yavaşça aşağı doğru çekiniz.  Enjektörü. flakondan çıkarınız.  Enjektöre.  Enjektörü.

3. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Aşağıdakilerden hangisi. ampulün tabanına değdirilmemelidir E) Hepsi edilmesi gereken 2. flakondan enjektöre ilaç çekerken uygulanmaz? A) İlaç miktarı kadar hava verilir B) İlacın tamamı veya istenen doz enjektöre çekilir C) İlacın bir kısmının erimesi yeterlidir D) Çözücü sıvının tamamı flakona verilir E) Çözücü sıvı lidokainli ise ilaç mutlaka İM uygulanır Aşağıdakilerden hangisi. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. iğnenin bölümlerinden değildir? A) Kapak B) Ajutaj C) Kök D) Uç E) Gövde Aşağıdakilerden hangisi. İM enjeksiyonda kullanılan steril malzeme değildir? A) İğne B) Hazne C) İlaç D) Eldiven E) Enjektör Aşağıdakilerden hangisi. 4. 1. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. Aşağıdakilerden hangisi. 16 . ampulden ilaç çekerken dikkat hususlardandır? A) İlacın tamamının gövdede olup olmadığı kontrol edilir B) Baş kısmında işaret varsa kendinize doğru çevrilir C) Ampul kırılırken kendimizden uzakta tutulur D) İğne ucu. hava kilidi oluşturmayı açıklar? A) Enjektördeki havayı çıkarmak B) Enjektöre bir miktar hava çekmek C) Kas dokusuna önce ilacı sonra enjektördeki havayı vermek D) Flakona ilaç miktarı kadar hava vermek E) İlacın tamamını enjektöre çekmek 5.

arter ve venleri şema üzerinde inceleyiniz. yaralıya. Alt ve üst ekstremitelerdeki kas. 10–20 dk içinde gözlenebilir. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA BÖLGELERİ İlaç. bilinci yerinde değilse yakınlarına enjeksiyon uygulamasından önce bilgi verilerek rızası alınmalıdır. (arka kalça). İM enjeksiyon uygulanacak bölge. İM yolla verilecek ilaç miktarı. Travmaya uğramış. İM enjeksiyonla derin kas dokusu içine verilir. kas yapısı. dorsogluteal. kanlanma çok olduğu için ilaçlar hızla emilir. Vücudumuzda İM enjeksiyon yapılabilen bölgeler. uygun pozisyonda olmalı. 17 . sinir. enjeksiyon uygulanacak kasın gevşemesi sağlanmalıdır.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Hasta ya da belirleyebileceksiniz. Bilinci yerinde ise hasta ya da yaralıya. kanlanması bozulmuş. Verilen ilacın sistemik etkisi. dermatit. yaş gruplarına ve seçilen bölgedeki kas yapısına göre değişiklik gösterir. Kas dokusunda. durumu ve verilecek ilaç miktarı değerlendirilmelidir. uygun pozisyon vererek enjeksiyon bölgesini ARAŞTIRMA   Enjeksiyon yapılan kasları araştırınız. (yan kalça) femoral (uyluk) bölgeler ile deltoid kasıdır. Hasta ya da yaralının mahremiyet duygularına saygı gösterilmelidir. kas tabakası iyi gelişmiş yetişkinlerde en fazla 5 ml ilaç verilmelidir. Bunun için hasta. Hasta ya da yaralının yaşı. kist. İki yaşın altındaki çocuklarda en fazla 1 ml. Enjeksiyon bölgesi iyice görülebilmeli ve palpe edilmelidir. (derinin iltihaplanması) yanık ve skar (yara bölgesinde kollajen doku oluşumu) dokusu olan bölgeye enjeksiyon yapılmamalıdır. ventrogluteal. 2. çok iyi belirlenmelidir. abse.

yürüdükçe geliştiği için üç yaşın altındaki çocuklarda kesinlikle kullanılmamalıdır. enjeksiyon yerini dikkatli belirlemek gerekir. çocuklarda idrar ve dışkı ile kirlenme ihtimaline karşı tercih edilmemelidir. İlaç. m. gluteus maximus ve medius Dorsogluteal bölgede. yetişkinlerde sıklıkla kullanılır. Dorsogluteal bölge. geniş ve kalın kas kitlesine sahip olduğundan 5 ml’ye kadar ilaçların emilimini sağlayabilir. kalçada bulunan gluteus maksimus ve gluteus medius kaslarına enjekte edilir. Zira alt ekstremitelere uzanan siyatik sinir ile gluteal arterler bu bölgeden geçer. yüzüstü yatar pozisyonda olmalıdır. Ayrıca dorsogluteal bölge. Gluteal kaslar. Resim 2.1. Aksi takdirde sinir zedelenmesi sonucu paraliziler. 18 .1: Dorsogluteal bölge. Başparmaklar birbirine bakacak şekilde ayakları içe çevrilmelidir. (geçici veya kalıcı felç) damar zedelenmesi sonucu hematom (kan toplanması) gelişebilir. Hasta. Dorsogluteal Bölge Dorsogluteal bölge.2.

3: Spina iliaca anterior superior ile koksiks arasındaki çizginin üçe bölünüp enjeksiyon yerinin belirlenmesi 19 . hayali çizgilerle dört eşit parçaya bölünür.Dorsogluteal bölgede enjeksiyon alanı iki şekilde belirlenebilir:  Gluteal bölge. Resim 2. Dışta kalan 1/3’lük parçanın orta noktası enjeksiyon alanıdır.2: Dorsogluteal bölgenin dört eşit parçaya bölünüp üst dış kısmında enjeksiyon yerinin belirlenmesi  Spina iliaca anterior superior ile koksiks arasına hayali düz bir çizgi çizilir. crista iliaca. koksiks ve gluteal kıvrımlarla sınırlı olan bölgedir. enjeksiyon alanıdır. Bu çizgi. Üstte ve dışta kalan 1/4’lük parçanın üst dış kısmı. üç eşit parçaya bölünür. Gluteal bölge. Resim 2.

2.5: Ventrogluteal bölgenin belirlenmesi 20 . Sırtüstü pozisyonda ise dizler karına doğru bükülmelidir. yüzüstü yatıyor ise başparmaklar birbirine bakacak şekilde ayakları içe çevrilmelidir. gluteus medius ve gluteus minimus kaslarına yapılır. Enjeksiyon. Ventrogluteal Bölge Ventrogluteal bölge.2. Yan yatış pozisyonunda ise üstteki bacak kalçadan ve dizden bükülerek alttaki bacağın önüne alınmalıdır. enjeksiyon alanını belirlemek için avuç içi. büyük damar ve sinirlerin olmaması. İşaret parmağı ile ortaparmak arasında oluşan ‘‘V’’ şeklindeki üçgen alanın ortası enjeksiyon bölgesidir. Gluteus medius ve minimus Hasta. Ventrogluteal bölgede. femurun büyük trochanteri üzerine yerleştirilir. Resim 2. deri altı tabakasının ince olması. hasta ya da yaralıya verilecek pozisyon seçeneklerinin çok olması nedeniyle yetişkinlerde tercih edilir. İşaret parmağı veya ortaparmaktan biri spina iliaca anterior superior üzerine konup diğeri crista iliacaya doğru açılır. Resim 2.4: M.

vastus lateralis ve rectus femoris kaslarına yapılır. özellikle üç yaşın altındaki çocuk ve bebeklerde kullanılır. m. uyluk ön yüz dış yan tarafında. sinir ve damarlar yönünden zengin olmadığından diğer bölgelere göre daha yavaştır. m. Hasta.7: Femoral bölgede enjeksiyon alanları 21 . Laterofemoral bölgede. Femoral Bölge Femoral bölge. Vastus lateralis.3. Resim 2. sırtüstü ya da oturur pozisyonda olabilir. rectus femoris Femoral bölgede enjeksiyon alanı iki şekilde belirlenebilir:  Laterofemoral (ön dış yan uyluk) bölgede. şerit şeklinde uzanan kalın bir kastır. İlaç emilimi. Bundan dolayı yetişkinlerde mümkün olduğunca tercih edilmemelidir.2. üç eşit parçaya bölünür. vastus lateralis ve m. Resim 2. Vastus lateralis bulunur. enjeksiyon alanını belirlemek için büyük trochanter ile diz arasındaki femur. Ortada kalan parçanın 1/3’lük dış yan kısmı enjeksiyon alanıdır. Enjeksiyon.6: m.

Deltoid kasına. Rectus femoris. uyluğun ön yüzünde düz bir şekilde uzanan kastır. tepesi. üçgen şeklinde bir kastır. Yetişkinlerdeki aşı uygulamalarında tercih edilir. 22 . oturur ya da yatar pozisyonda olabilir. Deltoid Kası m. kalın. enjeksiyon uygulamak için tabanı.9: m. Rectus femoris bulunur.4. İlaç miktarı 1 ml’yi geçmemelidir. Küçük bir kas olması. Anterofemoral bölgeye enjeksiyon yapabilmek için büyük trochanter ile diz arasındaki femur. deltoideus ve enjeksiyon yeri Hasta ayakta. dış ve arkadan saran. koltukaltı çizgisi olarak belirlenen üçgenin tam ortası enjeksiyon alanıdır. Resim 2. Anterofemoral (ön uyluk) bölgede. radial sinir ve büyük damarların geçmesi nedeniyle tercih edilmez. enjeksiyon alanı olarak belirlenir. Deltoideus. Ortada kalan parçanın 1/3’lük orta kısmı. m. Resim 2. Enjeksiyon yapılacak kol. omuzu ön. m. üç eşit parçaya bölünür.8: Bebekte İM enjeksiyon uygulaması 2. İlaç emilimi hızlı olmasına karşın genellikle ağrılıdır. acromion çıkıntının altına çizilen hayali çizgi. dirsekten bükülmelidir.

 Enjeksiyon alanını yeterince görünüz ve palpe ediniz. tamamen koyup diğer parmağınızı crista iliacaya görülecek şekilde açınız.    Mahremiyeti koruyucu önlemleri alınız. Dorsogluteal bölgede enjeksiyon yeri belirlenecekse  Spina iliaca anterior superior ile koksiks  Hastayı. hayali olarak üç eşit parçaya uygulanacak bölgesini. Hastanın endişelerini gideriniz. görülecek şekilde açınız. durumuna ve ilaç miktarına  Seçilen enjeksiyon alanına göre hastaya göre belirleyiniz.  Avuç içinizi. yüzüstü yatıyorsa başparmaklar birbirine bakacak şekilde ayaklarını içe çeviriniz. doğru açınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Hasta ya da yaralıya. yüzüstü yatar pozisyonda arasına hayali düz bir çizgi çizip üç eşit başparmakları birbirine bakacak şekilde parçaya bölünüz. görülecek şekilde açınız. İşlem Basamakları  Hasta ya da yaralıya.   Öneriler Hasta haklarına saygı gösteriniz. uygun pozisyon vererek enjeksiyon bölgesini belirleyiniz. enjeksiyon tamamen 23 .  Dışta kalan 1/3’lük parçanın orta  Hasta veya yaralının enjeksiyon noktasını enjeksiyon alanı olarak uygulanacak bölgesini.  İşaret parmağınızı ya da ortaparmağınızı  Hasta veya yaralının enjeksiyon spina iliaca anterior superior üzerine uygulanacak bölgesini. bacağı kalçadan ve dizden bükerek alttaki bacağın önüne alınız. femurun büyük trochanteri  Yan yatış pozisyonunda ise üstteki üzerine yerleştiriniz. paravan çekiniz. ayaklarını içe çeviriniz. Enjeksiyon alanını hastanın yaşına.  Kasın gevşemesini sağlayınız. tamamen belirleyiniz. bölgesi olarak belirleyiniz. uygun pozisyon veriniz. bölünüz. Mümkünse perde. işlem hakkında  bilgi verip rızasını alınız. Laterofemoral bölgede enjeksiyon yeri belirlenecekse  Hasta veya yaralının  Femuru.  Sırtüstü pozisyonda ise dizlerini karına doğru bükünüz. kas yapısına.  Ortada oluşan üçgen alanı enjeksiyon  Dikkatli olunuz. Hasta haklarına saygı gösteriniz. Ventrogluteal bölgede enjeksiyon yeri belirlenecekse  Hasta.

Anterofemoral bölgede enjeksiyon yeri belirlenecekse  Hasta veya yaralının enjeksiyon  Femuru. uygulanacak bölgesini. oturur ya da yatar  Acromion çıkıntının altına hayali çizgi pozisyonda olabilir. 24 . çiziniz.  Tepesi koltukaltı çizgisi olan üçgenin  1 ml’den fazla ilaç uygulamayınız.  Kolu dirsekten bükünüz. belirleyiniz.  Ortada kalan parçanın 1/3’lük orta kısmını enjeksiyon alanı olarak  Dikkatli olunuz. tam ortasını belirleyiniz. tamamen görülecek şekilde açınız. hayali üç eşit parçaya bölünüz. Ortada kalan parçanın 1/3’lük dış yan kısmını enjeksiyon alanı olarak belirleyiniz. Deltoid kasında enjeksiyon yeri belirlenecekse  Hasta ayakta.

Gluteus maximus Bebeklerde. İM enjeksiyonda hangi kaslar tercih edilir? A) m. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. 4. Gluteus maximus ve minimus B) m. Gluteus maximus B) m. Gluteus minimus E) m. Gluteus maximus ve medius D) m. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz. Gluteus medius ve minimus C) m. Vastus lateralis ve m. 3. Vastus lateralis ve m. Gluteus maximus ve medius Laterofemoral bölgeye enjeksiyon uygularken hangi pozisyon verilir? A) Yan yatış pozisyonu B) Sırt üstü veya oturur pozisyonu C) Yüzüstü pozisyonu D) Sims pozisyonu E) Dorsal rekümbent pozisyonu Aşağıdakilerden hangisi ventrogluteal bölgeye İM enjeksiyon yapımı ile ilgili değildir? A) Sırtüstü pozisyonda dizler bükülmeli B) Avuç içi büyük thorachanter üzerine yerleştirilmeli C) İşaret parmağı spina iliaca posterior superior üzerine konmalı D) Hasta yüzüstü. 5. durumu D) Hastanın cinsiyeti E) Pozisyonun uygun olması Dorsogluteal bölgede hangi kaslara enjeksiyon yapılır? A) m. Rectus femoris C) m. sırtüstü ya da yan yatış pozisyonunda olmalı E) Ortaparmak crista iliacaya doğru açılmalı 2. enjeksiyon alanının değerlendirilmesinde önemli değildir? A) Hastanın yaşı B) İlaç miktarı C) Hastanın kas yapısı. Aşağıdakilerden hangisi. Vastus lateralis ve m. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Gluteus maximus D) m.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 1. 25 . Gluteus minimus E) m. Rectus femoris ve m.

1: İM enjeksiyon uygulaması 26 . İlaç emilim hızını. Rek b ARAŞTIRMA   İM enjeksiyon uygulamasını izleyerek bir rapor hazırlayınız. Dokularda lenf akımının hızı. Böylece.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Cerrahi aseptik tekniğe uygun kas içi ilaç uygulayabileceksiniz. K vitaminleri. 3. D. uzun süreli (1–3 ay) etki elde edilir ve daha seyrek enjeksiyon yapılarak tedavi sağlanır. Kas içine enjekte edilecek ilaç miktarının 5 ml’yi geçmemesi gereklidir. İM enjeksiyon uygulamasında dikkat edilmesi gereken noktaları araştırınız. kan akımının yaklaşık % 0. İNTRAMÜSKÜLER İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ İM ilaç uygulaması ile kas içine verilen ilaç molekülleri. kapillerden pasif difüzyon yoluyla kana geçer. lokal olarak interstisyel sıvıya dağılır.1’i kadar olduğundan lenf yoluyla emilim çok yavaş olur. Küçük moleküllü ilaçlar. Bazı ilaç süspansiyonları (depo penisilin) ve sıvı yağlar içinde çözülmüş ilaçlar (A. ancak 10 ml’lik bir ilaç ikiye bölünerek sağ ve sol taraftaki kaslar içine enjekte edilebilir. Büyük moleküllü ilaçlar ise lenf damarları yoluyla emilir. E. ilaç verilen bölgedeki kan akımı belirler. bazı steroid hormonlar) kas içine verilince burada bir depo oluşturur ve yavaş yavaş emilir. Şekil 3.

başparmak ve işaret parmakları ile hafifçe bastırılarak gerdirilir. gözle ve palpe edilerek kontrol edilir. Hastaya. aseptik kurallar çerçevesinde içten dışa doğru. Resim 3. Antisepsisi sağlanan bölgeye dokunulmamalıdır. Belirlenen enjeksiyon bölgesi. Enjeksiyon bölgesi. hastanın rahatlamasını ve kasların gevşemesini sağlar. Bu durum. Hazırlanan ikinci pamuk. Enjektör alınarak iğnenin kapağı çıkarılır.   Resim 3. Enjektör. İntramüsküler Enjeksiyon Tekniği    Hasta veya yaralının kimliği kontrol edilir. Kas dokusu çok ince olan yaşlı veya zayıf hastalarda kas. alkollü ya da batikonlu pamukla merkezden çevreye doğru olmak üzere yaklaşık 5 cm çapında silinir. parmaklarla kavranarak toplanır. Böylece deri üzerinde antisepsi sağlanır.1: Enjeksiyon yerinde antisepsinin sağlanması    Silinen bölge. Silme işlemi.3. Dış bölgeye değmiş olan pamuk. iç bölgeye değdirilmemelidir. diğer elin küçük ve yüzük parmakları arasına sıkıştırılır. ortaparmak veya işaret parmağı ile ajutajından desteklenerek kalem tutar gibi tutulur. tek bir hareketle yapılmalıdır.1.2: Enjektörün tutulması 27 . derin nefes alıp vermesi söylenir.

Bu esnada enjektörün iğnesi. geri çekilir. çok hızlı enjekte edilmemelidir. kas içine enjekte edilir. iğnenin dokuya girdiği yere yerleştirilerek hafifçe basınç uygulanır. Resim 3. 90º lik açıyla dokudan çıkarılmalıdır. 90º lik açıyla. Resim 3. 28 . Pamukla enjeksiyon yerine hafifçe basınç uygulanır. dokuda basınç oluşturacağından ağrıya neden olur. Aksi takdirde ilacın damar içine verilmesi. İlacın çok hızlı verilmesi. (hastanın kas dokusuna göre ayarlanabilir) 90º lik açı iğnenin kas dokusuna ulaşmasını sağlar. tereddüt etmeden hızlı bir şekilde batırılır. istenmeyen sonuçların ortaya çıkmasına neden olabilir.4: İlacın kas dokusuna verilmesi   Küçük ve yüzük parmakları arasına sıkıştırılan pamuk. Diğer el ile enjektörün pistonu geri çekilerek enjektöre kan gelip gelmediği kontrol edilir. Tespit edilen ve gerdirilen bölgeye enjeksiyon iğnesi. Silinen bölgeyi gerdirmekte olan diğer el. İlaç. tek bir hareketle. Enjektöre kan geliyorsa iğne ucunun damara isabet ettiğini gösterir. İğnenin tamamı doku içine girmelidir. hızlı bir şekilde. Bu durumda iğne hemen geri çekilmeli ve ilaç yeniden hazırlanmalıdır. tek bir hareketle.3: 90º lik açıyla dokuya girilmesi    Enjektörü tutan el. iğne batırıldıktan sonra hiç hareket ettirilmeden sabit tutulur. Enjektöre kan gelmiyorsa piston diğer el ile yavaşça itilerek ilaç.

Z tekniği ile enjeksiyon uygulanacaksa ilaç çekildikten sonra iğne mutlaka değiştirilmelidir. İşlem esnasında derialtı dokusu ile kas dokusu birbirine paralel olmadığı için bu adı almıştır. İM enjeksiyondan sonra ilacın etkileri yönünden gözlenip değerlendirilmelidir.Resim 3. deri altı dokuda kuvvetli irritasyona neden olan ve deriyi boyayan bazı ilaçları (demir preparatları vb.) İM yolla uygulama işlemidir. Eldiven çıkarılıp tıbbi atık çöpüne atılmalıdır.2. 29 . Yapılan işlem mutlaka kayıt edilmelidir.6: İğnenin tıbbi atık kutusuna atılması Hasta. Eller yıkanmalıdır. 3. enjektör ve pamuk tıbbi atık çöpüne atılır. Z tekniği ile enjeksiyon. dorsogluteal.5: Enjektör iğnesinin dokudan çıkarılması     İğne. Hava kilidi tekniği uygulanmalıdır. ventrogluteal ve femoral bölgelere uygulanabilir. kapağı kapatılmadan tıbbi atık kutusuna. Resim 3. Z Tekniği Z (zik-zak) tekniği.

İM enjeksiyon uygulamasında olduğu gibidir. Gerdirilen deri. İğne ucu değiştirilmelidir. Resim 3.7: Z teknik uygulaması    İlaç. Şekil 3. serbest bırakılır. el değiştirilerek deriyi gerdirmeye devam eden elin başparmak ve işaret parmakları ile tutulur.2: Z teknikle derialtı dokusunun kaydırılması  Enjektör. elin yan kısmı ile yaklaşık 3 cm kenara doğru kaydırılarak gerdirilir. ancak şu işlemler eklenmelidir:    Hava kilidi tekniği için enjektöre 2–3 dizyem hava çekilmelidir.Z tekniği ile enjeksiyon uygulaması. Bu şekilde derialtı doku yer değiştirir. yavaşça (10 saniyede 1 ml) enjekte edildikten sonra pamuk. Pamukla enjeksiyon yerine hafifçe basınç uygulanır. iğnenin dokuya girdiği yere yerleştirilerek enjektör hızlıca dokudan çıkarılır. 30 . Diğer el ile piston geri çekilerek kan gelip gelmediği kontrol edilir. Belirlenen enjeksiyon alanı üzerindeki deri. 90º lik açıyla iğne batırıldıktan sonra.

Bu sonuçları ve nedenlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:    Enfeksiyon. Enfeksiyonu önlemek için cerrahi aseptik tekniğe dikkat edilmeli. iğne ucunun. İğne ucunun küt olması durumunda da doku travması ve ağrı oluşur. Hastanın kas tabakasına uygun iğne seçilmediği takdirde ilaç derialtına enjekte edilebilir. Bu durum ağrı. kist. dokuya girerken tek bir hareketle ve hızlıca girmezse doku travması görülebilir. Enjeksiyon alanı iyi belirlenmezse sinir zedelenmesi sonucu paraliziler. steril malzeme korunmalıdır. Enjeksiyon bölgesi tam olarak görülebilmeli. doku içindeki basıncı artıracağından ağrıya neden olabilir.3. palpe edilmelidir. İntramüsküler Enjeksiyon Komplikasyonları İM enjeksiyon uygularken aseptik kurallara uyulmaması.) ortaya çıkmasına neden olabilir. iğnenin dokuya girdiği yere yerleştirilerek hafifçe basınç uygulanmazsa deri iğneye sarılır.    31 . sıkça görülen en önemli komplikasyondur. doku travması ve ağrıya neden olabilir. kemik dokuya temas etmesi periost iltihabına (periostitis) neden olabilir. İlacın hızla enjekte edilmesi. (geçici veya kalıcı felç) damar zedelenmesi sonucu hematom (kan toplanması) görülebilir. damar yapısının bozulması vb. Aksi takdirde ilacın damar içine verilmesi ani ve irreversbl (geri dönüşümü olmayan) sonuçların (şok. doku zedelenmesine yol açabileceği ve ilaç emiliminin istenen şekilde olamayacağı gibi ilaç hazırlama ve uygulama kurallarına da uyulmadığını gösterir. İğne dokudan çıkartılırken pamuk. Ayrıca. Enjektöre kan gelip gelmediği kontrolü yapılırken enjektöre kan geliyorsa iğne hemen geri çekilmelidir. enjeksiyon bölgesinin tam olarak belirlenememesi ve tekniğe uygun hareket edilmemesi neticesinde istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. İğne.3. Özellikle derialtı dokusunda görülür.

dolaşım bozukluğu. tek bir batikonlu pamukla siliniz. diğer elinizle kalem tutar gibi  Orta parmak ile ajutajdan destekleyiniz.  Hastaya. çıkarınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Cerrahi aseptik tekniğe uygun kas içi ilaç uygulayınız. pistonu yavaşça iterek kas içine içine veriniz.  Enjektörün pistonunu geri çekerek enjektöre kan gelip gelmediğini kontrol  Enjektöre kan geliyorsa iğneyi hemen geri çekiniz ve ilacı yeniden ediniz. yanık ve skar dokusu olmadığından emin olunuz. alkollü ya da  Alanı yaklaşık 5 cm çapında.  İlacı. hızlı bir şekilde dokudan çıkarınız. kası kavrayınız.  Enjeksiyon alanında travma. hızlı bir şekilde batırınız. tutunuz. veriniz.  Enjeksiyon bölgesini kontrol ediniz. kist. parmaklarınız arasına sıkıştırınız. söyleyiniz.  Tek bir hareketle tereddüt etmeden. bir elin başparmak ve  Silinen bölgeye dokunmayınız.  Enjektörün iğnesini.  Enjektörü tutan elinizi sabit tutunuz.  İğnenin sterilliğini bozmayınız.  İğnenin tamamını batırınız. hazırlayınız. derin nefes alıp vermesini  Kasların gevşemesini sağlayınız. 90º lik açıyla dokuya batırınız.  Silinen bölgeyi. ediniz.  Enjeksiyon bölgesini. abse.  Enjektörü. 90º lik açıyla  İğneyi tek bir hareketle.  Merkezden çevreye doğru siliniz. küçük ve yüzük  Aseptik kuralları unutmayınız. enjektörün pistonunu iterek kas  İlacı.  İğnenin kapağını çıkarınız.  İğneyi.  Diğer pamuğu. işaret parmakları ile hafifçe bastırarak  Kas tabakası çok ince olan hastalarda gerdiriniz. dermatit. İşlem Basamakları Öneriler  Hasta veya yaralının kimliğini kontrol  İlaç uygulama ilkelerine dikkat ediniz. 32 . hareketle siliniz.

 Kendi can güvenliğinizi koruyunuz. elinize batabileceğini unutmayınız. kapağını kapatmadan tıbbi atık  Kapağı kapatmaya çalışırken iğnenin kutusuna atınız. çöpüne atınız. enjeksiyon basınç uygulayınız.)  Kayıt işleminin yasal dayanak olduğunu unutmayınız.  İğneyi. Pamukla. yerine  Küçük ve yüzük parmakları arasına hafifçe sıkıştırılan pamuğu. 33 . ve güvenliğini  Enjektörü.  İşlemi kayıt ediniz. (vaka kayıt formu vb.  Güvenli enjektör kullandıysanız iğnenin hazne içinde kalmasını sağlayınız. pamuğu ve eldiveni tıbbi atık  Kontaminasyonu önleyiniz. iğnenin dokuya girdiği yere yerleştirerek hafifçe basınç uygulayınız.  İlaç uygulaması ile ilgili formları doldurunuz.  Çevre temizliği sağlayınız.  Ellerinizi yıkayınız.

Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 4. 34 .3 ml B) 3 ml C) 0. 3. ajutajından desteklenmeli E) Enjektöre kan gelip gelmediği kontrol edilmeli Aşağıdakilerden hangisi. tek bir hareketle yapılmalı Bir hasta için 2x75 mg Gentamisin istemi yapılmıştır. hızlı bir şekilde batırılmalı C) İlaç. Z tekniği ile ilgilidir? A) Hava kilidi tekniğini uygulamak B) İğneyi 90º lik açıyla dokuya batırmak C) Derialtı dokusunu hafifçe yana kaydırmak D) Enjektörü tutmak için el değiştirmek E) Hepsi Aşağıdakilerden hangisi.5 ml Aşağıdaki İM ilaç uygulama ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır? A) İğne. Cevaplarınızın tümü doğru ise “Modül Değerlendirme” ye geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Enjeksiyon uygulaması için deri antisepsisi sağlanmasında hangisi yanlıştır? A) Alkol ya da baticon kullanılmalı B) Merkezden çevreye doğru silinmeli C) Yaklaşık 5 cm çapında silinmeli D) Dıştan içe doğru silinmeli E) Silme.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet sonunda kazandıklarınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak ölçünüz. dokuya 90º lik açıyla batırılmalı B) İğne. 75 mg’lık doz için hastaya kaç ml enjekte etmek gerekir? A) 0. 1. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. piston hızlıca itilerek kas içine verilmeli D) Enjektör. 5.2 ml E) 0. Gentamisin. tek bir hareketle. 2 ml’lik ampul içinde 0. İM enjeksiyonun komplikasyonlarından değildir? A) Paralizi B) Anemi C) Hematom D) Enfeksiyon E) Periostitis 2.35 ml D) 0.5 gr halinde bulunan ilaçtır.

7. flakondan çıkarıp kapağını kapattınız mı? 12. İlacı. Enjektöre hava çektiniz mi? 14. 6. 9. Anterofemoral bölgede enjeksiyon alanını belirlediniz mi? 35 . Değerlendirme Ölçütleri 1. 8. Dorsogluteal bölgede enjeksiyon alanını belirlediniz mi? 21. 4. ampulün içine soktunuz mu? Pistonu geriye çekerek ilacı. 2. Enjektör içindeki çözücü sıvıyı. flakon ve enjektörü baş aşağı çevirerek enjektöre aldınız mı? 16. Enjektör içindeki havayı boşalttınız mı? 17. İğneyi. Ventrogluteal bölgede enjeksiyon alanını belirlediniz mi? 22.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu modül kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri Evet ve Hayır kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol ediniz. Flakona hava verdiniz mi? 15. 3. enjektöre çektiniz mi? İğnenin kapağını kapattınız mı? Flakonun metal veya plastik kapağını açtınız mı? Enjektörün iğnesini. Mahremiyeti koruyucu önlemleri aldınız mı? 19. Flakonu. 5. Laterofemoral bölgede enjeksiyon alanını belirlediniz mi? 23. Hasta veya yaralıya işlem hakkında bilgi verip rızasını aldınız mı? 18. flakon içine verdiniz mi? 11. Seçilen enjeksiyon alanına göre hastaya uygun pozisyon verdiniz mi? 20. kauçuk tıpanın merkezinden soktunuz mu? Evet Hayır 10. iki el arasında döndürdünüz mü? 13. Ellerinizi yıkayıp eldiven giydiniz mi? Uygun enjektör seçimini yaparak iğneyi enjektöre taktınız mı? İlaç dozunu hesapladınız mı? Ampulün baş kısmından tutarak boyundan kırdınız mı? Enjektörün iğnesini.

90º lik açıyla dokudan çıkarttınız mı? 37. Enjektörü. alkollü ya da batikonlu pamukla sildiniz mi? 28. Enjeksiyon bölgesini kontrol ettiniz mi? 27. Diğer el ile enjektörün pistonunu geri çekerek enjektöre kan gelip gelmediği kontrol ettiniz mi? 35. 36 . Enjeksiyon bölgesini. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz. derin nefes alıp vermesini söylediniz mi? 32.24. küçük ve yüzük parmaklarınız arasına sıkıştırdınız mı? 29. diğer elinizle kalem tutar gibi tuttunuz mu? 33. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetlerini tekrar ediniz. 90º lik açıyla dokuya batırdınız mı? 34. Enjektörün iğnesini. İğnenin kapağını çıkarttınız mı? 30. İlacı. Hasta ya da yaralının kimliğini kontrol ettiniz mi? 26. enjeksiyon yerine hafifçe basınç uyguladınız mı? 38. Pamukla. bir elin başparmak ve işaret parmakları ile hafifçe bastırarak gerdirdiniz mi? 31. kapağını kapatmadan tıbbi atık kutusuna attınız mı? 39. Enjektörü. Hastaya. pamuğu ve eldiveni tıbbi atık çöpüne attınız mı? 40. Silinen bölgeyi. enjektörün pistonunu iterek kas içine verdiniz mi? 36. İğneyi. Ellerinizi yıkadınız mı? 41. Diğer pamuğu. Deltoid kasında enjeksiyon alanını belirlediniz mi? 25. İşlemi kayıt ettiniz mi? DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. İğneyi.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ 1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D B E C C ÖĞRENME FAALİYETİ 2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D C B B C ÖĞRENME FAALİYETİ 3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D A C E B 37 .

 ULUSOY M. 2008. GÜMÜŞ Aysel. Selma GÖRGÜLÜ. Cilt I. SABUNCU Necmiye. Hemşirelik Esasları. http://www. İstanbul. 1. Ankara.pdf 38 . Palme Yayıncılık. Ayşe UZ. Filiz. Türkan EMSAL. Atlas of Human Anatomy CD-ROM. 2007. Meslek Esasları ve Tekniği. Ankara. İlknur KÜÇÜKALP. 1996.aof.anadolu. Temel Hemşirelik Kavramlar İlkeler Uygulamalar. Eskişehir.tr/kitap/EHSM//1207/unite11.edu. Kamerya BABADAĞ. Gülsün TAŞOCAK. Türkinaz ATABEK. 1997. 1. İlke ve Yöntemler. R. Kavram.KAYNAKÇA KAYNAKÇA    AY AKÇA Fatma. Şti. TDFO Ltd..   SOBOTTA. Hemşirelik Esasları Temel Kuram. Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Baskı. 3. İstanbul Medikal Yayıncılık. Baskı. Baskı.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->